Bepalingen met betrekking tot de veilige vaart op de binnenwateren (Binnenvaartwet); Brief regering; Resultaten onderzoek “Subsidieregeling dieselmotoren voor binnenvaartschepen” (VERS-regeling)
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139436
 2009-2010
 
 30 523
 Bepalingen met betrekking tot de veilige vaart op de binnenwateren (Binnenvaartwet)
 
 
 
 
 Nr. 
 40
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VERKEER EN WATERSTAAT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 22 december 2009
 
 In mijn beleidsbrief «Varen voor een Vitale Economie» (Kamerstuk
29 644, nr. 84) heb ik aangekondigd dat ik begin 2009 de resultaten
van het onderzoek naar een zinvol en haalbaar vervolg van de VERS-regeling
naar de Tweede Kamer zou sturen. Op 2 juli 2009 heb ik u gemeld dat de
uitvoering van het onderzoek vertraging had opgelopen. Met deze brief, die
ik u mede namens de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer stuur, doe ik u nu de resultaten van het onderzoek toekomen.
 VERS-regeling
 De «Subsidieregeling dieselmotoren voor binnenvaartschepen»
(VERS-regeling) is een regeling van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer. Sinds de start in 2006 heeft de VERS-regeling investeringen
gestimuleerd in schone motoren en in zogenaamde nageschakelde apparatuur (zoals
een katalysator). Op die manier tracht de regeling de introductie van schonere
motoren en technieken te versnellen ten opzichte van de in EU-richtlijnen
overeengekomen termijnen. Afhankelijk van de bedrijfsgrootte kan een binnenvaartondernemer
30 of 40% van de investering gesubsidieerd krijgen. De regeling
loopt tot en met 2010. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat draagt financieel
bij aan de regeling.
 Evaluatie huidige VERS-regeling
 Voordat het onderzoek naar een zinvol en haalbaar vervolg werd gestart,
is eerst de huidige regeling geëvalueerd. Deze evaluatie is uitgevoerd
door SenterNovem, in opdracht van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer. Daarnaast waren het ministerie van Verkeer en Waterstaat,
het havenbedrijf Rotterdam, en de branchepartijen Centraal Bureau voor de
Rijnen Binnenvaart en Kantoor Binnenvaart betrokken bij de evaluatie.
 
 De VERS-regeling is destijds ingesteld om een bijdrage te leveren aan
het halen van de National Emission Ceiling (NEC)
plafonds in 2010. Deze NEC-plafonds behelzen internationale afspraken met
betrekking tot de reductie van NOx. Het doel van de VERS-regeling
was een reductie van 1,5 kton NOx per jaar in 2010. Uit de evaluatie
door SenterNovem volgt dat de VERS-regeling tot een NOx-reductie
van 0,2 kton per jaar in 2010 zal leiden. Daarmee blijft het resultaat sterk
achter bij het gestelde doel. Hiervoor worden in de evaluatie verschillende
redenen genoemd. Zo zijn er voornamelijk kleinere (hulp)motoren vervangen,
die in absolute zin minder luchtverontreinigende stoffen emitteren dan grote
voortstuwingsmotoren. Het aantal vervangen motoren was bovendien relatief
laag, omdat op 1 juli 2007 een nieuwe motoremissienorm inging. Na die
datum waren deze schonere motoren wettelijk verplicht, en dus niet meer subsidiabel.
Tenslotte is de regeling in 2007 pas laat gepubliceerd, waardoor voor ondernemers
weinig tijd restte om een aanvraag in te dienen. Het NEC-plafond voor NOx in 2010 wordt overigens wel gehaald.
 
 Een belangrijke aanbeveling uit de evaluatie is dat aanvullend beleid
nodig is om de VERS-regeling succesvoller te maken. Van een subsidieregeling
zonder aanvullend beleid («stok achter de deur») gaat te weinig
prikkel uit.
 Onderzoek naar een zinvol en haalbaar vervolg van de VERS-regeling
 Het onderzoek naar een zinvol en haalbaar vervolg van de VERS-regeling
is uitgevoerd door TNO, in opdracht van het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer. TNO heeft hiervoor dezelfde methode
gebruikt als het Planbureau voor de Leefomgeving, dat voor het ministerie
van Verkeer en Waterstaat beleidsarme prognoses heeft opgesteld voor de toekomstige
emissies in het goederentransport door de binnenvaart. Deze prognoses, die
voor 2020 een verwachte emissie van 20,9 kton NOx en 0,8 kton PM10 aangeven, zijn als kengetallen opgenomen in de Begroting 2010 van
mijn ministerie. De actuele economische crisis is hierbij buiten beschouwing
gelaten.
 
 Om inzicht te krijgen in de effecten van aanvullend beleid is door TNO
een aantal scenario’s doorgerekend. Deze scenario’s zijn opgesteld
in samenspraak tussen de beide ministeries, het havenbedrijf Rotterdam, en
de branchepartijen Centraal Bureau voor de Rijn- en Binnenvaart en Kantoor
Binnenvaart. TNO geeft aan dat de resultaten met de nodige voorzichtigheid
moeten worden geïnterpreteerd, omdat gewerkt is met een smalle gegevensbasis
waar het de leeftijdsopbouw van het motorenpark betreft. Zo rekent TNO op
basis van eigen onderzoeksinformatie met een vervangingssnelheid van motoren
die hoog lijkt. TNO geeft echter aan dat dit momenteel de best beschikbare
gegevensbasis is. Voor gedetailleerde informatie verwijs ik u naar het TNO-rapport,
dat ik als bijlage heb toegevoegd.
 
 TNO heeft eerst een scenario doorgerekend waarbij is uitgegaan van het
beleid dat in de pijplijn zit. Het gaat met name om het vaststellen van nieuwe,
stringentere motoremissienormen voor de binnenvaart. Deze normen, die onderdeel
zijn van een herziening van Richtlijn 97/68/EG, zijn thans nog niet vastgesteld.
Er bestaan verschillende voorstellen voor het herzien van deze Richtlijn,
die ook verschillen in de hoogte van de toekomstige motoremissienormen voor
de binnenvaart. TNO heeft gerekend met de minst vergaande normen. Dit scenario
leidt tot een extra emissiereductie in 2020 van 3,2 kton NOx en
0,2 kton PM10 (fijnstof) ten opzichte van de beleidsarme prognose
uit de Begroting 2010.
 
 Daarnaast heeft TNO twee additionele scenario’s doorgerekend die
verdergaande emissiereducties opleveren. In deze scenario’s wordt met
aanvullend beleid de natuurlijke, lange levensduur van binnenvaartmotoren
sterke beperkingen opgelegd. Het gaat hierbij om het vervroegd uitfaseren
van bestaande motoren, en het maximeren van de gebruiksduur van een scheepsmotor.
Beide scenario’s zijn ingrijpend en zullen grote economische nadelen
met zich meebrengen voor binnenvaartondernemers.
 
 TNO heeft ook een aantal scenario’s doorgerekend waarbij verladers
in bepaalde marktsegmenten van vervoerders gaan eisen dat zij met schone schepen
varen. Dit levert potentieel een aanzienlijke emissiereductie op, maar is
erg afhankelijk van het doorzetten van een trend op dit gebied die op dit
moment pas voorzichtig merkbaar is.
 
 Samenvattend kan gesteld worden dat het scenario met nieuwe, stringentere
motoremissienormen reeds een significante reductie oplevert van de emissies
van NOx en PM10 in het jaar 2020, terwijl de ingrijpende
scenario’s de emissies nog verder reduceren. Gezien de onzekerheid in
de hoogte van de nog vast te stellen NEC-plafonds voor 2020 en in het tempo
waarmee motoren zullen worden vervangen, is het onduidelijk of er naast de
nieuwe, stringentere motoremissienormen nog additioneel beleid, zoals de maatregelen
uit de twee additionele scenario’s, noodzakelijk zal zijn om de NEC-plafonds
te halen.
 
 Vanwege deze onzekerheden, de vergaande economische effecten van dat additionele
beleid voor de sector, en de teleurstellende ervaringen met de huidige VERS-regeling,
acht ik het thans niet zinvol om een vervolg op de VERS-regeling in te stellen.
 
 Wel zal ik het onderzoek naar additioneel beleid voortzetten. Over twee
jaar zal de onzekerheid in de hoogte van de NEC-plafonds goeddeels zijn weggenomen.
Ook is er dan meer zicht op de aanpassing van Richtlijn 97/68/EG. Op basis
van deze informatie kan dan een betere afweging gemaakt worden. Op advies
van TNO zal gewerkt worden met een bredere gegevensbasis voor wat betreft
de leeftijdsopbouw en de vervangingssnelheid van het motorenpark.
 Overheidsinzet op het gebied van emissiereductie in de
binnenvaart
 In de herziening van Richtlijn 97/68/EG streef ik naar zo scherp mogelijke
emissienormen. Hierbij wordt ook rekening gehouden met de verwachte bedrijfseconomische
effecten voor de binnenvaartsector. De inzet op stringente Europese normen
is niet de enige beleidsinzet. Zo zal per 1 januari 2011 de binnenvaart
verplicht op zwavelvrije gasolie gaan varen. Dit vermindert direct de uitstoot
van SO2, maar zorgt ook voor een sterke verlaging van de emissie
van PM10.
 
 De huidige VERS-regeling loopt nog door tot eind 2010. De regeling richt
zich volgend jaar op de stimulering van de installatie van nageschakelde apparatuur
die de NOx-emissies van bestaande schepen sterk vermindert.
 
 Het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
onderzoekt of met een beperkt budget verladers en binnenvaartondernemers tezamen
gestimuleerd kunnen worden om de milieuprestatie van de binnenvaart via zogenaamde
milieuprestatiecontracten te verbeteren en de ervaring op dit gebied te verbreden.
Dit is ook van belang omdat samen met de branche in 2010 bezien wordt of met
deze milieuprestatiecontracten vanaf 2011 uitvoering kan worden gegeven
aan de afspraak in de Overeenkomst luchtkwaliteit Maasvlakte 2
om een zinvol en haalbaar vervolg voor de VERS-regeling in te stellen.
 
 Tenslotte loopt in 2010 via het ministerie van Verkeer en Waterstaat nog
het programma Voortvarend Besparen, dat tot doel heeft 5% energiebesparing
in de binnenvaart te bewerkstelligen in 2010. Naast emissiereductie van CO2 leidt dit tot reductie van luchtverontreinigende emissies zoals NOx en PM10.
 
 De staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,
 J. C. Huizinga-Heringa
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.