Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26728, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

21-09-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26728 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEEN 1. Inleiding2. Aanpassing fiscale regelgeving 2.1. Inkomstenbelasting AlgemeenArbeidskortingCompensatie pensioentekortenVormgeving conserverende aanslag2.2. Loonbelasting AlgemeenBehandeling van vergoedingen35%-regelingBuitenlandse pensioenverzekeraarsKoppeling nabestaandenpensioen aan ouderdomspensioen2.3. Vennootschapsbelasting2.4. Dividendbelasting2.5. Omzetbelasting Verhoging algemene BTW-tariefTabel 1: Algemeen BTW-tarief overige EU-lidstaten 2.6. Algemene wet inzake rijksbelastingen2.7. Invorderingswet2.8. Belastingregeling voor het Koninkrijk3. Aanpassing sociale verzekeringswetgeving4. Overgangsrecht 4.1. Algemeen4.2. Verliesverrekening AlgemeenVoorwaarts: van oud naar nieuwAchterwaarts: van nieuw naar oud4.3. Winst uit onderneming en resultaat uit overige werkzaamheden Beperking ondernemersbegripWaardering activa en passiva bij overgang naar regime
resultaat uit overige werkzaamheden4.4. Spaar- en beleggingsproducten en levensverzekeringen AlgemeenVoorbeeld 1Voorbeeld 2KapitaalverzekeringenLijfrenten5. Budgettaire aspecten6. UitvoeringsaspectenII. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING HOOFDSTUK 1 AANPASSINGEN AFDELING A Ministerie van Financiën Artikel I Natuurschoonwet 1928 ABArtikel II Successiewet 1956 ABCDEFGArtikel III Wet op de herkapitalisatie 1957Artikel IV Algemene wet inzake rijksbelastingen ABC, DEFGHIJKLMNOArtikel V Wet op de loonbelasting 1964 Algemeen Vrije vergoedingenVrije verstrekkingenEindheffingArtiestenAAaBCDEFGHI artikel 15artikel 15aartikel 15bartikel 16artikel 16aartikel 16bartikel 16cartikel 17aJKLMNOPQRSTUVWXYZ (vervallen) AAVoorbeeldABArtikel VI Wet op de dividendbelasting 1965 ABCDEFGHArtikel VII Wet op de omzetbelasting 1968 A, BCDArtikel VIII Wet op de vennootschapsbelasting 1969 ABCDEFGHIJK artikel 13iartikel 13jartikel 13kLMNOP artikel 15cartikel 15dQ, R, ST, U, V, WXYZAAABACAD, AE, AFAGArtikel IX ConjunctuurwetArtikel X Wet op belastingen van rechtsverkeer ABCArtikel XI Wet verruiming vervroegde afschrijving, investeringsaftrek
en verliescompensatieArtikel XII Wet op de internationale bijstandsverlening
bij de heffing van belastingenArtikel XIII Invorderingswet 1990 ABCDEFG artikel 25, vierde lidArtikel 25, vijfde lidartikel 25, zevende lidartikel 25, achtste lidartikel 25, negende lidartikel 25, tiende lidH artikel 26, tweede lidartikel 26, derde lidartikel 26, vierde lidIJKLMNOPArtikel XIV Wet op de accijnsArtikel XV Wet waardering onroerende zakenArtikel XVI Wet belastingen op milieugrondslagArtikel XVII Wet vermindering afdracht loonbelasting en
premie voor de volksverzekeringen ABCArtikel XVIII Kaderwet financiële verstrekkingen
FinanciënArtikel XIX Aanpassingswet Wet waardering onroerende zakenArtikel XX Wet overgang belastingheffing in euro's ABCArtikel XXI Wet inkomstenbelasting 2001 A, BCDEF, HLGGaGbIJKMNOPQRSAFDELING B Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Artikel I Pensioen- en spaarfondsenwetArtikel II Coördinatiewet Sociale VerzekeringArtikel III Wet financiering volksverzekeringen A, BHOOFDSTUK 2 OVERGANGSRECHT Artikel I Overgangsrecht inkomstenbelasting A. Staking bij einde ondernemerschapB. Doorschuiving van onderneming naar een werkzaamheidC. Geen staking bij einde ondernemerschap van onderneming
met winst uit zeescheepvaart aan de hand van tonnageD. Staking zeescheepvaartondernemingE. Afgegeven beschikkingen bestemmingswijzigingswinst
voor landbouwgrondenF. Verwijzingen naar te verrekenen verliezenG. Voor bepaling van de winst aan de hand van de tonnage
is 1996 het eerste jaarH. Gevolgen wijziging waarderingsstelsel pensioenverplichtingen
ultimo 1994I. Tegemoetkoming voor de kosten van het invoeren van
de euro in 2001J. Scholingsbijtelling en reservesK. Oudedagsreserve bij begin van 2001L. Doorschuiving oudedagsreserve bij staking in het jaar
2000M. Waardering vermogensbestanddelen bij overgang van inkomsten
uit arbeid naar een werkzaamheidN. Handhaving voorwaarden met betrekking tot stamrechten
van voor 1 januari 1992O. Bestaande rechten op periodieke uitkeringen en verstrekkingenP. Afrekenoptie voor bepaalde rechten op periodieke uitkeringen
en verstrekkingenQ. Afrekenverplichting ter zake van bepaalde rechten op
periodieke uitkeringen en verstrekkingenR. Beëindiging eerbiedigende werking voor bepaalde
rechten op periodieke uitkeringen en verstrekkingen bij emigratieS. Omzetting stakingswinst in lijfrente; rekening houden
met bestaande rechtenT. Inpassen van betaalde lijfrentepremiesU. Aangewezen periodieke uitkeringen en verstrekkingenV. Tijdstip genietenW. Voorwaartse verliesverrekeningX. Achterwaartse verliesverrekeningY. MiddelingZ. Gelijkstelling koopopties met onderliggende waardeAA. Participaties open fondsen voor gemene rekeningAB. Verkrijgingsprijs aanmerkelijk belangAC. Genotsrechten en aanmerkelijk belang Bestaande genotsrechten – algemeen Genotsrechten en forfaitaire rendementsheffingGenotsrechten en eigenwoningregelingGenotsrechten en erfrechtOnderdeel ACAD. Aflopend aanmerkelijk belangAE. Fictieve aanmerkelijk belangen ontstaan na 1 januari
1997Voorbeeld 1Voorbeeld 2Voorbeeld 3AF. Kwalificatie aanmerkelijk belangAG. Keuze voor afrekenen bij toepassing onderdeel AFAH. Voorkoming dubbele heffing over per 1 januari
2001 lopende rentetermijnenAI. Fictieve aanmerkelijke belangen ontstaan vóór
1 januari 1997AJ. Waardering vermogensbestanddelen bij overgang naar
inkomen uit aanmerkelijk belangAK. Lopende termijnenArtikel AKa Uitgestelde termijnenAL. Vrijgestelde kapitaalverzekeringen (2001 en 2002)Voorbeeld:Voorbeeld:AM. Niet vrijgestelde kapitaalverzekeringen (afrekening
in 2001)AN. Kapitaalverzekeringen eigen woning (vanaf 2003) (eerste tot en met vierde lid)(vijfde lid)AO. Overige kapitaalverzekeringen (vanaf 2003)AP. Indexatie vrijstelling kapitaalverzekeringenAQ. Geldleningen aan beginnende ondernemers; deelnemingen
in partcipatiemaatschappijenAR. Uitgaven wegens arbeidsongeschiktheid of chronische
ziekteAS. Uitgaven wegens chronische ziekte van kinderenAT. Aftrekbare giftenAU. GuldensbedragenArtikel II Overgangsrecht loonbelastingArtikel III Overgangsrecht omzetbelastingArtikel IV Overgangsrecht vennootschapsbelasting A. Sanctiebepaling participatiemaatschappijenB. WinstuitdelingenArtikel V Overgangsrecht invordering A. Aansprakelijkheid voor vennootschapsbelastingschuldenB. Renteloos uitstel van betaling in het geval van staking
bij einde ondernemerschapC. Uitstel van betaling en kwijtschelding aanslagen successie-
of schenkingsrechtArtikel VI Overig overgangsrecht A. Toepassing Wet op de inkomstenbelasting 1964 en Wet
op de vermogensbelasting 1964 op belastingjaren vóór 2001B. Toepassing Algemene wet inzake rijksbelastingen en
Invorderingswet 1990 op belastingaanslagen onder oud rechtHOOFDSTUK 3 SLOTBEPALINGEN Artikel I NummeringArtikel II InwerkingtredingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26728Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 280 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 728Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGI. ALGEMEEN31.Inleiding32.Aanpassing fiscale regelgeving32.1.Inkomstenbelasting32.2.Loonbelasting5 2.3.Vennootschapsbelasting72.4.Dividendbelasting9 2.5.Omzetbelasting102.6.Algemene wet inzake rijksbelastingen10 2.7.Invorderingswet112.8.Belastingregeling voor het Koninkrijk11 3.Aanpassing
sociale verzekeringswetgeving114.Overgangsrecht124.1.Algemeen12 4.2.Verliesverrekening124.3.Winst uit onderneming en resultaat uit overige werkzaamheden134.4.Spaar- en beleggingsproducten en levensverzekeringen145.Budgettaire aspecten176.Uitvoeringsaspecten18II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING19HOOFDSTUK
119AANPASSINGEN19AFDELING A19Ministerie van Financiën19Artikel
INatuurschoonwet 192819 Artikel IISuccessiewet 195619Artikel IIIWet op de herkapitalisatie 195722 Artikel
IVAlgemene wet inzake rijksbelastingen22 Artikel VWet
op de loonbelasting 196427 Artikel VIWet op de dividendbelasting
196545 Artikel VIIWet op de omzetbelasting 196848Artikel VIIIWet op de vennootschapsbelasting 196949 Artikel
IXConjunctuurwet59 Artikel XWet op belastingen van
rechtsverkeer59 Artikel XIWet verruiming vervroegde afschrijving,
investeringsaftrek en verliescompensatie60 Artikel XIIWet
op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen60Artikel XIIIInvorderingswet 199060 Artikel XIVWet
op de accijns67 Artikel XVWet waardering onroerende zaken67Artikel XVIWet belastingen op milieugrondslag67 Artikel
XVIIWet vermindering afdracht loonbelasting en premie voor de volksverzekeringen68Artikel XVIIIKaderwet financiële verstrekkingen Financiën68Artikel XIXAanpassingswet Wet waardering onroerende zaken68Artikel XXWet overgang belastingheffing in euro's69 Artikel
XXIWet inkomstenbelasting 2001 69 AFDELING B 76Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid76Artikel IPensioen- en spaarfondsenwet76 Artikel IICoördinatiewet
Sociale Verzekering76 Artikel IIIWet financiering volksverzekeringen77HOOFDSTUK 277OVERGANGSRECHT77Artikel IOvergangsrecht inkomstenbelasting 77 A.Staking
bij einde ondernemerschap77 B.Doorschuiving van onderneming
naar een werkzaamheid78 C.Geen staking bij einde ondernemerschap
van onderneming met winst uit zeescheepvaart aan de hand van tonnage79D.Staking zeescheepvaartonderneming79 E.Afgegeven
beschikkingen bestemmingswijzigingswinst voor landbouwgronden79 F.Verwijzingen
naar te verrekenen verliezen80 G.Voor bepaling
van de winst aan de hand van de tonnage is 1996 het eerste jaar80 H.Gevolgen
wijziging waarderingsstelsel pensioenverplichtingen ultimo 199480 I.Tegemoetkoming
voor de kosten van het invoeren van de euro in 200180 J.Scholingsbijtelling
en reserves80 K.Oudedagsreserve bij begin van 200180L.Doorschuiving oudedagsreserve bij staking in het jaar 200081M.Waardering vermogensbestanddelen bij overgang van inkomsten
uit arbeid naar een werkzaamheid82 N.Handhaving voorwaarden
met betrekking tot stamrechten van voor 1 januari 199283 O.Bestaande
rechten op periodieke uitkeringen en verstrekkingen83 P.Afrekenoptie
voor bepaalde rechten op periodieke uitkeringen en verstrekkingen87Q.Afrekenverplichting ter zake van bepaalde rechten op periodieke
uitkeringen en verstrekkingen87 R.Beëindiging eerbiedigende
werking voor bepaalde rechten op periodieke uitkeringen en verstrekkingen
bij emigratie87 S.Omzetting stakingswinst in lijfrente;
rekening houden met bestaande rechten88 T.Inpassen van betaalde
lijfrentepremies88 U.Aangewezen periodieke uitkeringen en
verstrekkingen89 V.Tijdstip genieten90 W.Voorwaartse
verliesverrekening90 X.Achterwaartse verliesverrekening93Y.Middeling93 Z.Gelijkstelling koopopties met
onderliggende waarde95 AA.Participaties open fondsen voor
gemene rekening95AB.Verkrijgingsprijs aanmerkelijk belang95AC.Genotsrechten en aanmerkelijk belang96 AD.Aflopend
aanmerkelijk belang98 AE.Fictieve aanmerkelijk belangen
ontstaan na 1 januari 199799 AF.Kwalificatie aanmerkelijk
belang100 AG.Keuze voor afrekenen bij toepassing onderdeel
AF101 AH.Voorkoming dubbele heffing over per 1 januari
2001 lopende rentetermijnen101 AI.Fictieve aanmerkelijke
belangen ontstaan vóór 1 januari 1997101 AJ.Waardering
vermogensbestanddelen bij overgang naar inkomen uit aanmerkelijk belang102AK.Lopende termijnen104 Artikel AKaUitgestelde
termijnen106 AL.Vrijgestelde kapitaalverzekeringen (2001
en 2002)106 AM.Niet vrijgestelde kapitaalverzekeringen (afrekening
in 2001)110 AN.Kapitaalverzekeringen eigen woning (vanaf 2003)110AO.Overige kapitaalverzekeringen (vanaf 2003)112 AP.Indexatie
vrijstelling kapitaalverzekeringen113 AQ.Geldleningen aan
beginnende ondernemers; deelnemingen in partcipatiemaatschappijen113AR.Uitgaven wegens arbeidsongeschiktheid of chronische ziekte113AS.Uitgaven wegens chronische ziekte van kinderen114 AT.Aftrekbare
giften114 AU.Guldensbedragen114 Artikel IIOvergangsrecht
loonbelasting114 Artikel IIIOvergangsrecht omzetbelasting115Artikel IVOvergangsrecht vennootschapsbelasting115 A.Sanctiebepaling
participatiemaatschappijen115 B.Winstuitdelingen115Artikel VOvergangsrecht invordering117 A.Aansprakelijkheid
voor vennootschapsbelastingschulden117 B.Renteloos uitstel
van betaling in het geval van staking bij einde ondernemerschap117 C.Uitstel
van betaling en kwijtschelding aanslagen successie- of schenkingsrecht118Artikel VIOverig overgangsrecht118 A.Toepassing
Wet op de inkomstenbelasting 1964 en Wet op de vermogensbelasting 1964 op
belastingjaren vóór 2001118 B.Toepassing Algemene
wet inzake rijksbelastingen en Invorderingswet 1990 op belastingaanslagen
onder oud recht119    HOOFDSTUK 3119SLOTBEPALINGEN119Artikel INummering119 Artikel IIInwerkingtreding119I. ALGEMEEN 1. InleidingDit wetsvoorstel bevat de bepalingen die noodzakelijk zijn om de belastingherziening
21e eeuw op 1 januari 2001 in werking te laten treden. Het
wetsvoorstel regelt daartoe de invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001
en in samenhang daarmee de aanpassing van andere relevante fiscale wetten,
alsmede het benodigde overgangsrecht. Het wetsvoorstel bevat voorts bepalingen
tot wijziging van niet-fiscale wetgeving die noodzakelijk zijn om de belastingherziening
in werking te kunnen laten treden, zoals de aanpassing van de Wet financiering
volksverzekeringen en de Coördinatiewet Sociale Verzekering. Conform
het regeerakkoord worden de vergroeningsmaatregelen en de terugsluis van de
opbrengst daarvan gefaseerd vanaf 1 januari 1999 ingevoerd. De uitwerking
daarvan heeft plaatsgevonden, respectievelijk zal plaatsvinden in de belastingplannen
voor de jaren 1999, 2000 en 2001. Deze maatregelen maken dus geen deel uit
van dit wetsvoorstel. De in het regeerakkoord opgenomen verhoging van het
algemene BTW-tarief tot 19% is wel in dit wetsvoorstel opgenomen.Een groot deel van de aanpassingswetgeving houdt verband met de invoering
van de Wet inkomstenbelasting 2001 en heeft als gevolg daarvan vooral een
technisch karakter. Zo moeten bijvoorbeeld alle fiscale en niet-fiscale bepalingen
die verwijzen naar de Wet op de inkomstenbelasting 1964, of begrippen daaruit
die niet in de Wet inkomstenbelasting 2001 zijn overgenomen, worden aangepast.
Dit geldt eveneens voor verwijzingen naar de Wet op de vermogensbelasting
1964, die in het kader van de belastingherziening wordt ingetrokken. Voor
een toelichting op deze meer technische aanpassingen wordt verwezen naar de
artikelsgewijze toelichting.Het wetsvoorstel voorziet in overgangsrecht om de aansluiting tot stand
te brengen tussen de huidige belastingwetgeving en de belastingwetgeving die
zal gelden met ingang van 2001. In het regeerakkoord is aangegeven dat voor
de maatregelen waarvoor dit passend is een redelijk overgangsrecht zal worden
gecreëerd. Hierbij moet worden gedacht aan gevallen waarin als gevolg
van de belastingherziening op onredelijke wijze voor- of nadeel zou kunnen
ontstaan.De technische doorwerking van de belastingherziening in de niet-fiscale
wettelijke bepalingen zal in een later stadium plaatsvinden. Daartoe is nu
een wetsvoorstel voor een aanpassingswet in voorbereiding. 2. Aanpassing fiscale regelgeving 2.1. Inkomstenbelasting AlgemeenDit wetsvoorstel wijzigt enkele onderdelen van het voorstel voor de Wet
inkomstenbelasting 2001. Naast de hieronder toegelichte wijzigingen wordt
een algemene renseigneringsbepaling toegevoegd in aansluiting op de daartoe
in de Algemene wet inzake rijksbelastingen aangebrachte wijzigingen. Voor
een nadere toelichting hierop wordt verwezen naar de artikelsgewijze toelichting. ArbeidskortingIn het voorstel voor de Wet inkomstenbelasting 2001 is de arbeidskorting
zodanig vorm gegeven dat deze pas van toepassing wordt vanaf een inkomensniveau
van 50% van het wettelijk minimumloon. Als gevolg van de tijdvakbenadering
in de loonbelasting zou dit tot gevolg kunnen hebben dat een in
de sfeer van de loonbelasting toegekende arbeidskorting later in de inkomstenbelasting
moet worden teruggenomen. Dit is onwenselijk, omdat daardoor het stimulerend
effect van de arbeidskorting in feite weer tenietgaat. Om deze reden wordt
in dit wetsvoorstel voorgesteld dat de arbeidskorting ten minste wordt gesteld
op de in de sfeer van de loonbelasting toegekende arbeidskorting, maar uiteraard
niet hoger dan het maximumbedrag van de arbeidskorting. Compensatie pensioentekortenMet het in de Wet inkomstenbelasting 2001 voorgestelde lijfrenteregime
wordt bewerkstelligd dat bovenmatige pensioenopbouw via de derde pijler van
de oudedagsvoorziening niet meer mogelijk zal zijn. Lijfrentepremies worden
alleen nog in aanmerking genomen indien zij dienen ter compensatie van een
pensioentekort. Voor de vaststelling van een te compenseren pensioentekort
wordt hetgeen reeds aan oudedagsvoorzieningen is opgebouwd in aanmerking genomen.
Om te voorkomen dat dit pensioentekort vervolgens in een latere fase alsnog
via de tweede pijler wordt gecompenseerd wordt de lijfrente-aftrek ter compensatie
van een pensioentekort voorwaardelijk verleend. Indien achteraf blijkt dat
als gevolg van de inkoop of verbetering van de pensioenaanspraak binnen de
arbeidsrelatie de voor lijfrenten geldende begrenzingen alsnog worden overschreden,
wordt het daarmee corresponderende deel van de premies en het daarop behaalde
rendement teruggenomen. Er is voor gekozen niet de latere inkoop van het pensioentekort
binnen de arbeidsrelatie als een oneigenlijke handeling te bestempelen, maar
de eerdere lijfrente-aftrek om te voorkomen dat een splitsing moet worden
aangebracht in een zuivere pensioenregeling. Vormgeving conserverende aanslagIn het algemeen deel van de toelichting op het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting
2001 is er nog vanuit gegaan dat de zogenoemde conserverende belastingaanslag,
zoals thans, geen aparte belastingaanslag is maar een aanslag die zich van
andere aanslagen onderscheidt doordat in de belastbare grondslag naast «gewoon»
inkomen ook te conserveren inkomen is begrepen. Die vormgeving kan er echter
toe leiden dat er aan te conserveren inkomen niet daadwerkelijk een belastingbedrag
wordt verbonden waarvoor uitstel van betaling geldt, terwijl tegelijkertijd
de verliesverrekening, de verrekening van voorheffingen en die van voorlopige
aanslagen die daadwerkelijk zijn voldaan niet werkelijk tot hun recht komen.
Ook in inkomensafhankelijke regelingen behoort het te conserveren inkomen
in beginsel geen rol te spelen. Daarom bevatten artikel 3.8.8 en daarmee overeenkomende
bepalingen in het wetsvoorstel een zeer algemeen geformuleerde voorziening
om die ongewenste effecten te voorkomen.Bij nader inzien verdient het echter de voorkeur om de conserverende belastingaanslag
te verzelfstandigen en nauwkeuriger aan te geven enerzijds welk belastingbedrag
behoort bij te conserveren inkomen en anderzijds hoe de «gewone»
belastingheffing, waaronder begrepen de verliesverrekening en de middeling,
vrij blijft van elke invloed van het te conserveren inkomen. Als sprake is
van te conserveren inkomen, ontvangt de belanghebbende dus twee aanslagen
over hetzelfde jaar: één gewone aanslag en één
conserverende aanslag. Daardoor is het voor de belastingplichtige ook aanstonds
duidelijk welke gevolgen de conserverende heffing heeft. 2.2. Loonbelasting AlgemeenAls gevolg van de nauwe samenhang tussen de loonbelasting en de inkomstenbelasting
leidt het voorstel voor de Wet inkomstenbelasting 2001 tot diverse technische
aanpassingen van de Wet op de loonbelasting 1964. Gewezen kan worden op de
verlaging van het progressieve tarief, de omzetting van de belastingvrije
sommen in heffingskortingen, de aanpassing van de spaarloonregeling en de
aanpassing van het arbeidskostenforfait en het reiskostenforfait. In de memorie
van toelichting bij de Wet inkomstenbelasting 2001 is opgemerkt dat de vraag
rijst welke door de werkgever aan de werknemer verschafte geldelijke verstrekkingen
en verstrekkingen in natura niet tot het loon moeten worden gerekend. Aangegeven
is dat deze vraag wordt beantwoord door een nauwere aansluiting van het fiscale
loonbegrip op datgene wat maatschappelijk als loon wordt ervaren en dat de
uitwerking van deze benadering zal plaatsvinden in de loonbelasting. Behandeling van vergoedingenNet als in het voorstel voor de Wet inkomstenbelasting 2001 wordt voorgesteld
het begrip aftrekbare kosten bij arbeidsinkomsten te laten vervallen. Uiteraard
kan dit er niet toe leiden dat daar waar in de sfeer van de dienstbetrekking
de werkgever kosten vergoedt die in zijn ogen nodig zijn voor de vervulling
van de dienstbetrekking, deze ook als loon zouden worden belast. Dit zou een
uitbreiding van het loonbegrip inhouden. Het uitgangspunt van de huidige wetgeving
dat hetgeen als beloning of vergoeding voor de verrichte arbeid wordt toegekend,
als beloning wordt belast, blijft overeind. Fiscaal-technisch wordt dit vormgegeven
door ieder voordeel dat in verband kan worden gebracht met de dienstbetrekking
te beschouwen als loon in de zin van de loonbelasting; dit blijft de basis
van het systeem van de loonbelasting. Daarbij wordt echter thans in de wet
ruimte geschapen voor het niet tot het loon rekenen van vergoedingen en verstrekkingen
die naar algemeen erkende maatschappelijke opvattingen niet als loon worden
ervaren, bijvoorbeeld omdat zij uitgaven van de werknemer compenseren die
hij, gelet op de aard van zijn dienstbetrekking, in redelijkheid voor die
dienstbetrekking heeft gedaan. Ter verduidelijking worden in de wet opsommingen
opgenomen van vergoedingen die in elk geval wel en die in elk geval niet tot
het loon behoren. In aanvulling hierop wordt een delegatiebevoegheid geïntroduceerd
op basis waarvan de minister van Financiën kan bepalen dat door hem aan
te wijzen vergoedingen en verstrekkingen wel of niet tot het loon behoren.
Ook hier moet het gaan om loonbestanddelen die naar algemeen gevoelde maatschappelijke
opvattingen wel of niet als arbeidsopbrengst worden gevoeld. Hiermee ontstaat
voor de toekomst de mogelijkheid soepeler op maatschappelijke ontwikkelingen
in te spelen.Als voorbeeld van een loonbestanddeel dat naar algemeen gevoelde maatschappelijke
opvattingen niet als arbeidsopbrengst wordt gevoeld kan worden gedacht aan
bedrijfsfitness. In het verleden zou een dergelijke faciliteit als loon zijn
aangemerkt. Onder invloed van de maatschappelijke ontwikkelingen, binnen welke
ontwikkelingen werkgevers een dergelijke faciliteit zien als onderdeel van
een personeelsbeleid dat er op is gericht werknemers in staat te stellen hun
functie goed en in goede gezondheid te vervullen, wordt een dergelijke faciliteit
thans niet meer als arbeidsopbrengst ervaren.De uitkomsten van de voorgaande benaderingswijze behoren begrenzingen
te kennen waar de omvang en/of de continuïteit van het ter beschikking
gestelde bepaalde grenzen te boven gaan. Waar bedrijfsfitness en de beschikbaarheid
van een bedrijfsarts naar algemeen gevoelen buiten het loon moeten
blijven, ligt dat duidelijk anders met volledige lichamelijke verzorging,
eventueel inclusief die van familieleden. De behoefte aan lichamelijke verzorging
is een zo fundamentele basisbehoefte van de mens, dat waar daarin wordt voorzien
door de werkgever, een zo onmiskenbare bevoordeling optreedt, dat de waarde
van die verzorging niet buiten beschouwing kan blijven. Iets dergelijks speelt
bijvoorbeeld bij het verschaffen van kost en inwoning door de werkgever. Krijgt
een werknemer van zijn werkgever kost en/of inwoning, dan kan de waarde daarvan
niet buiten beschouwing blijven.Deze opzet geeft een conceptueel duidelijk vertrekpunt voor een loonbegrip
dat aansluit bij de bestaande systematiek en open staat voor maatschappelijke
ontwikkelingen. Ook loon waarop eindheffing van toepassing is (lumpsum) past
binnen dit concept. Op grond van de hoofdregel van artikel 10, eventueel in
combinatie met een van de daarop volgende bepalingen, kan worden bepaald dat
een bepaald element tot het loon behoort, waarna in een later artikel wordt
geregeld hoe dat loonbestanddeel wordt belast. Dat kan zijn volgens de hoofdregel
of volgens de systematiek van de eindheffing tegen een vast percentage bij
de werkgever.Wij menen dat deze aanpak een uitvoerbaar, goed communiceerbaar en praktisch
concept oplevert dat ruimte geeft aan het volgen en begeleiden van maatschappelijke
ontwikkelingen. Met de aangepaste opzet wordt een systeem geïntroduceerd
dat zoveel mogelijk aansluit bij de op een ontwikkeling van vele decennia
gebaseerde heffing van loonbelasting zoals deze thans plaatsvindt. Dat betekent
dat de bestaande jurisprudentie en het bestaande beleid uitgangspunt blijven
na de voorliggende wijzigingen. Naar onze mening zijn er echter ruimere mogelijkheden
om in de toekomst vanuit dat vertrekpunt adequater en gerichter maatschappelijke
trends en wenselijkheden te kunnen volgen. 35%-regelingIn het kader van de grondslagverbreding en tariefsverlaging is in het
regeerakkoord aangekondigd dat de 35%-regeling wordt teruggebracht tot een
30%-regeling. De 35%-regeling is een forfaitaire vergoedingsregeling die beoogt
een vergoeding van extra uitgaven van een werknemer in verband met zijn uitzending
naar Nederland onbelast te laten. Als gevolg van dit wetsvoorstel wordt een
delegatiebepaling opgenomen in de Wet op de loonbelasting 1964 op grond waarvan
bij ministeriële regeling de opvolger van de 35%-regeling kan worden
vastgesteld. Buitenlandse pensioenverzekeraarsNet als voor aanbieders van lijfrenteverzekeringen in de Wet inkomstenbelasting
2001 worden voor buitenlandse verzekeraars van pensioenen, te weten pensioenfondsen
en professionele verzekeraars, de mogelijkheden om op de Nederlandse markt
te werken verruimd (de reeds bestaande specifieke regelingen voor migrerende
werknemers worden daarnaast gehandhaafd). Deze aanbieders kunnen voortaan
op de Nederlandse markt pensioenregelingen in de zin van de loonbelasting
aanbieden indien zij, evenals de binnenlandse aanbieders, voldoen aan de verplichting
informatie te verschaffen over de afwikkeling van de pensioenregelingen die
bij hen zijn afgesloten. Teneinde de Nederlandse fiscale claim bij een oneigenlijke
afwikkeling van het pensioen te kunnen effectueren wordt bovendien zekerheid
verlangd, bijvoorbeeld in de vorm van een bankgarantie. Deze zekerheid kan
worden geboden door ofwel de verzekeraar van het pensioen ofwel de belastingplichtige
zelf. Indien aan deze verplichtingen en aan de voorwaarden die bij ministeriële
regeling aan de buitenlandse verzekeraars worden gesteld, is voldaan volgt
een aanwijzing als toegelaten verzekeraar in de zin van de loonbelasting, waarbij onderscheid zal worden gemaakt tussen de verzekeraars die zowel
aan de informatieverplichting en de zekerheidstelling voldoen en de verzekeraars
die aan de informatieverplichting voldoen maar de zekerheidstelling aan de
pensioengerechtigde overlaten. Koppeling nabestaandenpensioen aan ouderdomspensioenDe in de uitvoeringssfeer getroffen regeling inzake de koppeling van het
nabestaandenpensioen en wezenpensioen aan het ouderdomspensioen wordt in de
wetgeving verankerd. Hiermee wordt wettelijk geregeld dat het nabestaandenen
wezenpensioen rechtstreeks kunnen worden afgeleid van het ouderdomspensioen
door daarvan steeds 70% (nabestaanden), 14% (halve wezen) en 28% (volle wezen)
te nemen. 2.3. VennootschapsbelastingDe wijzigingen in de inkomstenbelasting leiden tot diverse aanpassingen
in de sfeer van de vennootschapsbelasting. Allereerst zijn de verwijzingen
naar de inkomstenbelasting aangepast. Voorts zijn er inhoudelijke aanpassingen
als gevolg van de wijzigingen in de inkomstenbelasting. Deze zien er op hoofdlijnen
als volgt uit.De Wet op de vennootschapsbelasting 1969 is in het voorstel aangepast
in verband met het gewijzigde ondernemersbegrip in de inkomstenbelasting.
De commanditaire vennoot/natuurlijke persoon wordt in beginsel niet langer
als ondernemer beschouwd. Door het gewijzigde ondernemersbegrip, zou onduidelijkheid
kunnen ontstaan over de behandeling van dergelijke deelnames voor de heffing
van vennootschapsbelasting. Om dit te voorkomen is expliciet geregeld dat
de transparantie van de deelname in een besloten commanditaire vennootschap
gehandhaafd blijft. In datzelfde verband is geregeld dat de investeringsaftrek
ter zake van investeringen ten behoeve van de commanditaire vennootschap voortaan
slechts in beeld komt indien de commanditaire deelname in de lijn ligt van
de door de belastingplichtige gedreven onderneming.In het voorstel voor de Wet inkomstenbelasting 2001, wordt de particulier
ten aanzien van vermogensbestanddelen die niet tot het aanmerkelijk belang
behoren in de heffing betrokken over het forfaitaire rendement. Heffing over
het forfaitaire rendement heeft grosso modo ten doel alle voordelen die met
een vermogensbestanddeel worden behaald in de heffing van inkomstenbelasting
te betrekken. Hierdoor komt het evenwicht tussen de heffing van inkomstenbelasting
en vennootschapsbelasting anders te liggen. Daarmee zullen de zogenoemde kostenarresten
(Hoge Raad 10 december 1958, BNB 1959/51, Hoge Raad 12 februari 1959, BNB
1959/116 en Hoge Raad 18 november 1959, BNB 1959/386) aan betekenis inboeten.
Immers, indien de particulier in de heffing van inkomstenbelasting wordt betrokken,
is er minder aanleiding om de bedragen niet in aftrek toe te laten voor de
heffing van vennootschapsbelasting.Voorts vervalt in het voorstel voor de Wet inkomstenbelasting 2001 het
onderscheid tussen de belastingheffing ten aanzien van schuldvorderingen respectievelijk
aandelen. De vergoeding over schuldvorderingen is zonder nadere regeling echter,
anders dan het dividend op aandelen, in beginsel aftrekbaar voor de vennootschapsbelasting.
De kans is groot dat men om die reden, met name in aanmerkelijkbelangsituaties,
eigen vermogen zal willen vervangen door schuldvorderingen die recht geven
op een aandeel in de winst of waarvoor de vergoeding op een andere wijze beïnvloed
wordt door de winstontwikkeling bij de vennootschap. Om dit tegen te gaan,
wordt de huidige regeling, die kortweg ten doel heeft de aftrek bij winstdelende
schuldvorderingen uit te sluiten ingeval de schuldvordering is verstrekt door
een (rechts-)persoon die met die schuldvordering als het ware
deelneemt in de schuldenaar, uitgebreid tot de situatie dat de schuldvordering
tot een aanmerkelijk belang behoort. De vraag is of zich bij schuldvorderingen waarop bij de schuldeiser het
regime voor belastbaar inkomen uit sparen en beleggen van toepassing is, een
vergelijkbare problematiek zal voordoen, en of een en ander noopt tot nadere,
meer algemene regels met betrekking tot wat fiscaal als eigen vermogen of
als vreemd vermogen wordt beschouwd. Daarbij zal de problematiek in een breder
kader moeten worden bezien. Het gaat aan de ene kant om de aftrek van kosten
bij de schuldenaar en aan de andere kant om de heffing over de opbrengst bij
de schuldeiser. Bij de beoordeling van de heffing over de opbrengst bij de
schuldeiser zal eveneens de situatie dat de schuldeiser een deelneming heeft
in de schuldenaar niet buiten beschouwing kunnen blijven. De eerste ondergetekende
is voornemens op dit punt advies te vragen aan een werkgroep waarin ook het
bedrijfsleven en de fiscale wetenschap zijn vertegenwoordigd.Onder het huidige regime rust er een inkomstenbelastingclaim op door vennootschappen
ingehouden winsten. Bij uitdeling van de winst aan een particuliere aandeelhouder
is deze daarover inkomstenbelasting verschuldigd. Zonder nadere voorziening
zou deze claim na inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting 2001 geruisloos
verdwijnen. De particuliere aandeelhouder wordt dan immers niet meer belast
voor ontvangen dividenden en kan de daarop ingehouden dividendbelasting in
principe verrekenen. Vennootschappen zouden hierop kunnen anticiperen door
in de jaren 1999 en 2000 van uitdeling van winst af te zien. De inkomstenbelastingclaim
die bij ongewijzigde voortzetting van het huidige stelsel over de uitkeringen
over de jaren 1999 en 2000 gerealiseerd zou worden, zou daardoor verloren
gaan.Mede om te voorkomen dat winstreserves na 1 januari 2001 ineens massaal
tot uitkering komen, wordt een regeling voorgesteld op grond waarvan aan vennootschappen
die in de eerste vijf jaar na inwerkingtreding van het nieuwe belastingstelsel
winstuitdelingen doen die substantieel afwijken van de door die vennootschappen
in het verleden gevolgde bestendige gedragslijn met betrekking tot de uitdeling
van winst, een additionele heffing van vennootschapsbelasting wordt opgelegd
over het excessieve deel van de winstuitdeling. De regeling biedt de vennootschappen
wel de mogelijkheid om de oude winstreserves zonder additionele heffing geleidelijk
uit te delen.Als gevolg van de wijzigingen die zijn opgenomen in de Wet inkomstenbelasting
2001, dienen de gevolgen van de verschillende fusiefaciliteiten zoals de aandelenfusie,
de bedrijfsfusie en de overgang onder algemene titel in het kader van een
fusie of een splitsing voor de heffing van vennootschapsbelasting te worden
aangepast. Deze aanpassingen zien met name op de antimisbruikbepaling die
in de verschillende fusiefaciliteiten en de splitsing was opgenomen. Deze
zijn aangepast en in lijn gebracht met de fusierichtlijn. Daarnaast wordt
de fiscale begeleiding van de overgang onder algemene titel in het kader van
een fusie of een splitsing ook van toepassing indien de bij de fusie of de
splitsing betrokken rechtspersonen niet zijn gevestigd in Nederland maar wel
in een andere lidstaat van de Europese Unie. Voorts zijn de gevolgen voor
de aandeelhouder ingeval deze een deelneming in het splitsende of fuserende
lichaam heeft, overgebracht naar de vennootschapsbelasting.In deze wet zijn tevens maatregelen opgenomen die zijn gericht tegen dividendstripping.
Zo is voorzien in een regeling in de Wet op de vennootschapsbelasting 1969,
waarmee wordt bereikt dat dividendbelasting niet wordt aangemerkt als voorheffing
op de vennootschapsbelasting ten aanzien van degene die de opbrengst niet
geniet als uiteindelijk gerechtigde. Voorts zijn in de dividendbelasting maatregelen
opgenomen. 2.4. DividendbelastingDe Wet op de dividendbelasting 1965 behoudt, zoals ook in paragraaf 6.4
van de memorie van toelichting op de het voorstel van Wet inkomstenbelasting
2001 is opgemerkt, ook na invoering van de voorgestelde forfaitaire rendementsheffing
zijn functie en karakter als zelfstandige heffingswet.Niet alle dividendgenieters zullen onder de forfaitaire rendementsheffing
vallen. Wat betreft de inkomstenbelasting kan hierbij worden gedacht aan ondernemers
en aan houders van een aanmerkelijk belang. Voor hen vormt het dividend winst
uit onderneming in de zin van box I respectievelijk regulier inkomen in de
zin van box II dat wordt belast tegen het tabeltarief respectievelijk het
proportionele tarief van 30 percent. Voor belastingplichtigen die onder de
vennootschapsbelasting vallen, vormt het ontvangen dividend in de regel ondernemingswinst
en wordt aldus in de belastingheffing betrokken. In deze situaties blijft
de dividendbelasting een functie vervullen als voorheffing op de inkomsten-
en vennootschapsbelasting, zoals dat ook thans het geval is.De dividendgenieters die in het buitenland wonen of zijn gevestigd kunnen
in beginsel in Nederland niet voor het genoten dividend in de heffing van
inkomsten- of vennootschapsbelasting worden betrokken. Het is echter internationaal
aanvaard dat naast het land waarin de dividendgenieter woont of is gevestigd
ook het land waarin de dividenduitkerende vennootschap is gevestigd een zeker
heffingsrecht toekomt ter zake van (vooral portfolio-) dividenden, zulks ongeacht
waar de uitgekeerde winst primair is ontstaan. Dit wordt bij voorbeeld tot
uitdrukking gebracht in artikel 10 van het OESO-modelverdrag, dat ter zake
van bij voorbeeld portfoliodividenden een heffingsrecht van 15 percent erkent.
In zulke gevallen maakt de aanwezigheid van de dividendbelasting het mogelijk
dit (beperkte) heffingsrecht ter zake van het dividend ook daadwerkelijk te
effectueren.In het verlengde hiervan vervult de dividendbelasting een belangrijke
rol in het kader van de bilaterale verdragsonderhandelingen omdat een verlaging
van bronbelastingpercentages veelal op basis van wederkerigheid geschiedt.
Tegen deze achtergrond wordt de Nederlandse onderhandelingspositie dan ook
versterkt door het heffingsrecht dat uit de dividendbelasting voortvloeit.
Met het oog op deze onderhandelingspositie is het niet wenselijk eenzijdig
van dit heffingsrecht af te zien.Een belangrijk praktisch argument voor de voortzetting van de heffing
van dividendbelasting in de huidige vorm is dat een vennootschap die dividend
uitkeert er in de regel niet van op de hoogte zal zijn of de dividendgenieter
wel of niet onder de forfaitaire rendementsheffing valt. Het maken van een
onderscheid op dit punt zou daarom voor de vennootschap die het dividend uitkeert
niet of nauwelijks uitvoerbaar zijn.De invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001 noopt echter wel tot het
aanbrengen van enkele technische wijzigingen in de Wet op de dividendbelasting
1965. Op een aantal plaatsen wordt in deze wet namelijk verwezen naar bepalingen
in de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Omdat de desbetreffende bepalingen
in de Wet inkomstenbelasting 2001 niet meer zullen voorkomen, dienen deze
zelfstandig in de Wet op de dividendbelasting 1965 te worden opgenomen of
te vervallen. Zo zullen de thans in de Wet op de inkomstenbelasting 1964 opgenomen
bepalingen met betrekking tot de kapitaalregels bij de aandelenfusie en de
juridische fusie en splitsing, waarnaar in de Wet op de dividendbelasting
1965 wordt verwezen, in laatstgenoemde wet worden opgenomen (artikel 3a).Naast deze wijzigingen van technische aard voorziet het voorstel nog in
een inhoudelijke wijziging in het kader van het tegengaan van dividendstripping.
Met het oog daarop is een nadere invulling gegeven aan het begrip uiteindelijk
gerechtigde zoals dat wordt gehanteerd in de verdragen ter voorkoming
van dubbele belasting. Hiermee wordt voorkomen dat onder toepassing van een
belastingverdrag, vermindering of teruggaaf van Nederlandse dividendbelasting
moet worden verleend ingeval sprake is van dividendstripping. Voor de maatregelen
die in het kader van dividendstripping in de vennootschapsbelasting zijn opgenomen,
wordt verwezen naar de aanpassingen in de vennootschapsbelasting.Tot slot wordt de belastingheffing bij beleggen via een beleggingsinstellingen
bijgesteld in die zin dat de door de instelling gevormde herbeleggingsreserve
wordt aangemerkt als op aandelen gestort kapitaal, zulks om een grotere gelijkstelling
te krijgen met belastingplichtigen die rechtstreeks beleggen. 2.5. Omzetbelasting Verhoging algemene BTW-tariefIn het regeerakkoord is opgenomen dat het algemene BTW-tarief wordt verhoogd
tot ten minste 19%. In dit wetsvoorstel wordt daarom voorgesteld om het algemene
BTW-tarief met ingang van 1 januari 2001 met 1,5%-punt te verhogen van
17,5% tot 19%. De verhoging dient om middelen vrij te maken om de verlaging
van de loon- en inkomstenbelasting mogelijk te maken en draagt bij aan de
verschuiving van de belastingdruk van directe naar indirecte belastingen.
De budgettaire en inkomensgevolgen van deze BTW-verhoging worden toegelicht
in hoofdstuk 10 van de memorie van toelichting bij het voorstel voor de Wet
inkomstenbelasting 2001 (Budgettaire en inkomensgevolgen).Het Nederlandse algemene BTW-tarief zal ook na deze verhoging niet veel
hoger zijn dan de algemene BTW-tarieven in de ons omringende landen. Onder
meer bij het afschaffen van de fiscale grenzen met ingang van 1 januari
1993 is uitgangspunt geweest dat een verschil van maximaal drie procentpunt
tussen het Nederlandse algemene tarief en het laagste algemene tarief in de
ons direct omringende lidstaten acceptabel is met het oog op grensoverschrijdende
concurrentieverhoudingen. Gezien het feit dat het algemene tarief in de Bondsrepubliek
Duitsland thans 16% bedraagt, menen wij dat de voorgestelde verhoging ook
in dit licht bezien acceptabel is. Tabel 1 bevat een overzicht van de algemene
BTW-tarieven in de overige EU-lidstaten. Tabel 1: Algemeen BTW-tarief overige EU-lidstaten LidstaatAlgemeen BTW-tariefBelgië21%
  Denemarken25%   Duitsland16%   Finland22%
  Frankrijk20,6% Griekenland18%   Ierland21%
  Italië20%   Luxemburg15%   Oostenrijk20%
  Portugal17%   Spanje16%   Verenigd
Koninkrijk17,5% Zweden25%  2.6. Algemene wet inzake rijksbelastingenZoals is aangegeven in het algemene deel van de memorie van toelichting
bij het voorstel voor de Wet inkomstenbelasting 2001 zijn voor een goede en
efficiënte uitvoering aanpassingen vereist in de renseignering door administratieplichtigen aan de belastingdienst. Daartoe wordt in de
Algemene wet inzake rijksbelastingen opgenomen dat administratieplichtigen
sommige, bij of krachtens de specifieke heffingswetten te bepalen of –
zoals in de Wet op de loonbelasting 1964 – reeds bepaalde, massale renseignementen
eigener beweging moeten verstrekken en dat deze renseignementen moeten worden
voorzien van het sociaal-fiscaalnummer van degene op wie die inlichtingen
en gegevens betrekking hebben. Om een sluitend systeem te krijgen wordt laatstgenoemde
verplicht zijn sociaal-fiscaalnummer aan de desbetreffende administratieplichtige
te verstrekken en zich te identificeren en toe te laten dat een afschrift
van het identificatiedocument in de administratie van de administratieplichtige
wordt opgenomen. De administratieplichtige is gehouden opgave te verlangen
van het sociaal-fiscaalnummer, de identiteit vast te stellen en in zijn administratie
het desbetreffende sociaal-fiscaalnummer en een afschrift van het identificatiedocument
en voorzover nodig de aard of het nummer van het identificatiedocument op
te nemen. 2.7. InvorderingswetIn bepaalde grensoverschrijdende situaties wordt een aanslag inkomstenbelasting
opgelegd aan belastingplichtigen die ten laste van Nederlands inkomen pensioen-
en/of lijfrentekapitaal hebben opgebouwd. Deze aanslag wordt opgelegd indien
het pensioen- of lijfrentekapitaal wordt ondergebracht bij een niet aangewezen
buitenlandse verzekeraar in het kader van het aanvaarden van een dienstbetrekking
in het buitenland of bij een voortzetting van de premiebetaling aan een buitenlandse
niet aangewezen verzekeraar door immigranten. Daarnaast wordt een aanslag
inkomstenbelasting opgelegd bij emigratie. Voor deze aanslagen wordt gedurende
een periode van tien jaar uitstel van belastingbetaling verleend voorzover
binnen deze periode geen sprake is van een niet-toegestane handeling, zoals
afkoop of vervreemding. In dat geval wordt het verleende uitstel beëindigd
en wordt de verschuldigde belasting alsnog ingevorderd. Bij een reguliere
afwikkeling wordt op verzoek van de belastingplichtige voor het nog openstaande
bedrag van de conserverende aanslag waarvoor uitstel is verleend, na het verstrijken
van de periode van tien jaar kwijtschelding verleend. 2.8. Belastingregeling voor het KoninkrijkDe invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001 geeft geen aanleiding
om de Belastingregeling voor het Koninkrijk (BRK) te wijzigen. De vermelding
van de vermogensbelasting in het BRK als bestaande Nederlandse belasting,
wordt door het vervallen van de vermogensbelasting een verwijzing zonder materiële
betekenis. Bij een eerstvolgende wijziging van de BRK na de inwerkingtreding
van de Wet inkomstenbelasting 2001, zal dit – conform de voor de BRK
geldende procedures -aangepast worden. 3. Aanpassing sociale verzekeringswetgevingIn dit wetsvoorstel is een beperkt aantal wijzigingen opgenomen in de
Wet financiering volksverzekeringen, de Coördinatiewet Sociale Verzekering
en de Pensioen- en spaarfondsenwet. Het gaat hierbij om wijzigingen in die
wetgeving die naar het oordeel van de regering noodzakelijk zijn om de goede
invoering van de belastingherziening 21e eeuw te bewerkstelligen.
De overige in genoemde wetten en in de resterende socialeverzekeringswetgeving
benodigde aanpassingen aan de Wet inkomstenbelasting 2001 en aan de in dit
wetsvoorstel voorgestelde wijzigingen in de Wet op de loonbelasting 1964 zullen
hun beslag krijgen in een later stadium. 4. Overgangsrecht 4.1. AlgemeenIn het regeerakkoord is opgenomen dat voor de maatregelen waarvoor dit
passend is een redelijk overgangsrecht zal worden gecreëerd. Dit betekent
dat slechts in de gevallen waarin de belastingherziening leidt tot onredelijke
uitkomsten overgangsrecht wordt voorgesteld. Dit kan het geval zijn wanneer
de systeemwijziging leidt tot een onredelijk hoge of een dubbele heffing,
maar ook indien de wijziging leidt tot geen heffing terwijl er wel sprake
is van een belastingclaim, of een onredelijk lage heffing.Een ander element dat in de overgang naar de nieuwe wetgeving een rol
speelt, is ongewenste anticipatie op het nieuwe systeem. Dit doet zich voor
indien wordt ingespeeld op de onvolkomenheden van het huidige fiscale systeem
om daarmee onbedoelde fiscale voordelen te behalen. Met het oog daarop zijn
in dit wetsvoorstel aanvullende bepalingen opgenomen, bijvoorbeeld om te voorkomen
dat reguliere inkomsten die onder het huidige fiscale systeem belastbaar zijn
worden uitgesteld tot het moment waarop het stelsel van het forfaitaire rendement
in werking zal zijn getreden. 4.2. Verliesverrekening AlgemeenZonder nadere regeling zouden verliezen ontstaan onder de Wet op de inkomstenbelasting
1964 die op 1 januari 2001 nog niet zijn verrekend niet meer voorwaarts
kunnen worden verrekend. Evenzo zouden verliezen ontstaan in 2001, 2002 en
2003 niet zonder nadere regeling achterwaarts kunnen worden verrekend. Dit
houdt verband met het in de Wet inkomstenbelasting 2001 geïntroduceerde
systeem van gesloten boxen, waarbij een negatief belastbaar inkomen uit de
ene box niet kan worden verrekend met een positief belastbaar inkomen van
een andere box.Bij het treffen van een overgangsregeling voor bedoelde verliezen is tot
uitgangspunt genomen dat verliesverrekening plaatsvindt volgens de verliesverrekeningssystematiek
van het jaar waarin het verlies is ontstaan. Hierbij is als aanvullend uitgangspunt
gehanteerd dat de regeling praktisch uitvoerbaar moet zijn. Voorwaarts: van oud naar nieuwVerliezen – andere dan verliezen uit aanmerkelijk belang –
uit de jaren vóór 2001 kunnen volgens de nu geldende verliesverrekeningssystematiek
worden verrekend met het inkomen uit de drie voorafgaande en (ten minste)
de acht volgende jaren. Voorgesteld wordt de op 1 januari 2001 nog niet
verrekende verliezen uit de jaren vóór 2001 alleen te verrekenen
met het progressief belastbaar inkomen in box I. Dit geldt dan ook voor eventuele
verliezen die zijn voortgevloeid uit vermogensinkomsten. Deze inkomsten kennen
onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964 immers geen eigen regime. Door
de verrekening tot box I te beperken is de regeling eenvoudig uitvoerbaar
en voor veruit de meeste belastingplichtigen ook het voordeligst. De regeling
is eenvoudig uitvoerbaar, omdat de mogelijkheid om verliezen van jaren vóór
2001 te verrekenen met inkomen uit box III (inkomen uit sparen en beleggen)
afzonderlijk gecreëerd zou moeten worden. Box III kent immers geen regeling
voor verliesverrekening, aangezien het forfaitair rendement minimaal op nihil
wordt gesteld. De regeling is voor veruit de meeste belastingplichtige het
voordeligst, omdat verrekening met progressief belast inkomen in de meeste
gevallen voordeliger is dan verrekening met proportioneel belast inkomen
uit aanmerkelijk belang (box II) of inkomen uit sparen en beleggen (box III).Verliezen uit aanmerkelijk belang worden volgens de nu geldende verliesverrekeningssystematiek
als belastingkorting (berekend tegen het tarief van het jaar waarin het verlies
is ontstaan) verrekend met de belasting over achtereenvolgens het jaar waarin
het verlies is geleden, de drie voorgaande en de acht volgende jaren. Onder
belasting wordt in dit verband verstaan de belasting die is verschuldigd over
de gezamenlijke inkomensbronnen. De gekozen uitgangspunten brengen mee dat
een op 1 januari 2001 niet verrekende belastingkorting ter zake van een
verlies uit aanmerkelijk belang van de jaren vóór 2001 wordt
verrekend met de verschuldigde belasting over de gezamenlijke boxen over de
jaren vanaf 2001. Achterwaarts: van nieuw naar oudOnder het regime van de Wet inkomstenbelasting 2001 kunnen verliezen uit
box I en II binnen hun box worden verrekend met de inkomens van de drie voorafgaande
jaren en (ten minste) de acht komende jaren. In box III kunnen geen verliezen
ontstaan.Voorgesteld wordt om verliezen uit box I vanaf 2001 te verrekenen
met het inkomen anders dan inkomen uit aanmerkelijk belang uit de drie jaren
vóór 2001. Consequentie daarvan is dat verliezen uit werk en
woning (deels) gecompenseerd worden met in de belastbare inkomens begrepen
vermogensinkomsten. Het zou echter niet praktisch uitvoerbaar zijn om de vermogensinkomsten
uit de jaren 1998, 1999 en 2000 uitsluitend ten behoeve van deze verliesverrekening
alsnog af te splitsen van de belastbare inkomens.Verrekening van verliezen uit box II vanaf 2001 wordt beperkt tot
winst uit aanmerkelijk belang uit de drie jaren vóór 2001. Dit
is praktisch uitvoerbaar, omdat dit inkomen onder het regime van de Wet op
de inkomstenbelasting 1964 ook volgens een eigen regime wordt behandeld. 4.3. Winst uit onderneming en resultaat uit overige werkzaamheden Beperking ondernemersbegripDoor de aanpassing van het ondernemersbegrip in het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting
2001 zullen medegerechtigden tot het vermogen van een onderneming, zoals commanditaire
vennoten, de status van ondernemer verliezen. Een gevolg hiervan is dat zij
over de stille en fiscale reserves die in het kader van de vroegere onderneming
zijn gevormd, moeten afrekenen. Dat geldt ook voor de gevormde oudedagsreserve.
In het overgangsrecht zijn maatregelen getroffen waardoor deze reserves in
het jaar 2001 in de belastingheffing worden betrokken. Om zoveel mogelijk
te voorkomen dat het voldoen van de hierdoor verschuldigde belasting tot problemen
leidt, wordt in de invorderingssfeer een tegemoetkoming voorgesteld. Deze
tegemoetkoming bestaat uit de mogelijkheid om uitstel van betaling voor een
periode van maximaal tien jaar te krijgen, maar uiterlijk tot het moment van
vervreemding van de vroegere onderneming. Gedurende het uitstel van betaling
wordt geen invorderingsrente berekend. Er zal nog nader worden gekeken naar
de verhouding tussen deze overgangsregeling en de in het voorstel van Wet
inkomstenbelasting 2001 opgenomen keuzemogelijkheid voor medegerechtigden
om in bepaalde situaties van bedrijfsopvolging, erfopvolging of huwelijksontbinding
als winstgenieter in box I belast te blijven of te worden.Bij het fiscale beleid ter stimulering van de zeescheepvaart en de filmindustrie
speelt de figuur van de commanditaire vennootschap een belangrijke rol. Door
de aanpassing van het ondernemerschap wordt deze figuur minder
aantrekkelijk. In samenhang met de uitwerking van de maatregelen ter stimulering
van beleggingen in «venture capital» wordt bezien hoe binnen het
kader van de fiscale regelgeving de effectiviteit van het beleid met betrekking
tot de zeescheepvaart en de filmindustrie kan worden gehandhaafd. Voor bestaande
commanditaire vennootschappen in de zeescheepvaart en de filmindustrie zijn
overgangsmaatregelen voorzien. Waardering activa en passiva bij overgang naar regime
resultaat uit overige werkzaamhedenIn het voorstel voor de Wet inkomstenbelasting 2001 vallen inkomsten uit
arbeid buiten dienstbetrekking onder het nieuwe regime van resultaat uit overige
werkzaamheden. Voor de bepaling van het belastbare resultaat wordt aangesloten
bij het regime van winst uit onderneming. Activa en passiva die dienstbaar
zijn aan een werkzaamheid worden derhalve opgevoerd op de beginbalans van
de werkzaamheid. In het overgangsrecht wordt de waardering van deze activa
en passiva geregeld. De hoofdregel hierbij is dat de activa worden gewaardeerd
op de waarde in het economische verkeer, behalve ingeval dit tot een onjuiste
uitkomst zou leiden. In dat geval wordt de waarde gesteld op de verkrijgingsprijs
verminderd met het deel daarvan dat reeds ten laste van het inkomen is gebracht. 4.4. Spaar- en beleggingsproducten en levensverzekeringen AlgemeenMede gelet op de in het regeerakkoord vastgelegde budgettaire kaders van
de belastingherziening is het van belang dat het nieuwe regime van de Wet
inkomstenbelasting 2001 op zoveel mogelijk terreinen direct effectief is.
Dit uitgangspunt is vooral van betekenis voor het nieuwe regime voor inkomen
uit sparen en beleggen en het nieuwe lijfrenteregime. Het is niet de bedoeling
dat bestaande faciliteiten en tegemoetkomingen waar in het nieuwe systeem
bewust geen plaats voor is ingeruimd, via eerbiedigende werking ook na 2001
onbeperkt van toepassing blijven. Dit zou immers kunnen leiden tot dubbel
voordeel, omdat aan de ene kant kan worden geprofiteerd van de lagere tarieven
van de Wet inkomstenbelasting 2001, terwijl aan de andere kant ook nog eens
gebruik kan worden gemaakt van de via eerbiedigende werking uit het oude systeem
overgehevelde faciliteiten. Ook uit oogpunt van gelijke behandeling is dit
niet verdedigbaar.Op grond van deze overwegingen is gekozen voor een in beginsel beperkt
overgangsrecht. Dit heeft vooral ook te maken met de omstandigheid dat de
overstap naar een nieuw opgezette inkomstenbelasting met een geheel nieuwe
structuur aanleiding geeft voor het betrachten van terughoudendheid met het
via eerbiedigende werking laten voortleven van regelingen uit het oude systeem.
In het verlengde daarvan is in het overgangsrecht een afzonderlijke bepaling
opgenomen voor zogenoemde lopende termijnen. Deze bepaling komt er op neer
dat op het genietingstijdstip van een dergelijke termijn – ongeacht
de looptijd daarvan – (alsnog) zal moeten worden afgerekend over de
tot en met 31 december 2000 gerijpte inkomsten (met dien verstande dat op
gerijpte rente-inkomsten die op grond van deze bepaling worden belast, in
2001 nog eenmalig de rentevrijstelling kan worden toegepast). De systematiek
van de vermogensrendementsheffing brengt immers met zich dat deze inkomsten
na 31 december 2000 als zodanig niet meer in de heffing kunnen worden betrokken.
Dit zou tot een niet beoogde weglek van belastinggrondslag kunnen leiden.
De werking van deze bepaling kan aan de hand van de volgende twee voorbeelden
worden geïllustreerd. Voorbeeld 1Belastingplichtige X heeft op 1 januari 1990 voor f 100 000
een rentespaarbrief gekocht die op 1 januari 2005 een bedrag van f 300 000
uitkeert. In de systematiek van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 zou op
1 januari 2005 een bedrag van f 200 000 rente tegen het progressieve
tarief in de heffing worden betrokken. Introductie van de Wet inkomstenbelasting
2001 brengt enerzijds met zich dat de (waarde van de) rentespaarbrief met
ingang van 1 januari 2001 tot de grondslag van het forfaitaire rendement
wordt gerekend, en anderzijds dat de feitelijk ontvangen rente als zodanig
niet meer wordt belast. Voorzover die rente is toe te rekenen aan de periode
van 1 januari 2001 tot en met 31 december 2004 is dat geen probleem omdat
deze al op forfaitaire wijze in de heffing wordt betrokken. Voor de rente
die is toe te rekenen aan de periode van 1 januari 1990 tot en met 31
december 2000 – stel f 120 000 – is dat echter niet
het geval. In verband daarmee wordt in de overgangswetgeving vastgelegd dat
de f 120 000 rente die tot en met 31 december 2000 is aangegroeid,
op 1 januari 2005 (alsnog) in de heffing zal worden betrokken als inkomen
uit werk en woning. Voorbeeld 2Belastingplichtige Y heeft een deposito van f 25 000 waarop
eenmaal per jaar f 1000 rente wordt betaald, stel op 1 april. Door de
overgangsregeling zal de gerijpte rente die is toe te rekenen aan de periode
van 1 april 2000 tot en met 31 december 2000 – stel f 750 –
op 1 april 2001 worden belast. Omdat deze gerijpte rente in 2001 wordt genoten,
is daarop de rentevrijstelling van artikel 42b van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 nog van toepassing. In dit voorbeeld zal dus feitelijk geen belasting
hoeven te worden betaald over de gerijpte rente. KapitaalverzekeringenVia een overgangsregeling wordt er in voorzien dat voor het merendeel
van de lopende kapitaalverzekeringen – ook voor de zogenoemde kapitaalverzekeringen
met de eigen BV – tot en met 31 december 2002 de facto het huidige systeem
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 van toepassing blijft. Gedurende
deze overgangsperiode van twee jaar kunnen de kapitaalverzekeringen door belastingplichtigen
worden aangepast aan de voorwaarden die gelden voor de kapitaalverzekering
eigen woning (de kapitaalsuitkering uit een dergelijke verzekering is –
tot een bepaald maximum – belastingvrij indien deze wordt aangewend
voor de aflossing van schulden die zijn aangegaan ter verwerving van een eigen
woning). Kapitaalverzekeringen met de eigen BV die gedurende de overgangsperiode
worden ondergebracht bij een professionele verzekeraar worden met ingang van
2003 behandeld als reguliere kapitaalverzekeringen (zodat ze onder de reikwijdte
van de vermogensrendementsheffing komen te vallen, tenzij aan de voorwaarden
voor de kapitaalverzekering eigen woning wordt voldaan).Voorzover lopende kapitaalverzekeringen gedurende de overgangsperiode
niet (kunnen) worden aangepast, zullen deze met ingang van 1 januari
2003 deel gaan uitmaken van de grondslag van de vermogensrendementsheffing.
In verband daarmee voorziet de overgangsregeling erin dat bij niet reguliere
afwikkeling na 1 januari 2003, alsnog dient te worden afgerekend over
de renteaangroei die tot en met 31 december 2002 heeft plaatsgevonden. Doordat
deze kapitaalverzekeringen met ingang van 1 januari 2003 onder de reikwijdte
van de vermogensrendementsheffing vallen, kan de rentecomponent die na die
datum is aangegroeid buiten beschouwing worden gelaten omdat deze reeds op
forfaitaire wijze in de belastingheffing is betrokken. In de overgangswetgeving is voorts tot uitdrukking gebracht dat een belastingplichtige
gedurende zijn leven eenmalig aanspraak kan maken op de maximale vrijstelling
ter zake van een kapitaalsuitkering uit levensverzekering, ongeacht of deze
uitkering plaatsvindt onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 of onder het regime van de Wet inkomstenbelasting 2001. In verband daarmee
wordt wettelijk vastgelegd dat een kapitaalsuitkering die ingevolge de huidige
wettelijke bepalingen onbelast wordt genoten, in mindering dient te worden
gebracht op het maximumbedrag dat onder het nieuwe regime als vrijgestelde
uitkering uit een kapitaalverzekering eigen woning kan worden genoten. Een
dergelijke imputatieregeling geldt evenwel niet voor kapitaalverzekeringen
die nog onder de fiscale regels van voor de per 1 januari 1992 ingevoerde
Brede Herwaardering vallen.Tot slot zijn in de overgangswetgeving nog enkele specifieke bepalingen
opgenomen voor polissen die onder de werking van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 zijn afgesloten en gedurende de overgangsperiode worden omgevormd tot
een kapitaalverzekering eigen woning. Belastingvrije uitkeringen uit dergelijke
oude polissen hoeven – anders dan bij een belastingvrije uitkering uit
kapitaalverzekering eigen woning die onder de werking van de Wet inkomstenbelasting
2001 is afgesloten – niet in mindering te worden gebracht op het maximum
van de lening ten behoeve van een nieuwe eigen woning ter zake waarvan de
betaalde rente op grond van de Wet inkomstenbelasting 2001 als aftrekbare
eigen woningrente wordt aangemerkt. Voor deze oude, tot kapitaalverzekering
eigen woning omgevormde polissen is bovendien geregeld dat introductie van
de Wet inkomstenbelasting 2001 er niet toe kan leiden dat er eerder een belastingvrije
uitkering kan plaatsvinden dan onder de werking van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 het geval zou zijn geweest. In de overgangswetgeving is voorts nog bepaald
dat de zogenoemde bandbreedte-eis van 1:10 voor de betaalde premies niet met
terugwerkende kracht van toepassing wordt verklaard op oude polissen ter zake
waarvan op grond van de bepalingen van de Wet op de inkomstenbelasting 1964
minder stringente regels golden (voor sommige pre-Brede Herwaarderingspolissen
is, indien aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan, een afwijkende bandbreedte-eis
van, 1:15 of 1:20 van toepassing). LijfrentenDe Wet inkomstenbelasting 2001 bevat onder meer een aanscherping van de
criteria voor de aftrek van zogenoemde lijfrentepremies. Onder het nieuwe
regime is nog slechts aftrek mogelijk voorzover er sprake is van een zogenoemd
pensioentekort. Ook meerjarige contracten die tot na 1 januari 2001 kunnen
doorlopen zullen daaraan getoetst worden en voor premieaftrek vanaf 2001
aan de nieuwe eisen moeten voldoen. In dat verband zal voorts in het belastinplan
voor het jaar 2000 worden voorgesteld om de bestaande ruimte om de in de eerste
zes maanden van een kalenderjaar betaalde lijfrentepremies min of meer met
terugwerkende kracht in aftrek te brengen op het inkomen van het voorgaande
kalenderjaar te beperken, door deze regeling in 2001 niet van toepassing te
laten zijn voor het basisdeel van de lijfrenteaftrek (de zogenoemde eerste
tranche).De vraag rijst vervolgens hoe (de waarde van) de bestaande polis begeleid
kan worden met behulp van het overgangsrecht. In de overgangswetgeving is
eerbiedigende werking opgenomen voor dergelijke lijfrentepolissen (zowel voor
polissen ter zake waarvan de betaalde premie van het inkomen is afgetrokken,
als – tenzij wordt geopteerd voor afrekening – voor polissen ter
zake waarvan geen premieaftrek heeft plaatsgevonden: de saldolijfrenten) door
middel van continuering van het huidige heffingssysteem op onder dat systeem opgebouwde polisrechten. Dit betekent dat de fiscale behandeling van
dergelijke polissen globaal ongewijzigd blijft.Bij polissen ter zake waarvan onder het huidige regime premieaftrek heeft
plaatsgevonden, zullen de te zijner tijd te ontvangen uitkeringen integraal
als belastbare periodieke uitkeringen en verstrekkingen – tegen het
tabeltarief – in de belastingheffing worden betrokken (de omkeerregel
blijft derhalve van toepassing op dergelijke polissen). Voorzover het gaat
om langlopende contracten waarvoor ook na 31 december 2000 nog premies worden
betaald, zal de aan de hand van de herziene criteria worden bezien of nog
ruimte is voor premieaftrek. Voorzover dat niet het geval is, zal de desbetreffende
polis moeten worden gesplitst in een deel waarop de omkeerregel van toepassing
is (en blijft) en een deel dat (direct) onder de reikwijdte van de vermogensrendementsheffing
komt te vallen.Voor saldolijfrenten geldt voor het gedeelte waarvoor tot 14 september
1999 premies zijn gestort een eerbiedigende werking. Anders dan bij de lijfrentepolissen
terzake waarvan premieaftrek heeft plaatsgevonden, kunnen belastingplichtigen
ervoor opteren om saldolijfrenten met ingang van 1 januari 2001 onder
de reikwijdte van de vermogensrendementsheffing te brengen. In dat geval dient
uiteraard wel te worden afgerekend over de tot en met 31 december 2000 opgebouwde
rentecomponent. Deze afrekening kan plaatsvinden tegen een tarief van 45%.
Indien niet wordt geopteerd, geldt voor saldolijfrenten in beginsel eerbiedigende
werking. Gevolg daarvan is dat pas belastingheffing plaats zal vinden vanaf
het moment dat de (bij elkaar opgetelde) uitkeringen (per saldo) de ingelegde –
niet afgetrokken – premie gaan overschrijden. Wel is voor de eerbiedigende
werking voor deze saldolijfrenten een horizonbepaling opgenomen die ertoe
leidt dat voor saldolijfrenten die op 31 december 2020 nog niet (geheel) zijn
afgewikkeld, op dat moment een verplichte overheveling naar box III (de vermogensrendementsheffing)
dient plaats te vinden. Op dat moment zal dan ook moeten worden afgerekend
over de waarde van de per die datum te bepalen rentecomponent (rekening houdend
met de nog niet verrekende premies). 5. Budgettaire aspectenIn de memorie van toelichting bij het voorstel voor de Wet inkomstenbelasting
2001 is een totaaloverzicht opgenomen van de budgettaire consequenties van
de belastingherziening. In dit voorstel voor de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting
2001 zijn in beginsel alle maatregelen opgenomen die deel uitmaken van de
belastingherziening maar nog niet zijn uitgewerkt in het voorstel voor de
Wet inkomstenbelasting 2001, zoals de verhoging van het algemene BTW-tarief
van 17,5% naar 19% en de aanpassing van de spaarloonregeling. Zoals in de
inleiding is aangegeven zijn respectievelijk worden de vergroeningsmaatregelen
en de terugsluis van de opbrengst daarvan uitgewerkt in de belastingplannen
voor de jaren 1999, 2000 en 2001.Zonder overgangsrecht zouden de budgettaire consequenties van de belastingherziening
in de eerste jaren in belangrijke mate kunnen afwijken van het in de memorie
van toelichting bij het voorstel voor de Wet inkomstenbelasting 2001 gepresenteerde
budgettaire beeld. Dit hangt met name samen met het feit dat sommige belastingplichtigen
zullen proberen te anticiperen op het nieuwe systeem om daarmee onbedoelde
fiscale voordelen te behalen. Daarnaast is het budgettaire beeld op kasbasis
in het algemeen niet gelijk aan het budgettaire beeld op transactiebasis.
Het in dit wetsvoorstel opgenomen overgangsrecht dient er enerzijds toe om
anticipatiegedrag zoveel mogelijk te voorkomen en leidt er anderzijds toe
dat de budgettaire consequenties van het resterende anticipatiegedrag, het
verschil tussen het budgettaire beeld op kas- en transactiebasis
en het overgangsrecht over meerdere jaren bezien grosso modo in evenwicht
zijn.Verder bevat dit voorstel voor de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting
2001 een aantal maatregelen die verband houden met het zogenoemde ondernemerspakket.
Het gaat hierbij met name om het overgangsrecht met betrekking tot de aanpassing
van het ondernemersbegrip. De budgettaire consequenties van het ondernemerspakket
worden integraal in beeld gebracht bij het wetsvoorstel waarin de kern van
dit ondernemerspakket zal worden uitgewerkt.Daarnaast zijn in deze invoeringswet enkele maatregelen opgenomen die
weliswaar geen onderdeel vormen van de belastingherziening, maar hier wel
direct of indirect verband mee houden. Dit geldt met name voor de maatregelen
ter bestrijding van de zogenoemde dividendstripping. Deze maatregelen leiden
niet tot een budgettaire opbrengst, maar zijn gericht op het voorkomen van
een potentiële belastingderving.De budgettaire consequenties van de eveneens in deze invoeringswet opgenomen
verruiming van de regeling voor de arbeidskorting zullen budgettair neutraal
worden opgevangen binnen het budgettaire totaalbeeld van de belastingherziening.De overige maatregelen die in deze invoeringswet zijn opgenomen zijn technisch
van karakter en hebben geen budgettaire consequenties. 6. UitvoeringsaspectenEen groot deel van de bepalingen is technisch van aard en heeft geen effect
op de uitvoering door de belastingdienst. Met de kosten van uitvoering van
de huidige wetgeving in de jaren 2001 en volgende is rekening gehouden in
de schattingen voor de uitvoering door de belastingdienst van de Wet inkomstenbelasting
2001.Wel is voorzien dat naastliggende belastingwetten op enkele algemene punten
worden aangepast. Dit betreft onder andere het loonbegrip in de loonbelasting
en wijzigingen in het kader van de renseigneringverplichting. Deze wijzigingen
hebben enig effect op de uitvoeringskosten.Op specifieke terreinen binnen de inkomstenbelasting is daarnaast gekozen
voor overgangsrecht. Dit heeft effecten voor de uitvoeringskosten tot gevolg.
Het betreft onder andere de volgende terreinen:• pensioen;• inkomsten uit sparen en beleggen;• het winstregime en• de verliesverrekening.In totaal bedragen de extra uitvoeringskosten die met dit wetsvoorstel
samenhangen circa 25 mln. Deze worden gedekt uit de Aanvullende post nader
te verdelen. De extra uitvoeringskosten zullen naar verwachting vooral neerslaan
in de jaren 2000 tot en met 2004. II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING HOOFDSTUK 1 AANPASSINGEN AFDELING A Ministerie van Financiën Artikel I Natuurschoonwet 1928 ADoor het vervallen van de Wet op de vermogensbelasting 1964 met ingang
van 1 januari 2001 kan de verwijzing in artikel 4, tweede lid, van de
Natuurschoonwet 1928 naar artikel 8, eerste lid, onderdeel e, van de Wet op
de vermogensbelasting 1964 niet gehandhaafd blijven. Omdat bij de vermogensrendementsheffing
de inkomsten uit vermogen bepaald worden aan de hand van het vermogen van
de belastingplichtige, past het om bij de invoering van de vermogensrendementsheffing
artikel 4 van de Natuurschoonwet 1928 zodanig aan te passen, dat ingeval aantasting
van het karakter van een landgoed plaatsvindt door overmacht, deze aangetaste
onroerende zaak tijdelijk wordt gelijkgesteld met een landgoed voor de toepassing
van artikel 5.2.1, eerste lid, onderdeel c, van de Wet inkomstenbelasting
2001. Daartoe wordt in artikel 4, tweede lid, van de Natuurschoonwet 1928
met ingang van 1 januari 2001 een verwijzing opgenomen naar artikel 5.2.1,
eerste lid, onderdeel c, van de Wet inkomstenbelasting 2001. Voorwaarde voor
toepassing van artikel 4, tweede lid, van de Natuurschoonwet 1928 is overigens
wel dat het karakter van het landgoed niet in ernstige mate is aangetast. BDe wijziging van artikel 10, eerste lid, van de Natuurschoonwet 1928 beoogt
de aard en strekking van dit artikel in stand te laten. In artikel 10, eerste
lid, is geregeld, dat ingeval sprake is van een voorwaardelijk statusverlies
als bedoeld in artikel 4, tweede lid, de gevolgen hiervan beperkt blijven
tot de onroerendezaakbelastingen en de inkomstenbelasting. Artikel 10.2.2
van de Wet inkomstenbelasting 2001 is vernummerd tot artikel 10.2.3. Zie artikel
XXI, onderdeel S, van hoofdstuk I van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting
2001.Met de intrekking van de Wet op de vermogensbelasting 1964 per 1 januari
2001 kan de verwijzing naar artikel 24 van deze wet vervallen. Artikel II Successiewet 1956 AMet deze bepaling wordt de verwijzing naar het begrip in belangrijke mate
onderhouden in de Wet op de inkomstenbelasting 1964 gewijzigd in een verwijzing
naar hetzelfde begrip in de Wet inkomstenbelasting 2001. Hiermee wordt geen
inhoudelijke wijziging beoogd. BPer 1 januari 2001 wordt de Wet op de vermogensbelasting 1964 ingetrokken
en kan voor wat betreft de definities van respectievelijk de begrippen «binnenlandse
bezittingen» en «binnenlandse schulden» niet meer
verwezen worden naar de Wet op de vermogensbelasting 1964. Voorgesteld wordt
om de definities in de Successiewet 1956 zelf op te nemen. De definities zijn
ontleend aan artikel 13 van de Wet op de vermogensbelasting 1964. Ten opzichte
van dit artikel is een drietal wijzigingen aangebracht.In de definitie van binnenlandse bezittingen is «– landbouwgronden
daaronder begrepen –» geschrapt. De ratio achter deze zinsnede
was om alle twijfel over de mogelijkheid om landbouwgronden te kunnen kwalificeren
als vaste inrichting weg te nemen. Naar huidig recht bestaat op dit punt geen
twijfel meer, zodat de toevoeging overbodig lijkt te zijn geworden. Met het
schrappen van de betreffende zinsnede is derhalve geen inhoudelijke wijziging
beoogd.In de definitie van binnenlandse bezittingen is in onderdeel a «alsmede
bezittingen voortspruitende uit een medegerechtigdheid, anders dan als aandeelhouders,
tot een zodanige onderneming» komen te vervallen. Deze zinsnede zag
bijvoorbeeld op commanditaire vennoten (voorzover die onder de Wet op de inkomstenbelasting
1964 als ondernemer konden worden aangemerkt). In de Wet inkomstenbelasting
2001 worden commanditaire vennoten niet meer als ondernemer in de belastingheffing
betrokken, maar wordt het commanditaire aandeel aangemerkt als beleggingsvermogen.
Dit commanditair vermogen wordt daarom voortaan voor de Successiewet 1956
behandeld als het bezit van een recht op aandelen in de winst van een onderneming
waarvan de leiding in Nederland is gevestigd. Een recht op aandelen in de
winst kan zowel een recht op aandelen in de jaarwinst zijn als een recht op
aandelen in de liquidatiewinst.Tevens is de definitie van het begrip «binnenlandse schuld»
ten opzichte van de in artikel 13 van de Wet op de vermogensbelasting 1964
gehanteerde definitie, aangepast. In artikel 13, tweede lid, onderdeel b,
van de Wet op de vermogensbelasting 1964 werden schulden in aanmerking genomen,
voorzover zij waren verzekerd door hypotheek op een in Nederland gelegen onroerende
zaak en de op die schulden betrekking hebbende renten en kosten in aanmerking
konden komen bij de bepaling van het binnenlandse onzuivere inkomen in de
zin van artikel 49 van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Omdat in de vermogensrendementsheffing
belasting geheven wordt op basis van het vermogen van de belastingplichtige
en er als zodanig geen ruimte meer is voor het separaat in aftrek brengen
van rente en kosten, is het vierde lid, onderdeel b, anders vormgegeven dan
artikel 13, tweede lid, onderdeel b, van de Wet op de vermogensbelasting 1964.
In artikel 5, vierde lid, onderdeel b, van de Successiewet 1956 worden deze
binnenlandse schulden derhalve gedefinieerd als schulden die zijn aangegaan
ter financiering van de verwerving of het behoud van de onroerende zaak waarop
zij zijn gevestigd. Naast de schulden die gemaakt worden ter zake van onroerende
zaken die tot de grondslag van het forfaitair rendement behoren, kunnen hier
ook schulden onder worden begrepen die zijn verzekerd door een hypotheek op
de eigen woning van de belastingplichtige. Materieel worden overigens met
deze formulering dezelfde schulden in aanmerking genomen als naar huidig recht
het geval is, zodat de gewijzigde formulering geen inhoudelijke wijziging
tot gevolg heeft. CMet deze bepaling wordt de verwijzing naar het begrip aanmerkelijk belang
in de Wet op de inkomstenbelasting 1964 gewijzigd in een verwijzing naar het
begrip aanmerkelijk belang in de Wet inkomstenbelasting 2001. Hiermee wordt
geen inhoudelijke wijziging beoogd. DArtikel 20, vijfde, zesde en zevende lid, van de Successiewet 1956 bevat
een regeling op grond waarvan bepaalde latente inkomstenbelastingschulden
van de in de heffing te betrekken nalatenschap kunnen worden afgetrokken.
Deze systematiek staat door de herziening van de inkomstenbelasting als zodanig
niet ter discussie. Deze herziening noopt echter wel tot aanpassing aan het
deels nieuwe begrippenkader in de Wet inkomstenbelasting 2001. Die aanpassing
heeft primair een technisch karakter.Zo heeft er een tekstuele wijziging plaatsgevonden in het vijfde lid met
betrekking tot de oudedagsreserve, aangezien onder het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting
2001 de systematiek van de oudedagsreserve is veranderd. De oudedagsreserve
is nu een reserve binnen het ondernemingsvermogen, zodat het afzonderlijk
vermelden van de oudedagsreserve naast de andere reserves niet langer nodig
is. In het zesde lid worden de hoogtes van de in aanmerking te nemen percentages
niet gewijzigd, zodat hier de oudedagsreserve nog wel afzonderlijk dient te
worden vermeld.Artikel 20, vijfde lid, onderdeel b, is aangepast aan de enigszins herziene
terminologie die in de Wet inkomstenbelasting 2001 wordt gehanteerd ter zake
van periodieke uitkeringen en verstrekkingen.De herziening van het aanmerkelijkbelangregime in de Wet inkomstenbelasting
2001 heeft eveneens tot enkele aanpassingen in artikel 20, vijfde, zesde en
zevende lid, geleid. Zo is in verband met de uitbreiding van de reikwijdte
van het aanmerkelijkbelangregime de in het vijfde lid, onderdeel c, opgenomen
opsomming van vermogensbestanddelen die tot een aanmerkelijk belang behoren
uitgebreid met de categorie overige vermogensbestanddelen die tot een aanmerkelijk
belang behoren. Voorts is het in het zesde lid, onderdeel d, opgenomen aftrekpercentage
ter zake van beclaimde aanmerkelijkbelangvoordelen verhoogd van 6,25 naar
7,5. Deze wijziging hangt samen met de verhoging van het aanmerkelijkbelangtarief
van 25% naar 30%. In verband met de herziening van het aanmerkelijkbelangregime
is in het zesde lid een splitsing aangebracht tussen enerzijds de tot een
aanmerkelijk belang behorende vermogensbestanddelen waarop een inkomstenbelastingclaim
rust ter zake van een potentieel vervreemdingsvoordeel (omdat de waarde op
het moment van verkrijging hoger is dan de verkrijgingsprijs) en anderzijds
de (beclaimde reserves die zijn begrepen in de) overige tot een aanmerkelijk
belang behorende vermogensbestanddelen. Dit laatste heeft te maken met het
feit dat de aanmerkelijkbelangvoordelen ter zake van die overige vermogensbestanddelen
ingevolge hoofdstuk 4, afdeling 6, van de Wet inkomstenbelasting 2001 –
kort samengevat – via de regels van het winstregime moeten worden bepaald.Tot slot heeft in de sfeer van het aanmerkelijk belang een aanpassing
van artikel 20, zevende lid, plaatsgevonden. In verband met de verwijzing
naar het vijfde lid, onderdeel c, kan hier worden volstaan met een korte,
meer algemeen geformuleerde tekst. Aan de in de oude tekst opgenomen uitzondering
voor een zogenoemde tijdelijke gerechtigdheid tot voordelen is geen behoefte
meer. Dergelijke tijdelijke gerechtigdheden komen met ingang van 2001 ook
onder de reikwijdte van het herziene aanmerkelijkbelangregime te vallen. EMet het nieuwe vierde en vijfde lid worden de verwijzingen naar de begrippen
pensioenregeling en lijfrenten in de Wet op de inkomstenbelasting 1964 gewijzigd
in verwijzingen naar de daarmee corresponderende bepalingen in de Wet inkomstenbelasting
2001. Hiermee wordt geen inhoudelijke wijziging beoogd. FMet deze bepaling wordt de verwijzing naar de inflatiecorrectie in de
Wet op de inkomstenbelasting 1964 gewijzigd in een verwijzing naar de inflatiecorrectie
in de Wet inkomstenbelasting 2001. Hiermee wordt geen inhoudelijke wijziging
beoogd. GDe verplichtingen, bedoeld in artikel 75, betreffen het eigener beweging
verstrekken van bepaalde gegevens over derden. Bij deze gegevens behoeven
niet de sociaal-fiscale nummers van die derden te worden vermeld. Om deze
situatie te handhaven is bepaald dat met betrekking tot deze verplichtingen
artikel 53, derde lid, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen buiten
toepassing blijft. Volledigheidshalve zij opgemerkt dat daarmee ook niet wordt
toegekomen aan de toepassing van de artikelen 47b, tweede lid, en 52a van
die wet. Artikel III Wet op de herkapitalisatie 1957De Wet op de herkapitalisatie 1957 heeft haar belang verloren en wordt
daarom ingetrokken. Artikel IV Algemene wet inzake rijksbelastingen ADe introductie van een zelfstandige, eigensoortige, conserverende belastingaanslag
in de inkomstenbelasting noopt tot enkele aanpassingen in de Algemene wet
inzake rijksbelastingen (AWR).In de eerste plaats dient de uitwerking van het begrip «belastingaanslag»
in artikel 2, derde lid, onderdeel e, AWR te worden verruimd met de conserverende
(primitieve) aanslag. Tevens moet voorzien worden in de mogelijkheid een conserverende
navorderingsaanslag op te leggen. Het zal immers kunnen voorkomen dat over
een bepaald jaar een conserverende aanslag, na later blijkt, tot een te laag
bedrag of ten onrechte niet binnen de daarvoor geldende termijn is opgelegd.
Onder omstandigheden kan het zich ook voordoen dat de belastingdienst ervan
op de hoogte raakt dat een belastingplichtige bijvoorbeeld binnenkort zal
emigreren en in verband daarmee waarschijnlijk in aanmerking zal komen voor
de oplegging van een conserverende (primitieve) aanslag, zonder dat terzake
al precieze gegevens bekend zijn. In dat geval moet het, met het oog op het
veiligstellen van de mogelijkheden tot daadwerkelijk invordering dan wel zekerheidstelling
dienaangaande, in daartoe aanleiding gevende gevallen mogelijk zijn een voorlopige
conserverende aanslag op te leggen. Ook speelt het navolgende aspect een rol.Uit een oogpunt van kenbaarheid – door de burger – van zijn
fiscale verplichtingen en uitvoerbaarheid – door de belastingdienst –
is het wenselijk het formele heffingsrecht inzake conserverende belastingaanslagen
zoveel mogelijk gelijk te laten zijn aan hetgeen geldt voor de gewone belastingheffing.
Dat uitgangspunt is verwoord in de aanhef van artikel 2, vijfde lid, AWR.Vanwege de op vorenbedoelde plaats in de memorie van toelichting op de
Wet inkomstenbelasting 2001geschetste wenselijkheid van een scheiding van
de gewone belastingheffing van de conserverende heffing dient tegelijkertijd
die gescheidenheid ook in de AWR zeker te worden gesteld. Vandaar dat in het
nieuwe vijfde lid, onderdeel a, wordt bepaald dat een gewone voorlopige aanslag
niet wordt verrekend met een conserverende (primitieve) aanslag en een voorlopige
conserverende aanslag niet wordt verrekend met een gewone (primitieve) aanslag. In onderdeel b van genoemd vijfde lid wordt voorts geregeld dat een voorlopige
conserverende aanslag ook niet wordt verrekend met de conserverende (primitieve)
aanslag, maar dat, ingeval een conserverende aanslag wordt vastgesteld, een
eventuele voorlopige conserverende aanslag vervalt (van rechtswege) onder
gelijktijdige toerekening (eveneens van rechtswege) van het ter zake van die
voorlopige conserverende aanslag verleende uitstel en de daaromtrent gestelde
zekerheid, alsmede van de betalingen die op die belastingaanslag mochten zijn
gedaan, aan de conserverende (primitieve) aanslag. Beoogd is daarmee enerzijds
tot een resultaat te komen, dat materieel gelijk is aan de oplegging van een
gewone voorlopige aanslag, gecombineerd met de oplegging van een gewone aanslag
en gelijktijdige verrekening van de voorlopige aanslag. Anderzijds om te bewerkstelligen
dat de fiscale claim die op een belastingplichtige wordt gelegd in verband
met «te conserveren inkomen» zoveel mogelijk eenduidig en volledig
blijkt uit de conserverende aanslagen die het equivalent vormen van de gewone
(primitieve) aanslagen.De aanpassing van de AWR met het oog op conserverende belastingaanslagen
in de vorm van een beperkte wijziging van artikel 2 AWR, als hiervoor toegelicht,
heeft het voordeel dat het niet nodig is enigerlei andere regeling in de AWR
van nadere bepalingen inzake conserverende belastingaanslagen te voorzien.
De eenvoud van deze aanpassing achten wij ook passend gezien het verhoudingsgewijs
toch zeer geringe aantal gevallen waarin het – binnen het totaal van
de heffing van de inkomstenbelasting – zal komen tot de oplegging van
conserverende belastingaanslagen.In het voorgestelde vijfde lid is geen bepaling opgenomen met als strekking
dat voorheffingen niet kunnen worden verrekend met een conserverende aanslag.
Dat is niet nodig omdat op de juiste plaats, in het kader van de aanwijzing
van de specifiek voor de inkomstenbelasting relevante voorheffingen al is
vastgelegd dat voorheffingen geacht worden geen betrekking te hebben op bij
wege van conserverende aanslag te heffen inkomstenbelasting.De omschrijving van het begrip «sociaal-fiscaalnummer» wordt
van het huidige artikel 47b, derde lid, overgebracht naar artikel 2 waarin
de begripsbepalingen zijn opgenomen. BIn het systeem van de Wet inkomstenbelasting 2001 leidt een verhoging
van de standaardheffingskorting bij de minstverdienende partner tot het verlenen
van het recht op uitbetaling van de heffingskorting (artikel 8.1.8 Wet inkomstenbelasting
2001). Indien enig feit grond oplevert voor het vermoeden dat een uit te betalen
heffingskorting ten onrechte of tot een te hoog bedrag is verleend moet de
inspecteur de ten onrechte of tot een te hoog bedrag verleende heffingskorting
kunnen navorderen overeenkomstig de bestaande mogelijkheid van navordering
van een ten onrechte of tot een te hoog verleende vermindering van belasting.
De heffingskorting is naar aard namelijk een vermindering van belasting. Ten
einde misverstanden te voorkomen wordt dit expliciet in artikel 16, eerste
lid, tot uitdrukking gebracht.De situatie zoals beschreven in artikel 16, tweede lid, onderdeel b, (tekst
2000) kan zich onder de werking van de Wet inkomstenbelasting 2001 uitsluitend
nog voordoen bij de toerekening van niet-gemeenschappelijke inkomensbestanddelen.
Hier is sprake van toerekening die geen verband houdt met het bijzondere toerekeningsregime
voor partners zodat een specifieke navorderingsbepaling voor partners op dit
punt niet nodig wordt geacht en niet strookt met de gewenste individualisering
van belastingheffing. In de nieuwe systematiek van vrije verdeling van gemeenschappelijke inkomensbestanddelen van de belastingplichtige en zijn partner past
de mogelijkheid om zonder nieuw feit te kunnen navorderen ingeval zich de
situatie voordoet dat pas bij de behandeling van de aangifte van de partner
van de belastingplichtige blijkt dat de aangifte van de belastingplichtige
onvolledig is omdat er vanuit mocht worden gegaan dat een (gedeelte van een)
inkomensbestanddeel bij de partner in aanmerking zou worden genomen. Het is
namelijk gewenst dat de inspecteur de mogelijkheid heeft om aangiften van
partners in voorkomende gevallen onafhankelijk van elkaar te behandelen; daartoe
kan bijvoorbeeld aanleiding bestaan indien één partner uitstel
voor het indienen van aangifte heeft.De oude bepaling van het tweede lid, onderdeel c, vervalt. Deze bepaling
vervulde sedert 1990 nog slechts de functie van overgangsrecht. Deze functie
is inmiddels komen te vervallen. Herstel van situaties waarin ten onrechte
heffingskorting of tot een te hoog bedrag heffingskorting in aanmerking is
genomen, vindt plaats bij de vaststelling van de primitieve aanslag of bij
navordering op grond van het eerste lid van dit artikel. C, DMet deze aanpassingen wordt bereikt dat in de bezwaar- en beroepsprocedure
ook een verzwaring van de bewijslast geldt indien aan de verplichtingen ingevolge
de artikelen 52a en 53, tweede en derde lid (nieuw), niet volledig is voldaan
door administratieplichtigen aan wie de inhouding van de belasting is opgedragen.Opgemerkt zij dat is uitgegaan van de tekst van artikel 25, zesde lid,
onderscheidenlijk artikel 27e, onderdeel b, zoals deze luidt indien het bij
koninklijke boodschap van 23 december 1996 ingediende wetsvoorstel tot aanpassing
van het fiscale procesrecht aan de Algemene wet bestuursrecht en wijziging
van een aantal fiscale en andere wetten (herziening van het fiscale procesrecht)
(25 175), dat reeds tot wet is verheven (Stb. 1998, 621), in werking
is getreden. EIn verband met de intrekking van de Wet op de vermogensbelasting 1964
met ingang van 1 januari 2001 wordt de verwijzing naar de vermogensbelasting
in artikel 30f, eerste lid, geschrapt en komt artikel 30f, derde lid, onderdeel
b, te vervallen.De verwijzing in artikel 30f, vierde lid, naar de bepaling die de verliesverrekening
bij de heffing van inkomstenbelasting regelt, wordt aangepast aan het wetsvoorstel
voor de Wet inkomstenbelasting 2001. Hiermee wordt geen inhoudelijke wijziging
beoogt. De artikelen 3.12.4 en 4.11.4 van de Wet inkomstenbelasting 2001 zijn
vernummerd tot de artikel 3.12.5 en 4.11.5. Zie artikel XXI, onderdelen I
en K, van hoofdstuk I van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001. FDe belasting die is verschuldigd over het bedrag aan negatieve uitgaven
voor inkomensvoorzieningen wordt verhoogd met revisierente. Ingevolge de voorgestelde
wijziging wordt deze regeling uitgebreid naar de aanspraken ingevolge een
pensioenregeling die tot loon worden gerekend en de negatieve uitgaven voor
inkomensvoorzieningen bij beroepspensioenen. GOp grond van artikel 1.1 van de Wet inkomstenbelasting 2001 wordt de inkomstenbelasting
niet langer juridisch als een directe belasting aangeduid. Teneinde de werkingssfeer
van hoofdstuk VI van de Algemene wet inzake rijksbelastingen ongewijzigd te
laten wordt artikel 31 gewijzigd. HArtikel 38, tweede lid is aangepast aan de terminologie van de Wet inkomstenbelasting
2001. Het begrip «zuivere inkomsten uit arbeid» is vervangen door:
belastbaar loon en het begrip «inkomsten» door: loon. Hiermee
wordt geen inhoudelijke wijziging beooogd. IHet effect van het progressievoorbehoud, zoals was neergelegd in artikel
40, is door opeenvolgende jurisprudentie zwaar uitgehold en kon derhalve nauwelijks
meer worden toegepast. Om op dit punt gelijkheid voor de in Nederland gevestigde
internationale organisaties te bewerkstelligen is in de uitvoeringspraktijk
met ingang van 1 januari 1999 het progressievoorbehoud reeds niet langer
van toepassing. Artikel 40 kan daarmee komen te vervallen. JZoals is aangegeven in het algemene deel van de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel voor de Wet inkomstenbelasting 2001 zijn voor een goede
en efficiënte uitvoering aanpassingen vereist in de renseignering door
administratieplichtigen aan de belastingdienst. Daartoe wordt in de Algemene
wet inzake rijksbelastingen opgenomen dat aan te wijzen administratieplichtigen
sommige, bij of krachtens de specifieke heffingswetten te bepalen of –
zoals in de Wet op de loonbelasting 1964 – reeds bepaalde, massale renseignementen
eigener beweging moeten verstrekken en dat deze renseignementen moeten worden
voorzien van het sociaal-fiscaalnummer van degene op wie die inlichtingen
en gegevens betrekking hebben. Om een sluitend systeem te krijgen wordt laatstgenoemde
verplicht zijn sociaal-fiscaalnummer aan de desbetreffende administratieplichtige
te verstrekken en zich te identificeren en toe te laten dat een afschrift
van het identificatiedocument in de administratie van de administratieplichtige
wordt opgenomen. De administratieplichtige is gehouden opgave te verlangen
van het sociaal-fiscaal nummer, de identiteit vast te stellen en in zijn administratie
het desbetreffende sociaal-fiscaalnummer en een afschrift van het identificatiedocument
en voorzover nodig de aard of het nummer van het identificatiedocument op
te nemen.De belastingdienst zal de bestaande, relevante relatiebestanden van administratieplichtigen
die renseignementen met sociaal-fiscaalnummer moeten verstrekken eenmalig
op verzoek van de administratieplichtige aanvullen met de bijbehorende sociaal-fiscale
nummers van die relaties. Voor nieuwe relaties zal de desbetreffende administratieplichtige
zelf moeten zorgen voor de koppeling van het sociaal-fiscaalnummer aan de
desbetreffende relatie.Het huidige eerste lid van artikel 47b wordt overgebracht naar de Wet
op de loonbelasting 1964. Het huidige derde lid van artikel 47b wordt overgebracht
naar artikel 2 (begripsbepalingen).Tevens is van de gelegenheid gebruik gemaakt om het begrip «sociaal-fiscaalnummer»
in overeenstemming te brengen met de huidige spelling. KZoals is aangegeven in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel
voor de Wet inkomstenbelasting 2001 (artikelsgewijze toelichting bij hoofdstuk
3, afdeling 4) wordt de groep administratieplichtigen uitgebreid met de natuurlijke
personen die een werkzaamheid als bedoeld in artikel 3.4.1.2 van de Wet inkomstenbelasting
2001 verrichten («overige werkzaamheden»).Tot de administratie behoort hetgeen ingevolge andere belastingwetten
dient te worden bijgehouden, aangetekend of opgemaakt. Voor bepaalde gegevensdragers
kan bij of krachtens andere belastingwetten een van de AWR afwijkende bewaartermijn
worden bepaald. Dit is bijvoorbeeld reeds het geval voor het bewaren van het
afschrift van het identificatiedocument van de werknemer in de sfeer van de
loonbelasting. Dit afschrift moet de inhoudingsplichtige tot ten minste vijf
jaar na het einde van het kalenderjaar waarin de dienstbetrekking is geëindigd
bewaren (artikel 23a, vierde lid, van de Uitvoeringsregeling loonbelasting
1990). Voor de duidelijkheid is ervoor gekozen om in de AWR te regelen dat
bij of krachtens andere belastingwetten een afwijkende bewaartermijn kan worden
bepaald. LDeze verplichtingen voor de administratieplichtigen hangen samen met de
in artikel 47b, tweede lid, opgenomen verplichtingen voor degenen op wie de
massale renseignementen die moeten worden voorzien van een sociaal-fiscaalnummer
betrekking hebben. Verwezen wordt naar de artikelsgewijze toelichting bij
artikel IV, onderdeel J. MBij of krachtens de specifieke heffingswetten zal worden bepaald welke
gegevens en inlichtingen de, eveneens bij of krachtens die wetten bepaalde,
administratieplichtige eigener beweging en voorzien van sociaal-fiscale nummers
moet verstrekken. Het kunnen gegevens en inlichtingen betreffen zowel ten
behoeve van de belastingheffing van derden als ten behoeve van de heffing
van de belasting waarvan de inhouding aan de desbetreffende administratieplichtige
is opgedragen.De renseignementen worden, net als de renseignementen die op verzoek van
de inspecteur plaatsvinden, kosteloos verstrekt. NDe in artikel 52a bedoelde administratieplichtige wordt geacht voor de
toepassing van de artikelen 25 en 27e (na inwerkingtreding van het fiscale
procesrecht) niet volledig aan een in artikel 52a genoemde verplichting te
hebben voldaan indien de desbetreffende administratieplichtige niet of niet
volledig voldoet aan de vordering om gegevensdragers, of de inhoud daarvan,
voor raadpleging beschikbaar te stellen. ODegene die niet voldoet aan de verplichtingen die zijn opgelegd bij of
krachtens de artikelen 47b, tweede lid, en 52a, onderdelen a en b, wordt gestraft
met een geldboete van de derde categorie (artikel 68, eerste lid, onderdeel
a, nieuw). Het niet voldoen aan de in artikel 52a, onderdeel c, genoemde verplichting
is strafbaar gesteld op basis van de huidige artikelen 68, tweede lid, onderdeel
d, en eventueel 69. Het niet voldoen aan de bewaarverplichting (artikel 52,
vierde lid) is strafbaar gesteld op basis van de huidige artikelen 68, tweede
lid, onderdeel e, en eventueel 69. Indien de verplichtingen genoemd
in artikel 53, tweede en derde lid, niet worden nagekomen vinden de artikelen
68, tweede lid, onderdeel a, en eventueel 69 toepassing.Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om de verwijzing in artikel 68,
eerste lid, onderdeel c, naar de relevante artikelen in de Wet op de loonbelasting
1964 te verbeteren. Artikel V Wet op de loonbelasting 1964 Algemeen Vrije vergoedingenKenmerk van het regime van de belasting op werk en woning is dat er geen
aftrekbare kosten worden erkend. Dit heeft zijn gevolgen voor de loonbelasting.
Niet zozeer voor de praktijk: met aftrekbare kosten kon voor de loonbelasting
immers toch al niet rechtstreeks rekening worden gehouden. In het verdere
verleden kon dat hoogstens door middel van een beschikking van de inspecteur,
in het nabije verleden kon met aftrekbare kosten slechts rekening worden gehouden
in de sfeer van de inkomstenbelasting, al dan niet door middel van een voorlopige
teruggaaf.Voor de wettelijke vormgeving echter heeft het vervallen van het begrip
aftrekbare kosten ingrijpende gevolgen, en wel voor het regime van de kostenvergoedingen.
Tot het loon behoorden namelijk niet vergoedingen van, globaal gesteld en
afgezien van het fenomeen gemengde kosten, kosten die aftrekbare kosten zouden
zijn indien zij niet zouden worden vergoed. Anders gezegd, voor de behandeling
van de belastingvrije vergoedingen werd zwaar geleund op het begrip aftrekbare
kosten. Het vervallen van dit begrip dwingt derhalve tot het ontwikkelen van
een nieuw vergoedingenregime.Het is daarbij, evenals onder het oude regime, nadrukkelijk niet de bedoeling
belemmeringen op te werpen voor het verstrekken van vergoedingen voor kosten
die werknemers maken uit een oogpunt van behoorlijke vervulling van hun dienstbetrekking.
Dit heeft geleid tot de ontwikkeling van een zelfdragend vergoedingenregime
dat ondanks de gewijzigde uitgangssituatie leidt tot eenzelfde resultaat als
het verlaten stelsel zoals dat was neergelegd in wet, lagere regelgeving,
beleidsbesluiten en jurisprudentie. De lijnen van het nieuwe regime zijn de
volgende.Artikel 11, eerste lid, van de Wet op de loonbelasting 1964 geeft een
opsomming van elementen die niet tot het loon behoren. Volgens het nieuwe
onderdeel a behoren niet tot het loon vergoedingen die naar algemene maatschappelijke
opvattingen niet als beloningsvoordeel worden ervaren. Dergelijke vergoedingen
krijgen de aanduiding «vrije vergoedingen». Deze formulering geeft
de dragende gedachte achter het begrip vrije vergoeding, maar is daarmee te
open om voor de praktijk rechtstreeks bruikbaar te zijn. Het begrip vrije
vergoedingen is daarom uitgewerkt in het nieuwe hoofdstuk IIA (naar analogie
met de uitwerking van het pensioenbegrip in hoofdstuk IIB (voorheen IIA)).Het nieuwe artikel 15, eerste lid, onderdeel a, van de Wet op de loonbelasting
1964 definieert vrije vergoedingen in de eerste plaats als vergoedingen voorzover
zij geacht kunnen worden te strekken tot bestrijding van kosten, lasten en
afschrijvingen ter behoorlijke vervulling van de dienstbetrekking. De in deze
definitie voorkomende elementen kwamen alle reeds voor in het oude artikel
14 van die wet en de – onder meer – daarop gebaseerde rechtspraak,
en hebben dan ook dezelfde betekenis.In aanvulling daarop definieert onderdeel b vrije vergoedingen als vergoedingen
voorzover zij naar algemene maatschappelijke opvattingen niet als beloningsvoordeel
worden ervaren. Vanzelfsprekend worden ook de in onderdeel a
genoemde vergoedingen volgens algemene maatschappelijke opvattingen niet als
beloningsvoordeel ervaren; in die zin is onderdeel a ten overvloede opgenomen.
Deze bepaling maakt duidelijk dat geen breuk met het verleden is beoogd op
het punt van de afpaling van de belastingvrij te verstrekken vergoedingen.
Onderdeel b is het wettelijke fundament voor die niet tot het loon behorende
vergoedingen die eerder hun basis vonden in lagere regelgeving en beleidsbesluiten.Uit het hanteren van de term algemene maatschappelijke opvattingen in
onderdeel b blijkt dat het niet zozeer van belang is of werkgever en werknemer
een bepaalde vergoeding niet als beloningsvoordeel ervaren, maar of een dergelijk
gevoelen in het algemeen wordt gedeeld door de maatschappij als geheel. Het
karakteriseren van een vergoeding anders dan als beloningsvoordeel wordt niet
overgelaten aan het individuele oordeel; noodzakelijk is dat de maatschappij
als collectief de vergoeding in het algemeen niet als beloningsvoordeel ervaart.
Het criterium is geen subjectief maar een te objectiveren criterium, op dezelfde
wijze als in de sfeer van de winst uit een onderneming het begrip goed koopmansgebruik
een te objectiveren criterium is. Om deze benadering te accentueren is gekozen
voor de nieuwe term beloningsvoordeel. Dit woord geeft aan dat het weliswaar
gaat om een voordeel anders zou immers de vraag of er sprake is van een loonbestanddeel
in het geheel niet opkomen maar dat dit voordeel alleen dan (niet) tot het
loon behoort indien het objectief (niet) als beloning is bedoeld. Een aanzienlijk
privé-voordeel voor de werknemer, al dan niet in de vorm van een besparing
op privé-uitgaven, indiceert een beloningsvoordeel. De uitleg van de
term «het naar algemene maatschappelijke opvattingen ervaren als beloningsvoordeel»,
ligt niet bij één enkele partij. Zowel de contribuabele als
de inspecteur kan, wanneer zij met elkaar van mening verschillen, in laatste
instantie bij de rechter in het gelijk worden gesteld. Zo nodig kan vervolgens
de wetgever op die jurisprudentie inspelen.De voorwaarde dat het niet mag gaan om een beloningsvoordeel houdt in,
gelet op de algemene maatschappelijke opvattingen, dat een vergoeding in redelijkheid
moet zijn verstrekt. Deze voorwaarde, die moet worden gezien als een marginale
toets, is met zoveel woorden opgenomen in de aanhef van het nieuwe artikel
15a en wordt hierna verder toegelicht.Het destijds voor de aftrekbare kosten in de wet opgenomen omvangs- en
vergelijkingscriterium speelt geen rol meer.Bij de interpretatie van het begrip vrije vergoeding moet in het oog worden
gehouden dat het qua eindresultaat niet de bedoeling is ten principale wijziging
te brengen in het vergoedingenregime zoals dat geldt tot en met 31 december
2000. Mede met het oog daarop zijn de artikelen 15a en 15b opgenomen. Artikel
15a bevat de kostenposten die in ieder geval tot vrije vergoeding kunnen leiden,
behoudens een in extreme gevallen aan te leggen redelijkheidstoets. Artikel
15b bevat de posten die in ieder geval geen vrije vergoeding kunnen opleveren.
Hiermee wordt het oude regime met betrekking tot de «gemengde kosten»
gehandhaafd (met uitzondering van de vergoedingsbeperking voor aktentassen
die in het nieuwe stelsel enigszins overtrokken voorkomt en daarom is vervallen).
De terminologie «tot de vrije vergoedingen behoren» houdt in dat
de artikelen 15a en 15b geen gesloten systeem vormen. Kostenposten die niet
in een van de twee artikelen worden genoemd, kunnen niettemin tot vrije vergoeding
leiden of kunnen, naar gelang van de omstandigheden, toch geen vrije vergoeding
opleveren. De hoofdregel van artikel 15, eerste lid, is in dat geval de leidraad.De naar zijn aard stellige formulering van artikel 15a maakt het nodig
om als aanvullende voorwaarde op te nemen dat de vergoedingen in redelijkheid
worden gegeven. Deze voorwaarde is slechts bedoeld als marginale toets, om
extreme kosten niet belastingvrij vergoedbaar te maken. Stel
bijvoorbeeld dat een werknemer in Alkmaar de opdracht krijgt een relatiegeschenk
ten behoeve van een belangrijke relatie aan te schaffen. Indien hij zich daartoe
naar Amsterdam begeeft zijn de reiskosten naar Amsterdam zonder meer te beschouwen
als kosten die voor vrije vergoeding in aanmerking komen. Indien hij echter
besluit zijn inkoop in New York te doen en zijn werkgever de reiskosten vergoedt,
is niet meer voldaan aan de voorwaarde van redelijkheid. In dat geval is een
vergoeding voor de reiskosten geen vrije vergoeding. Uit dit voorbeeld moge
blijken dat de redelijkheidstoets niet kan dienen om te treden in het beleid
van de werkgever. De redelijkheidstoets dient slechts om in bijzondere gevallen
te kunnen vaststellen dat er in werkelijkheid, anders dan gepretendeerd, blijkbaar
geen sprake is van het vergoeden van kosten maar van het belonen van een werknemer,
zoals in het geval van de werknemer die naar New York mag voor het kopen van
een cadeautje dat hij ook in Amsterdam kan krijgen.De definitie van vrije vergoeding is een open definitie, de artikelen
15a en 15b vormen geen gesloten systeem. Zowel het een als het ander is noodzakelijk
in een rechtssysteem ten behoeve van een maatschappij die zich voortdurend
ontwikkelt en waarin zich steeds weer nieuwe kostensoorten aandienen. Dit
betekent dat er momenten van onzekerheid zullen zijn, van interpretatieverschillen
over de vraag of een bepaalde uitgave zich al dan niet leent voor belastingvrije
vergoeding. Teneinde daar waar mogelijk in een zo vroeg mogelijk stadium zekerheid
te verkrijgen heeft de Minister van Financiën in artikel 15c de bevoegdheid
om bij ministeriële regeling de artikelen 15a en 15b als het ware aan
te vullen met nieuwe posten. Zodra dat heeft geleid tot uitkristallisatie,
zullen de nieuwe posten door middel van wetswijziging van de uitvoeringsregeling
naar de wet kunnen worden overgebracht.Artikel 15d bevat een regel voor vaste vergoedingen die gelijk is aan
het oude, in artikel 11, eerste lid, onderdeel j, onder 3°, opgenomen
voorschrift.De vrije vergoedingen voor regelmatig woon-werkverkeer en kinderopvang
zijn uitgewerkt in de artikelen 16 tot en met 16c, die hierna van een toelichting
worden voorzien.Thans krijgt de zgn. 35%-regeling, om te vormen tot 30%-regeling, voor
tijdelijk naar Nederland gehaalde werknemers, haar fundament in het tweede
lid van artikel 15. Voor de omgekeerde situatie, die van de tijdelijk naar
het buitenland uitgezonden werknemer, zal een soortgelijke maatregel kunnen
worden gebaseerd op het derde lid van artikel 15. De op basis daarvan te ontwerpen
algemene maatregel van bestuur zal in de plaats komen van regelingen als de
zgn. Nedeco-regling, die in hun oude vorm niet meer kunnen bestaan omdat zij
het oog hebben op aftrekbare kosten. Vrije verstrekkingenVerstrekkingen in natura geeft een werkgever veelal aan zijn werknemers
om te voorkomen dat zij kosten moeten maken die voor vrije vergoeding in aanmerking
komen. Dergelijke verstrekkingen hebben economisch hetzelfde karakter als
vrije vergoedingen en behoren derhalve fiscaal zoveel mogelijk op dezelfde
manier te worden behandeld. Met het oog hierop introduceert het nieuw artikel
11, eerste lid, onderdeel b, van de Wet op de loonbelasting 1964 het begrip
vrije verstrekkingen. Dit begrip wordt vervolgens in artikel 17 gedefinieerd
analoog aan de definitie van vrije vergoedingen. In het eerste lid worden
vrije verstrekkingen gedefinieerd als, kort gezegd, kostenvoorkomende verstrekkingen.
In onderdeel a gebeurt dit door vrije verstrekkingen te definiëren als
verstrekkingen voorzover zij geacht kunnen worden te strekken tot voorkoming
van de kosten die zijn omschreven in het nieuwe artikel 15, eerste lid, onderdeel a. Evenzo definieert onderdeel b van artikel 17, eerste lid, in aanvulling
daarop vrije verstrekkingen als andere verstrekkingen voorzover zij naar algemene
maatschappelijke opvattingen niet als beloningsvoordeel worden ervaren, parallel
aan het nieuwe artikel 15, eerste lid, onderdeel b. De gebruikte begrippen
hebben dezelfde betekenis als bij de vrije vergoedingen. Alle bepalingen van
de vrije vergoedingen zijn zoveel als mogelijk is van overeenkomstige toepassing.Het derde lid van artikel 17 regelt dat een eventuele eigen bijdrage van
de werknemer niet op de een of andere wijze het loon vermindert.Artikel 17a bevat een tweetal verstrekkingen die in ieder geval tot de
vrije verstrekkingen behoren. Een artikel met een opsomming van verstrekkingen
die geen vrije verstrekking zijn, is (nog) niet nodig. De Minister van Financiën
heeft echter op grond van artikel 17, tweede lid, juncto artikel 15c, ook
weer analoog aan de situatie bij de vrije vergoedingen, de bevoegdheid bij
ministeriële regeling verstrekkingen aan te wijzen als vrije verstrekking
of als niet-vrije verstrekking, voor het geval daaraan behoefte zou bestaan. EindheffingVoor de volledigheid zij er nog op gewezen dat het bestaande artikel 31,
tweede lid, onderdeel d, het mogelijk maakt verstrekkingen onder de eindheffing
(lumpsum) te brengen indien zij bezwaarlijk kunnen worden geïndividualiseerd.
Dit biedt de mogelijkheid om in samenhang met het vorenstaande de belastingheffing
over bepaalde verstrekkingen die niet als vrije verstrekking kunnen worden
beschouwd maar waarbij het toch niet wenselijk is de werknemer met de heffing
daarover te confronteren, bij de werkgever te leggen. ArtiestenIn artikel 26a van de Wet op de loonbelasting is de afwijkende loonbelastingheffing
van buitenlandse artiesten geregeld. Hierbij wordt uitgegaan van een forfaitaire
kostenaftrek van ten minste 25% van het loon vermeerderd met de belastingvrije
vergoedingen en een tarief van 25%. Ook voor binnenlands belastingplichtige
artiesten geldt een afwijkend belastingregime. Hoewel een dergelijke systematiek
niet langer in de nieuwe structuur van de loonbelastingheffing past, ligt
het gelet op de werkzaamheden van de commissie cultuur en belastingen onder
voorzitterschap van mevrouw Habbema niet voor de hand nu reeds een nieuwe
regeling in de wet op te nemen. Aan de commissie cultuur en belastingen is
de vraag voorgelegd hoe in de 21e eeuw moet worden omgegaan met
de (loon)belastingheffing van musici en andere artiesten. Naast de belastingheffing
van buitenlands belastingplichtige artiesten wordt tevens de belastingheffing
van binnenlands belastingplichtige artiesten bezien. Aan de hand van het rapport
van deze commissie wordt bezien hoe een nieuwe regeling voor musici en andere
artiesten moet worden vormgegeven.Hierna worden enkele van de hierboven genoemde wijzigingen nader toegelicht
en komen voorzover nodig de inhoudelijke wijzigingen aan de orde die in dit
algemene deel nog niet zijn besproken. Met betrekking tot de volgende aanpassingen
wordt met vermelding ervan op deze plaats volstaan.Alle bedragen in de Wet op de loonbelasting 1964 zijn, zoals dat ook in
de Wet inkomstenbelasting 2001 het geval is, zowel in guldens als in euro's
vermeld. Daarnaast is ervoor gekozen om in anderszins reeds te wijzigen bepalingen
in sommige gevallen kleine redactionele aanpassingen zonder inhoudelijk belang
aan te brengen, in overeenstemming met de Wet inkomstenbelasting 2001. ADeze wijziging strekt ertoe het in artikel 1 genoemde bereik van de Wet
op de loonbelasting 1964 meer in overeenstemming te brengen met de bestaande
praktijk. Ingevolge de artikelen 3 en 4 van deze wet worden thans reeds andere
arbeidsverhoudingen aangewezen als dienstbetrekking en volgens de artikelen
31 en 34 wordt reeds loonbelasting geheven van inhoudingsplichtigen en andere
natuurlijke personen die geen werknemer zijn. Met de gewijzigde formulering
van artikel 1 is derhalve geen inhoudelijke wijziging beoogd. AaArtikel 2, derde lid, van de Wet op de loonbelasting 1964 is aangepast
aan artikel 7.2.1 van de Wet inkomstenbelasting 2001 dat een uitbreiding bevat
voor de werkzaamheden verricht in dienstbetrekking voor een in Nederland gevestigde
inhoudingsplichtige. Deze werkzaamheden worden in beginsel geacht in Nederland
te zijn verricht. Op grond van het vierde lid is het derde lid niet van toepassing
indien het loon in een ander land van het Koninkrijk of in een andere Mogendheid
aan belasting is onderworpen.In tegenstelling tot de Wet op de inkomstenbelasting 1964 kent de Wet
inkomstenbelasting 2001 niet de mogelijkheid tot overdracht van de basisaftrek.
Voor de loonbelasting is de overdracht van de basisaftrek geregeld in artikel
23 van de Wet op de loonbelasting 1964. De verwijzing in artikel 2, zevende
lid, naar de voorwaarden om in aanmerking te komen voor overdracht van de
basisaftrek kan derhalve niet in stand blijven. Onderdeel Aa vervangt deze
verwijzing. BIn onderdeel B, onder 2, is een eerste aanzet gegeven tot de in de Wet
inkomstenbelasting 2001 aangekondigde verruiming van de bestaande mogelijkheid
de arbeidsverhouding op verzoek als dienstbetrekking aan te merken («opting
in»). Op grond van artikel 4 van de Wet op de loonbelasting 1964 kunnen
bij of krachtens algemene maatregel van bestuur regels worden gesteld die
aangeven wanneer een arbeidsverhouding als dienstbetrekking wordt beschouwd.
Onderdeel f regelt dat degene die uit een arbeidsverhouding een beloning geniet
samen met de beoogde inhoudingsplichtige bij de inspecteur een verzoek kan
indienen om deze arbeidsverhouding als dienstbetrekking aan te merken. Aan
de verruiming wordt een eerste aanzet gegeven door de in dit onderdeel gestelde
eisen te versoepelen. Zo komt de eis dat sprake moet zijn van een duurzame
arbeidsverhouding te vervallen. Tevens vervalt de eis dat de inspecteur bij
voor bezwaar vatbare beschikking moet beslissen. Om de arbeidsverhouding als
(fictieve) dienstbetrekking aan te merken kan degene die uit de arbeidsverhouding
een beloning geniet volstaan met een melding. Deze melding vindt plaats door
middel van het vóór de eerste «loon»betaling bij
de inspecteur indienen van een gezamenlijke verklaring van hemzelf en de beoogde
inhoudingsplichtige. De gezamenlijke verklaring zal aan de in het Uitvoeringsbesluit
loonbelasting 1965 opgenomen eisen moeten voldoen. In artikel 2g van het Uitvoeringsbesluit
loonbelasting 1990 worden nadere voorwaarden gesteld die uitvoering geven
aan de in artikel 4 aanhef en onderdeel f opgenomen delegatiemogelijkheid.
Ter verruiming van de keuzeregeling zullen ook deze voorwaarden worden aangepast. CDe in onderdeel C opgenomen wijzigingen van artikel 9, eerste en tweede
lid, van de Wet op de loonbelasting 1964 strekken ertoe het artikel in lijn
te brengen met de terminologie en systematiek van de Wet inkomstenbelasting
2001, in het bijzonder waar deze wet in artikel 3.3.1 spreekt van belastbaar
loon en dit definieert als loon verminderd met de aftrekbedragen. Is de vervanging
in artikel 9 van het begrip zuiver loon door belastbaar loon van redactionele
aard, het vervallen in de Wet op de loonbelasting 1964, in navolging van de
Wet inkomstenbelasting 2001, van het begrip aftrekbare kosten is ook wetssystematisch
van belang en heeft geleid tot de introductie van het nieuwe hoofdstuk IIA,
«Vrije vergoedingen en verstrekkingen». Verwezen wordt naar het
algemene deel van de onderhavige artikelsgewijze toelichting op de aanpassingen
van de Wet op de loonbelasting 1964.De term aftrekbedragen die in artikel 9, tweede lid, voor «aftrekbare
kosten» in de plaats komt, is gedefinieerd in het bij deze wet in de
Wet op de loonbelasting 1964 geïntroduceerde artikel 14 (nieuw). Uitwerking
ervan vindt plaats in de nieuwe artikelen 14a, 14b en 14c van de Wet op de
loonbelasting 1964. Verwezen wordt naar de hierna opgenomen toelichting op
die artikelen. DArt. 11, eerste lid, onderdeel a, bevat de opmaat voor het nieuwe begrip
vrije vergoedingen. De uitwerking vindt plaats in de nieuwe artikelen 15 tot
en met 16c die aldaar wordt toegelicht.Op analoge wijze bevat onderdeel b de introductie van het begrip vrije
verstrekkingen, dat wordt uitgewerkt in de nieuwe artikelen 17 en 17a.Artikel 11, eerste lid, onderdeel j (nieuw), is vrijwel gelijkluidend
aan artikel 11, eerste lid, onderdeel h (oud). Gewijzigd is het bedrag van
de vrijstelling, dat maximaal 681 ( 1500) bedraagt. Dit maximum is overigens
een gezamenlijk maximum voor de premiespaarregeling enerzijds en de spaarloon-
en winstdelingsregeling anderzijds. Voor een nadere toelichting op dit gezamenlijke
maximum wordt verwezen naar de toelichting op het nieuwe artikel 31, tweede
lid, onderdeel f, van de Wet op de loonbelasting 1964.Artikel 11, eerste lid, onderdeel l (oud) komt te vervallen. Een bepaling
ter zake van belastingvrije vergoedingen van op de werknemer drukkende uitgaven
voor het volgen van een opleiding of studie met het oog op het verwerken van
inkomen uit werk en woning is opgenomen in artikel 15a, onderdeel h. Met deze
terminologie is beoogd aansluiting te houden met de scholingsuitgaven die
deels in de plaats treden van het buitengewonelastenregime van artikel 46,
eerste lid, onderdeel c, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 ter zake
van uitgaven voor een studie of opleiding voor een beroep.Artikel 11, eerste lid, onderdeel t (nieuw). In dit onderdeel is de carpoolregeling
overgenomen zoals omschreven in het vervallen artikel 11, eerste lid, onderdeel
w, onder verruiming van het begrip personenauto als bedoeld in artikel 3 van
de Wet op de belasting van personenauto's en motorrijwielen 1992 tot auto
in de zin van artikel 3 van de Wet op de belasting van personenauto's en motorrijwielen
1992. EArtikel 11, vierde lid (nieuw). De spaarloonregeling wordt aangepast om
ook in het nieuwe belastingstelsel de bewezen effectieve rol te kunnen blijven
vervullen. Hiertoe worden enerzijds de doeleinden waaraan de werknemersspaargelden
binnen vier jaren na inleg besteed mogen worden, uitgebreid met de start van
een eigen onderneming, de opname van verlof en de financiering
van eigen scholingsuitgaven. Voor wat betreft de start van een eigen onderneming,
wordt in hoofdlijnen aangesloten bij de definitie van beginnend ondernemer
in artikel 5.2.6, derde lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001. De onbelaste
deblokkering voor de opname van verlof wordt afgestemd op de verlofspaarregeling,
in die zin dat op het maximum bedrag dat in het kader van de verlofspaarregeling
kan worden gespaard, het saldo van het uitstaande spaarloon in mindering wordt
gebracht. Naast deze beide voorgaande mogelijkheden is een derde nieuwe deblokkeringsmogelijkheid
de opname van spaargelden ter financiering van eigen scholingsuitgaven. Dit
betreft uitgaven die door de werknemer worden gemaakt ten behoeve van een
door hem zelf gevolgde studie of opleiding. Het begrip scholingsuitgaven sluit
voor de toepassing van dit artikel overigens aan bij het in artikel 6.7.1
van de Wet inkomstenbelasting 2001 gehanteerde begrip scholingsuitgaven.De bestaande mogelijkheden tot onbelaste deblokkering binnen vier jaar
zijn intact gebleven, met uitzondering van het verzekeringssparen. Dit betekent
dat onbelaste deblokkering voor de aankoop van een eigen woning die tot hoofdverblijf
dient, of, indien het premiespaargelden betreft, voor de financiering van
aflossingen op de hypotheek op deze eigen woning, onder dezelfde condities
mogelijk blijft. Bij aanwending voor de betaling van premies van lijfrenten –
of vrijwillig betaalde premies voor individuele modules in collectieve/pensioen
regelingen – zal, in lijn met het spaarkarakter van de werknemersspaarregelingen,
eerst na afloop van de blokkeringsperiode van vier jaar het geld voor dit
doel kunnen worden aangewend. Daarmee is de cumulatie op één
moment van onbelast spaarloon en directe getrapte lijfrente-premieaftrek niet
meer mogelijk. Onbelaste deblokkering binnen vier jaar ter voldoening van
premies voor overeenkomsten van levensverzekering waarbij een kapitaalsuitkering
is verzekerd, is uitsluitend mogelijk indien het een deblokkering van premiespaargelden
betreft en tevens de kapitaalsuitkering strekt tot aflossing van een hypothecaire
lening rustende op en aangegaan ter financiering van de tot hoofdverblijf
dienende eigen woning.Naast de hiervoor beschreven uitbreiding van de mogelijkheden tot onbelast
deblokkeren binnen vier jaar na inleg van de spaargelden, blijft ook de mogelijkheid
bestaan tot een algemene automatische onbelaste deblokkering van de spaargelden
na een tijdsverloop van vier jaar. Hierdoor blijft de regeling voor een zo
breed mogelijke groep werknemers aantrekkelijk. Om toch de budgettaire taakstelling
te realiseren wordt daarbij wel een gezamenlijke maximering van de premiespaarregeling
en de spaarloon- en winstdelingsregeling ingevoerd. Dit gezamenlijke maximum
is vastgesteld op &euro; 681 (f 1500); zie artikel 11, eerste
lid, onder- deel j (nieuw), van de Wet op de loonbelasting 1964. Voor werknemers
die alleen gebruik (kunnen) maken van de premiespaarregeling ontstaat zo overigens
een verruiming. Voor werknemers die uitsluitend gebruik maken van de spaarloonregeling
is dit een verkrapping. FDe wijzigingen in artikel 13 hangen samen met het nieuw ontwikkelde regime
voor vrije verstrekkingen. De mogelijkheid voor forfaitaire vaststelling van
besparingswaarden die was opgenomen in het tweede lid is overgebracht naar
het eerste lid om te bewerkstelligen dat deze slechts van toepassing zal zijn
in situaties waarin de dienstbetrekking de verstrekking van het desbetreffende
loon in natura meebrengt. Deze ingreep maakt onder meer een eind aan het volgende,
in de praktijk gesignaleerde oneigenlijke gebruik van waardering op de besparingswaarde:
werknemers in een normale woonsituatie laten hun nutsvoorzieningen contracteren
door hun werkgever, waarna de werkgever gas, water en elektriciteit aan de
werknemer ter beschikking stelt tegen de lage forfaitaire besparingswaarde.
De hier gekozen lijn zal worden doorgetrokken naar alle verstrekkingen die
onvoldoende met de behoorlijke vervulling van de dienstbetrekking samenhangen.
Hierdoor wordt over een breed front gelijke behandeling van verstrekkingen
in natura en vergoedingen in geld bereikt.De laatste volzin van het tweede lid kan vervallen omdat deze overbodig
is. Reeds de eerste volzin biedt de mogelijkheid tot het geven van ministeriële
regels voor de waardering van aandelenopties. GDe in artikel 9, tweede lid, van de Wet op de loonbelasting 1964 bedoelde
aftrekbedragen, die op grond van die bepaling op het loon in mindering komen,
zijn in artikel 14 opgesomd en worden uitgewerkt in achtereenvolgens de artikelen
14a (algemene aftrek), 14b (bijzondere aftrek) en 14c (zeedagenaftrek). De
omvang van deze aftrekbedragen is gelijk aan die van de gelijknamige aftrekbedragen
in de inkomstenbelasting. Verwezen wordt naar respectievelijk artikel 3.3.7
(algemene aftrek), 3.3.8 (bijzondere aftrek) en 3.3.10 (zeedagenaftrek) van
de Wet inkomstenbelasting 2001. HDeze aanpassingen zijn van technische aard en vloeien voort uit de introductie
in de Wet op de loonbelasting 1964 van een nieuw hoofdstuk IIA met de nieuwe
artikelen 15, 15a, 15b, 15c, 15d, 16, 16a, 16b, 16c, 17 en 17a. I artikel 15Eerste lid, onderdeel b. Aan het in de Wet op de loonbelasting 1964 in
dit onderdeel geïntroduceerde begrip beloningsvoordeel zijn in het algemene
deel van de onderhavige artikelsgewijze toelichting op de aanpassingen van
de Wet op de loonbelasting 1964 reeds enkele beschouwingen gewijd. Hierna
wordt een en ander nader uitgewerkt.De omschrijving «niet als beloningsvoordeel» ziet op die vergoedingen
en verstrekkingen waarvan gelet op de omvang van het voordeel voor de werknemer
enerzijds en het specifieke belang van de werkgever bij dergelijke vergoedingen
of verstrekkingen anderzijds, mag worden aangenomen dat zij niet als loon
worden ervaren. Het betreft hier min of meer toevallige voordelen die opkomen
in het bredere kader van het belang van de werkgever (hierna: in het zakelijke
belang) en die dus niet primair ter beloning worden gegeven. Hiervan is niet
sprake als een dergelijke vergoeding of verstrekking gepaard gaat met een
aanmerkelijk privé-belang of privé-voordeel van de werknemer.Van een aanmerkelijk privé-voordeel is bijvoorbeeld sprake bij
kostbare verstrekkingen in eigendom met meerjarige gebruiksmogelijkheden,
zoals de verstrekking van een scooter aan een pizzakoerier of de verstrekking
van een zaagbank aan een timmerman, voorzover de resterende gebruiksperiode
langer dan een jaar is, tenzij de werknemer bij verandering van omstandigheden
verplicht is tot vergoeding van het gebruik anders dan voor de dienstbetrekking.Of sprake is van een aanmerkelijk privé-belang respectievelijk
privé-voordeel kan niet altijd aan de hand van absolute kwantitatieve
criteria worden vastgesteld. Zo kan een privé-voordeel dat ten opzichte
van het zakelijke belang van volstrekt ondergeschikte betekenis is buiten
aanmerking blijven, terwijl een privé-voordeel van gelijke omvang bij
een geringer of ontbrekend zakelijk belang wel tot het loon behoort. Voorts
kan een aspect als het min of meer frequent genieten van bepaalde privé-voordelen
eveneens betekenen dat sprake is van loon. Voor min of meer gelijke categorieën
uitgaven kan in de praktijk evenwel als richtsnoer worden genomen, dat van
een aanmerkelijk privé-voordeel in absolute zin in ieder geval sprake
is, indien aannemelijk is dat, als gevolg van de bekostiging door de werkgever,
de privé-uitgaven van de werknemer, op jaarbasis bezien, &euro; 454
(f 1000) minder zullen bedragen dan de privé-uitgaven van met
hem vergelijkbare werknemers.Als voorbeeld wordt in dit verband gewezen op de situatie waarin een werknemer
om te telewerken thuis de beschikking krijgt over de daarvoor benodigde software.
Als de werknemer de software in een dergelijk geval ook privé mag gebruiken,
kan strikt genomen sprake zijn van een voordeel uit dienstbetrekking. In het
algemeen is echter aannemelijk dat dergelijke «voordelen» een
te verwaarlozen invloed op de persoonlijke uitgaven hebben, zodat deze niet
als beloningsvoordeel in aanmerking behoeven te worden genomen.Een ander voorbeeld betreft de maaltijden die werknemers verstrekt of
vergoed krijgen in het kader van wekelijkse koopavonden. De maaltijdvoorziening
dient in zo'n geval primair het zakelijke belang om de winkel buiten normale
«kantooruren» open te houden. Indien in een dergelijk geval geen
sprake is van een frequente verstrekking of vergoeding, kan een bijtelling
voor de maaltijd achterwege blijven. Een en ander is uitgewerkt in het nieuwe
artikel 15b, onderdeel d, en zal nog verder worden uitgewerkt in de Uitvoeringsregeling
loonbelasting 1990.In dit kader wordt opgemerkt dat van een maaltijdverstrekking of -vergoeding
primair in het zakelijke belang bijvoorbeeld sprake kan zijn bij al dan niet
verwacht overwerk of koopavonden, tijdens dienstreizen/reizen in het werk
van mobiele/ambulante werknemers (vertegenwoordigers, accountants), tijdens
een zakelijke bespreking met klanten buiten de vaste werkplek of tijdens werkzaamheden
op niet permanente locaties (wegenbouwers, bouwvakkers, filmcrew) of aan boord
van vliegtuigen, schepen, boorplatforms of kermiswagens.Onder verstrekkingen of vergoedingen die niet als beloningsvoordeel worden
ervaren vallen onder meer die welke samenhangen met verplichtingen van de
werkgever op grond van de Arbeidsomstandighedenwet zonder dat de werknemer
hierdoor een aanmerkelijke privé-besparing geniet, zoals een veiligheidsbril
met geslepen glazen voor een laborant of lasser, een zonnebril voor een chauffeur
of piloot, een verplichte medische keuring of bijvoorbeeld speciale isolerende
of beschermende kleding.Indien een werknemer om welke reden dan ook een vrije vergoeding geheel
of gedeeltelijk terugbetaalt, brengt het in de wet neergelegde systeem mee
dat deze terugbetaling niet op enigerlei wijze in mindering op het loon kan
komen. De fiscale behandeling van een dergelijke situatie is derhalve gelijk
aan die van de situatie waarin de werkgever aanstonds geen of een gedeeltelijke
vergoeding verstrekt. artikel 15aArtikel 15a bevat, zoals reeds in het algemene deel van de onderhavige
artikelsgewijze toelichting op de aanpassingen van de Wet op de loonbelasting
1964 is opgemerkt, de kostenposten die in ieder geval tot vrije vergoeding
kunnen leiden, behoudens een in extreme gevallen aan te leggen redelijkheidstoets.
Het spreekt echter voor zich dat ook vergoedingen die onder artikel 15a vallen,
slechts belastingvrij kunnen worden toegekend voorzover zij vergoedingen zijn.
Dit brengt mee dat zij geacht moeten kunnen worden te strekken tot bestrijding
van feitelijke kosten, lasten en afschrijvingen en andere desbetreffende uitgaven,
een en ander als bedoeld in het nieuwe artikel 15, eerste lid, van de Wet
op de loonbelasting 1964, overigens met inbegrip van de marges die in dit verband kunnen optreden bij aan werknemers toegekende vaste vergoedingen
als bedoeld in het nieuwe artikel 15d (dat overeenkomt met het vervallen artikel
11, eerste lid, onderdeel j, onder 3°, van de Wet op de loonbelasting
1964).Onderdeel a. Deze bepaling inzake de vergoeding van (kleine) consumpties
tijdens de werktijd, treedt enerzijds in de plaats van artikel 36a, onderdeel
e, van de Uitvoeringsregeling loonbelasting 1990. Anderzijds vervangt zij –
gelezen in verbinding met het nieuwe artikel 17, tweede lid, van de Wet op
de loonbelasting 1964 – het vervallen artikel 11, eerste lid, onderdeel
t, van de Wet op de loonbelasting 1964.Onderdeel b. Voor het kunnen aanmerken van kleding als werkkleding in
de zin van deze bepaling zullen bij ministeriële regeling nadere voorwaarden
worden geformuleerd analoog met die in het huidige artikel 18 van de Uitvoeringsregeling
loonbelasting 1990.Onderdeel f. Nieuw in deze bepaling omtrent muziekinstrumenten en diverse
apparatuur is dat indien op deze zaken pleegt te worden afgeschreven, steeds
de afschrijving voor belastingvrije vergoeding in aanmerking komt. Volgens
deze bepaling komen de bedoelde zaken voor afschrijving in aanmerking indien
zij langer dan een jaar van nut zijn bij de behoorlijke vervulling van de
dienstbetrekking. Lineaire afschrijving ligt voor de hand, rekening houdende
met een restwaarde. Slechts in sprekende gevallen zal van deze methode kunnen
worden afgeweken.Teneinde niet op kleine uitgaven te hoeven afschrijven komen zaken met
een kostprijs van minder dan &euro; 450, inclusief omzetbelasting,
ineens voor belastingvrije vergoeding in aanmerking. Deze grens is ontleend
aan die van artikel 3.2.2.34, eerste lid, onderdeel a, van het wetsvoorstel
Wet inkomstenbelasting 2001, inzake uitgesloten bedrijfsmiddelen voor investeringsaftrek.Onderdeel g. Voor de in dit onderdeel geregelde vrije vergoeding ter zake
van verhuizing in het kader van de dienstbetrekking zijn nadere voorwaarden
geformuleerd in de artikelen 7 en 18a van de Uitvoeringsregeling loonbelasting
1990. Het gaat hierbij enerzijds om de bepaling van het jaarloon van de werknemer
en anderzijds om de regels aan de hand waarvan wordt beoordeeld of een werknemer
in ieder geval in het kader van de dienstbetrekking verhuist.Onderdeel h. In het licht van het belang dat aan een goed opgeleide beroepsbevolking
wordt toegekend, ligt het voor de hand vergoedingen van op de werknemer drukkende
uitgaven voor het volgen van een opleiding of studie met het oog op het verwerven
van inkomen uit werk en woning onbelast te laten. Wel blijft belastingvrije
vergoeding uitgesloten ter zake van kosten van een werk- of studeerruimte,
de inrichting daaronder begrepen. Ook zijn de vergoedingen voor binnenlandse
reizen genormeerd. Deze normering is gesteld op het bedrag per kilometer dat
geldt voor dienstreizen. artikel 15bHet eerste lid, onderdeel b, is ontleend aan het bij deze wet vervallen
artikel 11, eerste lid, onderdeel j, onder 2°, juncto het bij deze wet
vervallen artikel 15, tweede lid, onderdeel c. Daarbij is het begrip personenauto
vervangen door auto.In het eerste lid, onderdeel g, wordt van vrije vergoeding uitgesloten
de vergoeding van het eerste telefoonabonnement en van volgende abonnementen
indien het zakelijke karakter van bijkomend belang is. Wel voor vrije vergoeding
komen dan in aanmerking de (tweede en volgende) telefoonabonnementen met een
duidelijk zakelijke karakter. De formulering «zakelijke karakter van
bijkomend belang» komt overeen met die in het eerste lid, onderdeel
d, inzake de vergoeding van maaltijden.Het eerste lid, onderdeel i, komt overeen met het vervallen artikel 11, eerste lid, onderdeel j, onder 1°, juncto het vervallen artikel
15, eerste lid, onderdeel i, van de Wet op de loonbelasting 1964.Het in het eerste lid opgenomen onderdeel j is ontleend aan het vervallen
artikel 11, eerste lid, onderdeel j, onder 2°, juncto het vervallen artikel
15, tweede lid, onderdeel e, van de Wet op de loonbelasting 1964. Met de gekozen
redactie is geen inhoudelijke wijziging beoogd.Het eerste lid, onderdeel k, is ontleend aan artikel 3.2.2.7, tweede lid,
van de Wet inkomstenbelasting 2001 en ziet op belastingplichtigen die werknemer
zijn voor de toepassing van de loonbelasting, bijvoorbeeld op grond van het
ingevolge de onderhavige wet gewijzigde artikel 4, onderdeel f (de zogeheten
«opting in»-regeling), en voorts premieplichtig zijn onder de
Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen (WAZ) of een overeenkomstige
buitenlandse regeling. Voor deze werknemers is een door de inhoudingsplichtige
toegekende vergoeding voor door hen in dit verband verschuldigde premies derhalve
belast.De onderdelen l en m van het eerste lid zijn ontleend aan het vervallen
artikel 15, derde lid, onderdeel a, respectievelijk onderdeel b, van de Wet
op de loonbelasting 1964.Het eerste lid, onderdelen n tot en met r, is ontleend aan het vervallen
artikel 11, eerste lid, onderdeel j, onder 1°, juncto het vervallen artikel
15, eerste lid, onderdelen l tot en met p.Artikel 15b, tweede lid, ziet op het alsnog aanmerken van vrije vergoedingen
als loonbestanddeel in het actuele loontijdvak, voorzover deze vergoedingen
verband houden met een misdrijf waarvoor de werknemer in het actuele loontijdvak
wordt veroordeeld of aan transactievoorwaarden heeft voldaan, een en ander
als omschreven in artikel 15b, eerste lid, onderdelen o en p, terwijl hij
die vergoedingen heeft genoten in dat loontijdvak voor de tijdstippen, bedoeld
in genoemde onderdelen van artikel 15, eerste lid, of heeft genoten in voorafgaande
loontijdvakken van het lopende jaar of in de daaraan voorafgaande vijf jaren.
Artikel 15b, tweede lid, is ontleend aan het bij deze wet vervallen artikel
15, achtste lid, van de Wet op de loonbelasting 1964 en is op grond van het
nieuwe artikel 17, tweede lid, van de Wet op de loonbelasting 1964 van overeenkomstige
toepassing op vrije verstrekkingen. artikel 16Artikel 16 bevat enkele begripsomschrijvingen die een rol spelen bij de
afbakening van de vrije vergoedingen en verstrekkingen in de zin van het nieuwe
hoofdstuk IIA van de Wet op de loonbelasting 1964.In het eerste lid, onderdeel a, is een definitie van reisafstand opgenomen.
Deze bepaling is ontleend aan artikel 1, tweede lid, onderdeel e, van de Uitvoeringsregeling
loonbelasting 1990. Met de gewijzigde formulering wordt geen inhoudelijke
wijziging beoogd.De omschrijving van vervoer vanwege de inhoudingsplichtige in het eerste
lid, onderdeel b, is identiek aan die in de onderdelen a en b van het ingevolge
deze wet vervallen artikel 13, derde lid, van de Wet op de loonbelasting 1964.
Er is dan ook geen inhoudelijke wijziging beoogd.In het eerste lid, onderdeel c, alsmede in het tweede, derde en vierde
lid, is een definitie van regelmatig woon–werkverkeer opgenomen. Deze
is ontleend aan de artikelen 1, tweede lid, onderdeel d, van de Uitvoeringsregeling
loonbelasting 1990 en 11, negende lid, van de Wet op de loonbelasting 1964.
Gekozen is voor regelmatig woon–werkverkeer omdat deze term de bedoelde
lading beter dekt dan de meer algemene term woon–werkverkeer.Ten opzichte van de omschrijving in de Uitvoeringsregeling loonbelasting
1990 is ten minste eenmaal per week reizen vervangen door ten minste eenmaal
per week plegen te reizen. Het plegen te reizen is telkens als voorwaarde
opgenomen voor het op forfaitaire wijze in aanmerking nemen van woon–werkverkeer.
Nu deze voorwaarde centraal in de definitie van regelmatig woon–werkverkeer
wordt opgenomen, hoeft het plegen te reizen niet langer als afzonderlijke
voorwaarde te worden genoemd bij de verschillende regelingen ter zake van
reiskosten. Daarnaast worden de woorden «dezelfde dag», vervangen
door de woorden: binnen een tijdsbestek van 24 uur. Dit strekt ertoe duidelijkheid
te verschaffen over wat in het kader van regelmatig woon–werkverkeer
als dezelfde dag moet worden beschouwd.In het tweede, derde en vierde lid wordt de zogenoemde 40-dagenrege- ling
uit artikel 11, negende lid, van de Wet op de loonbelasting 1964 overgenomen.
De 40-dagenregeling is een invulling van het plegen te reizen. Hiermee wordt
niet beoogd de invulling van ten minste eenmaal per week plegen te reizen
te wijzigen. Dat betekent dat in ieder geval sprake is van ten minste eenmaal
per week plegen te reizen, indien aan de in het tweede lid, onderdeel a, en
de in het derde lid opgenomen 40-dageneis is voldaan. In dat geval is sprake
van regelmatig woon–werk- verkeer. Indien een werknemer in een kalenderjaar
minder dan 40 dagen van zijn woning of verblijfplaats naar de plaats of plaatsen
van arbeid reist of vermoedelijk zal reizen, mag worden aangenomen dat geen
sprake is van regelmatig woon–werkverkeer. Er kan dan wel sprake zijn
van woon–werkverkeer maar aangenomen mag worden dat niet voldaan is
aan het vereiste, het tenminste eenmaal per week plegen te reizen, om te kwalificeren
als regelmatig woon–werkverkeer. Echter, indien het woon–werkverkeer
op zichzelf voldoet aan het door jurisprudentie ingevulde begrip plegen te
reizen, verhindert het tweede lid, onderdeel b, de werkgever niet in een dergelijk
geval toch ervoor te kiezen om het woon–werkverkeer als regelmatig woon–werkverkeer
aan te merken, zodat het reiskostenforfait van toepassing is.In het eerste lid, onderdeel d, van artikel 16 is het begrip kinderopvang
omlijnd. De omschrijving hiervan komt geheel overeen met die van het begrip
kinderopvang in artikel 3.9.1 van de Wet inkomstenbelasting 2001. Voor een
nadere uiteenzetting van het begrip kinderopvang wordt daarom verwezen naar
de toelichting op dat artikel in het artikelsgewijze gedeelte van de memorie
van toelichting bij de Wet inkomstenbelasting 2001. artikel 16aArtikel 16a strekt ertoe het oude artikel 11, zevende lid, van de Wet
op de loonbelasting 1964 voor de overzichtelijkheid in een apart artikel op
te nemen. Tevens wordt artikel 8, derde lid, van de Uitvoeringsregeling loonbelasting
1990 in de wet opgenomen. Met de gewijzigde formulering en opbouw is geen
inhoudelijke wijziging beoogd. Begunstiging van reizen per openbaar vervoer ten opzichte van reizen op
andere wijze blijft gehandhaafd. De werkelijke kosten voor regelmatig woon–werkverkeer
per openbaar vervoer kunnen volledig belastingvrij worden vergoed door de
werkgever. Het is hierbij niet van belang welk soort plaatsbewijzen is gebruikt
(abonnementen of dagkaarten). Evenmin is het van belang of eerste of tweede
klas is gereisd. Voor het belastingvrij ontvangen van deze vergoeding is vereist
dat de werknemer de gebruikte plaatsbewijzen overlegt aan de inhoudingsplichtige.
De inhoudingsplichtige moet de plaatsbewijzen per werknemer administreren
en voor controle beschikbaar houden. artikel 16bArtikel 16b strekt ertoe het oude artikel 11, achtste lid, van de Wet
op de loonbelasting 1964 voor de overzichtelijkheid in een apart artikel op
te nemen. Tevens worden het eerste en tweede lid van artikel 8 van de Uitvoeringsregeling
loonbelasting 1990 in de wet opgenomen. Met de gewijzigde formulering en opbouw
zijn geen andere dan de hierna te noemen wijzigingen beoogd. Voor vergoedingen van kosten van regelmatig woon–werkverkeer met
eigen vervoer wordt de bestaande regeling inhoudelijk gehandhaafd, zij het
dat voor de bedragen is gekozen voor een transparant systeem waarin het reiskostenforfait
bij vergoeding voor gebruik van eigen vervoer wordt afgeleid uit een vergoedbaar
bedrag per kilometer van 0,15. Dit geeft grosso modo dezelfde bedragen als
de bedragen opgenomen in het forfait van artikel 8 van de Uitvoeringsregeling
loonbelasting 1990. artikel 16cArtikel 16c bewerkstelligt in verbinding met het nieuwe artikel 17, tweede
lid, dat het loonbelastingregime inzake kinderopvang ongewijzigd blijft. Indien
de werkgever aan zijn werknemer kinderopvang ter beschikking stelt of een
vergoeding geeft voor de op de werknemer drukkende kosten van kinderopvang,
wordt slechts het inkomensafhankelijke bedrag, opgenomen in de Uitvoeringsregeling
loonbelasting 1990, tot het loon gerekend. Dit bedrag is gebaseerd op 75%
van de, door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aan de gemeenten
geadviseerde, inkomensafhankelijke eigen ouderbijdrage voor opvang van kinderen.
Bij ontvangen vergoedingen is het meerdere belastingvrij. Als de kinderopvang
bij de werknemer thuis plaatsvindt, zijn de te vergoeden kosten gemaximeerd.
Voor dit maximum wordt aangesloten bij de werkelijke kosten van het inkopen
van een niet gesubsidieerde kinderopvangplaats.Artikel 16c komt in de plaats van het bij de onderhavige wet vervallen
artikel 11, eerste lid, onderdeel n, van de Wet op de loonbelasting 1964.
Met de gewijzigde formulering en opbouw van artikel 16c is ten opzichte van
genoemd artikel 11, eerste lid, onderdeel n (oud), geen inhoudelijke wijziging
beoogd. artikel 17aIngevolge artikel 17a, onderdeel a, leidt woon–werkverkeer in de
vorm van vervoer vanwege de inhoudingsplichtige niet tot fiscale gevolgen
bij de werknemer. In dit opzicht wordt de situatie bestendigd zoals die voortvloeide
uit het ingevolge de onderhavige wet vervallen artikel 13, derde lid, van
de Wet op de loonbelasting 1964 in verbinding met het laatste, thans derde,
lid van genoemd artikel 13. Een verschil met de oude regeling is echter dat
in dat kader bij woon–werkverkeer in de vorm van vervoer vanwege de
inhoudingsplichtige sprake was van een loonbe- standdeel dat tegen nihil werd
gewaardeerd, terwijl dit ingevolge het nieuwe hoofdstuk IIA als vrije verstrekking
kwalificeert en derhalve per definitie geen loon is.Wat onder «vervoer vanwege de inhoudingsplichtige» wordt verstaan
is gedefinieerd in het nieuwe artikel 16, onderdeel a. Zoals in de toelichting
bij die bepaling reeds is aangegeven, is deze definitie identiek aan die in
artikel 13, derde lid (oud), van de Wet op de loonbelasting 1964.Artikel 17a, onderdeel b, is ontleend aan het bij deze wet vervallen artikel
11, eerste lid, onderdeel s. Met de nieuwe redactie is geen inhoudelijke wijziging
beoogd. JMet de voorziene wijziging van artikel 18a, achtste lid, vervalt de voorwaarde
dat zowel in het nabestaandenpensioen als het wezenpensioen minimaal de gehuwden-AOW
moet worden ingebouwd en wordt een rechtstreekse koppeling van het nabestaandenpensioen
en het wezenpensioen aan het ouderdomspensioen mogelijk gemaakt. Op grond
van de bestaande wettekst is een rechtstreekse koppeling niet mogelijk in
die situaties waarin de AOW-inbouw in het ouderdomspensioen minder dan 10/7 maal de AOW-uitkering voor een gehuwde bedraagt,
omdat in dat geval de AOW-inbouw in het nabestaandenpensioen
of het wezenpensioen onder het minimaal in te bouwen bedrag van de gehuwden
AOW uitkomt. Omdat dit als een ongewenste verkrapping is ervaren is ingevolge
het besluit van 2 juli 1999, nr. DB99/896M reeds goedgekeurd dat het nabestaanden-
en wezenpensioen rechtstreeks van het ouderdomspensioen kunnen worden afgeleid
en bij het nabestaandenpensioen en het wezenpensioen een AOW-inbouw kan plaatsvinden
van onderscheidenljk 70%, 14% en 28% van de AOW-inbouw die bij het ouderdomspensioen
in aanmerking is genomen. Deze goedkeuring wordt ingevolge de voorliggende
wijziging in de wet verankerd.Met de voorziene wijziging van artikel 18a, negende lid, wordt het toepassingsbereik
van deze bepaling, in overeenstemming van de bedoeling van de wetgever, beperkt
tot het in artikel 18a, derde lid, genoemde op een beschikbare-premiestelsel
gebaseerd ouderdomspensioen. KMet de wijziging van artikel 19a, eerste lid, onderdeel c, wordt bewerkstelligd
dat ook de in het buitenland wonende werknemer die zijn pensioen heeft ondergebracht
bij een aldaar gevestigde niet toegelaten verzekeraar en in Nederland een
dienstbetrekking gaat vervullen de opbouw van zijn pensioen bij die buitenlandse
verzekeraar kan voortzetten. Daarnaast kan een in Nederland wonende werknemer
die in het buitenland een dienstbetrekking vervult en aldaar zijn pensioen
bij een niet toegelaten verzekeraar heeft ondergebracht deze pensioenopbouw
voortzetten indien hij in Nederland een dienstbetrekking aanvaardt.Met de in artikel 19a, eerste lid, onderdeel f, opgenomen wijziging wordt
overeenkomstig de in artikel 3.7.4. van de Wet inkomstenbelasting 2001 opgenomen
categorie van toegelaten verzekeraars van lijfrenten aan de categorie van
toegelaten verzekeraars van een pensioen of een voorziening voor vervroegde
uittreding toegevoegd een door Onze Minister aangewezen buitenlands pensioenfonds
of een buitenlandse verzekeraar die bevoegd het verzekeringsbedrijf uitoefent.
Dat kan zijn een pensioenfonds of verzekeraar die van buitenlandse origine
is en in Nederland geen vaste inrichting heeft, en een in het buitenland gevestigde
vaste inrichting van een Nederlandse verzekeraar. De toelating van deze nieuwe
verzekeraars is voorwaardelijk, want de pensioenuitvoerder wordt verplicht
inzicht te geven in de afwikkeling van de pensioencontracten die bij hem zijn
afgesloten en hebben geleid tot belastingfaciliteiten. Als die inlichtingen
aanleiding vormen die tegemoetkoming terug te nemen, dus bij oneigenlijk gebruik
moet de ontvanger de verschuldigde belasting kunnen invorderen. Om er zeker
van te zijn dat deze belastingclaim daadwerkelijk ook in deze situaties (pensioenkapitaal
bevindt zich niet langer in Nederland) kan worden ingevorderd dient ofwel
de verzekeraar ofwel de belastingplichtige zelf zekerheid te stellen, bijvoorbeeld
in de vorm van een bankgarantie.Ingevolge het nieuwe derde lid kunnen regels worden gesteld met betrekking
tot de voorwaarden waaronder buitenlandse pensioenuitvoerders kunnen worden
aangemerkt als een toegelaten verzekeraar teneinde de buitenlandse pensioenuitvoerder
in een vergelijkbare positie met de binnenlandse pensioenuitvoerder te brengen.
Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het stellen van voorwaarden met
betrekking tot het toezicht waaraan de pensioenuitvoerder moet zijn onderworpen,
de bezittingen van de pensioenuitvoerder (bijvoorbeeld dat de financiering
plaatsvindt via kapitaaldekking en de bezittingen van de pensioenuitvoerder
toereikend zijn ter dekking van de pensioenverplichtingen) en de wijze van
beleggen, de verslaglegging (bijvoorbeeld jaarlijks een door een externe accountant
gecontroleerd verslag van de financiële stand van zaken
van de pensioenuitvoerder), het aantal deelnemers.Indien aan de in onderdeel f genoemde verplichtingen en aan de bij ministeriële
regeling te stellen voorwaarden wordt voldaan volgt een aanwijzing als toegelaten
buitenlandse verzekeraar. In deze aanwijzing zal onderscheid worden gemaakt
in verzekeraars die zowel aan de informatieverplichting als aan de verplichting
tot zekerheidstelling voldoen en de verzekeraars die wel aan de informatieverplichting
voldoen, maar de zekerheidstelling door de belastingplichtige zelf wordt geboden.
De praktijk, dus zowel de belanghebbenden en hun adviseurs als de Belastingdienst,
kan volstaan met het raadplegen van deze lijst. LIngevolge het vierde lid van artikel 19b is het mogelijk om onder voorwaarden
pensioenverplichtingen in het kader van het aanvaarden van een dienstbetrekking
in het buitenland over te dragen aan verzekeraars buiten Nederland die niet
of niet geheel willen of kunnen voldoen aan de voorwaarden van artikel 19a,
eerste lid, onderdeel f. In de uitvoeringssfeer worden aan een dergelijke
geruisloze overdracht van pensioenkapitaal naar het buitenland onder meer
de voorwaarden verbonden dat er sprake moet zijn van een substantiële
dienstbetrekking en er een substantieel pensioentekort zou ontstaan indien
de goedkeuring tot overdracht zou uitblijven. Als wordt voldaan aan de voorwaarden
van het vierde lid, wordt geen loon geconstateerd. De werknemer wordt ingevolge
de artikelen 3.3.4, tweede lid, en 7.2.1. achtste lid, van de Wet inkomstenbelasting
2001 echter wel in de inkomstenbelasting betrokken voor de overdracht van
het pensioenkapitaal. Voor de daaruit voortvloeiende belastingaanslag wordt
ingevolge het gewijzigde artikel 25, vierde lid, van de Invorderingswet 1990,
mits daarvoor door de belastingplichtige voldoende zekerheid is gesteld, uitstel
van betaling verleend. MVolgens het in dit onderdeel opgenomen artikel 20 wordt de over een loontijdvak
van een jaar verschuldigde belasting berekend als het bedrag van de over het
kalenderjaar berekende belasting op het belastbare loon, verminderd met het
bedrag van de heffingskorting voor de loonbelasting. Deze bepaling is daarmee
in overeenstemming gebracht met het systeem van heffingskortingen zoals dat
in de Wet inkomstenbelasting 2001 is opgenomen.In het tweede lid van deze bepaling wordt geregeld dat de heffingskorting
voor de loonbelasting maximaal het bedrag van de verschuldigde loonbelasting
over het loontijdvak van een jaar bedraagt. De heffingskorting voor de loonbelasting
kan dus niet leiden tot een uit te betalen bedrag. NHet in dit onderdeel opgenomen artikel 20a bevat het tarief voor de loonbelasting,
dat is afgeleid van de tarieftabel in artikel 2.3.2 van de Wet inkomstenbelasting
2001. OIn het in dit onderdeel opgenomen artikel 21 worden de termen «belastingtarief
eerste schijf» en «gecombineerd heffingspercentage» gedefinieerd.
Deze definities zijn noodzakelijk in verband met de samenhang met de premieheffing
voor de volksverzekering, die hierna wordt toegelicht bij onderdeel P. PArtikel 21a is ontleend aan artikel 8.1.2 van de Wet inkomstenbelasting
2001. Op basis van deze bepaling wordt – in samenhang met de bijzondere
bepaling van artikel 21b – de hoogte van de heffingskorting voor de
loonbelasting vastgesteld. Uitgangspunt daarbij is dat de standaardloonheffingskorting
over de heffingskorting voor de loonbelasting en de heffingskortingen voor
de volksverzekeringen wordt verdeeld naar rato van de samenstellende delen
van het gecombineerde heffingspercentage.Voor een nadere toelichting op de aansluiting tussen belasting- en premieheffing
wordt verwezen naar de artikelsgewijze toelichting op hoofdstuk 8 van de Wet
inkomstenbelasting 2001.Artikel 21b is ontleend aan artikel 8.1.6 van de Wet inkomstenbelasting
2001. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de artikelsgewijze toelichting
op artikel 8.1.6 van de Wet inkomstenbelasting 2001.Artikel 21c is ontleend aan artikel 8.1.7 van de Wet inkomstenbelasting
2001 waarin het begrip «standaardheffingskorting» wordt gedefinieerd.
Het begrip standaardloonheffingskorting wijkt af van de standaardheffingskorting:
in de standaardloonheffingskorting zijn de alleenstaande-ouderkorting en de
aanvullende alleenstaande-ouderkorting niet opgenomen. Beide alleenstaande-ouderkortingen
kunnen op grond van een voorlopige teruggaaf door de belastingdienst worden
uitbetaald en worden daarom niet in de loonbelastingtabellen verwerkt. Hiermee
wordt een vermindering van de administratieve lasten voor inhoudingsplichtigen
bereikt.Voor een nadere toelichting op het begrip standaardheffingskorting wordt
verwezen naar de artikelsgewijze toelichting op artikel 8.1.7 van de Wet inkomstenbelasting
2001. QDe algemene heffingskorting is afgeleid van de algemene heffingskorting
in artikel 8.2.1 van de Wet inkomstenbelasting 2001. Deze korting vervangt
de basisaftrek en de bovenbasisaftrek. RDe arbeidskorting in artikel 22a van de Wet op de loonbelasting 1964 is
afgeleid van de arbeidskorting in artikel 8.2.2 van de Wet inkomstenbelasting
2001. Deze korting vervangt samen met de aftrekbedragen van artikel 14 het
arbeidskostenforfait.Bij een loon uit tegenwoordige arbeid vanaf 50% van het wettelijk
minimumloon bestaat aanspraak op de arbeidskorting. Deze korting bereikt haar
maximum bij loon uit tegenwoordige arbeid van 100% van het wettelijk minimumloon.
De keuze voor dit inkomenstraject hangt samen met de wens de arbeidskorting
zodanig vorm te geven dat daarvan een maximale stimulerende werking uitgaat
op mensen in een uitkeringssituatie om toe te treden tot de arbeidsmarkt.Bij de berekening van de arbeidskorting voor de loonbelasting blijven
de bijzondere beloningen buiten beschouwing. Hiermee wordt bereikt dat de
arbeidskorting volledig kan worden verwerkt in de loonbelastingtabellen voor
de loontijdvakken en dat geen extra loonbelastingtabellen hoeven te worden
opgesteld voor de bijzondere beloningen. Hiermee blijft de uitvoeringslast
voor de inhoudingsplichtigen beperkt. Indien een werknemer bij de heffing
van loonbelasting door het buiten aanmerking blijven van de bijzondere beloningen
niet de volledige arbeidskorting te gelde maakt, kan bij de heffing
van inkomstenbelasting alsnog arbeidskorting over de bijzondere beloningen
worden berekend.Het derde en vierde lid strekken ertoe de gelijkstelling van bepaalde
uitkeringen met loon uit tegenwoordige dienstbetrekking zoals die geldt voor
de algemene aftrek ook te doen gelden voor de arbeidskorting.De ouderenkorting in artikel 22b is afgeleid van de ouderenkorting in
artikel 8.2.5 van de Wet inkomstenbelasting 2001. Deze korting vervangt de
ouderenaftrek.De aanvullende ouderenkorting in artikel 22c is afgeleid van de aanvullende
ouderenkorting in artikel 8.2.6 van de Wet inkomstenbelasting 2001. Deze korting
vervangt de aanvullende ouderenaftrek.In artikel 22d is een indexeringsbepaling opgenomen die de oude indexeringsbepaling
in artikel 20, negende lid, vervangt. SArtikel 23 is er op gericht te voorkomen dat een werknemer bij verschillende
inhoudingsplichtige dezelfde heffingskorting te gelde kan maken. Deze bepaling
is ontleend aan de oude bepaling in artikel 21, tweede lid. TArtikel 24 is aangepast aan het systeem van heffingskortingen. UArtikel 25, tweede lid, is aangepast aan het systeem van heffingskortingen. VArtikel 26 is aangepast in verband met het vervallen van artikel 30 en
het niet voorkomen van bijzondere tarieven in de Wet inkomstenbelasting 2001. WDeze bepaling is aangepast in verband met de verlaging van het toptarief
van 60 percent naar 52 percent. XEr is geen aanleiding om de huidige bepalingen in de Wet op de loonbelasting
1964 aan te passen. De specifieke verplichtingen voor de inhoudingsplichtige
en werknemer als opgenomen in de artikelen 28 en 29 van de Wet op de loonbelasting
1964 zijn gehandhaafd. Voor de duidelijkheid zijn de artikelen 47b, tweede
lid, en 52a van de Algemene wet inzake rijksbelastingen – die gedeeltelijk
een overlapping vormen – expliciet buiten toepassing verklaard. YHet nieuwe artikel 30 is gezien de specifieke relatie met de heffing van
de loonbelasting overgebracht van de Algemene wet inzake rijksbelastingen
(eerste lid van het oude artikel 47b) naar de Wet op de loonbelasting 1964.
Tevens is in het tweede lid de bijbehorende bepaling opgenomen dat niemand,
indien het gaat om de eigen fiscale verplichting, zich kan beroepen op een
al dan niet wettelijke geheimhoudingsplicht.Het oude artikel 30 is vervallen in verband met de invoering van het instrument
van de voorlopige teruggaaf door de belastingdienst. Z (vervallen) AADeze bepaling is inhoudelijk ten opzichte van artikel 31, tweede lid,
onderdeel f (oud) gewijzigd op het punt van de maximering. Voorheen kenden
zowel de premiespaarregeling als de spaarloon- en winstdelingsregeling onafhankelijk
van elkaar een eigen maximering. Dit is gewijzigd door de toevoeging aan deze
bepaling dat de ingevolge een premiespaarregeling genoten premies die eerder
al op grond van artikel 11, eerste lid, onderdeel h, van deze wet zijn vrijgesteld,
in mindering moeten worden gebracht op het in deze bepaling genoemde bedrag.
Door deze wijziging is feitelijk een gezamenlijk maximum geïntroduceerd
voor de faciliteiten die kunnen worden genoten volgens de premiespaarregeling
en de spaarloon- en winstdelingsregling. Dit gezamenlijk maximum is vastgesteld
op &euro; 681 (f 1500).Introductie van het gezamenlijke maximum heeft ook gevolgen voor toepassing
van het achtste lid van artikel 31 van de wet, waar geregeld is dat voorzover
spaarloon wordt genoten in de vorm van aandelenoptierechten het maximum genoemd
in artikel 31, tweede lid, onderdeel f, wordt verdubbeld.Bij de berekening van het maximum voor spaarloon genoten in de vorm van
aandelenoptierechten, dient door de invoering van het gezamenlijke maximum
niet alleen rekening gehouden te worden met overig spaarloon en winstdeling,
maar ook met hetgeen reeds aan spaarpremies ingevolge de premiespaarregeling
is vrijgesteld.Navolgend wordt de toepassing van de regeling geschetst. VoorbeeldWerknemer A ontvangt in het kader van de premiespaarregeling 200 aan spaarpremies.
Aan spaarloon ontvangt hij 100 in de vorm van geld en 600 in de vorm van aandelenoptierechten.
De spaarpremies van 200 zijn vrijgesteld op grond van artikel 11, eerste lid,
onderdeel h, van de wet. Binnen de spaarloonfaciliteit resteert dan in beginsel
op grond van artikel 31, tweede lid, onderdeel f, nog een ruimte van &euro; 481
(&euro; 681 -/- &euro; 200). Dit is voldoende om op het
spaarloon van 100 in de vorm van geld een eindheffing toe te passen. Vervolgens
resteert nog een ruimte binnen de spaarloonfaciliteit van &euro; 381
(&euro; 481 -/- &euro; 100). Op grond van het achtste lid
van artikel 31 van de wet wordt dit bedrag verdubbeld tot &euro; 762.
Het spaarloon van &euro; 600 dat werknemer A in de vorm van aandelenoptierechten
geniet, kan hierdoor ook volledig binnen de spaarloonfaciliteit worden gebracht. ABTen opzichte van artikel 32, eerste lid, (oud) is een aantal doeleinden
toegevoegd waaraan de werknemer het spaarloon binnen vier jaar na de inleg
onbelast mag besteden, te weten de start van een eigen onderneming, opname
van verlof en de financiering van eigen scholingsuitgaven.Met de bepaling in het tweede lid wordt de verwijzing naar de tabelcorrectiefactor
in de Wet op de inkomstenbelasting 1964 vervangen door een verwijzing
naar de tabelcorrectiefactor in de Wet inkomstenbelasting 2001. Hiermee wordt
geen inhoudelijke wijziging beoogd. Artikel VI Wet op de dividendbelasting 1965 ADe voorgestelde aanvulling op het eerste lid van artikel 1, strekt ertoe
bepaalde vormen van dividendstripping tegen te gaan. Het gaat hierbij om de
variant waarin een buitenlandse aandeelhouder die zelf geen recht op vermindering
van Nederlandse dividendbelasting kan ontlenen aan een belastingverdrag, dit
verdragsvoordeel op indirecte wijze behaalt door overdracht van dividendbewijzen
aan een derde die wel verdragsvoordelen geniet. Kenmerkend hierbij is dat
hetzij de onderliggende aandelen achterblijven bij de aandelenhouder, hetzij
de aandeelhouder na overdracht van de aandelen binnen afzienbare tijd weer
eenzelfde positie in die aandelen verwerft.Zo'n overdracht van dividendbewijzen kan plaatsvinden aan personen of
lichamen die in hetzelfde land wonen cq gevestigd zijn maar ook aan personen
of lichamen in een ander land. In het eerste geval worden dividendrechten
overgedragen aan een inwoner die anders dan de aandeelhouder, wel een beroep
kan doen op toepassing van het belastingverdrag. In het tweede geval is in
feite sprake van treatyshopping: in dat geval ontbreekt een belastingverdrag
tussen het eigen land en Nederland of biedt een belastingverdrag onvoldoende
mogelijkheden tot vermindering van dividendbelasting. De dividendrechten worden
daarom overgedragen aan een partij die is gevestigd in een land dat een in
dit opzicht gunstig belastingverdrag met Nederland heeft gesloten.De Nederlandse fiscus heeft dergelijke vormen van dividendstripping tot
op heden zonder succes bestreden. Zo heeft de Hoge Raad voor de toepassing
van het dividendartikel in het belastingverdrag tussen Nederland en het Verenigd
Koninkrijk, beslist dat de vraag wie de uiteindelijk gerechtigde is tot het
dividend, niet dient te worden beoordeeld naar het tijdstip waarop het dividend
wordt gedeclareerd, doch naar het tijdstip waarop het dividend ter beschikking
wordt gesteld. Ook is in dat verband beslist dat niet kan worden geëist
dat belanghebbende, toen deze de dividendbewijzen inwisselde, eigenaar was
van de onderliggende aandelen, aangezien het verdrag die eis niet stelt (arrest
van 6 april 1994, nr. 28 638, BNB 1994/217c*).Met de voorgestelde aanvulling op het eerste lid van artikel 1 wordt beoogd
aan de hier beschreven vorm van dividendstripping het hoofd te bieden door
een nadere invulling te geven aan het begrip uiteindelijk gerechtigde (beneficial
owner) zoals dat in de bronheffingsbepalingen van de belastingverdragen wordt
gehanteerd. Daarbij wordt als uitgangspunt een materieel criterium gehanteerd,
te weten dat dividendbelasting wordt geheven van degenen die uiteindelijk
gerechtigd zijn tot de opbrengst van aandelen. Voor de inhouding van de dividendbelasting
is dit zonder gevolg: elke uitkering van dividend komt namelijk direct of
indirect terecht bij degene die uiteindelijk gerechtigd is tot de opbrengst.
Dit betekent dat de vennootschap zich ten behoeve van de inhouding van de
dividendbelasting niet behoeft af te vragen in welke hoedanigheid de opbrengstgerechtigde
het dividend geniet. Wel is die hoedanigheid van belang op het moment dat
de opbrengstgerechtigde aanspraak maakt op vermindering of teruggaaf van dividendbelasting.
In dat geval dient te worden beoordeeld of sprake is van een uiteindelijk
gerechtigde. Overeenkomstig de voorgestelde regelingen in de inkomstenbelasting
en vennootschapsbelasting die leiden tot uitsluiting van verrekening van dividendbelasting
in geval van dividendstripping, is in de voorgestelde aanvulling van artikel
1, eerste lid, door middel van een bezitseis invulling gegeven aan het materiële
criterium. Artikel 44a en 80a van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 zijn in het
kader van de invoering van het forfaitair rendement in de Wet inkomstenbelasting
2001 vervallen. Voorzover deze bepalingen betekenis moeten blijven behouden
voor de dividendbelasting is de inhoud ervan overgenomen in het nieuwe tweede
lid van artikel 1, artikel 3, eerste lid, onderdeel g, artikel 3a en in artikel
15.Artikel 44a, eerste lid, tweede volzin, en vierde lid, hebben geen betekenis
voor de dividendbelasting en zijn derhalve niet overgenomen. Het eerste lid,
tweede volzin, ziet op buiten Nederland gevestigde fondsen. Het vierde lid
houdt verband met de regeling voor het aanmerkelijk belang. BVoor een toelichting op het eerste lid zij verwezen naar de toelichting
op onderdeel A. en voor een toelichting op het tweede lid zij verwezen naar
de toelichting op onderdeel C. CIn het huidige artikel 3, tweede lid, zijn een aantal bepalingen van de
Wet op de inkomstenbelasting 1964 van overeenkomstige toepassing verklaard
die in de Wet inkomstenbelasting 2001 zijn vervallen of zijn vervangen door
andere bepalingen. Het gaat hier om de artikelen 44, 68a, 68aa en 80 van de
Wet op de inkomstenbelasting 1964. Deze bepalingen mogen echter niet vervallen
voor de dividendbelasting. Er is voor gekozen om deze bepalingen die alle
te maken hebben met een vorm van fusie of splitsing, voortaan onder te brengen
in een nieuw artikel, artikel 3a. Artikel 3, tweede lid, komt daarmee te vervallen.Het nieuwe artikel 3a, eerste lid, vormt het equivalent van artikel 44.
Het tweede lid vormt het equivalent van artikel 68a, tweede lid (kapitaalregel
voor splitsing). Het derde lid vorm het equivalent van artikel 68aa, tweede
lid (kapitaalregel bij juridische fusie). Teneinde zekerheid te verschaffen
inzake de behandeling van een bijbetaling in contanten is in de betreffende
leden geregeld dat de bijbetaling in mindering komt op het op de aandelen
gestorte kapitaal.Het bepaalde in het vierde heeft ten doel te voorkomen dat de splitsing
wordt aangewend om heffing van dividendbelasting uit te stellen dan wel te
ontgaan. Indien aan de splitsing kortweg geen zakelijke overwegingen ten grondslag
liggen wordt de splitsing ten aanzien van alle aandeelhouders aangemerkt als
een uitdeling van winst. Zakelijke overwegingen, worden net als onder de huidige
regeling niet aanwezig geacht ingeval van een zogeheten divividendvervangende
splitsing. De vennootschap kan aan de inspecteur vooraf zekerheid vragen over
de toepassing van het vierde lid. Dit is geregeld in het zesde lid en komt
globaal overeen met artikel 68a, tiende lid, van de Wet op de inkomstenbelasting
1964.Het nieuwe vijfde lid is de voortzetting van artikel 68a, achtste lid,
onderdeel a, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964.Het bepaalde in artikel 80 van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 is
thans opgenomen in artikel 16. DDe regelingen met betrekking tot de heffing van de belasting bij beleggen
via beleggingsinstellingen vinden hun oorsprong in de gedachte dat het inschakelen
van een rechtspersoon tussen de belegger en de door de rechtspersoon voor
deze belegger gehouden beleggingen zo min mogelijk extra fiscale lasten moet
opleveren. Voorzover mogelijk werd aldus beoogd de fiscale behandeling van
de particulier die via een fiscale beleggingsinstelling belegt en een particulier
die rechtstreeks belegt niet teveel uiteen te laten lopen. Een belegginginstelling is subjectief belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting
maar de dubbele heffing van vennootschapsbelasting bij de instelling en inkomstenbelasting
bij de particulier wordt voorkomen doordat de winst van de instelling onder
bepaalde voorwaarden wordt belast tegen een tarief van nul procent. De belangrijkste
voorwaarde is dat de beleggingsinstelling haar winst binnen 8 maanden na afloop
van het boekjaar aan de aandeelhouders ter beschikking moet stellen; de zogenoemde
doorstootverplichting. De aldus aan de aandeelhouders ter beschikking gestelde
winst wordt bij hen in de inkomstenbelasting betrokken. Deze winst komt overeen
met het bedrag aan rente en dividend dat de belegger anders rechtstreeks had
genoten. Daarnaast kent de beleggingsinstelling de zogenoemde herbeleggingsreserve
waarin zij vervreemdingswinsten en koerswinsten kan reserveren. Deze herbeleggingsreserve
heeft tot doel de fiscale behandeling van een particulier die rechtstreeks
belegt en de fiscale behandeling van een particulier die belegt via een beleggingsinstelling
vergelijkbaar te houden. Een particulier die via een fiscale beleggingsinstelling
belegt, ziet de door de beleggingsinstelling behaalde vervreemdingswinsten
en koerswinsten toegevoegd worden aan de herbeleggingsreserve. In beginsel
zijn deze aan de herbeleggingsreserve toegevoegde vervreemdingswinsten en
koerswinsten onbelast te realiseren door verkoop van de aandelen in de fiscale
beleggingsinstellingen. Echter, directe uitkeringen door de beleggingsinstelling
uit de herbeleggingsreserve zijn momenteel onderworpen aan de heffing van
de dividendbelasting en de inkomstenbelasting. Bij de totstandkoming van het
regime voor beleggingsinstellingen in 1970 heeft daar met name gespeeld dat
schaalvoordelen zijn te behalen bij een gezamenlijke belegging. Ontwikkelingen
op de beleggingsmarkt (internationalisering, digitalisering, grotere doorzichtigheid)
leiden naar ons oordeel thans tot een andere afweging. Het mag uit fiscaal
oogpunt geen wezenlijk verschil maken of de particulier rechtstreeks belegt
dan wel via een beleggingsinstelling. Dat is voor ons reden om in het voorgestelde
artikel 3b van de Wet op de dividendbelasting 1965 te stellen dat een gevormde
herbeleggingsreserve wordt aangemerkt als gestort kapitaal. Dit leidt er toe
dat uitdelingen uit een herbeleggingsreserve niet meer leiden tot inhouding
van dividendbelasting.Inkomstenbelasting terzake van uitdelingen uit de herbeleggingsreserve
doet zich onder het voorstel belastingherziening 2001 niet meer voor. Dit
vanwege de daarin opgenomen regeling van het forfaitair rendement welke niet
meer aanknoopt bij dividenduitkeringen doch bij de waarde van de beleggingen
op 1 januari en 31 december. EDe wijziging in het eerste lid hangt samen met het vervallen bij de aandeelhouder/natuurlijk
persoon van de dividendvrijstelling bij inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting
2001.De wijziging in het tweede lid hangt samen met opbrengst van aandelen
in aangewezen krediet- en beleggingsinstelling die in het kader van stimulering
van groen beleggen zijn vrijgesteld van inhouding van dividendbelasting. In
de Wet op de inkomstenbelasting 1964 is de regeling inzake groen beleggen
opgenomen in artikel 26c, in de Wet inkomstenbelasting 2001 in artikel 5.2.5,
eerste lid. FDe tariefstelling in artikel 5 behoeft zich in aansluiting op de Wet inkomstenbelasting
2001 niet langer uit te strekken tot het bijzondere tarief van 20 respectievelijk
10 percent aangezien deze tarieven bij inwerkingtreding van genoemde wet vervallen. GIn aansluiting op de wijziging van artikel 5 vervalt de brutering van
de belasting die naar het bijzondere tarief van 20 respectievelijk 10 percent
wordt geheven. HArtikel 15 komt overeen met het vervallen artikel 80a van de Wet op de
inkomstenbelasting 1964.Voor een toelichting op artikel 16 zij verwezen naar de toelichting op
onderdeel A. Artikel 16 komt overeen met het vervallen artikel 80 van de Wet
op de inkomstenbelasting 1964. Artikel VII Wet op de omzetbelasting 1968 A, BDeze onderdelen voorzien in een verhoging van het algemene BTW-tarief
van 17,5 naar 19 percent. COnderdeel C bevat in de zogenoemde landbouwregeling een aanpassing van
het landbouwforfait in verband met de verhoging van het algemene BTW-tarief.
De landbouwregeling is een bijzondere regeling in de heffing van omzetbelasting
die wordt toegepast op bepaalde leveringen en diensten verricht door agrariërs
(landbouwers, veehouders, tuinbouwers en bosbouwers). Agrariërs die onder
de landbouwregeling vallen zijn geen BTW verschuldigd en hebben, als gevolg
daarvan, geen recht op aftrek van de aan hen in rekening gebrachte BTW. Doel
van de landbouwregeling is de administratieve lasten van agrariërs zoveel
mogelijk te beperken.Doordat agrariërs die onder de landbouwregeling vallen geen BTW in
rekening brengen aan hun afnemers en geen recht op aftrek van voorbelasting
hebben, zou al vroeg in de bedrijfstak cumulatie van omzetbelasting kunnen
ontstaan. Om dit te voorkomen kunnen de afnemers van onder de regeling vallende
agrariërs een deel van de inkoopprijs als voorbelasting in aftrek brengen.
Het percentage in aftrek te brengen BTW bij de afnemers (het landbouwforfait)
wordt bepaald aan de hand van de gemiddelde voorbelastingdruk bij agrariërs.De verhoging van het algemene BTW-tarief waarin dit wetsvoorstel voorziet
betekent dat de gemiddelde voorbelastingdruk bij agrariërs toeneemt,
hetgeen een verhoging van het landbouwforfait met 0,3 percentpunt rechtvaardigt.
Deze verhoging is in algemene bewoordingen geformuleerd omdat de gemiddelde
voordruk bij de agrariërs thans wordt bezien aan de hand van de meest
actuele cijfers. Daardoor is het nu niet bekend hoe hoog het landbouwforfait
zal zijn – en moet worden – op het tijdstip van inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel. DOnderdeel D bevat de aanpassing van het BTW-tarief zoals dat wordt gehanteerd
bij de heffing van omzetbelasting ter zake van tabaksproducten. Artikel VIII Wet op de vennootschapsbelasting 1969 ADe vestigingsplaatsfictie dient eveneens niet van toepassing te zijn op
de nieuwe artikelen 13i tot en met 13k van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969. De vestigingsplaatsfictie hoeft niet langer te worden uitgesloten voor
artikel 29a, aangezien die bepaling komt te vervallen. BDeze bepalingen betreffen slechts een wijziging van de terminologie naar
analogie van de wijzigingen in de inkomstenbelasting. Hiermee wordt geen inhoudelijke
wijziging beoogd. CDe voorgestelde wijzigingen hebben een technisch karakter. De meeste wijzigingen
betreffen aanpassingen van verwijzingen. Artikel 10.2.3 van de Wet inkomstenbelasting
2001 is vernummerd tot artikel 10.2.4. Zie artikel XXI, onderdeel S, van hoofdstuk
I van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001.Daarnaast is in het nieuwe tweede lid, onderdeel b, expliciet bepaald
dat voorzover artikel 3.2.2.42 van de Wet inkomstenbelasting 2001 ziet op
de oudedagsreserve, deze niet van toepassing is voor de vennootschapsbelasting.Voorts is in het nieuwe derde lid van artikel 8 een bepaling opgenomen
die aangeeft dat in de vennootschapsbelasting de transparantie gehandhaafd
blijft met betrekking tot commanditaire vennootschappen. Hierover zou onduidelijkheid
kunnen ontstaan omdat commanditaire deelnames voor de heffing van de inkomstenbelasting
voortaan in beginsel niet meer onder het winstregime vallen. Daarnaast is
bepaald dat de investeringsaftrek ter zake van investeringen binnen de commanditaire
vennootschap slechts in beeld komt indien de commanditaire deelname in de
lijn ligt van de normale bedrijfsuitoefening van de belastingplichtige.Het nieuwe tiende lid van artikel 8 is het equivalent van artikel 44b
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. DZoals in het algemeen deel van de toelichting is vermeld, houdt deze maatregel
verband met het gewijzigde regime voor belastbaar inkomen uit aanmerkelijk
belang. In dit verband is de huidige regeling in artikel 9, eerste lid, onderdeel
b, die de aftrek van aandelen in de winst uitsluit bij winstdelende schuldvorderingen
ingeval de schuldvordering is verstrekt door een (rechts-)persoon die met
die schuldvordering als het ware deelneemt in de schuldenaar, uitgebreid.
Ook de aandelen in de winst toekomende aan gerechtigden tot schuldvorderingen
die tot een aanmerkelijk belang behoren, zijn voortaan niet aftrekbaar. Deze
maatregel voorkomt dat dergelijke winstdelende schuldvorderingen, die veel
gelijkenis hebben met eigen vermogen, in aanmerkelijk-belang- situaties fiscaal
gunstiger worden behandeld dan eigen vermogen.Zoals is aangegeven in het algemeen deel van de toelichting wordt op dit
moment nog bestudeerd in hoeverre in het kader van de Wet inkomstenbelasting
2001 met betrekking tot de afbakening tussen eigen en vreemd vermogen meer
algemene maatregelen in de vennootschapsbelasting moeten worden opgenomen. EDeze bepaling is aangepast omdat er in de Wet inkomstenbelasting 2001
geen regeling meer is opgenomen die vergelijkbaar is met artikel 24, vierde
lid, van de Wet op de inkomstenbelasting 1969. FHet begrip «verbonden lichaam» is als gevolg van de voorgestelde
wijzigingen voortaan ook van belang voor de artikelen 13j, 13k, 14, 14a en
17a.De wijziging van het vijfde lid van artikel 10a betreft een technische
aanpassing. De wijziging heeft betrekking op de verwijzing in de vennootschapsbelasting
naar het partnerbegrip voor de inkomstenbelasting. Op grond van de nieuwe
bepaling wordt degene die kan kiezen voor de kwalificatie als partner van
een natuurlijk persoon voor het begrip «verbonden natuurlijk persoon»
gelijkgesteld aan een echtgenoot van die natuurlijk persoon. GDeze wijziging betreft slechts een technische aanpassing. HDeze wijzigingen betreffen slechts technische aanpassingen.De in het eerste lid opgenomen wijziging houdt verband met het feit dat
bepalingen met betrekking tot de toepassing van de deelnemingsvrijstelling
bij een juridische fusie en splitsing voortaan in afzonderlijke artikelen
(namelijk de artikelen 13h tot en met 13l) zijn opgenomen.De in het tweede lid opgenomen wijziging betreft een aanpassing van de
verwijzing. IDe in artikel 13d, zevende lid, tweede volzin, opgenomen regeling is overgebracht
naar artikel 13h, onderdeel b. JDe wijzigingen van dit artikel hangen samen met de wijzigingen in het
Wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting 2001 met betrekking tot de fiscale begeleiding
van de aandelenfusie, de juridische splitsing of de juridische fusie. Zij
hebben een grotendeels technisch karakter. Het artikel ziet, anders dan de
huidige regeling, echter alleen op de situatie dat de aandelen bij de belastingplichtige
voor de aandelenfusie, de juridische splitsing of de juridische fusie geen
deelneming heeft in het fuserende of splitsende lichaam, terwijl de aandelen
daarna wel een deelneming vormen. In onderdeel b is de regeling opgenomen
die was opgenomen in artikel 13d, zevende lid, tweede volzin. Wel is deze
regeling uitgebreid tot de juridische fusie en de juridische splitsing. K artikel 13iDit artikel heeft betrekking op de fiscale begeleiding van een aandelenfusie.
Omdat artikel 3.2.2.45 van het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting 2001 van
overeenkomstige toepassing is voor de vennootschapsbelasting, ziet het voorgestelde
artikel 13i alleen op de situatie dat de aandelen die in het
kader van de aandelenfusie worden vervreemd, een deelneming vormen. Het voordeel
dat als gevolg van de vervreemding wordt genoten, zal dan in het algemeen
onder de deelnemingsvrijstelling vallen. Het bedrag dat voor de verkregen
aandelen is opgeofferd, wordt ten hoogste vastgesteld op het bedrag dat voor
de vervreemde aandelen is opge- offerd. Dit is geregeld in het eerste lid,
onderdeel a. In onderdeel b van dat lid is een bepaling opgenomen teneinde
iedere onduidelijkheid weg te nemen met betrekking tot geldleningen die zijn
aangegaan in verband met de aandelen die in het kader van de fusie worden
vervreemd. Indien de renteaftrek op deze geldlening is beperkt, wordt de geldlening
tevens geacht verband te houden met de aandelen die de belastingplichtige
in het kader van de fusie verkrijgt. Op deze wijze wordt voorkomen dat dergelijke
geldleningen als gevolg van hun fiscale claim kunnen worden ontdaan.Ingeval de vervreemde aandelen een deelneming vormen, maar op de positieve
voordelen uit hoofde van die deelneming de deelnemingsvrijstelling niet van
toepassing is, op de aandelen rust bijvoorbeeld een artikel 13c claim, vindt
de faciliëring plaats op basis van het tweede lid. Indien de verkregen
aandelen eveneens een deelneming vormen, treden volgens onderdeel a de aandelen
die de belastingplichtige in het kader van de aandelenfusie verkrijgt, in
de plaats van de aandelen die in het kader van de aandelenfusie worden vervreemd.
In dat geval zijn immers op de verkregen aandelen dezelfde bepalingen van
toepassing als op de aandelen die in het kader van de fusie worden vervreemd.
Vormen de verkregen aandelen geen deelneming, dan dienen deze aandelen ingevolge
onderdeel b te worden gewaardeerd op de waarde in het economische verkeer
verminderd met het voordeel dat buiten aanmerking is gebleven. Op deze wijze
wordt veilig gesteld dat bijvoorbeeld bij een latere verkoop van de aandelen,
heffing kan plaatsvinden over het bedrag dat als gevolg van de aandelenfusie
niet in aanmerking behoeft te worden genomen. artikel 13jDit artikel heeft betrekking op de fiscale begeleiding van een juridische
splitsing. Het hangt samen met de wijzigingen opgenomen in het wetsvoorstel
Wet inkomstenbelasting 2001, en ziet alleen op de situatie dat de aandelen
in het splitsende lichaam een deelneming vormen. De aanpassingen hebben grotendeels
een technisch karakter. Wel is van de gelegenheid gebruik gemaakt om een aantal
onduidelijkheden weg te nemen. Op grond van artikel 3.2.2.46 van het wetsvoorstel
Wet inkomstenbelasting 2001 wordt de belastingplichtige geacht de aandelen
in en de schuldvorderingen op het splitsende lichaam te hebben vervreemd.
In het eerste lid van voorgestelde artikel 13j is opgenomen dat de aandelen
en de schuldvorderingen worden geacht te zijn vervreemd aan een met de belastingplichtige
een verbonden lichaam. Hierdoor is een onduidelijkheid die onder de huidige
regeling zou kunnen bestaan, weggenomen.In het algemeen zal de vervreemding van de aandelen niet leiden tot winst.
Het voordeel valt immers onder de deelnemingsvrijstelling. Wel zal in die
situatie een toedeling van het voor de aandelen in de splitsende vennootschap
opgeofferde bedrag dienen plaats te vinden. Dit is geregeld in het tweede
lid en vindt op dezelfde wijze plaats als onder de huidige wetgeving.In het derde lid is een bepaling opgenomen teneinde iedere onduidelijkheid
weg te nemen met betrekking tot geldleningen die zijn aangegaan in verband
met de aandelen in de splitsende vennootschap. Voor een nadere toelichting
op deze regeling wordt verwezen naar hetgeen bij de aandelenfusie is opgemerkt.Ingeval de aandelen een deelneming vormen, maar de deelnemingsvrijstelling
is niet van toepassing is, bijvoorbeeld omdat op de aandelen een
artikel 13c-claim rust, kan de vervreemding leiden tot het constateren van
winst. Deze winst behoeft de belastingplichtige niet in aanmerking te nemen,
tenzij er sprake is van een situatie waarop de antimisbruikbepaling van toepassing
is. De antimisbruikbepaling is opgenomen in artikel 3.2.2.46 van het wetsvoorstel
Wet inkomstenbelasting 2001.Indien de faciliteit van toepassing is, treden net als onder de huidige
wetgeving de aandelen die de belastingplichtige direct na de splitsing op
de bij de splitsing betrokken lichamen heeft in de plaats van de aandelen
die de belastingplichtige ten tijde van de splitsing op de splitsende vennootschap
heeft. Het is echter eveneens denkbaar dat niet de aandeelhouder, maar bijvoorbeeld
de moeder de aandelen in het kader van de splitsing krijgt uitgereikt. Gebleken
is dat deze situatie in de praktijk aanleiding gaf tot onduidelijkheden, met
name ten aanzien van de vraag op welke aandelen de claim komt te rusten. Teneinde
deze onduidelijkheid weg te nemen is, in het vijfde lid, geregeld dat wanneer
een ander lichaam dan de aandeelhouder in het splitsende lichaam de aandelen
krijgt uitgereikt, het artikel van overeenkomstige toepassing is. Dit houdt
bijvoorbeeld in dat wanneer de aandelen die dat andere lichaam krijgt uitgereikt
een deelneming vormen, deze aandelen in de plaats treden van de aandelen die
de belastingplichtige had. artikel 13kDit artikel heeft betrekking op de fiscale begeleiding van een juridische
fusie. Het ziet alleen op de situatie dat de belastingplichtige een deelneming
heeft in de rechtspersoon die in het kader van de fusie verdwijnt. Net als
bij de juridische splitsing worden de aandelen en schuldvorderingen op grond
van artikel 3.2.2.47 van het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting 2001 geacht
te zijn vervreemd aan een verbonden lichaam. De gevolgen van deze vervreemding
zijn overigens gelijk aan die van de overgang onder algemene titel in het
kader van een splitsing. Voor een nadere toelichting wordt dan ook verwezen
naar hetgeen bij de splitsing is opgemerkt. Het vierde lid is opgenomen teneinde
onduidelijkheid in de praktijk omtrent de gevolgen van een fusie waarbij het
vermogen van de dochtermaatschappij onder algemene overgaat op der moedermaatschappij,
weg te nemen. Een dergelijke fusie wordt, onder te stellen voorwaarden gefacilieerd.
Deze voorwaarden zullen onder andere zien op schuldvorderingen die als gevolg
van de fusie als gevolg van schuldvermenging teniet gaan. LDe faciliteit voor de bedrijfsfusie is, net als de fiscale begeleiding
van de aandelenfusie en de overgang onder algemene titel in het kader van
een fusie of een splitsing, aangepast teneinde deze in overeenstemming te
brengen met de fusierichtlijn. De wijzigingen hebben met name betrekking op
de antimisbruikbepaling. Voorts is de bedrijfsfusie op een aantal punten verduidelijkt.Net als onder het huidige artikel 14 moet zijn voldaan aan een aantal
vereisten om van de faciliteit gebruik te kunnen maken. De vereisten zijn
de volgende. Het moet gaan om de overdracht tegen uitreiking van aandelen.
De overgedragen vermogensbestanddelen dienen samen of de gehele onderneming
van de belastingplichtige, dan wel een zelfstandig onderdeel van de ondernemingte
vormen.Indien de overnemer recht heeft op voorwaartse verrekening van verliezen,
op de overdrager en de overnemer voor het bepalen van de winst niet dezelfde
bepalingen van toepassing zijn of de latere heffing niet is verzekerd, zal
net als onder de huidige regeling de belastingplichtige moeten verzoeken om
toepassing van de faciliteit. Aan de inwilliging van het verzoek
kunnen voorwaarden worden gesteld. Dit is geregeld in het tweede lid.Voor de duidelijkheid wordt opgemerkt dat het voor toepassing van de faciliteit
niet noodzakelijk is dat de overdracht, zonder toepassing van de faciliteit,
ook feitelijk zou leiden tot winst. Te denken valt aan de situatie waarin
er geen stille reserves in de overgedragen vermogensbestand- delen besloten
liggen. Wel kan in zo'n situatie een voorwaarde worden gesteld die met name
ten doel heeft te voorkomen dat de latente verliezen die in de overgedragen
vermogensbestanddelen besloten zitten, door de overnemer kunnen worden teruggewenteld
naar in het verleden gemaakte winsten. Indien dit wel mogelijk zou zijn zou
dit tot gevolg hebben dat aan de fusie in materiële zin terugwerkende
kracht wordt verleend.De delegatiebepaling op grond waarvan de voorwaarden kunnen worden gesteld,
is aangepast. Teneinde onduidelijkheden in de praktijk weg te nemen. Geregeld
dat ook voorwaarden kunnen worden gesteld die betrekking hebben op de verrekening
van buitenlandse resultaten.In het derde lid is geregeld dat het voor de aandelen opgeofferde bedrag
wordt vastgesteld op de fiscale boekwaarde van het overgedragen vermogen verminderd
met eventueel tot dat vermogen behorende fiscale reserves. Deze bepaling van
het opgeofferde bedrag is reeds bekend uit de standaardvoorwaarden bij het
huidige artikel 14.De antimisbruikbepaling is opgenomen in het vierde lid en is, voor wat
betreft de eerste twee volzinnen, gelijkluidend aan de regeling die is opgenomen
in het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting 2001 voor aandelenfusie. Misbruik
is aanwezig indien de fusie in overwegende mate is gericht op het ontgaan
dan wel uitstellen van belastingheffing. Dit wordt geacht het geval te zijn
indien de fusie niet plaatsvindt op zakelijke overwegingen zoals herstructurering
of rationalisering van de actieve werkzaamheden van de overdrager en de overnemer.
De term actieve werkzaamheden is gekozen teneinde een onderscheid te kunnen
maken tussen vennootschappen bij wie de werkzaamheden niet uitgaan boven normaal
vermogensbeheer (passieve vennootschappen) en vennootschappen die materieel
een onderneming drijven. Ingeval de vennootschap als passief kan worden aangemerkt,
zal worden aangenomen dat de fusie niet is gericht op de herstructurering
of rationalisering van de actieve werkzaamheden. Deze actieve werkzaamheden
worden immers niet door een dergelijke vennootschap verricht. De faciliteit
is in een dergelijke situatie dan ook niet van toepassing, tenzij belastingplichtige
aannemelijk maakt dat de fusie niet is gericht op het ontgaan of uitstellen
van belastingheffing. In de derde volzin van dit lid is een bepaling opgenomen
die betrekking heeft op de situatie dat de aandelen in de overdrager of de
overnemer worden vervreemd aan een niet-verbonden lichaam. In dat geval wordt
aangenomen dat de vervreemding van de aandelen samenhangt met de overdracht
van de vermogensbestanddelen waarvoor de faciliteit is verkregen. Dit samenstel
van rechtshandelingen zou het mogelijk maken om verkoopwinsten om te zetten
in onbelaste koerswinsten op aandelen, waardoor de belastingheffing wordt
uitgesteld. Teneinde deze vorm van oneigenlijk gebruik te keren, wordt aan
de bedrijfsfusie geacht geen zakelijke overwegingen ten grondslag te liggen
indien de aandelen in de overnemer of de overdrager binnen een periode van
drie jaar worden vervreemd aan een niet verbonden lichaam. De woorden direct
of indirect zijn opgenomen teneinde duidelijk te maken dat ook wanneer de
aandelen eerst aan een verbonden lichaam worden verkocht en vervolgens aan
een niet verbonden lichaam, de antimisbruik bepaling van toepassing is.Niet alleen de verkoop van aandelen in de overnemer, maar ook de verkoop
van aandelen in de overdrager aan een niet-verbonden lichaam kan leiden tot
het omzetten van verkoopwinsten in onbelaste koerswinsten. Met betrekking
tot de verkoop van aandelen in de overdrager kan worden gedacht
aan de volgende structuur. Aan het overnemende lichaam worden juist die vermogensbestanddelen
overgedragen die het concern wenst te behouden. Door de aandelen in de overnemende
vennootschap binnen het concern te verhangen, zijn de aandelen in de overdragende
vennootschap verkoopklaar gemaakt. Ook op deze wijze kan van de bedrijfsfusie
faciliteit gebruik worden gemaakt om belastingheffing uit te stellen. Door
verkoop van de aandelen worden immers de stille reserves die in de achtergebleven
activa besloten liggen gerealiseerd.De belastingplichtige wordt de mogelijkheid geboden om tegenbewijs te
leveren. De belastingplichtige zal slagen in dit tegenbewijs indien bijvoorbeeld
zowel de aandelen in de overdrager als de aandelen in de overnemer aan dezelfde
belastingplichtige worden verkocht. Die situatie kan immers worden vergeleken
met de situatie dat de bedrijfsfusie niet heeft plaatsgevonden. Had de bedrijfsfusie
niet plaatsgevonden, dan hadden de aandelen ook kunnen worden verkocht zonder
dat dit zou leiden tot heffing. De belastingplichtige wordt de mogelijkheid
geboden om zekerheid vooraf te krijgen omtrent de vraag of de voorgenomen
vervreemding van de aandelen leidt tot het van toepassing zijn van de antimisbruik
bepaling. De inspecteur beslist omtrent deze vraag bij voor bezwaar vatbare
beschikking. MDe belangrijkste wijzigingen van dit artikel hebben betrekking op de antimisbruikbepaling.
Die bepaling is aangepast en in lijn gebracht met de fusierichtlijn. In het
eerste lid is de omschrijving aangepast. Voor dit begrip wordt niet meer verwezen
naar het Burgerlijk Wetboek. De aangepaste antimisbruikbepaling is opgenomen
in het zesde lid.Ook voor deze faciliteit geldt dat deze ook van toepassing is ingeval
de spitsende of de verkrijgende rechtspersonen niet in Nederland zijn gevestigd
maar in een andere lidstaat van de Europese Unie.In het vierde lid is een bepaling opgenomen voor het geval dat het splitsende
lichaam bij een afsplitsing de aandelen in het verkrijgende lichaam krijgt
uitgereikt. De bepaling heeft betrekking op het voor die aandelen opgeofferde
bedrag. Gebleken is dat daarover in de praktijk aanleiding onduidelijkheden
bestonden. Het opgeofferd bedrag wordt vastgesteld op de fiscale boekwaarde
van het vermogen dat in het kader van de splitsing overgaat verminderd met
tot dat vermogen behorende fiscale reserves.De faciliteit is net als onder de huidige wetgeving automatisch van toepassing
ingeval aan de vereisten is voldaan. Indien niet aan deze vereisten is voldaan,
de verkrijgende vennootschap heeft bijvoorbeeld recht op voorwaartse verliescompensatie,
kan de faciliteit op verzoek worden verkregen. Aan de inwilliging van het
verzoek kunnen voorwaarden worden verbonden. De delegatiebepaling daarvoor
is opgenomen in het vijfde lid. Die bepaling is aangepast teneinde buiten
enige twijfel te stellen dat de voorwaarden ook betrekking kunnen hebben op
de verrekening van gestalde buitenlandse resultaten. Ook ingeval de splitsing
niet leidt tot winst, kan gebruik worden gemaakt van de faciliteit. Wel kan
hieraan een nadere voorwaarde worden gesteld ingeval de waarde in het economische
verkeer van de overgedragen vermogensbestanddelen lager is dan de boekwaarde
van die vermogensbestand- delen. Voor een nadere toelichting op deze voorwaarde
wordt verwezen naar hetgeen bij de bedrijfsfusie is opgemerkt.De antimisbruikbepaling is opgenomen in het zesde lid. Voor een nadere
toelichting op deze bepaling wordt verwezen naar hetgeen bij de bedrijfsfusie
is opgemerkt.In het twaalfde lid is opgenomen dat met aandelen gelijk worden gesteld
winstbewijzen, bewijzen van deelgerechtigdheid en lidmaatschapsrechten.
De gelijkstelling voor bewijzen van deelgerechtigdheid en lidmaatschapsrechten
ziet met name op de situatie dat een buitenlandse rechtspersoon splitst. Het
is immers goed denkbaar dat bij een buitenlands rechtsstelsel een splitsing
van andere rechtspersonen dan een vennootschap met een in aandelen verdeeld
kapitaal ook mogelijk is. indien de aandelen in de gesplitste vennootschap
of in een verkrijgende vennootschap binnen een periode van drie jaar worden
vervreemd. Voor een nadere toelichting op dit punt wordt verwezen naar hetgeen
bij de bedrijfsfusie is opgemerkt. NDe onderhavige bepaling is aangepast in de lijn van het wetsvoorstel Wet
inkomstenbelasting 2001. De wijzigingen hebben grotendeels een technisch karakter.
De antimisbruikbepaling is aangepast. Voor een nadere toelichting op de antimisbruikbepaling
wordt verwezen naar hetgeen daaromtrent in de toelichting bij artikel 3.2.2.45
is opgemerkt. Voorts wordt de faciliteit eveneens opengesteld voor lichamen
die niet in Nederland zijn gevestigd doch in een andere lidstaat van de Europese
Unie.Net als in de huidige wet kan de belastingplichtige, indien aan de vereisten
is voldaan, zonder een daartoe strekkend verzoek, gebruik maken van de faciliteit.
Alsdan treedt het verkrijgende lichaam in de plaats van het verdwijnende lichaam.
Indien niet aan alle wettelijke vereisten is voldaan, kan de faciliteit toch
nog worden verkregen. Op verzoek van de verdwijnende en de verkrijgende rechtspersoon
wordt het als gevolg van de fusie genoten voordeel alsnog buiten aanmerking
blijven. Hieraan kunnen voorwaarden worden gesteld. Voor een verdere toelichting
op deze bepaling wordt verwezen naar hetgeen bij artikel 14a is opgemerkt. ODe verwijzing in artikel 15, vijfde lid, onderdeel b, onder 3°, wordt
aangepast aan de Wet inkomstenbelasting 2001. Hiermee wordt geen inhoudelijke
wijziging beoogd. P artikel 15cDeze bepaling hangt samen met de regeling die is opgenomen in het voorgestelde
artikel 3.2.2.50 van de Wet inkomstenbelasting 2001 en heeft ten doel buiten
enige twijfel te stellen dat indien de vennootschap haar werkelijke leiding
overbrengt naar het buitenland, moet worden afgerekend over de vermogensbestanddelen
die zijn overgebracht naar een door de belastingplichtige gedreven onderneming
buiten Nederland. Juist over dit aspect blijkt in de praktijk verschil van
mening te zijn. artikel 15dHet huidige artikel 16 van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 is in
het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting 2001 opnieuw geformuleerd omdat in
dat artikel het begrip «belastbare winst» niet meer kan worden
gebruikt. Dit vormt de aanleiding de eindafrekening zelfstandig in de Wet
op de vennootschapsbelasting 1969 te regelen. Q, R, SDe voorgestelde wijzigingen hebben een technisch karakter. Als gevolg
van de gewijzigde systematiek voor de heffing van inkomstenbelasting, bleek
het noodzakelijk de regels inzake de buitenlandse belastingplicht aan te passen.
Als voorbeeld wordt genoemd de situatie dat een buitenlandse entiteit als
commanditair vennoot participeert in een besloten commanditaire vennootschap.
Voor de heffing van inkomstenbelasting wordt een dergelijke participatie in
beginsel aangemerkt als inkomen uit sparen en beleggen, terwijl een dergelijke
participatie voor de heffing van vennootschapsbelasting behoort tot de winst
uit onderneming.Voorts is de formulering aangepast teneinde zoveel als mogelijk aan te
sluiten bij het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting 2001. De systematiek van
de regeling is de volgende. In artikel 17 wordt aangegeven welke vermogensbestanddelen
behoren tot het belastbare Nederlandse bedrag. Net als in de huidige regeling
behoort daartoe de winst uit een Nederlandse onderneming en het inkomen uit
aanmerkelijk belang. Vervolgens wordt in artikel 17a aangegeven welke vermogensbestanddelen
in ieder geval worden gerekend tot het een Nederlandse onderneming. In onder-
deel b, van deze regeling is de medegerechtigdheid tot het vermogen van een
in Nederland gedreven onderneming opgenomen. Op deze wijze is zeker gesteld
dat ook commanditaire participaties leiden tot in Nederlands belastbaar inkomen.In artikel 18 wordt vervolgens aangegeven op welke wijze het belastbaar
inkomen berekend dient te worden. Voor de bepaling voor het inkomen uit aanmerkelijk
belang is daarbij verwezen naar de regeling daaromtrent in hoofdstuk 7, derde
afdeling. T, U, V, WDeze bepalingen betreffen slechts een wijziging van de terminologie naar
analogie van de wijzigingen in de inkomstenbelasting. Hiermee wordt geen inhoudelijke
wijziging beoogd. XAangezien het bijzondere tarief bij een gefacilieerde herkapitalisatie
in het wetsvoorstel voor de Wet inkomstenbelasting 2001 is vervallen, is de
sanctiebepaling voor het ongedaan maken van een zodanige herkapitalisatie
verplaatst naar de overgangsbepalingen en wel in artikel 34. YDe verwijzingen in artikel 23a worden aangepast aan het wetsvoorstel voor
de Wet inkomstenbelasting 2001. Hiermee wordt geen inhoudelijke wijziging
beoogd. ZBij de invoering van een forfaitaire rendementsheffing in de Wet inkomstenbelasting
2001 worden de specifieke rentevrijstelling en de specifieke dividendvrijstellingen
voor participatiemaatschappijen omgezet in vrijgestelde bezittingen voor de
bepaling van de rendementsgrondslag. In aansluiting op deze wijziging is de
sanctiebepaling voor het niet meer voldoen aan de voorwaarden, die op basis
van een ministeriële regeling gesteld zijn, aangepast. Deze sanctiebepaling
wordt nu gebaseerd op de bezittingen van de participatiemaatschappij tegen
de waarde in het economische verkeer, gedurende de periode van het niet voldoen
aan de voorwaarden. Net als de participatiemaatschappijen zijn de kredietinstellingen en de beleggingsinstellingen, die tot de vrijgestelde
bezittingen voor de bepaling van de rendementsgrondslag worden gerekend, onder
deze bepaling gebracht. AAHet nieuwe tweede lid van artikel 25 strekt ertoe bepaalde vormen van
dividendstripping tegen te gaan. Onder dividendstripping wordt in dit verband
verstaan de situatie waarin de aandeelhouder de op hem drukkende dividendbelasting
tracht te ontgaan door zijn recht op dividend (al dan niet tezamen met de
onderliggende aandelen) voorafgaand aan het moment van dividendvaststelling,
over te dragen aan een belastingplichtige die de dividendbelasting volledig
kan verrekenen met verschuldigde inkomsten- of vennootschapsbelasting. Het
gaat hier met name om situaties waarbij buitenlandse aandeelhouders betrokken
zijn, aangezien voor hen de Nederlandse dividendbelasting geen voorheffing
maar eindheffing is.Belangrijk aspect van dividendstripping is dat de aandeelhouder de heffing
van Nederlandse dividendbelasting tracht te vermijden zonder definitief afstand
te doen van de onderliggende aandelen: bij alle bekende vormen van dividendstripping
blijkt de aandeelhouder het recht op dividend over te dragen hetzij zonder
overdracht van de onderliggende aandelen, hetzij met overdracht van die aandelen
maar onder zodanige condities dat hij binnen afzienbare tijd weer eenzelfde
positie in die aandelen verwerft. Het beschikbare instrumentarium op de financiële
markten – met name de handel in effecten en derivaten – maakt
dit mogelijk.In procedures heeft de fiscus getracht onder andere aan de hand van een
economische benadering van het begrip opbrengstgerechtigde, deze vormen van
dividendstripping tegen te gaan. Die bestrijding is evenwel tot op heden zonder
succes gebleven aangezien in jurisprudentie steeds een strikt formeel juridische
benadering is gevolgd. Daarbij is erop gewezen dat de wet niet de eis bevat
dat slechts degene die als economisch gerechtigde tot het dividend kan worden
aangemerkt, dividendbelasting als voorheffing kan verrekenen. Om enerzijds
de onduidelijkheid en onzekerheid op dit punt over de reikwijdte van de wet
weg nemen – de Hoge Raad heeft zich in deze nog niet uitgesproken –
en anderzijds deze vormen van dividendstripping zo snel mogelijk tegen te
gaan om toekomstige derving van dividendbelasting te voorkomen, wordt in het
nieuwe tweede lid van artikel 25 de dividendbelasting onder omstandigheden
niet als voorheffing aangemerkt. Als vertrekpunt wordt uitgegaan van een materieel
criterium: de dividendbelasting wordt niet als een voorheffing op de vennootschapsbelasting
aangemerkt indien de belastingplichtige niet de uiteindelijk gerechtigde is
tot het dividend. Onder uiteindelijk gerechtigde wordt in dit verband verstaan
degene die economisch als genieter van het dividend kan worden aangemerkt
aangezien de dividendbetaling geacht kan worden ten bate van zijn vermogen
te zijn gekomen; aan de economische werkelijkheid wordt voorrang gegeven boven
een afwijkende juridische werkelijkheid. Hiervan is bijvoorbeeld sprake indien
de aandeelhouder voor de dividendbetaling zijn dividendbewijzen overdraagt
aan een derde en als tegenprestatie een dividendvervangende betaling geniet.
Overigens is een met het nieuwe tweede lid van artikel 25 overeenkomstige
bepaling opgenomen in artikel 9.2, tweede lid, van de Wet inkomstenbelasting
2001.Bij een aantal transactievormen zal relatief eenvoudig kunnen worden vastgesteld
of de genieter tevens economisch gerechtigde is zoals bijvoorbeeld in het
geval van repurchase-agreements. In dat geval valt uit een overeenkomst op
te maken dat rondom dividenddatum aandelen met verplichting tot teruglevering
worden verhandeld waarbij dividendvervangende betalingen deel uit maken van
de transactiesommen. Partijen kunnen echter hun toevlucht nemen
tot meer complexe transactievormen waarbij de civieljuridische band tussen
belegger en de aandelen volledig wordt verbroken, maar die belegger niettemin
in staat is binnen een relatief korte periode wederom eenzelfde positie in
die aandelen in te nemen. Om ook die situaties het hoofd te bieden is het
materiële criterium aangevuld met een formeel bezitsvereiste. Dit criterium
sluit aan bij het feitelijke aandelenbezit. Voordeel daarvan is dat het aan
de degenen die betrokken zijn bij effectentransacties houvast biedt over de
vraag of dividendbelasting als voorheffing wordt aangemerkt.De bezitseis houdt in dat de feitelijke ontvanger van het dividend niet
als economisch gerechtigde wordt aangemerkt indien hij de onderliggende aandelen
niet ten minste 10 dagen voorafgaand aan de datum van dividenddeclaratie en
niet in totaal ten minste gedurende een periode van 3 maanden in zijn bezit
heeft gehad.Overigens zij erop gewezen dat de bezitstermijn van 3 maanden al wordt
gehanteerd in artikel 10 van de Wet op de dividendbelasting 1965 die het recht
op teruggaaf van dividendbelasting ontneemt aan vrijgestelde lichamen die
niet aan de bezitstermijn voldoen. ABOp grond van dit onderdeel kan een lichaam de status van beleggingsinstelling
niet verkrijgen of behouden indien dat lichaam een lening verstrekt aan een
aanmerkelijk-belanghouder. Indien dit wel mogelijk zou zijn, zou dit kunnen
leiden tot onbedoeld gebruik. Dit kan als volgt worden toegelicht.Indien een vermogende belastingplichtige beschikt over voldoende middelen
om een eigen woning te financieren, zou hij er niettemin voor kunnen kiezen
die middelen in een beleggingsinstelling te laten of te storten en ter financiering
van de eigen woning een hypotheek op te nemen bij diezelfde beleggingsinstelling.
De hypotheekrente zou dan bij de aanmerkelijk-belanghouder aftrekbaar zijn
in box I tegen het progressieve tarief. De hypotheekrente vormt bij de beleggingsinstelling
een bate die aan de aandeelhouder moet worden doorgestoten. Deze bate is belast
in box II tegen het proportionele tarief 30%. Op deze wijze zou de aanmerkelijk-belanghouder
een onbedoeld belastingvoordeel kunnen construeren. Er is dan in feite sprake
van een louter fiscaal geïndiceerde kasstroom binnen het vermogen van
één belastingplichtige of tussen gelieerde partijen. Door voor
te schrijven dat een beleggingsinstelling geen geldlening kan verstrekken
aan een aanmerkelijk-belanghouder, wordt dit onbedoelde gebruik voorkomen.Overigens dienen het doel en de feitelijke werkzaamheden van een beleggingsinstelling
te bestaan uit het beleggen van vermogen. Meer in zijn algemeenheid zou kunnen
worden gesteld dat indien een lichaam zich bezighoudt met kredietverstrekking
aan een aanmerkelijk-belanghouder, dit niet kan worden beschouwd als het beleggen
van vermogen. Ook om die reden is de bepaling niet beperkt tot de verstrekking
van hypothecaire leningen, maar ziet deze op elke vorm van verstrekking van
een geldleningen. ACArtikel 29a is in de huidige wetssystematiek niet meer nodig. AD, AE, AFDe voorgestelde wijzigingen hebben een technisch karakter en betreffen
aanpassingen van de verwijzingen naar de inkomstenbelasting. Hiermee wordt
geen inhoudelijke wijziging beoogd. AGDeze bepaling is ontleend aan het huidige artikel 23 van de Wet op de
vennootschapsbelasting 1969. Aangezien het bijzondere tarief bij een gefacilieerde
herkapitalisatie in het wetsvoorstel voor de Wet inkomstenbelasting 2001 is
vervallen, is de sanctiebepaling voor het ongedaan maken van een zodanige
herkapitalisatie verplaatst van hoofdstuk V van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969 naar hoofdstuk VIII, waarin de overgangsbepalingen zijn opgenomen. De
in het derde en vierde lid opgenomen verhoging tot 50% van de kapitaalsvergroting
vormt een vertaling van de in het huidige artikel 23 opgenomen verhoging tot
45% van de ter zake van de herkapitalisatie bedoelde zuivere inkomsten. Onder
die zuivere inkomsten wordt in artikel 23 begrepen een met het oog op die
inkomsten uitgekeerd contant dividend van ten hoogste een negende deel van
het bedrag van de herkapitalisatie. In totaal komt dit uit op 50% (45% plus
een negende van 45%). Met de gewijzigde formulering van het artikel is geen
inhoudelijke wijziging beoogd. Artikel IX ConjunctuurwetHet derde lid van artikel 2 vervalt, omdat het vanwege de intrekking van
de Wet op de vermogensbelasting 1964 geen betekenis meer heeft. Artikel X Wet op belastingen van rechtsverkeer ADe verplichtingen, bedoeld in artikel 4, tweede lid, betreffen het verstrekken
van gegevens over derden door bepaalde lichamen. Aan de hand van deze gegevens
kan de belastingdienst bepalen of overdrachtsbelasting verschuldigd is voor
de verkrijging van aandelen in het lichaam of voor de verkrijging van lidmaatschapsrechten.
Bij deze gegevens behoeven niet de sociaal-fiscale nummers van die derden
te worden vermeld. Daarom is bepaald dat met betrekking tot deze verplichtingen
artikel 53, derde lid, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen buiten
toepassing blijft. Volledigheidshalve zij opgemerkt dat daarmee ook niet wordt
toegekomen aan de toepassing van de artikelen 47b, tweede lid, en 52a van
die wet. BMet deze bepaling wordt de verwijzing naar artikel 18 van de Wet op de
inkomstenbelasting 1964 gewijzigd in een verwijzing naar de overeenkomstige
bepaling in de Wet inkomstenbelasting 2001. Hiermee wordt geen inhoudelijke
wijziging beoogd. CDegene die de economische eigendom van een onroerende zaak of van een
zakelijk recht daarop overdraagt, is ingevolge artikel 54 verplicht eigener
beweging deze overdracht te melden. Daarbij moet hij gegevens verstrekken,
waaronder het sociaal-fiscaalnummer van de verkrijger. Indien de vervreemder
een administratieplichtige als bedoeld in artikel 52 van de Algemene wet inzake
rijksbelastingen is, zouden zonder nadere regelgeving ook de artikelen 47b,
tweede lid, en 52a van die wet toepassing vinden. Toepassing van deze artikelen
blijft, zoals in het algemene deel van deze memorie van toelichting reeds
is opgemerkt, beperkt tot massale renseignementen die eigener beweging moeten
worden verstrekt en moeten worden voorzien van het sociaal-fiscaal- nummer
van degene op wie de inlichtingen en gegevens betrekking hebben.
Aangezien de melding, bedoeld in artikel 54, niet valt te rangschikken onder
de categorie massale renseignementen blijven de artikelen 47b, tweede lid,
en 52a van de Algemene wet inzake rijksbelastingen buiten toepassing. Artikel XI Wet verruiming vervroegde afschrijving, investeringsaftrek
en verliescompensatieDe wet van 29 augustus 1975 tot verruiming van de vervroegde afschrijving,
de investeringsaftrek en de verliescompensatie in het belang van de werkgelegenheid
(Stb. 467) heeft haar belang verloren en wordt daarom ingetrokken. Artikel XII Wet op de internationale bijstandsverlening
bij de heffing van belastingenArtikel 4, onderdeel c, vervalt in verband met de intrekking van de Wet
op de vermogensbelasting 1964. Artikel XIII Invorderingswet 1990 ADe introductie van een zelfstandige, eigensoortige, conserverende belastingaanslag
in de inkomstenbelasting noopt tot enkele aanpassingen in de Invorderingswet
1990. In dit onderdeel wordt de uitwerking van het begrip «belastingaanslag»
in artikel 2, eerste lid, onderdeel m, verruimd met de voorlopige conserverende
aanslag, de conserverende aanslag en de conserverende navorderingsaanslag.
Verwezen wordt ook naar de toelichting op onderdeel C. BDe wijziging van artikel 7, tweede lid, beoogt de aard en strekking van
dit artikel in stand te laten. In artikel 9.1, tweede lid, van de Wet inkomstenbelasting
2001 is bepaald dat als een belastingplichtige voor de inkomstenbelasting
tevens premieplichtig is voor de volksverzekeringen, de heffing van inkomstenbelasting
en premie volksverzekeringen geschiedt door middel van één aanslag.
De onderhavige wijziging heeft tot gevolg dat onder het regime van de Wet
inkomstenbelasting 2001 betalingen op een belastingaanslag evenals onder het
regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 eerst worden toegerekend aan
de inkomstenbelasting en vervolgens aan de premie volksverzekeringen. CDe onderhavige wijziging ziet op de aanpassing van artikel 9 aan de intrekking
van de Wet op de vermogensbelasting 1964 alsmede de introductie van de conserverende
belastingaanslag in de inkomstenbelasting. Onderdeel C, eerste lid, voorziet
erin dat de conserverende navorderingsaanslag in de inkomstenbelasting invorderbaar
is na dezelfde periode als de (gewone) navorderingsaanslag: een maand na de
dagtekening van het aanslagbiljet. Onderdeel C, tweede lid, ziet op het vervallen
van een bepaling ter zake van het invorderbaar zijn van een (voorlopige) aanslag
vermogensbelasting. Daarnaast wordt geregeld dat de huidige bepaling ter zake
van het invorderbaar zijn van een voorlopige aanslag in de inkomstenbelasting
of de vennootschapsbelasting die een dagtekening heeft die ligt in het jaar
waarover deze is vastgesteld, ook geldt voor de voorlopige conserverende aanslag
in de inkomstenbelasting die een dagtekening heeft die ligt in het jaar waarover
deze is vastgesteld. Onderdeel C, derde lid, past een verwijzing
aan die als gevolg van de aanpassing in het tweede lid niet langer accuraat
is. DAls gevolg van de intrekking van de Wet op de vermogensbelasting 1964
met ingang van 1 januari 2001 vervalt in artikel 10, tweede lid, de regeling
betreffende de invordering van een voorlopige aanslag een aanslag in de vermogensbelasting. EArtikel 23 regelde het verhaalsrecht van de ontvanger ter zake van de
vermogensbelasting die is verschuldigd over met fideï-commis bezwaarde
goederen, dan wel goederen die voor de toepassing van de Wet op de vermogensbelasting
1964 werden aangemerkt als bezittingen van de vruchtgebruiker of de gebruiker.
De ontvanger kon deze belasting op de bezwaarde goederen verhalen alsof ze
in volle eigendom van de fideï-commissair-bezwaarde, de vruchtgebruiker
of de gebruiker zijn.De wijziging van artikel 23 heeft enerzijds te maken met het intrekken
van de Wet op de vermogensbelasting 1964 en anderzijds de introductie van
een forfaitaire rendementsheffing in de inkomstenbelasting. De verhaalsregeling
is zodanig geredigeerd dat de ontvanger een verhaalsrecht heeft ter zake van
de forfaitaire rendementsheffing die is verschuldigd over vermogensbestanddelen
die de belastingplichtige niet in volle eigendom heeft. FDe wijziging in artikel 24 houdt verband met de vernummering van de leden
van artikel 25 Invorderingswet 1990. G artikel 25, vierde lidIn de Wet inkomstenbelasting 2001 is bepaald dat een conserverende belastingaanslag
inkomstenbelasting wordt opgelegd aan de belastingplichtige met pensioenopbouw
die emigreert, alsmede aan degene die ten laste van Nederlands inkomen een
pensioen- of lijfrentekapitaal heeft opgebouwd bij of een dergelijk kapitaal
heeft overgedragen aan een buitenlandse uitvoerder of verzekeraar die niet
is aangewezen in de zin van artikel 19a, eerste lid, onderdeel f, van de Wet
op de loonbelasting 1964 of artikel 3.7.4, eerste lid, onderdeel c, van de
Wet inkomstenbelasting 2001 (maar die wel als een toegelaten aanbieder in
de zin van de loon- of inkomstenbelasting kan worden beschouwd). Zie de artikelen
3.3.4, 3.8.2, 3.8.5 en 7.2.1. Het is echter niet noodzakelijk dat de verschuldigde
belasting in deze gevallen direct wordt afgerekend omdat om uitstel van betaling
kan worden verzocht; bij het opleggen van de belastingaanslag zal vrijwel
nooit sprake zijn van oneigenlijke afwikkeling van pensioenkapitaal maar zal
de belastingplichtige de opbouw van pensioen willen voortzetten. Verwacht
mag worden dat in veel van deze gevallen het pensioen later tot normale uitkering
van pensioentermijnen zal leiden.In door de ontvanger te beoordelen situaties zal dat uitstel slechts kunnen
worden verleend indien zekerheid wordt gesteld voor de eventueel in de toekomst
te betalen belasting. Het gaat dan om de volgende situaties. Ten eerste de
situaties van overdracht van pensioenkapitaal aan een niet aangewezen buitenlands
fonds of buitenlandse verzekeraar in het kader van het aanvaarden van een
dienstbetrekking buiten Nederland als bedoeld in artikel 19b, vierde lid,
van de Wet op de loonbelasting 1964. Ten tweede de situatie waarbij
een lijfrenteverplichting overgaat naar een verzekeraar als bedoeld in artikel
3.8.2, tweede lid, onderdeel h, van de Wet inkomstenbelasting 2001 ter verwerving
van pensioenrechten in het kader van de aanvaarding van een dienstbetrekking
buiten Nederland.Verder valt hieronder de situatie, bedoeld in artikel 19a, eerste lid,
onderdeel c, van de Wet op de loonbelasting 1964, ingeval een immigrant zijn
pensioenopbouw bij een buitenlands fonds of buitenlandse verzekeraar wenst
voort te zetten en dat fonds of die verzekeraar niet is aangewezen op de voet
van onderdeel f van dat artikel. Ook de in dit opzicht vergelijkbare regeling
van artikel 3.7.4, eerste lid, onderdeel d, in verbinding met artikel 3.8.2,
tweede lid, onderdeel j, van de Wet inkomstenbelasting 2001 valt hieronder
(de belastingplichtige die premies betaalt ter vrijwillige voortzetting van
een pensioenregeling of lijfrente die gedurende ten minste drie jaar voor
het ontstaan van de binnenlandse belastingplicht is verzekerd bij dat fonds
of dat lichaam).Het uitstel van betaling wordt beëindigd als binnen een periode van
tien jaar na de dagtekening van de conserverende belastingaanslag, het pensioenkapitaal
op oneigenlijke wijze wordt afgewikkeld zoals bijvoorbeeld in geval van afkoop.
Is de periode van tien jaar verstreken zonder dat tussentijds een einde is
gekomen aan de uitstel van betaling, dan wordt op verzoek van de belastingschuldige
voor het bedrag waarvoor uitstel van betaling is verleend, kwijtschelding
verleend op de voet van artikel 26, tweede lid, van de Invorderingswet 1990. Artikel 25, vijfde lidIn de toelichting op artikel 3.6.7, vierde lid, Wet inkomstenbelasting
2001 is opgemerkt dat de belasting over het voordeel uit kapitaalverzekering
eigen woning die bij emigratie verschuldigd is, onder omstandigheden op een
later moment ingevorderd kan worden. Gedoeld wordt op die situaties waarbij
de emigrant zijn eigen woning in Nederland verlaat, maar deze nog niet heeft
kunnen verkopen. Door de toepassing van artikel 3.6.2, tweede lid van de Wet
inkomstenbelasting 2001 kan de desbetreffende woning nog maximaal twee jaar
als een eigen woning aangemerkt worden. Bij eerdere verkoop is er uiteraard
op dat eerdere moment al geen sprake meer van een eigen woning.De onderhavige uitstelregeling voorziet in de mogelijkheid van invordering
van de belastingschuld over het voordeel uit kapitaalverzekering eigen woning
op het moment dat de woning wordt verkocht, maar in ieder geval aan het eind
van genoemde tweejaarsperiode. Zonodig kan de ontvanger ter zake van het te
verlenen uitstel zekerheidstelling vragen. artikel 25, zevende lidHet zevende lid regelt het betalingsuitstel voor het in een conserverende
belastingaanslag begrepen inkomen uit aanmerkelijk belang. De bepaling, die
een voortzetting is van de uitstelregeling zoals die met ingang van 1 januari
1997 in artikel 25, zesde lid, van de Invorderingswet 1990 was opgenomen,
ziet op verschuldigde inkomstenbelasting in grensoverschrijdende situaties.De verwijzingen naar de betrokken bepalingen uit de Wet op de inkomstenbelasting
1964 zijn «omgezet» naar de corresponderende bepalingen uit de
Wet inkomstenbelasting 2001. artikel 25, achtste lidDeze bepaling is ontleend aan artikel 25, zevende lid, van de Invorderings-
wet 1990 zoals dat luidde met ingang van 1 januari 1997. Wat betreft
de begrippen «partner» en «echtgenoot» is aansluiting
gezocht bij de inhoud die aan deze begrippen is gegeven in hoofdstuk
4 van de Wet inkomstenbelasting 2001. artikel 25, negende lidDit betreft een nieuw lid waarin de gelijkstelling van koopopties alsmede
genotsrechten op aandelen, winstbewijzen en schuldvorderingen wordt geregeld.
Deze bepaling is ontleend aan artikel 5 van de Uitvoeringsregeling Invorderingswet
1990 en trekt de gelijkstellingsregeling van de artikelen 4.2.2 en 4.2.3 van
de Wet inkomstenbelasting 2001 door naar de betrokken bepalingen in de Invorderingswet
1990. artikel 25, tiende lidDeze bepaling is ontleend aan artikel 25, achtste lid, van de Invorderings-
wet 1990, zoals dat luidde met ingang van 1 januari 1997. De wijzigingen
ten opzichte van laatstgenoemde bepaling houden verband met het omzetten van
de verwijzingen naar de Wet op de inkomstenbelasting 1964 in verwijzingen
naar de Wet inkomstenbelasting 2001. Een inhoudelijke wijziging ten opzichte
van laatstgenoemde bepaling betreft het schrappen van de gelijkstelling van
ongehuwd samenwonenden met echtgenoten voor de toepassing van het bestaande
artikel 25, zevende lid, van de Invorderingswet 1990. Deze wijziging houdt
verband met het hanteren van de termen «partner» en «echtgenoot»
in laatstgenoemde bepaling. Verwezen wordt naar de toelichting op artikel
25, achtste lid, van de Invorderingswet 1990. H artikel 26, tweede lidNa verloop van tien jaar na het opleggen van de conserverende belastingaanslag
als bedoeld in artikel 25, vierde lid, kan kwijtschelding worden verleend.
In dat geval komt eventueel verleende zekerheid te vervallen. artikel 26, derde lidDeze bepaling is ontleend aan artikel 26, tweede lid, van de Invorderings-
wet 1990, zoals dat luidde met ingang van 1 januari 1997. De wijzigingen
ten opzichte van laatstgenoemde bepaling houden verband met het omzetten van
de verwijzingen naar de Wet op de inkomstenbelasting 1964 in verwijzingen
naar de Wet inkomstenbelasting 2001. Een inhoudelijke wijziging ten opzichte
van laatstgenoemde bepaling betreft het toevoegen van de schuldvorderingen
aan onderdeel a. Dit houdt verband met het feit dat de reguliere voordelen
ter zake van schuldvorderingen in de Wet inkomstenbelasting 2001 onder het
aanmerkelijkbelangregime zijn gebracht. artikel 26, vierde lidDit betreft een nieuw lid waarin de gelijkstelling van koopopties alsmede
genotsrechten op aandelen, winstbewijzen en schuldvorderingen wordt geregeld.
Deze bepaling is ontleend aan artikel 5 van de Uitvoeringsregeling Invorderingswet
1990 en trekt de gelijkstellingsregeling van artikel 4.2.2 en 4.2.3 van de
Wet inkomstenbelasting 2001 door naar de betrokken bepalingen in de Invorderingswet
1990. IHet derde lid van artikel 27 is overbodig geworden in de nieuwe systematiek. JHet tweede lid van artikel 28 is in overeenstemming gebracht met de gewijzigde
nummering van de leden van de artikelen 25 en 26 van de Invorderingswet 1990. KIn artikel 40 is de aansprakelijkheid geregeld van de vervreemder van
aandelen in een vennootschap voor de door die vennootschap verschuldigde vennootschapsbelasting.
Een van de voorwaarden voor aansprakelijkheid van een natuurlijke persoon
is dat deze persoon direct of indirect een aanmerkelijk belang in de vennootschap
moet hebben. Nu de Wet op de inkomstenbelasting 1964 wordt ingetrokken en
vervangen door de Wet inkomstenbelasting 2001 wordt de verwijzing naar de
Wet op de inkomstenbelasting 1964 in artikel 40, eerste lid, van de Invorderingswet
1990 dienovereenkomstig aangepast. LIn artikel 44 is een aansprakelijkheidsbepaling opgenomen die de aansprakelijkheid
regelt van derden voor de inkomstenbelasting ter zake van inkomensbestanddelen
van die derde die aan de belastingschuldige zijn toegerekend. Als gevolg van
de invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001 wijzigt ook de toerekeningssystematiek
voor bepaalde inkomensbestanddelen. Onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 is de toerekening van inkomensbestanddelen geregeld in artikel 5. Onder
het regime van de Wet inkomstenbelasting 2001 zijn de bepalingen 2.4.2 en
2.4.4 van belang voor de toerekening van bepaalde inkomensbestanddelen. Overigens
is beoogd de bestaande systematiek met betrekking tot het bepalen van de omvang
van de aansprakelijkheid in stand te laten.In artikel 2.4.2 van de Wet inkomstenbelasting 2001 wordt de toerekening
van de inkomensbestanddelen van een minderjarig kind geregeld. In het voorgestelde
artikel 44, eerste lid, van de Invorderingswet 1990 wordt bepaald dat het
kind aansprakelijk kan worden gesteld voor een gedeelte van de verschuldigde
inkomstenbelasting. In de tweede volzin wordt aangegeven hoe dit gedeelte
moet worden bepaald. De omvang van de aansprakelijkheid hangt af van de verhouding
tussen de aan de belastingschuldige toegerekende inkomensbestanddelen van
het minderjarige kind en de verschillende componenten van het verzamelinkomen
van de belastingschuldige dat heeft geleid tot een door de belastingschuldige
te betalen bedrag aan belasting.In artikel 2.4.4 van de Wet inkomstenbelasting 2001 wordt de toerekening
van inkomensbestanddelen tussen de belastingplichtige en zijn (ex-)partner
geregeld. In het voorgestelde artikel 44, tweede lid, van de Invorderingswet
1990 wordt bepaald dat een derde door de ontvanger aansprakelijk kan worden
gesteld voor een gedeelte van de verschuldigde inkomstenbelasting. Deze derde
is de partner of de ex-partner van de belastingschuldige. In de tweede volzin
wordt aangegeven hoe dit gedeelte moet worden bepaald. De omvang van de aansprakelijkheid
hangt af van de verhouding tussen de aan de belastingschuldige toegerekende
inkomensbestanddelen van de derde en de verschillende componenten van het
verzamelinkomen van de belastingschuldige dat heeft geleid tot
een door de belastingschuldige te betalen bedrag aan belasting.Waar bij het bepalen van de omvang van de aansprakelijkheid onder het
regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 het begrip inkomen wordt gehanteerd,
worden onder het regime van de Wet inkomstenbelasting 2001 de verschillende
componenten van het verzamelinkomen gehanteerd. Het gaat hierbij om inkomensbegrippen
voor verliesverrekening. Dit om te voorkomen dat de omvang van de aansprakelijkheid
op ongewenste wijze door verliesverrekening wordt beïnvloed.Het derde lid verwijst naar artikel 2.4.3 van de Wet inkomstenbelasting
2001. In dat verband wordt voor de bepaling van het bedrag waarvoor een ouder
verhaal kan nemen op een kind wegens het feit dat inkomensbestanddelen van
het kind zijn toegerekend aan de ouder voorzien in de gevolgen van het aan
de orde zijn van te conserveren inkomen. In dat geval moet worden uitgegaan
van de verschuldigde inkomstenbelasting op een gewone belastingaanslag, berekend
op de voet van artikel 2.3.1a respectievelijk van het bedrag aan verschuldigde
belasting op een conserverende aanslag, bepaald op de voet van artikel 2.3.1b
van de Wet inkomstenbelasting 2001, en de in beide gevallen deels dus verschillende
inkomensbestanddelen. Op deze manier wordt het verhaal met betrekking tot
de «gewone» belastingheffing dus ook geheel afgezonderd van die
met betrekking tot de conserverende heffing. Hetzelfde vindt nu toepassing
bij de bepaling van het bedrag waarvoor het kind aansprakelijk kan worden
gesteld voor belasting inzake zijn aan de ouder toegerekende inkomenbestanddelen
op de voet van artikel 44 Invorderingswet 1990. MMet deze bepaling wordt de verwijzing naar de in artikel 45c, tweede lid,
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 genoemde oneigenlijke handelingen
en de in het derde lid van dat artikel opgenomen emigratiebepaling gewijzigd
in een verwijzing naar de daarmee corresponderende bepalingen in de Wet inkomstenbelasting
2001. Voorts wordt de aansprakelijkheid van verzekeraars uitgebreid met verzekeraars
van beroepspensioenen waaraan deelneming verplicht is op grond van de Wet
betreffende verplichte deelneming in een bedrijfspensioenfonds, de Wet tot
invoering van een leeftijdsgrens voor het notarisambt en oprichting van een
notarieel pensioenfonds, de Wet op de kansspelen of de Wet betreffende verplichte
deelneming in een beroepspensioenregeling.Ingevolge het aldus aangepaste artikel 44a en de na dat artikel ingevoegde
artikelen 44b en 44c van de Invorderingswet 1990 worden, zoals thans al het
geval is voor de verzekeraars van lijfrenten (artikel 44a), de verzekeraars
van lijfrenten, pensioenen en kapitaalverzekeringen tot aflossing van de hypothecaire
leningen betreffende de eigen woning aansprakelijk gesteld voor de voldoening
van aan afkoop en dergelijke toe te rekenen belasting en, voorzover van toepassing,
voor de daarmee samenhangende revisierente. De vraag kan dan opkomen in hoeverre
er sprake zou kunnen zijn van een als overkill aan te merken cumulatie van
«veiligheidsmaatregelen», te weten zowel aansprakelijkheid van
de verzekeraar als zekerheidstelling door degene uitstel van betaling wenst
van de hem opgelegde conserverende aanslag.Wij menen dat van een dergelijke overkill geen sprake is. In genoemde
artikelen 44b en 44c wordt, zoals dat ook in andere opzichten veelal het geval
is, de lijn doorgetrokken die in het kader van de Brede Herwaardering heeft
geleid tot de totstandkoming van het huidige artikel 44a van de Invorderingswet
1990. Het is een doeltreffende en doelmatige maatregel om de invorderingsmogelijkheden
van de ingevolge de verboden handeling verschuldigde belasting zeker te stellen.
De aansprakelijkheidsbepalingen zien op alle gevallen waarin zich met betrekking
tot genoemde rechten een zogenoemde verboden handeling heeft
voltrokken en bestrijken dus een ruimer gebied dan alleen de conserverende
aanslagen. Zoals indertijd is opgemerkt, is het niet de bedoeling in de praktijk
daadwerkelijk tot aansprakelijkstellingen te komen, maar mag worden aangenomen
dat de aansprakelijkheidsregeling preventief afdoende zal werken. Dit omdat
het bestaan van de regeling zal bewerkstelligen dat pensioenfondsen en professionele
verzekeraars minder snel geneigd zullen zijn aan afkoop en andere verboden
handelingen mee te werken.Wat de voorwaarde van zekerheidstelling ter verkrijging van uitstel van
betaling voor conserverende aanslagen betreft, wijzen wij er op dat niet in
alle gevallen zekerheid behoeft te worden gesteld. Waar dat wel het geval
is, overlapt de werking van de genoemde aansprakelijkheidsbepalingen slechts
in theorie en in bepaalde gevallen de werking van de voorwaarde van zekerheidstelling
voor uitstel van betaling. Feitelijk is in ieder geval geen overlap aanwezig
tussen het tijdstip waarop de zogenoemde verboden handeling plaatsvindt en
het tijdstip waarop de belastingaanslag verschuldigd wordt waarin de fiscale
gevolgen van de verboden handeling tot uitdrukking worden gebracht.Daar waar, in de tijd gezien, de voor uitstel van betaling verschafte
zekerheid en de aansprakelijkheid van de verzekeraar formeel naast elkaar
bestaan, is slechts in theorie sprake van cumulatie, vanwege de rangorde die
feitelijk bestaat tussen beide maatregelen. De aansprakelijkstelling van de
verzekeraar is immers pas mogelijk als redelijkerwijs vast is komen te staan
dat invordering van de belasting in kwestie bij de belastingplichtige zelf
niet mogelijk blijkt. Maar, juist omdat de belastingplichtige voor de voldoening
van de conserverende aanslag zekerheid heeft gesteld, zal het zelden voorkomen
dat de verzekeraar in die gevallen nog zal moeten worden aangesproken.Uit het voorgaande kan de conclusie worden getrokken dat de aansprakelijkheid
van de verzekeraars vooral een functie heeft ten behoeve van de afwikkeling
van puur binnenlandse situaties en de zekerheidstelling ten behoeve van conserverende
aanslagen voor de juiste afwikkeling van conserverende aanslagen naar aanleiding
van grensoverschrijdende situaties.Wat betreft het derde lid zij verwezen naar de toelichting op artikel
44, derde lid. De aldaar geregelde bepaling van het bedrag waarvoor een kind
aansprakelijk is, wordt overeenkomstig toegepast op de verzekeraar. NMet de nieuwe artikelen 44b en 44c worden verzekeraars van arbeidspensioenen
onderscheidenlijk verzekeraars van kapitaalverzekeringen eigen woning, evenals
voor de verzekeraars van lijfrenten reeds het geval is en waarop in de toelichting
bij onderdeel M uitgebreid is ingegaan, aansprakelijk gesteld voor de verschuldigde
belasting en, voorzover van toepassing, voor de verschuldigde revisierente.Wat betreft het derde lid van de artikelen 44b en 44c zij verwezen naar
de toelichting op artikel 44, derde lid. De aldaar geregelde bepaling van
het bedrag waarvoor een kind aansprakelijk is, wordt overeenkomstig toegepast
op de verzekeraar. OIn artikel 45 is een aansprakelijkheidsbepaling opgenomen die ziet op
de aansprakelijkheid – onder bepaalde voorwaarden – van derden
ter zake van verschuldigde vermogensbelasting. Nu de Wet op de vermogensbelasting
1964 wordt ingetrokken, wordt een dergelijke bepaling overbodig. PAangezien artikel 45 vervalt wordt de verwijzing naar dit artikel in artikel
50, tweede lid, geschrapt. Aan artikel 50, vierde lid, onderdeel a, worden
toegevoegd het in de Algemene wet inzake rijksbelastingen voorgestelde artikel
52a en het nieuwe tweede en derde lid van artikel 53. Deze voorgestelde bepalingen
bevatten verplichtingen voor bepaalde administratieplichtigen. De toevoeging
in deze bepaling betekent dat de verzwaring van de bewijslast niet geldt indien
het niet aan de aansprakelijk gestelde is te wijten dat aan deze verplichtingen
niet volledig is voldaan door de desbetreffende administratieplichtige.Tevens is van de gelegenheid gebruik gemaakt de verwijzing naar de relevante
artikelen van de Algemene wet inzake rijksbelastingen aan te passen aan de
wijzigingen in laatstgenoemde wet die hebben plaatsgevonden ingevolge de Wet
van 29 juni 1994, Stb. 499, strekkende tot aanpassing van administratieve
verplichtingen.Opgemerkt zij dat is uitgegaan van de tekst van artikel 50, vierde lid,
onderdeel a, zoals die luidt indien het bij koninklijke boodschap van 23 december
1996 ingediende wetsvoorstel tot aanpassing van het fiscale procesrecht aan
de Algemene wet bestuursrecht en wijziging van een aantal fiscale en andere
wetten (herziening van het fiscale procesrecht) (25 175), dat reeds tot
wet is verheven (Stb. 1998, 621), in werking is getreden. Artikel XIV Wet op de accijnsMet deze bepaling wordt de verwijzing naar de inflatiecorrectie in de
Wet op de inkomstenbelasting 1964 gewijzigd in een verwijzing naar de inflatiecorrectie
in de Wet inkomstenbelasting 2001. Hiermee wordt geen inhoudelijke wijziging
beoogd. Artikel XV Wet waardering onroerende zakenDeze wijziging houdt verband met de uitbreiding van artikel 53 van de
Algemene wet inzake rijksbelastingen met een nieuw tweede en derde lid (eigener
beweging verstrekken van gegevens en inlichtingen met de bijbehorende sociaal-fiscale
nummers). Het is niet de bedoeling dat inzake de verstrekking van gegevens
ten behoeve van de waardebepaling en waardevaststelling in het kader van de
Wet waardering onroerende zaken bij algemene maatregel van bestuur deze leden
geheel of gedeeltelijk van toepassing kunnen worden verklaard of dat regels
kunnen worden gesteld die hiermee overeenkomen. Daarom wordt in artikel 31
van de Wet waardering onroerende zaken volstaan met een aanhaling van artikel
53, eerste en vierde lid, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen. Artikel XVI Wet belastingen op milieugrondslagMet deze bepaling wordt de verwijzing naar de inflatiecorrectie in de
Wet op de inkomstenbelasting 1964 gewijzigd in een verwijzing naar de inflatiecorrectie
in de Wet inkomstenbelasting 2001. Hiermee wordt geen inhoudelijke wijziging
beoogd. Artikel XVII Wet vermindering afdracht loonbelasting en
premie voor de volksverzekeringen AMet deze bepaling worden de verwijzing naar enige begrippen in de Wet
op de inkomstenbelasting 1964 gewijzigd in verwijzingen naar dezelfde begrippen
in de Wet inkomstenbelasting 2001. Hiermee wordt geen inhoudelijke wijziging
beoogd. BMet deze bepaling wordt de jaarlijkse vervanging van de in het artikel
15a, eerste lid, vermelde bedragen gewijzigd in verband met de inwerkingtreding
van de Wet inkomstenbelasting 2001. Hiermee wordt geen inhoudelijke wijziging
beoogd.De gewijzigde bepaling werkt voor het eerst bij het begin van het kalenderjaar
2001 zodra bij het begin van dat kalenderjaar de in artikel 10.1.1. genoemde
bedragen op grond van die bepaling worden vervangen door andere. CMet deze bepaling wordt de jaarlijkse vervanging van de in het artikel
16, eerste lid, vermelde bedrag gewijzigd in verband met de inwerkingtreding
van de Wet inkomstenbelasting 2001. Hiermee wordt geen inhoudelijke wijziging
beoogd.De gewijzigde bepaling werkt voor het eerst bij het begin van het kalenderjaar
2001 zodra bij het begin van dat kalenderjaar de in artikel 10.1.1. genoemde
bedragen op grond van die bepaling worden vervangen door andere. Artikel XVIII Kaderwet financiële verstrekkingen
FinanciënMet deze bepaling wordt aangesloten bij de bepaling over het begrip ondernemer
in artikel 3.2.1.2 van de Wet inkomstenbelasting 2001. Artikel XIX Aanpassingswet Wet waardering onroerende zakenArtikel IV van de Aanpassingswet Wet waardering onroerende zaken wijzigt
onder meer de artikelen 42a en 66e van de Wet op de inkomstenbelasting 1964
met ingang van 1 januari 2001. In verband met de intrekking van de Wet
op de inkomstenbelasting 1964 per 1 januari 2001 vervalt artikel IV.
De desbetreffende in artikel IV voorgestelde wijziging is overigens geïncorporeerd
in artikel 3.6.3, derde lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001.Artikel VI van de Aanpassingswet Wet waardering onroerende zaken betreft
een wijziging van artikel 9 van de Wet op de vermogensbelasting 1964. Op grond
van artikel 4 van het Besluit van 20 december 1996 tot vaststelling van de
tijdstippen van inwerkingtreding van de artikelen III, IV, V en VI van de
Aanpassingswet Wet waardering onroerende zaken treedt deze wijziging in werking
met ingang van 1 januari 2002. Daar met ingang van 1 januari 2001
de Wet op de vermogensbelasting 1964 wordt ingetrokken, kan artikel VI van
de Aanpassingswet Wet waardering onroerende zaken komen te vervallen. Artikel XX Wet overgang belastingheffing in euro's ADoor het intrekken van de Wet op de vermogensbelasting 1964 met ingang
van 1 januari 2001 is de bijzondere bepaling in het tweede lid overbodig.
Deze bepaling is namelijk gericht op de heffing van de vermogensbelasting
over het kalenderjaar 2002.Voor het overige blijft de Wet overgang belastingheffing in euro's inhoudelijk
ongewijzigd. Dit betekent onder meer dat de heffing en invordering van inkomstenbelasting
over het kalenderjaar 2001 in beginsel in guldens plaatsvindt (artikel 2).
Op basis van de op artikel 3 gebaseerde ministeriële regeling kan de
belastingplichtige er echter voor kiezen dat de heffing en invordering van
inkomstenbelasting over dat jaar plaatsvindt in euro's.Met het oog op de heffing en invordering over het kalenderjaar 2001 zijn
in de Wet inkomstenbelasting 2001 bij de eurobedragen steeds de guldensbedragen
tussen haakjes vermeld. Deze guldensbedragen zijn berekend overeenkomstig
artikel 5, eerste lid, van de Wet overgang belasting heffing in euro's. BIn verband met het intrekken van de Wet op de vermogensbelasting 1964
met ingang van 1 januari 2001 kan het zinsdeel vervallen dat verwijst
naar het vaststellen van belastingaanslagen en het nemen van beschikkingen
met betrekking tot de vermogensbelasting over het kalenderjaar 2002. CMet deze bepaling wordt de verwijzing naar de bepaling van de jaarwinst
in de Wet op de inkomstenbelasting 1964 gewijzigd in een verwijzing naar de
bepaling van de jaarwinst in de Wet inkomstenbelasting 2001. Hiermee wordt
geen inhoudelijke wijziging beoogd. Artikel XXI Wet inkomstenbelasting 2001 A, BIn het algemeen deel van de toelichting is aangegeven dat de figuur van
de zogenoemde conserverende aanslag door middel van een afzonderlijke belastingaanslag
zal worden vorm gegeven naast de aanslag die betrekking heeft op het «gewone»
niet te conserveren inkomen. Bij aanwezigheid van te conserveren inkomen wordt
de verschuldigde belasting daarom niet berekend op de voet van artikel 2.3.1
maar op de voet van de artikelen 2.3.1a en 2.3.1b.Ingevolge artikel 2.3.1a wordt de belasting die betrekking heeft op het
«gewone» inkomen berekend door de belastbare inkomens te verminderen
met het daarin begrepen te conserveren inkomen. In het tweede lid zijn de
(positieve) inkomensbestanddelen opgenomen die als te conserveren inkomen
worden aangemerkt. Dit houdt in dat – voorzover sprake is van belastbaar
inkomen uit werk en woning – het te conserveren inkomen niet van invloed
is op de tariefstelling voor de gewone aanslag.In de artikelen 3.3.4, zevende lid, 3.6.7, vierde lid, slotzin, 3.3.8
en 7.2.1, achtste lid, onderdeel d, van de Wet inkomstenbelasting 2001 zijn
voorts bepalingen opgenomen om te voorkomen dat het in aanmerking nemen van
te conserveren inkomen leidt tot ongewenste gevolgen bij inkomensafhankelijke
regelingen (verzamelinkomen), bij de verliesverrekening, de middeling en de
verrekening van de voorheffingen. Genoemde bepalingen zullen vervallen (onderdelen
E, F, H en L), zonder dat hiermee overigens een inhoudelijke
wijziging op dit punt wordt beoogd. Een en ander zal namelijk in de nieuwe
systematiek bij de desbetreffende regeling zelf worden bepaald (zie onderdelen
D, I, J, K, O en P).De belasting die betrekking heeft op te conserveren inkomen wordt ingevolge
artikel 2.3.1b berekend als de belasting die betrekking heeft op de belastbare
inkomens waaronder het te conserveren inkomen, verminderd met de belasting
die betrekking heeft op niet te conserveren inkomen. Hiermee wordt bereikt
dat – voorzover sprake is van belastbaar inkomen uit werk en woning –
het inkomen dat wordt begrepen in de normale aanslag, in aanmerking wordt
genomen bij de berekening van de belasting op het te conserveren inkomen (progressie).De aldus berekende belasting wordt ten minste gesteld op het bedrag aan
belasting dat verschuldigd zou zijn indien het te conserveren inkomen het
enige inkomen zou zijn. Hiermee wordt voorkomen dat negatief overig inkomen
uit werk en woning of negatief overig inkomen uit aanmerkelijk belang het
te conserveren inkomen zou verminderen. Zie ook de toelichting op de vervallen
artikelen 3.3.4, zevende lid, en 3.8.8 van de Wet inkomstenbelasting 2001. CMet deze wijzigingen wordt de formulering van het voorgestelde artikel
2.4.3 van de Wet inkomstenbelasting 2001 in overeenstemming gebracht met die
van het in het onderhavige wetsvoorstel opgenomen nieuwe artikel 44 van de
Invorderingswet 1990. Deze wijziging is redactioneel van aard.Zowel bij de ouder aan wie inkomensbestanddelen van een kind moeten worden
toegerekend als bij het kind kan zich het genieten van te conserveren inkomen
voordien. In dat geval – hierop ziet het nieuwe derde lid – dient
zowel de beperking van de verschuldigde inkomstenbelasting op de gewone aanslag
als die op de conserverende aanslag, zoals geregeld in de artikelen 2.3.1a
en 2.3.1b, het uitgangspunt te zijn voor de toerekening van het gedeelte van
de belasting dat op het kind kan worden verhaald. DDe voorgestelde toevoeging aan artikel 2.5.1 van de Wet inkomstenbelasting
2001 bepaalt dat het te conserveren inkomen niet wordt begrepen in het verzamelinkomen.
Het begrip te conserveren inkomen wordt nader omschreven in het voorgestelde
artikel 2.3.1a, tweede lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001 (zie onderdeel
B). Het verzamelinkomen is van belang voor de toepassing van diverse inkomensafhankelijke
regelingen, zoals de drempels bij de giften en de buitengewone lasten. Met
de voorgestelde bepaling wordt bereikt dat voor de bepaling van deze drempels
het te conserveren inkomen niet meetelt. Aldus wordt voorkomen dat de conserverende
aanslag, hoewel (nog) geen niet-toegestane handeling is verricht, de positie
van de belastingplichtige ongunstig zou beïnvloeden. EArtikel 3.3.4, zevende lid, (nieuw). Ingeval van emigratie of het onderbrengen
van pensioenkapitaal bij een niet toegelaten verzekeraar wordt aan de belastingplichtige
een conserverende aanslag opgelegd. Er kunnen zich echter later omstandigheden
voordoen waardoor de handhaving van zo'n conserverende aanslag niet meer gerechtvaardigd
is. In de eerste plaats kan daarbij gedacht worden aan de situatie van remigratie
waarbij het pensioenkapitaal is ondergebracht bij een toegelaten verzekeraar.
Daarnaast kan zich de situatie voordoen dat een belastingplichtige zijn pensioenkapitaal
aanvankelijk heeft ondergebracht bij een niet toegelaten verzekeraar
(bijvoorbeeld in een voortzettingssituatie), maar hij het kapitaal alsnog
onderbrengt bij een toegelaten verzekeraar. Het zevende lid bewerkstelligt
dat in situaties waarin geen aanleiding meer bestaat voor het handhaven van
een conserverende aanslag en aan de voorwaarden voor uitstel van betaling
als bedoeld artikel 25, vierde lid, van de Invorderingswet 1990 is voldaan,
het inkomen uit werk en woning en de desbetreffende aanslag op verzoek van
de belastingplichtige bij voor bezwaar vatbare beschikking wordt verminderd.Artikel 3.3.4, zevende lid, (oud) is in verband met de gewijzigde vormgeving
van de regeling rond de conserverende aanslag vervallen. Verwezen wordt naar
de toelichting bij de onderdelen F. en H. F, HIn de toelichting bij onderdeel A is aangegeven dat de belasting over
het te conserveren inkomen zal worden geheven door middel van een separate
belastingaanslag, en dat de gevolgen van het in aanmerking nemen van te conserveren
inkomen voor het verzamelinkomen, de verliesverrekening, de middeling en de
verrekening van voorheffingen zal worden geregeld bij de desbetreffende regelingen.
In verband met deze gewijzigde vormgeving van de regeling rond de conserverende
aanslag kunnen de in de onderdelen F en H genoemde bepalingen vervallen. LArtikel 7.2.1, achtste lid, onderdeel d, (nieuw) bewerkstelligt dat in
de situatie waarin een buitenlands belastingplichtige zijn pensioenkapitaal
van een niet toegelaten verzekeraar overdraagt aan een toegelaten verzekeraar
de conserverende aanslag op verzoek van de belastingplichtige bij voor bezwaar
vatbare beschikking kan worden verminderd indien wordt voldaan aan de voorwaarden
voor uitstel van betaling als bedoeld in artikel 25, vierde lid, van de Invorderingswet
1990. Hierbij kan worden gedacht aan de situatie dat een buitenlands belastingplichtige
in Nederland een dienstbetrekking gaat vervullen en de pensioenverplichting
na verloop van tijd van een niet toegelaten verzekeraar overgaat op een toegelaten
verzekeraar. In dat geval is er geen reden voor het handhaven van de opgelegde
conserverende aanslag.Artikel 7.2.1, achtste lid, onderdeel d (oud) is in verband met de gewijzigde
vormgeving van de regeling rond de conserverende aanslag vervallen. Verwezen
wordt naar de toelichting bij de onderdelen F. en H. GHet nieuwe onderdeel k van artikel 3.8.2 van de Wet inkomstenbelasting
2001 strekt ertoe te voorkomen dat ter compensatie van pensioentekorten binnen
de arbeidsrelatie lijfrenten worden afgesloten en die pensioentekorten vervolgens
in een latere fase alsnog binnen de arbeidsrelatie worden gecompenseerd. Daarbij
zou het voor de hand liggen om die latere inkoop van dit pensioentekort in
de arbeidsrelatie als een oneigenlijke handeling te bestempelen en tot loon
te rekenen. Dit zou echter tot gevolg kunnen hebben dat voor een deel van
een zuivere pensioenregeling, die ook na de inkoop van ontbrekende dienstjaren
dan wel diensttijd binnen de in hoofdstuk IIA van de Wet op de loonbelasting
1964 gestelde begrenzingen blijft, geen fiscale faciliëring wordt verleend
voorzover het pensioentekort reeds is gecompenseerd in de lijfrentesfeer.
Dit zou ook in de uitkeringsfase tot een splitsing van het pensioen leiden
in een deel dat in box 1 opkomt en een deel dat in box III aan de belastingheffing
wordt onderworpen. Om dit gevolg te voorkomen is ervoor gekozen niet de inkoop
of verbetering van pensioenaanspraken binnen de arbeidsrelatie maar de achteraf
bezien in het verleden ten onrechte verleende lijfrentepremie-aftrek
als een handeling in strijd met de voorwaarden aan te merken. Dit betekent
dat voorzover de lijfrenten als gevolg van de inkoop van of een verbetering
van de pensioenaanspraken binnen een arbeidsrelatie de in artikel 3.7.5. gestelde
begrenzingen te boven gaan het daarmee corresponderende deel van de premies
en van het daarop behaalde rendement wordt teruggenomen. Inkoop van pensioentekorten
of een verbetering van de pensioenaanspraken binnen de arbeidsrelatie dient
via de inhoudingsplichtige plaats te vinden. Ingevolge artikel 28, eerste
lid, onderdeel d, van de Wet op de loonbelasting 1964 moet de inhoudingsplichtige
ingevolge bij ministeriële regeling te stellen regels ondermeer opgaaf
aan de inspecteur verstrekken van gegevens die van belang kunnen zijn voor
de heffing van de inkomstenbelasting. De loonbelastingkaart is het middel
waarmee die verlangde gegevens worden verstrekt. Aan de loonbelastingkaart
wordt een speciale verplichte codering toegevoegd waaruit blijkt of een inkoop
of verbetering van pensioenrechten heeft plaatsgevonden. Daarnaast zal op
geautomatiseerde wijze door de belastingdienst het gebruik van de lijfrente-aftrek
worden geregistreerd. De door de werkgever aangeleverde gegevens inzake de
inkoop of verbetering van pensioenrechten kunnen in samenhang met de geautomatiseerde
registratie van verleende lijfrente-aftrek voor de inspecteur aanleiding vormen
de belastingplichtige aannemelijk te laten maken dat de lijfrente-aftrek achteraf
bezien terecht heeft plaatsgevonden.Voorts kunnen ingevolge het nieuwe vijfde lid van artikel 3.8.2 van de
Wet inkomstenbelasting 2001 bij algemene maatregel van bestuur regels worden
gesteld ter bepaling van de waardering van de pensioen- en lijfrenteaanspraken
ter compensatie van het pensioentekort.Met de voorgestelde wijziging van artikel 3.8.2, vierde lid, Wet inkomstenbelasting
1964 wordt beter tot uitdrukking gebracht dat de fictie dat geen negatieve
uitgaven in aanmerking zijn genomen, specifiek is bedoeld voor een reguliere
verdere fiscale behandeling van de aanspraak. Zolang bij een conserverende
aanslag uitstel van betaling geldt, en de belasting dus niet wordt ingevorderd,
wordt de lijfrente fiscaal behandeld als een reguliere lijfrente waarvan de
premies in aftrek zijn gebracht. Zolang geen niet-toegestane handeling wordt
verricht, gaat het immers slechts om een conserverende maatregel. Zie hiervoor
verder de toelichting op het voorgestelde artikel 3.8.2, vierde lid, Wet inkomstenbelasting
1964. GaDeze wijziging van artikel 3.8.5, tweede lid, Wet inkomstenbelasting 2001
heeft dezelfde strekking als de hiervoor toegelichte wijziging van artikel
3.8.2, vierde lid (onderdeel G). GbDe strekking van het voorgestelde artikel 3.8.7, vierde lid, Wet inkomstenbelasting
2001 stemt overeen met die van het eveneens in dit wetsvoorstel voorgestelde
nieuwe artikel 3.3.4, zevende lid. De bepaling ziet op situaties waarin weliswaar
een conserverende aanslag is opgelegd – bij emigratie of bij opbouw
of het onderbrengen van een aanspraak bij een niet-aangewezen buitenlandse
verzekeraar – maar waarbij zich vervolgens omstandigheden voordoen waardoor
het handhaven van deze conserverende aanslag niet meer nodig is. Het gaat
dan om de terugkeer naar een situatie waarin op zichzelf geen conserverende
aanslag wordt opgelegd. Als meest voor de hand liggend voorbeeld kan worden
gedacht aan de remigratie van een belastingplichtige met een lijfrente die
is verzekerd bij een binnenlandse verzekeraar. De concrete gevallen waarin,
en de voorwaarden waaronder een conserverende aanslag op grond van de
onderhavige bepaling wordt verminderd, zullen nader worden uitgewerkt bij
ministeriële regeling. IIngevolge het voorgestelde artikel 3.12.1 van de Wet inkomstenbelasting
2001 blijft voor de toepassing van de verliesverrekening bij de box inkomen
uit werk en woning het te conserveren inkomen buiten beschouwing. Het begrip
te conserveren inkomen is nader omschreven in het in onderdeel B voorgestelde
artikel 2.3.1a, tweede lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001.De onderhavige bepaling leidt ertoe dat de regeling inzake de verliesverrekening
wordt toegepast alsof de te conserveren inkomensbestanddelen, zoals bij voorbeeld
de negatieve uitgaven voor inkomensvoorzieningen bij emigratie, niet in aanmerking
zijn genomen. In concreto betekent dit dat een uit het gewone inkomen voortvloeiend
verlies – dus uit het inkomen dat is geschoond van te conserveren inkomen –
kan worden verrekend met positief gewoon inkomen uit andere jaren. Dit positieve
gewone inkomen uit andere jaren wordt uiteraard eveneens bepaald zonder rekening
te houden met te conserveren inkomen.Met deze systematiek wordt bereikt dat indien tien jaar lang geen niet-toegestane
handeling wordt verricht, en de conserverende aanslag wordt kwijtgescholden,
het opleggen van de conserverende aanslag geen gevolgen heeft gehad voor de
fiscale positie van de belastingplichtige op dit punt. Zie voorts de toelichting
op onderdeel A hiervoor. Tevens zij verwezen naar de toelichting op de artikelen
3.3.4, zevende lid, en 3.8.8 van de Wet inkomstenbelasting 2001, en het in
de toelichting op laatstgenoemde artikel opgenomen voorbeeld 2. Hoewel genoemde
bepalingen ingevolge de onderdelen E en H zullen vervallen, en in de thans
voorgestelde regeling op een aantal punten een andere systematiek wordt gevolgd,
behoudt genoemde toelichting voor een belangrijk deel haar waarde.Het uitsluiten van het te conserveren inkomen van de verliesverrekening
is, anders dan in de vervallen artikelen 3.3.4, zevende lid, en 3.8.8, niet
beperkt tot de situaties dat voor de daarover verschuldigde belasting uitstel
van betaling is verkregen. Hierbij is er van uitgegaan dat voor een conserverende
aanslag vrijwel steeds uitstel van betaling zal worden verleend. Ook indien
in een later stadium bij een niet-toegestane handeling de belasting alsnog
wordt ingevorderd, kan geen (meer) gebruik worden gemaakt van nog te verrekenen
verliezen. In de toelichting op artikel 3.8.8 is in dit kader reeds opgemerkt
dat mocht blijken dat dit in de praktijk tot problemen leidt, wij zullen bezien
of hier een oplossing voor kan worden gevonden. JVolgens de voorgestelde toevoeging aan artikel 3.13.1 blijft voor de toepassing
van de middelingsregeling het te conserveren inkomen en de daarover verschuldigde
belasting buiten aanmerking. Dit houdt in dat de middeling wordt toegepast
alsof de te conserveren inkomensbestand- delen niet in aanmerking zijn genomen. KArtikel 4.11.1 is voor de verrekening van het verlies uit aanmerkelijk
belang het evenbeeld van artikel 3.12.1 voor de verrekening van verlies uit
werk en woning. In verband daarmee zij verwezen naar de toelichting op laatstgenoemd
artikel in onderdeel I hiervoor. MIn dit onderdeel wordt artikel 8.2.2 van het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting
verder gestroomlijnd. Naast een aantal redactionele aanpassingen is een derde
lid toegevoegd. In het derde lid wordt bepaald dat de arbeidskorting die op
grond van de Wet op de loonbelasting 1964 is toegekend niet wordt teruggenomen
indien blijkt dat op grond van artikel 8.2.2, eerste en tweede lid, van de
Wet inkomstenbelasting 2001 geen of een geringer recht op arbeidskorting bestaat.
Tevens is bepaald dat het totaal aan arbeidskorting in aanmerking te nemen
bedrag nooit meer kan zijn dan één volledige arbeidskorting.
Thans is dat &euro; 697 (f 1536).Hiervoor is gekozen omdat anders het stimulerend effect van de arbeidskorting
zou verminderen. Immers een instromer moet als gevolg van de jaarbenadering
in de Wet inkomstenbelasting 2001 in het kalenderjaar waarin hij de arbeidsmarkt
betreedt, meer dan 50% van het fiscale equivalent van het wettelijk minimumloon
verdienen om recht te hebben op de arbeidskorting. Nu in de Wet inkomstenbelasting
2001 wordt bepaald dat – binnen zekere marges – niet wordt teruggekomen
op in de Wet op de loonbelasting 1964 toegekende arbeidskorting, hoeft een
instromer door de tijdvakbenadering in de loonbelasting slechts een tijdvakloon
te verdienen dat hoger is dan 50% van het fiscale equivalent van het wettelijk
minimumloon om in aanmerking te komen voor toepassing van de arbeidskorting.
Het bedrag dat het fiscale equivalent van 50% van het wettelijk minimumloon
weergeeft, is evenals het arbeidskortingpercentage als gevolg van een technische
bijstelling aangepast. Voorts is uit doelmatigheidsoverwegingen (minder aanslagen
en correcties alsmede lagere administratieve lasten) voor deze systematiek
gekozen. NZoals aangegeven in het algemene deel van de toelichting is er voor gekozen
om de conserverende belastingaanslag te verzelfstandigen. Daartoe wordt in
artikel 9.1 van de Wet inkomstenbelasting 2001 een onderscheid gemaakt tussen
de «gewone» aanslag en de conserverende aanslag. In de «gewone»
aanslag van het eerste lid wordt, globaal gezegd, de belasting over het gewone,
niet te conserveren, inkomen opgenomen, bepaald volgens de artikelen 2.3.1
en 2.3.1a. In het nieuwe tweede lid is vervolgens bepaald dat de belasting
over het te conserveren inkomen wordt geheven bij wege van een – separate –
conserverende aanslag. OHet voorgestelde artikel 9.2, vierde lid, van de Wet inkomstenbelasting
2001 bepaalt dat de voorheffingen, zoals de loonbelasting en de dividendbelasting,
alleen worden verrekend met de belasting over het «gewone» inkomen
als bedoeld in de artikelen 2.3.1 en 2.3.1a. De conserverende aanslag speelt
bij de verrekening derhalve geen rol. Is het bedrag van de voorheffingen hoger
dan de verschuldigde belasting op de gewone aanslag dan volgt teruggaaf, ook
al is tevens een conserverende aanslag opgelegd met een te betalen bedrag.
Op deze wijze wordt voorkomen dat een teruggaaf vanwege een aftrekpost weg
zou vallen tegen de belasting over te conserveren inkomen waarvoor anders
veelal uitstel van betaling zou worden verleend (en die na tien jaar reguliere
uitvoering voor kwijtschelding in aanmerking zou komen). Zie ook voorbeeld
1 in de toelichting op het vervallen artikel 3.8.8 van de Wet inkomstenbelasting
2001.Opgemerkt zij overigens dat het vorenstaande uiteraard geen afbreuk doet
aan de mogelijkheid om een dergelijke teruggaaf van belasting bij de «gewone»
aanslag in de invorderingssfeer te verrekenen met verschuldigde
belasting over een conserverende aanslag waarvoor geen uitstel van betaling
wordt verkregen, of waarvoor het uitstel is beëindigd. PVolgens het nieuwe artikel 9.3, zevende lid, van de Wet inkomstenbelasting
2001 wordt bij de bepaling van een voorlopige teruggaaf geen rekening gehouden
met inkomensbestanddelen waarvan de daaraan toe te rekenen belasting wordt
begrepen in een conserverende aanslag (te conserveren inkomen). Deze bepaling
houdt verband met de voorziening in de sfeer van de te verrekenen voorheffingen
in onderdeel N. Hiermee wordt bereikt dat, ook wanneer een conserverende aanslag
zal worden opgelegd, al gedurende het jaar door middel van een voorlopige
teruggaaf kan worden vooruitgelopen op een te verwachten teruggaaf op de «gewone»
aanslag. QAls gevolg van de wijziging van artikel 8.2.2 van de Wet inkomstenbelasting
2001 wordt met deze bepaling ook de indexeringsbepaling die ziet op de indexering
van het maximumbedrag voor de arbeidskorting aangepast. RIn artikel 10.1.7 wordt geregeld hoe het percentage van de arbeidskorting
jaarlijks wordt berekend. Voorts wordt bepaald hoe de minimumdrempel waarboven
arbeidskorting wordt opgebouwd, wordt geïndexeerd. Zowel de minimumdrempel
als het arbeidskortingpercentage worden jaarlijks afgeleid van het op 1 januari
van dat jaar geldende wettelijk minimumloon volgens de Wet minimumloon en
minimumvakantiebijslag. De minimumdrempel wordt berekend door 50% te nemen
van het fiscale equivalent van het wettelijk minimumloon. Het arbeidskortingpercentage
wordt berekend door een fiscaal equivalent af te leiden van het wettelijk
minimumloon en vervolgens het maximale arbeidskortingbedrag na toepassing
van artikel 10.1.1 van de Wet inkomstenbelasting 2001 te delen door het verschil
tussen 50% van het fiscale minimumloon en 100% van het fiscale minimumloon. SArtikel 10.2.1 is een delegatiebepaling op grond waarvan bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur administratieplichtigen kunnen worden aangewezen
die verplicht zijn eigener beweging gegevens en inlichtingen, voorzien van
het sociaal-fiscaalnummer, te verstrekken ten behoeve van de belastingheffing
over het inkomen van degene op wie die gegevens en inlichtingen betrekking
hebben. Welke gegevens en inlichtingen verstrekt moeten worden, wordt eveneens
bij of krachtens algemene maatregel van bestuur bepaald. Het betreft gegevens
die van belang kunnen zijn voor de belastingheffing over winst uit onderneming,
het resultaat uit overige werkzaamheden, loon, inkomsten uit eigen woning,
periodieke uitkeringen en verstrekkingen, negatieve uitgaven voor inkomensvoorzie-
ningen en inkomen uit sparen en beleggen. Voorts kunnen gegevens benodigd
zijn ter bepaling van uitgaven voor inkomensvoorzieningen, uitgaven voor kinderopvang
en persoonsgebonden aftrekposten. In ieder geval kan daarbij gedacht worden
aan renseignering van spaarsaldi, stand van effectendepots, rente en dividend
door financiële instellingen en de waarde van kapitaalverzekeringen,
al dan niet gekoppeld aan de eigen woning, en lijfrenten door verzekeraars.
Verder zullen regels worden gesteld omtrent het tijdstip en de wijze waarop
en aan wie deze gegevens en inlichtingen verstrekt moeten worden.
Tevens is van belang dat in nadere regelgeving wordt opgenomen op welk tijdstip
degene op wie de gegevens en inlichtingen betrekking hebben, verplicht is
om zijn sociaal-fiscaalnummer aan de administratieplichtige te verstrekken
en verplicht is zich te identificeren bij de administratieplichtige en een
kopie van zijn identificatiedocument te laten opnemen in de administratie
van de administratieplichtige. AFDELING B Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Artikel I Pensioen- en spaarfondsenwetZoals aangegeven in de algemene toelichting op het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting
2001 streeft Nederland naar het wegnemen van fiscale belemmeringen voor pensioenopbouw
in grensoverschrijdende situaties – zoals bij migrerende werknemers,
maar wil het daarbij tevens komen tot goede waarborgen voor het behoud van
fiscale claims en het voorkomen van oneigenlijk gebruik. Voor de goede orde
wordt daarbij opgemerkt dat in het kader van het ontwerp van een nieuwe Pensioen-
en spaarfondsenwet zal worden bezien welke belemmeringen die in het verleden
vanuit pensioenbeleid wenselijk zijn gebleken, gehandhaafd dienen te blijven.
Ingevolge het voorgestelde artikel 3.3.4 van de Wet inkomstenbelasting 2001
wordt, onder meer, bij emigratie van de pensioengerechtigde en bij waardeoverdracht
van pensioen aan een op grond van de loonbelasting kwalificerende buitenlandse
pensioenuitvoerder – die niet aan de te stellen voorwaarden inzake informatieverstrekking
en het stellen van zekerheid voldoet – een zogenoemde conserverende
aanslag opgelegd. Voor de aldus verschuldigde belasting zal in beginsel uitstel
van betaling worden verleend (zolang met betrekking tot het pensioen geen
niet-toegelaten handeling, zoals afkoop, vervreemding of zekerheidstelling,
wordt verricht). In een aantal gevallen zal de belastingplichtige hiervoor
echter zekerheid moeten stellen. In de toelichting op genoemd artikel wordt
in dit kader opgemerkt dat om te voorkomen dat die zekerheidstelling een beperking
zou vormen voor de overdracht van pensioenkapitaal naar het buitenland, de
mogelijkheid zal worden geboden om het pensioenkapitaal aan de Belastingdienst
te verpanden, en dat artikel 32 van de Pensioen- en spaarfondsenwet daartoe
wordt gewijzigd. Met de onderhavige wijziging wordt hieraan uitvoering gegeven.
Die verpanding zal vervolgens in een overeenkomst tussen de Belastingdienst,
de buitenlandse pensioenuitvoerder en de betrokken deelnemer worden gerealiseerd.Op basis van het voorgestelde artikel 25, vierde lid, van de Invorderingswet
1990 zullen bij ministeriële regeling nadere regels worden gesteld over
het uitstel van betaling en het stellen van zekerheid. Daarbij zal onder meer
worden bepaald in welke gevallen zekerheid moet worden gesteld, en op welke
wijzen dit kan geschieden. Artikel II Coördinatiewet Sociale VerzekeringDe wijzigingen in de Coördinatiewet Sociale Verzekering houden verband
met de wijzigingen van onderscheidenlijk de premiespaarregeling en de spaarloonregeling
in de Wet op de loonbelasting 1964. De premiespaarregeling en de spaarloonregeling
hebben met ingang van 1 januari 2001 een gezamenlijk maximum. Tevens
zijn met ingang van 1 januari 2001 de mogelijkheden tot onbelast deblokkeren
van spaargelden binnen vier jaar na de inhouding, gewijzigd. De bestaande
mogelijkheden tot onbelaste deblokkering binnen vier jaar zijn in tact gebleven,
met uitzondering van het verzekeringssparen. De onbelaste deblokkeringsmogelijkheden
zijn uitgebreid met respectievelijk de start van een eigen onderneming,
de opname van verlof en de financiering van eigen scholingsuitgaven. Voor
een meer uitgebreide toelichting op de wijzigingen per 1 januari 2001
in de werknemersspaarregelingen wordt verwezen naar de toelichting op Artikel
V, onderdelen D, E, AA en AB van hoofdstuk 1 van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting
2001. Artikel III Wet financiering volksverzekeringen A, BMet deze bepalingen wordt het heffingssysteem van de Wet financiering
volksverzekeringen in overeenstemming gebracht met het heffingssysteem van
de Wet inkomstenbelasting 2001. HOOFDSTUK 2 OVERGANGSRECHT Artikel I Overgangsrecht inkomstenbelasting A. Staking bij einde ondernemerschapHet ondernemersbegrip kent onder de Wet inkomstenbelasting 2001 een nieuwe
afbakening ten opzichte van andere bronnen. Op grond van artikel 3.2.1.2 wordt
het ondernemerschap beperkt tot personen voor de rekening van wie een of meer
ondernemingen worden gedreven. Dat leidt ertoe dat belastingplichtigen die
uitsluitend medegerechtigd zijn tot het vermogen van een onderneming, niet
langer als ondernemer worden aangemerkt. Doorgaans vallen de inkomsten uit
de medegerechtigdheid voortaan in het regime voor inkomen uit sparen en beleggen
(box III).Zonder nadere regeling zou de fiscale claim op de stille reserves en de
fiscale reserves die op 31 december 2000 aanwezig zijn bij belastingplichtigen
die door het inwerkingtreden van de Wet inkomstenbelasting 2001 geen ondernemer
meer zijn, mogelijk verloren gaan. De fiscale claim op de oudedagsreserve
zou, indien voor rekening van de belastingplichtige geen andere onderneming
wordt gedreven, eveneens verloren gaan.De voorgestelde overgangsbepaling strekt er toe de fiscale claims in de
belastingheffing te betrekken door een staking per 31 december 2000 aan te
nemen. De Wet op de inkomstenbelasting 1964 is daarbij zoveel mogelijk van
toepassing. Dit betekent bijvoorbeeld dat op de stakingswinst de stakingsvrijstelling
van artikel 8, eerste lid, onderdeel d, van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 in mindering kan worden gebracht. Voorts is geregeld dat het bijzondere
tarief van 45% kan worden toegepast. De stakingswinst wordt begrepen in het
inkomen uit werk en woning van het jaar 2001. Daarmee wordt voorkomen dat
de herziening van het ondernemersbegrip per 1 januari 2001 reeds feitelijke
gevolgen zou hebben voor de verschuldigde belasting van het jaar 2000. Om
mogelijke liquiditeitsproblemen te voorkomen, wordt in artikel V, onderdeel
B, van hoofdstuk 2, voorzien in een betalingsregeling in de invorderingssfeer.In het eerste lid wordt een staking van een onderneming aangenomen, indien
de belastingplichtige ten aanzien van de onderneming niet langer als ondernemer
wordt aangemerkt. De formulering «ten gevolge van de inwerkingtreding»
is opgenomen om te voorkomen dat een onttrekking van vermogensbestanddelen
aan of een staking van een voor eigen rekening gedreven onderneming ultimo
van het jaar 2000 onder deze bepaling zou vallen. Aangezien de bepaling er
toe strekt de fiscale claims per 31 december 2000 in de belastingheffing te
betrekken, is het stakingsmoment eveneens gesteld op 31 december
2000. De vermogensbestanddelen die voorheen de fictief gestaakte onderneming
vormden, vallen met ingang van 1 januari 2001 onder het regime van box
III.Volgens het tweede lid wordt het regime van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 gevolgd voor wat betreft de bepaling van de omvang van de winst. Daardoor
kan de stakingsvrijstelling van artikel 8, eerste lid, onderdeel d, van de
Wet op de inkomstenbelasting 1964 in mindering worden gebracht. Om onredelijke
gevolgen te voorkomen is, volgens het eerste en tweede lid, de desinvesteringsbijtelling
bij het bepalen van de stakingswinst uitgesloten. Dat is echter niet het geval
wanneer in het jaar 2001 alsnog een vervreemding plaatsvindt die onder de
Wet op de inkomstenbelasting 1964 zou leiden tot een desinvesteringsbijtelling.
De fictieve staking heeft geen gevolgen voor de toepassing van de oudedagsreserve
tot die datum.In het derde lid is bepaald dat de winst ten gevolge van de fictieve staking
wordt vermeerderd met de oudedagsreserve en eventueel verminderd met premies
voor lijfrenten. Deze systematiek wijkt af van de systematiek van de Wet op
de inkomstenbelasting 1964, waarbij de oudedagsreserve en de premies voor
lijfrenten niet in de winst worden begrepen, maar afzonderlijke ten laste
of ten bate van het inkomen worden gebracht. De in aanmerking te nemen oudedagsreserve
is volgens het vierde lid de oudedagsreserve per 31 december 2000, verminderd
met het deel van de stakingsvrijstelling dat nog niet is benut voor de stakingswinst.
Hierdoor valt de oudedagsreserve voor dit niet benutte deel van de stakingsvrijstelling
onbelast vrij.Volgens het vijfde lid wordt de vermindering met lijfrentepremies beperkt
tot ten hoogste het gezamenlijke bedrag van de oudedagsreserve en vijfde tranche
van artikel 45a, vijfde lid, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Hiermee
wordt aangesloten bij de systematiek van de Wet op de inkomstenbelasting 1964.Het is mogelijk dat de belastingplichtige naast zijn onderneming die hij
op grond van dit onderdeel moet staken, over nog een onderneming beschikt
waarvoor hij wel de ondernemersstatus heeft. Voor die situatie voorziet het
zesde lid in de mogelijkheid de oudedagsreserve nog niet (volledig) op te
heffen, maar naar de andere onderneming(en) mee te nemen. In deze situatie
kan de belastingplichtige bij zijn aangifte over het jaar 2000 aangeven dat
hij de oudedagsreserve of een deel daarvan doorschuift en het andere gedeelte
toevoegt aan de winst ten gevolge van de fictieve staking.Volgens het zevende lid wordt de op grond van dit onderdeel behaalde winst
begrepen in het inkomen uit werk en woning over het jaar 2001. Hierdoor zijn
onder meer de tarieven van de Wet inkomstenbelasting 2001 van toepassing.
Door de werking van de onderdelen W en X is verliesverrekening met het jaar
2000 en eerdere jaren mogelijk. Verder bepaalt het zevende lid dat de verschuldigde
belasting geheven wordt bij wege van conserverende aanslag. Voor de op grond
van dit onderdeel verschuldigde belasting kan uitstel van betaling worden
verleend.In het achtste en negende lid is geregeld dat over het bij deze fictieve
staking behaalde voordeel voor het deel dat uitkomt boven de derde schijf
van de tarieftabel een tarief van 45% inkomstenbelasting verschuldigd is.
Dit is gelijk aan het stakingstarief van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. B. Doorschuiving van onderneming naar een werkzaamheidDeze bepaling voorkomt dat over vermogensbestanddelen die door de herziening
van het ondernemersbegrip in de Wet inkomstenbelasting 2001 worden aangemerkt
als vermogensbestanddelen van een werkzaamheid en die daarvoor ondernemingsvermogen
waren, volgens onderdeel A moet worden afgerekend. Daartoe wordt voor deze
vermogensbestand- delen in het eerste lid een waarderingsvoorschrift
gegeven voor de berekening van de stakingswinst volgens onderdeel A. Dit waarderingsvoorschrift
houdt in dat deze vermogensbestanddelen op de eindbalans worden gesteld op
de boekwaarde in plaats van de waarde in het economische verkeer. Het waarderingsvoorschrift
heeft geen betrekking op aan de vermogensbestanddelen gerelateerde fiscale
reserves, aan- gezien deze fiscale reserves niet kunnen voorkomen in het regime
van een werkzaamheid. Het voorgestelde tweede lid strekt er toe de fiscale
claim op de stille reserves in deze vermogensbestanddelen door te schuiven
naar het regime van resultaat uit een werkzaamheid. Dit wordt bereikt doordat
vermogensbestanddelen op de openingsbalans van de desbetreffende werkzaamheid
gewaardeerd moeten worden tegen dezelfde boekwaarde als die op de eindbalans
van de onderneming. C. Geen staking bij einde ondernemerschap van onderneming
met winst uit zeescheepvaart aan de hand van tonnageHet einde van het ondernemerschap bij de bepaling van de winst aan de
hand van de tonnage vergt een specifieke bepaling, aangezien er in dit geval
door de wijze waarop de winstgrondslag wordt vastgesteld in beginsel geen
fiscale claim op de stille reserves rust.Daarom bewerkstelligt het eerste lid, ter voorkoming van onduidelijkheden,
dat de fictieve staking van onderdeel A niet van toepassing is op ondernemingen
die de winst bepalen aan de hand van de tonnage. In dit geval gaat men derhalve
zonder afrekening over naar box III.In het geval dat de verplichte keuze van tien jaar – anders dan
door overlijden – niet wordt vol gemaakt als gevolg van een gehele of
gedeeltelijke staking van de activiteiten waaruit de oorspronkelijke onderneming
bestond, strekt het tweede lid er toe, dezelfde sanctie van toepassing te
doen zijn als was opgenomen in artikel 8c, achtste lid, van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. D. Staking zeescheepvaartondernemingZonder nadere regeling kunnen voor medegerechtigden in zeescheep- vaartondernemingen
die niet hebben gekozen voor het tonnageregime nadelige gevolgen door de voorgestelde
versnelde eindafrekening ontstaan indien schepen nog niet lang geleden zijn
aangeschaft, met als gevolg dat er nog niet zoveel stille reserves zijn ontstaan
voor een volledige benutting van de stakingsvrijstelling. Om aan dit nadeel
van de versnelde eindafrekening tegemoet te komen is in de onderhavige bepaling
een voorziening opgenomen. De voorziening houdt in dat de te belasten stakingswinst
wordt verminderd met het bedrag van de nog niet benutte stakingsvrijstelling,
maar ten hoogste met het bedrag van de nog niet in aanmerking genomen afschrijving
op een schip. In het tweede lid is een voorziening opgenomen voor de situatie dat men
met het oog op de temoetkoming van het eerse lid een schip aanschaft en dat
binnen redelijk korte termijn weer vervreemdt. In zo'n situatie wordt de tegemoetkoming
van het eerste lid teruggenomen. E. Afgegeven beschikkingen bestemmingswijzigingswinst
voor landbouwgrondenDe bepaling continueert artikel 70 van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. De volgens dat artikel getroffen beschikkingen blijven derhalve betekenis
houden voor de toepassing van de landbouwvrijstelling voor de Wet inkomstenbelasting
2001. F. Verwijzingen naar te verrekenen verliezenMet deze bepaling wordt bewerkstelligd dat de verwijzingen naar te verrekenen
verliezen bij winst uit een onderneming gecontinueerd worden. G. Voor bepaling van de winst aan de hand van de tonnage
is 1996 het eerste jaarDe bepaling continueert artikel 70b van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. H. Gevolgen wijziging waarderingsstelsel pensioenverplichtingen
ultimo 1994De bepaling continueert artikel 70a van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. I. Tegemoetkoming voor de kosten van het invoeren van
de euro in 2001Deze bepaling is ontleend aan artikel XVI van de wet van 17 december 1998,
Stb. 725, houdende Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (belastingplan
1999). Zij strekt ertoe de tijdelijke maatregel om met name kleine bedrijven
tegemoet te komen voor de kosten van het invoeren van de euro, om te zetten
naar de Wet inkomstenbelasting 2001. J. Scholingsbijtelling en reservesOp grond van artikel 3.2.2.40, tweede lid, van de Wet inkomstenbelasting
2001 vinden de scholingsaftrek en scholingsbijtelling plaats volgens de regels
voor het tijdvak waarin kosten en lasten van scholing bij het bepalen van
de winst in aanmerking zijn genomen. Dat houdt in dat met betrekking tot de
kosten en lasten die in aanmerking zijn genomen vóór 2001 het
regime van de scholingsaftrek en scholingsbijtelling van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 van toepassing blijft. Met ingang van het jaar 2001 is een scholingsbijtelling
een winstbestanddeel, ook indien de aftrek destijds onder de Wet op de inkomstenbelasting
1964 is genoten. Het eerste lid strekt hiertoe. De investeringsaftrek, desinvesteringsbijtelling
en scholingsaftrek bestonden als zodanig al onder de Wet op de inkomstenbelasting
1964 en de desbetreffende bepalingen werken op grond van artikel 3.2.2.40
van de Wet inkomstenbelasting 2001 reeds door naar latere jaren.Het tweede lid strekt ertoe egalisatiereserves, assurantiereserves, exportrisicoreserves
en vervangingsreserves te continueren voor de Wet inkomstenbelasting 2001. K. Oudedagsreserve bij begin van 2001Voortaan maakt de oudedagsreserve deel uit van de winstbepaling. De onder
de Wet op de inkomstenbelasting 1964 gevormde oudedagsreserve zal derhalve
onder de nieuwe systematiek van de Wet inkomstenbelasting 2001 moeten worden
gebracht. Dit betekent dat de reeds gevormde oudedagsreserve op de balans
van een onderneming moet worden opgevoerd. Het eerste lid bewerkstelligt dat de onder de Wet op de inkomstenbelasting
1964 opgebouwde oudedagsreserve wordt aangemerkt als een oudedagsreserve die
onder de Wet inkomstenbelasting 2001 is gevormd en dat de oudedagsreserve
naar de stand van 31 december 2000 op de balans per 1 januari 2001 van
de onderneming wordt opgevoerd. In de laatste volzin van het eerste lid is
opgenomen dat het te boek stellen van de oudedagsreserve niet
kan worden beschouwd als een toevoeging die ten laste van de winst kan worden
gebracht.Indien sprake is van meer dan één onderneming, dient er
een toedeling van de oudedagsreserve aan die ondernemingen plaats te vinden,
aangezien de oudedagsreserve voortaan per onderneming op de balans staat.
Het tweede lid bepaalt dat de ondernemer in dat geval kan kiezen aan welke
ondernemingen hij de reeds gevormde oudedagsreserve toedeelt. Hierdoor kan
overigens de oudedagsreserve van een onderneming het vermogen van die onderneming
overschrijden.Het voorgestelde derde lid bewerkstelligt dat voorzover de oudedagsreserve
volgens onderdeel A reeds wordt afgerekend bij de overgang naar de Wet inkomstenbelasting
2001, er geen doorschuiving naar een voortgezette onderneming of ondernemingen
van de belastingplichtige plaatsvindt.Volgens artikel 3.2.2.55, eerste lid, laatste volzin, van de Wet inkomstenbelasting
2001, treedt bij het bepalen van de winst over een gebroken boekjaar het boekjaar
in de plaats van het kalenderjaar. Aangezien het onderhavige onderdeel K uitsluitend
per 1 januari 2001 moet worden toegepast, wordt volgens het vierde lid
artikel 3.2.2.55, eerste lid, laatste volzin, van de Wet inkomstenbelasting
2001, expliciet uitgesloten voor de werking van deze bepaling. L. Doorschuiving oudedagsreserve bij staking in het jaar
2000Indien een belastingplichtige in een bepaald jaar een onderneming of een
gedeelte van een onderneming staakt, blijft op grond van artikel 44f, tweede
lid, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 op verzoek een vrijval van de
oudedagsreserve bij het einde van dat jaar achterwege, indien de belastingplichtige
aannemelijk maakt dat aan het einde van het daaropvolgende jaar voldoende
ondernemingsvermogen aanwezig is. Voorzover de aldus doorgeschoven reserve
het ondernemingsvermogen aan het einde van het daaropvolgende kalenderjaar
overtreft, wordt volgens artikel 44f, eerste lid, onderdeel d, van de Wet
op de inkomstenbelasting 1964 de oudedagsreserve alsnog belast.De voorgestelde bepaling strekt ertoe de werking van deze doorschuifregeling
voor het jaar 2001 te continueren, zij het op een aan de nieuwe systematiek
van de oudedagsreserve aangepaste wijze.Het eerste lid ziet op het geval waarin na de staking van een onderneming
of een gedeelte van een onderneming in het jaar 2000 nog een of meer ondernemingen
resteren. Onderdeel K kan dan worden toegepast aangezien er bij het begin
van het jaar 2001 een balans is waarop de oudedagsreserve kan worden opgevoerd.
Wel dient per 31 december 2001, evenals bij artikel 44f, eerste lid, onderdeel
d, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964, te worden getoetst of op dat
moment voldoende ondernemingsvermogen aanwezig is. Dit wordt bewerkstelligd
door aan te nemen dat in het jaar 2001 een onderneming is gestaakt, met gevolg
dat aan het einde van 2001 toetsing van de oudedagsreserve aan het ondernemingsvermogen
dient plaats te vinden.Het tweede lid ziet op het geval waarin na de staking van een onderneming
in het jaar 2000 er niet een onderneming resteert. De oudedagsreserve kan
dan niet worden doorgeschoven. In dat geval wordt de oudedagsreserve begrepen
in het inkomen uit werk en woning van het jaar 2001.Het derde lid bepaalt in afwijking van het tweede lid dat deze opname
in het inkomen uit werk en woning van het jaar 2001 achterwege kan blijven
indien de belastingplichtige in het jaar 2001 alsnog een onderneming voor
zijn rekening gaat drijven. Door het van overeenkomstige toepassing verklaren
van onderdeel K, wordt bewerkstelligd dat de oudedagsreserve wordt opgevoerd
op de openingsbalans van deze onderneming. Het tijdstip waarop de oudedagsreserve
wordt opgevoerd is daarbij niet 1 januari 2001, maar het
tijdstip waarop hij ondernemer wordt. Door de voorgestelde tweede volzin wordt,
evenals bij het eerste lid, per 31 december 2001 getoetst of voldoende ondernemingsvermogen
aanwezig is.Voor een toelichting op het vierde lid wordt verwezen naar de toelichting
op onderdeel K, vijfde lid. M. Waardering vermogensbestanddelen bij overgang van inkomsten
uit arbeid naar een werkzaamheidEen aantal van de belastingplichtigen die onder de Wet op de inkomstenbelasting
1964 inkomsten uit arbeid genoten in de zin van artikel 22, eerste lid, van
die wet, gaat over naar het nieuwe regime van resultaat uit overige werkzaamheden
van de Wet inkomstenbelasting 2001. Voor het verrichten van de arbeid kan
de belastingplichtige gebruik maken van activa en passiva. Hierbij kan gedacht
worden aan een computer, vakliteratuur, een auteursrecht, of een schuld die
ter financiering van activa is aangegaan. Bepaalde activa en passiva vallen
door de maatregelen ter voorkoming van ongewenste arbitrage onder het regime
van overige werkzaamheden. Het betreft hierbij vermogensbestanddelen die ter
beschikking worden gesteld aan de onderneming van een gelieerd persoon.Voor het bepalen van het resultaat uit een werkzaamheid wordt aangesloten
bij het winstregime. De activa en passiva die dienstbaar zijn aan de werkzaamheid
zullen dus voor de bepaling van jaarlijkse resultaat worden opgenomen op de
balans van de werkzaamheid. Deze bepaling regelt de waardering van de activa
en passiva die door de inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting 2001
overgaan naar het regime van overige werkzaamheden en moeten worden opgevoerd
op de beginbalans van de werkzaamheid.Volgens het eerste lid worden de activa en passiva gewaardeerd op de waarde
in het economische verkeer. Hiermee wordt aangesloten bij de hoofdregel die
geldt voor de waardering van activa en passiva bij inbreng in een onderneming
vanuit het privé-vermogen.In een aantal situaties zou waardering tegen de waarde in het economische
verkeer echter tot een ongewenste uitkomst leiden. Om dit te voorkomen, wordt
in de aanhef van het tweede lid bepaald dat de activa en passiva worden gewaardeerd
op de historische kostprijs van de activa, verminderd met het deel daarvan
dat onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964 op enigerlei wijze als kosten
ten laste van het belastbare inkomen is gebracht. Deze systematiek ligt in
het verlengde van de jurisprudentie omtrent het inbrengen van activa vanuit
de sfeer van inkomsten uit arbeid naar de winstsfeer (BNB 1994/178 en BNB
1997/404).In de eerste volzin van het tweede lid zijn de situaties opgesomd waarin
deze alternatieve waarderingsmethode moet worden toegepast.Het betreft in de eerste plaats de inbreng van goodwill en immateriële
activa zoals auteursrechten, rechten op merken, octrooien en vergunningen.
Bij inbreng tegen de waarde in het economische verkeer zou tegen die waarde
kunnen worden afgeschreven, waarmee kosten in aftrek komen die in feite nooit
zijn gemaakt en voortkomen uit arbeidsprestaties van de belastingplichtige
zelf die niet in de belastingheffing zijn betrokken.Het tweede lid heeft daarnaast betrekking op de inbreng van activa waarvan
de waardestijgingen bij realisatie onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964
zouden zijn belast als inkomsten uit arbeid. Het gaat hierbij bijvoorbeeld
om activa waarin met een specifieke deskundigheid of kennis wordt gehandeld.
Inbreng tegen de waarde in het economische verkeer zou bij deze activa betekenen
dat ongerealiseerde waardestijgingen die voor het tijdstip van inbreng zijn
ontstaan, onbelast blijven.De tweede volzin van het tweede lid geeft een bijzondere waarderingsregel
voor activa die onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964 geheel of
gedeeltelijk als beroepskosten of als buitengewone lasten in aftrek zijn gebracht
of die door de werkgever ter beschikking zijn gesteld in het kader van de
uitoefening van de dienstbetrekking. Bij inbreng van de activa tegen de waarde
in het economische verkeer zouden deze kosten nogmaals als afschrijvingen
in aftrek kunnen komen. Voor wat betreft activa die onder de Wet op de inkomstenbelasting
1964 reeds werden gebruikt voor het verrichten van arbeid is dit ongewenst.
Daarom bepaalt de tweede volzin van het tweede lid dat waardering plaatsvindt
voor de historische kostprijs verminderd met de afgetrokken dan wel onbelast
gebleven bedragen, maar niet verder dan nihil. Kosten die onder de Wet op
de inkomstenbelasting 1964 in de sfeer van de inkomsten uit vermogen in aftrek
zijn gebracht, vallen niet onder deze bepaling.Het derde lid heeft betrekking op vermogensbestanddelen waarop vóór
1 januari 2001 een genotsrecht ten behoeve van de onderneming van een
gelieerd persoon is gevestigd. Deze vermogensbestanddelen vallen op grond
van artikel 3.4.1.2, tweede lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001 onder
het regime van overige werkzaamheden van hoofdstuk 3,afdeling 4 van de Wet
inkomstenbelasting 2001. De waarde in het economische verkeer van het genotsrecht
is onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964 uitgaande van een tijdelijk
genotsrecht belast geweest bij de blote eigenaar. Op grond van de in het eerste
lid geformuleerde hoofdregel zou het vermogensbestanddeel op het moment van
inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting 2001 te boek worden gesteld
voor de waarde in het economische verkeer van de blote eigendom. Dit zou betekenen
dat de waardeaangroei vanaf die datum nog een keer zal worden belast, namelijk
als resultaat uit een werkzaamheid.Om dubbele heffing bij de blote eigenaar te voorkomen, wordt volgens het
derde lid de volgens het eerste of tweede lid vastgestelde boekwaarde, vermeerderd
met het bedrag dat bij de vestiging van het genotsrecht bij de belastingplichtige
belast is geweest, voorzover laatstgenoemd bedrag betrekking heeft op de periode
na inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting 2001. N. Handhaving voorwaarden met betrekking tot stamrechten
van voor 1 januari 1992De bepaling continueert artikel 80b van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. O. Bestaande rechten op periodieke uitkeringen en verstrekkingenDe Wet inkomstenbelasting 2001 bevat onder meer een aanscherping van de
criteria op grond waarvan belastingplichtigen de door hen betaalde premies
voor lijfrenten ten laste van het inkomen kunnen brengen. Zoals in het algemene
deel van deze memorie reeds is opgemerkt, bevat deze overgangsregeling in
beginsel eerbiedigende werking voor op 31 december 2000 bestaande lijfrenten
en rechten op periodieke uitkeringen en verstrekkingen. Deze zogenoemde eerbiedigende
werking heeft vooral betrekking op de bepaling van het inkomen uit dergelijke
lijfrenten en rechten genoten termijnen en uitkeringen alsmede op de wijze
waarop de bestaande rechten worden behandeld, bij voorbeeld bij omzetting
en vervreemding daarvan. Enerzijds wordt daarmee de fiscale behandeling voortgezet
die de belanghebbenden voor ogen stond ten tijde van het sluiten van de overeenkomsten.
Anderzijds heeft die eerbiedigende werking tot gevolg dat de fiscale claim
die vóór de invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001 rustte
op de onderhavige rechten, niet verloren gaat.Op deze wijze wordt recht gedaan aan overeenkomsten die door belanghebbenden
zijn gesloten met het oog op reële toekomstvoorzieningen. Aan bepaalde
rechten op periodieke uitkeringen en verstrekkingen zijn evenwel
dermate grote mogelijkheden tot uitstel van belastingheffing in de toekomst
verbonden, dat mede gelet op de doelstellingen die zijn verbonden aan de invoering
van het stelsel van box III, het niet aanvaardbaar zou zijn die mogelijkheden
volstrekt onbeperkt in de toekomst te blijven honoreren.De eerbiedigende werking geldt uitsluitend voorzover het desbetreffende
recht is tot stand gekomen als gevolg van premies die zijn betaald vóór
1 januari 2001. De eerbiedigende werking geldt derhalve niet voor de
regels van het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 voor de aftrek
van premies voor lijfrenten en dergelijke. Indien een belastingplichtige premies
voor inkomensvoorzieningen ten laste van zijn inkomen wil brengen, zal de
op 31 december 2000 bestaande overeenkomst dienen te voldoen aan de voorwaarden
die daarvoor gelden op grond van hoofdstuk 3, afdeling 7, van de Wet inkomstenbelasting
2001. In het algemeen is dat het geval met betrekking tot na 31 december 1991
tot stand gekomen lijfrenten. In andere gevallen zal na 31 december 2000 een
nieuwe overeenkomst dienen te worden aangegaan.In de hierna te behandelen leden van het onderhavige onderdeel is het
resultaat van de afweging van een en ander tot uitdrukking gebracht.In het eerste lid van onderdeel O is de hoofdregel van het overgangsregime
voor op 31 december 2000 bestaande rechten op periodieke uitkeringen en verstrekkingen
die de tegenwaarde voor een prestatie vormen, opgenomen. Het gaat hierbij
om de tot de inkomsten uit vermogen behorende uitkeringen en verstrekkingen
artikel 25 van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 en niet om de uitkeringen
en verstrekkingen bedoeld in artikel 30 van die wet. Voor dit laatste type
uitkeringen is geen overgangsregime noodzakelijk aangezien de Wet inkomstenbelasting
2001 voor deze uitkeringen niet tot inhoudelijke wijzigingen leidt.Het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 blijft in beginsel
na 31 december 2000 op de genoemde rechten van toepassing voorzover die rechten
betrekking hebben op premies die zijn betaald vóór 1 januari
2001. Dit geldt ook voor artikel 75 van de Wet op de inkomstenbelasting 1964,
in welke bepaling het overgangsregime is opgenomen ter zake van de invoering
van de zogenoemde Brede herwaardering op 1 januari 1992. De eerbiedigende
werking geldt, zoals hiervoor gesteld, niet voor het regime voor de aftrek
van premies die na 31 december 2000 worden betaald. Daarvoor geldt het regime
van de Wet inkomstenbelasting 2001. Ter voorkoming van misverstand zij opgemerkt
dat de huidige moge- lijkheid om voor 1 juli betaalde premies voor lijfrenten
op grond van artikel 45b, tweede lid, van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 ten laste van het inkomen van het voorgaande jaar te brengen, in beginsel
blijft bestaan, ook in 2001. Wel zal in het Belastingplan 2000 de reikwijdte
van deze regeling voor 2001 worden beperkt; terugwenteling van in 2001 betaalde
eerste tranche lijfrentepremies naar het jaar 2000 is niet mogelijk.Het van toepassing blijven van het regime van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 heeft onder meer tot gevolg dat na 31 december 2000 ontvangen termijnen
van lijfrente en periodieke uitkeringen aan de belastingheffing zijn onderworpen
op grond van de zogenoemde saldomethode van artikel 25, eerste lid, onderdeel
g, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Voorts is op dergelijke uitkeringen
en verstrekkingen het regime van toepassing zoals dat op 31 december 2000
gold voor de toerekening van inkomsten tussen echtgenoten en tussen minderjarige
kinderen en hun ouders. In dit verband zij gewezen op de specifieke werking
van artikel 69 van de Wet op de inkomstenbelasting 1964.Voorzover de genoemde saldomethode zou leiden tot inkomsten uit vermogen,
worden de uitkeringen en verstrekkingen op grond van de tweede volzin van
onderdeel O, eerste lid, aangemerkt als belastbare periodieke uitkeringen
en verstrekkingen uit een inkomensvoorziening als bedoeld in
artikel 3.5.1 en artikel 7.2.1, tweede lid, onderdeel d, van de Wet inkomstenbelasting
2001 (onderworpen aan de heffing in box I). Deze aanwijzing heeft tot doel
de uitkeringen en verstrekkingen voorzover deze belastbaar zijn, deel uit
te laten maken van de inkomensopbouw van die wet. Op die wijze is onder meer
een juiste tarieftoepassing gewaarborgd en is ook de bepaling met betrekking
tot de buitenlandse belastingplicht voor bepaalde uitkeringen en verstrekkingen
van toepassing. Zie hierna ook de toelichting op het vierde lid van onderdeel
O.Ter voorkoming van misverstand zij opgemerkt dat met het gebruiken van
de terminologie «belastbare» periodieke uitkeringen en verstrekkingen
in de tweede volzin is beoogd te voorkomen dat voor de desbetreffende uitkeringen
en verstrekkingen op grond van het slot van artikel 3.5.1, onderdeel b, van
de Wet inkomstenbelasting 2001 zou moeten worden getoetst in hoeverre de daarvoor
betaalde premies als uitgave voor inkomensvoorziening in aanmerking zijn genomen.
Die toets is niet aan de orde; hetgeen belastbaar is op grond van de saldomethode
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964, is vervolgens integraal belast op
grond van genoemd artikel 3.5.1 of artikel 7.2.1, tweede lid, onderdeel d.In onderdeel O, tweede lid, is bepaald dat de eerbiedigende werking van
het eerste lid niet van toepassing is op rechten voorzover de daarvoor vanaf 14
september 1999 betaalde premies niet voor aftrek als persoonlijke verplichtingen
of als premies voor een beroepspensioenregeling in aanmerking konden worden
genomen. Met deze bepaling wordt beoogd te voorkomen dat belastingplichtigen
onbegrensd en ongeclausuleerd zouden kunnen inspelen op de eerbiedigende werking
die op grond van het eerste lid wordt geboden. Voor zogenoemde saldolijfrenten –
rechten zonder premie-aftrek – zou de heffing over het rente-element
in het recht namelijk tot in de verre toekomst kunnen worden uitgesteld door
de werking van de eerder genoemde saldomethode; zie ook de toelichting op
het derde lid hierna. Die eerbiedigende werking bewerkstelligt namelijk ook
dat deze rechten geen onderdeel uitmaken van de grondslag van heffing van
box III. Dit zou geen aanvaardbaar gevolg zijn voor een recht dat op zichzelf
geen box I status toekomt.Het tweede lid heeft niet alleen gevolgen voor rechten die zijn tot stand
gekomen vanaf 14 september 1999, maar ook voor voordien bestaande overeenkomsten
op grond waarvan na die datum premies worden betaald die niet voor aftrek
in aanmerking komen. In een dergelijk geval dient derhalve een splitsing plaats
te vinden voor de fiscale behandeling van het recht na 31 december 2000. Op
de waarde van het recht die betrekking heeft op de premies betaald na de genoemde
datum is het regime van de Wet inkomstenbelasting 2001 – box III –
van toepassing. Op de resterende waarde die voortvloeit uit premiebetalingen
van eerdere datum, is de eerbiedigende werking van onderdeel O, eerste lid
van toepassing. Uitkeringen uit dergelijke rechten dienen derhalve te worden
gesplitst naar rato van de waarde tot 14 september 1999 en de waarde van de
met ingang van die datum betaalde premies.Om te voorkomen dat fiscale claims verloren gaan bij de inwerkingtreding
van de Wet inkomstenbelasting 2001, is voor de genoemde saldolijfrenten een
afrekenverplichting opgenomen in onderdeel Q, eerste lid. Zie de toelichting
aldaar.Met het derde lid van onderdeel O is beoogd de eerbiedigende werking van
het eerste lid voor bepaalde rechten in de tijd te beperken op zodanige wijze
dat de tenuitvoerlegging van reële verzorgingscontracten daarvan naar
verwachting geen negatieve fiscale gevolgen zal ondervinden. Het betreft de
rechten op periodieke uitkeringen en verstrekkingen voorzover de daarvoor
betaalde premies op grond van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 op geen
enkele wijze voor aftrek in aanmerking konden komen of waarvoor ter zake van
de verkrijging geen stamrechtvrijstelling heeft gegolden. Het
gaat derhalve in zoverre om de bij de behandeling van het tweede lid zogenoemde
saldolijfrenten. Dergelijke rechten zijn op grond van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 op geen enkele wijze aan voorwaarden met betrekking tot hoogte, begunstiging
en looptijd gebonden. Het gevolg is dat dergelijke rechten op aanzienlijke
schaal zijn benut om belastingheffing met gebruikmaking van de saldomethode
naar de zeer verre toekomst uit te stellen. In sommige gevallen wordt bovendien
beoogd het in de saldolijfrente gestoken vermogen door te schuiven naar nieuwe
generaties. Om aan deze vormen van taxplanning in zekere mate een begrenzing
te stellen, is in het derde lid bepaald dat de eerbiedigende werking van onderdeel
O, eerste lid, 20 jaar na de invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001
komt te vervallen. Als gevolg daarvan gaat een resterende waarde van het recht
onderdeel uitmaken van de heffingsgrondslag van box III. Om te voorkomen dat
die overgang gepaard zou gaan met verlies van fiscale claims, is in onderdeel
Q, tweede lid, een afrekenverplichting opgenomen. Zie de toelichting aldaar.In de toelichting op het eerste lid van onderdeel O is aangegeven dat
de belastbare periodieke uitkeringen en verstrekkingen op grond van «oude»
rechten worden aangemerkt als uitkeringen en verstrekkingen uit een inkomensvoorziening
en dat deze aanwijzing onder meer tot gevolg heeft dat die uitkeringen en
verstrekkingen ook voorwerp van de buitenlandse belastingplicht uitmaken onder
het regime van de Wet inkomstenbelasting 2001. Deze buitenlandse belastingplicht
is geregeld in artikel 7.2.1, tweede lid, onderdeel d, van die wet. Deze bepaling
schept evenwel uitsluitend een buitenlandse belastingplicht voorzover de betaalde
premies op enigerlei wijze op grond van het regime van de Wet inkomstenbelasting
2001 ten laste van het inkomen zijn gekomen. In overeenstemming met dat uitgangspunt
neemt het vierde lid van onderdeel O de buitenlandse belastingplicht terug
van uitkeringen en verstrekkingen op grond van voor 1 januari 2001 bestaande
rechten voorzover de betaalde premies niet als zodanig op grond van de Wet
op de inkomstenbelasting 1964 in aanmerking konden worden genomen dan wel
voor de verkrijging van het recht geen (stamrecht)vrijstelling heeft plaatsgevonden.De bepaling van onderdeel O, vijfde lid, beoogt de heffing zeker te stellen
over afkoopsommen en dergelijke van rechten waarop artikel 75, eerste lid,
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 na 31 december 2000 nog van toepassing
is. Het gaat daarbij om rechten die zijn tot stand gekomen vóór
de invoering van de zogenoemde Brede herwaardering op 1 januari 1992.
Onder het regime dat gold vóór die datum werden afkoopsommen
en dergelijke, anders dan het geval is onder het regime met ingang van 1 januari
1992, niet aangemerkt als een periodieke uitkering of verstrekking. Om aansluiting
tot stand te brengen naar onderdeel O, eerste lid, worden dergelijke afkoopsommen
dan ook, voorzover noodzakelijk, aangemerkt als een periodieke uitkering of
verstrekking.Het zesde lid van onderdeel O behandelt de bijzondere situatie waarin
stakingswinst wordt behaald louter als gevolg van het door de invoering van
het regime van de Wet inkomstenbelasting 2001 ophouden ondernemer te zijn,
zoals bij deelname aan commanditaire vennootschappen. Zie de toelichting op
onderdeel A. Op grond van onderdeel A, derde lid, kan ter zake van de aldus
behaalde stakingswinst in het jaar 2001 nog een lijfrente worden bedongen
op grond van het regime zoals dat gold onder de Wet op de inkomstenbelasting
1964. Het zesde lid verklaart de systematiek van fiscale behandeling van onderdeel
O, eerste lid, ook van toepassing op dergelijke lijfrenten. P. Afrekenoptie voor bepaalde rechten op periodieke uitkeringen
en verstrekkingenIn onderdeel P wordt de optie geboden voor bepaalde bestaande rechten
op periodieke uitkeringen en verstrekkingen de werking van onderdeel O, eerste
lid, achterwege te laten. Het gaat hierbij om rechten ter zake waarvan op
grond van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 geen enkele premie-aftrek mogelijk
is geweest of ter zake van de verkrijging daarvan geen vrijstelling heeft
gegolden. Indien de belanghebbende dit aantrekkelijker oordeelt, maakt deze
bepaling het op grond van een bij de aangifte over het jaar 2001 gedaan verzoek
mogelijk geen eerbiedigende werking te verkrijgen voor dergelijke rechten.
Als gevolg daarvan gaat de waarde van het recht met ingang van 1 januari
2001 onderdeel uitmaken van de grondslag van heffing van box III. Om te voorkomen
dat ter zake een fiscale claim op het rente-element dat ligt besloten in het
recht verloren gaat, wordt op grond van onderdeel P, tweede lid, een uitkering
of verstrekking in aanmerking genomen tot het bedrag van de waarde van het
recht verminderd met de ter zake betaalde premies. Gelet op het feit dat de
afrekening van de fiscale claim naar voren wordt gehaald, kan de belanghebbende
verzoeken om toepassing van een tarief van 45%.Ter voorkoming van misverstand zij opgemerkt dat deze afrekenoptie niet
geldt voor een recht ter zake waarvan in het verleden enige premie-aftrek
en dergelijke mogelijk is geweest. Teneinde in de praktijk lastige splitsingen
van rechten te voorkomen, geldt voor dergelijke rechten integraal de «eerbiedigende
werking» van onderdeel O, eerste lid. Q. Afrekenverplichting ter zake van bepaalde rechten op
periodieke uitkeringen en verstrekkingenIn de toelichting op onderdeel O, tweede lid, is aangegeven dat de eerbiedigende
werking van onderdeel O, eerste lid, niet geldt voor rechten op periodieke
uitkeringen en verstrekkingen voorzover de daarvoor vanaf 14 september
1999 betaalde premies niet voor aftrek op grond van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 in aanmerking konden komen. Met ingang van 1 januari 2001 gaat de
waarde van een dergelijk recht in zoverre onderdeel uitmaken van de heffingsgrondslag
van box III. Om te voorkomen dat een fiscale claim op vanaf 14 september
1999 behaalde rendementen verloren gaat, legt onderdeel Q, eerste lid, de
verplichting op in zoverre af te rekenen over de waarde van dat recht verminderd
met – niet aftrekbare – vanaf 14 september 1999 betaalde
premies.Eenzelfde afrekenverplichting bewerkstelligt onderdeel Q, tweede lid,
voor rechten op periodieke uitkeringen en verstrekkingen waarvan de eerbiedigende
werking op grond van onderdeel O, derde lid, op 1 januari 2021 verloren
gaat. R. Beëindiging eerbiedigende werking voor bepaalde
rechten op periodieke uitkeringen en verstrekkingen bij emigratieIn de toelichting op onderdeel O, derde lid, is aangegeven dat zogenoemde
saldolijfrenten met name na de invoering van de Brede herwaardering op 1 januari
1992 onder meer gebruikt zijn om met gebruikmaking van de saldomethode belast
inkomen naar de verre toekomst te verschuiven. Met oog daarop beperkt onderdeel
O, derde lid, de eerbiedigende werking voor dergelijke saldolijfrenten dan
ook tot 1 januari 2021. Op saldolijfrenten rust een fiscale claim tot
het bedrag van het volgens de saldomethode te betalen rente-element. Door
het verlenen van eerbiedigende werking tot de genoemde datum kan die claim
naar de toekomst worden verschoven. Zonder de verleende eerbiedigende werking
zou de fiscale claim op 1 januari 2001 dienen te worden afgerekend
en zou het recht vervolgens onderdeel gaan uitmaken van de heffingsgrondslag
van box III. Gelet op deze achtergrond zijn in onderdeel R enkele bepalingen
opgenomen die moeten voorkomen dat de onderhavige fiscale claim op rechten
die na de invoering van de Brede herwaardering zijn gesloten, als onderdeel
van taxplanning, kan worden ontlopen door tijdelijk of definitief te emigreren.In het eerste lid van onderdeel R is bepaald dat de eerbiedigende werking
van onderdeel O, eerste lid, een einde neemt zodra de meest belanghebbende
bij de saldolijfrente ophoudt anders dan door overlijden binnenlands belastingplichtige
te zijn. De meest belanghebbende is in beginsel de verzekeringnemer, tenzij
een ander onherroepelijk begunstigde is en de uitkeringen reeds zijn ingegaan.
Indien de verzekeringnemer is overleden, zal in het algemeen de begunstigde
de meest belanghebbende zijn. Teneinde saldolijfrenten waarop nog het regime
daterend van vóór 1 januari 1992 van toepassing is, niet
met verzwaringen te belasten, is in het eerste lid bepaald dat de emigratiebepaling
uitsluitend geldt voor rechten waarop artikel 75, eerste lid, van de Wet op
de inkomstenbelasting 1964 niet of niet meer van toepassing is.Ingevolge het eerste lid geldt de emigratiebepaling niet voorzover de
premies die werden betaald voor het recht ten laste van het inkomen konden
worden gebracht. Hierbij is de gedachte dat voorzover daarvan sprake is, het
recht in het algemeen de functie van een reële onderhoudsvoorziening
heeft, zodat er minder aanleiding is het rente-element in het recht bij emigratie
af te rekenen. Bovendien geldt voor aftrekbare premies die zijn betaald op
grond van met ingang van 1 januari 1992 gesloten overeenkomsten, dat
daarvoor onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 en van
de Wet inkomstenbelasting 2001 specifieke emigratiebepalingen gelden.Ingevolge het derde lid van onderdeel R wordt een uitkering of verstrekking
in aanmerking genomen op het onmiddellijk aan emigratie voorafgaande tijdstip.
Teneinde te bereiken dat geheven wordt over het rente-element in het recht,
wordt de uitkering of verstrekking gesteld op de waarde in het economische
verkeer van het recht die vervolgens wordt verminderd met het totaal van de
betaalde premies voorzover die niet reeds bij een eerdere uitkering of verstrekking
in aanmerking zijn genomen. S. Omzetting stakingswinst in lijfrente; rekening houden
met bestaande rechtenOnderdeel S is opgenomen om te bewerkstelligen dat bij de vaststelling
van de ruimte in de Wet inkomstenbelasting 2001 voor het bedingen van lijfrenten
in verband met behaalde stakingswinst, ook rekening wordt gehouden met voorzieningen
die zijn opgebouwd onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964,
zoals die wet luidde met ingang van 1 januari 1992. Zie verder de toelichting
op artikel 3.7.7 van de Wet inkomstenbelasting 2001. T. Inpassen van betaalde lijfrentepremiesOnderdeel T, eerste lid, maakt een uitzondering op de eerbiedigende werking
van onderdeel O, eerste lid, voor rechten op periodieke uitkeringen of verstrekkingen
waarop het regime van de Wet op inkomstenbelasting 1964 van toepassing is,
zoals die wet luidde met ingang van 1 januari 1992, de werking van artikel
75, eerste lid, van die wet daaronder niet begrepen. De uitzondering is uitsluitend
gemaakt voor de toepassing van hoofdstuk 3, afdeling 8, van de Wet inkomstenbelasting
2001. In deze afdeling is geregeld welke gevolgen optreden indien met betrekking
tot een overeenkomst met aftrekbare premies wordt gehandeld in strijd met
de voorwaarden van de aftrek of indien de belanghebbende door emigratie
ophoudt binnenlands belastingplichtige te zijn. De uitzondering houdt in dat
de aftrekbare premies die werden betaald voor de onderhavige rechten, voor
de toepassing van de genoemde afdeling 8 worden aangemerkt als uitgaven voor
inkomensvoorzieningen als bedoeld in de Wet inkomstenbelasting 2001. Het regime
van de negatieve uitgaven is daarmee ten volle van toepassing op premies die
aftrekbaar waren op grond van het regime van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 met ingang van 1 januari 1992 (alsmede op premies die voor die datum
zijn afgetrokken indien voor het desbetreffende recht de eerbiedigende werking
van artikel 75, eerste lid, niet (meer) geldt). Dit is verantwoord aangezien
de voorwaarden voor premie-aftrek op grond van dat regime nagenoeg identiek
zijn aan de voorwaarden die ter zake gelden in de Wet inkomstenbelasting 2001.Het tweede lid van onderdeel T strekt er uitsluitend toe een begripsmatige
aansluiting tot stand te brengen tussen het regime van de Wet inkomstenbelasting
2001 en de rechten op periodieke uitkeringen en verstrekkingen die werden
aangegaan onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964.Het derde lid, eerste volzin, beoogt dubbele heffing te voorkomen in de
situatie waarin premies als bedoeld in het eerste lid – en het daarover
behaalde rendement – in aanmerking zijn genomen als negatieve uitgaven
voor inkomensvoorzieningen. De premies dienen voor de toepassing van de saldomethode
op grond van onderdeel O, eerste lid, op uitkeringen of verstrekkingen op
grond van het desbetreffende recht niet meer te worden aangemerkt als premies
die voor aftrek in aanmerking konden komen. Het in aanmerking genomen rendement
wordt aangemerkt als onderdeel van de tegenprestatie. Dit leidt op grond van
het derde lid, tweede volzin, uitzondering in de situatie van zogenoemde conserverende
aanslagen waarin ter zake van de negatieve uitgaven uitstel van betaling heeft
plaatsgevonden als bedoeld in artikel 3.8.2, vierde lid, en artikel 3.8.5,
tweede lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001. U. Aangewezen periodieke uitkeringen en verstrekkingenDeze bepaling is ontleend aan artikel 72 van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. Met de gewijzigde formulering is geen inhoudelijke wijziging beoogd.
De vrijwillige verzekering voor ontwikkelingswerkers ingevolge artikel 59a
van de Algemene Arbeidsongeschiktheidswet (AAW) is met ingang van 1 januari
1998 omgezet in een vrijwillige verzekering ingevolge artikel 81, tweede lid,
onderdeel b, van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO). Omdat
daardoor de premies voor die vrijwillige verzekering voor de inkomstenbelasting
aftrekbaar zijn geworden (regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964),
zou in de overgangssituatie een probleem kunnen ontstaan met betrekking tot
de heffing over de uitkeringen. Onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 zijn de uitkeringen ingevolge de vrijwillige WAO-ver- zekering evenals
de uitkeringen ingevolge de vrijwillige AAW-verzekering volledig belast. Indien
de uitkeringen WAO echter (deels) voortvloeien uit de vrijwillige AAW-verzekering
van vóór 1 januari 1998 waarvoor de premie niet aftrekbaar
was, zou in zoverre een situatie kunnen ontstaan waarbij niet de gehele uitkering
belast is, maar waarbij (deels) saldering met de niet afgetrokken premies
zou moeten plaatsvinden. Om zeker te stellen dat WAO-uitkeringen ingevolge
deze verzekeringen integraal belast blijven, zijn deze uitkeringen voorzover
zij zijn ontstaan door premiebetaling vóór 1998 in artikel 72
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 aangemerkt als periodieke uitkeringen
van publiekrechtelijke aard. Dit resultaat komt overeen met de vergelijkbare
bepaling in artikel 30a, eerste lid, van de Wet op de inkomstenbelastiung
1964, zoals dat artikel luidde tot 1 januari 1998. De overgangsbepaling
van artikel 72 van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 is ook onder de Wet
inkomstenbelasting 2001 van belang. Zonder deze bepaling zouden
de desbetreffende uitkeringen ook onder deze wet niet integraal worden belast.
Op grond van artikel 3.5.1, onderdeel b, van de Wet inkomstenbelasting 2001
zijn de uitkeringen immers alleen belast voorzover premieaftrek heeft plaatsgevonden.
Voorzover de WAO-uitkeringen voortvloeien uit de vrijwillige AAW-verzekering
van vóór 1 januari 1998 heeft geen premieaftrek plaatsgevonden.
Daardoor zou ook onder deze wet een situatie kunnen ontstaan waarbij niet
de gehele uitkering belast is. Daarom zijn in dit onderdeel de uit de vrijwillige
AAW-verzekering ontstane WAO-uitkeringen aangewezen als periodieke uitkeringen
en verstrekkingen die worden ontvangen op grond van een publiekrechtelijke
regeling, bedoeld in artikel 3.5.2, eerste lid, onderdeel a, van de Wet inkomstenbelasting
2001. V. Tijdstip genietenDeze bepaling is ontleend aan artikel 71 van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. Er is geen inhoudelijke wijziging beoogd. Dit artikel houdt verband
met de Wet van 24 december 1993, Stb 733 (wijziging van de loon- en inkomstenbelasting
in verband met uitsel van loon). Deze wetswijziging negeert ongebruikelijke
overeenkomsten waarbij het salaris wordt uitgesteld. Dit is opgenomen in artikel
13a, tweede lid, van de Wet op de loonbelasting 1964. In artikel 39 van de
Wet op de loonbelasting 1964 is een overgangsregeling opgenomen die er op
neer komt dat loon dat voor 1 januari 1994 is uitgesteld nog op het genietingsmoment,
bedoeld in artikel 13a, eerste lid, van de Wet op de loonbelasting 1964 in
aanmerking wordt genomen. Teneinde de anti-uitstelbepaling in de loonbelasting
ook te laten werken in de inkomstenbelasting, is in artikel 3.11.1, tweede
lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001 (voorheen artikel 33, vijfde lid,
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964) bepaald dat artikel 13a, tweede
lid, van overeenkomstige toepassing is. Als gevolg hiervan valt het genietingstijdstip
voor de inkomstenbelasting samen met het inhoudingstijdstip voor de loonbelasting.
Om ook hier de anti-uitstel- bepaling niet van toepassing te laten zijn op
oude gevallen van loon- uitstel, is dit artikel (voorheen artikel 71 van de
Wet op de inkomsten- belasting 1964) opgenomen. W. Voorwaartse verliesverrekeningVerliezen ontstaan onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 die niet meer verrekenbaar zijn met aan het jaar 2001 voorafgaande kalenderjaren,
kunnen zondere nadere regeling niet meer worden verrekend. Dit onderdeel geeft
die nadere regeling waarbij uitgangspunt is geweest dat de verliesverrekening
in beginsel plaatsvindt volgens het regime van het jaar waarin het verlies
is ontstaan. Conform dit uitgangspunt is in het eerste lid bepaald dat verliezen
als bedoeld in hoofdstuk IV van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 die niet
verrekenbaar zijn met aan het jaar 2001 voorafgaande kalenderjaren, worden
verrekend met inkomen uit werk en woning van kalenderjaren na 2001. Het eerste
lid geldt derhalve ook voor verliezen die zijn voortgevloeid uit vermogensinkomsten.
Deze inkomsten kennen onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964 immers geen
eigen regime. De beperking tot inkomen uit werk en woning is een nuancering
van het genoemde uitgangspunt, omdat verliezen onder de Wet op de inkomstenbelasting
1964 ook met inkomsten uit vermogen en winst uit aanmerkelijk belang worden
verrekend. Door de verrekening tot inkomen uit werk en woning te beperken,
is de regeling praktisch eenvoudig uitvoerbaar en voor veruit de meeste belastingplichtige
ook het voordeligste.Door het gebruik van de formulering «verliezen als bedoeld in hoofdstuk
IV van de Wet op de inkomstenbelasting 1964» worden de verliezen uit aanmerkelijk belang uitgesloten. Voor deze verliezen is in het vierde
tot en met achtste lid een afzonderlijke regeling opgenomen. Onder verliezen
als bedoeld in hoofdstuk IV van de wet op de inkomstenbelasting 1964 vallen:a. verliezen die op grond van artikel 51a van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 zijn vastgesteld;b. verliezen die op grond van artikel III van de Wet van 23 december 1994
tot wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 en de Wet op de vennootschapsbelasting
1969 (onbeperkte voorwaartse verrekening van ondernemingsverliezen en vaststelling
van verliezen bij beschikking) zijn vastgesteld en op grond van het vierde
lid van dat artikel worden aangemerkt als ondernemingsverliezen, bedoeld in
artikel 51, derde lid van de Wet op de inkomstenbelasting 1964;c. verliezen die slechts beperkt voorwaarts worden verrekend (met inkomens
van acht kalenderjaren) en die tevens betrekking hebben op kalenderjaren vóór
1995 en derhalve niet begrepen zijn onder b;d. aanloopverliezen die betrekken hebben op kalenderjaren vóór
1995, die bij voor bezwaar vatbare beschikking zijn vastgesteld en niet begrepen
zijn onder b.Door de toevoeging aan het eerste lid van de zinsnede «van het jaar
waarin deze zijn ontstaan» kan er geen misverstand over bestaan wanneer
de zogenaamde achtjaarstermijn voor verliezen die slechts beperkt voorwaarts
verrekenbaar zijn, begint te lopen. Tevens wordt duidelijk dat de artikelen
3.12.4 en 3.12.5 van hoofdstuk 3, afdeling 12, toepassing missen. Artikel
3.12.4 ziet immers op nieuwe verliezen, terwijl het in deze overgangsregeling
gaat om reeds bestaande verliezen. Artikel 3.12.5 heeft betrekking op de achterwaartse
verliesverrekening die voor de onderhavige verliezen, los van de vraag of
achterwaartse verliesverrekening feitelijk mogelijk was, reeds onder de Wet
op de inkomstenbelasting 1964 heeft plaats gevonden. Door in het eerste lid
te verwijzen naar artikel 7.2.1, vierde lid, wordt zeker gesteld dat buitenlandse
belastingplichtigen de onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 ontstane verliezen (zowel de verliezen die betrekking hebben op de jaren
van binnenlandse belastingplicht als de verliezen die betrekking hebben op
de jaren van buitenlandse belastingplicht) die niet meer verrekenbaar zijn
met aan het kalenderjaar 2001 voorafgaande kalenderjaren, kunnen verrekenen
met inkomen uit werk en woning in Nederland. Door de verwijzing in het eerste
lid naar artikel 9.3 van de Wet inkomstenbelasting 2001 wordt bereikt dat
de in het eerste lid bedoelde verliezen in beginsel meegenomen kunnen worden
bij het vaststellen van een voorlopige teruggaaf. De artikelen 3.12.3 en 3.12.4
van de Wet inkomstenbelasting 2001 zijn vernummerd tot de artikelen 3.12.4
en 3.12.5. Zie artikel XXI, onderdelen I en K, van hoofdstuk I van de Invoeringswet
Wet inkomstenbelasting 2001.In het tweede en het derde lid zijn met betrekking tot de verliesverrekening
in situaties van huwelijksontbinding twee bijzondere regelingen opgenomen.
Beide regelingen zien op het gedeelte van het verlies van een (gewezen) echtgenoot
dat is voortgevloeid uit inkomensbestanddelen die niet behoren tot het persoonlijke
arbeidsinkomen c.q. de persoonlijke vermeerderingen en verminderingen van
het onzuivere inkomen. De regelingen van het tweede en derde lid zijn ontleend
aan artikel 51, vijfde en zesde lid, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964.
Er is geen inhoudelijke wijziging beoogd. In het tweede lid, is bepaald dat
het verlies van een belastingplichtige voorzover dit is voortgevloeid uit
andere bestanddelen van het inkomen dan zijn bedoeld in artikel 5, tweede
en derde lid, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 en niet kan worden
verrekend met inkomens van de jaren waarin het huwelijk heeft bestaan, ingeval
het huwelijk door overlijden van de belastingplichtige wordt ontbonden, wordt
verrekend met inkomens van de echtgenoot mits zowel de belastingplichtige
als zijn echtgenoot op het tijdstip van ontbinding van het huwelijk binnenlands
belastingplichtig was. In het derde lid is bepaald dat het verlies
van een belastingplichtige voorzover dit is voortgevloeid uit bestanddelen
van zijn inkomen die van de zijde van zijn echtgenoot zijn opgekomen en niet
kan worden verrekend met inkomens van de jaren waarin het huwelijk heeft bestaan,
ingeval het huwelijk anders dan door overlijden wordt ontbonden, uitsluitend
wordt verrekend met inkomens van de gewezen echtgenoot. Voor de toepassing
van het derde lid wordt met ontbinding van het huwelijk gelijkgesteld het
duurzaam gescheiden gaan leven.Van de verliezen die onder de overgangsregeling vallen, zijn de ondernemingsverliezen
reeds vastgesteld. Aan een bepaling vergelijkbaar met die in artikel 51, vierde
lid, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 bestaat derhalve in deze overgangsregeling
geen behoefte.Geldt voor de verrekening van verliezen uit werk en woning onder het regime
Wet inkomstenbelasting 2001 globaal hetzelfde systeem als voor de verrekening
van verliezen onder de Wet op de inkomstebelasting 1964, voor de verrekening
van verliezen uit aanmerkelijk belang is dit niet het geval. Verliezen uit
aanmerkelijk belang worden onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 als belastingkorting (berekend tegen 25%) verrekend met de belasting
achtereenvolgens over het jaar waarin het verlies is geleden, de drie voorgaande
en de acht volgende jaren. Onder de Wet inkomstenbelasting 2001 worden verliezen
uit aanmerkelijk niet via het belastingbedrag verrekend, maar via het inkomen.
Dit heeft een uitgebreidere overgangsregeling tot gevolg omdat niet kan worden
aangesloten bij het systeem van de Wet inkomstenbelasting 2001. Deze overgangsregeling
is opgenomen in het vierde tot en met achtste lid en handhaaft voor verliezen
uit aanmerkelijk belang van vóór de invoering van de Wet inkomstenbelasting
2001 het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 waarin verliezen
uit aanmerkelijk belang door middel van een tax-credit worden verrekend met
de verschuldigde belasting over alle inkomensbronnen.In het vierde lid is de kern van de regeling vastgelegd: een belastingkorting
ter zake van een verlies uit aanmerkelijk belang van de jaren vóór
2001 die niet verrekenbaar is met belasting over aan het jaar 2001 voorafgaande
kalenderjaren, wordt verrekend met de verschuldigde inkomstenbelasting over
de gezamenlijke boxen (verminderd met de heffingskorting), bedoeld in de artikelen
2.3.1, eerste lid, en 2.3.1a van de Wet inkomstenbelasting 2001. De belastingkorting
is conform artikel 60, eerste lid, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964
verrekenbaar gedurende maximaal acht kalenderjaren nadat het verlies uit aanmerkelijk
belang is ontstaan. De tweede volzin van het vierde lid is ontleend aan artikel
60, eerste lid, tweede volzin, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 en
beoogt in de eerste plaats dat het verlies voor de toerekening aan de echtgenoot
op dezelfde wijze plaatsvindt als winst uit aanmerkelijk belang. In de tweede
plaats beoogt de tweede volzin van het vierde lid, dat de inkomenspositie
in het jaar waarin het verlies is geleden bepalend is voor het antwoord op
de vraag wie bij voorwaartse verrkening van het verlies dat verlies geldend
kan maken. Het laatse gedeelte van de tweede volzin houdt verband met artikel
5, elfde lid, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 waar de winst uit aanmerkelijk
belang van een kind jonger dan 18 jaar, wordt aangemerkt als bestanddelen
van het inkomen van de ouder die het gezag over het kind uitoefent. Deze toerekening
is in de Wet inkomstenbelasting 2001 opgenomen in artikel 2.4.2, tweede lid.Zowel het vijfde als het zesde lid zijn ontleend aan artikel 60, tweede
lid, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Een inhoudelijke wijziging
is niet beoogd. In het vijfde lid is de regeling van het tweede en derde lid
betreffende twee bijzondere regelingen in situaties van huwelijksontbinding
van overeenkomstige toepassing verklaard. Verwezen wordt naar de toelichting
op het tweede en derde lid. Het zesde lid regelt de volgorde van de verrekening.Het zevende en achtste lid zijn ontleend aan artikel 60, vijfde en zesde
lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001. Inhoudelijke wijzigingen
zijn niet beoogd. Het zevende lid bepaalt dat het voorwaarts gewentelde te
verrekenen bedrag ter zake van een verlies uit aanmerkelijk belang bij voor
bezwaar vatbare beschikking wordt verrekend met de aanslag over het kalenderjaar.
Tegen deze beschikking staan de rechtsmiddelen van bezwaar en beroep open.
Daarbij is uitgesloten dat de hoegrootheid van het verlies wederom aan het
rechterlijk oordeel wordt onderworpen. Artikel 60, derde lid, van de Wet op
de inkomstenbelasting 1964 geeft de belastingplichtige namelijk de gelegenheid
zijn bezwaren tegen de grootte van het verlies ter discussie te stellen in
het jaar waarin het verlies opkomt. Het achtste lid bepaalt dat het geleden
verlies uit aanmerkelijk belang niet alleen wordt verrekend met het bedrag
aan verschuldigde inkomstenbelasting doch tevens met het in de aanslag begrepen
bedrag aan premies volksverzekeringen. X. Achterwaartse verliesverrekeningVerliezen ontstaan in 2001, 2002 en 2003 onder het regime Wet inkomstenbelasting
2001 kunnen zonder nadere regeling niet worden verrekend met inkomens berekend
onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 voor de drie voorafgaande
kalenderjaren. Dit onderdeel geeft die nadere regeling waarbij uitgangspunt
is geweest dat de verliesverrekening in beginsel plaatsvindt volgens het regime
van het jaar waarin het verlies is ontstaan Conform dit uitgangspunt bepaalt
het eerste lid dat verliezen uit werk en woning worden verrekend met de belastbare
inkomens zoals vastgesteld onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 voorzover die niet bestaan uit winst uit aanmerkelijk belang. Consequentie
daarvan is dat verliezen uit werk en woning (deels) gecompenseerd worden met
in de belastbare inkomens begrepen vermogensinkomsten. Het is echter praktisch
niet goed uitvoerbaar de vermogensinkomsten uit de jaren 1998, 1999 en 2000
uitsluitend ten behoeve van deze verliesverrekening alsnog af te splitsen
van de belastbare inkomens.Evenals dat onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964 het geval was,
wordt onder belastbare inkomens tevens begrepen belastbare binnenlandse inkomens.In het tweede lid is een vergelijkbare regeling als die in het eerste
lid opgenomen voor verliezen uit aanmerkelijk belang. Deze kunnen achterwaarts
verrekend worden met belastbare inkomens onder de Wet op de inkomstenbelasting
1964 voorzover deze bestaan uit winst uit aanmerkelijk belang. Deze regeling
is praktisch uitvoerbaar omdat winst uit aanmerkelijk belang onder het regime
Wet op de inkomstenbelasting 1964 ook al een eigen behandeling kent.De artikelen 3.12.2 en 4.11.2 van de Wet inkomstenbelasting 2001 zijn
vernummerd tot de artikelen 3.12.3 en 4.11.3. Zie artikel XXI, onderdelen
I en K, van hoofdstuk I van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001. Y. MiddelingEen lopend middelingstijdvak onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964
kan niet onder de Wet inkomstenbelasting 2001 worden voortgezet in verband
met de omzetting van het onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964 geldende
systeem van belastingvrije sommen in een stelsel met heffingskortingen.Onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 worden belastbare
sommen gemiddeld, dat wil zeggen belastbare inkomens verminderd met de belastingvrije
sommen. Onder de Wet inkomstenbelasting 2001 kunnen alleen belastbare inkomens
(uit werk en woning) worden gemiddeld, omdat de heffingskorting niet op het
belastbaar inkomen in mindering wordt gebracht zoals de belastingvrije som,
maar op de verschuldigde inkomstenbelasting. Door deze verschillende
uitgangspunten kunnen beide regelingen niet op één noemer worden
gebracht. Het laatste middelingstijdvak onder het regime van de Wet op de
inkomstenbelasting 1964 betreft de jaren 1998, 1999 en 2000. Het eerste middelingstijdvak
onder de Wet inkomstenbelasting 2001 betreft de jaren 2001, 2002 en 2003.
Zonder overgangsregeling zou het eerst mogelijke middelingstijdvak het tijdvak
2001–2002–2003 zijn. Om de overgang van het ene systeem op het
andere soepel te laten verlopen is een overgangsregeling getroffen die is
gebaseerd op de destijds bij de invoering van de Oort-wetgeving ontworpen
overgangsregeling (Wet vereenvoudiging tariefstructuur en aftrekposten in
de loon- en inkomstenbelasting; wet van 27 april 1989, Stb. 122). Het eerste
lid houdt in dat over de jaren 1999 en 2000 middeling kan plaatsvinden op
basis van het tot 1 januari 2001 geldende artikel 66a Wet op de inkomstenbelasting
1964, mits 1998 als laatste jaar is begrepen in een tijdvak waarover reeds
een middelingsteruggaaf is verleend. De wijze waarop over dit korte middelingstijdvak
de middeling wordt geëffectueerd is, afgezien van het middelingstijdvak,
gelijk aan de regeling van artikel 66a Wet op de inkomstenbelasting 1964.
Voor de situatie dat voor de inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting
2001 slechts één jaar resteert dat in de middelingsregeling
kan worden betrokken, wordt geen bijzondere voorziening voorgesteld. Immers
de termijn, waarbinnen een verzoek om middeling moet worden gedaan is voor
de belastingplichtige voldoende om te kunnen beoordelen welk herrekentijdvak
van drie jaar voor hem het gunstigst is. Indien over het kalenderjaar 1996
als laatste jaar is gemid- deld, resteren er voor de inwerkingtreding van
de Wet inkomstenbelasting 2001 nog vier kalenderjaren. De belastingplichtige
kan dan kiezen voor een herrekentijdvak 1997–1998–1999 of 1998–1999–2000.
Hij heeft echter niet de vrijheid om 1997 en 1998 niet in een middeling te
betrekken en voor 1999 en 2000 de onderhavige tweejaarsmiddeling op de voet
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 toe te passen. Tevens zijn twee andere
gevallen waarin het eveneens onmogelijk is het kalenderjaar 1998 in een middelingsverzoek
te betrekken onder de werking van het eerste lid gebracht. Het betreft in
de eerste plaats het geval waarin in 1998 binnen- landse belastingplicht ontstaat
en in de tweede plaats gaat het om het geval waarin de belastingplichtige
in 1998 de 65-jarige leeftijd bereikt. Het kalenderjaar 1998 kan in deze gevallen
niet in een middelingsverzoek worden betrokken. Bij middeling moet het immers
gaan om een tijdvak van drie aaneengesloten kalenderjaren van binnenlandse
belastingplicht. Degene die in 1998 binnenlands belastingplichtig wordt, voldoet
hier niet aan. Degene die in 1998 de 65-jarige leeftijd bereikt kan over dat
jaar niet middelen omdat dat wettelijk is uitgesloten.In het derde lid is een overgangsregeling opgenomen voor de belastingplichtige
in 2003 is overleden en de belastingplichtige die in 2003 is opgehouden binnenlands
belastingplichtig te zijn en tevens het keuzerecht, bedoeld in artikel 2.2.3
van de Wet inkomstenbelasting 2001 niet geldend kan maken. In deze gevallen
is het niet mogelijk het jaar 2003 in een middelingsverzoek te betrekken.
Zoals reeds opgemerkt moet het bij middeling gaan om een tijdvak van drie
aaneengesloten kalenderjaren van binnenlandse belastingplicht. Belastingplichtigen
die in 2003 ophouden binnenlands belastingplichtig te zijn of in dat jaar
zijn over- leden voldoen niet aan deze voorwaarde. Zonder overgangsregeling
zou het voor de in het derde lid bedoelde belastingplichtigen iniet mogelijk
zijn een verzoek om middeling in te dienen over het middelingstijdvak 2001–2003.
De overgangsregeling bestaat erin dat ten aanzien van deze belastingplichtigen
een middelingstijdvak van twee jaar, te weten de jaren 2001 en 2002 in aanmerking
wordt genomen. Deze regeling voor de belastingplichtige die in 2003 is overleden
is ontleend aan een regeling in de uitvoeringssfeer bij de invoering van de
Oort-wetgeving (Besluit van 6 september 1995, nr. DB95/2958, BNB 1995/330).
In tegenstelling tot de Wet op de inkomstenbelasting 1964 kan
onder de Wet inkomstenbelasting 2001 het kalenderjaar waarin de belastingplichtige
65 jaar wordt, in de middelingsregeling worden betrokken. Het is dus niet
meer nodig, zoals in het Belsuit van 6 september 1995 deze omstandigheid in
het derde lid opt te nemen. Voor de belastingplichtige die in 2003 ophoudt
binnenlands belastingplichtig te zijn is tevens de eis gesteld dat hij het
keuzerecht, bedoeld in artikel 2.2.3 van de Wet inkomstenbelasting 2001, niet
geldend kan maken. Voorkomen moet worden dat een buitenlandse belastingplichtige
die opteert voor behandeling als binnenlandse belastingplichtige over een
kort tijdvak (2001–2002) zou kunnen middelen door over het jaar 2003
niet meer te opteren en derhalve op te houden binnenlands belastingplichtige
te zijn. Ten slotte zijn in het tweede en vierde lid de drempelbedragen aangepast
aan het korte middelingstijdvak. Zij zijn bepaald op ⅔ van de drempelbedragen
die gelden bij een volledig herrekentijdvak. Z. Gelijkstelling koopopties met onderliggende waardeOnderdeel Z is ontleend aan artikel 4.2.3 Wet inkomstenbelasting 2001.
Het onderdeel strekt ertoe voor de genoemde overgangsbepalingen ter zake van
aanmerkelijke belangen te regelen dat koopopties op aandelen, winstbewijzen
of schuldvorderingen worden gelijkgesteld met de onderliggende waarde. De
gelijkstelling geldt eveneens voor koopopties ter zake van overige vermogensbestanddelen
die aan een vennootschap waarin de belastingplichtige of een aan hem gelieerd
persoon een aanmerkelijk belang heeft. Hierdoor wordt de toegankelijkheid
van de overige artikelen verhoogd. AA. Participaties open fondsen voor gemene rekeningDit onderdeel is ontleend aan artikel 4.2.4 van de Wet inkomstenbelasting
2001 en strekt ertoe voor de genoemde overgangsbepalingen ter zake van het
aanmerkelijk belang te regelen dat participaties in open fondsen voor gemene
rekening worden gelijkgesteld met aandelen. AB. Verkrijgingsprijs aanmerkelijk belangDoor de invoering van een geheel nieuw stelsel van inkomstenbelasting,
komt de vraag op of de verkrijgingsprijs die voor belastingplichtigen gold
onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 automatisch doorschuift
voor de bepalingen van het aanmerkelijkbelangregime van de Wet inkomstenbelasting
2001. Ter vermijding van misverstanden is een bepaling opgenomen die ertoe
dient dit zeker te stellen. In onderdeel a, is daarom een bepaling opgenomen
die is ontleend aan artikel 70c, eerste lid, van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. De bepaling regelt dat de verkrijgingsprijs die gold voor de toepassing
van het aanmerkelijkbelangregime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964
ook geldt voor de bepalingen inzake het inkomen uit aanmerkelijk belang in
de Wet inkomstenbelasting 2001.Daarnaast is het uiteraard mogelijk dat een belastingplichtige op grond
van de bepalingen van de Wet inkomstenbelasting 2001 aanmerkelijkbelanghouder
wordt terwijl hij dit op grond van de bepalingen van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 niet was. In een dergelijk geval dient uiteraard te worden geregeld welke
verkrijgingsprijs in aanmerking wordt genomen bij de berekening van het inkomen
uit aanmerkelijk belang. De hoofdregel is dat de wetswijziging niet kan leiden
tot het met terugwerkende kracht doen ontstaan van claims op reeds bestaande
posities. Anderzijds dient uiteraard ook te worden voorkomen dat de wetswijziging
ertoe leidt dat claims verloren gaan.In het eerste lid, onderdeel b, is bepaald dat de verkrijgingsprijs van
reeds tot het vermogen van een belastingplichtige behorende aandelen
in, winstbewijzen van of schuldvorderingen op een vennootschap die door de
invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001 tot een aanmerkelijk belang gaan
behoren, wordt gesteld op de waarde in het economische verkeer van deze vermogensbestanddelen
per 1 januari 2001.Niet-tijdelijke genotsrechten op aanmerkelijkbelangaandelen vielen in
het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964, zoals dat met ingang
van 1 januari 1997 gold, onder de aanmerkelijkbelangregeling. Deze systematiek
wordt doorgetrokken in de Wet inkomstenbelasting 2001. Ten aanzien van deze
categorie genotsrechten schuift de historische verkrijgingsprijs derhalve
door voor de bepalingen van het aanmerkelijkbelangregime van de Wet inkomstenbelasting
2001. Indien het een niet-tijdelijk genotsrecht betreft op aandelen die in
het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 niet, en in het regime
van de Wet inkomstenbelasting 2001 wel als aanmerkelijkbelang kwalificeerden,
geldt de waarde in het economische verkeer (van het genotsrecht) per 1 januari
2001 als verkrijgingsprijs. Om dit te regelen bepaalt het tweede lid dat de
waarderingsregeling van het eerste lid ten aanzien van niet-tijdelijke genotsrechten
op aandelen van overeenkomstige toepassing is.In het derde lid is geregeld dat de verkrijgingsprijs van zogenoemde tijdelijke
winstbewijzen wordt gesteld op de door de belastingplichtige in het verleden
voldane tegenprestatie of, indien deze lager is, de waarde in het economische
verkeer van die winstbewijzen per 1 januari 2001. Onder het regime van
de Wet op de inkomstenbelasting 1964 werden de uitkeringen op een tijdelijk
winstbewijs in de heffing betrokken. Bij vervreemding van een tijdelijk winstbewijs
werd echter ook indien sprake was van een zogenoemde «sfeerovergang»
de verkoopopbrengst belast. Door de inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting
2001 kunnen bepaalde tijdelijke winstbewijzen die thans niet onder het aanmerkelijkbelangregime
vallen daar alsnog onder komen te vallen. Gevolg daarvan is dat ter zake van
dergelijke winstbewijzen voortaan zowel de reguliere voordelen – zoals
jaarlijkse winstuitkeringen – als de vervreemdingsvoordelen in de heffing
worden betrokken. Voor tijdelijke winstbewijzen die vanwege de systeemwijziging
met ingang van 1 januari 2001 tot een aanmerkelijk belang gaan behoren,
is wat betreft de in aanmerking te nemen verkrijgingsprijs een overgangsregeling
nodig. Uitgangspunt daarbij is dat ter zake van tijdelijke winstbewijzen in
beginsel de historische verkrijgingsprijs in aanmerking kan worden genomen.
Om echter te voorkomen dat deze tijdelijke winstbewijzen, waarvan de waarde
gedurende de looptijd per definitie tot uiteindelijk nihil zal dalen, het
aanmerkelijkbelangregime binnenkomen met een potentieel vervreemdingsverlies,
wordt de verkrijgingsprijs niet hoger gesteld dan de waarde in het economische
verkeer op 1 januari 2001. AC. Genotsrechten en aanmerkelijk belang Bestaande genotsrechten – algemeen Genotsrechten en forfaitaire rendementsheffingIn de Wet inkomstenbelasting 2001 vindt in box III geen separate heffing
meer plaats ter zake van de vestiging van een genotsrecht dan wel een waarde-aangroei
van blote naar volle eigendom. De genotsgerechtigde en de blote eigenaar worden
naar rato van de waarde in het economische verkeer van het genotsrecht resp.
de blote eigendom in de forfaitaire rendementsheffing betrokken. De op de
datum van inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting 2001 bestaande genotsrechten
en blote eigendommen kunnen zonder overgangsbepaling naar box III worden overgeheveld.
Uit de waarderingssystematiek van de forfaitaire rendementsheffing volgt dat
er een instap geldt voor de waarde in het economische verkeer per 1 januari
2001. De waarde-aangroei van blote eigendommen die betrekking hebben op niet-tijdelijke
genotsrechten was in de Wet op de inkomstenbelasting 1964 onbelast; in de
Wet inkomstenbelasting 2001 behoren dergelijke blote eigendommen tot de grondslag
van de forfaitaire rendementsheffing. Eerbiedigende werking voor de op de
datum van inwerkingtreding van deze wet bestaande blote eigendommen is niet
nodig, aangezien dit samenhangt met de berekeningswijze van de forfaitaire
rendementsheffing, namelijk als percentage van de vermogensgrondslag. Genotsrechten en eigenwoningregelingIn de Wet inkomstenbelasting 2001 kwalificeert een woning die de belastingplichtige
krachtens vruchtgebruik ter beschikking staat niet als eigen woning, tenzij
het vruchtgebruik krachtens erfrecht is verkregen. Door deze systeemwijziging
zullen per de datum van inwerkingtreding van deze wet bestaande vruchtgebruiken
en andere genotsrechten niet meer onder de eigenwoningregeling vallen, hetgeen
zonder nadere begeleiding kan plaatsvinden. Genotsrechten en erfrechtIn de Wet op de inkomstenbelasting 1964 gold voor tijdelijke genotsrechten
die zijn ontstaan krachtens erfrecht een defiscalisering: de vestiging van
een tijdelijk genotsrecht krachtens erfrecht wordt in beginsel als een vestiging
om niet aangemerkt en de waarde-aangroei van de krachtens erfrecht opgekomen
blote eigendommen is onbelast.In de Wet inkomstenbelasting 2001 worden de genotsgerechtigde en de blote
eigenaar naar rato van de waarde in het economische verkeer van het genotsrecht
respectievelijk de blote eigendom in de forfaitaire rendementsheffing betrokken.
Dit geldt zonder nadere overgangsregeling ook voor de op de datum van inwerkingtreding
van deze wet bestaande genotsrechten en blote eigendommen die krachtens erfrecht
zijn ontstaan.Voor de op de datum van inwerkingtreding van deze wet bestaande tijdelijke
genotsrechten is geen eerbiedigende werking nodig. De vestiging is in het
verleden onbelast gebleven en daardoor bestaat geen recht op aftrek van de
«koopsom» van het genotsrecht.Voor de op de datum van inwerkingtreding van deze wet bestaande blote
eigendommen die krachtens erfrecht zijn verkregen, is geen eerbiedigende werking
opgenomen in verband met de berekeningswijze van de forfaitaire rendementsheffing,
namelijk als percentage van de vermogensgrondslag. Op grond daarvan worden
alle (blote) eigendommen belast met een forfaitair rendement, dus ook de krachtens
erfrecht opgekomen blote eigendommen.Het voorgaande geldt mutatis mutandis ook voor genotsrechten die zijn
ontstaan krachtens verdeling van een huwelijksgemeenschap als gevolg van de
ontbinding van een huwelijk. Onderdeel ACHet eerste lid van dit onderdeel regelt de verkrijgingsprijs van genotsrechten
op tot een aanmerkelijk belang behorende aandelen, winstbewijzen en schuldvorderingen.Tijdelijke genotsrechten op aanmerkelijkbelangaandelen vallen in de Wet
inkomstenbelasting 2001 onder het aanmerkelijkbelangregime. Voor bestaande
tijdelijke genotsrechten ontstaat deze positie op het moment van systeemwijziging.
Hiervoor is dus geen overgangsbepaling nodig.Ten aanzien van de verkrijgingsprijs van de op 1 januari 2001 bestaande
tijdelijke genotsrechten is het niet gewenst om de waarde in het economische
verkeer per 1 januari 2001 als verkrijgingsprijs te nemen. Het gaat immers
om de gerechtigden tot de (toekomstige) dividenden, die als zodanig geen belang
bij het achterliggende aanmerkelijkbelangpakket hebben. Wel zal een vorm van eerbiedigende werking moeten worden geregeld voor
het gedeelte van de koopsom van tijdelijke genotsrechten dat op grond van
artikel 38, derde lid, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 op 31 december
2000 nog niet is afgetrokken. Dit gedeelte vormt de verkrijgingsprijs van
het tijdelijke genotsrecht.Voor tijdelijke genotsrechten op winstbewijzen en schuldvorderingen –
die zich in de «inkomstensfeer» afspelen – is om dezelfde
reden als ten aanzien tijdelijke genotsrechten op aanmerkelijkbelangaandelen
geen ruimte voor toepassing van een verkrijgingsprijs ter grootte van de waarde
in het economische verkeer. Het gedeelte van de koopsom van tijdelijke genotsrechten
dat op grond van artikel 38, derde lid, van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 op 31 december 2000 nog niet is afgetrokken vormt de verkrijgingsprijs
van het tijdelijke genotsrecht.Het tweede lid regelt de verkrijgingsprijs van niet-tijdelijke genotsrechten
op winstbewijzen en schuldvorderingen die door het regime van de Wet inkomstenbelasting
2001 tot het aanmerkelijkbelangregime gaan behoren. Voor deze categorie genotsrechten
geldt als verkrijgingsprijs de waarde in het economische verkeer per 1 januari
2001. Dit sluit aan bij de gedachte dat waardemutaties die zich hebben voorgedaan
vóór 1 januari 2001 zich in de onbelaste vermogenssfeer
hebben afgespeeld. Door de waarde in het economische verkeer per 1 januari
2001 als verkrijgingsprijs te nemen, wordt bereikt dat slechts de waardemutaties
die zich onder het aanmerkelijkbelangregime voordoen, in de heffing worden
betrokken. AD. Aflopend aanmerkelijk belangOnderdeel AD bevat overgangsrecht voor zogenoemde aflopende aanmerkelijke
belangen uit het aanmerkelijkbelangregime dat gold tot 1997. Het gaat daarbij
uitsluitend om aflopende aanmerkelijke belangen die noch onder de vigeur van
de bepalingen voor winst uit aanmerkelijk belang zoals die golden vanaf 1 januari
1997, noch op grond van de bepalingen van de Wet inkomstenbelasting 2001 als
een aanmerkelijk belang zijn aangemerkt. Dit betreft grosso modo de groep
belastingplichtigen met een belang dat kleiner is dan 5% van het geplaatste
aandelenkapitaal. Voor dat geval is geregeld dat een vervreemding vóór
het tijdstip waarop op grond van de bepalingen van artikel 39 van de Wet op
de inkomstenbelasting 1964 niet langer sprake zou zijn van een aanmerkelijk
belang, leidt tot belastingheffing op de voet van het voor het overige vervallen
artikel 39 van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Het tarief bedraagt 20%.
Door de gewijzigde tariefstructuur past het niet meer – anders dan op
grond van artikel 57b, eerste lid van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 –
te bepalen dat dat tarief pas geldt nadat de eerste schijf is volgelopen (vanaf
&euro; 21 860 (f 48 175) (1999)).Onderdeel AF bewerkstelligt ook voor aflopende aanmerkelijke belangen
als bedoeld in onderdeel AD dat ook voor de toepassing van de Wet inkomstenbelasting
2001 sprake is van een aanmerkelijk belang. Hierdoor wordt voorkomen dat de
aanmerkelijkbelangheffing zou worden gefrustreerd doordat een aanmerkelijk
belang wordt gecreëerd door verwerving van aandelen, winstbewijzen of
schuldvorderingen e.d. In dat geval zou door de werking van artikel 4.7.2.5
de verkrijgingsprijs voor de toepassing van de Wet inkomstenbelasting 2001
worden gesteld op de waarde in het economische verkeer ten tijde van het ontstaan
van dat aanmerkelijk belang. Een vervreemding van het gehele pakket zou dan
niet meer tot inkomen uit aanmerkelijk belang leiden.In situaties waarin een aflopend aanmerkelijk belang ingevolge de bepalingen
van de Wet inkomstenbelasting 2001 een (gewoon) aanmerkelijk belang vormt,
is in onderdeel AB geregeld dat de vaststelling van de verkrijgingsprijs op
dezelfde wijze geschiedt als onder het aanmerkelijkbelangregime van de Wet
op de inkomstenbelasting 1964 dat vanaf 1997 gold. In dat geval wordt
de verkrijgingsprijs bij vervreemding na vijf jaar na het ontstaan
van het aflopende aanmerkelijk belang opgehoogd tot de waarde in het economische
verkeer per 1 januari 1997 (artikel 70c, eerste lid, onderdeel b, van
de Wet). AE. Fictieve aanmerkelijk belangen ontstaan na 1 januari
1997Dit onderdeel bepaalt in de eerste plaats dat zogenoemde fictieve aanmerkelijke
belangen zoals die bestonden onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 voor de toepassing van de Wet inkomstenbelasting 2001 als een aanmerkelijk
belang worden aangemerkt. In de tweede plaats regelt het artikel op welke
wijze de verkrijgingsprijs van de tot deze aanmerkelijke belangen behorende
vermogensbestanddelen dient te worden bepaald.In het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 was de aanmerkelijkbelangheffing
op zogenoemde fictieve aanmerkelijke belangen beperkt tot de gemaximeerde
vervreemdingswinst op basis van de waarde in het economisch verkeer ten tijde
van het ontstaan van het fictieve aanmerkelijk belang. Bij vervreemding na
het ontstaan van het fictieve aanmerkelijk belang werd derhalve belasting
geheven over het bedrag dat bij de vervreemding waarbij het fictieve aanmerkelijk
belang is ontstaan niet in aanmerking is genomen. Dit bij beschikking vastgestelde
bedrag is het verschil tussen de verkrijgingsprijs en de waarde in het economische
verkeer ten tijde van het ontstaan van het fictieve aanmerkelijk belang. Indien
de vermogensbestanddelen na het ontstaan van het fictieve aanmerkelijk belang
nog verder in waarde zijn gestegen, rustte op die verdere waardestijging normaliter
geen aanmerkelijkbelangclaim. Indien de vermogensbestanddelen na het ontstaan
van het fictieve aanmerkelijk belang in waarde waren gedaald, werd bij vervreemding
geheven over het feitelijk gerealiseerde voordeel. Verlies uit aanmerkelijk
belang kon echter niet meer ontstaan. Een fictief aanmerkelijk belang krachtens
artikel 70d van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 behoeft – in overeenstemming
met de tot en met 31 december 1996 geldende wetgeving – bij overlijden
niet te worden afgerekend. Artikel 70d van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 kende een soortgelijke bepaling. In het regime van de Wet inkomstenbelasting
2001 wordt de belastingheffing over fictieve aanmerkelijke belangen gewijzigd.
Bij een sommige vervreemdingshandelingen heeft een belastingplichtige de keuze
tussen direct afrekenen van de aanmerkelijkbelangclaim of gebruikmaking van
de wettelijke doorschuifregelingen. Bij een keuze voor de laatste mogelijk-
heid ontstaat een fictief aanmerkelijk belang. In dat geval blijft het aanmerkelijkbelangregime
integraal van toepassing.In het kader van het overgangsrecht dient te worden geregeld dat geen
aanmerkelijkbelangclaim verloren gaat, respectievelijk een latent aanmerkelijkbelangverlies
ontstaat, ter zake van waardeontwikkelingen die zijn opgetreden na het ontstaan
van het fictieve aanmerkelijk belang. Dit is geregeld in het derde en vierde
lid van dit artikel. De werking van deze leden kan het beste worden toegelicht
aan de hand van een drietal voorbeelden. Voorbeeld 1Een belastingplichtige heeft een zogenoemd fictief aanmerkelijk belang
dat is ontstaan na een fictieve vervreemding. De oorspronkelijke verkrijgingsprijs
van het aanmerkelijk belang bedroeg 100. Ten tijde van het ontstaan van het
fictieve aanmerkelijk belang bedroeg de waarde van het belang 400. De belastingplichtige
heeft destijds verzocht op toepassing van een doorschuifregeling. De inspecteur
heeft bij beschikking vastgesteld dat een bedrag ter grootte van 300 niet
in aanmerking is genomen. Ten tijde van de inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting
2001 bedraagt de waarde in het economisch verkeer van de tot het fictieve aanmerkelijk belang behorende vermogensbestanddelen 600. Voor de
toepassing van die wet wordt de verkrijgingsprijs door de werking van het
tweede lid van dit onderdeel gesteld op 300, zijnde het verschil tussen de
waarde in het economisch verkeer ten tijde van de inwerkingtreding verminderd
met het bij het ontstaan van het fictieve aanmerkelijk belang niet in aanmerking
genomen bedrag. Aldus is een aanmerkelijkbelangclaim ontstaan die correspondeert
met het eerder doorgeschoven bedrag. Voorbeeld 2Het is ook mogelijk dat de waarde van de vermogensbestanddelen van het
in het vorige voorbeeld bedoelde fictieve aanmerkelijke belang is gedaald,
bij voorbeeld tot 250. In dat geval wordt de verkrijgingsprijs van het fictieve
aanmerkelijke belang voor de toepassing van de Wet inkomstenbelasting 2001
gesteld op 100. Dit vloeit voort uit de toepassing van het tweede en het derde
lid van het onderdeel. De hoofdregel van het tweede lid zou leiden tot een
verkrijgingsprijs van 250 -/- 300 = -/- 50. De verkrijgingsprijs wordt op
grond van het derde lid echter ten minste gesteld op het laagste van de oorspronkelijke
verkrijgingsprijs (100) of de waarde in het economisch verkeer ten tijde van
de inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting 2001 (250). Met deze verkrijgingsprijs
wordt de aanmerkelijkbelangclaim behouden die onmiddellijk voorafgaand aan
de inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting 2001 nog bestond. Voorbeeld 3Een andere mogelijkheid is dat de waarde van de vermogensbestand- delen
van het in het eerste voorbeeld bedoelde fictieve aanmerkelijke belang is
gedaald tot bijvoorbeeld 50. In dat geval wordt de verkrijgingsprijs van het
fictieve aanmerkelijke belang voor de toepassing van de Wet inkomstenbelasting
2001 gesteld op 50. Dit vloeit voort uit de toepassing van het tweede en het
derde lid van het artikel. De hoofdregel van het tweede lid zou leiden tot
een verkrijgingsprijs van 50 -/- 300 = -/- 250. De verkrijgingsprijs wordt
op grond van het derde lid echter ten minste gesteld op het laagste van de
oorspronkelijke verkrijgingsprijs (100) of de waarde in het economisch verkeer
ten tijde van de inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting 2001 (50).
Met deze verkrijgingsprijs wordt voorkomen dat een latent vermogensverlies
als negatief inkomen uit aanmerkelijk belang in aanmerking zou kunnen worden
genomen terwijl het verlies onder de bepalingen van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 niet aftrekbaar zou zijn. AF. Kwalificatie aanmerkelijk belangOnderdeel AF is opgenomen om te voorkomen dat aanmerkelijkbelangclaims
verloren gaan op vermogensbestanddelen die voor de toepassing van de Wet op
de inkomstenbelasting 1964 tot een aanmerkelijk belang behoren doch op grond
van de bepalingen van de Wet inkomstenbelasting 2001 niet meer tot een aanmerkelijk
belang behoren. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan ongehuwd samenwonenden
met beiden een klein pakket aandelen. Op grond van artikel 20a, negende lid,
onderdeel a, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 worden deze personen
indien zij aan de daar genoemde voorwaarden voldoen aangemerkt als gehuwden.
Indien hun gezamenlijke aandelenbezit groter is dan 5% van het geplaatste
aandelenkapitaal, worden zij als aanmer- kelijkbelanghouders aangemerkt. Voor
de toepassing van de Wet inkomstenbelasting 2001 worden dergelijke belastingplichtigen
echter niet meer met partners gelijkgesteld tenzij zij daar zelf voor kiezen.
Zonder nadere maatregel zou in dergelijke gevallen de bestaande aanmerkelijkbelangclaim
kunnen komen te vervallen. Doordat dit artikel bewerkstelligt dat
ongehuwd samenwonenden die voor de invoering van de Wet inkomstenbelasting
2001 een aanmerkelijk belang hadden ook voor de toepassing van die wet een
aanmerkelijk belang hebben, blijft de claim voor de toepassing van die wet
in stand in de vorm van een fictief aanmerkelijk belang. Ongehuwd samenwonenden
kunnen er echter ook voor kiezen te worden behandeld als partner. In dat geval
houden zij op een fictief aanmerkelijk belang te hebben indien het gezamenlijke
aandelenbezit een zodanige omvang heeft dat sprake is van een aanmerkelijk
belang op grond van de hoofdregel. AG. Keuze voor afrekenen bij toepassing onderdeel AFDeze bepaling is opgenomen om het mogelijk te maken voor een belastingplichtige
over de vermogensbestanddelen die ingevolge onderdeel AF geacht worden tot
een aanmerkelijk belang te behoren in de zin van de Wet inkomstenbelasting
2001, af te rekenen waardoor het nieuwe aanmerkelijkbelangregime niet van
toepassing is op deze vermogensbestanddelen. Indien de belastingplichtige
er niet voor kiest af te rekenen, worden de vermogensbestanddelen op grond
van onderdeel AF als een fictief aanmerkelijkbelang in het nieuwe aanmerkelijkbelangregime
in aanmerking genomen. AH. Voorkoming dubbele heffing over per 1 januari
2001 lopende rentetermijnenIn dit onderdeel is geregeld dat als kosten van die reguliere voordelen
die voortkomen uit een schuldvordering die behoorde tot een aanmerkelijk belang
wordt aangemerkt hetgeen op grond van onderdeel AK op 31 december 2000 als
inkomsten uit vermogen in de heffing is getrokken. Onderdeel AH voorkomt dat
lopende termijnen van rente van deze schuldvordering die worden genoten in
2001, maar waarover bij de overgang naar het nieuwe regime reeds gedeeltelijk
belasting is geheven, bij dezelfde belastingplichtige dubbel in de heffing
zouden worden betrokken. De tweede volzin is opgenomen omdat de hiervoor beschreven
dubbele heffing niet optreedt bij vorderingen die eerst door de invoering
van de Wet inkomstenbelasting 2001 tot een aanmerkelijk belang gaan behoren.
De waarde van de op het invoeringstijdstip lopende rentetermijn waarover op
grond van onderdeel AK is afgerekend, is immers begrepen in de verkrijgingsprijs
van de vordering. AI. Fictieve aanmerkelijke belangen ontstaan vóór
1 januari 1997Onderdeel AI betreft overgangsrecht voor fictieve aanmerkelijke belangen
die zijn ontstaan onder het regime voor winst uit aanmerkelijk belang dat
gold tot 1 januari 1997. In artikel 70d van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 was overgangsrecht neergelegd voor dergelijke gevallen. In dat artikel
werd onderscheid gemaakt tussen twee gevallen. In de eerste plaats het geval
waarin op grond van het regime voor winst uit aanmerkelijk belang zoals dat
gold tot 1 januari 1997 sprake was van een fictief aanmerkelijk belang
en ook voor de toepassing van het met ingang van die datum gewijzigde regime
geen sprake was van een aanmerkelijk belang op grond van de hoofdregel. Aangezien
dergelijke fictieve aanmerkelijke belangen ook nog voor kunnen komen ten tijde
van de inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting 2001, is in onderdeel
AI voorzien in een bepaling die regelt dat deze vermogensbestanddelen geacht
worden tot een aanmerkelijk belang te behoren zo zij daartoe niet reeds op
grond van de hoofdregels van hoofdstuk 4 van de Wet inkomstenbelasting 2001
behoren. Voorts is een bepaling opgenomen die regelt welke verkrijgingsprijs
aan dergelijke vermogensbestanddelen dient te worden toegekend.
Dit is geschied door het derde en vierde lid van onderdeel AE van overeenkomstige
toepassing te verklaren.Het tweede mogelijke geval betreft de situatie waarin volgens het regime
zoals dat gold tot 1 januari 1997 sprake was van een fictief aanmerkelijk
belang doch op grond van de met ingang van die datum herziene regeling sprake
was van een aanmerkelijk belang volgens de hoofdregel. Het overgangsrecht
voor dergelijke situatie is neergelegd in onderdeel AE. AJ. Waardering vermogensbestanddelen bij overgang naar
inkomen uit aanmerkelijk belangOnderdeel AJ regelt het overgangsrecht ter zake van overige vermogensbestandelen
die door de bepalingen van de Wet inkomstenbelasting 2001 tot een aanmerkelijk
belang gaan behoren. Het betreft vermogensbestanddelen zoals panden of andere –
bijvoorbeeld immateriële – activa die tot het vermogen van de aanmerkelijkbelanghouder
behoren maar – al dan niet tegen betaling van een vergoeding –
ter beschikking staan aan de vennootschap. Onder het regime van de Wet op
de inkomstenbelasting 1964 werden de inkomsten uit deze goederen in beginsel
belast volgens de bepalingen van artikel 24 en volgende van die wet (inkomsten
uit vermogen). In de Wet inkomstenbelasting 2001 behoren dergelijke vermogensbestanddelen
tot het aanmerkelijk belang. Het inkomen wordt bepaald volgens de regels van
het regime voor overige werkzaamheden.Op grond van het eerste lid worden de bezittingen en daarmee samenhangende
schulden voor de beginbalans van de werkzaamheid gewaardeerd op de waarde
in het economisch verkeer. Hiermee wordt aangesloten bij de waardering van
activa en passiva bij inbreng in een onderneming.Tot de in het eerste lid bedoelde vermogensbestanddelen behoren tevens
rechten uit hoofde van zogenoemde kapitaalverzekeringen die een aanmerkelijkbelanghouder
jegens die vennootschap heeft. De berekening van het inkomen uit aanmerkelijk
belang voorzover dit bestaat uit overige vermogensbestanddelen op grond van
artikel 4.6.1. verloopt volgens bepalingen van een winststelsel.Voor polissen die op 1 januari 2001 reeds bestonden en waarvoor onder
gelijkblijvende omstandigheden een vrijstelling zou zijn genoten onder toepassing
van artikel 26a, eerste lid, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 zoals
dat luidde op 31 december 2000, is in de onderdelen AL, AM, AN, AO en AP overgangsrecht
opgenomen. Deze artikelen bewerkstelligen in samenhang met de vermogensrangorderegeling
van artikel 2.4.1, dat voor aanmerkelijkbelanghouders die een dergelijke polis
hebben afgesloten bij een vennootschap waarin zij een aanmerkelijk belang
hebben, in de periode tussen 1 januari 2001 en 1 januari 2003 dezelfde
vrijstelling van toepassing is als voor de overige polishouders. Met ingang
van 1 januari 2003 behoort een bij de eigen vennootschap afgesloten polis
voor de aanmerkelijkbelanghouder tot het aanmerkelijk belang. De polis wordt
daarbij teboekgesteld op de waarde in het economisch verkeer per 1 januari
2003.De gevolgen voor bestaande rechten op periodieke uitkeringen en verstrekkingen
die zijn bedongen bij een vennootschap waarin de belastingplichtige een aanmerkelijk
belang heeft, zijn op hoofdlijnen vergelijkbaar met hetgeen hiervóór
is opgemerkt over kapitaalverzeke- ringen. In de onderdelen O, P, Q, R, S,
en T zijn bepalingen opgenomen die het overgangsrecht regelen voor rechten
op periodieke uitkeringen en verstrekkingen. Voorzover daarbij voor bestaande
overeenkomsten een eerbiedigende werking is geregeld, leidt dit ertoe dat
in box 1 is geregeld op welke wijze de uitkeringen worden belast of vrijgesteld.
De vermogensrangorderegeling van artikel 2.4.1 brengt met zich dat de rechten
op die uitkeringen en verstrekkingen niet tot een aanmerkelijk belang of de grondslag van de forfaitaire rendementsheffing behoren. Indien de
belas- tingheffing over de eerder genoemde uitkeringen en verstrekkingen niet
meer volgens de regels van box 1 verloopt, gaan de rechten die zijn bedongen
bij een vennootschap waarin de belastingplichtige een aanmerkelijk belang
heeft tot een aanmerkelijk belang behoren. Deze rechten worden dan teboekgesteld
op de waarde in het economische verkeer op dat tijdstip.Bij bepaalde vermogensbestanddelen zou de hiervóór genoemde
hoofdregel – waardering tegen de waarde in het economisch verkeer –
tot een ongewenste uitkomst leiden. Om dit te voorkomen wordt in het tweede
lid bepaald dat de ingebrachte activa en passiva worden gewaardeerd op de
historische kostprijs van de activa, verminderd met het deel daarvan dat onder
de Wet op de inkomstenbelasting 1964 op enigerlei wijze als kosten ten laste
van het belastbaar inkomen is gebracht. Deze systematiek ligt in het verlengde
van de jurisprudentie omtrent het inbrengen van activa vanuit de sfeer van
inkomsten uit arbeid naar de winstsfeer (BNB 1994/178 en BNB 1997/404).In de eerste volzin van het tweede lid zijn de situaties opgesomd waarin
deze alternatieve waarderingsmethode moet worden toegepast. Het betreft de
inbreng van goodwill en immateriële activa zoals auteursrechten, octrooien
en vergunningen. Bij inbreng tegen de waarde in het economisch verkeer zou
tegen die waarde kunnen worden afgeschreven, waarmee kosten in aftrek komen
die in feite nooit zijn gemaakt en voortkomen uit arbeidsprestaties van de
belastingplichtige zelf die niet in de belastingheffing zijn betrokken.De tweede volzin betreft activa die onder de Wet op de inkomstenbelasting
1964 geheel of gedeeltelijk als beroepskosten of als buitengewone lasten in
aftrek zijn gebracht of waarvoor een onbelaste kostenvergoeding c.q. verstrekking
is ontvangen. Veelal zullen deze kosten afschrijvingen betreffen, maar het
kan bijvoorbeeld ook gaan om een abonnement op vakliteratuur. Bij inbreng
van de activa tegen de waarde in het economisch verkeer zouden deze kosten
en lasten nogmaals als afschrijvingen in aftrek kunnen komen. Voor wat betreft
activa die onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964 reeds werden gebruikt
voor het verrichten van arbeid is dit ongewenst. Daarom bepaalt het tweede
lid dat waardering plaats vindt voor de historische kostprijs, verminderd
met de afgetrokken dan wel onbelast gebleven bedragen, maar niet verder dan
nihil. Kosten die onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964 in de sfeer van
inkomsten uit vermogen in aftrek zijn gebracht vallen niet onder deze bepaling.Volledigheidshalve zij er nog op gewezen dat activa waarvan de opbrengst
bij vervreemding zou worden belast op grond van artikel 22, eerste lid, onderdeel
b, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964, in de Wet inkomstenbelasting
2001 worden belast op grond van artikel 3.4.2.1 van die Wet. Voor die gevallen
is een overgangsbepaling opgenomen in onderdeel M.Het derde lid heeft betrekking op vermogensbestanddelen waarop vóór
1 januari 2001 een genotsrecht ten behoeve van de aanmerkelijkbelangvennootschap
is gevestigd. De waarde in het economische verkeer van het genotsrecht is,
uitgaande van een tijdelijk genotsrecht, onder het regime van de Wet op de
inkomstenbelasting 1964 belast geweest bij de blote eigenaar. Op grond van
de in het eerste lid geformuleerde hoofdregel zou het vermogensbestanddeel
op het moment van inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting 2001 voor
de waarde in het economische verkeer van de blote eigendom op 1 januari
2001 te boek worden gesteld. Dit betekent dat de waarde-aangroei vanaf die
datum nog een keer zal worden belast, namelijk als inkomen uit aanmerkelijk
belang. Om dubbele heffing bij de blote eigenaar te voorkomen, bepaalt het derde
lid dat bij de overeenkomstig het eerste of tweede lid vastgestelde boekwaarde
het bedrag mag worden opgeteld dat bij de vestiging van het genotsrecht bij
de belastingplichtige belast is geweest, voorzover laatstgenoemd bedrag betrekking
heeft op de periode na inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting 2001. AK. Lopende termijnenIn het nieuwe belastingstelsel wordt de belastingheffing over feitelijk
genoten vermogensinkomsten vervangen door de heffing over forfaitair bepaalde
inkomsten. In de vermogensrendementsheffing worden lopende termijnen als zodanig
dan ook niet meer in de belastingheffing betrokken. Wel zal het vermogensbestanddeel
dat ten grondslag ligt aan de lopende termijn met ingang van 1 januari
2001 onder de reikwijdte van de vermogensrendementsheffing komen te vallen.
Voorzover de lopende termijn betrekking heeft op de periode na 1 januari
2001 wordt derhalve reeds voorzien in een adequate belastingheffing volgens
het nieuwe, forfaitaire regime. Voorzover de lopende termijn echter betrekking
heeft op de periode tot en met 31 december 2000 zou zonder nadere maatregelen
sprake zijn van een niet beoogd heffingstekort, omdat de aan deze periode
toe te rekenen vermogensinkomsten na 2001 (definitief) niet meer zouden kunnen
worden belast. Met name wanneer sprake is van langlopende termijnen, zoals
bijvoorbeeld rentespaarbrieven, kan het heffingstekort groot zijn. Een rentespaarbrief
met een kostprijs van f 10 000, een rentepercentage van 5% en een
looptijd van tien jaar (uitkering van f 16 280 op 1 januari
2002), is op 31 december 2000 al gerijpt tot een bedrag van f 14 770.
Dit betekent dat zonder nadere regelgeving in casu f 4770 aan rente niet
in de belastingheffing zou worden betrokken. De weglek zou voorts nog vergroot
worden als belastingplichtigen, met het oog op de invoering van het nieuwe
regime, massaal zouden besluiten om kortlopende termijnen (met een vervaldatum
in het jaar 2000) te verlengen zodanig dat deze termijnen pas na 1 januari
2001 tot uitkering komen. Ook zouden, zonder nadere maatregelen, financiële
producten op de markt gebracht kunnen worden die er specifiek op gericht zijn
voordeel te behalen uit de overgang naar het nieuwe regime.Om dat te voorkomen wordt een overgangsregeling geïntroduceerd. Deze
overgangsregeling zorgt ervoor dat de termijnen die op 31 december 2000 lopen
en in het nieuwe regime onder de vermogensrendementsheffing zouden vallen,
ook na 1 januari 2001 nog worden belast volgens de oude systematiek,
voorzover de termijnen althans gerijpt zijn op 31 december 2000. De feitelijke
belastingheffing over het al gerijpte deel van de lopende termijn vindt vervolgens
pas plaats als de lopende termijn ook in werkelijkheid tot uitkering komt
of als de lopende termijn wordt vervreemd. Belastingheffing vindt dan plaats
in box 1, door het te belasten gedeelte van de lopende termijn aan te merken
als inkomen uit werk en woning. Voor een termijndeposito met een saldo van
f 10 000 met een jaarlijks per 1 september vervallende rente van
5%, betekent dit bijvoorbeeld het volgende. De rentetermijn die loopt van
1 september 2000 tot en met 1 september 2001 is op het overgangstijdstip,
te weten 31 december 2000, een lopende termijn. De termijn is op deze datum
gedurende vier maanden gerijpt. Als de termijn op 31 december 2000 tot uitkering
komt, zou de hoogte van de termijn derhalve f 166,– bedragen. Krachtens
de voorgestelde overgangsregeling wordt over dit bedrag van f 166,–
belasting geheven op het moment dat de lopende termijn daadwerkelijk tot uitkering
komt, dat is in het voorbeeld op 1 september 2001. Het restant van de lopende
termijn, te weten het gedeelte dat gerijpt is na het overgangstijdstip van
31 december 2000, wordt via de vermo- gensrendementsheffing in de belastingheffing
betrokken. Dit wordt bereikt doordat de waarde van het termijndeposito
met ingang van 1 januari 2001 in de rendementsgrondslag als bedoeld in
artikel 5.1.3 van de Wet inkomstenbelasting 2001, wordt begrepen. Voorts wordt
voor lopende termijnen die krachtens de voorgestelde overgangsregeling volgens
de oude systematiek worden belast en die tot uitkering komen in 2001, de bestaande
rentevrijstelling toegepast. Voor het bovengeschetste voorbeeld betekent dit
dat de f 166 aan rente in aanmerking genomen wordt voor de rentevrijstelling.Het is hiernaast echter ook mogelijk dat op 31 december 2000 lopende termijnen
van rente, huur of pacht na de invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001
in aanmerking worden genomen als resultaat uit overige werkzaamheden of als
inkomen uit aanmerkelijk belang. In die gevallen wordt eveneens op grond van
onderdeel AK geheven over de waarde van op 31 december 2000 lopende termijnen
op het moment dat deze tot uitkering komen of worden vervreemd. De waarde
in het economisch verkeer per 1 januari 2001 van deze lopende termijnen
is begrepen in het bedrag waarop deze vermogensbestanddelen te boek worden
gesteld, respectievelijk de verkrijgingsprijs ervan. Daardoor treedt geen
dubbele heffing op. Als resultaat uit overige werkzaamheden, respectievelijk
inkomen uit aanmerkelijk belang, wordt (uiteindelijk) immers slechts het vanaf 1 januari
2001 gerijpte deel van die termijnen in aanmerking genomen. De enige uitzondering
hierop betreft de lopende rente van vorderingen die op grond van de bepalingen
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 zoals die luidden op 31 december
2000 reeds tot een aanmerkelijk belang behoorden. Om dubbele heffing over
die rentetermijnen te voorkomen, is in onderdeel AH geregeld dat het op de
voet van onderdeel AK belaste deel van lopende rentetermijnen in mindering
kan worden gebracht op het als reguliere voordeel belaste bedrag.In het eerste lid van onderdeel AK is het bereik van het overgangsrecht
geregeld. De overgangsregeling heeft betrekking op lopende termijnen van huren,
pachten en renten van schuldvorderingen die op 31 december 2000 niet tot het
vermogen van een (mede) voor rekening van de belastingplichtige gedreven onderneming
behoorden. Hierdoor wordt bereikt dat de belastingheffing over lopende termijnen –
voorzover die kunnen worden toegerekend aan de periode tot en met 31 december
2000 – die op grond van de bepalingen van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 tot het regime van de inkomsten uit vermogen zouden behoren zoveel mogelijk
gelijk verloopt, ongeacht de wijze waarop deze inkomsten na de invoering van
de Wet inkomstenbelasting 2001 worden behandeld. De regeling kent daarmee
een ruime reikwijdte; het begrip «renten van schuldvorderingen»
is namelijk een ruim begrip, zodanig dat daarin begrepen zijn «alle
gevallen waarin rente aan een bepaald tijdvak kan worden toegerekend»
(HR 3 mei 1995, nr. 28 582, BNB 1995/224c). Dit betekent dat de voorgestelde
overgangsregeling onder meer van toepassing is op waardepapieren die met een
disagio zijn uitgegeven, obligatieleningen met normale rentevergoeding, rentespaarbrieven,
zerobonds, deep-discountbonds, currency-hedge/dual currency obligatieleningen,
rente begrepen in huurkoopvorderingen, rentetermijnen die begrepen zijn in
leasetermijnen, rentermijnen van indexleningen en rentetermijnen van spaartegoeden.Uitsluitend op lopende termijnen die in 2001 tot uitkering komen blijft
voorts de rentevrijstelling van toepassing zoals deze geregeld was in artikel
42b, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Daarmee kan grotendeels worden
voorkomen dat het tot uitkering komen van met name kortlopende rentetermijnen
in het jaar 2001 zou leiden tot belastingheffing bij de belastingplichtige,
terwijl bij ongewijzigde voortzetting van het huidige systeem op deze termijnen
een rentevrijstelling van toepassing zou zijn geweest.Het tweede lid van onderdeel AK geeft aan dat de inkomsten die in de heffing
worden betrokken volgens de oude systematiek, worden bevroren op
het bedrag dat op 31 december 2000 tot het inkomen van de belastingplichtige
zou gaan behoren als de lopende termijn op dat tijdstip, tegen de waarde in
het economisch verkeer, zou zijn genoten. De bepalingen in hoofdstuk 2, afdeling
3 van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 zijn daarbij van toepassing. Het
aldus berekende bedrag komt overeen met het bedrag dat is gerijpt onder het
oude regime.Het derde lid van onderdeel AK merkt de inkomsten uit vermogen die op
grond van het eerste en tweede lid volgens de oude heffingssystematiek worden
belast, aan als inkomen uit werk en woning. Hierdoor wordt bereikt dat deze
inkomsten belast worden in box 1 tegen het progressieve tarief. Artikel AKa Uitgestelde termijnenIn de artikelsgewijze toelichting op artikel AK is aangegeven dat in het
nieuwe belastingstelsel de belastingheffing over feitelijk genoten vermogensinkomsten
wordt vervangen door de heffing over forfaitair bepaalde inkomsten. In verband
daarmee is in artikel AK een specifieke maatregel getroffen voor niet tot
het vermogen van een onderneming behorende termijnen van inkomsten die op
31 december 2000 lopen. In dat artikel is namelijk bepaald dat ingeval dergelijke
termijnen op of na 1 januari 2001 worden genoten, het deel van de termijn
dat op 31 december 2000 reeds was gerijpt, in box I – volgens de systematiek
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 – in de heffing zal worden
betrokken.In het verlengde van deze bepaling regelt artikel AKa dat niet tot het
vermogen van een onderneming behorende termijnen van huren, pachten en renten
van schuldvorderingen die op of na 1 januari 2001 worden genoten doch
betrekking hebben op tijdvakken die op of voor 31 december 2000 zijn geëindigd,
op het feitelijke genietingstijdstip in box I – op basis van de voor
vermogensinkomsten geldende systematiek van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 – in de heffing zullen worden betrokken. Aldus wordt voorkomen
dat, voor zover dit op grond van artikel 33 van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 al mogelijk zou zijn, door oneigenlijk uitstel van het genietingstijdstip
van dergelijke termijnen tot na 31 december 2000 belastingheffing over de
feitelijke vermogensinkomsten zou kunnen worden ontgaan. AL. Vrijgestelde kapitaalverzekeringen (2001 en 2002)Kapitaalverzekeringen zijn overeenkomsten die recht geven op een uitkering
ter zake van het in leven zijn op een bepaald moment of ter zake van (voor)overlijden.
Gezien het karakter van deze overeenkomsten zijn het veelal langlopende contracten.
Met deze overeenkomsten wordt vaak beoogd om ter zake van een bepaalde omstandigheid
(een overlijden of bijvoorbeeld het moment van aflossing van de hypothecaire
geldlening) een geldbedrag ter beschikking te krijgen. Fiscaal kan daarbij
onderscheid worden gemaakt tussen polissen die recht hebben op een vrijstelling
en polissen waarvan de uitkeringen, met inachtneming van de zogenoemde saldomethode,
belast worden. In het verleden zijn de eerstgenoemde polissen gefacilieerd
met een (gedeeltelijke) vrijstelling omdat er van uit werd gegaan dat de uitkering
een functie had in de sfeer van de oudedagsvoorziening.Het systeem van de Wet inkomstenbelasting 2001 brengt met zich dat dergelijke
kapitaalverzekeringen met ingang van het jaar 2001 in beginsel onder de reikwijdte
van de vermogensrendementsheffing zouden moeten komen te vallen. Om te voorkomen
dat belastingplichtigen zich hierdoor genoodzaakt zouden zien deze overeenkomsten
vroegtijdig af te wikkelen, wordt voorzien in een overgangsperiode van twee
jaar waarin belastingplichtigen de gelegenheid wordt geboden
om deze overeenkomsten aan te passen aan het nieuwe regime.Een dergelijke periode zorgt er tevens voor dat kapitaalsuitkeringen die
in deze overgangsperiode beschikbaar komen, fiscaal nog behandeld worden op
de wijze zoals de belastingplichtige bij het afsluiten van de overeenkomst
voor ogen stond (namelijk volgens het regime van de Wet op de inkomstenbelasting
1964). Deze overgangsperiode geldt voor het grootste deel van de kapitaalverzekeringen,
te weten voor kapitaalverzekeringen waarvoor jaarlijks premies betaald worden
en waarvan nog niet vaststaat dat ze op het moment van uitkering niet (meer)
aan de voorwaarden voor de vrijgestelde kapitaalsuitkering uit levensverzekering
kunnen voldoen.Deze overgangsperiode geldt eveneens voor de reeds lopende kapitaalverzekeringen
die belastingplichtigen hebben afgesloten bij een vennootschap waarin zij
een aanmerkelijk belang hebben; de zogenoemde «kapitaalverzekering met
de eigen BV». Deze polissen gaan met ingang van 2001 in beginsel tot
het aanmerkelijk belang behoren, maar de reeds lopende polissen worden op
grond van de overgangsregeling nog twee jaar behandeld volgens het regime
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Ook deze polissen kunnen gedurende
de overgangsperiode ondergebracht worden bij een professionele verzekeraar
en aangepast worden aan de criteria van een kapitaalverzekering eigen woning.De overgangsperiode geldt dus niet voor andere kapitaalverzekeringen,
zoals de polissen die zijn bedongen tegen betaling van een éénmalige
koopsom. Laatstgenoemde polissen vallen met ingang van 1 januari 2001
onder de reikwijdte van het aanmerkelijk belang (voorzover bedongen bij de
eigen BV) of de vermogensrendementsheffing. Ter zake van die overgang zal
dienen te worden afgerekend over de tot en met 31 december 2000 aangegroeide
rentecomponent (zie onderdeel AM). In de praktijk zal er ultimo 2000 derhalve een scheiding gemaakt worden
tussen polissen die recht hebben op de overgangsregeling en overige polissen
(voor de overige polissen zie onderdeel AM).In de overgangsperiode zullen de polissen tot en met 31 december 2002
het fiscale regime behouden zoals dat gold in de Wet op de inkomstenbelasting
1964; dus volgens het recht waaronder de polissen zijn afgesloten. Dit betekent
concreet dat de hoogte van de vrijstelling waarop de polis recht had (ongelimiteerd
voor polissen van vóór 1 januari 1992, de pre-Brede Herwaarderingspolissen,
en gelimiteerd volgens de regels van artikel 26a, tweede lid, van de Wet op
de inkomstenbelasting 1964 voor polissen van latere datum) en de bepaling
van de omvang van de belastbare rentecomponent (op basis van de saldomethode)
in stand blijft. Indien er tijdens de overgangsperiode volgens het regime
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 een uitkering plaatsvindt waarin
een belastbare rentecomponent is begrepen – hetgeen zich kan voordoen
bij overschrijding van de maximaal vrijgestelde kapitaalsuitkering of na niet-reguliere
afwikkeling van de polis – zal deze rentecomponent belast worden als
inkomen uit werk en woning op het moment van de uitkering en tegen het tarief
van de Wet inkomstenbelasting 2001.Polissen die onder het regime van de zogenoemde Brede Herwaardering vallen
houden gedurende de overgangsperiode in beginsel recht op de gelimiteerde
vrijstelling van in totaal omgerekend &euro; 121 500 (f 267 751)
(voor gehuwden &euro; 243 000 (f 535 502), mits aan
de voorwaarden voor toepassing van die vrijstelling wordt voldaan. In de praktijk
zullen uitkeringen bij leven uit dergelijke polissen gedurende de overgangsperiode
overigens vrijwel nooit onbelast kunnen plaatsvinden, omdat deze polissen
veelal pas na 1 januari 1992 – de datum waarop de bepalingen van
de Brede Herwaardering in werking zijn getreden – zijn afgesloten. Gelet
op het feit dat sindsdien minimaal 15 jaar jaarlijks premie moet worden
betaald, zouden de eerste onbelaste uitkeringen bij leven uit dergelijke polissen
pas met ingang van 2007 kunnen plaatsvinden. Wel zou het onder omstandigheden
kunnen voorkomen dat oudere polissen onder de met ingang van 1992 geïntroduceerde
wettelijke bepalingen zijn komen te vallen. Voor laatstgenoemde polissen zou
eventueel wel een onbelaste uitkering in de overgangsperiode kunnen plaatsvinden.Polissen die zijn afgesloten vóór de Brede Herwaardering
en nadien niet zodanig zijn gewijzigd dat zij onder de met ingang van 1992
geïntroduceerde wettelijke bepalingen zijn komen te vallen, hebben onder
het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 in beginsel recht op een
ongelimiteerde vrijstelling. In een aantal gevallen zal een dergelijke polis
in de overgangsperiode tot uitkering komen. In dat geval blijft, mits aan
de daarvoor geldende voorwaarden wordt voldaan, recht bestaan op de ongelimiteerde
vrijstelling. Voorbeeld:X heeft in 1990 een kapitaalverzekering afgesloten met een premieduur
van 12 jaar (de minimale premieperiode die nodig was om recht te hebben op
de ongelimiteerde vrijstelling). De kapitaalverzekering keert na 12 jaar,
dus in 2002, een bedrag uit van &euro; 300 000. Deze uitkering
vindt plaats in de overgangsperiode. Gedurende deze periode blijven de bepalingen
voor de hoogte van de belastbare rente van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 van kracht. De uitkering van &euro; 300 000 in 2002 is
dus volledig vrijgesteld.Indien deze zogenoemde pre-Brede Herwaarderingspolissen op 1 januari
2003 overgaan naar het inkomen uit werk en woning omdat ze kwalificeren als
kapitaalverzekering eigen woning, vervalt de ongelimiteerde vrijstelling.
Daarvoor in de plaats wordt de waarde in het economisch verkeer op 1 januari
2003 van de polis opgeteld bij het vrijstellingsbedrag van &euro; 121 500
(f 267 751) (zie onderdeel AN, eerste lid) waarop een belastingplichtige
eenmaal in zijn leven recht heeft. Per saldo bestaat dan recht op een levenslange
vrijstelling ter grootte van het genoemde vrijstellingsbedrag plus de waarde
in het economisch verkeer van de polis op genoemd tijdstip. Deze regeling
houdt feitelijk in dat de rentecomponent die is aangegroeid tot 1 januari
2003 definitief en in zijn geheel wordt vrijgesteld. De rente die daarna aangroeit
valt in de regeling van de gelimiteerde vrijstelling. Voorbeeld:X heeft in 1990 een kapitaalverzekering afgesloten met een premieduur
van 20 jaar. De kapitaalverzekering keert na 20 jaar, dus in 2010, een bedrag
uit van &euro; 300 000. Dit bedrag zal aangewend worden ter
aflossing van de hypothecaire geldlening van de eigen woning. De waarde van
de polis op 1 januari 2003 is &euro; 180 000. Indien deze
polis behandeld gaat worden als kapitaalverzekering eigen woning, wordt de
levenslange vrijstelling van X berekend op &euro; 180 000 plus
&euro; 121 500 = &euro; 301 500. De uitkering
van &euro; 300 000 in 2010 is dus geheel vrijgesteld.Kapitaalverzekeringen waarop het overgangsrecht van toepassing is, blijven
gedurende de overgangsperiode onder dat recht vallen. Pas na afloop van de
overgangsperiode gaan de kapitaalverzekeringen over naar het stelsel van de
Wet inkomstenbelasting 2001. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in drie verschillende
soorten kapitaalverzekeringen.Het gaat in de eerste plaats om kapitaalverzekeringen die tijdens de overgangsperiode
zijn aangepast aan de voorwaarden van artikel 3.6.7, tweede lid, van de Wet
inkomstenbelasting 2001 en die (uiterlijk) met ingang van 1 januari 2003
als kapitaalverzekering eigen woning kunnen worden aangemerkt.
In het derde lid, laatste volzin, van onderdeel AL is geregeld dat dergelijke
polissen – zonder afrekening – overgaan naar het regime voor inkomen
uit werk en woning. Die polissen hebben vanaf dat moment recht op toepassing
van de vrijstelling voor de kapitaalverzekering eigen woning.In de tweede plaats gaat het om kapitaalverzekeringen die aan het einde
van de overgangsperiode nog steeds voldoen aan een van de in onderdeel AL,
eerste lid, gestelde voorwaarden, doch niet zijn omgezet in een kapitaalverzekering
eigen woning. Dit kan zich bijvoorbeeld voordoen omdat een belastingplichtige
niet over een eigen woning beschikt of er de voorkeur aan geeft om de kapitaalverzekering
niet aan de eigen woning te koppelen. Ook kan gedacht worden aan kapitaalverzekeringen
met een looptijd van minder dan 20 jaar (dergelijke polissen voldoen niet
aan de criteria van de kapitaalverzekering eigen woning). De onder deze tweede
categorie vallende kapitaalverzekeringen komen – anders dan de kapitaalverzekering
eigen woning – niet onder de reikwijdte van het regime van inkomen uit
werk en woning te vallen, maar gaan per 1 januari 2003 over naar het
regime voor aanmerkelijk belang of inkomen uit sparen en beleggen. Indien
deze kapitaalverzekeringen na 2002 op reguliere wijze zouden worden voortgezet,
en het huidige regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 van toepassing
zou blijven, zou ter zake van de kapitaalsuitkering uit dergelijke polissen
te zijner tijd aanspraak kunnen worden gemaakt op een (al dan niet gemaximeerde)
vrijstelling. Die vrijstelling zou dan overigens niet alleen betrekking hebben
op het deel van de rentecomponent dat is aangegroeid in de periode tot en
met 31 december 2002, maar ook op het deel dat is aangegroeid in de periode
van 1 januari 2003 tot het moment waarop de kapitaalsuitkering plaatsvindt.
Tegen deze achtergrond bezien is er voor gekozen om ook deze polissen zonder
afrekening over de tot en met 31 december 2002 aangegroeide rentecomponent
te laten overgaan naar het nieuwe stelsel. Wel bevat onderdeel AO een bepaling
die er voor zorgt dat ingeval een dergelijke polis niet op reguliere wijze
wordt afgewikkeld, alsnog dient te worden afgerekend over de tot en met 31
december 2002 aangegroeide rentecomponent.In de derde plaats kunnen worden genoemd de kapitaalverzekeringen die
aan het einde van de overgangsperiode niet meer voldoen aan een van de in
onderdeel AL, eerste lid, genoemde voorwaarden (en evenmin zijn omgezet tot
kapitaalverzekering eigen woning). Deze derde categorie kapitaalverzekeringen
gaat met ingang van 1 januari 2003 over naar het regime van het aanmerkelijk
belang of inkomen uit sparen en beleggen. Omdat tijdens de overgangsperiode
is afgeweken van de aan de (on-)gelimiteerde vrijstelling gestelde voorwaarden
dient over deze polissen wél te worden afgerekend over de tot en met
31 december 2002 aangegroeide rentecomponent. In het derde lid, eerste volzin,
van onderdeel AL is in verband daarmee bepaald dat ter zake van deze polissen
op 31 december 2002 een fictieve kapitaalsuitkering wordt geacht plaats te
vinden. De belastbare rentecomponent die in deze fictieve kapitaalsuitkering
is begrepen dient te worden berekend op basis van het regime van de Wet op
de inkomstenbelasting 1964. De aldus berekende rentecomponent wordt vervolgens
per 31 december 2002 tot het inkomen uit werk en woning gerekend. Bij de berekening
van de belastbare rentecomponent bestaat overigens geen recht meer op een
eventuele vrijstelling (er wordt op 31 december 2002 immers niet meer aan
de voor de vrijstelling geldende voorwaarden voldaan). De afrekening vindt
derhalve plaats volgens de fiscale behandeling zoals die gold onder het regime
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964, met dien verstande dat de heffing
over de renteaangroei niet plaatsvindt op het moment van de feitelijke uitkering
maar ultimo 2002. De renteaangroei die optreedt na 31 december 2002 wordt
onder het regime van de Wet inkomstenbelasting 2001 belast als
inkomen uit aanmerkelijk belang of inkomen uit sparen en beleggen. AM. Niet vrijgestelde kapitaalverzekeringen (afrekening
in 2001)De polissen op koopsombasis gaan met ingang van 1 januari 2001 –
per definitie – over naar het inkomen uit sparen en beleggen. Dit geldt
eveneens voor de kapitaalverzekeringen op premiebasis die op 31 december 2000
een dusdanig (premie)verleden hebben dat ze geen recht kunnen hebben op een
vrijstelling. Deze polissen hebben onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 geen recht op een vrijstelling ter zake van de renteaangroei tot ultimo
2000. In dit onderdeel wordt geregeld dat deze rentecomponent in 2001 belast
wordt. De hoogte daarvan wordt bepaald volgens de regels van het systeem van
de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Deze afrekening vindt derhalve plaats
volgens de fiscale behandeling zoals de belastingplichtige die bekend was
bij het afsluiten van de overeenkomst. De rentecomponent die aangroeit vanaf 1 januari
2001 wordt belast als inkomen uit sparen en beleggen. AN. Kapitaalverzekeringen eigen woning (vanaf 2003) (eerste tot en met vierde lid)De polissen van vóór de Brede Herwaardering waarop binnen
de bandbreedte ten minste 12 jaar premies zijn voldaan hebben onder het regime
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 in beginsel recht op een ongelimiteerde
vrijstelling. Naast deze vrijstelling hebben belastingplichtigen onder het
regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 recht op de levenslange gelimiteerde
vrijstelling voor polissen van latere datum waarop binnen de bandbreedte ten
minste 15 of 20 jaar premies zijn voldaan. De gelimiteerde vrijstelling
blijft in de Wet inkomstenbelasting 2001 in stand voor de kapitaalverzekering
eigen woning. De reeds verbruikte gelimiteerde vrijstelling voor uitkeringen
die nog plaats vinden onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964 komt, in
afwijking van de ongelimiteerde vrijstelling, in mindering op de vrijstelling
voor de kapitaalverzekering eigen woning.Het eerste lid van dit onderdeel heeft betrekking op polissen van vóór
de Brede Herwaardering die recht hebben op een ongelimiteerde vrijstelling.
Ingeval deze aan de eigen woning gekoppeld worden dient de vrijstelling voor
de kapitaalverzekering eigen woning opgehoogd te worden met de waarde in het
economische verkeer per ultimo 2002. In deze gevallen bestaat immers, evenals
onder de huidige systematiek, recht op de ongelimiteerde én de gelimiteerde
vrijstelling. De techniek van het verhogen van de vrijstelling voor de kapitaalverzekering
eigen woning leidt er overigens toe dat de vrijstelling voor dergelijke polissen
alsnog aan een limitering wordt gebonden. De limitering levert een vrijstelling
op ter grootte van de waarde in het economisch verkeer van de polis op 31
december 2002 vermeerderd met de vrijstelling van &euro; 121 500
(f 267 751) (voor gehuwden &euro; 243 000 (f 535 502)
). Zie het tweede voorbeeld bij onderdeel AL.In het tweede lid tot en met vierde lid van dit onderdeel is geregeld
dat belastingplichtigen die de gelimiteerde vrijstelling voor kapitaalverzekeringen
reeds geheel (of gedeeltelijk) hebben verbruikt, daarop in het nieuwe systeem
geen (of nog slechts gedeeltelijk) recht hebben. Een dergelijke bepaling heeft
voor de in het tweede lid en de in het derde lid, onderdeel a, genoemde situaties
in beginsel vrijwel geen materiële gevolgen (omdat sinds invoering van
de Brede Herwaardering de minimale looptijd om voor een vrijstelling in aanmerking
te komen – 15 of 20 jaar – nog niet verstreken kan zijn).
Echter voor gevallen waarin de kapitaalsuitkering plaatsvindt na 31 december
2002 en ingevolge de bepalingen van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 –
indien deze op dat moment nog van toepassing zouden zijn –
recht zou hebben bestaan op de vrijstelling, heeft een dergelijke bepaling
wél materiële gevolgen (derde lid, onderdeel b). Het resultaat
is dat de levenslange gelimiteerde vrijstelling van &euro; 121 500
(f 267 751) (voor gehuwden &euro; 243 000 (f 535 502))
gelding heeft voor alle uitkeringen uit polissen die vallen onder het regime
van ná 31 december 1992. (vijfde lid)Onderdeel a voorkomt dat de imputatieregeling van artikel 3.6.13 van de
Wet inkomstenbelasting 2001 doorwerkt naar kapitaalverzekeringen die zijn
afgesloten vóór de inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting
2001. Op grond van artikel 3.6.9 van de Wet inkomstenbelasting 2001 kunnen
uitkeringen uit een kapitaalverzekering eigen woning, indien aan bepaalde
voorwaarden wordt voldaan, belastingvrij worden genoten. Die vrijstelling
geldt zowel voor kapitaalverzekeringen eigen woning die onder de werking van
het regime van de Wet inkomstenbelasting 2001 zijn afgesloten als voor kapitaalverzekeringen
die onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 zijn afgesloten
en gedurende de overgangsperiode zijn omgevormd tot een kapitaalverzekering
eigen woning.Artikel 3.6.13 van de Wet inkomstenbelasting 2001 schrijft – vanuit
de gedachte dat het vanwege het karakter van de via artikel 3.6.9 verleende
faciliteit binnen het nieuwe systeem passend is om te eisen dat de belastingvrij
genoten uitkering uit een kapitaalverzekering eigen woning blijvend dient
te worden benut voor (de financiering van) een eigen woning – voor dat
de genoten vrijstelling in mindering komt op de maximale schuld die bij een
nieuwe eigen woning in aanmerking kan worden genomen.Zonder nadere regeling zouden uitkeringen op kapitaalverzekeringen die
vóór 1 januari 2001 zijn afgesloten de renteaftrek ter
zake van een volgende eigen woning beperken. Om dit te voorkomen stelt het
vijfde lid van onderdeel AN de in artikel 3.6.13, eerste lid, van de Wet inkomstenbelasting
2001 opgenomen imputatieregeling buiten werking voor «oude polissen».Onderdeel b heeft betrekking op de periode waarover premiebetaling heeft
plaatsgevonden. Artikel 3.6.9, eerste lid, onderdeel b, van de Wet inkomstenbelasting
2001 stelt als voorwaarde voor de vrijstelling van de rente begrepen in de
uitkering uit een kapitaalverzekering eigen woning dat ten minste 20 jaar,
of tot eerder overlijden, jaarlijks premies zijn voldaan. Deze voorwaarde
wordt in het tweede lid weer teruggenomen voor onder meer de situatie waarin
de belastingplichtige zijn eigen woning verkoopt en – al dan niet vooruitlopend
op aankoop van een andere eigen woning tijdelijk – verhuist naar een
huurwoning. Voor kapitaalverzekeringen die zijn afgesloten vóór
de inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting 2001 en die onder het regime
van de Wet inkomstenbelasting 2001 kwalificeren als kapitaalverzekering eigen
woning is de uitzondering op deze 20-jaarseis niet zonder meer van toepassing.
Met betrekking tot dergelijke oude polissen wordt de in artikel 3.6.9, eerste
lid, onderdeel b, van de Wet inkomstenbelasting 2001 gestelde voorwaarde slechts
terzijde gesteld indien de rente begrepen in de kapitaalsuitkering onder het
regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 zou zijn vrijgesteld, als
die wet nog van toepassing zou zijn. Hiermee wordt voorkomen dat onder de
werking van de Wet inkomstenbelasting 2001 ter zake van oude polissen eerder
belastingvrije uitkeringen zouden kunnen plaats vinden dan onder het regime
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 mogelijk zou zijn geweest. Dit betekent
dat voor de pre-Brede Herwaarderingspolissen de looptijd-eis van respectievelijk
12, 15, 20 en 30 jaar van toepassing blijft en voor Brede Herwaar- deringspolissen
de 15 respectievelijk 20-jaarsperiode.Onderdeel c en d hebben betrekking op de bandbreedte-eis zoals die in
de Wet inkomstenbelasting 2001 is opgenomen. Eén van
de voorwaarden waaraan een kapitaalverzekering moet voldoen om als kapitaalverzekering
eigen woning te kwalificeren ziet op de verhouding tussen de laagste en hoogste
premie. Deze verhouding mag maximaal 1:10 zijn. Met deze voorwaarde worden
koopsompolissen uitgesloten van het fiscale regime voor de kapitaalverzekering
eigen woning. Een en ander is neergelegd in artikel 3.6.7, eerste lid, onderdeel
b, van de Wet inkomstenbelasting 2001. Onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 gold een soortgelijke voorwaarde, zij het dat ten aanzien van pre-Brede
Herwaar- deringspolissen, afhankelijk van de looptijd van de verzekering,
meerdere categorieën bandbreedtes werden gehanteerd (variërend van
een bandbreedte van 1:5 bij een looptijd van 12 tot en met 15 jaar tot een
bandbreedte van 1:20 bij een looptijd van meer dan 30 jaar). Teneinde het
ook voor deze kapitaalverzekeringen mogelijk te maken om het fiscale regime
van de kapitaalverzekering eigen woning van de Wet inkomstenbelasting 2001
deelachtig te laten worden, verklaart onderdeel c de band- breedte-voorwaarde
niet van toepassing op polissen die vóór 1 januari 2001
zijn afgesloten. Dit betekent vanzelfsprekend niet dat ter zake van de latere
uitkering op dergelijke polissen in het geheel geen bandbreedte-eis meer zou
gelden; de oorspronkelijke bandbreedte-eisen blijven van toepassing. Onderdeel
d sluit hierop aan door de bandbreedte-voor- waarde van 1:10 ten behoeve van
de vrijstelling voor rente begrepen in uitkeringen uit een kapitaalverzekering
eigen woning ten aanzien van eerdergenoemde polissen terzijde te stellen.
Voorwaarde daarbij is wel dat de rente begrepen in de kapitaalsuitkering onder
het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 zou zijn vrijgesteld,
als die wet nog van toepassing zou zijn. AO. Overige kapitaalverzekeringen (vanaf 2003)De renteaangroei tot ultimo 2002 van de overige vrijgestelde kapitaalverzekeringen
(waaronder de kapitaalverzekering met de eigen BV) zou – zonder nadere
maatregel – definitief buiten de heffing blijven. Dit is geen bezwaar
voorzover de toekomstige kapitaalsuitkeringen uit levensverzekering volgens
de systematiek van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 recht gehad zouden
hebben op een vrijstelling. Het is echter onjuist voor het gedeelte van de
kapitaalsuitkeringen uit levensverzekering waarvoor geen recht (meer) zou
hebben bestaan op een vrijstelling (bijvoorbeeld ingeval na 1 januari
2003 niet meer zou worden voldaan aan de aan die vrijstelling gestelde voorwaarden,
dan wel ingeval – en voorzover – de waarde in het economische
verkeer van de polis op 31 december 2002 de omvang van de maximale vrijstelling
reeds te boven zou gaan). Daarom is bepaald dat (de rente die is begrepen
in) kapitaalsuitkeringen ter zake van deze polissen, voorzover deze plaatsvinden
na 2002 en betrekking hebben op de renteaangroei tot en met 31 december 2002,
belast wordt als inkomen uit werk en woning. De hoogte van de belastbare rente
wordt bepaald volgens de regels van de Wet op de inkomstenbelasting 1964.
Dit betekent dat bij reguliere afwikkeling van de overeenkomst (dus jaarlijkse
premiebetaling gedurende een periode van tenminste 15 of 20 jaar en binnen
de bandbreedte van 1:10) in beginsel recht bestaat op de gemaximeerde vrijstelling
zoals die onder de oude wetgeving gold. Indien de waarde in het economische
verkeer van de polis op 31 december 2002 reeds hoger was dan het maximum van
de vrijstelling op het moment van daadwerkelijke uitkering, zal de in het
niet-vrijgestelde deel van de kapitaalsuitkering begrepen rente alsnog in
de heffing dienen te worden betrokken. De in dit geval te belasten rente zal
door middel van de zogenoemde saldomethode dienen te worden bepaald. Premiebetalingen
die na 31 december 2002 hebben plaatsgevonden dienen daarbij te worden genegeerd.Als de overeenkomst niet op de reguliere wijze is afgewikkeld, wordt op het moment dat het kapitaal tot uitkering komt de tot 31 december
2002 aangegroeide rentecomponent alsnog en in zijn geheel belast.In het derde lid is een bepaling opgenomen die erin voorziet dat de maximale
hoogte van de kapitaalsuitkering uit levensverzekering die op grond van het
eerste lid nog onder de vrijstelling van het oude artikel 26a, tweede lid,
van de Wet op de inkomstenbelasting zou kunnen komen te vallen, wordt verminderd
met het bedrag van de uitkering uit een kapitaalverzekering eigen woning dat
op grond van artikel 3.6.9 van de Wet inkomstenbelasting 2001 is vrijgesteld.
Achtergrond van deze bepaling is dat een belastingplichtige gedurende zijn
leven slechts eenmaal in aanmerking kan komen voor (het maximum van) de vrijgestelde
kapitaalsuitkering. In onderdeel AN, tweede tot en met vierde lid is in verband
daarmee bepaald dat belastingplichtigen de onder de werking van de Wet op
de inkomstenbelasting 1964 onbelast genoten kapitaalsuitkeringen moeten imputeren
op (het maximum van) de vrijstelling waarop zij onder de werking van de Wet
inkomstenbelasting 2001 recht hebben. Dit geldt niet alleen voor de uitkeringen
die tot het moment van inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting 2001
onbelast worden genoten, maar ook voor uitkeringen daarna worden genoten,
maar ingevolge het overgangsrecht nog wel onder de reikwijdte van de op 31
december 2000 in de Wet op de inkomstenbelasting 1964 opgenomen bepalingen
blijven vallen. AP. Indexatie vrijstelling kapitaalverzekeringenOnderdeel AP regelt dat thans in artikel 26a, tweede lid, van de Wet op
de inkomstenbelasting opgenomen bedragen op overeenkomstige wijze worden geïndexeerd
als de maximale vrijstelling voor de kapitaalverzekering eigen woning. AQ. Geldleningen aan beginnende ondernemers; deelnemingen
in partcipatiemaatschappijenDeze bepaling is ontleend aan artikel 82 van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. Er is geen inhoudelijke wijziging beoogd. Het doel en de strekking van
deze bepaling is om te voorkomen dat vermogen dat reeds voor inwerkingtreding
van de Agaathregeling is verstrekt, alsnog onder deze regeling wordt gebracht. AR. Uitgaven wegens arbeidsongeschiktheid of chronische
ziekteIn artikel 6.5.5, eerste lid, aanhef en onderdeel b, van de Wet inkomstenbelasting
2001 (arbeidsongeschiktheid of chronische ziekte) zijn de voorwaarden opgenomen
waaraan moet worden voldaan opdat een forfaitair bedrag wegens chronische
ziekte in aanmerking kan worden genomen. In onderdeel b is de voorwaarde opgenomen
dat de belastingplichtige of zijn partner bij de berekening van het verzamelinkomen
over de twee voorafgaande kalenderjaren buitengewone uitgaven in aftrek zijn
gekomen. Het onderhavige onderdeel bepaalt dat indien de twee voorafgaande
kalenderjaren de jaren 1999 en 2000 respectievelijk de jaren 2000 en 2001
zijn, aan de in onderdeel b opgenomen voorwaarde wordt voldaan als over de
jaren 1999 en 2000 respectievelijk het jaar 2000 uitgaven voor ziekte, invaliditeit,
bevalling en dergelijke op grond van artikel 46, eerste lid, onderdeel b,
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 in aanmerking zijn genomen. Hierdoor
kan ook bij de invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001 het rechtsgevolg
worden bereikt dat indien over de twee voorafgaande jaren buitengewone uitgaven
in aanmerking zijn genomen, een forfaitair bedrag wegens chronische ziekte
in de aangifte kan worden verwerkt. AS. Uitgaven wegens chronische ziekte van kinderenIn artikel 6.5.7, eerste lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001 zijn
de voorwaarden opgenomen waaraan moet worden voldaan om een forfaitair bedrag
wegens chronische ziekte van kinderen in aanmerking te mogen nemen. Evenals
bij uitgaven wegens arbeidsongeschiktheid of chronische ziekte (artikel 6.5.5)
is een van de voorwaarden dat de belastingplichtige de twee voorafgaande kalenderjaren
buitengewone uitgaven in aanmerking moet hebben genomen. Het onderhavige onderdeel
bepaalt dat voor de kalenderjaren 1999 en 2000 respectievelijk 2000 de voorwaarde
dat buitengewone uitgaven in aanmerking moeten zijn genomen, wordt vervangen
door het in aanmerking moeten hebben genomen van uitgaven voor ziekte, invaliditeit,
bevalling, adoptie en dergelijke op grond van artikel 46, eerste lid, onderdeel
b, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Hiermee wordt beoogd tijdens
de overgangsperiode dezelfde rechtsgevolgen te bereiken die onder het regime
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 en onder het regime van de Wet inkomstenbelasting
2001 worden bereikt. AT. Aftrekbare giftenDeze bepaling is ontleend aan artikel 81a van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. Artikel 81a is bij wet van 30 december 1983, Stb. 689, in de Wet op
de inkomstenbelasting 1964 opgenomen. In het kader van het herzien van de
aftrekmogelijkheden ter zake van termijnen van lijfrenten en andere periodieke
uitkeringen en verstrekkingen is toentertijd ervoor gekozen bepaalde termijnen
van lijfrenten en andere periodieke uitkeringen en verstrekkingen die voorheen
als persoonlijke verplichting in aftrek konden worden gebracht, onder voorwaarden
als gift in aanmerking te nemen. Onder het regime van de Wet inkomstenbelasting
2001 blijft het mogelijk dergelijke termijnen van lijfrenten en andere periodieke
uitke- ringen als andere giften in aanmerking te nemen.Daar dit onderdeel overgangsrecht betreft dat reeds geruime tijd van kracht
is, is ervoor gekozen deze bepaling met ingang van 2021 te laten vervallen,
mede omdat naar verwachting tegen die tijd dit onderdeel geen praktische betekenis
meer zal hebben. AU. GuldensbedragenMet het oog op de belastingheffing over het kalenderjaar 2001 zijn in
de Wet inkomstenbelasting 2001 en in deze wet naast de eurobedragen de daarmee
corresponderende guldensbedragen tussen haakjes vermeld. Deze guldensbedragen
zijn na de definitieve invoering van de euro in 2002 niet langer van belang
en kunnen derhalve vervallen. Artikel II Overgangsrecht loonbelastingMet ingang van 1 januari 2001 worden zowel de premiespaarregeling
als de spaarloonregeling gewijzigd. Naast de invoering van een gezamenlijke
maximum, vindt wijziging plaats in de doeleinden waaraan werknemersspaargelden
binnen vier jaar na de inleg besteed mogen worden zonder dat dit tot belastingheffing
leidt. Zo vervalt de mogelijkheid om reeds onmiddellijk bij toekenning met
de werknemersspaargelden premies ingevolge bij ministeriële regeling
aan te wijzen overeenkomsten van levensverzekering te voldoen (verzekeringssparen).
Het voorgestelde overgangsrecht strekt ertoe om de mogelijkheid tot verzekeringssparen
te behouden voorzover het werknemersspaargelden betreft die reeds op 31 december
2000 ingevolge een spaarloonregeling of een premiespaarregeling waren ingelegd
en nog niet ter beschikking van de werknemer zijn gekomen. Op spaarpremies
welke kunnen worden toegekend ingevolge de premiespaarregeling
vindt dit overgangsrecht derhalve toepassing voorzover zij op 31 december
2000 voorlopig zijn bijgeschreven op de premiespaarrekening. Artikel III Overgangsrecht omzetbelastingIn dit artikel is een aantal overgangsbepalingen opgenomen. De strekking
van deze bepalingen is dezelfde als die bij eerdere wijzigingen van het BTW-tarief.Het eerste lid strekt ertoe dat, ongeacht het tijdstip waarop de omzetbelasting
wordt verschuldigd, leveringen en diensten zijn onderworpen aan het oude tarief
als zij worden verricht vóór 1 januari 2001 en aan het
nieuwe tarief als zij op of na deze datum worden verricht. Het tweede lid
voorziet erin dat correctie plaatsvindt in de gevallen dat al vóór
1 januari 2001 omzetbelasting verschuldigd wordt ter zake van leveringen
en diensten die op of na deze datum worden verricht, waarbij de belasting
wordt berekend tegen het oude tarief. De belasting die te weinig verschuldigd
is geworden door toepassing van het oude in plaats van het nieuwe tarief,
wordt alsnog verschuldigd op 1 januari 2001.Het derde en vierde lid bevatten een overgangsregeling voor onroerende
zaken. Deze overgangsregeling ziet onder meer op vóór 1 januari
2001 gesloten koop- en aannemingsovereenkomsten voor bouwwerken die vóór
deze datum nog niet zijn geleverd respectievelijk opgeleverd, voorzover de
genoemde overeenkomsten erin voorzien dat de vergoeding in termijnen wordt
betaald. De regeling komt erop neer dat wordt aangeknoopt bij het contractueel
verschuldigd worden van de vergoeding. Het is daarbij niet belang wanneer
die termijnen in feite moeten worden voldaan; ook wanneer deze slechts aanleiding
geven tot het berekenen van rente dient de overgangsregeling toepassing te
vinden. Met de regeling wordt voorkomen dat bij langlopende projecten waarbij
in termijnen wordt betaald, de belasting moet worden herzien die is begrepen
in de reeds vervallen termijnen. Artikel IV Overgangsrecht vennootschapsbelasting A. Sanctiebepaling participatiemaatschappijenDeze bepaling strekt ertoe het overgangsrecht voor de sanctiebepaling
voor participatiemaatschappijen vorm te geven. Daartoe wordt bepaald dat voor
de periode voorafgaande aan de inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting
2001, het artikel 23b zoals dat op dat moment luidde van toepassing blijft. B. WinstuitdelingenNa de inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting 2001 zullen uitdelingen
van winst niet meer als zodanig in de heffing van de inkomstenbelasting worden
betrokken. Zonder nadere regeling zal de inkomstenbelastingclaim die rust
op de reeds bestaande ingehouden winstreserves bij de inwerkingtreding van
het nieuwe regime dan ook verloren gaan.De aangekondiging van het nieuwe regime zou tot gevolg kunnen hebben dat
ondernemingen – anticiperend op het nieuwe stelsel – de uitkering
van dividend uitstellen tot na 1 januari 2001, om de aandeelhouders de
mogelijkheid te bieden de heffing van inkomstenbelasting over de uitkeringen
in de jaren 1999 en 2000 te ontlopen. Er is dan sprake van onbedoeld anticipatiegedrag.
Het is ongewenst dat de inkomstenbelas- tingclaim die normaal gesproken in
1999 en 2000 gerealiseerd zou worden als gevolg van dit anticipatiegedrag
verloren gaat.Een kenmerk van het huidige stelsel is dat inhouding van winst door de vennootschap het de aandeelhouders mogelijk maakt de gedurende hun
bezitsperiode gerijpte winstreserves belastingvrij te realiseren door verkoop
van hun aandeel. De fiscale claim op de ingehouden winst wordt dan verlegd
van de «oude» aandeelhouder (verkoper) naar de «nieuwe»
aandeelhouder (koper). Zonder nadere voorziening zou er na 1 januari
2001 vanuit fiscaal perspectief geen beletsel meer zijn om de in het verleden
gevormde winstreserves uit te delen. Het lijkt ongewenst dat ingehouden winsten
direct na 1 januari 2001 ineens op grote schaal worden uitgekeerd. Bij
een ongewijzigde voortzetting van het huidige systeem zouden de winstreserves
op dat moment ook niet zijn uitgekeerd. De plotselinge uitkering van winst
is derhalve een onbedoeld effect van de inwerkingtreding van het nieuwe regime.In verband met het bovenstaande wordt een regeling voorgesteld op grond
waarvan bij een plotselinge substantiële wijziging ten opzichte van het
in het verleden gevoerde uitdelingsbeleid een additionele heffing van vennootschapsbelasting
wordt opgelegd op het overmatige deel van de uitdeling. De maatregel is van
toepassing op uitdelingen van winst in welke vorm dan ook, dus zowel op uitdeling
in contanten, uitdeling bij inkoop van eigen aandelen als op uitdeling bij
liquidatie.De maatregel wordt voorgesteld voor een periode van vijf jaar. De heffing
is slechts van toepassing voorzover de uitdeling in een jaar substantieel
afwijkt van de gedragslijn van de vennootschap gedurende de drie jaren vóór
2001. Een vennootschap heeft derhalve wel ruimte om meer winst uit te delen
dan vóór 1 januari 2001 gebruikelijk was. Dit betekent
dat de winstreserves wel zonder additionele heffing gefaseerd aan de aandeelhouders
kunnen worden teruggeven, doch grote schokeffecten worden voorkomen. Een vennootschap
mag bovendien altijd zonder additionele heffing winst uitdelen tot het bedrag
van het forfaitair rendement. Voor fiscale beleggingsinstellingen in de zin
van artikel 28 van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 geldt dat indien
deze winst uitdelen ter grootte van de wettelijke doorstootverplichting, deze
in principe ook niet met de additionele vennootschapsbelasting belast zal
worden. Dit geldt echter niet voorzover aan de doorstootverplichting winst
ten grondslag ligt die betrekking heeft op hetzij de realisatie van stille
reserves, hetzij toevoegingen aan de winst uit de herbeleggingsreserve, voozover
deze reserves reeds op 1 januari 2001 aanwezig waren.In de Wet op de dividendbelasting 1965 is het nieuwe artikel 3b opge-
nomen, op grond waarvan de herbeleggingsreserve van een fiscale beleggingsinstelling
in de zin van artikel 28 van de Wet op de vennoot- schapsbelasting 1969 voortaan
voor de dividendbelasting wordt aangemerkt als op aandelen gestort kapitaal.
Dit betekent dat op uitdelingen ten laste van deze reserve voortaan geen dividendbelasting
behoeft te worden ingehouden. Ook deze wijziging zou zonder nadere regels
kunnen leiden tot grote schokeffecten. Fiscale beleggingsinstellingen zouden
na 1 januari 2001 hun gehele herbeleggingsreserve ineens uit kunnen delen.
Teneinde ook hier een meer geleidelijke overgang te bereiken, is in het vijfde
lid bepaald dat artikel 3b van de Wet op de dividendbelasting 1965 voor de
toepassing van het onderhavige artikel buiten toepassing blijft. Dit betekent
dat uitdelingen ten laste van de herbeleggingsreserve worden aangemerkt als
winstuitdelingen, waarover bij overmatige uitdeling de additionele vennootschapsbelasting
verschuldigd is.Ingevolge het vierde lid wordt de heffing verminderd naar rato van het
belang van aandeelhouders die meer dan vijf percent van de aandelen in de
vennootschap houden, met uitzondering van aandeelhouders die niet in het Koninkrijk,
een EU-land of een land waarmee een belastingverdrag is gesloten, zijn gevestigd.
Ten aanzien van deze categorie aandeelhouders gaat in de 21e eeuw
geen claim verloren. Deze vermindering vindt plaats ongeacht aan wie de uitdeling
daadwerkelijk plaatsvindt. Om te voorkomen dat de aandelen van een vennootschap
aan deze categorie aandeelhouders kunnen worden overgedragen met het oogmerk
kort daarna de winstreserves uit te keren om zodoende de additionele
vennootschapsbelasting te omzeilen, wordt de voorwaarde gesteld dat de aandelen
door deze aandeelhouders op het moment van de uitdeling ten minste drie jaar
zijn gehouden.De onderhavige regeling is bedoeld ter behoud van de inkomstenbelas- tingclaim
op winsten die zijn opgebouwd vóór 1 januari 2001. Het
zou daarom onredelijk zijn de additionele heffing ook op te leggen op winstuitdelingen
die in geen enkel verband staan met winsten die pas na 1 januari 2001
zijn opgekomen. Op grond van het zesde lid wordt de heffing daarom niet toegepast
voorzover de cumulatieve winstuitdelingen in de periode van 1 januari
2001 tot en met 31 december 2005 hoger zijn dan de winstreserves en stille
reserves die aan het einde van het laatste boekjaar voor het jaar 2001 aanwezig
waren. De vennootschap wordt geacht de «oudste» winsten eerst
uit te keren («first-in-first-out»).Teneinde een cumulatie van de additionele vennootschapsbelasting met dividendbelasting
te voorkomen is in het zevende lid bepaald dat de inhouding van dividendbelasting
achterwege mag blijven over het gedeelte van de winstuitdeling waarover de
additionele heffing wordt opgelegd. Op grond van het zevende lid geldt dit
echter niet voorzover de aandeelhouders niet zijn gevestigd in het Koninkrijk,
een lidstaat van de Europese Unie of een land waarmee Nederland een verdrag
ter voor- koming van dubbele belasting heeft gesloten. Voor deze aandeelhouders
zou de heffing van 20% onder omstandigheden gunstiger kunnen zijn dan de inhouding
van 25% dividendbelasting, indien deze in dat andere land niet verrekenbaar
zou zijn. Artikel V Overgangsrecht invordering A. Aansprakelijkheid voor vennootschapsbelastingschuldenIn artikel 40 van de Invorderingswet 1990 is een aansprakelijkheidsbepaling
opgenomen die onder andere ziet op de aansprakelijkheid van natuurlijke personen
voor vennootschapsbelastingschulden van een vennootschap waarin een dergelijke
persoon een belang heeft. Met deze overgangsbepaling wordt beoogd te regelen
dat een van de voorwaarden die tot aansprakelijkheid op grond van artikel
40 van de Invorderingswet kan leiden, in de eerste drie jaar na de invoering
van de Wet inkomstenbelasting 2001 op de juiste wijze kan worden toegepast.De voorwaarde waar het om gaat, is de eis dat gedurende drie jaar voorafgaande
aan het jaar waarin de gehele of gedeeltelijke staking van de onderneming
plaatsvond, sprake moet zijn geweest van een aanmerkelijk belang in de zin
van de Wet inkomstenbelasting 2001. Met de onderhavige bepaling wordt geregeld
dat indien het jaren betreft van voor 2001, er sprake moet zijn van een aanmerkelijk
belang in de zin van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. B. Renteloos uitstel van betaling in het geval van staking
bij einde ondernemerschapDeze bepaling strekt er toe renteloos uitstel van betaling te verlenen
voor het bedrag aan inkomstenbelasting dat op grond van artikel I, onderdeel
A, van hoofdstuk 2, is verschuldigd. Dit om mogelijke liquiditeitsproblemen
te voorkomen.Volgens het eerste lid kan uitstel van betaling worden verleend voor de
duur van 10 jaar. Het uitstel wordt eerder geheel of gedeeltelijk beëindigd
indien vermogensbestanddelen die onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964
de fictief gestaakte onderneming vormden, worden vervreemd. Dan is er immers
geen reden meer voor uitstel van betaling, aangezien door de vervreemding
liquide middelen aanwezig zullen zijn. In de ministeriële regeling, waarvoor
in het eerste lid de bevoegdheid is gecreëerd, zullen maatregelen
worden getroffen voor specifieke situaties. Te denken valt aan de situatie
waarin vermogensbestanddelen die onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964
de fictief gestaakte onderneming vormden, weliswaar vervreemd worden, maar
ter continuering van de activiteiten waaruit de oorspronkelijke onderneming
bestond worden vervangen. Het beëindigen van het uitstel van betaling
zou dan tot onbillijkheden kunnen leiden. Verder kan worden gedacht aan de
situatie waarin vermogensbestanddelen slechts voor een gedeelte worden vervreemd.
Een andere situatie is die waarin sprake is van verschillende ondernemingen
die op grond van artikel I, onderdeel A, van hoofdstuk 2, fictief zijn gestaakt.
Bij vervreemding van één van die ondernemingen zal het uitstel
voor het deel van de conserverende aanslag dat betrekking heeft op die onderneming,
moeten worden beëindigd.Met het tweede lid wordt bereikt dat gedurende het uitstel geen verrekening
plaatsvindt met belastingteruggaven, tenzij de belastingschuldige dit verzoekt.
Deze conserverende aanslag wordt in het derde lid expliciet uitgesloten voor
de toepassing van artikel 28 van de Invorderingswet 1990, zodat geen invorderingsrente
verschuldigd is. C. Uitstel van betaling en kwijtschelding aanslagen successie-
of schenkingsrechtMet ingang van 1 januari 2001 worden commanditaire vennoten voor
de inkomstenbelasting niet langer beschouwd als ondernemers. De deelneming
wordt ten aanzien van de commanditaire vennoot in de belastingheffing betrokken
als beleggingsvermogen (in box III). Daarbij past ook dat de artikelen 25
en 26 van de Invorderingswet 1990, anders dan onder de Wet op de inkomstenbelasting
1964, niet langer van toepassing zijn op de vererving of schenking van commanditaire
deelnemingen in ondernemingsvermogen. Voortzetting van de onderneming door
de commanditaire vennoot is immers niet langer mogelijk. Dit betekent dat
ten aanzien van de verkrijging van commanditaire deelnemingen de mogelijkheid
tot het verlenen van uitstel van betaling of kwijtschelding van de rechten
van successie of schenking komt te vervallen. Om de overgang van het oude
naar het nieuwe regime soepel te laten verlopen, wordt een overgangsperiode
voorgesteld van vijf jaar. Dit overgangsrecht bewerkstelligt dat ten aanzien
van een verkrijging vóór 1 januari 2006 van een medegerechtigdheid
in ondernemingsvermogen anders dan als aandeelhouder, uitstel van betaling
respectievelijk kwijtschelding van de verschuldigde rechten van successie
of schenking mogelijk blijft. Artikel VI Overig overgangsrecht A. Toepassing Wet op de inkomstenbelasting 1964 en Wet
op de vermogensbelasting 1964 op belastingjaren vóór 2001Met deze bepaling wordt beoogd belastingjaren vóór 2001
volledig onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 en de Wet
op de vermogensbelasting 1964 te laten vallen. Dit betekent dat ook na intrekking
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 en de Wet op de vemogensbelasting
1964 op 1 januari 2001 nog aanslagen inkomsten- en vermogensbelasting
kunnen worden vastgesteld met betrekking tot belastingjaren vóór
1 januari 2001. Ook kan over deze jaren nog een middelingsverzoek conform
het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 worden ingediend. B. Toepassing Algemene wet inzake rijksbelastingen en
Invorderingswet 1990 op belastingaanslagen onder oud rechtDe onderhavige bepaling strekt ertoe dat de heffing en de invordering
van belasting die is verschuldigd ingevolge de Wet op de inkomstenbelasting
1964 of de Wet op de vermogensbelasting 1964 plaatsvinden met toepassing van
de Algemene wet inzake rijksbelastingen en de Invorderingswet 1990 zoals deze
wetten luidden op 31 december 2000. HOOFDSTUK 3 SLOTBEPALINGEN Artikel I NummeringIn dit wetsvoorstel wordt herhaaldelijk verwezen naar bepalingen zoals
die zijn opgenomen in het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting 2001. Met de
hier opgenomen bepaling wordt bereikt dat deze aanhalingen voor de plaatsing
in het Staatsblad in overeenstemming worden gebracht met de definitieve nummering
in de Wet inkomstenbelasting 2001. Artikel II InwerkingtredingHet eerste lid van dit artikel regelt de inwerkingtreding van deze wet
en de Wet inkomstenbelasting 2001 op 1 januari 2001. In afwijking van
de overige bepalingen treedt artikel I, onderdeel A, van hoofdstuk 2 in werking
op 31 december 2000. Hiermee wordt bewerkstelligd dat de fiscale claims bij
belastingplichtigen die door het in werking treden van de Wet inkomstenbelasting
2001 geen ondernemer meer zijn, per 31 december 2000 in de belastingheffing
worden betrokken. De uitzondering voor de artikelen 3.2.2.7, tiende lid, 3.6.11,
achtste lid, 4.5.2.2, tweede lid en 5.1.3a, eerste tot en met vierde lid houdt
verband met het feit dat het nieuwe erfrecht nog niet in werking is getreden.
De inwerkingtreding van het nieuwe erfrecht wordt bij koninklijk besluit geregeld.
De eerdergenoemde artikelen zullen met ingang van diezelfde datum in werking
treden.Het tweede lid bevat de citeertitel van deze wet. De citeertitel, Invoerings-
wet Wet inkomstenbelasting 2001, is van belang voor gevallen waarin in regelgeving
naar deze wet wordt verwezen.De Staatssecretaris van Financiën,W. A. F. G. VermeendDe Minister van Financiën,G. Zalm 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26728-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl