Jeugdzorg; Brief minister over het advies 'Een leven lang anders'
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST138883
 2009-2010
 
 31 839
 Jeugdzorg
 
 
 
 
 Nr. 
 26
 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR JEUGD EN GEZIN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 1 december 2009
 
 Op 24 juni heeft de Gezondheidsraad het advies «Een leven lang
anders» aangeboden. Met deze brief reageer ik mede namens mijn collega’s
van VWS, OCW en SZW op dit advies. Het kabinet heeft de Gezondheidsraad op
12 juli 2008 om dit advies gevraagd om de ogenschijnlijke groei van het
aantal mensen met een stoornis in het autistisch spectrum beter te kunnen
duiden. Met het rapport «Een leven lang anders» heeft de Gezondheidsraad
een sterk en informatief advies afgeleverd omdat het onderwerp autismespectrum-stoornissen
(ASS) in samenhang en integraal is bekeken; alle aspecten zoals diagnostiek,
behandeling, onderwijs en arbeid zijn in onderlinge betrokkenheid beschouwd.
Dit heeft geleid tot een serie zinvolle aanbevelingen op de terreinen Signalering,
Diagnostiek, Behandeling en begeleiding, Onderwijs, Arbeid en tenslotte Onderzoek
en (kennis-)infrastructuur. In de bijlage zal ik specifiek op deze aanbevelingen
ingaan. In het antwoord op deze aanbevelingen blijkt dat er in de verschillende
domeinen al veel relevante acties in gang zijn gezet.
 
 Het advies van de Gezondheidsraad heeft bevestigd dat de oorzaken van
autismespectrumstoornissen onbekend, maar voor een groot deel erfelijk bepaald,
zijn. Ongeveer de helft van de mensen met ASS heeft ook een verstandelijke
beperking. Naar schatting 0,6% van de kinderen en volwassenen heeft
volgens de Gezondheidsraad een ASS: in ons land zijn dat circa 100 000
personen. De stoornis uit zich op verschillende manieren en brengt in wisselende
mate beperkingen met zich mee. Het gaat met name om beperkingen in sociale
omgang, de communicatie en de verbeelding. Dagelijkse situaties worden hierdoor
niet of verkeerd begrepen. Dit kan leiden tot misverstanden of ongepast gedrag.
Voor ouders en omgeving kan dit een grote belasting betekenen. De titel van
het rapport geeft het al aan: mensen met ASS zijn anders en dat zijn ze hun
leven lang. Soms moeten zij hierdoor een leven lang worden verzorgd, maar
met de juiste ondersteuning is het vaak ook heel goed mogelijk om te functioneren
en participeren in de hedendaagse maatschappij.
 
 Het participeren van mensen met een ASS lijkt wel steeds lastiger te worden.
De maatschappij doet, zoals de Gezondheidsraad ook constateert, een groter
beroep op flexibiliteit en sociale en communicatieve vaardigheden dan dertig
jaar geleden. Ook op school. Hierdoor wordt het moeilijker voor mensen met
een ASS om mee te komen. Dat mogen we ons aantrekken, want meedoen aan het
maatschappelijk leven is niet alleen goed voor de eigenwaarde van het individu,
maar ook voor de samenleving als geheel. Het is niet voor niets dat het kabinet
de SER heeft gevraagd om te adviseren over de participatie van (onder andere)
jeugdigen met een ASS. Het inmiddels openbare ontwerpadvies van de SER over
dit onderwerp wordt naar verwachting medio december vastgesteld. Het resultaat
van dit adviestraject zal ik meenemen in het kabinetsstandpunt over de toekomst
van de zorg voor jeugd dat ik voor begin 2010 heb toegezegd.
 
 Meedoen gaat bij mensen met een ASS niet altijd vanzelf. Op belangrijke
overgangsmomenten in hun leven – zoals bij de overgang van school naar
werk – hebben zij ondersteuning nodig. De Gezondheidsraad pleit er in
dit verband voor een levensloopbegeleider een vaste rol te laten spelen in
de hulpverlening. Uitgangspunt van het kabinet is dat ouders – eventueel
met hulp van familie, vrienden en mede-opvoeders als leraren en sporttrainers –
deze rol vervullen. Dit doen zij ook, zo blijkt uit het advies. Soms is het
nodig dat zij hierbij hulp krijgen. Dat werkt preventief. Deze zorg moet in
het teken staan van het versterken van de eigen draagkracht en (vervolgens)
op afstand beschikbaar blijven. Voor veel jeugdigen met ASS of hun gezinnen
is de aanwezigheid van steun op de achtergrond, een voorwaarde voor een relatief
stabiele gezinssituatie.
 
 Kennis helpt bij de behandeling van (en de omgang met) mensen met ASS.
Die richt zich vooral op het trainen van vaardigheden die als een «prothese»
werken. Zo’n prothese functioneert alleen goed in dezelfde situatie
als waarin de vaardigheid is aangeleerd. Daarom moet geregeld gecontroleerd
worden of hij nog voldoet. Ook daarbij speelt de naaste omgeving een belangrijke
rol. Het zou een grote winst betekenen als er meer begrip ontstaat voor kinderen
met een ASS en hun ouders. Dit is van belang thuis in het gezin, maar ook
op school of later op het werk. Gezien het aantal mensen met ASS, kan iedereen
in contact komen met deze aandoening: als ouder, broer of zus, familielid,
docent, werkgever of collega. Het kabinet vindt daarom kennisontwikkeling,
informatieverstrekking en bewustwording over ASS van groot belang. De bestaande
netwerken zullen hiervoor hun krachten moeten bundelen. In de bijlage ga ik
hier nader op in.
 
 De minister voor Jeugd en Gezin,
 A. Rouvoet
 
 
 De gezondheidsraad doet aanbevelingen op een zestal hoofdthema’s,
te weten:
 1 Signalering
 2 Diagnostiek
 3 Behandeling en begeleiding
 4 Onderwijs
 5 Arbeid
 6 Onderzoeksagenda en (kennis)infrastructuur
 
 In deze bijlage ga ik per thema in op de aanbevelingen van de Gezondheidsraad.
 1. Signalering
 De Gezondheidsraad beveelt aan een landelijk geüniformeerde werkwijze
te hanteren voor het tijdig signaleren van ontwikkelingsstoornissen bij kinderen.
Tijdige onderkenning is belangrijk om deze kinderen en hun ouders adequate
hulp en begeleiding te kunnen bieden om met hun aandoening te leren omgaan.
De jeugdgezondheidszorg (JGZ), onderdeel van de Centra voor Jeugd en Gezin
(CJG) in ontwikkeling, kan hierin een rol spelen. De JGZ-professionals zien
kinderen en hun ouders vanaf hun nulde tot en met hun negentiende jaar op
de reguliere contactmomenten of wanneer daartoe aanleiding is. Zij volgen
de lichamelijke, psychische, sociale en cognitieve ontwikkeling van een kind
om mogelijke risico’s te kunnen signaleren en advies, hulp en begeleiding
te kunnen bieden aan het kind en de ouders. Daarbij is informatie-uitwisseling
met voor- en vroegschoolse voorzieningen (VVE) en (speciaal) basisonderwijs
en andere sectoren van belang, om een goed beeld te krijgen van het functioneren
op verschillende levensgebieden. Waar nodig kan de JGZ-arts een kind doorverwijzen
voor verdere diagnose en behandeling.
 
 Aansluitend bij de aanbeveling van de Gezondheidsraad om een landelijk
geüniformeerde werkwijze te bevorderen voor het vroegtijdig opsporen
van autismespectrumstoornissen, heeft Kennisinstituut ZonMw recent een aanvraag
goedgekeurd voor de ontwikkeling van een richtlijn voor de JGZ-professionals.
Deze richtlijn zal beschrijven hoe JGZ-professionals kinderen met een hoog
risico op een ontwikkelingsstoornis kunnen signaleren tot en met de verwijzing
naar de GGZ-professional. Afspraken over communicatie en afstemming tussen
de JGZ-professionals, de huisarts, GGZ-professionals en het onderwijs maken
onderdeel uit van de te ontwikkelen richtlijn, en vervolgens van de implementatie
hiervan. De Gezondheidsraad bepleit om de deskundigheid over de gehele keten
te verbeteren. Daarom zal deze kennis ook verspreid worden onder de beroepsgroepen
die met de signalering van ASS op een latere leeftijd te maken hebben, zoals
bijvoorbeeld verzekeringsartsen.
 Alleen een erkende psycholoog of psychiater mag de diagnose autisme stellen.
 
 De Commissie constateert dat er lacunes zijn in het signaleringsinstrumentarium
voor niet-klassiek autisme bij 2–4 jarigen en adolescenten. Door diverse
universiteiten en kennisinstituten vindt doorlopend wetenschappelijk onderzoek
plaats gericht op de verdere ontwikkeling van signaleringsinstrumenten. De
resultaten hiervan zullen voor zover deze beschikbaar zijn bij de richtlijnontwikkeling
worden meegenomen.
 
 De databank effectieve jeugdinterventies van het Nederlands Jeugd Instituut
(NJI) (www.jeugdinterventies.nl) en die van het landelijk kenniscentrum kinder-
en jeugdpsychiatrie (www.kenniscentrum-kjp.nl) bevatten informatie over wat
er op grond van binnen Nederland verricht wetenschappelijk onderzoek
bekend is over de effectiviteit van de toepassing van de bestaande signaleringsinstrumenten
en interventies voor de jeugd.
 2. Diagnostiek
 Goede diagnostiek is belangrijk om te bepalen in welke mate ASS de ontwikkeling
van een kind beïnvloedt; welke beperkingen maar vooral ook welke mogelijkheden
heeft een kind. Veel kinderen met ASS kunnen met de juiste begeleiding voldoende
meedoen en functioneren in de maatschappij. De Gezondheidsraad doet aanbevelingen
om de diagnostiek ten aanzien van mensen met ASS te verbeteren. Deze aanbevelingen
zal ik bij de beroepsgroep en de koepel GGZ Nederland neerleggen met de vraag
dit op te pakken. De GGZ-sector werkt in de praktijk al met de combinatie
van de classificerende, dimensionale en handelingsgerichte diagnostiek. Dit
is dus al in lijn met het advies van de Gezondheidsraad.
 
 Bij de indicatiestelling voor persoongebonden budgetten door de bureaus
jeugdzorg is het stellen van een handelingsgerichte diagnose nog geen dagelijkse
praktijk. In het kader van een oriëntatie op de toegangsfunctie van bureau
jeugdzorg voor de AWBZ, adviseerde de taskforce Linschoten in december 2008
om voor jeugdigen met langdurige GGZ-problematiek de beschrijvende diagnose
op te nemen in de procedure voor de indicatiestelling door bureaus jeugdzorg.
In onze reactie op dit advies (TK, 2008–2009, 30 597, nr. 48)
hebben de staatssecretaris van VWS en ik aangegeven dat we sympathiek tegenover
dit voorstel staan, maar eerst willen uitzoeken of de beschikbare BIG-geregistreerde
professionals (die als enigen deze diagnostiek mogen uitvoeren) in staat zijn
om binnen het kader van de jeugdzorg aan deze nieuwe vraag te voldoen. Het
onderzoek hiernaar is inmiddels in gang gezet.
 3. Behandeling en begeleiding
 De Gezondheidsraad is in haar rapport heel duidelijk. Genezing van ASS
is op dit moment niet mogelijk. Voor het leren omgaan met de gevolgen van
ASS kan wel ondersteuning worden geboden vanuit verschillende benaderingen,
theorieën en disciplines. Er bestaat onder professionals consensus over
welke vormen van ondersteuning zinvol zijn voor mensen met een ASS en hun
naasten. Centraal hierbij staat het bieden van structuur, voorspelbaarheid,
herhaling en aandacht voor de generalisatie van geleerd gedrag. Daarbij dient
rekening te worden gehouden met de specifieke mogelijkheden en beperkingen
van de persoon in kwestie.
 
 Soms is het nodig om professioneel ondersteund te worden bij de begeleiding
van jeugdigen met een ASS. De Gezondheidsraad pleit ervoor om de functie levensloopbegeleider
een vaste plaats te geven in de hulpverlening aan mensen met een ASS. De MEE-organisaties
doen veel in de kortdurende en kortcyclische ondersteuning van (ouders van)
jeugdigen met een ASS. Op jaarbasis ondersteunt deze organisatie circa 20 000
mensen met een ASS. De Gezondheidraad pleit voor uitbreiding van deze vorm
van begeleiding, met name voor een doorgaande lijn hiervan gedurende het leven:
een langdurige «vinger aan de polsfunctie» voor (ouders van) mensen
met een ASS. Het kabinet plaatst vraagtekens bij de noodzaak om de functie
van levensloopbegeleider verder te professionaliseren. Soms kan iemand uit
het sociale netwerk om het gezin heen deze functie vervullen. Dit heeft gezien
de sociale binding de voorkeur. Dit werkt echter niet als er onvoldoende steun
vanuit het eigen netwerk beschikbaar is. Dan bestaat het risico dat de problematiek
verergert. Dit kan voorkomen worden door de hulpverlening dichter bij de mensen
te positioneren en meer planmatig te werk te gaan. Het kabinet wil daarom
de «vinger aan de pols-functie» van de hulpverlening versterken.
Vooralsnog lijkt dit thema goed te passen binnen de CJG-ontwikkeling,
waar de laagdrempelige preventieve zorg volgens één gezin – één
plan vorm krijgt. Uitgangspunt van het kabinet is dat de ouders de meest voor
de hand liggende levensloopbegeleiders zijn. Het is dan wel zaak hen –
en hun omgeving – optimaal in staat te stellen deze begeleidersrol te
vervullen. Daarbij moeten zij op hulp kunnen rekenen als dat nodig is. In
de vorm van een luisterend oor, adequate informatie, opgroei- en opvoedondersteuning
bijvoorbeeld in de vorm van het ontdekken van «een gebruiksaanwijzing»
van je kind (psycho-educatie) of advies over loopbaan of opleiding.
 
 Informatie over de behandeling van ASS is voor professionals en ouders
te vinden bijvoorbeeld bij het landelijk kenniscentrum kinder- en jeugdpsychiatrie
(www.kenniscentrum-kjp.nl) en het Dr. Leo Kannerhuis, centrum voor autisme
(een gespecialiseerde kinder- en jeugdpsychiatrische instelling). Ouders kunnen
onder andere terecht bij de Nederlandse Vereniging voor autisme, organisaties
uit het landelijk netwerk autisme, oudervereniging Balans, de MEE-organisaties,
Regionale expertise Centra (REC’s), de GGZ en enkele gespecialiseerde
reintegratiebedrijven.
 4. Onderwijs
 De Gezondheidsraad heeft een aantal aanbevelingen gedaan voor de verdere
ontwikkeling van passend onderwijs. Na het verschijnen van het advies van
de Gezondheidsraad is de heroverweging van passend onderwijs gestart. De staatssecretaris
van onderwijs, cultuur en wetenschap heeft uw Kamer bij brief geïnformeerd
over de nieuwe koers (Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 497,
nr. 17). Daarin blijft de doelstelling overeind om voor elke (zorg)leerling
een passende plek in het onderwijs te realiseren, onder meer door betere samenwerking
tussen het regulier onderwijs en het (voortgezet) speciaal onderwijs.
 
 De Gezondheidsraad concludeert dat leerlingen met ASS onderwijs nodig
hebben dat is afgestemd op hun specifieke beperkingen. Dit geldt voor de onderwijsmethoden,
voor de organisatie van het onderwijs in de klas en voor de leerlingenzorg.
Zowel in het regulier basis en voortgezet onderwijs als in het (voortgezet)
speciaal onderwijs (v)so is hiermee al veel ervaring opgedaan. Zo zijn er
steunpunten autisme ingericht die zijn verbonden aan de regionale expertisecentra
(rec’s). Binnen dit samenwerkingsverband voor scholen voor (v)so wordt
bepaald welke diensten het steunpunt voor autisme binnen de regio levert.
Voorbeelden van deze diensten zijn: scholing voor leerkrachten, intern begeleiders
en directie, leerkrachtenbegeleiding en een communicatiegroep voor jongeren
met het syndroom van Asperger. Het Landelijk Netwerk Autisme stimuleert en
ondersteunt initiatieven van scholen die het onderwijs aan leerlingen met
autisme verbeteren. Zo is in de laatste jaren een aantal initiatieven ondersteund
die diplomagericht eindonderwijs voor leerlingen met autisme realiseren.
 
 Leerlingen met autisme die zijn geïndiceerd voor het (v)so kunnen
gebruik maken van «een rugzak» om met extra ondersteuning deel
te kunnen nemen aan het regulier onderwijs. Onderdeel van die ondersteuning
vormt ambulante begeleiding vanuit het (v)so. De Gezondheidsraad beveelt aan
dat deze begeleiding direct na de indicatiestelling op gang komt. In principe
is deze begeleiding direct beschikbaar. Echter, in de afgelopen jaren is een
stijging te zien geweest van het aantal leerlingen dat een beroep doet op
extra ondersteuning. Hierdoor is op een aantal plekken een tekort ontstaan
van ambulant begeleiders. In samenwerking met de WEC-raad wordt door de regionale
expertisecentra (REC’s) gezocht naar flexibele oplossingen en andere
vormen van begeleiding.
 
 De deskundigheid van de leerkracht in het omgaan met zorgleerlingen, en
waaronder ook leerlingen met autisme, is een belangrijk speerpunt binnen het
beleid gericht op passend onderwijs. De Gezondheidsraad pleit er voor dat
de deskundigheid van leerkrachten goed moet worden benut en dat voor hen een
belangrijke rol is weggelegd bij signalering en doorverwijzing van mogelijke
gevallen van autismeproblematiek. Wanneer een leerkracht signaleert dat de
problematiek van een leerling de deskundigheid en de mogelijkheden van de
school overstijgt, wordt de leerling besproken in het multidisciplinaire zorg-
en adviesteam. Het is belangrijk dat een signaal van een leerkracht serieus
wordt opgepakt en dat nader onderzoek plaatsvindt om te bepalen welke hulp
nodig is. Rondom het regulier onderwijs zijn in de afgelopen jaren steeds
meer zorg- en adviesteams ingericht. Dit is een positieve ontwikkeling die
goed past bij de aanbevelingen van de Gezondheidsraad. Ook de vorming van
de Centra voor Jeugd en Gezin, waarin een schakel met het onderwijs dient
te zijn opgenomen vaak door middel van het Zorgadviesteam, draagt bij een
goede afstemming tussen het onderwijs en hulpverleners rondom leerlingen waarbij
sprake kan zijn van mogeiljke problemen.
 
 De Gezondheidsraad vraagt meer aandacht voor de overgangen die leerlingen
met autisme doormaken. Vooral bij de overgang van het basisonderwijs naar
het voortgezet onderwijs en de overgang van het onderwijs naar arbeid. Ook
dit is een van de punten waar binnen het kader van Passend onderwijs meer
en meer aandacht aan wordt besteed. In samenwerkingsverbanden nemen scholen
voor primair en voortgezet onderwijs steeds vaker het initiatief tot samenwerking
bij de overdracht van zorgleerlingen. Zo is er in de regio Leiden een schakelvoorziening
ingericht voor cluster 4 leerlingen die na afsluiting van het primair onderwijs
in een beschermde groep in maximaal twee jaar doorschakelen naar het voortgezet
onderwijs. In de regio Midden-Limburg wordt een maatwerkgroep ingericht voor
zorgleerlingen in het Praktijkonderwijs waarin een onderwijsaanbod in samenwerking
met het middelbaar beroepsonderwijs wordt aangeboden. Doel is om het Praktijkonderwijs
meer arbeidsmarktgericht te maken en voor die leerlingen die in het middelbaar
beroepsonderwijs kunnen instromen, de overgang en de doorlopende leerlijn
te verbeteren.
 
 Tot slot beveelt de Gezondheidsraad aan dat arbeidstoeleiding voor leerlingen
met autisme een integraal onderdeel wordt van het voortgezet speciaal onderwijs,
het praktijkonderwijs en het hoger beroepsonderwijs. Op dit moment wordt beleid
ontwikkeld om de kwaliteit van het speciaal onderwijs te versterken, bijvoorbeeld
door het invoeren van een wettelijke verplichting voor scholen om arbeidstoeleiding
uit te voeren, de invoering van kerndoelen en een kwalificatiestructuur. Met
het oog hierop wordt de WEC-raad door OCW ondersteund om een kenniscentrum
vso/arbeidstoeleiding te ontwikkelen. Ook zal meer regionale samenwerking
tussen het vso, het praktijkonderwijs, het middelbaar beroepsonderwijs, werkgevers,
het uitvoeringsinstituut werknemersvoorzieningen (UWV) en de zorginstellingen
worden gestimuleerd. Doel hiervan is goede voorbeelden te verzamelen van hoe
de overgang van onderwijs naar werk voor zorgleerlingen verbeterd kan worden.
 5. Arbeid
 Een laatste aanbeveling die de Gezondheidsraad in het advies geeft op
het terrein van werk, gaat over de inzet van jobcoaches. Deze jobcoaches dienen
volgens de raad hun werkzaamheden te beginnen op het moment dat de leerlingen
nog op school begeleid worden zodat een warme én geleidelijke overdracht
mogelijk wordt. Deze aanbeveling past in de beleidslijn die in het kader van
de nieuwe Wajong is ingezet. Daarin is een pilot gestart met een
jobcoachvoorziening tijdens de moeilijke overgang van school naar werk voor
jongeren met een structurele functionele beperking uit het VSO- of PRO-onderwijs
(pilot stagejobcoach). In de pilot worden jobcoaches tijdens de laatste stageperiode
ingezet. De jongere kan de jobcoach dan al in de bestaande, vertrouwde omgeving
van de school leren kennen. De pilot is gestart in september 2009 met de eerste
lichting van in totaal 525 leerlingen die op stage gaan. Het tweede jaar start
in september 2010 en loopt door tot juni 2011. De regeling wordt gemonitord
en geëvalueerd waarbij de effecten van de inzet van de stagejobcoachworden
worden gemeten. Het doel van de evaluatie is om vast te stellen of de pilot
stagejobcoaching succesvol is en dan wordt een beslissing genomen over een
mogelijk vervolg voor deze doelgroep en de invulling ervan.
 Zoals hierboven beschreven moet de overgang naar werk naadloos zijn en
naar een bekende werkgever of werkomgeving. Om VSO en Pro-scholen hiertoe
te prikkelen is de plaatsingscheque ontworpen. Scholen ontvangen een cheque
van 500 euro bij plaatsing in reguliere arbeid, bij gebleken duurzame plaatsing
ontvangt de school nogmaals een cheque van 500 euro. Deze regeling zal vanaf
het voorjaar 2010 gedurende twee jaar grootschalig worden getest.
 
 De Gezondheidsraad bepleit dat de begeleiding door de jobcoach niet moet
ophouden na plaatsing van een jongere met ASS bij een werkgever, maar gedurende
het hele werkzame leven beschikbaar moet blijven. Met name bij veranderingen
van functie of werkgever is ondersteuning vaak onmisbaar. Het kabinet stelt
hierbij wel de vraag wie deze ondersteuning moet leveren en of hier een kant
en klaar recept voor is. Is dit de rol van de levensloopbegeleider, die het
kabinet – zoals eerder betoogd – het liefst ziet in de nabije
omgeving van de persoon met ASS? Of is het iemand met verstand van werk en
werkaanpassing? De behoefte zal per geval verschillen.
 Een deel van de jongeren met ASS heeft recht op arbeidsondersteuning op
grond van de Wet Wajong. Deze jonggehandicapten kunnen voor een jobcoach in
aanmerking komen, als het UWV dit noodzakelijk acht. De inzet van een jobcoach
is altijd maatwerk en gekoppeld aan een dienstbetrekking.
 Indien een jongere met ASS niet in de Wajong zit en er sprake is van behoefte
aan begeleiding door een jobcoach, kunnen zij op grond van de Wet WIA in aanmerking
komen voor professionele ondersteuning. Dat kan als werknemer, vanuit een
uitkeringssituatie of als onderdeel van een re-integratietraject, als het
naar het oordeel van het UWV noodzakelijk is.
 
 Ook de kwaliteit van de begeleiding en jobcoaching vereist volgens de
Gezondheidsraad aparte aandacht. Voor de arbeidsbegeleiding van mensen met
een ASS zijn specifieke kennis en vaardigheden nodig. Ik deel deze visie,
maar deze conclusie geldt niet uitsluitend voor mensen met een ASS. Ondersteuning
op weg naar arbeid is immers altijd maatwerk. Het kabinet verwacht daarom
dat de markt inspringt op de dienstverlening aan deze doelgroep zoals nu ook
reeds gebeurd. Het Leo Kannerhuis ontwikkelt op dit moment, met subsidie van
VWS, een digitaal portfolio, met hulpmodule voor jobcoaches en gebruikers.
De verwachtiging is dat dit uiterlijk in januari 2011 structureel inzetbaar
is bij werkbegeleiding van mensen met ASS.
 6. Onderzoeksagenda en (kennis)infrastructuur
 De Gezondheidsraad constateert dat er nog maar weinig bekend is over de
(effectiviteit van) behandeling van ASS. Bovendien is het onderzoek hiernaar
versnipperd over een grote groep instituten. De Raad beveelt aan een inventarisatie
te laten maken van het onderzoek naar behandelingen en interventies
bij ASS. Dit overzicht kan helpen bij het bundelen van kennis en het vaststellen
van (onderzoeks)prioriteiten. Ik ben verheugd dat de Raad voor Gezondheidsonderzoek
deze opdracht op zich wil nemen en vraag hen dit onderwerp mee te nemen in
de toekomstige onderzoeksprogrammering.
 De Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie
(Zonmw) heeft recentelijk in samenwerking met het landelijk kenniscentrum
kinderen jeugdpsychiatrie een inventarisatie gemaakt van diagnostische en
meetinstrumenten alsmede van geprotocolleerde behandelmethoden in de jeugd-ggz,
die tenminste theoretisch goed zijn onderbouwd en al dan niet op hun effectiviteit
zijn onderzocht. De concept-rapportage is inmiddels gereed en te vinden op
de websites van het landelijk kenniscentrum en Zonmw. De concept-rapportage
wordt in november met experts nader besproken waarna het eind van het jaar
definitief wordt vastgesteld.
 
 Sinds 1999 ligt er een landelijk dekkende infrastructuur door de afspraken
die zijn gemaakt in het convenant autisme. Dit convenant is gericht op bevordering
van de samenwerking tussen partijen, rondom het signaleren, behandelen en
begeleiden van mensen met een stoornis in het autistisch spectrum. In het
convenant autisme staat de samenhang tussen de problematiek en de oplossingen
in verschillende domeinen centraal. Onderwijs en zorg zijn in het convenant
goed vertegenwoordigd, maar wonen en werk zijn (nog) onvoldoende aangesloten.
Veel mensen met een ASS hebben een Wajonguitkering of ontvangen van het UWV
werkondersteuning in het kader van de nieuwe Wajong (die per 1 januari
2010 in werking zal treden). Gezien de wettelijke taak van het UWV bij de
indicatie van Wajongaanspraken en de toeleiding naar arbeid (UWV Werkbedrijf)
is opname van het UWV in het convenant wenselijk. Ik zie hierin, evenals het
UWV zelf, een duidelijke meerwaarde. Niet alleen door de betrokkenheid als
uitvoerder van de Wajong voor mensen met autisme, maar vooral ook vanwege
de kennis, ervaring en expertise met regionale netwerken die het UWV in die
rol nu al heeft. Het kabinet ondersteunt de aansluiting van het UWV bij het
convenant. De minister van SZW zal het UWV vragen hiertoe het initiatief te
nemen.
 
 Een goede en gebundelde informatievoorziening over de aandoening, de wijze
waarop met de beperkingen kan worden omgegaan en de organisaties die daarbij
op de verschillende deelterreinen kunnen ondersteunen is van niet te onderschatten
belang. Wat opvalt is dat op veel verschillende plaatsen kennis beschikbaar
is over ASS. Ook zijn er al diverse samenwerkingsafspraken tussen partijen
gemaakt. Het Landelijk Netwerk Autisme bijvoorbeeld stimuleert en ondersteunt
initiatieven van scholen gericht op diplomagericht eindonderwijs voor leerlingen
met autisme. Onderwijsconsulenten hebben een werkwijzer gemaakt waarmee scholen ondersteund worden bij het opzetten van een specifieke
voorziening voor leerlingen met autisme. In het Equalproject «Mensen
met Autisme aan het werk» wordt de arbeidstoeleiding en arbeidsparticipatie
van mensen met autisme verbeterd (www.autismewerkt.nl). Zo zijn er op diverse
terreinen goede initiatieven. Waar het aan ontbreekt is overzicht. Voor iedereen
die met autisme te maken heeft, zou het goed zijn als de toegang tot kennis,
diagnostiek, scholing en begeleiding meer eenduidig zou zijn geregeld. Een
inventarisatie, zoals aanbevolen door de Gezondheidsraad, zou hierbij behulpzaam
kunnen zijn. Het organiseren hiervan is een zaak van het veld.
 
 De stap naar verbreding van de samenwerkingsafspraken en het bundelen
van de aanwezige kennis hoeft niet groot te zijn, maar hij moet door de organisaties
zélf gemaakt worden. Verbreding van de samenwerking kan via het convenant
autisme en de daaraan gelieerde netwerken worden gerealiseerd. Samenwerking
tussen partijen is, behalve een kwestie van geld, ook een kwestie
van goede wil. In reactie op het advies van de gezondheidsraad ontving ik
brieven van MEE-Nederland, de de Nederlandse Vereninging voor Autisme het
convenant autisme en het landelijk netwerk autisme. Overleg met deze organisaties,
GGZ-Nederland en het Leo Kannerhuis wees uit dat er ambitie bij deze partijen
is. Ik vertrouw erop dat zij, in het belang van mensen met ASS, deze goede
wil omzetten in een plan voor uitbreiding van de infrastructuur rondom mensen
met een ASS. Doel: verbreding van de samenwerking naar de domeinen werk en
wonen en bundeling van kennis. Het convenant autisme is hiervoor een goed
aangrijpingspunt. Over een eventuele rol van het rijk bij (het tijdelijk ondersteunen
van de uitvoering) van dit plan zal in een reactie op dit plan besloten worden.
 
 
 
 Het UWV kent de jobcoachvoorziening toe op basis van het Jobcoachprotocol.
Daarvoor dient er een contract te zijn van minstens een half jaar, minstens
12 uur per week en dient de arbeidsbeperkte een loonwaarde te hebben van ten
minste 35% van het minimumloon of een proefplaatsing in de zin van
artikel 17 van de Wet Wia.
 
 
 De totstandkoming van onderwijs- en zorgarrangementen op maat in het regulier
voortgezet onderwijs voor leerlingen met autisme.