Wetsvoorstel leden Depla e.a. tot wijz. Wet voorkeursrecht gemeenten ivm tegengaan ontwijking voorkeursrecht gemeenten; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27750, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

29-05-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27750 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN DEELARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel I A en BArtikel 1 CArtikel 1 DArtikel II
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27750Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 24 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 750Voorstel van wet van de leden Depla, Ravestein, Van Wijmen, Duivesteijn
en Biesheuvel tot wijziging van onder anderen de artikelen 10 en 26 van de
Wet voorkeursrecht gemeenten in verband met het tegengaan van de ontwijking
van het voorkeursrecht van gemeenten bij de verwerving van onroerende zakennr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGALGEMEEN DEELDit wetsvoorstel beoogt de Wet voorkeursrecht gemeenten te repareren.
Deze wet biedt gemeenten de mogelijkheid om met voorkeur grond te verwerven
en is daarom een belangrijk onderdeel van het grondpolitieke instrumentarium
waarmee gemeenten hun regiefunctie bij het realiseren van publieke doelen
kunnen waarmaken. Gerechtelijke uitspraken en ontwikkelingen op de grondmarkt
maken reparatie van de wet noodzakelijk. Spoed is vereist gezien de bouwopgaven
van gemeenten.Een uitspraak van de arrondissementsrechtbank in Utrecht in de zomer van
1999 was aanleiding voor het lid Ravestein om op 10 augustus 1999 aan
de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu te vragen
om een spoedreparatie van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Aanhangsel Handelingen
Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, nr. 1897). Door de uitspraak werd
het mogelijk om het voorkeursrecht te ontwijken door als grondeigenaar een
overeenkomst te sluiten met een projectontwikkelaar. De Minister antwoordde
op 24 augustus 1999 dat snelle wetsreparatie gewenst is. Argument hiervoor
was dat de jurisprudentie over praktijkgevallen leemten in de wet aan het
licht bracht, in de zin van destijds tijdens de parlementaire behandeling
niet voorziene dan wel niet gewenste neveneffecten.In het voorjaar 2000 was het wetsvoorstel voor reparatie van de WVG gereed.
Op 15 juni 2000 stuurde de Minister van VROM (Aanhangsel Handelingen
Tweede Kamer, vergaderjaar 1999–2000, nr. 1401) een nader antwoord op
de vragen van het lid Ravestein. De Minister gaf aan dat door uitspraken van
Gerechtshoven reparatie overbodig was geworden. Het Hof had de uitspraak van
de rechtbank in Utrecht vernietigd. Het Hof concludeerde dat de betreffende
samenwerking tussen grondeigenaar en projectontwikkelaar materieel om een
vervreemding ging zonder dat de gemeente in de gelegenheid was gesteld het
perceel te kopen. Door deze uitspraak was het niet meer mogelijk om met deze
constructie de WVG te ontwijken. Reparatie van artikel 26 leek dan ook niet
meer nodig.Op 10 en 17 november 2000 heeft de Hoge Raad een aantal uitspraken gedaan
over artikel 261. Deze uitspraken verzwakten de
positie van de gemeenten bij het gebruik van de WVG. Dit was voor
het lid Depla op 21 november 2000 aanleiding om schriftelijke vragen
te stellen (Aanhangsel Handelingen Tweede Kamer, vergaderjaar 2000–2001,
nr. 408). De minister antwoordde op 19 december 2000 dat hij geen aanleiding
ziet om tot spoedreparatie van artikel 26 over te gaan. De gemeenten zouden
met de uitspraak van de Hoge Raad in de hand voldoende mogelijkheden behouden
om hun regierol waar te kunnen maken. Indieners van het wetsvoorstel zijn
van mening dat de uitspraken van de Hoge Raad leemten in de wet aan het licht
brengen, die tijdens de parlementaire behandeling niet voorzien en gewenst
zijn. Deze leemten en ongewenste effecten worden in de artikelsgewijze toelichting
nader toegelicht. Dit is aanleiding om de WVG te repareren door artikel 26
lid 1 aan te passen.Daarnaast hebben ontwikkelingen op de grondmarkt er toe geleid dat met
hulp van artikel 10 lid 2, onder d en e de werking van de WVG wordt ontweken.
De grote bouwopgave die op korte termijn gerealiseerd moet worden maakt ook
deze reparatie met spoed noodzakelijk.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel I A en BHet betreft hier wetstechnische aanpassingen die voortvloeien uit artikel
C onder 1.Artikel 1 CDe geldende bepalingen van de wet voorzien in vrijstellingen van de aanbiedingsplicht
ingeval de beoogde vervreemding plaats vindt ter uitvoering van optieovereenkomsten
en koopovereenkomsten die zijn gesloten voorafgaand aan de invoering van het
voorkeursrecht. Ten bewijze van de datum van deze «anterieure»
contracten moeten ze zijn geregistreerd bij het kadaster (optieovereenkomsten:
artikel 10, tweede lid onder d), c.q. de notaris (koopovereenkomsten: artikel
10, tweede lid onder e). Deze bepalingen kunnen de effectieve werking van
het voorkeursrecht in aanzienlijke mate beperken. Een steeds groter deel van
de ontwijking van het voorkeursrecht vindt in de praktijk op deze manier plaats.
Voordat het voorkeursrecht wordt gevestigd begeven tussenhandelaren zich met
optiecontracten risicoloos op de markt. Risicoloos omdat optie pas koop wordt
als de bestemming inderdaad «rood» wordt. Risicoloos omdat in
het contract ook wordt opgenomen dat de koop gesloten wordt met een nader
vast te stellen «meester» en een nader vast te stellen prijs.
Deze constructies hebben niks te maken met het recht van de eigenaar om het
bestemmingsplan op eigen grond te realiseren.In de huidige wet is geregeld dat alle opties en voorkoopcontracten voor
de datum van vestiging van het voorkeursrecht vrijgesteld zijn van het gemeentelijk
voorkeursrecht. Omdat deze vrijstelling leidt tot ongewenste ontwijking beperkt
het wijzigingsvoorstel de vrijstellingsmogelijkheden.Volledig afschaffing van de vrijstellingsmogelijkheden vanwege koop of
optie, is echter niet wenselijk. De afwikkeling van de gebruikelijke op voortzetting
van het bestaand gebruik gerichte (koop)contracten, moet niet worden belemmerd.
In de contractspraktijk gaan partijen eerst een obligatoire koopovereenkomst
aan en pleegt pas later het transport bij de notaris plaats te vinden. Het
is noodzakelijk dat partijen hun koopcontract kunnen uitvoeren, ook dan als
de gemeente in de periode tussen de datum van dit contract en die van het
transport het voorkeursrecht invoert. Afschaffing van de vrijstellingsmogelijkheid
op grond van een (koop)contract is dan ook niet opportuun.Wel is het wenselijk de wettelijke bepalingen zodanig te wijzigen dat
een geregistreerd anterieur contract slechts een beperkte, in de wet aangegeven,
geldigheidsduur heeft. De bedoeling van deze wijziging is de aantrekkelijkheid
te verminderen van vroegtijdige anticiperende optiecontracten of aankoopcontracten.Het voorgestelde artikel 10, derde lid sterkt daartoe.Het onderhavige tekstvoorstel voor artikel 10, derde lid beoogt tevens
enkele andere verbeteringen van de geldende vrijstellingsbepalingen aan te
brengen. Deze zijn van meer reparatoire aard.Blijkens de evaluatierapportage van de TU Delft1
kampen de vrijstellingsbepalingen met juridische onduidelijkheden, terwijl
zij anderzijds onvoldoende tegemoet komen aan de door de wetgever beoogde
vergroting van het inzicht van de gemeenten in het rechtsverkeer op de grondmarkt.
De evaluatierapportage signaleert onder meer de volgende tekortkomingen:– de vrijstellingen van anterieure koopovereenkomsten zijn niet
openbaar;– het onderscheid tussen vrijstelling voor optieovereenkomsten en
die voor koopovereenkomsten is niet altijd duidelijk; bovendien is niet altijd
duidelijk welke overeenkomsten behoren tot de categorie optieovereenkomsten;– het oneigenlijk gebruik van vrijstellingsmogelijkheden door de
contractuele bepaling dat de rechten uit de overeenkomst kunnen worden overgedragen
aan een «nader te noemen meester», waardoor marktpartijen zich
kunnen verschuilen achter tussenhandelaren of stromannen.Om deze tekortkomingen op te heffen voorziet het voorgestelde artikel
10, derde lid er in dat:– de geldende vrijstellingsregelingen zoals nu nog opgenomen in
artikel 10, lid 2, sub d en e worden geïntegreerd in het nieuwe artikel
10, lid 3;– in alle gevallen de voorwaarde geldt dat de overeenkomst tijdig
in de openbare registers is ingeschreven;– alleen de in de overeenkomst met name genoemde partij in aanmerking
komt voor de vrijstelling.De initiatiefnemers hebben overwogen voor te stellen een apart artikel
in de wet op te nemen voor bedrijfsovername van agrarische bedrijven met het
oogmerk de agrarische bedrijfsvoering als hoofdberoep duurzaam voor te zetten.
De wetgever wil namelijk niet dat grondtransacties in het kader van reguliere
bedrijfsovername van agrarisch bedrijven door de Wet voorkeursrecht gemeenten
gehinderd worden. Het huidige artikel 10 lid 2 verklaart het voorkeursrecht
dan ook niet van toepassing in het geval vervreemding geschiedt in gevolge
van overeenkomst tussen bloed- of aanverwanten in rechte lijn of in de zijlijn
tot de tweede graad. Hetzelfde geldt voor uiterste wilsbeschikkingen, verdeling
van een huwelijksgemeenschap of nalatenschap en een overeenkomst ter uitvoering
van een verplichte verkoop. Verreweg de meeste overnames van agrarische bedrijven
vinden plaats binnen de familie. Bedrijfsoverdracht aan niet-(aan)verwanten
met het oogmerk het agrarische bedrijf voort te zetten van een agrarisch bedrijf
met een mogelijk rode bestemming, komt zeer sporadisch voor. Omdat voorts
de provincie ontheffing kan verlenen voor het opleggen van het voorkeursrecht,
achten de initiatiefnemers het niet noodzakelijk een apart artikel voor bedrijfsovername
van agrarische bedrijven op te nemen.Artikel 1 DAanleiding voor dit artikel zijn recente beschikkingen van de Hoge Raad
inzake het voorkeursrecht van de gemeenten Bleiswijk en Maastricht/Eijsden2. Deze beschikkingen hebben betrekking op de interpretatie
van het huidige artikel 26 lid 1. De huidige wetstekst luidt als volgt: «De
gemeente kan de nietigheid inroepen van rechtshandelingen die zijn verricht
met de kennelijke strekking afbreuk te doen aan het belang
van de gemeente bij haar in deze wet geregelde voorkeurspositie.»
De Hoge Raad heeft uitgemaakt dat voor de vernietiging van rechtshandelingen
naast de eis dat, deze rechtshandeling de kennelijke strekking heeft afbreuk
te doen aan de gemeentelijke voorkeurspositie, ook het belang van de gemeente
daarbij geschaad moet zijn. Verder heeft de Hoge Raad beslist dat onder bepaalde
voorwaarden een private partij een grondpositie mag innemen op een nieuwe
bouwlocatie of andere bestemmingswijzigingslokatie, ook al rust op de betrokken
grond een gemeentelijk voorkeursrecht. Voorwaarde is met name dat de private
partij bereid is zich op zodanige wijze jegens de gemeente te verbinden dat
de gerechtvaardigde belangen van de gemeente bij verwezenlijking van de nieuwe
bestemming afdoende zijn gewaarborgd. Voorts heeft de Hoge Raad aangegeven
dat de gemeente tot bewaring van recht een nietigheidsactie kan instellen
als de onderhandelingen met de private partij niet kunnen worden afgerond
binnen de termijn van acht weken die de gemeente ter beschikking staat voor
het indienen van het verzoek tot vernietiging van de rechtshandeling en die
begint te lopen zodra de rechtshandeling ter kennis van de gemeente is gekomen.Deze wetsinterpretatie heeft enkele nadelige gevolgen. Probleem is allereerst
dat de rechtspositie van alle betrokken partijen (gemeente en private partijen)
geruime tijd in de lucht kan hangen. Tussen de indiening van het verzoek tot
vernietiging van een rechtshandeling van een grondeigenaar door de gemeente
en de onherroepelijke beslissing daarop door de rechter kunnen vele jaren
verstrijken. Te denken valt met name aan de situatie dat private partijen
een rechtshandeling aangaan in de fase dat de gemeente een tijdelijk voorkeursrecht
heeft gevestigd op voorlopige planologische grondslag en het gemeentelijke
plan nog te vaag is om voor de rechter aan te kunnen tonen dat de afspraken
die de betrokken private partijen bereid zijn te maken het gerechtvaardigde
belang van de gemeente schaden. Tussen de eerste tijdelijke vestiging van
het voorkeursrecht en de meer definitieve vestiging op grond van een vastgesteld
bestemmingsplan kunnen maximaal ruim 5 jaar verstrijken (zie Bijlage 24 235,
nr 23, Handelingen Tweede Kamer, vergaderjaar 1995–1996). Pas als het
plan voldoende vorm heeft gekregen kan de gemeente gedetailleerd weergeven
wat dit belang is in de specifieke situatie op die specifieke plek en kan
zij dit met de private partij uitonderhandelen. Als overeenstemming dan niet
mogelijk blijkt te zijn, moet de rechter in eerste aanleg, en eventueel in
tweede en derde aanleg, gaan beslissen over het verzoek van de gemeente tot
vernietiging. Dit leidt tot langdurige onduidelijke rechtspositie van alle
betrokkenen met risico's van grote vertraging cq afstel van realisering publieke
doelen.Hierbij komt dat de uitspraken van de Hoge Raad nieuwe wezenlijke rechtsvragen
oproepen. Onduidelijk is wat «de gerechtvaardigde belangen» zijn
waarop de gemeente zich kan beroepen in haar onderhandelingen met de private
partij die een grondpositie heeft verworven. Een serie nieuwe procedures valt
te verwachten alvorens de jurisprudentie daarover is uitgekristalliseerd.
Dit is ongewenst.De conclusie is dat er voldoende aanleiding is om artikel 26, eerste lid
met voorrang te repareren. De wetgever kan en moet duidelijker zijn. Dit wetsvoorstel
beoogt deze duidelijkheid te geven en houdt rekening met het advies van de
Raad van State van 1 maart 20001 over een
door de regering opgestelde wet tot wijziging van artikel 26, eerste lid Wvg.
Naar aanleiding van dit kritische advies en de eenduidige jurisprudentie van
de Gerechtshoven heeft de regering op 23 mei 2000 besloten haar voorstel
terug te nemen. De recente uitspraken van de Hoge Raad doen echter de noodzaak
tot wetsreparatie herleven. Het onderhavige wetsvoorstel gaat uit van een
andere opzet dan die van bovenbedoeld regeringsvoorstel en beoogt
met name een bijdrage te leveren aan de voorspelbaarheid van toekomstige gerechtelijke
uitspraken, zoals de Raad van State in zijn bovenbedoeld advies heeft bepleit.Door het schrappen in artikel 26, eerste lid van de woorden «het
belang van de gemeente» wordt de rechterlijke toets conform de diverse
uitspraken van de gerechtshoven en het advies van het evaluatierapport van
de TU Delft1 toegespitst op datgene waar het in
feite om gaat: Het voorkeursrecht verschaft de gemeente een voorkeurspositie
bij vervreemdingsplannen van rechthebbenden en private rechtshandelingen die
afbreuk doen aan deze voorkeurspositie staan bloot aan vernietiging. Het gaat
daarbij om rechtshandelingen die zodanig zijn opgezet dat geen vervreemding
zal plaatsvinden gedurende het bestaan van het voorkeursrecht, doch de beschikkingsmacht
over en het economisch belang bij de grond in een zodanige mate worden overgedragen
aan een of meer andere (rechts-)personen dat een resultaat wordt bereikt dat
materieel op hetzelfde neerkomt als gehele of gedeeltelijke vervreemding.De voorgestelde wetswijziging is niet van invloed op het recht van de
eigenaar om het bestemmingsplan op eigen grond te realiseren. Wel bestrijdt
dit voorstel dat de eigenaar van grond in voorkeursrechtgebieden buiten de
gemeente om aan een derde een onderhandse grondpositie verschaft. Beperking
van het aantal spelers op de grondmarkt in voorkeursrechtgebieden kan een
dempend effect hebben op de prijs van ruwe bouwgrond.De voorgestelde wetswijziging past in het beleid marktwerking te vergroten,
omdat de gemeente meer mogelijkheden krijgt de private partner op basis van
de beste prijs/kwaliteitsverhouding te kiezen. Wetswijziging maakt het voor
gemeenten ook makkelijker grond te verwerven zodat ze kan participeren in
Publiek-Private-Samenwerkingconstructies.Artikel IIDit artikel regelt de inwerkingtreding. Het wetsvoorstel heeft inwerkingtreding
op de dag van publicatie in het Staatsblad.DeplaRavesteinVan WijmenDuivesteijnBiesheuvel XNoot1Nederlands Juristenblad van 19 mei 2001 (nr 288 en 299 met noten
van Peter van Wijmen.XNoot1Titel rapport: Aanbevelingen vormgeving en gebruik Wet voorkeursrecht
gemeenten, 2000.XNoot2HR 10 november 2000 (Bleiswijk en HR 17 november 2000 (Maastricht);
Nederlandse Juristenblad 2001, nr 288 en 299 met noten van Peter v Wijmen).XNoot1Gepubliceerd als bijvoegsel Staatscourant, nr 131.XNoot1Titel rapport TU-Delft: Aanbevelingen vormgeving en gebruik wet voorkeursrecht
gemeenten, 2000. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27750-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl