Vermogenstoetsen
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 32 798
 
 Wijziging van de Wet op het kindgebonden budget in verband met
		bezuiniging op het kindgebonden budget
 
 
 Nr. 11
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 24 oktober 2011
 Inleiding
 Bij de behandeling van het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet
				op het kindgebonden budget in uw Kamer op 27 september jongstleden, heb ik
				naar aanleiding van vragen bij de invoering van een vermogenstoets in het
				kindgebonden budget toegezegd uw Kamer te informeren over de verschillende
				vermogenstoetsen. Hiermee doe ik deze toezegging gestand.
 Regelingen met vermogenstoets
 De voornaamste regelingen waarin expliciet getoetst wordt op het
				vermogen zijn weergegeven in tabel 1. Hieronder zullen de vermogenstoetsen in
				verschillende regelingen uit tabel 1 besproken worden. Hierbij zal aandacht
				besteed worden aan de verschillen in het vermogensbegrip, de hoogte van het
				vrijgestelde vermogen en de differentiatie naar alleenstaanden/paren.
 
 Tabel 1: Regelingen met expliciete vermogenstoets (bedragen
				afgerond, 2012)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomensdoelgroep (verzamelinkomen)1Bijstand, kwijtschelding en AWBZ/WMO worden
						niet getoetst op het verzamelinkomen, maar op een van het netto inkomen
						afgeleid inkomen.
 
 
 Vergoeding voor
 
 
 Vermogensbegrip
 
 
 Maximaal vermogen (huidig)
 
 
 Maximaal vermogen (voorstel)
 
 
 
 
 
 
 Bijstand
 
 
 alleenst
 
 
 tot € 15 000
 
 
 bestaanskosten
 
 
 ruim
 
 
 € 5 500
 
 
 € 5 500
 
 
 
 
 
 paar
 
 
 tot € 20 000
 
 
 
 
 € 11 000
 
 
 € 11 000
 
 
 
 
 Kwijtschelding
 
 
 alleenst
 
 
 tot € 15 0002
 
 
 lokale lasten
 
 
 ruim
 
 
 € 9002Indicatie, afhankelijk van gemeente en
						correctie voor bovenmatige woon- en zorguitgaven.
 
 
 te bepalen
 
 
 
 
 
 paar
 
 
 tot € 20 0002
 
 
 
 
 € 1 3002
 
 
 te bepalen
 
 
 
 
 AWBZ/WMO
 
 
 alleenst
 
 
 onbeperkt
 
 
 zorg/verblijf
 
 
 box 3
 
 
 geen
 
 
 extra bijtelling
 
 
 
 
 
 paar
 
 
 onbeperkt
 
 
 
 
 geen
 
 
 extra bijtelling
 
 
 
 
 Huurtoeslag
 
 
 alleenst
 
 
 tot € 22 000
 
 
 huur
 
 
 bij benadering
 
 
 € 21 000
 
 
 € 21 000
 
 
 
 
 
 paar
 
 
 tot € 30 000
 
 
 
 box 3
 
 
 € 42 000
 
 
 € 42 000
 
 
 
 
 Kindg. budg.3Bij kindgebonden budget uitgegaan van
						huishouden met twee kinderen jonger dan 12 jaar.
 
 
 alleenst
 
 
 tot € 48 500
 
 
 kosten kinderen
 
 
 box 3
 
 
 geen
 
 
 € 101 000
 
 
 
 
 
 paar
 
 
 tot € 48 500
 
 
 
 
 geen
 
 
 € 122 000
 
 
 
 
 Zorgtoeslag
 
 
 alleenst
 
 
 tot € 35 000 
 
 
 zorgpremie
 
 
 box 3
 
 
 geen
 
 
 € 101 000
 
 
 
 
 
 paar
 
 
 tot € 51 000
 
 
 
 
 geen
 
 
 € 122 000
 
 
 
 
 
 Vermogenstoets
 
 Bij de bespreking van de vermogenstoetsen is allereerst van
				 belang op te merken dat in iedere regeling die toetst op het verzamelinkomen al
				 rekening wordt gehouden met het inkomen uit vermogen. In het verzamelinkomen
				 wordt het forfaitaire inkomen uit het vermogen in box 3 (4% over het meerdere
				 boven de vrijstelling van € 21 000 per belastingplichtige) meegenomen. Wie
				 een grotere draagkracht heeft door een groot inkomen uit vermogen, krijgt dus
				 al minder toeslag of ondersteuning, ook zonder een expliciete vermogenstoets.
				 Dit is de zogenaamde impliciete vermogenstoets.1 Dit is feitelijk ook het geval in de IOAZ, waarin over het vermogen boven een vrijstelling van ca. € 125 000, een inkomen van 4% verondersteld wordt, dat gekort wordt op de uitkering. Daarnaast is er de expliciete vermogenstoets die
				 boven de bijtelling van het inkomen uit vermogen uitgaat.
 In zijn algemeenheid kunnen er argumenten voor en tegen
				 expliciete vermogenstoetsen aangevoerd worden. Voor een vermogenstoets spreekt
				 het feit dat de aanwezigheid van een groter vermogen een grotere draagkracht en
				 daarmee een kleinere behoefte aan inkomensondersteuning impliceert. Tegen een
				 vermogenstoets spreekt dat een vermogenstoets ervaren kan worden als een straf
				 op sparen en dus op werken en eigen verantwoordelijkheid nemen. Tussen deze
				 argumenten moet een afweging gemaakt worden.
 
 Verschillen in vermogensbegrip
 Een belangrijk verschil tussen enerzijds de bijstand en
				kwijtschelding en anderzijds AWBZ/WMO en de toeslagen is de definitie van het
				vermogensbegrip. De bijstand en de kwijtschelding kennen een ruim
				vermogensbegrip, inclusief zaken als het eigen huis (boven een vrijstelling) en
				een privéauto. Dit past bij het vangnetkarakter van deze voorzieningen voor de
				laagste inkomensgroepen (met inkomens tot het sociaal minimum). Het
				vermogensbegrip in de andere regelingen (AWBZ/WMO en de toeslagen) sluit aan
				bij het vermogensbegrip in box 3 van de inkomstenbelasting. Dit betekent dat
				het eigen huis (box 1) en bijvoorbeeld de privéauto niet worden meegenomen.
				Voor de huurtoeslag is er nog op enkele punten een verschil met het
				vermogensbegrip in box 3. De vrijstellingen in box 3 voor maatschappelijke
				beleggingen en durfkapitaal worden daarin namelijk niet meegerekend. Daar staat
				tegenover dat de huurtoeslag wel vrijstellingen voor bijzonder vermogen kent,
				zoals vermogen van een pleegkind, smartegeld, en bijzondere
				tegemoetkomingen.
 Hoogte van de vermogenstoets
 Het vrijgestelde vermogen in de bijstand en de kwijtschelding van
				lokale lasten is relatief laag: in de bijstand ca. € 5 500 voor een
				alleenstaande en het dubbele voor een paar. In de kwijtschelding is het
				vrijgestelde vermogen momenteel nog lager. Deze relatief lage vermogenstoetsen
				passen bij het vangnetkarakter van deze voorzieningen. Wat betreft de
				kwijtschelding is recentelijk een wet in werking getreden (Stb. 2011, 309) waarbij voor
				decentrale overheden de mogelijkheid is gecreëerd bij het bepalen van het
				vermogen rekening te houden met de vermogensnorm in de bijstand.
 Voor het bepalen van de eigen bijdrage in de AWBZ en de WMO is er
				geen expliciete afhankelijkheid van het vermogen. Wel wordt, zoals hierboven
				aangegeven, het inkomen uit vermogen meegenomen in de draagkrachtbepaling op
				basis van het verzamelinkomen. Het kabinet stelt voor de afhankelijkheid van
				het vermogen groter te maken door naast het verzamelinkomen (waarin al rekening
				wordt gehouden met box 3) het bijdrageplichtige inkomen te verhogen met 4% van
				het box 3-vermogen. Hiermee wordt bereikt dat meervermogenden meer gaan
				bijdragen.
 Voor de huurtoeslag geldt een vermogenstoets gebaseerd op de
				vermogensvrijstelling in box 3 (ca. € 21 000 voor een alleenstaande en het
				dubbele voor een paar).2Waarbij er een verschil kan optreden door eerder genoemde uitzonderingen., 3 De kindertoeslag en de ouderentoeslag op de vrijstelling zijn buiten beschouwing gelaten. De kindertoeslag (€ 2 779) wordt per 2012 afgeschaft. De ouderentoeslag (max. ca. € 27 500) is bestemd voor ouderen met lage inkomens (tot ca. € 20 000). Hierin stelt het kabinet geen wijziging voor.
 Voor het kindgebonden budget en de zorgtoeslag is er momenteel
				nog geen expliciete vermogenstoets. In overeenstemming met het Regeer- en
				Gedoogakkoord stelt het kabinet voor een vermogenstoets in te voeren bij een
				vermogen van € 80 000 plus de vrijstelling in box 3. Dit komt neer op ca.
				€ 101 000 voor een alleenstaande en ca. € 122 000 voor een paar. Het
				kabinet kiest ervoor voor het kindgebonden budget en de zorgtoeslag een hoger
				vermogen vrij te stellen dan voor de huurtoeslag, omdat de doelgroep van de
				laatste regeling duidelijk beperkt is tot de laagste inkomens (tot een inkomen
				van maximaal € 30 000 voor een meerpersoonshuishouden), terwijl het
				kindgebonden budget en de zorgtoeslag ook gericht zijn op de middeninkomens
				(tot een inkomen van circa € 50 000).
 Differentiatie naar
				huishoudgrootte
 In alle vermogenstoetsen wordt gedifferentieerd naar
				alleenstaanden en paren. Voor de bijstand, kwijtschelding, ABWZ/WMO en
				huurtoeslag is het vrijgestelde vermogen voor een paar het dubbele van dat voor
				een alleenstaande. De belangrijkste reden voor differentiatie is het verschil
				in draagkracht. Een paar heeft hogere minimale uitgaven en heeft een groter
				vermogen nodig om bijvoorbeeld in slechte tijden tijdelijk van te kunnen leven.
				Deze overweging sluit bij veel regelingen ook aan bij het inkomenstraject
				waarvoor recht op de regeling bestaat. Dit is in de meeste regelingen voor
				paren tot een hoger inkomen dan voor alleenstaanden. Het kindgebonden budget is
				in zoverre anders omdat in het inkomenstraject van deze regeling (tot welk
				inkomen er recht bestaat op toeslag) er geen verschil is gemaakt tussen
				alleenstaanden en paren. Een overweging hierbij is dat deze regeling een
				tegemoetkoming geeft voor de kosten van kinderen en deze kosten niet hoger zijn
				voor een paar dan voor een alleenstaande.
 Bij de nieuwe vermogenstoetsen in het kindgebonden budget en de
				zorgtoeslag is net als bij de bestaande vermogenstoetsen wel gekozen voor
				differentiatie tussen alleenstaanden en paren. Deze differentiatie sluit aan
				bij de differentiatie in de vrijstelling in box 3. Het verschil tussen
				alleenstaanden en paren bedraagt € 21 000 (zie Tabel 1). Vanuit het oogpunt
				van uniformiteit in de regelgeving, de uitvoering door de Belastingdienst, de
				aansluiting met de doelgroep van de toeslag en de communicatie aan de burger is
				gekozen voor identieke toetsen in de zorgtoeslag en het kindgebonden budget.
				Ook in het IBO-rapport «Vereenvoudiging toeslagen» (TK 2009/10,
				31 580, 3) wordt gewezen op de
				noodzaak om, daar waar mogelijk, grondslagen van toeslagen te uniformeren en
				standaardiseren.
 Tot slot
 Bij de vormgeving van de vermogenstoetsen dient, zoals steeds,
				een zorgvuldige weging gemaakt te worden tussen enerzijds de wens recht te doen
				aan specifieke situaties en anderzijds de wens het stelsel eenvoudig en
				overzichtelijk te houden. In het Regeer- en Gedoogakkoord is hierin een
				afgewogen keuze gemaakt.
 
 
 
 
 De minister van
			 Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
 
 H. G. J.
 Kamp