Aardoliecrisisbeleid; Notitie over de herziening van het aardoliecrisisbeleid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23531, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

08-06-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

23531 nr. 3

30-05-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAchtergrondHerzieningsvoorstellenDe nieuwe Wet voorraadvorming aardolieproducten (Wva 2001)De vraagbeperkende maatregelenFair SharingOndertekeningLichaamNOTITIE BIJ DE BRIEF AAN DE TWEEDE KAMER INZAKE DE HERZIENING
AARDOLIECRISISBELEIDInleiding1. Achtergrond van het oliecrisisbeleidTabel: Nederlandse olieverbruik in 1973, 1991 en 1998
en 1999 in kton 2. Aanleiding voor het herzien van het beleid3. Het hernieuwde oliecrisisbeleid3.1. Voorraadverplichtingen; de nieuwe Wet voorraadvorming
aardolieproducten3.2. Vraagbeperkende maatregelenPubliciteits- en voorlichtingscampagnesVraagbeperking door middel van het verlagen van de maximumsnelheidVraagbeperking door middel van het zondagsrijverbodConvenanten en prijseffect3.3. Nationale Oliecrisisorganisatie en Fair Sharing3.4. Informatietechnologie4. Samenvatting en conclusies
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23531Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 531Aardoliecrisisbeleidnr. 3BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 30 mei 2000In vervolg op het moderniseringsproces van het oliecrisisbeleid zoals
aangekondigd in een brief aan de Tweede Kamer in 19931, ontving u in november 1998 per brief2
 het advies «Oliecrisisbeleid, tussen risico en realiteit» van
de Algemene Energieraad (AER). De uitgangspunten in dit advies sluiten aan
bij mijn voornemen om het oliecrisisbeleid te vereenvoudigen en meer marktgeoriënteerd
in te vullen.1. De nationale voorraadverplichting meer te dekken met aanwezige bedrijfsvoorraden
en de specifieke additionele «crisisvoorraden» zoals aanwezig
bij de Stichting COVA (Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten)
deels af te bouwen. Hierover heb ik u onlangs met het voorstel van de Wet
Voorraadvorming Aardolieproducten op de hoogte gebracht.2. Het instrumentarium van vraagbeperkende maatregelen voornamelijk te
beperken tot een op oliebesparing gerichte publiciteitscampagne, verlaging
van de maximumsnelheid en de invoering van een autoloze zondag. Ik vraag dan
ook uw instemming om de maatregelen met betrekking tot wettelijke afleveringsbeperkingen
en een distributiesysteem voor motorbrandstoffen en overige aardolieproducten
niet verder nationaal uit te werken. Dit gezien onder andere de sterk nadelige
economische effecten die optreden als deze maatregelen genomen zouden worden.Over de door mij voorgestane maatregelen informeer ik u in deze brief
en bijgaande notitie. In bijgaande notitie worden de voornemens nader onderbouwd
en toegelicht.AchtergrondHet doel van het Nederlandse oliecrisisbeleid is en blijft om voorbereid
te zijn op een mogelijke aanvoerverstoring in de olievoorziening. In geval
van een oliecrisis zal de voorzieningszekerheid zo goed mogelijk worden gewaarborgd,
zodat economische en maatschappelijke schade zoveel mogelijk wordt voorkomen.
Diverse maatregelen worden getroffen aan zowel de aanbodkant als
aan de vraagkant om aan die situatie dan het hoofd te bieden.Afhankelijk van de aard en omvang van een verstoring in de olieaanvoer
en de alsdan in internationaal verband gemaakte afspraken en besluiten omtrent
de wijze van bestrijding. Daarbij wil ik bereiken dat Nederland volledig blijft
voldoen aan de internationale verplichtingen en afspraken in Internationaal
Energie Agentschap (IEA)- en Europese Unie (EU)-verband.Het nationale oliecrisisbeleid is in beginsel een nadere uitwerking van
deze internationale verplichtingen en afspraken. Deze staan hier niet ter
discussie. In het Energierapport wordt overigens aangetekend dat, ten gevolge
van de veranderingen op de oliemarkt, vraagtekens worden gezet bij de uitgangspunten
en de vormgeving van het internationaal beleid. Dit heeft zowel betrekking
op de risico's die we met behulp van het oliecrisisbeleid willen afdekken
alsook op de procedures en het besluitvormingsproces in de internationale
kaders, evenals op de invulling en uitvoering van de diverse maatregelen aan
de aanbodkant en de vraagkant. Nederland zal dit ook aan de orde stellen in
het internationaal overleg. Op korte termijn zijn er echter geen veranderingen
te verwachten.Ter discussie staat de wijze waarop Nederland aan de huidige internationale
verplichtingen betreffende het oliecrisisbeleid voldoet en of Nederland dat
op een meer efficiënte en kosteneffectieve wijze kan invullen. Deze heroverweging
is gebaseerd op de volgende constateringen:– Andere opvatting over de rol van de overheid: «Markt waar
mogelijk, overheid waar nodig»; of anders geformuleerd: «We hebben
nu meer vertrouwen in de markt om de schaarse beschikbare olie optimaal te
kunnen alloceren dan in bureaucratische systemen om dat doel te bereiken.– Nederland heeft een relatief duur oliecrisisbeleid in vergelijking
met andere landen, maar met relatief meer zekerheid. Door meer gebruik te
gaan maken van bedrijfsvoorraden ter dekking van de nationale voorraadverplichtingen
kan goedkoper invulling worden gegeven aan de internationale verplichtingen.
Deze verandering leidt tot een aanvaardbaar effect op de mate van voorzieningszekerheid.
De Stichting COVA (Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten) houdt
nu immers de voorraden additioneel en vrij inzetbaar aan naast de totale voorraden
bij het oliebedrijfsleven. Voorraadverplichtingen van het bedrijfsleven vormen
een deel van de totaal aanwezige bedrijfsvoorraden;– De bestaande Wet voorraadvorming aardolieprodukten (Wva) ging
marktverstorend werken door de aangebrachte wijzigingen in de douane regelgeving
(per 1-1-1993) bij het wegvallen van de interne grenzen in het kader van de
totstandkoming van de Europese Interne Markt.De wijzigingen leidden er onder andere toe dat alle intracommunau- taire
leveringen als binnenlandse afzet gingen worden gezien. Als gevolg daarvan
trad een ongewenste verschuiving op in de verdeling van de nationale voorraadplicht
tussen COVA en het bedrijfsleven en een ongewenste toename in de omvang van
de verplicht aan te houden voorraden.– Toenemende twijfel en zorg over de effectiviteit en economische
gevolgen van de vraagbeperkende maatregelen, zoals afleveringsbeperkingen
en distributiesystemen. Dergelijke maatregelen zullen een nadelig economisch
effect hebben wanneer deze eenzijdig worden ingezet zonder coördinatie
met andere landen; bovendien zou eenzijdige inzet van deze maatregelen aanvechtbaar
kunnen zijn;– Grotere spreiding van aanvoer van ruwe olie en een veranderende
positie van OPEC (Oil Producing and Exporting Countries) als aanbieder van
olie; – Beter inzicht in olievoorraden en oliestromen door ICT-ontwikkelingen.
(ICT = Informatie en Communicatie Technologie).HerzieningsvoorstellenHet oliecrisisbeleid wordt zodanig vormgegeven dat er meer verantwoordelijkheid
bij de marktpartijen zelf wordt neergelegd. Dit geldt met name voor de invulling
van de verplichte voorraadvorming, maar ook bij de invulling en uitwerking
van de vraagbeperkende maatregelen. Voor wat betreft de allocatie van olieproducten
zal meer dan in het verleden gesteund worden op marktwerking, waardoor tevens
«red tape» (onnodige en/of vermijdbare administratieve lasten)
kan worden voorkomen.De nieuwe Wet voorraadvorming aardolieproducten (Wva 2001)Kortgeleden heeft u het voorstel voor een nieuwe Wet voorraadvorming aardolieproducten
ontvangen. Het is mijn bedoeling dat de wet per 1 april 2001 in werking treedt.
Gelet op de internationale systematiek van de voorraadverplichting is 1 april
2001 de eerst reële datum waarop dat zou kunnen. Naar mijn mening heeft
de nieuwe wet zodanige voordelen boven de huidige wet, dat een zo spoedig
mogelijke inwerkingtreding gewenst is.Over het wetsvoorstel zullen we binnenkort, bij de behandeling van het
wetsvoorstel, nog uitgebreid komen te spreken. Het wetsvoorstel beoogt een
integrale herziening van de bestaande Wet voorraadvorming aardolieprodukten
teneinde, met inachtneming van de geldende internationale verplichtingen,
op efficiëntere wijze aan die verplichtingen te voldoen. Eén van
de belangrijkste gevolgen van de nieuwe Wva is dat hij een aanzienlijke kostenbesparing
voor Nederland bij het invullen van onze voorraadverplichtingen zal kunnen
opleveren. De mogelijke omvang van die besparing is uiteengezet in de memorie
van toelichting bij het wetsvoorstel. Tegelijkertijd worden met het wetsvoorstel
verbeteringen beoogd op gebied van marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit.De vraagbeperkende maatregelenDe internationale regels bepalen dat Nederland een pakket van vraagbeperkende
maatregelen moet uitwerken waarmee in een periode van een dreigende dan wel
daadwerkelijke olieaanvoerverstoring een vraagreductie naar olieproducten
kan worden bereikt met 7 à 10%. Aan deze vraagreductie kan worden voldaan
met maatregelen zoals een voorlichtingscampagne, het zondagsrijverbod en een
lagere maximumsnelheid. Daarnaast zijn er nog mogelijke effecten te verwachten
van een vrijwillige vraagreductie in de gebruiksfeer zoals bij de raffinaderijen
en de petrochemie op basis van nog af te sluiten convenanten. Hierover zijn
momenteel gesprekken gaande met deze sectoren.Gezien de concentratie van olieverbruik in de sectoren transport en industrie,
heeft Nederland naar verwachting vrij snel maatregelen te nemen in juist deze
sectoren. Het zal duidelijk zijn dat ingrijpen op die terreinen veel eerder
en meer negatieve economische effecten tot gevolg heeft. Verbruikerscategorieën
en industriële bedrijven die getroffen worden door vraagbeperkende maatregelen,
eenzijdig en alleen in Nederland, zullen zich dan ook volstrekt niet gelijk
behandeld voelen als dezelfde verbruikerscategorieën en industriële
bedrijven elders binnen de interne markt. Op dat punt zullen zij de Europese
verdragen aan hun kant weten, waarbij gestreefd wordt naar gelijke marktomstandigheden
voor alle consumenten en producenten. Binnen de Europese Unie streeft Nederland
er dan ook naar om ook op het terrein van de oliecrisismaatregelen zoveel
mogelijk een level playing field te creëren door zoveel als mogelijk
te komen tot een uniform pakket maatregelen binnen alle EU-landen.
Tevens zal vraagreductie optreden als gevolg van de hogere olieprijzen die
in tijden van spanning op de oliemarkt zijn te verwachten. De genoemde maatregelen
zijn snel in te voeren.Maatregelen zoals wettelijke afleveringsbeperkingen en distributiesystemen
voor motorbrandstoffen en voor overige olieproducten zijn niet strikt nodig,
praktisch vrijwel niet uitvoerbaar en hebben bovendien aanzienlijke nadelige
economische effecten door de misallocatie van de schaarse olieproducten die
met die maatregelen wordt verkregen. Mijn voorstel is dan ook om een nationale
uitwerking van deze maatregelen achterwege te laten.De geactualiseerde uitvoeringsregeling rondom de tijdelijke regeling autoloze
zondag bij oliecrisis (een Regeling van de Minister van Economische Zaken
houdende tijdelijke toepassing van de Distributiewet 1939) en het verlagen
van de maximum snelheden (een Algemene Maatregel van Bestuur op basis van
de Wegenverkeerswet 1994), zijn bijna gereed. Deze zullen binnenkort in de
Ministerraad worden geagendeerd.De Ministeriële Regeling zal na instemming van het kabinet vervolgens
worden gepubliceerd in de Staatscourant. De AMvB zal na instemming van het
kabinet voor advies worden toegezonden naar de Raad van State. Deze oliecrisismaatregelen,
zoals trouwens alle oliecrisismaatregelen, treden uiteraard pas in werking
in een situatie van een daadwerkelijke of dreigende olieaanvoerverstoring
en nadat daartoe in internationaal verband (IEA en EU) en in het kabinet is
besloten.Over de beoogde dan wel mogelijke vraagreductie in de gebruiksfeer bij
de raffinaderijen en de petrochemische industrie zijn zoals gezegd de gesprekken
momenteel gaande.Mochten de te verwachten effecten achter blijven bij de huidige ramingen
dan zal ik mij beraden over de te ondernemen stappen en u daarover alsdan
berichten.Fair SharingIn de Internationale Energie Overeenkomst (IEP = International Energy
Program) en de EU-richtlijnen is voorzien in een internationaal verdeelsysteem
als er tijdens een oliecrisis een sterk ongelijke verdeling van de beschikbare
olie ontstaat.Daarnaast verplichten de Internationale afspraken Nederland zorg te dragen
voor een billijke verdeling (Fair Sharing) van olieproducten binnen Nederland
in het geval van een oliecrisis over de bedrijven en de afnemers. Ook ten
aanzien van de Fair Sharing zal door mij meer worden vertrouwd op de werking
van de markt. De verdeling van de beschikbare olie over de Nederlandse bedrijven
zal in tijden van een aanvoerverstoring kunnen leiden tot een relatieve verschuiving
in de marktaandelen ten opzichte van de periode van voor de aanvoerverstoring.
Maar ook in die situatie ga ik er voorshands van uit dat alle gebruikers op
een effectieve en efficiënte wijze door de markt kunnen worden voorzien.Mijn voorstel is dan ook om de allocatie van olieproducten aan prioritaire
gebruikers en vitale diensten niet meer te laten organiseren via de contingentenbeheerders
op de verschillende ministeries, zoals dat conform het staande beleid het
geval zou zijn.De mogelijkheid om toch speciale maatregelen te nemen ten behoeve van
prioritaire gebruikers dan wel vitale diensten blijft bestaan. Het gaat hierbij
om basisvoorzieningen zoals openbare orde en veiligheid, volksgezondheid en
een aantal primaire levensbehoeften. Deze activiteiten die essentieel zijn
voor het functioneren van onze samenleving moeten immers zoveel
mogelijk ongehinderd doorgang kunnen vinden. Op basis van de Distributiewet
kunnen indien dat gewenst is altijd maatregelen worden getroffen om een gerichte
(re-)allocatie van olieproducten te verkrijgen, zowel tussen bedrijven als
tussen bedrijven en verbruikersgroepen. Daarnaast bestaat ook altijd nog de
mogelijkheid om gericht een deel van de COVA-voorraden in te zetten richting
bepaalde verbruikerscategorieën indien de omstandigheden dat wenselijk
maken.In aanvulling op voornoemde maatregelen zijn en zullen er verdere verbeteringen
worden aangebracht in het informatiesysteem voor oliemarktgegevens van het
Ministerie van Economische Zaken.Tevens zal na afronding van alle maatregelen een actualisering plaatsvinden
van het oliecrisishandboek van het ministerie. In het crisisdraaiboek staan
alle procedures, relevante partijen en besluitvormingsstructuren beschreven
die in tijden van een dreigende of daadwerkelijke oliecrisis van belang kunnen
zijn. Ook bevat het handboek een beschrijving van alle mogelijke maatregelen
en hoe die geactiveerd dienen te worden ten tijde van de crisis zelf. Tot
welk pakket maatregelen (voorraadinzet en/of vraagbeperkende maatregelen)
in een specifieke crisissituatie daadwerkelijk wordt besloten, zal afhankelijk
zijn van de internationale en nationale besluitvorming in het licht van een
daadwerkelijke crisissituatie.Regulier zal daarnaast tevens aandacht worden besteed aan het actualiseren
van de noodzakelijke voorbereidingen van een publiciteits- en voorlichtingscampagne.
De specifieke invulling van een dergelijke campagne zal uiteraard pas kunnen
plaatsvinden bij een concrete crisissituatie.Indien u akkoord gaat met bovengenoemde aanpassingen van het oliecrisisbeleid
zullen ook de lopende afspraken inzake taken en verantwoordelijkheden voor
ministers en ministeries in onderling overleg worden aangepast.De Minister van Economische Zaken,A. Jorritsma-Lebbink NOTITIE BIJ DE BRIEF AAN DE TWEEDE KAMER INZAKE DE HERZIENING
AARDOLIECRISISBELEIDInleidingEen ongestoorde energievoorziening is essentieel voor een goed functioneren
van de Nederlandse economie. Ongeveer 1/3 van de Nederlandse energiebehoefte
wordt gedekt door olieproducten. Met het oog op de invoerafhankelijkheid vanuit
minder stabiele regio's is er de afgelopen decennia op internationaal niveau
een oliecrisisbeleid uitgewerkt om onderbreking in de aanvoer te voorkomen
of tenminste de nadelige gevolgen daarvan zoveel mogelijk te beperken. Ondanks
meer geografische spreiding van de herkomst van olie en ontwikkelingen in
de Informatie en Communicatie Technologie (ICT), is een oliecrisis niet uit
te sluiten en is daarom een oliecrisisbeleid nuttig1.
Het nationale oliecrisisbeleid is in beginsel een nadere uitwerking en invulling
van diverse internationale verplichtingen op Europese Unie (EU)- en Internationale
Energie Agentschap (IEA)-niveau. De invulling door Nederland van deze verplichtingen
wordt nu heroverwogen; de internationale verplichtingen zelf wijzigen niet.In de brief aan de Tweede Kamer van 19932
zijn de uitgangspunten weergegeven van het tot nu toe door Nederland gevoerde
beleid. In die brief was ook de wens opgenomen om te komen tot een eenvoudigere
en meer marktgeoriënteerde invulling van het Nederlandse pakket van maatregelen.
In 1998 heeft de Algemene Energieraad (AER)3 advies
uitgebracht over de uitgangspunten en vormgeving van het nationale oliecrisisbeleid.
De AER concludeert onder andere dat in omvang en zwaarte het huidige beleid
aan de forse kant is en dat het beleid een stapje terug zou kunnen maken.
De aanbevelingen hebben het nut van een oliecrisisbeleid en van een herziening
van dit beleid nog eens benadrukt. Dit wordt herhaald in het Energierapport.Deze notitie bespreekt de beleidsomgeving van het oliecrisisbeleid (paragraaf 1),
licht de aanleiding voor het herzien van het beleid toe (paragraaf 2)
en beschrijft de wijzigingen ten opzichte van het oude beleid (paragraaf 3).
Tenslotte treft u een samenvatting en conclusies aan.1. Achtergrond van het oliecrisisbeleidHet Nederlandse oliecrisisbeleid is gebaseerd op EU- en IEA-verplich-
tingen. In de brief uit 1993 wordt daarvan een uitgebreide beschrijving4 gegeven die nog steeds up-to-date is. De verplichtingen
vereisen globaal:1. Het voldoen aan de voorraadverplichtingen (minimaal 90 dagen netto
import (conform IEA-regels)/ 90 dagen binnenlands verbruik van de 3 voornaamste
olieproductgroepen (conform EU-regels))5;2. Het gereed hebben van een pakket vraagbeperkende maatregelen waarmee
een reductie van 7 à 10 % van de binnenlandse vraag te bereiken is;3. Een adequate crisisorganisatie en een adequaat informatiesysteem over
oliegegevens.Momenteel wordt er in EU-kader gekeken op welke wijze het beleid ten aanzien
van de crisismaatregelen dient te worden aangepast, waarbij gestreefd wordt
meer en beter rekening te houden met de ontwikkelingen in de Europese Unie.
Het tot stand komen van de Europese interne markt en de steeds verdergaande
integratie binnen Europa maken een goede onderlinge afstemming over de in
tijden van een olieverstoring te nemen crisismaatregelen door de lidstaten
steeds meer gewenst. Met name geldt dat voor de te nemen vraagbeperkende maatregelen.
Bij de besluitvorming binnen de EU wordt een zo goed mogelijke
afstemming op de IEA-systematiek en besluitvorming nagestreefd.In het Energierapport wordt overigens aangetekend dat, ten gevolge van
de veranderingen op de oliemarkt, vraagtekens worden gezet bij de uitgangspunten
en de vormgeving van het internationale beleid. Nederland zal dit aan de orde
stellen in het internationaal overleg.1 Dit heeft
onder andere betrekking op de risico's die we met behulp van het oliecrisisbeleid
willen afdekken (Wat zijn de kansen op een crisis?). Ook heeft het betrekking
op de procedures en het besluitvormingsproces in de internationale kaders,
alsook op de invulling en uitvoering van de diverse maatregelen aan zowel
de aanbodkant als aan de vraagkant. Op korte termijn zijn er echter geen veranderingen
te verwachten. Voor september a.s. staat de «IEA Millennium Conference
on Emergency Response Strategy» gepland over de invulling van het oliecrisisbeleid
voor de komende jaren.Naast begrip voor het internationale kader van het oliecrisisbeleid, is
het van belang te weten welke economische sectoren rechtstreeks door een oliecrisis
worden geraakt en bij welke activiteiten de aanknopingspunten voor vraagbeperkende
maatregelen liggen.In onderstaande tabel wordt aangegeven hoe het totale olieverbruik in
Nederland is verdeeld over de sectoren conform de internationale indeling.
Naast de cijfers van 1973 (oliecrisis) en 1991 (Golfoorlog) die een indruk
geven van de historische situatie, worden de cijfers gepresenteerd voor het
jaar 1999.Tabel: Nederlandse olieverbruik in 1973, 1991 en 1998
en 1999 in kton  1973 (IEA)1991
(CBS)1999 (CBS) ktonin %ktonin %ktonin % (Petro-)Chemie/Grondstof- + brandstofverbruik6 078216 594276 71525Raffinaderijen/ Brandstofverbruik3 645133 286132 5559Wegverkeer6 985248 164339 90536Overige verbruik en overige
sectoren9 993354 473184 23115Subtotaal Binnenlandse sectoren26 7019322 5179123 40686       Internationale Binnenvaart (dus exclusief
de internationale zeescheepvaart)1 159463537423Internationale Luchtvaart86531 56863 17112       Totaal verbruik28 72510024 72010027 495100Het totale olieverbruik in 1999 is ten opzichte van 1991 met ruim 10%
gestegen. Ook het aandeel van olie in het totale primaire energieverbruik
van Nederland is licht gestegen.Daarnaast valt op dat de concentratie van het verbruik in de sectoren
petrochemie/raffinaderijen en de transportsectoren zich verder heeft doorgezet.
Zowel het gebruik van olieproducten in het wegverkeer, alsook in de luchtvaart
is aanzienlijk gestegen. Het overige olieverbruik c.q. in de overige sectoren
is sinds 1973 sterk gedaald.In vergelijking met de overige IEA landen valt een aantal zaken op wat
betreft het olieverbruikspatroon van Nederland: – Nederland heeft een relatief grote petrochemische activiteit,
waarvan het grootste deel van de productie wordt geëxporteerd;– In Nederland, in tegenstelling tot de meeste andere landen, vindt
er nauwelijks aanwending plaats van gasolie/huisbrandolie ten behoeve van
de ruimteverwarming. Echter ook in de andere landen gaat de gaspenetratie
steeds verder;– Elders vindt er ook nog wel enige inzet van stookolie plaats bij
de elektriciteitsopwekking, hoewel ook dat steeds minder wordt. In Nederland
vindt er nauwelijks meer inzet van stookolie plaats bij de opwekking van elektriciteit;– Tevens vindt in Nederland een aanzienlijk deel van de mondiale
zeescheepvaart (marine) bunkers leveringen plaats;– Een groot deel van de olieafzet via Nederland, te weten de zeescheep-
vaart (marine) bunkers (in 1999 12 321 kton) en de naftachemie (in 1999 9690
kton) valt bij de gehanteerde IEA- en EU-methodieken buiten de grondslagen
op basis waarvan de voorraadplichten voor de aangesloten landen worden vastgesteld.
In tijden van een oliecrisis liggen er dan ook enige extra risico's bij Nederland
en is er kans op enige productmarktverstoringen, zoals in de markt van de
stookolievoorziening voor de zeescheepvaart. Immers het verbruik van de hierboven
genoemde verbruikscategorieën leidt bij de huidige systematiek niet tot
een voorraadplicht voor de aangesloten lidstaten. In tijden van een oliecrisis
zullen de activiteiten in deze sectoren uiteraard zo goed mogelijk doorgang
blijven vinden. Zowel naar omvang als naar productspecificaties in de strategische
voorraadvorming wordt hier nauwelijks of geen rekening mee gehouden. Indien
de IEA-IEP-syste- matiek wordt geactiveerd vindt er overigens wel een toedeling
plaats ten behoeve van de voorziening van de zeescheepvaart pro rato van de
beschikbare olie.De zeer grote gaspenetratie in Nederland brengt met zich mee dat de substitutiemogelijkheden
(bijvoorbeeld gas in plaats van olie), die in zijn algemeenheid de nadelige
effecten van een oliecrisis kunnen verminderen, in Nederland nauwelijks meer
voorhanden zijn. Gegeven de concentratie van het verbruik van olieproducten
in het wegvervoer en de olieverwerkende industrie, zijn de vraagbeperkende
maatregelen dan ook op die sectoren gericht.Aan de aanbodzijde valt op dat Nederland een grote speler is. Rotterdam
is een van de grootste oliehavens ter wereld. In Nederland zijn vijf grote
raffinaderijen gevestigd. Tevens is er daarnaast ook veel onafhankelijke opslagcapaciteit
in Nederland, vooral in de Rotterdamse regio. Mede daardoor bevindt zich in
Nederland dan ook een grote voorraad ruwe olie en olieproducten. Het lijkt
overigens aannemelijk dat van de aanwezigheid van een grote hoeveelheid (grotendeels
verplicht aangehouden) olievoorraden in de Westerse landen die lid zijn van
het IEA c.q. de EU een sterk preventieve werking is uitgegaan voor derden
om iets kwaadwillends te ondernemen op de wereldoliemarkt. De olie-industrie
is een belangrijke sector in Nederland. Van belang is dan ook dat het level
playing field voor deze industrie en de verwante petrochemische industrie
wordt behouden, ook ten tijde van een oliecrisis. Als Nederland eenzijdig
maatregelen bij deze industrie zou gaan nemen (met alle nadelige economische
effecten van dien), zou Nederland eenzijdig afbreuk doen aan het level playing
field.Naar verwachting zal de Nederlandse regering in oliecrisissituaties niet
eenzijdig maatregelen nemen richting het Nederlandse bedrijfsleven, die alleen
nadelig uitwerken bij de Nederlandse bedrijven en alleen de Nederlandse economie
schade toebrengen, terwijl andere landen nog niet dergelijke maatregelen hebben
te nemen. 2. Aanleiding voor het herzien van het beleidDoor de totstandkoming van de Europese interne markt is één
markt ontstaan van consumenten en producenten. Vanaf 1993 is het begrippenkader
van de douaneregelgeving, waarop de Wet voorraadvorming aardolieprodukten
(Wva) bij de bepaling van de omvang van de voorraadverplichting leunt, gewijzigd,
hetgeen nodig was in het kader van het wegvallen van de interne binnengrenzen.
Een technische herziening van de Wva is ook daarom nodig teneinde ongewenste
verschuivingen in de voorraadplicht te voorkomen.In vergelijking met de meeste andere (EU-)landen die het Internationaal
Energie Programma hebben ondertekend, heeft Nederland een solide, maar relatief
ook kostbaar oliecrisisbeleid. Tot nu toe is dat namelijk grotendeels (voor
ca. 70% van de nationale voorraadplicht) ingevuld door de Stichting Centraal
Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten (COVA), additionele strategische
voorraden aan te laten houden, bovenop de verplicht aan te houden voorraden
bij het bedrijfsleven. COVA is een speciaal voor de voorraadvorming in Nederland
opgerichte entiteit.Het Nederlandse oliecrisisbeleid zou meer in lijn kunnen worden gebracht
met dat van andere lidstaten (de facto: een versobering). De internationale
regels staan toe dat een voorraadplichtige in een land aan zijn verplichting
voldoet met reserveringen op (bedrijfs)voorraden van een derde. In de praktijk
dekken veel buitenlandse voorraadplichtige bedrijven (enige tientallen) hun
verplichting in eigen land met reserveringen op bedrijfsvoorraden die in Nederland
liggen. De buitenlandse reserveringsclaims op voorraden van Nederlandse bedrijven
zijn al jaren tenminste 2000 kton ruwe olie equivalent (r.o.e.). De reserveringskosten
(die vaak alleen grotendeels de financieringslasten goedmaken) bedroegen in
1999 circa NLG 25,00 per ton per jaar, ongeveer de helft van de totale integrale
kosten per ton van de COVA-voorraden (financieringslasten plus operationele
en capaciteitskosten). Door ook COVA deels gebruik te laten maken bij het
invullen van haar deel van de nationale voorraadverplichtingen van reserveringen
op bedrijfsvoorraden kunnen de totale kosten van COVA dalen.In de eerder genoemde brief aan de Tweede Kamer uit 1993 stond aangekondigd
dat de ingrijpende maatregelen aan de vraagzijde, zoals invoering van distributie
van aardolieproducten en introductie van afleveringsbeperkingen, nader zouden
worden uitgewerkt. De totstandkoming van de interne markt en de volgende beschouwing
rechtvaardigen het hierop terug te komen.Nederland heeft vanuit oliecrisisbeleid bezien in vergelijking met de
meeste andere IEA-landen een relatief onvoordelige structuur van de olievraag.
Zoals hierboven al is aangegeven is het olieverbruik in Nederland vergeleken
met andere landen sterk geconcentreerd in de sectoren transport en de petrochemische/raffinage
industrie. Veel andere landen kunnen voor een wezenlijk deel aan hun verplichtingen
beantwoorden met relatief eenvoudige vraagbeperkende maatregelen. Aangezien
er in veel landen nog gebruik gemaakt wordt van huisbrandolie, is een eenvoudige
maatregel bijvoorbeeld uitstel in het bijvullen van de voorraadtanks.Gezien de concentratie van olieverbruik in de sectoren transport en industrie,
heeft Nederland daarentegen vrij snel maatregelen te nemen in juist deze sectoren.
Het zal duidelijk zijn dat ingrijpen op die terreinen veel eerder en meer
negatieve economische effecten tot gevolg heeft. Verbruikerscategorieën
en industriële bedrijven die getroffen worden door vraagbeperkende maatregelen,
eenzijdig en alleen in Nederland, zullen zich dan ook volstrekt niet gelijk
behandeld voelen als dezelfde verbruikerscategorieën en industriële
bedrijven elders binnen de interne markt. Op dat punt zullen zij de Europese
verdragen aan hun kant weten, waarbij gestreefd wordt naar gelijke
marktomstandigheden voor alle consumenten en producenten. Binnen de Europese
Unie streeft Nederland er dan ook naar om ook op het terrein van de oliecrisismaatregelen
zoveel mogelijk een level playing field te creëren door zoveel als mogelijk
te komen tot een uniform pakket maatregelen binnen alle EU-landen. In dit
kader is overigens onlangs de Europese Commissie een onderzoek begonnen om
te bezien welke veranderingen er ten aanzien van de diverse huidige oliecrisisrichtlijnen
dienen te worden aangebracht om ze beter te laten aansluiten op de huidige
interne markt omstandigheden. Daarbij zal ook rekening worden gehouden met
alle ontwikkelingen die zich hebben voorgedaan op de internationale oliemarkten.Er heerst bovendien toenemende twijfel bij diverse betrokken partijen
(overheden en betrokken bedrijfsleven) over de effectiviteit en haalbaarheid
van met name de vraagperkende maatregelen zoals een distributiesysteem en
afleveringsbeperkingen en toenemende zorg over nadelige economische effecten
na invoering van deze maatregelen. Ook wordt verwacht dat als gevolg van de
totstandkoming van de interne markt vraagbeperking alleen effect heeft als
meer landen gelijktijdig dergelijke maatregelen invoeren. Hierbij spelen zowel
de omvang van het betrokken marktsegment een rol, alsook in internationaal
kader het verschijnsel van de grenseffecten.Daarnaast is de positie van de traditionele olieproducerende landen, verenigd
in de organisatie Oil Producing and Exporting Countries (OPEC), veranderd.
Alhoewel de OPEC nog steeds een prominente positie inneemt en een zeer belangrijke
marktkracht is, is de geografische spreiding van productielocaties de afgelopen
jaren toegenomen. Daarbij worden de berichten over de openstelling van de
OPEC-landen voor de «majors» (de grote internationale oliemaatschappijen)
steeds duidelijker. Daar staat tegenover de weer toenemende importafhankelijkheid
van de lidstaten van de Organization for Economic Co-operation and Development
(OECD) en de zeer ongelijke verdeling van internationale reserves.Een andere reden die aanleiding geeft tot een herziening van het oliecrisisbeleid
zijn de zeer snelle ontwikkelingen op ICT-gebied. Olievoorraden en oliestromen
zijn veel beter inzichtelijk en inzichtelijk te maken door deze ontwikkelingen.
Ook de marktpartijen zullen de ontwikkelingen zeer snel kunnen volgen en tevens
zullen zij direct op de ontwikkelingen en gebeurtenissen beginnen te reageren.De ICT-ontwikkelingen bieden weliswaar de mogelijkheid op een snellere,
efficiëntere wijze inzicht te krijgen in de noodzakelijke gegevens die
benodigd zijn voor het oliecrisisbeleid, maar door de snelheid waarmee de
marktpartijen direct zullen kunnen reageren bestaat de kans dat de internationale
besluitvorming relatief een enorme vertraging te zien zal geven ten opzichte
van de daadwerkelijke marktontwikkelingen.Mede tegen deze achtergrond kan ook nog de nu geldende beleidsfilosofie
«Markt waar mogelijk en overheid waar nodig» worden genoemd. Er
wordt ook voor tijden met een verminderde aanvoer van olie meer vertrouwd
op de krachten van de markt dan op bureaucratische systemen om de beschikbare
olieproducten op de meest wenselijke plaatsen te alloceren met zo min mogelijk
nadelige en ongewenste economische effecten. Deze filosofie komt onder andere
ook tot uiting in het voorstel van de Wet voorraadvorming aardolieproducten.
Tevens komt deze gedachtegang tot uitdrukking daar waar het gaat om de beoogde
herziening van het «Fair Sharing» beleid ten aanzien van de allocatie
van de verminderde beschikbare schaarse olieproducten.Het AER-advies «Oliecrisisbeleid, tussen risico en realiteit»,
uitgebracht op verzoek van het Ministerie van Economische Zaken, onderschrijft
dat het huidige oliecrisisbeleid aan de stevige kant is. Gezien het omvangrijke
olieverbruik, de importafhankelijkheid en de preventieve werking van oliecrisisbeleid acht de AER oliecrisisbeleid van belang. De AER meent
echter dat het oliecrisisbeleid beter zou moeten aansluiten op de nu geldende
beleidsfilosofie «Markt waar mogelijk, en overheid waar nodig»
en concludeert onder andere dat:– In omvang en zwaarte van het oliecrisisbeleid een stap kan worden
teruggezet;– Het beleid waar mogelijk dient te verschuiven naar een beleid
waar het bedrijfsleven meer zijn eigen verantwoordelijkheid neemt.– Complexe en waarschijnlijk moeizaam werkende vraagbeperkende maatregelen
en voorschriften, zoals afleveringsbeperkingen en brandstoffendistributie
moeten worden afgeraden.Ten behoeve van haar advies heeft de AER een onderzoek laten uitvoeren
door de Stichting voor Economisch Onderzoek der Universiteit van Amsterdam
(SEO).Voor het rapport «Oliecrisis in Evenwicht» (Macro-economische
effecten van een oliecrisis en van oliecrisisbeleid) heeft SEO analyses uitgevoerd
met behulp van een macrosectoraal algemeen evenwichtsmodel voor de Nederlandse
economie. Daarbij is gekozen voor een scenarioaanpak, waarbij uiteenlopende
varianten van een crisis naar aard en intensiteit zijn gesimuleerd. De modelsimulaties
doen vermoeden dat een crisis – in welke verschijningsvorm, duur of
omvang dan ook – kan worden gepareerd. Als dit alles waar is, zo concludeert
SEO, dan lijkt het huidige beleid aan de dure kant, vergeleken met alternatieve
invullingen van onze nationale voorraadverplichtingen.De analyse en de modelberekeningen van SEO zijn uiteraard slechts beperkt
bruikbaar. Immers wat betreft de vraagbeperkende maatregelen zijn de specifiek
beoogde maatregelen niet in de modellen in te voeren. Tevens zijn allerlei
effecten en gedragsreacties die zich ten tijde van een crisissituatie kunnen
gaan voordoen moeilijk in modellen te kwantificeren. Te denken valt bijvoorbeeld
aan hamstergedrag en allerlei uitwassen daaraan verbonden, alsook aan de mate
van uitstel van investeringen e.d.. Deze effecten kunnen leiden tot behoorlijke
additionele economische gevolgen, in aanvulling op de directe prijs en volume
effecten van de olieverstoring.Echter de strekking dat risico's zijn verminderd, wordt in zijn algemeenheid
onderschreven. Ook de teneur van het advies spreekt mij in grote lijnen aan,
en met de hoofdpunten van het advies ben ik het eens:– Ook ten aanzien van crisisbeleid en de in dat kader in te treffen
maatregelen moeten we zoveel mogelijk zien te bereiken via de reguliere marktwerking;– Daarbij moeten we zo min mogelijk gebruik maken van allerlei omslachtige
en ingewikkelde administratieve maatregelen, en;– Er kan een minder royale invulling worden gegeven aan het crisisbeleid
ten aanzien van de verplichte voorraden door meer gebruik te maken van bedrijfsvoorraden.3. Het hernieuwde oliecrisisbeleid3.1. Voorraadverplichtingen; de nieuwe Wet voorraadvorming
aardolieproductenDe omvang van de nationale voorraadverplichtingen wordt jaarlijks bepaald
op grond van de netto import en het verbruik van de voornaamste olieproducten
in het voorgaande kalenderjaar. De internationale regels leggen een nationale
voorraadverplichting op, maar laten relatief vrij hoe de nationale voorraadverplichting
wordt ingevuld. In de WVA geeft Nederland invulling aan de internationale
verplichtingen (EU en IEA) om «crisisvoorraden» aan te houden. Het wetsvoorstel tot integrale herziening van de Wet voorraadvorming aardolieprodukten
werd in januari jl. bij de Raad van State aanhangig gemaakt en is inmiddels
separaat aan u toegezonden.Het wetsvoorstel beoogt een integrale herziening van de bestaande Wet
voorraadvorming aardolieprodukten teneinde, met inachtneming van de geldende
internationale verplichtingen, op efficiëntere wijze aan die verplichtingen
te voldoen. Dit gaat gepaard met een mindere mate, maar wel acceptabel niveau,
van voorzieningszekerheid. Eén van de voordelen van de nieuwe Wva is
dat hij kan leiden tot kostenbesparing. De mogelijke omvang van die besparing –
die in de tientallen miljoenen per jaar kan lopen – is uiteengezet in
de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel.Indien dat in de toekomst gewenst is vanwege bijvoorbeeld de risico-inschatting,
kan op grond van de nieuwe Wet voorraadvorming aardolieproducten weer worden
overgegaan tot het aanhouden door COVA van surplusvoorraden, die dan kunnen
worden ingezet in de zogenaamde pre-crisis CERM (Coordinated Emergency Response
Measures)-situaties, dan wel aangewend kunnen worden om in crisissituaties
te substitueren voor vraagbeperkende maatregelen. In de meeste situaties zal
COVA de aangehouden olievoorraden via een tender op de markt wegzetten op
het moment dat zij daartoe van de Minister van Economische Zaken het signaal
krijgt.Ook worden met het wetsvoorstel de volgende verbeteringen beoogd:1. Betere marktwerking:– Level playing field voor bijna álle betrokken bedrijven
die boven een bepaalde drempel olieproducten afzetten op de Nederlandse markt
in tegenstelling tot de huidige verplichtingen, die slechts voor een zeer
beperkte groep gelden, namelijk alleen de grote oliemaatschappijen met een
raffinaderij of daarmee verbonden;– Daarnaast meer flexibiliteit bij de invulling van de voorraadver-
plichtingen dan de huidige wet toestaat;2. Deregulering:– Schrappen van een groot aantal regels en uitzonderingen door aansluiting
bij de douanesystematiek in tegenstelling tot huidige eigen Wva-systematiek;– Daardoor vermindering van administratieve lasten bij bedrijfsleven
en overheid;3. Betere wetgevingskwaliteit:– Door aansluiting bij de douanesystematiek een verbetering van
de uitvoerbaarheid en de handhaafbaarheid;– Daarnaast verbetering van de mogelijkheden om de naleving van
diverse internationale verplichtingen af te dwingen.3.2. Vraagbeperkende maatregelenDe tweede verplichting die op Nederland rust, bestaat uit het beschikbaar
moeten hebben van een pakket vraagbeperkende maatregelen, die in een oliecrisis
een vraagreductie van 7% tot 10% moet opleveren. De internationale regels
bepalen niet nader de inhoud van het pakket vraagbeperkende maatregelen. Het
staat de lidstaten vrij om daar invulling aan te geven. Op grond van een aantal
uitgangspunten zoals uitvoerbaarheid, handhaafbaarheid en kosteneffectiviteit
van de maatregelen, internationale inpasbaarheid en een redelijke spreiding
van de lasten, onderscheidt het Nederlandse oliecrisisbeleid de volgende vraagbeperkende
maatregelen:– een op oliebesparing gerichte publiciteits- en voorlichtingscampagne– verlaging van de wettelijke maximumsnelheid– invoering van het (zondags)rijverbod – introductie van afleveringsbeperkingen en– invoering van een distributiesysteem van olieproductenDeze maatregelen lopen op in zwaarte, want hebben een toenemende mate
van economische en maatschappelijke nadelen en treffen in beginsel alle olieverbruikers.De eerste drie maatregelen zijn relatief eenvoudig (snel in te voeren
en met weinig bestuurlijke lasten) en daarmee goed uitvoerbaar. Deze maatregelen
hebben als voordeel dat de voorbereidingen voorafgaand aan een crisis, en
daarmee de kosten, beperkt kunnen blijven en dat tijdens de crisis optimaal
op de dan geldende omstandigheden kan worden ingespeeld.Zoals gezegd is de olievraag in Nederland geconcentreerd bij de sectoren
transport en de petrochemische en raffinage industrie. Zowel voor brandstof-,
alsook voor grondstoftoepassingen van olie is er op korte termijn geen alternatief
voor deze toepassingen. Indien Nederland de vraagbeperkende maatregelen van
afleveringsbeperkingen en de invoering van een distributiesysteem eenzijdig
ontwikkelt en toepast heeft dat sterk eenzijdige nadelige economische effecten
voor Nederland. Ze grijpen immers vrijwel direct in deze sectoren in.Daarnaast is het de vraag of dergelijke maatregelen effectief vorm te
geven zijn in de interne markt binnen de EU op een onaanvechtbare manier.
Immers, zowel voor producenten als voor consumenten lijkt eenzijdig Nederlands
ingrijpen juridisch aanvechtbaar. Ook bij een ernstige oliecrisis zal de noodzaak
om over te gaan tot rantsoenering zich naar verwachting vooralsnog niet voordoen.Het lijkt dan ook gewenst om alleen in internationaal verband (minimaal
EU-kader) dergelijke maatregelen te ontwikkelen en ter hand te nemen. De uitwerking
van de maatregelen «afleveringsbeperkingen» en «distributiesysteem»
zoals aangekondigd in de aan de Tweede Kamer gestuurde brief van 1993, zal
dan ook geen doorgang vinden. Een bijkomend voordeel van het uitwerken in
EU-verband is dat de maatregelen dan uitgewerkt worden met inachtneming van
de dan geldende en verwachte marktsituatie in de Interne markt en zullen voldoen
aan de eisen en mogelijkheden van de tijd, zoals een optimaal gebruik van
de ICT mogelijkheden.Het blijft mogelijk op basis van de Distributiewet 1939 deze maatregelen
te ontwikkelen en in te zetten mocht dat in bepaalde omstandigheden gewenst
worden. Het voornemen is echter op dit moment dergelijke rantsoeneringsmaatregelen
alleen verder uit te werken, wanneer daarover en over de inzet internationale
(EU-)overeenstemming is bereikt.Het voornemen is dan ook de volgende vraagbeperkende maatregelen zo goed
mogelijk uit te werken zodat ze vrij snel indien gewenst zijn in te zetten;– een op oliebesparing gerichte publiciteits- en voorlichtingscampagne,– een verlaging van de wettelijke maximumsnelheid en– de invoering van het (zondags)rijverbod.– In aanvulling daarop kan ook een mogelijke vraagreductie in de
verbruikssfeer bij de raffinaderijen en de petrochemie bijdragen leveren tot
de beoogde vraagbeperking.– Daarbij kan tevens rekening worden gehouden met het effect van
vraagbeperking door de prijsstijgingen die tijdens een oliecrisis ongetwijfeld
zullen optreden.Met deze maatregelen kan in tijden van een oliecrisis vermoedelijk in
voldoende mate voldaan worden aan de verplichting met vraagbeperkende maatregelen
een vraagreductie van 7% tot 10% te kunnen bewerkstelligen. In de volgende tabel worden indicaties van de effecten op een rijtje gezet: MaatregelMin.Max.Publiciteit & Voorlichting.1%2% o.a. oproep carpooling, meer openbaar vervoer, minder autorijden,
meer fietsen, rijstijl e.d.,  Verlagen maximumsnelheid3.2%3.2% Op snelwegen naar max. 90  Overige wegen strikte handhaving van vigerend beleid  Zondagsrijverbod1.2%2.3%Bovenstaande maatregelen worden ondersteund en versterkt door de te verwachten
resultaten van de eventuele convenanten met de raffinaderijen en de petrochemie
over een vrijwillige verbruiksbeperking, en door de te verwachten hogere prijzen
van ruwe olie en olieproducten ten tijde van een crisis. Convenanten bedrijfsleven1%2% Vrijwillige
verbruiksbeperking raffinaderijen, petrochemie  Prijsgeïnduceerde markteffecten1%3% Totaal effect7.4%12.5%Publiciteits- en voorlichtingscampagnesEen publiciteitscampagne zal een eerste maatregel zijn bij (het dreigen
van) een oliecrisis.De campagne zal onder andere informatie verstrekken over de crisissituatie
zelf (oorzaak, mogelijke gevolgen, verwachtingen over de effecten en duur
van de crisis, etc. ) en de maatregelen die de overheid denkt te gaan nemen.
Ook zal de campagne zich richten op het terugdringen van het aardolieverbruik.
Voor de meeste Nederlanders geldt dat het wegverkeer de enige plaats is waar
nog rechtstreeks aardolieproducten worden verbruikt. De campagne zal zich
dan ook vooral op deze sector richten. Het (georganiseerde) bedrijfsleven
en meer specifieke doelgroepen zullen ook middels de algemene publieksvoorlichting
worden benaderd, dan wel met meer gerichte voorlichtingsmiddelen. Het draaiboek
van deze maatregel is gereed en wordt indien nodig regelmatig bijgesteld.
Bij een daadwerkelijke crisis zal hieraan nadere uitwerking worden gegeven.Vraagbeperking door middel van het verlagen van de maximumsnelheidEen volgende stap is het verlagen van de maximumsnelheid. Lagere snelheden
leiden direct tot lager energiegebruik per kilometer en daarmee tot brandstofbesparing
en brandstofkostenbesparing. De maatregel die de vorm zal krijgen van een
Algemene Maatregel van Bestuur op basis van de Wegenverkeerswet 1994, is weinig
ingrijpend, al is er natuurlijk wel sprake van een verlies aan mobiliteit.
De reistijd neemt immers toe. De handhaafbaarheid van de maatregel hangt in
grote mate af van de bereidheid van de bevolking en de aanpak wat betreft
de controle. Het effect ligt daarmee in het verlengde van de publiciteitscampagne.
Ook afstemming met de buurlanden tot het nemen van soortgelijke maatregelen
kan de acceptatie van de maatregel door de bevolking vergroten. De handhaving
van de maatregel zou hiermee aanzienlijk geholpen zijn.De methode van effectberekening kent onzekerheden. De uitkomsten moeten
dan ook worden gezien als orde van groottes en zijn gebaseerd op
de berekeningen die door het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en
Milieuhygiëne) zijn gedaan voor de «Milieu Verkenningen 4»
uit 1995. In dit rapport wordt het European Co-ordination Scenario (gemaakt
door het Centraal Planbureau (CPB ) door de Adviesdienst Verkeer en Vervoer
vertaald en omgerekend naar energieverbruik. De genoemde percentages gelden
bij een verlaging van de snelheid tot 90 km/uur en bij strikte handhaving.De regeling die aan vraagbeperking door middel van het verlagen van de
maximumsnelheid vorm zal geven is bijna gereed en heeft zijn beslag gekregen
in een Algemene Maatregel van Bestuur. Voor deze AMvB geldt op grond van de
Wegenverkeerswet 1994 een zogeheten voorhangprocedure: het dient aan beide
kamers der Staten-Generaal te worden overlegd. De AMvB zal u binnenkort door
de Minister van Verkeer en Waterstaat worden aangeboden.Vraagbeperking door middel van het zondagsrijverbodIn het verleden zijn er slechts drie autoloze zondagen geweest: één
in 1956 en twee in 1973. De effecten van deze dagen kunnen voor de vraag van
het effect van autoloze zondagen niet gebruikt worden omdat zich sinds 1973
grote veranderingen hebben voorgedaan, bijvoorbeeld in autobezit, rijbewijsbezit,
alternatieven voor de auto, mobiliteit en mobiliteitsgedrag.De verwachting is dat een autoloze zondag alleen op de zeer korte termijn
(slechts enkele autoloze dagen) brandstofbesparingen oplevert. Op de langere
termijn zal er echter een verschuiving plaatsvinden van deze mobiliteit naar
andere dagen. Men stelt dus bijvoorbeeld familiebezoek aanvankelijk uit, maar
vervolgens zal men hiervoor andere dagen uitkiezen. Deze substitutie zal uiteindelijk
dus nauwelijks tot brandstofbesparingen leiden, maar wel tot extra verkeer
op de andere dagen. Er zijn echter ook nog andere factoren die meespelen.
Indien de autoloze (zon)dag een maatregel is ten gevolge van een crisis die
de olieprijzen fors opstuwt, kan die hogere olieprijs wel degelijk er voor
zorgen dat de substitutie minder of heel beperkt zal plaatsvinden. Ook mag
dan verwacht worden dat dan op de niet-autoloze dagen minder zal worden gereden.
Andere factoren die meespelen zijn bijvoorbeeld afhankelijkheid van inkomen
en aard van het autobezit (eigen auto versus bedrijfsauto's en bijv. lease-auto's
met brandstofregeling ofwel brandstofpas).De genoemde percentages zijn gebaseerd op de beschikbare gegevens van
het onderzoek verplaatsingsgedrag 1997 (CBS, het Centraal Bureau voor de Statistiek)
over verdeling van de totale afstanden over weekdagen van alle ritten door
personenauto's. Het minimum percentage geldt wanneer er in een maand twee
autoloze zondagen worden vastgesteld. Het maximum wanneer er vier per maand
zouden worden afgekondigd. Enkele tienden van procenten zouden hier nog bij
kunnen worden opgeteld omdat het verbod om op zondag motorbrandstoffen te
verbruiken ook voor het vliegverkeer voor niet-zakelijk gebruik, vrachtvervoer,
de watersport en motor- en bromfietsen zal gelden.Ondanks het grote aandeel van het vrachtvervoer in het aardolieverbruik
van Nederland, is deze sector niet in de berekeningen meegenomen. Immers,
aangenomen wordt dat de verkeersdeelname op zondag door het vrachtvervoer
minimaal is. Alhoewel het Rijtijdenbesluit, dat voorzag in een (nagenoeg algeheel)
zondagsrijverbod voor het vrachtverkeer, onlangs vervangen is door het Arbeidstijdenbesluit,
zijn er geen signalen waaruit blijkt dat er sprake is van een toename van
het vrachttransport op zondag. Zoals ook gold bij het Rijtijdenbesluit, is
er op zondag alleen sprake van economisch noodzakelijk transport (versproducten
en vervoer van en naar zee- en luchthavens) Daarbij kan worden
opgeteld het vrachtverkeer dat zondagavond (laat) begint met rijden om files
in het internationaal transitoverkeer op maandagmorgen (vaak in het buitenland)
te vermijden.Het zondagsrijverbod is een eenvoudige algemene maatregel met weinig bestuurlijke
lasten. Gezien het beperkt aantal voertuigen dat mag rijden, is controle op
naleving relatief eenvoudig.De regeling rondom de autoloze zondag is bijna gereed en heeft de vorm
gekregen van een Ministeriële Regeling die binnenkort in de Staatscourant
zal worden gepubliceerd.Convenanten en prijseffectNaast deze maatregelen worden de mogelijkheden verkend om in convenanten
met de oliemaatschappijen, verenigd in de VNPI (de Vereniging van Nederlandse
Petroleum Industrie) en de petrochemische industrie, verenigd in de VNCI (Vereniging
van Nederlandse Chemische Industrie) afspraken te maken over de door deze
industrie in Nederland te leveren bijdragen aan de reductie van het binnenlandse
verbruik tijdens een oliecrisis.De haalbaarheid van een dergelijke bijdrage zal sterk afhangen van de
concrete marktsituatie die zich tijdens een crisissituatie zal voordoen.Bovenstaande maatregelen worden ondersteund en versterkt door de te verwachten
hogere prijzen van ruwe olie en olieproducten ten tijde van een crisis. Deze
hogere olieprijzen zullen naar verwachting leiden tot een verminderde vraag.
Volgens verwachtingen van het CPB zullen hogere prijzen leiden tot een verminderde
vraag. Dit prijsgeïnduceerde markteffect wordt bij een verdubbeling van
de ruwe olieprijs geschat op 1 tot 3 %.3.3. Nationale Oliecrisisorganisatie en Fair SharingZowel in EU1 - alsook in IEA-verband is vastgelegd
dat de lidstaten een eerlijke en evenwichtige verdeling van olieproducten
in een oliecrisis situatie dienen te waarborgen. Daarbij beoogt de Raad van
de Europese Gemeenschappen de eenheid van de markt in stand te houden en te
garanderen dat de moeilijkheden tengevolge van de crisis op billijke wijze
over alle energieverbruikers binnen de Gemeenschap worden verdeeld. Het gaat
dus enerzijds om een billijke verdeling van het tekort over de landen, en
anderzijds om een billijke verdeling binnen de landen.In geval van moeilijkheden bij de voorziening met ruwe aardolie en met
aardolieproducten die leveranties van deze producten aanzienlijk doen afnemen
en ernstige verstoringen kunnen veroorzaken is vastgesteld dat de Lidstaten
de bevoegdheid moeten hebben om over te kunnen gaan tot de inzet van de verplicht
aangehouden voorraden en deze voorraden toe te wijzen aan de verbruikers,
daarbij inbegrepen het met voorrang toewijzen van aardolieproducten aan bepaalde
categorieën verbruikers.Het gaat hier dan met name over wat genoemd wordt de prioritaire gebruikers
en de vitale diensten, zoals de politie, brandweer, ziekenhuizen, etc. Deze
groepen en diensten moeten altijd toegang hebben en in voldoende mate voorzien
zijn of kunnen worden van olieproducten, ook bij een oliecrisis.De huidige nationale regels, zoals neergelegd in de Wet voorraadvorming
aardolieprodukten, de Distributiewet, en de Wet uitvoering Internationaal
Energieprogramma geven de Nederlandse overheid voldoende middelen en mogelijkheden
om – indien nodig en gewenst – dergelijke maatregelen te kunnen
nemen waarmee de toelevering van olieproducten aan prioritaire
groepen en vitale diensten vanuit overheidswege gewaarborgd kan worden.Onder prioritair verbruik moet in dit verband verstaan worden het verbruik
van aardolieproducten voor activiteiten, die door de overheid van essentieel
belang worden geacht voor een doelmatige functioneren van de samenleving.
Contingentbeheerders zijn door de Minister van economische zaken of op zijn
verzoek door andere ministers aangewezen hoofden van dienst(onderdelen), die
tot taak hebben een contingent aardolieproducten naar eigen inzicht beleidsmatig
te verdelen onder de bij hen aangemelde consumenten in hun beleidsressort
die naar de mening van de bewindsman van het betrokken departement ten goede
dienen te komen aan prioritair verbruik, rekening houdend met hetgeen die
consumenten reeds gekregen hebben door de generiek gekorte toewijzing.Echter in eerste instantie vertrouwt de Nederlandse overheid er volledig
op dat de oliemarkt zijn werk naar behoren doet en voor een evenwichtige aanvaardbare
allocatie van aardolieproducten ten behoeve van alle gebruikers zal kunnen
zorgen en dus ook richting de prioritaire groepen verbruikers. De contingenthoudende
ministeries, de zogenoemde contingentbeheerders, hebben primair tot taak beleidsmatig
te oordelen over «prioritaire» consumenten in hun beleidsresort.
De Minister van Economische Zaken draagt de formeel-juridische en de politieke
verantwoordelijkheid voor de beslissingen en uitvoering van het te voeren
beleid op het terrein van de energievoorziening, zowel in gewone omstandigheden
als tijdens een oliecrisis.Met inachtneming van de wettelijke bevoegdheden van de Minister van Economische
Zaken is het van belang dat andere ministers deelnemen in de uitvoering van
crisismaatregelen. Doordat de Minister van Economische Zaken tijdens een energiecrisis
krachtens de Distributiewet de gehele distributie van olieproducten kan regelen,
is het zeker dat hij beslissingen kan nemen die grote repercussies kunnen
hebben voor de beleidsterreinen van collega-ministers. Gezien de bovengenoemde
mogelijkheden om toelevering aan prioritaire gebruikers en vitale diensten
te waarborgen én het vertrouwen in de werking van de markt daartoe,
worden de taken van contingentenbeheerders op dit punt niet meer noodzakelijk
geacht. Het voornemen is dan ook dat voorzieningen voor de prioritaire verbruikers
niet meer via de contingentenbeheerders zullen worden georganiseerd.Om te komen tot een adequate en efficiënte crisisorganisatie zal
ook voor diverse overige delen van de nationale oliecrisisorganisatie toegewerkt
worden naar een vereenvoudiging, waarbij zoveel mogelijk aansluiting zal worden
gezocht bij de overige nationale crisisorganisaties, zoals het NCC (het Nationale
Coördinatiecentrum bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
en het NVC (het Nationaal Voorlichtings-Centrum bij het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties). Dit geldt onder andere voor voorlichting en
publiciteit en coördinatie richting de lagere overheden.Tevens zullen, indien wordt ingestemd met het voornemen af te zien van
het verder ontwikkelen van rantsoenering maatregelen, ook de functies van
het Rijksbureau voor Aardolieproducten op grond van de Distributiewet komen
te vervallen en zal ook dit laatste slapende Rijksbureau worden opgeheven.3.4. InformatietechnologieNaast het aanhouden van verplichte voorraden en het gereed hebben van
een pakket vraagbeperkende maatregelen is een derde pijler van het internationale oliecrisisbeleid in EU- en IEA-verband het zorg dragen voor
een adequate informatiesysteem over de oliemarkt.De ontwikkelingen in de ICT in het algemeen gaan zeer snel. Dit betekent
dat er steeds betere mogelijkheden voor handen zijn om over de voor een internationaal
goed functionerend oliecrisisinstrumentarium noodzakelijke informatie over
olievoorraden en oliestromen te kunnen beschikken.De afgelopen jaren is dan ook gewerkt aan een verbetering van het Nederlandse
energie-informatiesysteem. Met dit nieuwe systeem is een aanzet gegeven om
op een snellere en efficiëntere wijze inzicht te verkrijgen in een groot
deel van de voor het Nederlandse oliecrisisbeleid noodzakelijke gegevens,
zoals bijvoorbeeld aanwezige voorraden, beschikbare olievoorraden, afzetstromen
en de relevante prijsontwikkelingen. Tevens kan met dit systeem beter invulling
gegeven worden aan de informatieverplichtingen die Nederland heeft in EU-
en IEA-kader.4. Samenvatting en conclusiesHet nationale oliecrisisbeleid geeft invulling aan diverse internationale
verplichtingen op EU- en IEA-niveau. De totstandkoming van de interne markt
en de toenemende vervlechting van economieën hebben mede geleid tot een
heroverweging van het huidige Nederlandse oliecrisisinstrumentarium. Tevens
is gebleken dat de kosten van dit beleid, in vergelijking met andere landen,
relatief hoog zijn. Daarbij dient te worden aangetekend dat de voorzieningszekerheid
van de Nederlandse COVA voorraden zeer hoog is.Ook de twijfel aan de effectiviteit van bepaalde maatregelen in het huidige
beleid en de veranderde opvattingen over de positie van de overheid hebben
aan deze heroverweging bijgedragen.– De nieuwe Wet voorraadvorming aardolieproducten zal de mogelijkheid
bieden een kosteneffectiever beleid te voeren inzake de dekking van de nationale
voorraadverplichting. Daarnaast beoogt het wetsvoorstel verbeteringen op het
gebied van marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit. Het wetsvoorstel
hiervoor is kortgeleden aan de Tweede Kamer toegezonden met het oog op inwerkingtreding
per 1 april 2001.– Het pakket vraagbeperkende maatregelen zal komen te bestaan uit
een publiciteits- en voorlichtingscampagne, verlaging van de maximumsnelheid
en de autoloze zondag. Daarnaast zal een vraagreductie kunnen optreden op
grond van de beoogde tot stand te brengen convenanten met de olieraffinage-
en petrochemische industrie en als gevolg van de prijsgeïnduceerde markteffecten.
Het nu niet verder uitwerken van de vraagbeperkende maatregelen in de sfeer
van rantsoenerings-, distributie- en afleveringsbeperkingen doet naar huidige
verwachtingen geen afbreuk aan de invulling door Nederland van internationale
verplichtingen zodat aan de internationale verplichtingen blijft voldaan.
Ten aanzien van deze maatregelen bestond al groeiende twijfel en zorg over
de effectiviteit en de economische gevolgen hiervan. Indien dat in de toekomst
gewenst is kan op grond van de nieuwe Wet voorraadvorming aardolieproducten
weer worden overgegaan tot het aanhouden door COVA van surplusvoorraden, die
dan kunnen worden ingezet in de zogenaamde pre-crisis CERM-situaties (Co-ordinated
Emergency Response Measures), dan wel aangewend kunnen worden om in crisissituaties
te substitueren voor vraagbeperkende maatregelen.– De rol van de overheid in de allocatie van aardolieproducten aan
prioritaire gebruikers en vitale diensten zal worden teruggeschroefd. Verwacht
wordt dat de markt voor een meer evenwichtige en billijke verdeling van aardolieproducten
kan zorgen dan bureaucratische systemen. Mochten er toch problemen ontstaan
bij deze groep van verbruikers dan kan er onder andere teruggevallen worden
op de distributiewet en kunnen verplicht aangehouden voorraden
bij COVA en bedrijfsleven aangesproken worden.– In antwoord op de internationale verplichting te zorgen voor een
adequate crisisorganisatie en een informatiesysteem over oliegegevens, is
de afgelopen jaren gewerkt aan een vernieuwing van het energie-informatiesysteem,
waarmee aan zowel de nationale als ook aan de internationale informatiebehoefte,
met name wat betreft de reguliere rapportages nog beter kan worden voldaan.– Tenslotte zal de Nederlandse oliecrisisorganisatie inzake taken
en verantwoordelijkheden voor ministers en ministeries, in overleg met andere
departementen nader worden vormgegeven. XNoot1Kamerstuk 23 531, nr. 1, vergaderjaar 1993–1994.XNoot2AER-advies «Oliecrisisbeleid tussen risico en realiteit» 1998
(EZ-98-494).XNoot1Energierapport 1999 en AER-advies «Oliecrisisbeleid tussen risico
en realiteit» 1998, EZ-98-494.XNoot2Kamerstuk 23 531, nr. 1: vergaderjaar 1993–1994.XNoot3AER-advies «Oliecrisisbeleid tussen risico en realiteit» 1998,
EZ-98-494.XNoot4Kamerstuk 23 531, nr. 1: vergaderjaar 1993–1994, pagina 5,
«Internationaal kader».XNoot5Overigens heeft de EU de richtlijn 68/414/EEG van 20 december 1968 (de
zogenaamde voorraadrichtlijn) recentelijk gewijzigd bij richtlijn nr. 98/93/EG
(PbEG L 358). De wijzigingen ten opzichte van de oude richtlijn hebben voor
Nederland beperkte materiële betekenis en er wordt reeds rekening mee
gehouden.XNoot1Zie Energierapport 1999.XNoot177/706/EEG: Beschikking van de Raad van 7 november 1977 tot vaststelling
van een communitaire doelstelling inzake een beperking van het verbruik van
energie in geval van moeilijkheden bij de voorziening met ruwe aardolie en
aardolieproducten; 79/639/EEG: Beschikking van de Commissie van 15 juni 1979
houdende uitvoeringsbepalingen van de Beschikking 77/706/EEG van de Raad;
Richtlijn 73/238/EEG van de Raad van 24 juli 1973: betreffende de maatregelen
ter vermindering van de gevolgen van de moeilijkheden bij de bevoorrading
met ruwe aardolie en aardolieproducten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23531-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl