Vaststelling begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2004; Kabinetsstandpunt op ROB-advies "Presteren door excelleren"
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29200-VII, nr. 38

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

17-12-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29200-VII nr. 38

02-12-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamPresteren door excelleren: Benchmarking in het openbaar
bestuur Inleiding1. Samenvatting standpunt kabinet2. Het advies van de Raad2a. Definitie2b. Strategie en randvoorwaardenOngewenste effecten2c. Interbestuurlijke toezichtsverhoudingen2d. Rijk, IPO en VNG3. Reactie van het kabinetDe overheid heeft een urgent probleemBenchmarking en vitale democratieWat verstaan we eronder?Benchmarking en prestatievergelijkingWat kunnen we ermee?Hieronder worden de genoemde functies en effecten schematisch
weergegeven:1. Leren 2. Transparantie3. Verantwoorden4. Toezicht5. Afrekenen Interbestuurlijke afspraken vóórafAd 1. LerenAd 2. Transparantie biedenAd 3. VerantwoordenAd 4. ToezichtAd 5. Afrekenen (maatstafconcurrentie en resultaat- of
outputfinanciering)Voorwaarden voor de inzet van maatstafconcurrentieVoorwaarden voor succesvolle prestatievergelijkingena. (Rand)voorwaarden: bereidheid, overleg en commitmentb. Openbaarheidc. Spelregels: prestatie indicatoren en datad. Afspraken over rolverdelinge. Afspraken over het vervolgConclusieGroeimodelPMO Programma BenchmarkingBenchmarks op rijksniveau– Voortzetting Rijksbrede Benchmark– Pilot Benchmarking Human Resources Management
Rijk– Financieel toezicht Binnenlandse Zaken op de provincies– Landelijk Kader Nederlandse Politie 2003–2006– Onderlinge Kwaliteitsborging Inspecteurs-GeneraalStimuleren prestatievergelijking bij lokale overheden– Professionalisering handhaving– 1-loket en ICT voor ondernemers– Project MILO (milieu in de leefomgeving)– Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG)6. Hoe gaan we verder?
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29200-VIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 57 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 200 VIIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2004nr. 38BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BESTUURLIJKE VERNIEUWING EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 december 2003Op 14 oktober jl. heeft de Raad voor het Openbaar Bestuur op mijn verzoek
een advies uitgebracht met betrekking tot het instrument benchmarking in het
perspectief van de interbestuurlijke verhoudingen.Dit advies heb ik u als bijlage van mijn brief van 10 januari jl. toegezonden.Thans doe ik u toekomen, mede namens de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, het kabinetsstandpunt op het advies van de Raad.De Minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties,Th. C. de Graaf Presteren door excelleren: Benchmarking in het openbaar
bestuur InleidingDe Raad voor het openbaar bestuur is in januari 2002 gevraagd te adviseren
over de toepassingsmogelijkheden van het instrument benchmarking in de context
van moderne interbestuurlijke verhoudingen. De Raad heeft op 14 oktober 2002
zijn advies aangeboden.Met deze notitie geeft het kabinet zijn reactie op het advies van de Raad.1. Samenvatting standpunt kabinetBenchmarking is één van de instrumenten die kunnen worden
ingezet om prestaties te vergelijken en daarvan te leren. Het kabinet wil
de prestaties van het openbaar bestuur verbeteren en de mogelijkheden die
prestatievergelijking hiervoor biedt, verder benutten.Prestatievergelijking biedt, wanneer het instrument op een juiste manier
wordt ingezet, de organisaties van het openbaar bestuur de mogelijkheid om:1. van elkaar te leren (benchmarking)2. zich transparant(er) op te stellen3. verantwoording af te leggen aan specifieke organen4. het toezicht te vergemakkelijken5. zich af te laten rekenen op hun prestaties.Gelet op deze keuzemogelijkheden, moeten we vóóraf heldere
en expliciete afspraken maken over welk doel we ermee willen bereiken, hoe
we de (inter)bestuurlijke rolverdeling in en na het proces zien en welke gevolgen
we aan de resultaten willen verbinden. Het is geen goede zaak om tussentijds
of achteraf éénzijdig terug te komen op gemaakte afspraken.
De rol van het rijk hierbij wordt als volgt ingevuld:a. Het rijk zal bevorderen dat ook bij onderdelen van de rijksoverheid
prestaties worden vergeleken.b. Het rijk zal stimuleren dat de onderdelen van de andere overheden zichzelf
en elkaar onderling vergelijken.c. Het rijk zal kritisch nagaan welke consequenties de resultaten van
prestatievergelijkingen moeten hebben voor rijksregelgeving en rijkstoezicht.
Dat laatste is belangrijk. Door onderlinge vergelijking kunnen gemeenteraden
en provinciale staten (en daarachter de burger) de prestaties van hun besturen
beter beoordelen en ze daarop aanspreken zodat ze verbeteren. Horizontaal
«toezicht»wordt versterkt. Dat kan ertoe leiden dat het rijkstoezicht
anders wordt ingevuld.2. Het advies van de Raad2a. DefinitieDe Rob omschrijft benchmarking als het systematisch vergelijken van organisaties
op basis van vooraf vastgestelde indicatoren waardoor een best practice opgesteld kan worden die ten dienste staat van het
verbeteren van de eigen organisatie. De functie die de Raad aan benchmarking
toekent is die van leren door vergelijken.2b. Strategie en randvoorwaardenDe Raad is van mening dat benchmarking in de publieke sector goede mogelijkheden
biedt om te komen tot een transparante, lerende overheid en kan leiden tot
doelmatiger en doeltreffender overheidsbeleid.De voorwaarde hiervoor is wel dat er sprake is van vrijwilligheid bij de deelnemers. De Raad acht benchmarking
niet geschikt voor een organisatievergelijking op alle taakvelden tegelijk.Als randvoorwaarden voor het succesvol inzetten
van het instrument worden genoemd de aanwezigheid van zowel een «benchmark-bevorderende
cultuur» als een benchmark-bevorderende structuur binnen de organisatie.De Raad noemt vier spelregels waaraan de organisaties die betrokken zijn
bij een benchmarkexercitie zich moeten houden: (1) De maatschappelijke taakvelden
moeten zich lenen voor het gebruik van benchmarking; (2) De juiste prestatieindicatoren
moeten worden opgesteld; (3) Vooraf moeten duidelijke afspraken worden gemaakt
over de uitkomsten; (4) Er moet gedurende het gehele benchmarkproces sprake
zijn van commitment, openheid en vertrouwen bij alle deelnemende partijen,
waarbij het gevoerde proces expliciet wordt geëvalueerd.Ongewenste effectenDe Raad wijst op mogelijke ongewenste effecten, wanneer benchmarking als
verantwoordingsinstrument, zowel in verticaal als in horizontaal verband,
wordt ingezet en noemt daarbij de volgende verschijnselen: Instellingen kunnen
strategisch gedrag vertonen. De interne bureaucratie kan mogelijk versterkt
worden. Innovaties kunnen belemmerd worden en er kan een verlies aan professionaliteit
optreden bij de bepaling van indicatoren. Ook kan de bereidheid om inzichten
te delen afnemen, als gevolg van de toename van concurrentie. Tenslotte wijst
de Raad op het risico dat goede prestaties bestraft worden.2c. Interbestuurlijke toezichtsverhoudingenDe Raad concludeert in zijn advies dat benchmarking niet ingezet dient
te worden als verantwoordingsinstrument in verticale interbestuurlijke betrekkingen
omdat gemeenten en provincies in de uitvoering van medebewindstaken over een
voldoende mate van vrijheid dienen te beschikken, die onder druk kan komen
te staan wanneer best practices gaan voorschrijven hoe deze beleidsvrijheid
moet worden ingevuld. De Raad ziet echter zeer wel mogelijkheden benchmarking
in te zetten in de horizontale verantwoordingsrelatie tussen het college van
burgemeester en wethouders en de gemeenteraad.2d. Rijk, IPO en VNGDe Rob beveelt tenslotte aan dat de drie overheden (rijk, IPO en VNG)
afspraken maken over het gebruik van de informatie die benchmarkexercities
opleveren. Hierbij is van belang dat «hogere» overheden de resultaten
van benchmarking niet gebruiken om «lagere» overheden af te rekenen.3. Reactie van het kabinetDe overheid heeft een urgent probleemNaar de mening van het kabinet is er alle reden om de prestaties in de
openbare sector inzichtelijker te maken en te verbeteren. De burgers vinden
dat de overheid op een verkeerde manier bezig is en dat veranderingen te langzaam
en te stroperig gaan. Ook naar het oordeel van het kabinet kunnen veel dingen
beter; zowel bij het Rijk, bij de andere overheden, áls in de relatie
tussen de overheden.Tegen die achtergrond is in januari 2002 de Rob om een advies over benchmarken
gevraagd omdat het vergelijken van prestaties een goed middel kan zijn om
betere resultaten te boeken. Het kabinet dankt de Rob voor het advies. De Raad zegt belangrijke dingen
over randvoorwaarden, spelregels en ongewenste effecten, welke allemaal ter
harte genomen moeten worden.De Rob doet echter voorkomen dat benchmarken in de publieke sector gebaat
is bij vertrouwelijkheid. Daar is het kabinet het niet mee eens: wat de overheid
doet is publiek en geen geheim. Onderlinge prestatievergelijking is een volwassen
manier om verantwoording af te leggen aan de burgers, om daarvan die te leren
en vooral (en dat is het belangrijkste) om dingen te veranderen zodat de prestaties
daadwerkelijk verbeteren.Benchmarking en vitale democratieDe betekenis van prestatievergelijking voor het openbaar bestuur moet
worden gezien in de context van een vitale democratie.
Een vitale democratie is gebaat bij goede checks and balances, heldere verantwoordelijkheden
en (prikkels tot) openbaarheid en innovatie. Een vitale democratie is vooral
gebaat bij betrokken burgers en bedrijven en kan niet zonder een overheid
die haar burgers actief betrekt bij de resultaten van haar beleid. Benchmarking
past in een cultuur waarin het (horizontaal) oordelen en het verbinden van
consequenties aan een oordeel niet als iets bijzonders maar als iets gewoons
wordt ervaren.Daarom wil het kabinet de inzet van benchmarking en overige vormen van
prestatievergelijking verder bevorderen. Overigens doen de overheden (rijk,
provincies, gemeenten en waterschappen) al veel aan benchmarking, zoals blijkt
uit de publicatie «Benchmarking, Informatieuitwisseling en interbestuurlijke
betrekkingen» en uit de Kennisbank Benchmarking in de Publieke Sector
met de site «Benchmarkenindepubliekesector.nl» van het ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.Voor de goede orde: dit kabinetsstandpunt richt zich op alle onderdelen
van het openbaar bestuur: Het rijk, de aan het rijk verbonden uitvoeringsorganisaties
en agentschappen alsook provincies, gemeenten en waterschappen.Wat verstaan we eronder?Benchmarking definieert het kabinet, overigens met de Rob, als«het systematisch onderzoeken van de prestaties (en maatschappelijke
effecten) en achterliggende processen en werkwijzen van een of meer toonaangevende
referentie-organisaties op een bepaald gebied en het spiegelen van de eigen
prestaties en werkmethoden aan deze best practices, met als doel te komen
tot een plaatsbepalingen én een verbetering van het eigen presteren».Benchmarking en prestatievergelijkingBenchmarking is één van de instrumenten
die kunnen worden ingezet om prestaties te vergelijken. In de context van
dit kabinetsstandpunt wordt het bredere begripprestatievergelijking gebruikt gelet op de diverse doelen die met het vergelijken van
prestaties kunnen worden gediend.Wat kunnen we ermee?Dan de vraag wat we met prestatievergelijking kunnen in het openbaar bestuur.
Met prestatievergelijking kunnen in beginsel de volgende doelstellingen worden
nagestreefd, die op de schaal van de interbestuurlijke verhoudingen in gewicht
toenemen:1. Leren (prestatievergelijking met als primair doel om van elkaar te
leren); in dit geval spreken we over benchmarking 2. Transparantie (prestatievergelijking met als primair doel om rekenschap
af te leggen aan een breed publiek)3. Verantwoorden (prestatievergelijking met als primair doel om verantwoording
af te leggen aan specifieke organen)4. Toezicht (prestatievergelijking met als primair doel om toezicht te
vergemakkelijken)5. Afrekenen (prestatievergelijking met als primair doel om te bekostigen
aan de hand van relatieve prestaties). In dat geval spreken we over maatstafconcurrentie.De verhouding tussen deze vijf doelstellingen kan als volgt worden omschreven:1. Leren is een intern proces en speelt zich af tussen de zich benchmarkende
organisaties2. Bij het bieden van transparantie is leren aan de orde maar komt horizontale
verantwoording (éénrichtingsverkeer) erbij3. Het verantwoorden houdt transparantie in én aanpassing op basis
van horizontale terugkoppeling (tweerichtingsverkeer)4. Bij het toezicht is verantwoording aan de orde en verticale verantwoording
(éénrichtingsverkeer)5. Bij het afrekenen is toezicht aan de orde en aanpassing op basis van
verticale terugkoppeling (tweerichtingsverkeer).Hieronder worden de genoemde functies en effecten schematisch
weergegeven:1. Leren 2. Transparantie3. Verantwoorden4. Toezicht5. Afrekenen Interbestuurlijke afspraken vóórafVan belang is daarom de noodzaak om vóóraf een zorgvuldig
afgewogen keuze te maken uit deze mogelijkheden en vervolgens heldere afspraken
te maken over:– de rolverdeling die we hanteren tussen de betrokken overheden– de taken waarbij we prestaties vergelijken– de consequenties die we gaan verbinden aan de resultaten.en daar tussentijds of naderhand niet meer op terugkomen. Het doel waarvoor we het instrument van prestatievergelijking willen
inzetten bepaalt immers welke methodiek we moeten gebruiken en wat de randvoorwaarden
zijn en tenslotte hoe bruikbaar de resultaten zijn. Het kabinet onderstreept
het uitgangspunt dat de doelstelling van prestatievergelijking gedurende het
traject en achteraf niet mag wijzigen omdat dit van belang is voor de kwaliteit,
objectiviteit en het behalen van het vooraf beoogde resultaat.Ad 1. LerenBenchmarking is een goed instrument om het lerend vermogen van de overheid
te verhogen: We willen weten hoe we het ten opzichte van
anderen doen en daarom gaan we onze prestaties vergelijken om daarvan te leren
en zo nog beter te kunnen presteren.Benchmark past bij bestuurders die niet bang zijn om zich aanspreekbaar
en transparant op te stellen én de ambitie hebben om te excelleren.VoorbeeldDe Rijksbrede BenchmarkDe Rijksbrede benchmark voor uitvoeringsorganisaties (RBB) is hier een
goed voorbeeld van. Het doel van deze benchmark is om te komen tot:– een set van best practices d.m.v. vergelijking;– een groep/netwerk van deelnemende organisaties die van elkaar
leren (leernetwerk)– mogelijkheden om de aansturing en beheersing binnen de eigen organisaties
te verbeteren;– informatie en input voor procesoptimalisatie bij de deelnemende
organisaties.Binnen deze rijksbrede benchmark is eerder door een 11-tal uitvoeringsorganisaties
(RDW, IB-groep, SVB, Kadaster, Politie Amsterdam-Amstelland, COA, CFI, Bureau
heffingen, ABP, IBS, en Laser) een benchmarkinstrumentarium ontwikkeld . Dit
benchmarkinstrumentarium gericht op leren zal in 2003–2004 worden ingezet
voor een tweede benchmarkgroep (RBB groep II) waaraan zullen deelnemen de
Belastingdienst, de UWV, CWI, Gemeente Zwolle eenheid sociale zaken en werkgelegenheid,
Sociale Zaken en Werkgelegenheid gemeente Rotterdam, LBIO, DJI, CBR en CJIB.Ad 2. Transparantie biedenAls overheid moeten we transparant zijn over onze ambities en onze prestaties.
Prestatievergelijking kan er toe bijdragen dat de duale controle van de gemeenteraad,
de staten of de Tweede Kamer op het bestuur wordt versterkt. Het resultaat
van de prestatievergelijking vraagt om toelichting en verklaring die door
de bestuurders moeten worden gegeven, waarbij – als het goed is –
het leereffect en de zorg om een effectievere aanpak voor betere prestaties
centraal staan.Het kabinet schat in dat diezelfde werking – het activeren en prikkelen
van de dialoog – zal bestaan in het verkeer tussen het rijk en de lokale
overheden. De resultaten van een prestatievergelijking kunnen in eerste instantie
worden benut om het gesprek tussen het rijk en de lokale overheden duidelijker
te voeren en vervolgens het interbestuurlijk verkeer transparanter in te richten. Niet alleen deelnemende lokale overheden
worden in staat gesteld om van elkaar te leren van een prestatievergelijking.
Ook het rijk kan leren van de resultaten. Zo kunnen deze, gegeven de gevarieerde
uitvoeringspraktijk (waarin uiteenlopende oplossingen goede effecten kunnen
sorteren), leiden tot andere regelgeving. Ruimer wellicht; en meer gericht
op output, op resultaten dan op voorschriften. Dit kan in de interbestuurlijke
verhoudingen leiden tot meer samenwerking, minder hierarchische verhoudingen.
Transparante bestuurlijke verhoudingen komen uiteindelijk de burger ten goede
omdat het de overheid dwingt het debat te voeren over wat we uiteindelijk
moeten presteren.Ad 3. VerantwoordenUiteraard leggen overheidsbesturen verantwoording af aan hun controlerende
organen en belangengroeperingen. Deze verantwoording over de prestaties wint
aan belang door ze te vergelijken met die van anderen. Waarom kost vergunningverlening
in de ene gemeente meer dan in de andere? Waarom leidt vitalisering van het
landelijk gebied in de ene provincie tot betere effecten dan in de andere?
Waarom kost waterberging in het ene waterschap meer dan in het andere? In
dat soort vragen zijn burgers (Raden en Staten) geinteresseerd.Ad 4. ToezichtAls het steeds gewoner wordt om een open debat te voeren over onze prestaties
en de burger daarmee actief uit te nodigen om deel te nemen aan dat debat,
dan moeten we ook aanvaarden dat de burger steeds meer in beeld komt als beoordelaar.
We lokken immers een oordeel van de burger uit.Prestatievergelijking is naar het oordeel van het kabinet een kans om
innovatie aan te brengen in bestuurlijke en financiële verhoudingen tussen
het rijk, de gemeenten en de provincies. Prestatievergelijking wordt steeds
vaker aangegrepen om vrijwillig, horizontaal verantwoording
af te leggen. Die ontwikkeling biedt een kans om in het geheel van toezicht
meer nadruk te leggen op de verantwoording naar burgers. Verantwoording afleggen
naar burgers is bepaald geen vrijblijvende zaak. Naarmate lokale overheden bereid zijn om zichzelf onderling te vergelijken
en naarmate de lokale bestuurders zelf verantwoordelijkheid nemen voor het
verbeteren van prestaties en effectief gevolg geven aan de conclusies van
deze vergelijkingen, neemt de noodzaak voor intensief toezicht door het rijk
af.VoorbeeldDe Wet op het Onderwijstoezicht (WOT)In het onderwijsveld is al een eerste stap gezet op weg naar het toekomstige
concept dat het kabinet voor ogen staat voor de relatie tussen lokale overheden
en het rijk. De nieuwe wet op het Onderwijstoezicht (in augustus 2002 in werking
getreden) beoogt de kwaliteit van het onderwijs te beoordelen en te bevorderen.
De Inspecteur-generaal van het onderwijs maakt de resultaten van de beoordelingen
openbaar via het internet. Een ieder die dat wil, kan er kennis van nemen
en zelf scholen of onderwijsinstellingen met elkaar gaan vergelijken. Hiermee
wordt voorzien in de behoefte aan betrouwbare en onafhankelijke informatie
die per school en onderwijsinstelling en over de gehele linie van het onderwijsbestel
inzicht geeft in de kwaliteit van het onderwijs en in de ontwikkeling daarvan.Daarnaast wordt ernaar gestreefd om de kwaliteit te bevorderen. Wat de
inspectie daarbij voor ogen staat, is een wijze van werken die scholen en
onderwijsinstellingen inspireert en stimuleert zelf voortdurend initiatieven
te nemen om de eigen kwaliteit te verbeteren.De WOT geeft de inspectie opdracht bij het beoordelen van de kwaliteit
aan te sluiten bij de zelfevaluatie van een school. Wanneer een school zelf
regelmatig haar kwaliteit evalueert, zal de inspectie waar
mogelijk haar oordeel baseren op de uitkomsten van deze zelfevaluatie en eigen
onderzoek nalaten. Hoewel de WOT pas sinds kort bestaat, is bekend
dat er inmiddels scholen zijn die de methode van een benchmark kiezen om zichzelf
te evalueren.Het kabinet vindt dit nieuwe concept van toezichtrelaties in beginsel
bruikbaar en toepasbaar in de relatie tussen het rijk en de lokale overheden,
in de relatie tussen het rijk en zijn uitvoeringsorganisaties en in het algemeen
in de relatie tussen burger en bedrijfsleven met de diverse overheidsinstellingen.Ad 5. Afrekenen (maatstafconcurrentie en resultaat- of
outputfinanciering)Kan prestatievergelijking ingezet worden in de bredere context van sturingsrelaties?
Anders geformuleerd: Kunnen we zodanige consequenties trekken uit de resultaten
hiervan dat onze sturingsrelaties er beter van worden, opdat we uiteindelijk
beter en wellicht gemakkelijker onze beleidsdoelstellingen halen? Als dat
inderdaad het geval is, dan duiden we deze specifieke vorm van prestatievergelijking
aan met de term maatstafconcurrentie.De meerwaarde van maatstafconcurrentie is dat het rijk en de lokale overheden –
of het rijk en de uitvoeringsorganisaties – gezamenlijk een norm met
elkaar opbouwen waaraan de desbetreffende organisaties zich willen meten.Bij maatstafconcurrentie moeten beide partijen – dus degene die
stuurt en degene die gestuurd wordt – het principe van wederkerigheid
goed voor ogen houden. Daarmee wordt bedoeld dat maatstafconcurrentie in dienst
moet staan van zowel de organisatie die stuurt als de organisatie
die gestuurd wordt. Bij de keuze om consequenties te trekken op grond
van de benchmarkresultaten moet dit principe van de wederkerigheid uitdrukkelijk
worden gerespecteerd. De consequenties moeten in het belang zijn van beide
partijen. Dit houdt enerzijds in dat maatstafconcurrentie niet uitsluitend
op grond van financiele overwegingen mag worden ingezet («mechanisch
afrekenen») en anderzijds ook de maatregelen niet uitsluitend worden
toegespitst op financiele consequenties. Ook het in het vooruitzicht stellen
van meer beleidsvrijheid zou tot de consequenties moeten behoren. Pas dan
krijgt het een plaats in de bredere sturingscontext van de beleidsdoelstellingen. We moeten in onze interbestuurlijke relaties niet huiverig zijn om, daar
waar het daadwerkelijk een meerwaarde kan betekenen, alternatieve instrumenten
in te zetten waarmee we onze prestaties doeltreffender kunnen bereiken, bijvoorbeeld
via het meer sturen via de financiele middelen dan via complexe regelgeving.
Met een meerwaarde wordt hier gedoeld op het creëren van vraaggestuurde
in plaats van aanbodgestuurde voorzieningen voor de burger.Wanneer er vóóraf expliciet wordt afgesproken tussen rijk
en de lokale overheden dat er (positieve of negatieve) hetzij financiele hetzij
interbestuurlijke gevolgen (systeemconsequenties) worden verbonden aan de
resultaten, dan spreken we over maatstafconcurrentie. De exercitie heeft dan
als oogmerk betere prestaties uit te lokken op basis van financiele of bestuurlijke
prikkels en is gebaseerd op het introduceren van onderlinge concurrentie.Eenvoudige bonus- en vooral malusregelingen binnen (prestatie)contracten
zijn er al tijden. Dat wordt hier niet bedoeld. Hetgeen hier bedoeld wordt
is op basis van een doordacht prestatievergelijkings- cq kwaliteitssysteem
de prestaties horizontaal en verticaal transparant verantwoorden en op basis
daarvan in opwaartse (!) of in neerwaartse zin bekostigd worden.Voorwaarden voor de inzet van maatstafconcurrentieEen eerste belangrijke randvoorwaarde bij
de inzet van maatstafconcurrentie is dat van tevoren wordt vastgesteld dat
de betrokken organisaties beschikken over een (redelijke)
mate van eigen beïnvloedingsmogelijkheid van de prestaties.Een tweede belangrijke randvoorwaarde is hierbij
dat het beschikbare budget voor de individuele instelling, noch vooraf noch
achteraf, gefixeerd is. Het uitgangspunt moet zijn dat men bereid is aan beide
kanten budgettaire risico's te nemen: Hoe meer je presteert, hoe meer je moet
kunnen krijgen.Een derde randvoorwaarde is dat de gekozen
prestatie indicatoren robuust moeten zijn. VoorbeeldGewijzigde Electriciteits- en GaswetIn de gewijzigde Energie- en Gaswet wordt een nieuw tariefreguleringssysteem
geïntroduceerd. Goede netkwaliteit wordt daarin beloond met hogere toegestane
nettarieven, minder goede netkwaliteit leidt tot korting op die tarieven.
Er wordt dus voorzien in een systeem van concurrentie om de beste prijs/kwaliteitverhouding
voor de afnemers te bereiken.Het kabinet ziet in het instrument van maatstafconcurrentie een mogelijkheid
om de introductie van vraaggestuurde overheidsvoorzieningen voor burgers een
impuls te geven.De opsomming van deze randvoorwaarden mag er niet toe leiden dat we ons
laten ontmoedigen om maatstafconcurrentie in te zetten in de interbestuurlijke
sturingsrelaties; wel tot de constatering dat we moeten werken aan de juiste
voorwaarden waaronder het een positief sturingseffect kan krijgen.Voorwaarden voor succesvolle prestatievergelijkingenWe moeten vóóraf oog hebben voor de vereiste randvoorwaarden,
willen we prestatievergelijking een succes laten zijn. Die voorwaarden liggen
in het voeren van de juiste strategie en het zorgvuldig bepalen van de prestatie
indicatoren en de data. a. (Rand)voorwaarden: bereidheid, overleg en commitmentBij prestatievergelijking is draagvlak bij de deelnemers essentieel voor
zowel een correcte uitvoering van de exercitie als voor de consequenties die
aan de resultaten worden verbonden. Het rijk moet aan de lokale overheden
geen prestatievergelijkingen willen opleggen. Dat houdt in dat het rijk de
lokale overheden niet moet verplichten deel te nemen aan een prestatievergelijking.
De betrokken partijen moeten vooral zelf geloven in het nut ervan, willen
ze open staan voor de leereffecten. Er moet een cultuur zijn van zich willen
meten en daarvan leren. Hierbij past geen externe dwang. Het kabinet ziet
bij verplichte deelname aan prestatievergelijking een te groot risico voor
de kwaliteit en bruikbaarheid van de resultaten.b. OpenbaarheidEen transparante en daarmee aanspreekbare opstelling houdt in dat we ernaar moeten streven dat
de resultaten van prestatievergelijkingen uiteindelijk openbaar zijn.Hoewel we op het niveau van het rijk bijvoorbeeld met het traject van
VBTB («van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording») al een
flinke stap hebben gezet in het transparanter maken van de behaalde beleidsresultaten,
kan prestatievergelijking ons helpen in het verder transparanter maken van
onze resultaten.Openbaarheid van de resultaten van prestatievergelijking is immers een
noodzakelijke voorwaarde om het debat met burgers, maatschappelijke organisaties
én overige bestuurslagen daadwerkelijk te kunnen aangaan. Met het openbaar
maken van de resultaten wordt het bestuur op zijn prestaties beoordeeld. Het
streven naar openbaarheid van de resultaten brengt wel met zich mee dat de
gevolgde methodiek en de verzamelde data betrouwbaar moeten zijn.Het kabinet laat de termijn waarbinnen en de manier
waarop organisaties hun resultaten openbaar maken over aan de organisaties
zelf, maar nodigt de organisaties wel uitdrukkelijk uit om openbaarheid
van hun resultaten als concreet te bereiken eindperspectief te kiezen.c. Spelregels: prestatie indicatoren en dataVoor het welslagen van een prestatiemeting moet de juiste en betrouwbare
prestatie indicator gezocht worden. Dat is vaak een lastige klus. Bovendien
liggen prestatie indicatoren niet voor de eeuwigheid vast; ze veranderen in
de tijd. Zolang partijen zich bewust zijn van de noodzaak van flexibiliteit,
is er geen probleem.Uit de praktijk van prestatievergelijkingen blijkt dat het vinden van
de juiste indicatoren mede afhankelijk is van herhaling van de exercities. Doordat organisaties zich door de jaren heen een
aantal malen hebben laten benchmarken, bleken zij in staat de indicatoren
scherp te stellen. Dat laatste pleit ervoor om eenvoudigheid te betrachten
bij de opzet van prestatievergelijkingen.Het kabinet vindt dat organisaties bij het bepalen van de prestatieindicatoren
de desbetreffende doelgroepen moeten betrekken, om te zorgen dat deze indicatoren
ook voor derden herkenbaar zijn.De eventuele manipuleerbaarheid van data verdient aparte aandacht. Hoe
betrouwbaar zijn de aangeleverde data ter onderbouwing van de prestaties?Het risico van manipulatie van gegevens blijft altijd bestaan. Openheid,
het delen van informatie en een hoge mate van vertrouwen vormen de enige waarborgen
voor de betrouwbaarheid van gegevens.Het kabinet vertrouwt erop dat wanneer de richtlijnen bij benchmarken
die in verschillende gedragscodes zijn neergelegd worden gevolgd en de nodige
expertise wordt ingewonnen om de manipuleerbaarheid van gegevens
tegen te gaan, de kans op het optreden van ongewenste effecten worden verkleind.
Zelfregulering is hierbij het devies.d. Afspraken over rolverdelingIn het algemeen is het niet gewenst dat het rijk bij benchmarks een al
te prominente betrokkenheid heeft omdat de verantwoordelijkheid bij de deelnemende
partijen hoort en daar ook dient te blijven. Het rijk heeft dan ook vooral
een ondersteunende en faciliterende rol. Ook kan het rijk de wijze waarop
zij zichzelf heeft georganiseerd (beleid, wetgeving, financiering; en de verschillende
manieren waarop decentrale overheden hier mee omgaan) mede laten beoordelen
in de benchmark. De precieze invulling van de rolverdeling bij prestatievergelijking
is onderwerp van vóóraf te maken afspraken en zal afhangen van
de bestaande sturingsrelaties.Het algemeen te hanteren uitgangspunt is dat de rolverdeling zodanig is
dat invulling wordt gegeven aan een toenemende eigen verantwoordelijkheid
en het meer sturen op resultaten via prestatie-indicatoren.e. Afspraken over het vervolgLokale overheden (uitvoeringsorganisaties van het rijk, gemeenten en provincies)
zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor het verbinden van consequenties
aan hun resultaten.Maar de resultaten zullen evenzeer onderwerp van gesprek zijn tussen overheden,
bijvoorbeeld in het verband van de VNG, IPO en de Unie van Waterschappen.
Het gaat om taken die worden bekostigd uit algemene middelen. Binnen de context
van een efficiente verdeling van middelen, zouden decentrale overheden geinteresseerd
moeten zijn in de verbetering van de efficiency. En daarover onderling het
gesprek aangaan. Het kabinet ziet voor zichzelf een rol weggelegd om die onderlinge
discussie te voeden en te faciliteren.Hieronder worden de diverse functies en effecten van prestatievergelijking
in relatie tot de randvoorwaarden, methodiek, interbestuurlijke afspraken
schematisch weergegeven.VoorbeeldDe professionaliseringsslag van de milieuhandhaving illustreert dat het
mogelijk is om een goed evenwicht te vinden in de rolverdeling tussen het
rijk en de lokale overheden. Het project Professionalisering van de milieuhandhaving
waartoe bestuurders van gemeenten, provincies, waterschappen en de ministeries
van VROM en VenW in januari 2002 afspraken maakten houdt het volgende in:– Er zijn gezamenlijk kwaliteitscriteria voor goede handhaving ontwikkeld.– Vanaf 1 november 2002 hebben alle gemeenten, waterschappen,
provincies, de VROM-inspectie en Rijkswaterstaat de huidige uitvoeringskwaliteit
van hun handhavingstaken tegen het licht gehouden door een zelfevaluatie (ook
met behulp van benchmarking) die bij elke instantie aan een externe verificatie
is onderwerpen. Zo ontstond inzicht in de huidige situatie («nulpuntmeting»)– Vanuit deze uitgangssituatie wordt gezamenlijkbepaald wat nog moet gebeuren om de kwaliteit en professionaliteit
van de milieuhandhaving op het gewenste niveau te krijgen. De provincie treedt
hierbij op als regisseur. De bereikte resultaten worden, onder de verantwoordelijkheid
van de regisseurs en op nog af te spreken ijkmomenten getoetst.ConclusiePrestatievergelijking is een goed hulpmiddel om overheidsprestaties te
verbeteren en de relaties tussen overheid en burger te versterken. Het vormt
een aanvulling op reeds eerder ingevoerde instrumenten om informatie te verzamelen
over de behaalde beleidsprestaties zoals (zelf)evaluatie, monitors, jaarverslagen,
visitatie etc. Het rijk moet met de lokale overheden van geval tot geval nadenken
en afwegen welk instrument met welk doel ingezet wordt.De inzet van het kabinet is dat het gebruik van prestatievergelijking
als instrument voor het verkrijgen van transparantie, het vergelijken van
prestaties en het stimuleren van resultaatgerichtheid wordt gestimuleerd en
dat daarbij heldere spelregels in acht worden genomen.GroeimodelPrestatievergelijking kan ingezet worden om verschillende doelen te bereiken.
Bij iedere doelstelling horen andere randvoorwaarden en methodieken, zoals
uit het bovenstaande mag blijken.Voor het kabinet staan op dit moment de (basis)functies leren en transparantie
bieden over de eigen prestaties voorop, gelet ook op de nog beperkte ervaringen
met het instrument. Eerst moet het instrument goed ontwikkeld worden qua methodiek
en moet het instrument zich in de praktijk bewezen hebben als een instrument
dat in het openbaar bestuur de gewenste resultaten oplevert. Het instrument
moet als het ware toegroeien naar een volwaardige plaats in het openbaar bestuur.
Naarmate er goede resulaten worden behaald met de basisfuncties komen ook
de overige zwaardere functies die het instrument kan hebben meer en meer in
zicht en kan prestatievergelijking ook worden ingezet om te verantwoorden,
toezicht uit te oefenen en om af te rekenen. Het kabinet heeft dus een hoge
ambitie. Dit betekent echter niet dat in alle gevallen sprake hoeft te zijn
van een groeimodel: Het afrekenen is niet altijd het uiteindelijke doel. Het
kabinet biedt keuzemogelijkheden aan.Het kabinet wil hiermee ruimte bieden voor de eigen aard en doel van de
trajecten gericht op prestatievergelijking en kwaliteitsverbetering. Het kabinet
wil echter ook de weg vrij houden voor organisaties die eraan toe zijn om
prestatievergelijking in te zetten voor de zwaardere functies.Ook zal het kabinet, samen met de betrokken overheden en instellingen
een gesprek op gang brengen om te bezien op welke overheidstaken deze zwaardere functies, o.a. de functie van afrekenen (maatstafconcurrentie)
kunnen worden toegepast.Het kabinet wil het gebruik van prestatievergelijking langs de volgende
lijnen stimuleren.PMO Programma BenchmarkingAllereerst zal het kabinet de kwaliteit van het overheidsoptreden verbeteren
met behulp van het Programma Modernisering Overheid. Een belangrijk onderdeel
van dit programma is het programma «Benchmarken publieke prestaties»
dat is gericht op het meten en waarderen van prestaties in het publieke domein.
In het kader van dit programma zullen concrete benchmarks op alle niveaus
van het openbaar bestuur worden gestimuleerd en gefaciliteerd.Benchmarks op rijksniveauDaarnaast zal het kabinet bevorderen dat er ook op het niveau van de ministeries
benchmarks worden opgezet en uitgevoerd.– Voortzetting Rijksbrede BenchmarkEr zijn goede ervaringen met de eerder genoemde Rijksbrede Benchmark Uitvoeringsorganisaties.
Steeds meer organisaties geven te kennen zich hierbij te willen aansluiten.
Het kabinet zal dit inititatief blijven ondersteunen en faciliteren.– Pilot Benchmarking Human Resources Management
RijkDe minister van BZK heeft, als coördinerend minister op het gebied
van personeelsmanagement, het initiatief genomen om tot een benchmark- en
visitatiesysteem te komen. Als gevolg hiervan is een een pilot «Benchmarking
Human Resources Management Rijk» gestart, die bestaat uit een onderzoek
en een visitatieronde. Hieraan doen 15 organisaties mee (waarvan 12 binnen
de sector Rijk en 3 uit de marktsector). Op basis van deze pilot zal worden
beslist over een bredere en periodieke toepassing van het ontwikkelde instrument.
Het kabinet verwacht het eindresultaat in april volgend jaar.– Financieel toezicht Binnenlandse Zaken op de provinciesHet ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties maakt bij
de vernieuwing van de invulling van het financiële toezicht op de provincies
ook gebruik van vergelijkingen tussen provincies onderling, in het bijzonder
van benchmarks. Het gaat hierbij om door de toezichthouder, op basis van risico-analyse
geselecteerde toezichtsonderwerpen waaraan financiële risico's verbonden
kunnen zijn. In het normatief kader voor deze benchmarks zijn zo veel mogelijk
de best practices verwerkt van beheersingen van deze risico's door de provincies
zelf. De aanpak van eventuele witte vlekken in de risicobeheersing dor de
diverse provincies wordt als aanbeveling richting deze provincies gepresenteerd
(door een brief op hoofdlijnen aan de Provinciale Staten en een gedetailleerde
brief aan Gedeputeerde Staten). In beginsel wordt dus uitgegaan van vrijwilligheid
bij het opvolgen van deze aanbevelingen. Wel zal bij twijfel ten aanzien van
het materieel in evenwicht zijn van de begroting (ook meerjarig) het beeld
van de bedrijfsvoering, zoals blijkt uit signalen van de accountant en van
de bevindingen van de toezichthouder bij de genoemde onderzoeken, meewegen
bij de beslissing wel of geen preventief toezicht in te stellen.– Landelijk Kader Nederlandse Politie 2003–2006Met de ondertekening van het Landelijke Kader Politie 2003 wordt de prestatiebeloning
aan de politiekorpsen gewijzigd. Er wordt een relatie gelegd
tussen de bekostiging en het nakomen van de resultaatsafspraken zoals deze
tussen de ministers van BZK en Justitie met de afzonderlijke politiekorpsen
in 2003 zijn overeengekomen. Van het voor de korpsen beschikbare budget wordt
75% uitgekeerd aan de korpsen die de gemaakte afspraken nakomen. De overige
25% wordt uitgekeerd op basis van de nog te maken afspraken over benchmarking.– Onderlinge Kwaliteitsborging Inspecteurs-GeneraalHet Beraad van de Inspecteurs-Generaal van de departementen (het IG-beraad)
heeft uit eigen beweging een initiatief gestart om te komen tot onderlinge
kwaliteitsborging via een Benchmark Inspecties. Het streven is om te komen
tot onderlinge leereffecten. De leereffecten zullen gericht kunnen bijdragen
aan de optimale inrichting van kwaliteitsborgingssystemen bij rijksinspecties.
Het kabinet juicht dit initatief van de zelfevaluatie van de rijksinspecties
toe en verwacht dat de resultaten van deze Benchmark op termijn een rol kunnen
spelen in de toezichtsrelaties tussen het rijk en de lokale overheden. Het
kabinet verwacht dat naarmate de toezichthouders en de onder toezichtgestelden
zich benchmarken, er een vruchtbare discussie op gang zal komen tussen de
onder toezichtgestelden en hun toezichthouders over nieuwe vormen van toezicht.
Beide partijen kunnen immers van elkaar leren. Het kabinet zal dat gesprek
op gang brengen en voeden vanuit het streven naar modernisering van het toezichtsinstrumentarium. Stimuleren prestatievergelijking bij lokale overhedenHet kabinet wil van onderling vergelijken een belangrijk thema maken in
een volgende Bestuursakkoord met VNG en IPO. Daarbij is de inzet dat prestatievergelijking
wordt ingezet bij de inrichting van bestaande en nieuwe medebewindstaken.– Professionalisering handhavingHet kabinet heeft goede kennis genomen van de constatering van alle betrokken
overheden, dat de aanpak zoals die is gevolgd in het Project Professionalisering
Milieuhandhaving goed blijkt te werken.Daarom wil het kabinet bevorderen dat deze aanpak ook wordt gevolgd in
de overige betrokken handhavingsterreinen als natuurbeheer, ruimtelijke ordening,
bouw- en brandveiligheid en bijvoorbeeld bouw- en woningtoezicht.Dit biedt de mogelijkheid om de betrokken instellingen zelf toe te laten
groeien naar inzichtelijke en gezamenlijk gedeelde toetsingskaders.– 1-loket en ICT voor ondernemersHet is bekend dat sommige provincies en gemeenten vrij ver zijn in het
stroomlijnen van de loketten (1-loket) en terugdringen van administratieve
verplichtingen voor ondernemers maar anderen niet. Het gaat dan om zowel het
mogelijk maken van 1-loket voor ondernemers voor hun vergunningen en meldingen
alsook het gebruik maken van ICT voor de registratie t.b.v. vergunningen en
meldingen voortvloeiend uit de wetten die ondernemers het meest raken. Een
vergelijking tussen provincies en gemeenten ten aanzien van administratieve
lasten voor ondernemers kan een manier zijn om de administratieve lasten voor
ondernemers te verminderen.– Project MILO (milieu in de leefomgeving)Het kabinet zal onderzoeken welke bijdrage benchmarking kan leveren aan
de beleidsvernieuwing «milieu» in de leefomgeving»uit het
NMP-4. Over de kwaliteitsambities van die vernieuwing worden thans interbestuurlijke
afspraken gemaakt. Benchmarking kan een rol spelen bij de implementatie van
de afspraken.– Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG)Het kabinet ziet tenslotte goede mogelijkheden om in het kader van de
prestatie-afspraken met provincies over het gebiedsgericht beleid benchmarking
toe te passen. Het gaat dan om afspraken in het kader van het Investeringsbudget
Landelijk Gebied (ILG).6. Hoe gaan we verder?Het kabinet stimuleert reeds talrijke initiatieven op het terrein van
benchmarking. Het kabinet zal deze lijn met kracht voortzetten. Naast de inspanningen
van de vakdepartementen zal de interdepartementale werkgroep benchmarking
hier een coördinerende rol in vervullen. In de werkgroep zijn, naast
de vakdepartementen, ook VNG, IPO, de Consumentenbond en VNO-NCW vertegenwoordigd.
De werkgroep fungeert onder aansturing van de minister voor Bestuurlijke Vernieuwing
en Koninkrijksrelaties.In deze kabinetsreactie zijn lijnen neergelegd voor de wijze waarop het
instrument van prestatievergelijking dient te worden toegepast in de relatie
tussen Rijk en medeoverheden. Deze lijnen zullen nadere uitwerking vinden
in de door de werkgroep benchmarking op te stellen Handreiking prestatievergelijking.
De werkgroep zal ook een rol vervullen in het uitwisselen van ervaringen met
benchmarking, in het bij elkaar brengen en faciliteren van nieuwe initiatieven
voor benchmarking en prestatievergelijking alsook in het voor een breder publiek
ontsluiten – op hoofdlijnen – van de resultaten van de afgesloten
benchmarks en overige prestatievergelijkingen.Ten slotte streeft het kabinet ernaar om, binnen of buiten het bestuursakkoord,
afspraken te maken met de medeoverheden over inzet en benutting van het instrument. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29200-VII-38.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl