Arbeidsmarktbeleid in de zorgsector; Verslag nota-overleg Bevat het verslag van het overleg van de vaste Commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport op 9 oktober 1995 met de minister en staatssecretaris van VWS.
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24171, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

20-10-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24171 nr. 4

11-10-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een nota-overleg van de vaste commissie voor
Volksgezondheid, Welzijn en SportEerste termijn van de zijde van
de commissieEerste termijn van de zijde van de regeringTweede termijn van de zijde van de commissieTweede termijn van de zijde van de regering
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24171Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 83 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 171Arbeidsmarktbeleid in de zorgsector nr. 4VERSLAG VAN EEN NOTA-OVERLEGVastgesteld 11 oktober 1995De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 heeft op 9 oktober 1995 overleg gevoerd met de minister en de staatssecretaris
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de nota Zorg voor werk (24 171).Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,Van NieuwenhovenDe griffier van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,Nava Stenografisch verslag van een nota-overleg van de vaste commissie voor
Volksgezondheid, Welzijn en SportMaandag 9 oktober 1995 11.15 uurDe voorzitter: LansinkAanwezig zijn 5 leden der Kamer, te weten:Fermina, Vliegenthart, Van Blerck-Woerdman, Oedayraj Singh Varma en Lansink,alsmede mevrouw Borst-Eilers, minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport, en mevrouw Terpstra, staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport, die vergezeld zijn van enige ambtenaren van hun ministerie.De voorzitter:Ik open de vergadering van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport voor een nota-overleg met de minister en de staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de nota Zorg voor werk.De waarnemend voorzitter is zelf woordvoerder en daarom zal het voorzitterschap
straks even wisselen. Onze echte voorzitters zijn over de wereld uitgezworven
of doen iets anders waardoor ze hier niet kunnen zijn. Daarom rust op de andere
waarnemend voorzitter en mij de taak om alles tot een goed einde te brengen.
Ik hoop dat dit met uw medewerking zal lukken.Aan de orde is de behandeling van:de nota Zorg voor werk
(24 171).Eerste termijn van de zijde van
de commissieMevrouwVliegenthart(PvdA)Voorzitter! De voor ons liggende nota Zorg voor werk is als ik het eerlijk
moet zeggen nogal vaag en weinig zeggend. Het gestelde zegt iets over de structuur
waarbinnen het arbeidsmarktbeleid in de zorgsector moet plaatsvinden, maar
het geeft geen analyse van de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de zorgsector.
Het geeft ook geen prognose van toekomstige ontwikkelingen ten aanzien van
vraag en aanbod en dus geeft het eigenlijk ook geen inzicht in de mogelijke
knelpunten. Daarmee ontbreken de mogelijke inhoud van het arbeidsmarktbeleid
en bovendien de financiële kaders. Weliswaar hebben wij vorige week de
mooie rapportage Arbeidsmarkt en zorgsector gekregen, maar ook die rapportage
bevat geen beleidsconclusies. Dat is een gemiste kans, zoals NZI terecht opmerkt.
De consequentie van het ontbreken van al die gegevens is, dat van een beleid
nauwelijks sprake is. De functie van dit stuk is mij dan ook niet helder.Er is mij nog iets niet helder. Hoe verhoudt de verantwoordelijkheid van
het departement zich tot die van de sociale partners: enerzijds wordt gesproken
over de belangrijke taak en verantwoordelijkheid van de sectorfondsen die
bestuurd worden door de sociale partners, anderzijds is er sprake van een
toetsende rol van het departement. Maar waarop precies getoetst wordt, is
mij niet helder. Is de financiering van die sectorfondsen hier bijvoorbeeld
van afhankelijk? Ik kan dat niet uit de stukken halen.Uit de nota Zorg voor werk blijkt, dat in 1998 een tekort van ruim 16.000
arbeidskrachten zal bestaan in de sfeer van de verpleging en de verzorging.
Dit geeft een van de weinige concrete staatjes die in de nota staat aan. Nergens
staat wat er gebeurt om ervoor te zorgen dat er voldoende gekwalificeerd aanbod
zal zijn. Blijkbaar gaat men ervan uit, dat de werkloosheid zo groot is, dat
er voldoende aanbod zal zijn. Het is echter niet zeker, dat dat aanbod ook
voldoende gekwalificeerd zal zijn.De vraag is dus hoe met dat mogelijke probleem wordt omgegaan en of het
feit dat gezegd wordt, dat sociale partners in de zorgsector samenwerken met
het CBA beschouwd wordt als een voldoende beleidsmatige afdekking van het
mogelijke probleem. Wie financiert de mogelijke scholingsinspanning die nodig
is om dat tekort weg te werken? Gebeurt dat met het sectorfonds? Mij is dat
niet helder. Voorzitter! Straks kom ik nog meer specifiek te spreken over
de arbeidsmarktsituatie in de thuiszorg.In de nota wordt gesteld, dat de regionale, strategische personeelsplanning
voor de gehele zorgsector kan voorkomen dat er tekorten en overschotten ontstaan,
zoals dat het geval kan zijn in de sfeer van de verpleging en de verzorging.
Dat gaf ik zojuist al aan. Is er in alle regio's zo'n vorm van planning tot
stand gebracht? Hoe verhoudt die regionale planning zich tot de sectorale
aansturing en financiering vanuit de sectorfondsen van het arbeidsmarktbeleid
in de zorgsector?Voorzitter! Bij de bepaling van de ruimte voor het arbeidsvoorwaardenoverleg
zal worden uitgegaan van de ontwikkeling in de marktsector en daarnaast wordt
ervan uitgegaan, dat de zorgsector nog wat doelmatiger kan werken waardoor
een concurrerende CAO tot stand gebracht zou kunnen worden. De produktiviteitsstijging
die dat met zich brengt, betekent een verlies aan werkgelegenheid en een stijging
van de werkdruk. Naar aanleiding van gegevens uit de rapportage Arbeidsmarkt
zorgsector heb ik op dit vlak een aantal vragen. Hoe verklaart de minister
de stijging van 22% van het aan de zorgsector gerelateerde WW-bestand tot
40.000 werklozen eind 1994 ten opzichte van de situatie eind 1993? Hoeveel
banen zijn er verdwenen als gevolg van produktiviteitsstijging en hoeveel
tengevolge van bezuinigingen? Die werklozen moeten immers ergens vandaan komen.
Als ik andere statistieken erbij pak, kan ik overigens helemaal geen banenverlies
in de zorgsector constateren. Waar komt dan die stijging van 22% van het WW-bestand
vandaan?Ik heb nog enige vragen over de produktiviteitsontwikkeling, de werkgelegenheid
en de ruimte voor arbeidsvoorwaarden, vooral in de thuiszorg. De gemiddelde
jaarlijkse groei van het aantal arbeidsplaatsen blijft met 0,4% ver achter
bij de andere zorgsectoren (zie pagina 34 van deze mooie nota). Het gemiddelde
van de zorgsector ligt op 1,3%. De hogere deeltijdfactor in de gezinszorg
leidt tot een wat sterkere groei van het aantal werknemers, maar het aantal
cliënten groeit in veel sterkere mate. Ook de zorgzwaarte stijgt en het
aantal uren hulp per cliënt kan dan ook niet anders dan dalen. Het ziekteverzuim
is in de thuiszorg een stuk hoger dan elders in de zorgsector. Het beroep
wordt dus steeds zwaarder.Als je dit soort dingen op een rijtje zet, dan verbaast het mij niet dat
er een enorm tekort aan arbeidskrachten in deze sector verwacht wordt. Het
gaat om zo'n 10%. Hoe wordt die toekomstige ontwikkeling van de werkgelegenheid
in de thuiszorg gezien in de relatie tot de toenemende vraag en wat wordt
aan produktiviteitsstijging nog mogelijk geacht? Zijn de grenzen van de produktiviteitsstijging
in de thuiszorg niet bereikt? Als dat zo is, betekent dat dan niet dat er
in de arbeidsvoorwaardenontwikkeling niet gerekend mag worden met een verdere
produktiviteitsstijging. Hangt de daling van het aantal jongeren dat een opleiding
volgt voor de verplegende en verzorgende beroepen niet samen met de enorme
druk die op deze sector gelegd wordt en met de relatief lage beloning? Wat
betekent dat voor de toekomst? Er zullen toch steeds meer mensen nodig zijn
die in de verzorging moeten werken?De problemen die verwacht worden ten aanzien van de voorziening van voldoende
adequaat geschoold personeel, hangen nauw samen met het algemene beleid ten
aanzien van de sector. Ik wijs op de arbeidsvoorwaarden en de maatschappelijke
waardering. Hier zit dus een probleem. Het is jammer dat in de nota over het
arbeidsmarktbeleid in de zorgsector niet op dit soort vragen wordt ingegaan.
De rapportage Arbeidsmarkt zorgsector biedt gegevens die verder geanalyseerd
moeten worden en die verbonden moeten worden met beleidsconclusies. Deze ontbreken
nu en dat maakt het geheel vrijwel zinloos. Dat wil niet zeggen dat het niet
goed is om eens in de zoveel tijd de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in
de zorgsector onder de loep te nemen, maar dan moeten wij daar ook gevolgen
voor het beleid aan verbinden. Ik vraag de regering om deze rapportage voortaan
te koppelen aan een brief van de regering met een toekomstverkenning en met
beleidsconclusies.Voorzitter! Er wordt veel gesproken over een stagnatie in de zorgsector
inzake de Melkert-banen. Vorige week zijn er in de Kamer mondelinge vragen
over gesteld. Uit de antwoorden van minister Melkert bleek dat de invulling
redelijk op schema ligt. Wat is het oordeel van de minister over de realisatie
in de zorgsector? Hoe beoordeelt zij de uitvoeringsstructuur in de zorgsector?
Is het niet wat ingewikkelder dan nodig? Kan de minister toezeggen dat regelmatig
gerapporteerd zal worden over de stand van zaken?MevrouwVan Blerck-Woerdman(VVD)Voorzitter! Ik begin met dezelfde opmerking als mevrouw Vliegenthart.
De nota wordt ook door ons als vaag beschouwd. Er staat een aantal zaken in
die wij kunnen onderschrijven, maar die zo vaag zijn dat je er geen concrete
conclusies aan kunt verbinden.De nota is een uitwerking van de personele randvoorwaarden van de nota
Gezond en wel. Zij is erg instellingsgericht, terwijl de ontwikkelingen juist
cliëntgericht zijn, zeker als wij kijken naar het persoonsgebonden budget
en de rol van de patiënten/consumentenplatforms. In de nabije toekomst
zou dus meer die richting op moeten worden geschreven.Als wij kijken naar de rol van de overheid, moeten wij constateren dat
er geen sprake is van een echte marktsituatie. De overheid bemoeit zich op
veel manieren met deze markt. Zij wil graag sturen, iets meer dan tot voor
kort. Die indruk wordt althans in de nota gewekt. Wij vragen ons echter af
tot op welke hoogte dat de bedoeling is.Eén van de manieren waarop de overheid zich met deze markt bemoeit,
betreft de Melkert-banen. De extra werkgelegenheidsimpuls in de zorgsector
aan de onderkant van het loongebouw kan een zekere verdringing met zich brengen.
Dat is een van de conclusies van de nota. Men signaleert ook het belang van
een groot draagvlak onder het zittend personeel voor de instroom van nieuwe
doelgroepen. Hoe denken de bewindslieden dat verdringingseffect te voorkomen?Extra banen in de zorgsector kunnen verschillende effecten hebben. Meer
handen aan het bed is een mogelijk effect. Dat is voor de patiënten sowieso
zeer positief. Ook het zittend personeel kan dit als een verlichting van zijn
taak beschouwen. Er zijn ook andere scenario's denkbaar, zoals de al eerder
genoemde verdringing. Wij zien wel degelijk het gevaar van hooggeschoold personeel
dat als gevolg van een reorganisatie de achterdeur uitgaat, terwijl het laaggeschoold
personeel via een Melkert-baan door de voordeur binnenkomt.Wij vragen ook naar de relatie tussen de nota van Melkert, die binnenkort
behandeld wordt en waarin verschillende aspecten van de zorg en het werk behandeld
worden, en de visie die uit de nu aan de orde zijnde nota blijkt. Daaruit
kun je toch twee tegengestelde bewegingen destilleren. Aan de ene kant gaat
het min of meer om echte banen en aan de andere kant om datgene wat mensen
zelf moeten doen via een regeling voor de combinatie van zorg en werk.Wij vragen ons vervolgens af hoe de bestaande en de voorgenomen wet- en
regelgeving in de zorgsector worden beoordeeld op de gevolgen voor de arbeidsmarkt
in die sector. In de nota staat dat gekeken zal worden naar het effect van
eventuele bezuinigingen op de arbeidsmarkt, maar dat dit niet altijd reden
is om dat niet te doen. Wij vragen ons dan af wat de andere criteria zijn
die zullen worden gehanteerd en welke consequenties dat dan heeft.Verder ondersteunen wij de minister en de staatssecretaris zeker in hun
voornemen om belemmerende regels te schrappen in plaats van nieuwe in te voeren.
Ook wij denken dat flexibiliteit en maatwerk vooropstaan, waarbij eerder minder
dan meer regelgeving noodzakelijk is. De Melkert-banen zijn daar getuige van.
Ook vragen wij in dit verband aandacht voor de overheidssturing, die naar
onze mening blijkens de nota zal toenemen. Als dit leidt tot meer regelgeving,
zijn wij daar geen voorstander van.Wij vragen ons af of het gezamenlijk belang bij een goede afstemming tussen
vraag naar zorg en aanbod van voorzieningen, zoals in de nota staat, voldoende
is om op alle fronten een goede samenwerking te bewerkstelligen. Wij vragen
ons ook af of geen sterkere prikkels noodzakelijk zijn om een efficiënte
samenwerking voor elkaar te krijgen. Hoe denken de bewindslieden dat te doen?In de nota wordt een aantal keren het gevaar van "overscholing" genoemd.
Wij zien dat ook. Wij denken dat meer differentiatie in de opleiding daarvoor
een oplossing kan bieden.In de nota staat dat overwaardering van theoretische kennis moet worden
voorkomen. Dat is een belangrijk aandachtspunt, zeker als het gaat om de aansluiting
van de opleidingen op de arbeidsmarkt. Wij willen hierop dan ook graag nog
een keer de aandacht vestigen.Het allochtonenbeleid blijkt in de praktijk wat moeilijker te gaan dan
wij allen zouden willen. Het wordt duidelijk dat intercultureel management
in instellingen buitengewoon belangrijk is. Daaraan zal men veel tijd en aandacht
moeten besteden. Men moet dat zeker ook in opleidingen laten doorklinken.
Ik vraag mij trouwens af of er al die jaren, bijvoorbeeld in de experimenten,
geen ervaringen zijn opgedaan waar men in de praktijk ook iets mee kan doen.
Ik lees dat in de nota niet terug, maar ik denk dat dat belangrijk genoeg
is, zowel als het gaat om de werkgelegenheid in de sector – veel allochtonen
zullen daartoe in de komende jaren toetreden – als om het toenemend
aantal patiënten in die sector, dat zal vragen om een goed beleid in
dezen. Hoe kijkt de minister daar tegenaan?Voorzitter! Wij vinden de rapportages die ons zijn toegestuurd, interessant.
Zoals de vorige woordvoerster al heeft gezegd, hebben ze echter geen analyse,
noch conclusies. Wij vragen de bewindslieden, dat in ieder geval een volgende
keer te koppelen aan een nota of een brief.De heerFermina(D66)Voorzitter! Na beëindiging van de WAGGS-periode mag de minister van
VWS nu de vormgeving van het arbeidsvoorwaardenbestel in de VWS-sectoren tot
haar taken gaan rekenen. Het is een goede zaak dat de minister die het best
de terreinen kan overzien, ook mede zorgdraagt voor de arbeidsvoorwaarden.Met deze nota maakt de minister een nieuwe start op het terrein van de
zorgarbeidsmarkt, en kan zij zich daar gaan profileren. De nota geeft duidelijk
weer, wat de overheid verwacht van instellingen, koepels van zorgaanbieders/werkgeversorganisaties,
de door sociale partners opgerichte fondsen en opleidingen. Mijn fractie vindt
het op zichzelf een goede zaak dat de bewindspersonen hun visie op "VISIE"
geven; aan andere actoren dan het ministerie van VWS wordt duidelijk gemaakt,
waar VWS staat en waarop VWS kan worden aangesproken. In paragraaf 5.2 wordt
vervolgens aangegeven, wat VWS werkelijk wil doen.Duidelijk is, dat invloed van VWS vooral uitgeoefend kan worden via de
financiële bijdragen aan de sectorfondsen en via de toetsing van de bestedingsplannen
en jaarverslagen van de fondsen. Bij de andere instrumenten staat het ministerie
meer op afstand.Kernwoorden van de aanpak van VWS zijn: vernieuwing, integrale aanpak,
samenwerking, informatievoorziening en efficiency, wat is afgekort tot "VISIE".
Wij vinden "VISIE" belangrijk om de volgende redenen. De sector is versnipperd
en complex van structuur; er zijn vele actoren op verschillende territoriale
niveaus; daarnaast zijn er veel verschillende regelingen en fondsen. Daarom
spreekt de passage op bladzijde 11 mij wel aan: "We moeten toe naar een situatie,
waarbij alle betrokkenen, inclusief het ministerie van VWS, via een samenhangend
beleid inspelen op ontwikkelingen ten aanzien van zorginhoud, omgeving en
arbeidsmarkt". Mijn fractie pleit voor samenhang in beleid, doorzichtigheid
van regelingen en een duidelijke structuur. Elke poging om in die richting
verbetering te brengen, juichen wij toe. Daarom staan wij positief ten aanzien
van de stappen die worden gezet naar samenhang en naar oplossing van knelpunten.
Interessant is dat er ook op de werkvloer gezocht wordt naar samenhang en
oplossingen. De bewindsvrouwen hebben ongetwijfeld kennis genomen van de activiteiten
van de Stichting samenwerkende instellingen gezondheidszorg regio Amsterdam
(SIGRA). De stichting heeft in de regio plannen ontwikkeld en deels al in
praktijk gebracht, gericht op het verbeteren van de arbeidsmarkt voor de gehele
zorgsector, en het verwijderen van schotten, op transmuralisering dus. De
mobiliteit wordt erdoor vergroot, gericht op het vergroten van de overzichtelijkheid
van regelingen door de inrichting van één loket voor alle arbeidsmarktregelingen
voor de gezondheidszorginstellingen en gericht op het in elkaar schuiven van
de drie sectorfondsen tot één budget en één stelsel.Mijn fractie heeft sympathie voor dit initiatief, en zou dit initiatief
willen honoreren door er een status van experiment aan te geven. Wat vinden
de bewindslieden daarvan? Zijn zij bereid, aan de Amsterdamse regio een experimentstatus
toe te kennen voor de regie van de sectorfondsen en van de inrichting van
een loket? Graag een reactie hierop.Mijn fractie heeft de indruk dat in de nota sprake is van enige tweeslachtigheid,
en dat de nota onduidelijkheden laat bestaan. De nota heeft betrekking op
de zorgsector, dat wil zeggen op sectoren die onder het FOZ vallen. Voor de
duidelijkheid noem ik: intramurale, semimurale en extramurale gezondheidszorg
en ouderenzorg. Er wordt gesproken over 660.000 werknemers. Voor mijn fractie
is het onduidelijk, waar de sector welzijn of welzijnszorg is gebleven. In
de nota wordt geen of weinig aandacht gegeven aan beroepsterreinen sociaal-pedagogisch
werk, maatschappelijk werk, dienstverlening en sociaal-cultureel werk. Een
deel van het genoemde aantal is werkzaam op het terrein van welzijn en jeugdwelzijn.
 Mijn fractie heeft uit de beschrijvingen, analyses en oplossingskeuzes
de indruk gekregen dat de nota feitelijk alleen maar betrekking heeft op gezondheidszorg
en daarbij vooral, nog enger, op de intramurale zorg.In de nota wordt feitelijk alleen gesproken over het beroepsdomein verplegenden
en verzorgenden. De andere beroepsdomeinen en de beroepsstructuren voor de
sector zorg en welzijn, vastgesteld door de sociale partners en het NIZW,
worden buiten beschouwing gelaten. Daarmee wordt verlies geleden wat betreft
de samenhang op de arbeidsmarkt in de zorg- en de welzijnssector. Daardoor
ontstaat onvoldoende zicht op de gevolgen voor de arbeidsmarkt van de ontwikkelingen
in bijvoorbeeld de gehandicaptenzorg, de jeugdzorg en de ouderenzorg, zoals
de substitutie van dure intramurale zorg naar goedkopere semimurale, extramurale,
ambulante en welzijnszorg. Delen de bewindspersonen onze conclusie dat de
nota zich slechts richt op een deel van de feitelijk functionerende arbeidsmarkt?Zijn de bewindspersonen bereid om zich bij de uitvoering van het in de
nota beschreven beleid te richten op de brede sector van zorg en welzijn?
Hoe staat het met de rechtstreekse verhouding van het ministerie van VWS met
enerzijds de werkgeversorganisaties en anderzijds de sectorfondsen (de werkgevers-
en werknemersorganisaties daarvan)?Mijn fractie mist een meerjarenkader voor de kwalitatieve en kwantitatieve
ontwikkeling van de arbeidsmarkt in de komende jaren. Dat bemoeilijkt ook
het zicht op de voortgang van de inspanningen van de rijksoverheid. Wij zijn
zeer tevreden met de zin op pagina 19: "Het kabinet zal instrumenten voor
het treffen van wet- en regelgeving eerder hanteren voor het schrappen van
belemmerende regels dan het invoeren van nieuwe." Dat spreekt ons zeer aan.Dan kom ik te spreken over de Melkert-banen. Er is in de zorg- en welzijnssector
veel belangstelling voor de Melkert-banen. Dat is verheugend. Bij de start
hiervan werden de beschikbare middelen uitsluitend ingezet voor de intramurale,
semimurale en extramurale gezondheidszorg en niet voor de ambulante zorg,
de jeugd- en welzijnszorg. Wij hebben begrepen dat de ruimte in 1996 voor
de Melkert-banen in nieuwe sectoren gebruikt kan worden voor een begin van
de uitvoering van plannen in tot op heden uitgesloten sectoren. Wij vernemen
uit het veld klachten over knelpunten en bureaucratie. Een voorbeeld van het
laatste zien wij in de afwijzing van een aanvraag voor een Melkert-baan voor
de RIBW-Querido, zodat Querido tussen wal en schip belandt. Het AWO-fonds
wijst de aanvraag af, zo hebben wij begrepen, omdat het fonds van mening is
dat alleen instellingen in aanmerking kunnen komen die onder de FIADT-WDT
vallen. Vervolgens wijst het COTG de aanvraag van Querido af, omdat Querido
een RIBW is, ondanks het feit dat dit valt onder de CAO ziekenhuisvoorzieningen.
Ik denk dat de mensen door al die afkortingen niet weten waar ze aan toe zijn.
Daardoor vallen ze tussen wal en schip. Ik geef dit voorbeeld om duidelijk
te maken hoe het op dit moment in het veld gaat.Er zijn nog andere knelpunten. Ik noem de omvang van het dienstverband
van 32 uur, terwijl veel kandidaten zijn aangewezen op een volledig dienstverband,
de te geringe financiering door de gefaseerde omloop in vier jaar van ƒ
35.000 tot ƒ 40.000, motivatieproblemen bij de doelgroep door geen
of geringe vooruitgang in vergelijking met de uitkeringen en angst bij zittende
werknemers voor verdringing. Zijn de bewindspersonen op de hoogte van deze
klachten? Ik dacht het wel. Welke mogelijkheden hebben zij om daar iets tegen
te ondernemen, teneinde deze knelpunten weg te nemen?De bewindspersonen voeren beide regelmatig overleg met de werkgeversorganisaties.
Mijn fractie wil hen daarvoor enige aandachtspunten meegeven, ook al hebben
die geen direct verband met deze kwestie. Ik noem het beleid voor de oudere
werknemers, met andere woorden de flexibiliteit op dat punt, het tegengaan
van leeftijdsdiscriminatie, de samenhang tussen enerzijds flexibiliteit in
arbeidsvoorwaarden en anderzijds de kwaliteit, gezien vanuit de wensen en
behoeften van de cliënt. Ten slotte wijs ik op de mogelijkheden voor
ex-psychiatrische patiënten op arbeidsmarktniveau. Wij hebben begrepen
dat deze groep weinig kansen heeft en dat zij weinig aandacht krijgt.MevrouwOedayraj Singh Varma(GroenLinks)Voorzitter! Ook mijn fractie vindt de nota heel vaag, zelfs zo vaag dat
wij moeilijk kunnen zeggen dat wij het er niet mee eens zijn. De nota geeft
wel een aantal aanzetten voor discussies waarmee punten op de i gezet kunnen
worden. Wij willen graag op drie punten ingaan, namelijk de arbeidsvoorwaarden,
de medezeggenschap en de multiculturele invulling in de gezondheidszorg.Als ik mensen hoor oordelen over verplegenden/verzorgenden en over werkers
in de thuiszorg is dat meestal positief. Zij zijn goed, zij zijn deskundig
en zij zijn aardig, maar zij werken erg hard en zij hebben weinig tijd voor
je. Het Sociaal en cultureel planbureau heeft in zijn laatste Sociale en culturele
verkenningen berekend dat de produktie per werker in de zorg sinds 1980 met
gemiddeld 11% is gestegen. Hogere produktiviteit in de gezondheidszorg betekent
dat met dezelfde hoeveelheid mens en geld meer patiënten en cliënten
worden afgehandeld. De toegenomen concurrentie in de zorg en de drang om almaar
goedkoper te moeten werken, hebben ertoe geleid dat er naast de traditionele
aanbieders van zorg particuliere bureaus zijn ontstaan die op alle mogelijke
manieren proberen de kosten te drukken. CAO's worden met name door particuliere
bureaus in de thuiszorg niet nageleefd, hoewel zij algemeen verbindend verklaard
zijn en er in veel gevallen van AWBZ-financiering sprake is. Niet alleen instellingen
die wel de CAO naleven, zijn daarvan de dupe door oneerlijke concurrentie,
maar ook de werkneemsters ondervinden hiervan de nadelen. Wat is het oordeel
van de minister hierover?In dat kader is het gewenst dat ook werknemersorganisaties rechtstreeks
kunnen fungeren als aanspreekpunt voor de overheid, al is het alleen maar
om signalen op te pikken over de situatie van de werknemers en om kennis te
maken met de ideeën en voorstellen die door werknemersorganisaties ontwikkeld
zijn. Op dit punt is het kabinet wat terughoudend en dat vind ik jammer. Zo
kan ik mij voorstellen dat niet alleen werkgeversorganisaties een rol spelen
bij de doelmatigheidsbevordering, maar dat ook werknemersorganisaties daarbij
ingeschakeld worden. Ook werknemers en hun organisaties hebben
goede ideeën over doelmatigheid en betrekken daarbij hun eigen positie.Terecht wordt in de nota opgemerkt dat, als je geen rekening houdt met
de mensen die het werk moeten doen, vernieuwingsprocessen vastlopen. Vernieuwing
van de zorg en verschuivingen in de zorg, bijvoorbeeld van intramurale zorg
naar thuiszorg, hebben gevolgen voor de werkgelegenheid. Personeel van de
intramurale zorg zal wellicht ingezet kunnen worden in de thuiszorg, maar
dat kan niet zo maar. De beloning verschilt, de opleiding is anders en de
kwaliteitseisen verschillen. Daarvoor moeten oplossingen gezocht worden die
niet alleen de sector kan aandragen. De overheid kan daarin en faciliterende
rol vervullen, schrijft de minister op pagina 27 van de nota. Hoe stelt de
minister zicht dit dan voor?Vernieuwing mag niet alleen goed uitpakken voor de cliënt, ook moet
rekening gehouden worden met de mensen die het werk moeten doen. De Nederlandse
samenleving wordt steeds multicultureler. De eerste generatie allochtonen
is zo langzamerhand op een leeftijd gekomen dat de behoefte aan zorg toeneemt.
Instellingen zijn veelal nog te weinig ingesteld op de veranderende cliëntengroep.
Verzorgingshuizen en ook voorzieningen als Tafeltje-dek-je houden bij de samenstelling
van hun menu's nog weinig rekening met allochtone ouderen. Van Tafeltje-dek-je
wordt steeds meer door Surinaamse ouderen gebruik gemaakt. Zij moeten wennen
aan het Nederlandse voedsel en de Nederlandse kruiden. Je merkt dan dat Surinaamse
organisaties daarop inspringen en naast Tafeltje-dek-je maaltijden gaan verstrekken
aan Surinaamse ouderen. Dat moet niet. Als je een organisatie hebt als Tafeltje-dek-je
moet je wel eens in plaats van spruitjes kouseband kunnen serveren.Van de overheid zou een stimulans kunnen uitgaan ter bevordering van een
wat meer multicultureel zorgbeleid, bijvoorbeeld door financiering van projecten.
Ook de opleidings- en scholingsprojecten moeten multicultureel worden ingevuld
en bij de opleidingen moet er een multicultureel onderdeel zijn.Het aantal allochtone ouderen neemt toe, evenals het aanbod van allochtonen
op de arbeidsmarkt. Extra inspanning is nodig om allochtonen in deze sector
aan het werk te krijgen en vooral te houden. Geconstateerd wordt dat veel
weerstand bestaat, met name bij werkgevers, tegen de Wet BEAA die tot doel
heeft te komen tot evenredige arbeidsdeelname van allochtonen. De overheid
mag het overigens niet bij deze constatering alleen laten. Juist in de zorgsector,
waar aan allochtone medewerkers grote behoefte is, is een extra inspanning
hard nodig. Wanneer een groot percentage van de werklozen allochtoon is, moet
ook een groot percentage van de werkloze allochtonen aan een baan geholpen
worden. Het instrument van de Wet BEAA is dan meer dan welkom. Welke inspanningen
gaat de minister zich getroosten om de Wet BEAA beter te laten functioneren,
met name voor de Turkse en de Marokkaanse groep? De Surinaamse en de Antilliaanse
groep hebben in de gezondheidszorg redelijk hun weg gevonden, maar met name
Turkse en Marokkaanse mensen vinden de weg naar arbeid in de gezondheidszorg
niet. Dat kan te maken hebben met cultuurverschillen, maar ik zou daarvoor
dan een inspanning van de overheid willen. De SIGRA heeft daarvoor in Amsterdam
een paar jaar geleden projecten ontwikkeld. Die hebben niet tot het resultaat
geleid dat meer Turkse en Marokkaanse mensen in dienst zijn genomen. Ik denk
dat er voor deze doelgroep toch wat extra inspanning gedaan moet worden, vooral
omdat er nu veel Turkse en Marokkaanse ouderen gebruik maken van de gezondheidszorg.Bij het scheppen van banen aan de onderkant van de arbeidsmarkt is de
zorgsector belangrijk. De problemen die deze extra banen kunnen opleveren
in de instellingen, als zij tegelijkertijd reguliere banen moeten inleveren,
worden in de nota gesignaleerd. Het zittend personeel moet meewerken. Er moet
draagvlak zijn. Het gevaar blijft echter, dat reguliere plekken verdrongen
worden door werkervaringsplaatsen, banenpoolers of andere banen met behoud
of met inzet van de uitkering. Die ontwikkeling draagt ook gevaren in zich
voor de kwaliteit van de zorg. Alsof er geen goed opgeleid en gekwalificeerd
personeel nodig is in bijvoorbeeld de huishoudelijke dienstverlening van de
thuiszorg! Hoe kijkt de minister hier tegenaan?De vergrijzing en de ontgroening zullen de behoefte aan personeel in de
zorgsector fors doen toenemen. Het zal een probleem worden daarin in voldoende
mate te voorzien. Alle zeilen moeten wat dat betreft worden bijgezet. De samenleving
wordt ook anders. Ook daarop moet worden ingespeeld.Op een aantal punten heeft GroenLinks wat kanttekeningen geplaatst en
puntjes op de i gezet. Ik ben benieuwd naar de reactie van de minister.De voorzitter: VliegenthartDe heerLansinkMevrouw de voorzitter! Ik sluit mij aan bij de laatste opmerkingen van
mevrouw Varma. Ik maak nog enkele kanttekeningen en zet wellicht een enkele
punt op de i. Dat geldt dan de Melkert-banen. Die minister wordt nu al onsterfelijk
door de vondst van deze kunstbanen!Ik ben wat verrast doordat twee van mijn collega's, of wellicht twee en
een halve, de nota wat vaag noemen. Het is namelijk een contourennota en die
is per definitie vaag. Dat ligt vast in het woord "contour". Nu hoef ik de
nota niet te verdedigen.Een punt van kritiek waarop wij elkaar wel vinden is, dat de nota eigenlijk
een vlag voert die de lading niet dekt. "Zorg voor werk" geeft de indruk,
dat alle zorg voor alle werk aan de orde is. Toen hier jaren geleden werd
gesproken over werk in de zorgsector ging het over beroepskrachtenplanning
en dat soort dingen. De artsen, de medische specialisten, de fysiotherapeuten
en al die figuren kwamen dan aan de orde. Zij komen nu niet aan de orde, omdat
de nota eigenlijk alleen over het arbeidsmarktbeleid in de zorginstellingen
gaat. Die beperking staat wel in de ondertitel en in het gedrukte witte stuk
zelfs als hoofdtitel. Ik vermoed dat daar enige spanning bestaat.Er is een relatie met een andere opmerking die ik vooraf wil plaatsen.
Het verdient natuurlijk een geweldige waardering dat zoveel mensen, 650.000,
elke dag, keer op keer, uur na uur, zorg en hulp bieden aan de mensen die
het nodig hebben. Naast die beroepskrachten is natuurlijk een leger van vrijwilligers
belangeloos in de zorgsector actief. De vraag is of je als je een nota over
zorg en werk maakt het niet betaalde werk niet ook moet meenemen.
Ik leg die vraag in het midden, omdat er toch een zekere relatie is.Daar komt bij, dat een terugloop in de mantel- en vrijwilligerszorg een
extra druk legt op de professionele werkers. Het kan ook nog eens een opwaarts
effect op de zorgkosten met zich brengen. Kan ook in deze discussie waardering
voor het vrijwilligerswerk worden uitgesproken door de bewindslieden, niet
alleen met woorden, maar ook in daden en in beleid? Ik geef als voorbeeld
de verruiming van de combinatie van betaalde en onbetaalde arbeid. Dat is
dus iets anders dan de Melkert-banen, maar in het algemeen vraag ik, of het
mogelijk is nu al iets te zeggen over de stimulering en een volgende keer
dit punt mee te nemen? Hetzelfde geldt, zoals al door anderen is opgemerkt,
voor het andere werk in de zorgsector, omdat er een heel stevige relatie is.
De modernisering van de curatieve zorg hebben wij nog steeds niet opgelost
en bijvoorbeeld de specialisten zijn een ander soort mensen, maar enige relatie
lijkt mij toch van belang.De zorg voor zieken, zwakken en ouden staat of valt met de inzet van voldoende,
goed opgeleide mensen. De groei van de werkgelegenheid in de zorgsector is
in 1994 wat afgezwakt, en die lijn lijkt zich door te zetten. Terecht zegt
het kabinet steeds maar weer "werk, werk en nog eens werk", en ik zeg dat
na. Wij hebben ook meermalen gepleit voor werk boven inkomen. Dat moet ook
zo blijven. De hoofddoelstelling van het kabinetsbeleid op dit punt wordt
dan ook door de CDA-fractie onderschreven.Het voorwaardelijke aanbod dat het vorige kabinet indertijd aan de werkgeversorganisaties
heeft gedaan, om een aantal kortingen te schrappen in ruil voor een tweejarige
nullijn in de CAO's, heeft ook gewerkt, behalve in twee sectoren. Wel moet
bedacht worden dat destijds afgeweken is van het eerder vastgestelde financiële
kader. De vraag klemt nu of het offer dat terecht gebracht is, het gewenste
resultaat heeft opgeleverd. Zijn nu 10.000 plaatsen behouden en 3000 plaatsen
aan de onderkant van het loongebouw geschapen? Hoe is het daarmee? Het is
van belang om de definitieve gegevens daarover te hebben. Het ons op de valreep
toegezonden rapport Arbeid en zorgsector 1995 – ik meen dat het vorige
week is binnengekomen – geeft enorm veel materiaal, maar het is niet
zo gemakkelijk leesbaar dat je zelf het antwoord op dergelijke vragen kunt
vinden.Na de intrekking van de WAGGS is de minister verantwoordelijk voor de
vormgeving van het arbeidsvoorwaardenbeleid in de zorgsector, hoewel zij erkent
dat het zwaartepunt bij de sociale partners moet liggen. De heer Fermina heeft
daar ook al op gewezen. De nota neigt volgens een commentaar van de NZF, dat
wij vorige week hebben ontvangen, naar meer sturing door de overheid. De brief
is trouwens tamelijk kritisch van aard, ook over de Melkert-banen. Ik vraag
aan de minister om een oordeel over deze stellingname.Dat geldt ook voor het ontbreken van een meerjarenkader voor de kwalitatieve
en kwantitatieve ontwikkelingen van de arbeidsmarkt. De NZF spreekt zelfs
van een gemiste kans, en het zou jammer zijn als dat waar zou zijn. Wat vindt
de minister van deze kritiek?Het nieuwe model voor het overleg moet zich natuurlijk nog bewijzen. Ik
vraag de minister alvast hoe het in 1996 zal gaan met het arbeidsvoorwaardenoverleg.
Wil zij de Kamer op de hoogte houden van de resultaten van het beraad? Het
uitgangspunt arbeidsmarktconformiteit is moeilijk in te vullen. Het spreekt
mij wel aan, als ik het tenminste goed begrijp. Hetzelfde geldt voor de doelmatigheidsbevordering.
"Werk boven inkomen" in de meest ruime zin van het woord moet dus blijven
gelden. Ik vraag het kabinet om met spoed aan de werkgeversorganisaties concrete
initiatieven te vragen voor de verbetering van de doelmatigheid in hun bedrijfsvoering.
Het is niet verantwoord om hier nog langer tijd bij te verliezen. Overigens
heeft de verdiscontering van de efficiencywinst via de bijdrage van VWS aan
de arbeidskosten de instemming van mijn fractie.De beleidsvoornemens van het kabinet worden door middel van een plan van
aanpak gepresenteerd in de nota Zorg voor werk. Overigens maakt het begrip
"plan van aanpak" tegenwoordig school. Waar je ook komt, ook buiten dit gebouw,
heeft men het opeens over een plan van aanpak, en als ik dan vraag om welk
plan het gaat, volgt er stilzwijgen. Het begrip wordt ook hier gebruikt. Ik
maak een paar kanttekeningen bij de actiepunten die in de nota zijn opgenomen.De eerste kanttekening betreft het proces van afschaffing of vermindering
van overbodige regelgeving, en dat kan natuurlijk op steun van de CDA-fractie
rekenen. De vraag is wel, in welk tempo dat kan gebeuren. Het volgende is
toetsing van beleidskeuzen aan de gevolgen voor de arbeidsmarkt, vergelijkbaar
met een soort dereguleringstoets. Dat oogt goed, maar wat is de concrete betekenis
ervan, met name voor de grote operaties die op stapel staan, zoals de modernisering
van de curatieve zorg en van het ouderenbeleid, en vooral voor de operatie
rondom de financiële taakstelling? Vooral die te grote ombuiging zou
de arbeidsmarkttoets wel eens tot een lege dop kunnen maken. Een van de punten
die ik in deze nota mis, is een verbinding tussen het ombuigingsbeleid waarbij
eerlijk wordt aangegeven wat men van plan is met de 1,3% enzovoorts, en de
gevolgen daarvan voor de arbeidsmarkt.Arbeidsmarkt, werkgelegenheid en opleidingen worden versterkt. Voor de
structurele financiële bijdrage verwacht de minister een "VISIE"; een
mooie vondst trouwens. Voor het kabinetsbeleid zou een visie ook geen kwaad
kunnen. Als de tekenen niet bedriegen, zijn er de komende jaren namelijk weer
tekorten te verwachten. De instroom van leerlingen voor de verplegende en
verzorgende beroepen laat in twee jaar een afname van meer dan 30% zien. Hoe
beoordeelt de minister deze ontwikkeling in relatie tot de beleidsvoornemens?
Zijn aanvullende maatregelen noodzakelijk en, zo ja, welke? Collega's hebben
ook gesproken over de sectorfondsen. Ik wijs in dit verband op onder andere
de doelmatigheid en de controle.Ik kom te spreken over de Melkert-banen. Ik heb al gezegd dat nu minister
Melkert daarmee onsterfelijk wordt. De werkgelegenheidsimpuls is verleden
week ook in de algemene financiële beschouwingen ter sprake gebracht.
Onder anderen mevrouw Vliegenthart heeft hierop gewezen. Mijn fractie blijft
van oordeel dat er structurele banen geschapen moeten worden via duurzame
werkgelegenheid. Ik kan mij heel goed vinden in de kritiek van
de NZF op de Melkert-banen.De voorzitter:Melkert-banen zijn toch structurele werkgelegenheid? Dat zijn vaste banen
die ook na deze periode voortgezet worden.De heerLansink(CDA)Als u helemaal gelijk heeft, zal ik onmiddellijk de vlag strijken, maar
ik moet nog zien hoe het na enkele jaren uitpakt. Ik zeg dit met het oog op
een aantal aspecten die eraan vast zitten. Ik verwijs naar de brief van de
NZF. Wat zijn de gevolgen als er bijvoorbeeld economische tegenwind opsteekt?
Hoe duurzaam zijn dan de banen die dat nu lijken te zijn? Naar welk resultaat
wordt er gestreefd met de 100 mln. die hiervoor in 1995 is uitgetrokken?In het weekblad Elsevier van 30 september jl. wordt er terecht melding
van gemaakt dat er problemen zijn over de aanpak van deze op zichzelf goede
zaak tussen VWS en Sociale Zaken. Zit de pijn inderdaad in de knelpunten die
verwoord zijn in de brief van NZF, waarnaar ik zojuist al heb verwezen? Daarin
wordt gesproken over onder andere de 32 uur en financiële aspecten. Onder
anderen de heer Fermina heeft hierover gesproken. Ik sluit mij bij zijn vragen
aan.Ik vat het in trefwoorden samen: de omvang van het dienstverband, de te
geringe financiering, de motivatieproblemen, de geringe financiële vooruitgang
en de overheidseis van 120% van het wettelijk minimumloon, inclusief toeslagen.
Ziet de minister oplossingen voor de problemen die de NZF signaleert?Is er al overleg geweest met de belangrijkste organisaties over de beleidsvoornemens
uit het plan van aanpak? Daarbij staat de NZF natuurlijk voorop. Zo ja, wat
waren de resultaten?Kan de overheid met deze contourennota, die per definitie een beetje vaag
is, op een behoorlijk draagvlak blijven rekenen in de sector?De voorzitter: LansinkEerste termijn van de zijde van de regeringMinisterBorst-EilersVoorzitter! Allereerst ga ik in op de wat algemene kritiek dat dit een
vaag stuk is dat eigenlijk geen analyse bevat, dat geen duidelijke prognose
biedt, geen zicht geeft op de aanpak van de knelpunten en geen beleidsconclusies
aangeeft. Mevrouw Vliegenthart spreekt in dit verband zelfs van een gemiste
kans. De heer Fermina heeft zich aanzienlijk positiever uitgelaten: de nota
getuigt van visie. Zo zie je maar weer dat er verschillend over eenzelfde
stuk geoordeeld kan worden. Maar toch is het zonder meer de moeite waard om
even precies aan te geven wat voor nota het is. De heer Lansink heeft het
heel goed verwoord: een contourennota Dit is per definitie een beschrijvend
stuk met een zekere vaagheid. Dat bevat geen cijfers en allerlei heldere beleidsvoornemens.In de nota wordt voornamelijk beschreven op welke manier volgens ons andere
actoren zich moeten opstellen. De nota staat ook vol met zinnen, zoals: wij
doen een beroep op die en die om de zaak aan te pakken. De achterliggende
visie is inderdaad dat de werkgevers, de opleidingsinstellingen, de werknemers
en de sectorfondsen met elkaar het beleid moeten maken. Wij zien daar kritisch
op toe. Ook proberen wij daarin onze visies neer te leggen. Ik denk aan het
aansturen van de sectorfondsen. Dat stelt ons natuurlijk ook in de gelegenheid
om met dat geld ten minste tot beleid te stimuleren en te sturen, om het zo
te noemen. De kern van de zaak is echter inderdaad dat wij graag willen dat
allen die zich met de arbeidsmarkt bezighouden, zowel in kwantitatieve als
kwalitatieve zin, goed met elkaar samenwerken en dat zij zich door het regelmatige
contact met de overheid ook tot een dergelijk beleid laten stimuleren.Ik zal niet herhalen wat hierover allemaal in de nota staat, want dat
hebben de leden allemaal gelezen. Wel zeg ik dat er in de afgelopen tijd wel
degelijk sprake is geweest van effecten en successen. Wij hebben een specifiek
doelgroepenbeleid. Bij die doelgroepen kan men denken aan herintredende vrouwen,
schoolverlaters en allochtonen. Uit die doelgroepen zijn er 33.000 mensen
aan het werk sinds wij het beleid op deze manier aansturen. Heel belangrijk
is de kwaliteit van de zorgverleners. Dat is door verschillende afgevaardigden
gezegd. Het betekent dat bijvoorbeeld mensen die lange tijd niet in de zorg
gewerkt hebben, mensen die een andere baan in de zorg willen, of mensen die
willen meedoen met de mooie beweging van de intramurale instelling naar de
thuiszorg, allemaal bijgeschoold moeten worden. In het kader van dit programma
zijn de afgelopen jaren 200.000 werknemers bijgeschoold. Het ziekteverzuim
is teruggelopen van 9% naar 7%. Op 660.000 mensen is dat een aanzienlijke
winst in het aanbod en in het verlichten van de werklast. Het verloop in de
hele sector is gehalveerd. Volgens mij geven al deze waarnemingen heel duidelijk
aan dat er met het overheidsbeleid wel degelijk iets gedaan wordt in het veld,
ondanks het feit dat het misschien allemaal wat vaag lijkt als je het leest.
Het overheidsbeleid heeft dus duidelijke effecten.Ik zal nog iets zeggen over de beleidsconclusies, want ik vind het een
heel reëel punt dat de afgevaardigden zeggen dat er nota's worden toegestuurd
waarin zij een beetje de analyse missen. Als wij concrete nota's krijgen,
met grote tabellen, dan missen wij weer de conclusies, wordt er gezegd. In
dit geval is dat ook een beetje een kwestie van tijd. Mede op verzoek van
ons gaat de OSA jaarlijks bepaalde deelvragen proberen te beantwoorden. Verder
komt er een jaarlijkse overall-rapportage. Ik vind dat de Kamer groot gelijk
heeft als zij zegt dat zij daar graag een standpunt van de regering bij wil
met conclusies en met oplossingen voor eventuele knelpunten. Het OSA-rapport
was in dit geval op een aantal punten kritisch. Daar waren wij enigszins verbaasd
over waren. De OSA ziet bijvoorbeeld geen tekort optreden in het aanbod van
verplegenden en verzorgenden. Daarom hebben wij de stuurgroep OSA gevraagd
om commentaar op het OSA-rapport te geven. De stuurgroep heeft er eind vorige
week over vergaderd en zij zal haar mening in een brief aan mij verwoorden.
Daarna zal ik een standpunt van de staatssecretaris en mij over dit geheel
aan de Kamer doen toekomen. Het is een beetje ongelukkig dat het pas na dit
overleg komt, maar misschien ziet de commissie er aanleiding in om nog eens
kort overleg te voeren over een paar concrete punten. Op zichzelf ben ik het
volkomen met de afgevaardigden eens dat het zo zou moeten.Ik zei al dat wij bij de overheid niet alle problemen kunnen oplossen.
 Integendeel, wij leggen het oplossen van de problemen heel duidelijk
bij de partners in het veld. Dat geldt ook voor het voldoende aanbod van verplegenden
en verzorgenden. Er zijn heel belangrijke signalen dat het aanbod van mensen
die een opleiding gaan volgen, sterk terugloopt. Eerst liep het met 10% terug,
maar in 1994 liep het met 30% terug. In 1995 ziet het er zelfs nog een tikkeltje
somberder uit. Wij zijn hierover in gesprek met de betrokken organisaties.
Wij kunnen iets doen aan voorlichting. Wij kunnen ons nog eens tot het publiek
wenden. Wat ook duidelijk gebeuren moet is dat de werkgevers zelf het probleem
nog eens met de koepels van opleidingen onder ogen zien.Wij verwachten op dit punt ook vrij veel van de regionale aanpak. Er zijn
in de verschillende regio's overlegsituaties gecreëerd en daar werkt
men ook met planningsmodellen. Men probeert per regio te plannen hoe het staat
met vraag en aanbod. Niet in alle regio's wordt dit model al toegepast, maar
daar waar het wel wordt toegepast, is men er heel tevreden mee. Je ziet ook
wel dat opkomende panieksituaties, bijvoorbeeld doordat zojuist gediplomeerde
verpleegkundigen meteen weer de laan uit worden gestuurd, in korte tijd, daar
waar in de regio zo'n overleg functioneert, weer gecorrigeerd worden.Dat brengt mij op de SIGRA en de vraag, met name ook door de heer Fermina
gesteld, of ik bereid ben om het experiment van de SIGRA te steunen. Het zou
betekenen dat de plannen die zij hebben om voor de werkgevers één
loket te creëren, ook hun vertaling zouden vinden in een bundeling van
de sectorfondsen tot één gedecentraliseerd sectorfonds. Daar
zou ik het volgende over willen zeggen.Ik heb het stuk van de SIGRA ook gelezen; zij kunnen een heleboel doen
met de bestaande geldstromen. Het is natuurlijk prima als mensen streven naar
een één-loketsituatie en beter gaan samenwerken. Maar ik vind
het toch een stap te ver gaan, als men dan zegt dat de middelen van de sectorfondsen,
die nu als het ware in de verschillende kolommen gesubsidieerd worden, voor
de regio Amsterdam samen in één fonds gestort dienen te worden.
Men wil een experiment, maar de anderen zullen daar, zo denk ik, ook snel
voor in de rij staan. Nog even los daarvan: het wringt met het sturingsmodel
zoals wij dat gekozen hebben. Wij hebben gekozen voor een sturingsmodel via
de sectorfondsen; op die manier kunnen wij ook bepaalde impulsen geven. Als
wij bijvoorbeeld vinden dat de thuiszorg financieel een impuls moet hebben,
kunnen wij dit via die geldstroom zelf zo aansturen. Wij zouden die instrumenten
uit handen geven, als wij al dat geld bij elkaar optellen en het regionaal
gaan verdelen.De heerFermina(D66)Die sturingselementen kunt u toch behouden? U behoeft die toch niet kwijt
te raken, als u niet via de sectoren de sturing kunt geven, want dat kan toch
ook via het grote model? U zegt nu dat u geen sturingsmogelijkheden heeft,
als wij het experiment van de SIGRA aan zouden gaan. Ik zeg echter dat, als
u de mogelijkheid van de SIGRA aangaat, wij nog de kans krijgen er sturende
elementen aan te verbinden.MinisterBorst-EilersMaar wij kunnen dan binnen die verschillende sectoren niet meer verdelen
en dat kunnen wij nu wel. Dat laten wij dan aan de SIGRA over. Je kunt het
een beetje vergelijken met hoe wij het willen doen met de regiovisie en de
ziekenhuisvoorzieningen. Daar zien wij ook een soort schering en inslag. Wij
zijn wel geïnteresseerd in wat er uit de verschillende lokale en regionale
situaties tot ons komt aan signalen, hoe men het daar wil invullen, maar wij
willen toch zelf kunnen sturen. Als er bijvoorbeeld onvoldoende van instelling
naar thuiszorg wordt gesubsidieerd, dan willen wij daar zelf in kunnen sturen;
je geeft dat uit handen, als je die subsidies gaat bundelen.Ik ben graag bereid om er met de mensen in Amsterdam nog eens over te
praten, want ik denk dat men, met behoud van de huidige geldstromen, een heel
eind komen kan. Het stuk lezende, denk je: waarom wil men ook nog die bundeling
van sectorfondsen, als een soort laatste kroon op het geheel, want zonder
dat kan het toch ook prima? Ik ben graag bereid om daar met de initiatiefnemers
nader over te overleggen.Mevrouw Vliegenthart heeft het gehad over het arbeidsvoorwaardenbeleid,
marktvolgend. Is het nu voldoende om te zeggen dat wij een marktconforme overheidsbijdrage
aan de arbeidsvoorwaardenontwikkeling vaststellen en dat men verder zelf nog
maar iets moet halen uit de produktiviteitsstijging? Nu, het hele post-WAGGS-model
betekent natuurlijk een nieuw beleid. Deze week zal een onafhankelijke adviescommissie
worden geïnstalleerd – een soort commissie-Albeda voor de zorgsector –
ingeval de partijen, met name de werkgevers, ontevreden zijn met de overheidsbijdrage
en daar protest tegen hebben. Wij moeten nog zien hoe het gaat lopen, maar
in het overleg met de werkgevers hebben wij volledige overeenstemming bereikt
over het principe om op deze wijze overleg te voeren.Mevrouw Vliegenthart heeft concrete vragen gesteld over de stijging van
22% van het WW-bestand naar 40.000 werklozen in 1994. Ik weet niet of mevrouw
Vliegenthart akkoord gaat met een schriftelijke beantwoording. Ik heb een
grote hoeveelheid cijfers van mijn medewerkers gekregen, maar wellicht is
het beter om deze vraag schriftelijk te beantwoorden.MevrouwVliegenthart(PvdA)Als er een goede verklaring voor is, vind ik het prima. Het punt was namelijk
dat sprake is van enerzijds een stijging maar anderzijds geen afname van het
aantal banen in die omvang. Voor mij is het dus een beetje ongerijmd wat er
gebeurt.MinisterBorst-EilersEen factor die ik mijzelf ook nog niet gerealiseerd had, maar die hier
wel wordt aangegeven als een van de oorzaken van de stijging van het WW-bestand,
is dat nogal wat arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd waren gesloten,
die net in die periode allemaal zijn afgelopen. Die hebben dus geleid tot
een hoeveelheid uitstoot. Verder is het verloop gehalveerd. Het ziekteverzuim
is gedaald en dat betekent juist ook weer, dat tijdelijke contracten door
die gunstige cijfers in verloop en ziekteverzuim aan het einde van de periode
niet worden verlengd. Een van de verklaringen hiervoor is, dat men voorzichtiger
is geworden met het aangaan van overeenkomsten voor onbepaalde tijd. Verder
zijn er ook uitkeringen in het kader van de WW door afschattingen in het WAO-bestand.
Het is het bekende verhaal: WAO naar beneden en WW naar boven.
De details zal ik schriftelijk toesturen.Door verschillende woordvoerders is het nodige gezegd en gevraagd over
de Melkert-banen. Ik zal de onsterfelijkheid van mijn collega nog maar wat
bevorderen door dit begrip te hanteren. Het is een proces in twee fasen: eerst
moet je de banen vinden en daarna de mensen voor die banen.Het eerste deel van dat twee-fasenproces is een onverwacht groot succes
geworden in de zorgsector. In deze sector waren 2500 banen voorzien en na
een inventarisatie bleken dat er maar liefst 7000 te zijn.In het tweede deel verloopt dat proces wat minder gemakkelijk, omdat je
daar ook te maken hebt met een aanloopfase, maar in een dergelijke majeure
operatie is een trage start ook te verwachten. Langzamerhand komt de zaak
aardig op stoom. In 1995 moesten 2500 banen vervuld worden en wij moeten constateren,
dat er half september 1800 van vervuld waren. Je zou zeggen, dat dit prachtig
is maar er werden 7000 banen aangeboden. Als je pas in de loop van het jaar
gaat vervullen, kun je natuurlijk ook meer dan 2500 banen creëren en
dan is 1800 natuurlijk weer een wat lager getal. Wij zien wel dat het gehele
proces in een versnelling begint te komen. Intramuraal gaat het wat de zorgsector
betreft het snelst. Van de meer dan 3000 banen die door de intramurale instellingen
waren aangeboden, is op het ogenblik al meer dan de helft bezet.Ik ben met collega Melkert en collega Kohnstamm in gesprek over een meer
regelmatige monitoring. Wij willen proberen maandelijks een goed beeld te
hebben van het aantal banen dat is vervuld. Dat is in de zorgsector niet zo
eenvoudig. Als je het laat lopen via de regio's, heb je te maken met 18 meldpunten.
Het loopt bij ons echter via de instellingen. Wij hebben te maken met 2000
instellingen, 2000 werkgevers. Het is niet eenvoudig om erachter te komen
wat er precies allemaal is gerealiseerd. Maar goed, wij willen toch een betere
monitoring, niet alleen om de vaart erin te houden maar om op de punten waar
de vaart eruit dreigt te gaan onmiddellijk te kunnen bijsturen. Ik kan uit
de grond van mijn hart zeggen dat ik helemaal niet ontevreden ben over de
manier waarop het in de zorgsector in het algemeen loopt met de Melkert-banen.
Ik weet dat er bepaalde lokale knelpunten zijn. Over de algemene knelpunten
kom ik straks nog te spreken. Begin november vindt het begrotingsoverleg plaats
met de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Hij zal dan een gedetailleerd
cijfermatig overzicht aan de Kamer presenteren en met de Kamer over de algemene
aspecten discussiëren, dus aspecten die niet alleen met de zorgsector
te maken hebben.Voorzitter! Ik kom te spreken over de knelpunten. Sommigen menen dat het
een knelpunt is dat de banen niet meer dan 32 uur mogen bedragen. Dat is geen
absolute grens. De noodzaak van meer dan 32 uur moet echter wel aannemelijk
kunnen worden gemaakt. Het kan zijn dat mensen er, ten opzichte van hun huidige
uitkering, netto op achteruitgaan als zij een 32-uursbaan accepteren. Dan
gaan twee zaken natuurlijk met elkaar wringen. Het is nu juist de bedoeling
om mensen die al geruime tijd van een uitkering leven, weer op de arbeidsmarkt
te krijgen. Het is evident dat als men er netto op achteruitgaat, de animo
bepaald niet groter wordt.Wij hebben gekozen voor een reguliere uitvoeringsstructuur met bestaande
financieringskanalen. Er wordt wel eens kritiek geleverd op de bureaucratie,
de veelheid van regels. Ik verwijs naar de overall-analyse die de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid begin november aan de Kamer zal presenteren.
De staatssecretaris zal nog ingaan op de problemen die de heer Fermina signaleerde.Voorzitter! Mevrouw Van Blerck meent dat de nota eerder instellingsgericht
dan klantgericht is. Het beleid ten aanzien van de arbeidsmarkt loopt eigenlijk
via de werkgevers en via de sectorfondsen die door beide sociale partners
worden aangestuurd. Met de derde partij, de klant in de zorg, hebben zij dan
weer contact. Zij zijn dus intermediair voor ons als er geluiden uit die sector
komen. Wij hebben zelf echter ook veel overleg. Ik heb zelf regelmatig bestuurlijk
overleg met de patiënten/consumentenorganisaties. Wij hebben verder natuurlijk
op het ministerie een open oog en oor voor alles wat daar gebeurt. Maar het
klantgerichte karakter moeten zij dus gaan waarmaken.Ik realiseer mij dat ik nog niet gereageerd heb op een opmerking van mevrouw
Van Blerck over de Melkert-banen. Het gaat dan om het mogelijke knelpunt van
de verdringing: als Melkert-banen worden geschapen in een instelling, kunnen
andere banen verdrongen worden. Hierover wil ik zeggen, dat het uitdrukkelijk
de bedoeling is additionele banen te scheppen. Het gaat dus echt om banen
die er voorheen niet waren. Verdringing is bij dit principe dan ook niet aan
de orde en een dergelijke invulling mag er ook niet aan worden gegeven. In
de zorgsector wordt altijd geklaagd over het feit dat er een tekort aan persoonlijke
aandacht voor mensen is. Van allerlei beroepsgroepen, van verzorgenden, verplegenden
en verpleegkundigen, hoort men dat er vroeger meer tijd was om even met mensen
te praten en om persoonlijke aandacht te geven. Om het geven van persoonlijke
aandacht mogelijk te maken is het juist goed om aan de onderkant ondersteunende
banen te creëren. Die mensen doen eenvoudig werk waarvoor ze niet hoog
behoeven te worden opgeleid, maar zij ontlasten wel hun hoger opgeleide collega's.
Die gedachte zit er achter.Mevrouw Van Blerck vroeg hoe de regelgeving precies beoordeeld zal worden.
Wij hebben een plan van aanpak, maar wat gaat VWS allemaal zelf doen? VWS
gaat onder andere het effect van de eigen wet- en regelgeving op de arbeidsmarkt
beoordelen, inclusief eventuele knelpunten die daardoor veroorzaakt worden.
De opdracht voor dit onderzoek krijgt een onderzoeksinstituut via OSA. Wij
hopen volgend jaar een rapport te hebben en dat zullen wij de Kamer uiteraard
toesturen en graag met haar bespreken.Het is niet de bedoeling dat met het "Zorg voor werk"-beleid meer overheidsregelgeving
optreedt. Daarover ging ook een vraag van mevrouw Van Blerck. Het tegendeel
is het geval. Wij proberen hiermee juist aan te geven dat de overheid meer
faciliteert en partijen oproept om vooral datgene zelf te doen wat zij moeten
doen. De overheid helpt daarbij. Als de leden het gestelde anders begrepen
hebben, zijn wij onvoldoende duidelijk geweest. De overheid wil dus een soort
structuur aanbieden en regelmatig met de partijen overleggen.Zijn er nog sterkere prikkels nodig om te mensen te laten samenwer ken? Wij zien dat die samenwerking tussen bijvoorbeeld de opleidingsinstellingen
en de werkgeverskoepels toeneemt. Ik denk in dit verband aan de regionale
personeelsplanning. Als je bezig bent met een attitudeverandering en je mensen
niet meer langs elkaar heen wilt laten werken, maar daarentegen wilt laten
samenwerken, zie je dat voor die verandering enige tijd nodig is. Op een gegeven
moment krijgt men door wat de opzet is. Niet alleen dat, men krijgt schik
in wat er gebeurt en dan gaat alles opeens een stuk harder.De heer Fermina heeft mij een vraag gesteld over de reikwijdte van de
nota. Hierover zal de staatssecretaris iets zeggen.Wat is de positie van de overheid ten opzichte van de sectorfondsen en
de werkgevers en hoe is de onderlinge verhouding? Het zijn twee kanalen die
in zekere zin naast elkaar lopen, maar die elkaar op geen enkele manier bijten.
Over het echte financiële arbeidsvoorwaardenbeleid voeren wij overleg
met de werkgevers. Het overleg met de sectorfondsen gaat over het arbeidsmarktbeleid
in bredere zin. Ik zie in dezen dus geen tegenstelling aanwezig.De heer Fermina heeft een aantal punten genoemd waarover ik kortheidshalve
wil zeggen dat ik ze allemaal zeer sympathiek vind en dat ik ze ook de moeite
waard vind. Wij zullen ze graag in onze beschouwingen betrekken.Mevrouw Varma zei dat de werknemersorganisaties eigenlijk niet een directe
relatie met de overheid hebben. Dat is weer een consequentie van het systeem.
Via de sectorfondsen hebben we contact over het arbeidsmarktbeleid met de
werkgevers en de werknemers te zamen. Verder sturen wij het arbeidsvoorwaardenbeleid
aan, hoofdzakelijk via de werkgevers en niet via de werknemers. Ook hier is
het zo, dat wij kunnen en willen luisteren. Het overleg met de sectorfondsen
brengt ons in ieder geval met de werknemers in contact. Verder hebben wij
natuurlijk het voorjaars- en het najaarsoverleg in de Stichting van de arbeid.
In dat overleg zit een kabinetsdelegatie aan tafel met de werknemersorganisatie.
Ook daarbij kunnen knelpunten van meer algemene zin, knelpunten die men bijvoorbeeld
ziet bij de verschillende werkgelegenheidsregelingen, aan de orde komen.MevrouwVliegenthart(PvdA)Voorzitter! De minister zegt dat overleg wordt gevoerd met de sectorfondsen.
Mij is niet geheel helder of de verantwoordelijkheid voor de sturing in de
sector ligt bij de werkgevers en de werknemers die het bestuur van de sectorfondsen
vormen of dat die op het bordje van het departement ligt. Het departement
kan namelijk zeggen in welke richting zich het beleid zou moeten ontwikkelen
en dat er sprake moet zijn van een verschuiving. De verantwoordelijkheid zou
dus indirect op het bordje van de overheid kunnen liggen. Hoe moet men dus
formeel de relatie tussen het departement en de sectorfondsen zien?MinisterBorst-EilersEr is sprake van management by speech, maar gelukkig is er ook de geldstroom.
Als wij een bepaalde impuls graag willen zien, dat ook aan de sector hebben
laten weten en men reageert er niet op, dan kunnen wij de geldstroom verleggen.
Dat is dan, als u dat woord zou willen gebruiken, een soort sanctie. Verder
is sprake van een gedeelde verantwoordelijkheid.Ik dank de heer Lansink voor zijn steun bij het uitleggen waarom de nota
per definitie vaag moet zijn. Verder denk ik dat hij gelijk heeft als hij
zegt dat de vlag de lading niet geheel dekt. Als je alleen naar de hoofdtitel
kijkt, dan verwacht je van alles, ook hele verhalen over de medische beroepsgroep,
de tandartsen, de fysiotherapeuten en noem maar op. Dat valt dan een beetje
tegen. Je moet vooral ook goed naar de ondertitel kijken, naar de contouren
van het arbeidsmarktbeleid. Misschien moeten wij in de toekomst wat kritischer
op ons zelf zijn als het om de titels gaat.De heer Lansink heeft gevraagd om waardering voor vrijwilligers, niet
alleen in woorden, maar ook in daden. Het kost mij uiteraard geen enkele moeite
om waardering in woorden te uiten. Een- en andermaal heb ik gezegd dat het
hele systeem van zorg dat wij in Nederland kennen, helemaal niet zou kunnen
functioneren als er niet zoveel vrijwilligers zouden zijn. Sommige vrijwilligers,
vooral mantelzorgers, raken hier en daar overbelast. Daar moet iets aan gedaan
worden. De heer Lansink heeft gevraagd of het mogelijk is om soepele regelingen
te scheppen voor een combinatie van betaalde en onbetaalde arbeid. In principe
ben ik daarvoor, maar ik zou daar wel met mijn collega's in het kabinet over
willen overleggen. Wij moeten hierin duidelijk één lijn trekken.
Wellicht kan de fractie het punt nog eens opbrengen als zij met de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in debat gaat.Heeft de tweejarige nullijn gewerkt? Dit najaar zal een eerste rapportage
verschijnen over de werkgelegenheidsresultaten van de tweejarige nullijn op
basis van een rapportage die de werkgevers ons hebben verstrekt. In de algemene
rapportage van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de werkgelegenheidsresultaten
zal de zorgsector ook apart en zichtbaar aan de orde komen. Van mij krijgt
de Kamer dus dit najaar de eerste rapportage. Dit zal verder in de jaarlijkse
beleidsbrief worden voortgezet.Mij is gevraagd, de Kamer op de hoogte te houden van het arbeidsvoorwaardenoverleg
voor 1996. Ik zeg dat graag toe. Het overleg is net een beetje aan het ontkiemen.
Ik heb de werkgevers en werknemers de injectie gegeven van werk boven inkomen.
Ik hoop heel erg dat men zich daaraan wil houden.De heer Lansink heeft gezegd dat men moet opschieten met het vergroten
van de doelmatigheid van instellingen. Er zijn aardige initiatieven genomen.
In steeds meer instellingen wordt gewerkt met werklastmetingen. De inzet van
personeel vindt veel meer daar plaats waar het volgens de werklastmeting het
meest nodig is. Er is een project "Gezond roosteren". Het klinkt wat vreemd.
Hoe zou het ooit gezond kunnen zijn om iemand te roosteren? Er wordt echter
gedoeld op de werkroosters, die in diverse instellingen worden aangepast.
Op werkbezoek heb ik hier en daar ook van werknemers gehoord dat men het gevoel
heeft dat de werkdruk op die manier duidelijk afneemt.Wij hebben verder besloten om met ingang van 1996 3 mln. per jaar beschikbaar
te stellen voor een verdere verbetering van de doelmatigheid in de bedrijfsvoering.
Wij hebben aan het bureau Bakkenist gevraagd om daarvoor, u raadt het al,
een plan van aanpak uit te werken. Enige hulp daarbij is immers heel erg nuttig.StaatssecretarisTerpstraVoorzitter! De heer Fermina en anderen hebben gevraagd wat nu precies
de reikwijdte van de nota is. Hij zegt: als ik dat allemaal zo lees, dan wordt
het tot de zorgsector beperkt, maar waar is nu de hele welzijnssector gebleven?
Het antwoord luidt dat ook voor deze sector iedere visie op het punt van de
vernieuwing, de integrale aanpak, de samenwerking, de informatievoorziening,
de efficiency en de doelmatigheid zeer toe te juichen zou zijn. Maar de welzijnssector
is al zo gedecentraliseerd, dat het niet zou passen om daarop een centraal
arbeidsmarktbeleid toe te spitsen. Gelukkig blijkt echter dat er in de hele
organisatie, bijvoorbeeld bij de federatie van werkgevers, wel degelijk ook
overlappingen en dwarsverbanden zijn. In die situaties is een centrale regie
van sociale partners ook mogelijk. Wij zouden het ook buitengewoon toejuichen
als dit zo breed mogelijk wordt georganiseerd. Niets staat dit in de weg.
Datgene wat onder andere door de sociale partners kan worden gedaan, zal door
ons zeker worden bevorderd. Wat dat betreft, is de opmerking van de heer Fermina
zeer relevant.Mevrouw Vliegenthart vroeg hoe wij kunnen voorkomen dat er in de komende
jaren een tekort ontstaat. Dat is natuurlijk de hamvraag van het hele arbeidsmarktbeleid.
Zij en ook de andere woordvoerders gaven daar al zelf antwoord op, bijvoorbeeld
door te spreken van de produktiviteitsstijging. Mevrouw Van Blerck en mevrouw
Varma spraken over de mogelijkheden van beter allochtonenbeleid voor de instroom.
De heer Fermina sprak in dat verband ook over de instroom van herintredende
vrouwen en over een anti-leeftijdsdiscriminatiebeleid.Voor alle helderheid noem ik toch nog een keer de feiten. De feiten zijn
dat het totale aantal banen in de zorgsector van 1991 tot 1993 is gestegen
van 605.000 naar 635.000. Ook in de thuiszorg is het gestegen van 135.000
naar 143.000.MevrouwVliegenthart(PvdA)Ik had het over het aantal werknemers en niet over het aantal banen. De
deeltijdfactor in de thuiszorg is enorm toegenomen. Het aantal banen is nauwelijks
toegenomen.StaatssecretarisTerpstraVoorzitter! Ik wees er inderdaad op dat het aantal banen is toegenomen.
Mevrouw Vliegenthart heeft gelijk als zij zegt dat het aantal deeltijdbanen
aanmerkelijk is toegenomen.Wat betreft de personeelssterkte in de extramurale zorg, wijs ik op het
FOZ van 1996 (bijlage 7, bladzijde 342). Daaruit blijkt dat de personeelssterkte
in de extramurale zorg is toegenomen. Bij de thuiszorg blijkt uit de tabel
een toename van 700 arbeidsplaatsen in 1994, vergeleken met 1993. Het ziekteverzuim
in de thuiszorg – ik vind dat een buitengewoon positief punt –
is in 1994, vergeleken met 1993, sterker dan gemiddeld in de zorgsector gedaald.
De gemiddelde daling in de zorgsector was 0,8%. In de wijkverpleging was de
daling 1,1%. In de gezinsverzorging en bejaardenzorg was de daling zelfs 1,4%.MevrouwVliegenthart(PvdA)Op welk niveau is het dan nu?StaatssecretarisTerpstraIk geloof dat het nu omstreeks de 7% is.MevrouwVliegenthart(PvdA)Het was 10,4%. Dus als het met 1,4% gedaald is, dan is het nu 9%.StaatssecretarisTerpstraNee, dat betrof de daling in 1994, vergeleken met 1993. De laatste cijfers
liggen daaronder. Wij zullen het even opzoeken. U krijgt die dan zo dadelijk
te horen.Mevrouw Vliegenthart heeft verder gevraagd of nog meer gedaan kan worden
aan een stijging van de produktiviteit.MevrouwVliegenthart(PvdA)Ik heb het omgekeerde gevraagd. Ik heb twijfels geuit, of daar nog een
verdere produktiviteitsstijging mogelijk is, gelet op datgene wat er de afgelopen
jaren is gebeurd.StaatssecretarisTerpstraU heeft gevraagd of de grenzen van de produktiviteitsstijging in de thuiszorg
bereikt zijn. Die vraag raakt direct het post-WAGGS-model, dus het model waarmee
de overheidsbijdrage in de arbeidsvoorwaardenontwikkeling in de VWS-sector
wordt vastgesteld. Dit model bevat de component van de produktiviteit. Over
de hoogte daarvan is uiteraard veel discussie mogelijk, en dat is in feite
ook waarmee we iedere keer worstelen. Vandaar dat in overleg met de werkgeversorganisaties
een onderzoek loopt naar wat voor de verschillende sectoren, waaronder de
thuiszorg, een redelijk percentage is. Helaas is dit onderzoek nog niet afgerond.
Wij zouden dat eigenlijk nu al graag voorhanden willen hebben, maar de onderzoeksresultaten
moeten in ieder geval dit najaar bekend zijn, wat ook van belang is voor de
hele overheidsbijdrage in 1996. Wij kunnen hierop dus nog geen definitief
antwoord geven, hoewel de eerste tekenen erop wijzen dat er nog een grote
mate is van differentiatie mogelijk is, waarbij de mogelijkheden van produktiviteitsstijging
in de thuiszorg zeker niet in de hogere regionen zullen liggen.Dat wil overigens niet zeggen dat daarmee het verhaal af is, als we bijvoorbeeld
kijken naar de kritische beschouwingen die over de thuiszorg worden gehouden.
Ik denk aan een artikel in Intermediair en een ingekomen brief in het nummer
van datzelfde blad van afgelopen week. Daaruit blijkt dat er toch nog heel
erg veel rek zit in datgene wat eventueel zou kunnen gebeuren om met hetzelfde
geld meer mensen te kunnen helpen. Hoewel wij ons realiseren dat dit niet
allemaal representatief is, kan het wellicht toch beeldend zijn om uit die
ingezonden brief over de thuiszorg van afgelopen week enig cijfermateriaal
te halen. Degene die hier schrijft is iemand die voor een zeer intensieve
thuiszorg van de partner op de thuiszorg is aangewezen. Het bleek dat bij
zijn verzekering, net zo goed als bij vele andere verzekeringen, een maximum
bestaat voor de nachtverpleging, en wel ter grootte van ƒ 250 per etmaal.
Bij navraag bleek dat alle instellingen voor intensieve thuiszorg en nachtverpleging
een tarief bleken te hanteren van ƒ 600 per nacht. Daarbij gaat het
dus om gesubsidieerde thuiszorginstellingen. Per nacht zou dus ƒ 300
moeten worden bijbetaald, en als je dan bedenkt dat het gaat om langdurige
zorg van minstens enkele maanden, zou dat betekenen dat een vermogen moet
worden bijbetaald.De gesubsidieerde instelling verwees deze persoon naar een particulier
bureau. Er werden offertes opgevraagd, en het ging om kwalitatief en gediplomeerd
personeel, dat ook werd uitbetaald naar de bestaande CAO. Ik kom daar nog
op terug, maar dit ging om zulke kwalitatief belangrijke zaken,
dat het onder de CAO moest vallen. Desalniettemin bleek dat bij dat particulier
bureau in plaats van die ƒ 600 dezelfde professionele zorg zou kunnen
worden geboden voor een bedrag tussen de ƒ 250 en ƒ 400. Wat
bleek nu verder? Bij navraag bleek dat het verschil vooral zat in het feit
dat de overheadkosten van de gesubsidieerde thuiszorginstellingen te maken
hebben met een tussenlaag van managers. Dat veroorzaakt een geweldig verschil
tussen de prijsniveaus. Het bleek overigens dat ook de huishoudelijke hulp
overdag door de gesubsidieerde instelling erg veel te wensen overliet, maar
dat is de rest van het verhaal. Ook als men zich dus terecht houdt aan de
CAO-afspraken – als algemeen verbindend is verklaard, dient men zich
daar immers aan te houden – zijn er dus grote prijsfluctuaties, die
liggen in de overheadkosten van de structuur waarmee een en ander wordt uitgevoerd.Mevrouw Van Blerck en mevrouw Varma vroegen hoe zich dit verhoudt met
de inzet van het persoonsgebonden budget. Zij vroegen zich niet alleen af
of daarbij het verdringingseffect aan de orde komt, maar ook of als gevolg
daarvan een deel van de arbeidsmarkt nog verder wordt afgeroomd. Uit de eerste
aanwijzingen, ook op grond van experimenten, blijkt vooral dat arbeidspotentieel
wordt aangeboord via het persoonsgebonden budget. Het verborgen arbeidspotentieel
wordt in feite helderder gemaakt. Eén van de redenen van het nog onzeker
zijn van de effecten van de inzet van het persoonsgebonden budget is gelegen
in het feit dat de minister en ik hebben besloten om heel voorzichtig te beginnen
met de introductie van het persoonsgebonden budget. In de komende twee jaar
willen wij namelijk nader onderzoek doen naar de effecten ervan. Vorige week
bij het algemeen overleg over de inzet van het persoonsgebonden budget is
daarvoor aandacht gevraagd, mede door mevrouw Vliegenthart. Wij hebben toen
betoogd dat door het feit dat een bescheiden budget voor het persoonsgebonden
budget wordt ingezet geen dramatische verschuivingen op de arbeidsmarkt aan
de orde zijn. Ik wijs erop dat het persoonsgebonden budget nog geen procent
van het totale zorgbudget bedraagt.Mevrouw Van Blerck zei vervolgens – mevrouw Varma sloot zich daarbij
aan – dat het allochtonenbeleid en daarmee de instroom van werknemers
op de arbeidsmarkt vanuit deze doelgroep buitengewoon belangrijk is. Mevrouw
Van Blerck vroeg zich af of het wel goed ging met het allochtonenbeleid in
de zorgsector. Het gaat heel goed. In vergelijking met andere sectoren gaat
het zelfs buitengewoon goed. Meer dan 7% van de arbeidsplaatsen wordt bezet
door mensen met een allochtone achtergrond. Dat is nog exclusief de ondersteunende
diensten. Dat betekent dat het totale beeld nog gunstiger is. Ik zeg mevrouw
Varma tegelijkertijd na dat wel sprake is van een scheef beeld, omdat het
vooral mensen uit Suriname, Aruba en de Antillen zijn die op deze arbeidsmarkt
komen. Er is sprake van ondervertegenwoordiging wat betreft de Turkse en de
Marokkaanse mensen. Wij onderschrijven de opmerking dat er een extra impuls
moet komen, extra aandacht dus, wat betreft het aantrekken van juist deze
groeiende groep arbeidspotentieel, te meer omdat sprake is van een groeiende
groep zorgbehoevende, hoogbejaarde Turkse en Marokkaanse ouderen. Vanzelfsprekend
worden zij liever verzorgd door mensen uit de eigen cultuur. Wij zijn het
daar volstrekt mee eens. Dat betekent dat wij niet alleen met grote nadruk
kijken naar het intercultureel management, zoals dat in de afgelopen jaren
vorm heeft gekregen, ook via de opleidingen, maar ook naar TOPAZ, het tijdelijk
ondersteuningspunt allochtonen in de zorgsector. Wij proberen daar nieuwe
impulsen aan te geven, omdat dit buitengewoon belangrijk is. Mevrouw Varma
vraagt in dat kader om bij de vormgeving van de zorg rekening te houden met
een multiculturele vraag naar een multicultureel zorgaanbod. Zij had het in
dat verband heel beeldend over: ...ook af en toe kouseband in plaats van spruitjes.
Wij zijn het daarmee eens. Ik vind overigens wel dat daar met name in de grote
steden in toenemende mate aandacht aan wordt besteed. In het reguliere Tafeltje-dek-je
in Amsterdam worden al Chinese maaltijden rondgebracht.MevrouwOedayraj Singh Varma(GroenLinks)Dat is één project.StaatssecretarisTerpstraJa, maar dat project benadruk ik telkens weer, omdat het een voorbeeld
is van hoe men kan inspelen op een veranderende vraag, juist door de multiculturele
zorg die zal moeten worden gegeven.Wij zijn het eens met wat mevrouw Varma zei over het rekening houden met
de mensen die de vraag stellen en het rekening houden met de mensen die het
werk doen. Ik kan het niet nadrukkelijker onderstrepen dan zij al heeft gedaan.De heer Fermina bepleit vooral de samenhang van het beleid en de oplossing
van de knelpunten. Hij heeft daarnaast een invalshoek benadrukt die buitengewoon
veel perspectief zou kunnen bieden als het gaat om het aanboren van nieuw
arbeidspotentieel of het handhaven op de arbeidsmarkt van al bestaand personeel,
namelijk die van het ouderenbeleid, met name wat betreft de anti-leeftijdsdiscriminatie
op de arbeidsmarkt. Ik ben hem dankbaar voor deze opmerking, omdat het van
het grootste belang is dat wij in het overleg met de werkgevers en de werknemers
hierop nog eens extra de aandacht vestigen. Wij zullen dit graag als extra
aandachtspunt meenemen in ons gestructureerde overleg.Ik kom tot de Melkert-banen. De heer Fermina heeft een vraag gesteld over
het RIBW-Querido. Als hij het goed vindt, zullen wij die vraag schriftelijk
beantwoorden. Overigens zal niet alleen de FOZ-sector worden bediend met Melkert-banen.
Voor 1996 is 15 mln. beschikbaar voor de jeugdzorg en 15 mln. voor de dak-
en thuislozenzorg. Er zal niets in de weg staan om, als zou blijken dat het
budget voldoende is, een en ander ook over andere sectoren die zich inmiddels
al hebben aangemeld uit te breiden, want dat beleid is buitengewoon concreet
en succesvol.Mevrouw Varma heeft een vraag gesteld over het ontduiken door particuliere
thuiszorgbureaus van de CAO thuiszorg die algemeen verbindend is verklaard.
Ik heb al aangegeven dat men zich, als iets algemeen verbindend is verklaard,
daaraan dient te houden. Men dient zich aan de wet te houden. Doet men dat
niet dan kan dat worden aangemeld en vervolgens worden aangepakt. Overigens
zal de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid binnenkort het bestaansrecht
van het AVV-instrument aan een nadere toets onderwerpen. Daarbij
komt onder andere het aspect aan de orde van de belemmering van een efficiënte
en flexibele arbeidsmarkt. Men kan die minister daarop aanspreken.Voorzitter! Ik wil ten slotte iets zeggen over de cijfers betreffende
het ziekteverzuim in de thuiszorg en de cijfers betreffende de arbeidsplaatsen
in de thuiszorg. De cijfers van de bedrijfsvereniging over het kruiswerk zijn –
exclusief bevallingsverlof – 5,7 over 1992, 6,9 over 1993 en 5,8 over
1994. Wat de gezinszorg betreft, was ik wat te optimistisch. Het ging om 9,8
in 1992, om 9,9 in 1993 en om 8,5 in 1994. Het percentage van 10,4 in de gezinszorg
komt uit een andere bron, namelijk het Jaarboek thuiszorg. Wij gaan ervan
uit dat de bedrijfsvereniging de meest directe informatie kan leveren.Wat de aantallen bedrijfsarbeidsplaatsen thuiszorg betreft, had ik het
zoëven over 132.000 banen in 1990 en 143.000 in 1993. Het totale aantal
full-time eenheden is gestegen van 58.000 tot 59.000. Dus er is toch sprake
van een stijging, zij het een beperkte.Tweede termijn van de zijde van de commissieMevrouwVliegenthart(PvdA)Voorzitter! Over het karakter van de nota hoeven wij het niet meer te
hebben, want de minister heeft gezegd dat zij de volgende keer in ieder geval
ervoor zal zorgen dat de rapportage arbeidsmarkt zorgsector gecombineerd wordt
met een aantal concrete zaken, zodat wij in de toekomst een wat steviger discussie
daarover kunnen hebben.Waarover ik nog wat wil zeggen, is de ontwikkeling in de thuiszorg en
de voorziene tekorten. Gezegd is: wij moeten nog eens kijken naar voorlichting
en overleg; bovendien is het de primaire verantwoordelijkheid van de sector.
Ik denk dat het niet uitsluitend de verantwoordelijkheid van de sector geacht
kan worden en dat er een verantwoordelijkheid van de overheid is voor de macro-ontwikkeling
van het budget. Ik heb geprobeerd een aantal zaken met elkaar in verband te
brengen, uitgaande van de analyse dat een tekort aan arbeidskrachten zal ontstaan,
zoals uit de nota blijkt.De eerste oorzaak van dat tekort is natuurlijk de daling van het aantal
jongeren dat een opleiding in de sector volgt. De minister heeft bevestigd
dat dit aantal dramatisch afneemt. Nu is er natuurlijk een verband tussen
de wens van jongeren om in zo'n sector te werken, de status van een beroep,
de mogelijkheden van een carrière en de aard van de arbeidsomstandigheden.
Het beroep wordt steeds zwaarder. Ik heb geprobeerd dat aan te tonen aan de
hand van de toegenomen produktiviteit in de afgelopen jaren. Ik heb daarbij
de vraag gesteld, of in de uitvoering in de thuiszorg niet een grens is bereikt.De staatssecretaris zegt dat daarmee de kern van het post-WAGGS-model
wordt geraakt. Er loopt een onderzoek om na te gaan wat een redelijk percentage
is. Ik ben heel benieuwd naar de uitkomsten van dat onderzoek. Ik hoop dat
in dat onderzoek een onderscheid wordt gemaakt tussen uitvoering en overhead.
Als wij het ergens over eens zijn, dan is het dat als er in de organisatie
van de zorg doelmatiger gewerkt kan worden dat natuurlijk ook moet. De afgelopen
jaren is die doelmatigheid steeds vooral gezocht in de uitvoering. Daar zijn
steeds hogere eisen aan gesteld. Dat leidt er ook toe, dat bij geïndiceerde
cliënten niet meer het aantal uren zorg geleverd wordt waarvoor men geïndiceerd
wordt. "Liever allemaal wat minder dan mensen op de wachtlijst", is in de
instellingen een gevleugeld woord geworden. De druk wordt daardoor steeds
groter. Dan is het logisch dat cliënten steeds meer kritiek hebben op
wat er gebeurt. Dat hangt gewoon samen met hetgeen wij ervoor ter beschikking
stellen. Daar moet meer zicht op komen.StaatssecretarisTerpstraNiet alleen!MevrouwVliegenthart(PvdA)Niet alleen, maar wel ook! Ik vind dat wij daar goed naar moeten kijken.
De conclusie zou wel eens kunnen zijn, dat uit zo'n onderzoek naar de mogelijke
produktiviteitsontwikkeling een differentiatie volgt. Misschien zijn in sommige
sectoren de arbeidsmarktproblemen zo groot, dat je daar meer ruimte ter beschikking
moet stellen, voor een betere honorering van het beroep, om te zorgen dat
mensen überhaupt nog bereid zijn om te werken in die sector. Ik vind
dat dit thema de komende maanden op de agenda moet staan. Wij zullen er verder
over komen te praten als het onderzoek beschikbaar is.MevrouwVan Blerck-Woerdman(VVD)Voorzitter! Ik ga nog even in op de status van de nota, waarover ik niet
voor niets al iets heb gezegd. Ik denk dat door de discussie die daarop gevolgd
is, met name de inbreng van de minister, duidelijk wordt waar de overheid
wel en waar zij geen sturing kan geven. Daar ging het mij met name om. In
de nota wordt iets meer gesuggereerd dan er in de praktijk behoort te zijn
en ook is. Ik kan mij daarin namens de fractie van de VVD uitstekend mengen.
Waar de overheid niet hoeft te sturen, moet ook niet geprobeerd worden dat
te suggereren. De becommentariëring van de twee rapportages is mijns
inziens van groot belang om de volgende keer iets inhoudelijker te praten
over datgene waar wel beleid op kan worden gemaakt.De minister is niet zo ingegaan op een ander punt dat mijns inziens op
zichzelf wel van belang is. Er is natuurlijk een cultuuromslag gaande in de
zorgsector. De staatssecretaris kan terecht zeggen, dat wij het persoonsgebonden
budget klein inzetten. Dan kunnen wij kijken hoe het uitpakt. Er komen natuurlijk
wel veranderingen. De landelijke trend van arbeidstijdverkorting zal op enig
moment ook een weerslag hebben in de mantelzorg. Ik denk dat de mantelzorg
daartoe wel eens zou kunnen toenemen, omdat de mensen meer tijd krijgen. Met
zekerheid kan ik dat natuurlijk niet zeggen.De verschillende beleidslijnen van de overheid komen op dit moment van
verschillende kanten. Heeft het kabinet daar een visie op? De bewindslieden
hoeven nu geen oplossing aan te geven, maar het lijkt mij goed dat zij aangeven
welke kant het naar hun mening op zal gaan. Klopt het beleid dat zij uitstippelen
ook met hun verwachtingen op dat terrein?De heerFermina(D66)Voorzitter! Mijn dank voor de duidelijke antwoorden van de minister op
vragen die ik heb gesteld. Bij mij blijft nog een vraag leven. De minister
heeft duidelijk gezegd, dat zij toch wel van plan is eventueel met de SIGRA
te gaan praten over de plannen die op tafel liggen. Daar ben
ik content mee. Ik ben er namelijk zeker van dat het experiment dat de SIGRA
op tafel heeft gelegd, de doelmatigheid ten goede komt en kostenbesparend
werkt. Dat is echt een goed voorstel, een goed idee, want de problemen met
de samenwerking, de samenvoeging kosten ons behoorlijk wat geld. De wijze
waarop de stichting dat aangepakt heeft, spreekt mij erg aan, ook al zou de
minister daardoor het sturingselement kwijtraken. Haar voornemen om daarover
te praten met de SIGRA stemt mij tevreden.MevrouwOedayraj Singh Varma(GroenLinks)De minister heeft in verband met rechtstreeks overleg met werknemersorganisaties
gezegd dat er gepraat wordt via de sectorfondsen en via de Stichting van de
arbeid in het voorjaars- en het najaarsoverleg. Ik kan mij echter voorstellen
dat er over bepaalde zaken soms rechtstreeks overleg met werknemersorganisaties
nodig is. Ik vraag de minister om er flexibel mee om te gaan en het niet te
laten bij de vaststelling dat er al overleggen zijn. Ik raad haar aan om zo
nodig rechtstreeks met werknemersorganisaties te overleggen over punten die
voor hen van wezenlijk belang zijn.Over de Turkse en Marokkaanse mensen in de gezondheidszorg geef ik aan
de staatssecretaris de aanbeveling mee in overleg TOPAZ te bezien hoe wij
die mensen bij de gezondheidszorg kunnen betrekken. In hun landen van herkomst
heeft het werken in de gezondheidszorg geen of heel weinig status. Het zou
goed zijn om met TOPAZ, met de migrantenorganisaties en met de migrantentelevisie
voorlichtingsprogramma's op te zetten om duidelijk te maken dat werken in
de gezondheidszorg in Nederland wel degelijk status heeft en dat het te maken
heeft met hulp aan je eigen mensen om de taal- en cultuurproblemen op te heffen.
Het is ook van belang voor integratie, participatie en het hebben van goed
werk. Het zou dus goed zijn om met TOPAZ te bezien of zij met de migrantenorganisaties
en met MTV daaraan kunnen werken.De voorzitter:Vanwege de gedane toezegging zie ik zelf af van het woord. Op de ombuigingen
kom ik terug bij de bespreking van het FOZ. Het woord is aan de minister.Tweede termijn van de zijde van de regeringMinisterBorst-EilersVoorzitter! De staatssecretaris zal mevrouw Vliegenthart beantwoorden.Mevrouw Van Blerck zei dat zij blij is met onze opvatting dat de overheid
niet zoveel moet sturen. Daar ben ik dan weer blij over. Ik benadruk dat wij
het soms nodig vinden om wel een initiatief te nemen, bijvoorbeeld inzake
het dalende aantal mensen dat zich aanmeldt voor een in-service-opleiding.
Wij vonden die daling zo verontrustend, dat wij daarover al gesproken hebben
met werkgevers en werknemers. Ik vergat zoëven aan mevrouw Varma te zeggen
dat er in de intramurale gezondheidszorg een convenant geldt inzake de arbeidsmarkt
aldaar, en dat wij in dit verband al wel rechtstreeks met de werknemers overleggen.
Vandaag is door ons een overleg gestimuleerd met alle betrokkenen, om te bezien
hoe wij die dalende lijn van mensen die een in-service-opleiding volgen, kunnen
ombuigen. Het is dus een kwestie van kijken of het goed gaat en als het niet
goed gaat, weer optreden of proberen in te grijpen.De heer Fermina heeft een opmerking gemaakt over de SIGRA. Ik heb nog
gebladerd in de beschrijving van dat project "één loket". De
SIGRA beschouwt dat als één project, en dan staat er: "Volledigheidshalve
vermelden wij dat tevens een plan is ingediend om in de regio Amsterdam te
komen tot een project ter bundeling van sectorfondsen." Bundeling van sectorfondsen
is, met andere woorden, niet nodig voor het opstarten van het project "één
loket". Zij streven beide doelen na maar zij hebben, heel verstandig, die
zaken al in twee projecten gescheiden. Bundeling van sectorfondsen is niet
echt nodig om het project "één loket" uit te voeren.Het verzoek van mevrouw Varma om flexibel te zijn en zo nodig rechtstreeks
met werknemersorganisaties te overleggen wil ik natuurlijk honoreren. Ik heb
zoëven al een voorbeeld van zulk direct contact gegeven.StaatssecretarisTerpstraVoorzitter! Ik ga eerst nog even in op de opmerking van mevrouw Vliegenthart.
Zij sloeg de spijker op de kop, toen zij zei dat de status, het aanzien en
het salaris belangrijke elementen zijn voor de aantrekkelijkheid van een beroep.
Om tekorten te voorkomen moet je daar je pijlen op richten. Dit geldt ongetwijfeld
ook voor de zwaarte van de functie. Dit is ook in de afgelopen jaren een-
en andermaal naar voren gebracht. Het LCVV, het Landelijk centrum voor verpleging
en verzorging, onder leiding van mevrouw Veder, is druk doende om juist de
status en het aanzien van het beroep te vergroten door er iedere keer de nadruk
op te leggen hoe verantwoordelijk en buitengewoon zingevend deze sector is.Desalniettemin zal de hoogte van het salaris van groot belang zijn. Het
is bekend dat in de periode van 1990 tot 1996 de CAO kruiswerk en de CAO gezinsverzorging
worden geïntegreerd. Het is duidelijk dat daar meer geld bij moest. Dat
is via twee lijnen gebeurd, allereerst met geld van de sector zelf: datgene
wat men aan winst kon inboeken voor verhoging van de produktiviteit is gestopt
in verbetering van de CAO. Ook is er door een bijdrage van de overheid extra
geld gekomen. Evenals mevrouw Vliegenthart vonden wij dat namelijk van belang
voor het verbeteren van de status en de financiële randvoorwaarden van
deze sector. Dit betekent betere arbeidsvoorwaarden, grote aantrekkingskracht
op schoolverlaters en daarmee wel degelijk een verhoging van het imago van
het beroep zelf. Ik geef toe, zoals mevrouw Vliegenthart aangeeft, dat wij
er nog lang niet zijn. Wij zullen dus moeten nagaan op welke manier wij verder
kunnen werken aan onder andere een verlichting van de werkdruk.Maar doelmatigheidsverbetering is niet gelijk aan werkdrukverhoging. Sterker,
uit het project doelmatigheid zorginstellingen, PDZ, is gebleken dat doelmatigheidsverbetering
ook mogelijk is in samenhang met gestructureerde aandacht voor die werkdruk.
Soms is zelfs doelmatigheidsverbetering een voorwaarde voor verlaging van
de werkdruk.De thuiszorg deed niet mee aan het PDZ, het project doelmatigheid zorginstellingen.
De thuiszorg kan echter wel meedoen in het nieuwe doelmatigheidsprogramma
in het kader van de TVK. Daarvoor wordt vanaf 1996 per jaar 3 mln. uitgetrokken.
De minister en ik zullen bij dit programma expliciet aandacht geven aan de
samenhang met de werkdruk. Wij denken namelijk dat de werkdruk
in sommige onderdelen van de thuiszorg verlaagd moet worden, wil het beroep
aantrekkelijk blijven.MevrouwVliegenthart(PvdA)Bent u bereid om met de werkgevers in de thuiszorg een convenant te sluiten,
overeenkomstig dat in de intramurale zorg over het arbeidsmarktbeleid? Daarmee
kunnen oplossingen geboden worden voor het probleem van het voorziene tekort
aan arbeidskrachten en kan een kader geboden worden voor de problematiek die
de staatssecretaris schetst.StaatssecretarisTerpstraIk weet niet of een convenant het enige middel is om te bereiken wat wij
willen. Ik noem efficiencyverbetering, verbetering van het imago en de status
van het beroep en verlaging van de werkdruk. Het staat als een paal boven
water dat wij bereid zijn om met de werkgevers rond de tafel te gaan zitten.
Daarbij zal ook aan de orde komen wat hier vandaag besproken is, inclusief
de extra impulsen van de zijde van de Kamer.Voorzitter! Mevrouw Van Blerck heeft nog gesproken over de inzet van het
persoonsgebonden budget. Zij heeft gevraagd wat volgens ons het effect daarvan
is op bijvoorbeeld de mantelzorg. Welnu, de inzet van dat budget volgt op
een indicatiestelling. Bij de huidige indicatiestelling wordt rekening gehouden
met de aanwezigheid van mantelzorg. Daarbij wordt nog geen rekening gehouden
met de keuze voor een persoonsgebonden budget of zorg in natura. Dit wil zeggen
dat de indicatiestelling dezelfde blijft en rekening houdt met de bestaande
mantelzorg. Op het moment dat er een indicatie is gegeven, kan men dus kiezen
uit een persoonsgebonden budget en zorg in natura. Als men kiest voor een
persoonsgebonden budget heeft men per definitie niet alleen de professionele
ondersteuning, maar moet men voor een deel ook leunen op de mantelzorg. Dan
krijg je vervolgens zowel de mantelzorg in de situatie waarin er geen indicatie
wordt gegeven, als de mantelzorg die er is bij het gebruiken van het persoonsgebonden
budget. Op dat moment zal in beide gevallen het af en toe ontlasten van de
enorme druk op de mantelzorg aan de orde komen. Het is bekend dat er de afgelopen
tijd met grote creativiteit gepoogd is om de mantelzorger af en toe even te
ontlasten. Ik denk hierbij aan de logeerhuizen die wij al kennen voor de verstandelijk
gehandicapten die thuis worden verzorgd. Een paar weken geleden heb ik het
eerste logeerhuis voor psycho-geriatrische patiënten geopend. Ook dat
betekent een ontlasting van de mantelzorger.Of er meer ruimte voor de mantelzorger komt als er meer persoonsgebonden
budget is, is niet te voorspellen. Ook dit is iets wat in de komende twee
jaar zal moeten worden onderzocht. Wees ervan overtuigd dat wij de mantelzorger
zeer hoog hebben en dat wij in onze hele zorgstructuur niet zonder de mantelzorg
kunnen. Waar wij kunnen, zullen wij proberen, de structuur van het vrijwilligerswerk
en de mantelzorg te ondersteunen. Wij denken namelijk dat ook daar een eind
is aan de rek die soms nu al wordt opgelegd.De heer Fermina heeft geen nieuwe opmerkingen tot mij gericht.Mevrouw Varma heeft de suggestie gedaan om via TOPAZ te kijken of wij
niet kunnen komen tot gerichte voorlichtingscampagnes, waar het gaat om het
inschakelen van Turkse en Marokkaanse mensen in de zorgsector. TOPAZ heeft
materiaal, onder andere ontwikkeld door het SIGRA-project Pigment. Het gaat
nu om het stimuleren en het implementeren. Ook de invalshoek van de migrantentelevisie
zullen wij daar bespreken. Ik denk dat dit een heel goed en direct kanaal
is naar de mensen met een Turkse en Marokkaanse achtergrond. Overigens zal
ook Teleac aandacht besteden aan het intercultureel management in de zorgsector.
Het blijkt maar weer dat wij via een heel breed scala zullen proberen, de
zaak aan te pakken. Dat is zonder enige twijfel van uitermate groot belang.MinisterBorst-EilersVoorzitter! Ik heb nog één opmerking van mevrouw Van Blerck
niet beantwoord. Die opmerking ging over de relatie tussen de arbeidstijdverkorting
en meer mantelzorg. Ik denk dat je hierbij nog meer ontwikkelingen kunt betrekken,
zoals het herintreden van vrouwen en de arbeidsverdeling. Het Sociaal en cultureel
planbureau heeft een soort standing opdracht om dit soort ontwikkelingen voor
ons in kaart te brengen en om de trends daarin regelmatig aan ons voor te
leggen. Op grond van dat type rapporten moeten wij inderdaad nadenken en praten
over de vraag of er iets gestuurd moet worden.De voorzitter:Ik dank de bewindslieden en hun medewerkers voor de gegeven informatie.Sluiting 13.08 uur.XNoot1Samenstelling:Leden: Lansink (CDA), Schutte (GPV), Van Nieuwenhoven (PvdA), voorzitter,
Van der Heijden (CDA), ondervoorzitter, Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD),
M.M.H. Kamp (VVD), Doelman-Pel (CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA), Vliegenthart
(PvdA), Mulder-van Dam (CDA), Versnel-Schmitz (D66), Middel (PvdA), Leerkes
(Unie 55+), Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels), Fermina (D66), Oedayraj Singh
Varma (GroenLinks), Dankers (CDA), Marijnissen (SP), Essers (VVD), Oudkerk
(PvdA), Cherribi (VVD), Sterk (PvdA), Van Boxtel (D66), Van Vliet (D66), Van
Blerck-Woerdman (VVD). Plv. leden: Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Van der Vlies (SGP), Lilipaly
(PvdA), Esselink (CDA), Rijpstra (VVD), Voûte-Droste (VVD), Smits (CDA),
Dijksman (PvdA), Houda (PvdA), Beinema (CDA), Van den Bos (D66), Vreeman (PvdA),
Rouvoet (RPF), Boogaard (groep-Nijpels), Van Waning (D66), Sipkes (GroenLinks),
De Jong (CDA), Passtoors (VVD), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), J.M. de Vries (VVD),
Noorman-den Uyl (PvdA), Bremmer (CDA), Bakker (D66), Cornielje (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24171-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl