Frequentiebeleid; Kabinetsstandpunt herverdeling van radio-omroepfrequenties (zero-base)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24095, nr. 43

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

25-05-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

24095 nr. 43

19-05-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamKabinetsstandpunt herverdeling van radio-omroepfrequenties
(zero-base)SamenvattingMeer frequenties beschikbaarFrequentiebeslag publieke omroepFrequentiebeslag commerciële omroepVerdeling van de commerciële frequentiesAM-frequentiebeslag commerciële omroepOvergangssituatieI. Voorgeschiedenis/achtergrondII. OvergangssituatieIII. Koppeling FM-uitgifte en DAB-uitgifteIV. Frequentiebeslag publieke omroepLandelijke publieke omroepRegionale publieke omroepLokale publieke omroepLokale minderhedenprogrammeringVergunningperiodeAfwegingen frequentietoewijzingen met betrekking tot regionale
en lokale publieke omroep en niet-landelijke commerciële omroepKosten voor de publieke omroepenBeëindiging dubbele bedekkingV. Frequentiebeslag commerciële omroepUitgangspunten voor de keuze van een scenarioAantal en omvang frequentiepakkettenVerdelingsinstrument en compartimenteringNadere invulling uitgifte-instrumentenVormgeving van de veilinga. Eisen voorafb. Eén «zero base»-veilingc. Het veilingtyped. VergunningvoorwaardenVergunningperiodeKostenGebruiksbeperking van FM-frequentiesVerhandelbaarheid en mogelijkheid tot (technische) uitbreiding
van pakkettenVI. AM-frequentiebeslag commerciële omroep
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24095Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 88 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 095Frequentiebeleidnr. 43BRIEF VAN DE STAATSSECRETARISSEN VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN
EN VAN VERKEER EN WATERSTAATAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 19 mei 2000In aansluiting op de brief van de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat
van heden waarbij de resultaten van het technisch onderzoek naar de mogelijkheden
van herverdeling van radio-omroepfrequenties aan de Tweede Kamer zijn toegestuurd
(24 095, nr. 42), bieden wij u hierbij het kabinetsstandpunt herverdeling
van radio-omroepfrequenties (zero-base), aan. Het standpunt bevat een uitwerking
van de beleidsmatige uitgangspunten voor uitgifte van frequenties voor publieke
en commerciële omroep en voorstellen voor verdeling. Wij stellen het
zeer op prijs om op zo kort mogelijke termijn met de Kamer hierover van gedachten
te wisselen.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,F. van der PloegDe Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,J. M. de Vries. Kabinetsstandpunt herverdeling van radio-omroepfrequenties
(zero-base)SamenvattingMeer frequenties beschikbaarDoor het onderzoek naar een meer efficiënte planning van radiofrequenties
(het zogenoemde «zero-base» onderzoek) is het aantal beschikbare
frequenties zeer aanzienlijk vergroot. Met behoud van de vereiste ontvangstkwaliteit
van de publieke omroep, en met toevoeging van minderhedenzenders voor de lokale
publieke omroep in elk van de vier grote steden, zijn er daarnaast voor de
commerciële omroepen FM-frequenties beschikbaar met een totaal luisterbereik
van bijna 700% van de Nederlandse bevolking. Dit is ruim een verdubbeling
ten opzichte van de huidige situatie.Frequentiebeslag publieke omroepUit de systematiek van de Telecommunicatiewet vloeit voort dat eerst over
het frequentiebeslag van de publieke omroep beslist dient te worden, vooraleer
er frequentieruimte kan worden toegewezen aan commerciële omroep. Frequentieruimte
voor publieke omroep wordt bij voorrang verleend.Voor de landelijke publieke omroep wordt frequentieruimte ter beschikking
gesteld om de 5 radioprogrammanetten, zoals omschreven in de Mediawet, te
kunnen uitzenden. Vier radioprogrammanetten worden via landelijk dekkende
FM-netten uitgezonden en één radioprogrammanet via een landelijk
dekkend AM-netwerk. De dubbele distributie van Radio 1 wordt beëindigd.
Radio 1–4 worden via FM uitgezonden. De aangepaste programmering van
Radio 5 via de AM. Daartoe zal het AM-F-net waarop momenteel het programma
van Radio 1 wordt uitgezonden, worden toegewezen. Het AM-E-net waarop Radio
5 momenteel uitzendt komt daarmee vrij voor commercieel gebruik.Voor regionale publieke omroep worden provinciaal dekkende FM-netten gepland
(voor Zuid-Holland wordt bij de planning rekening gehouden met het bestaan
van twee regionale omroepinstellingen), waarbij uitgegaan wordt van het bestaan
van de huidige editiestelsels.Het streven van het kabinet is er op gericht lokale publieke omroepen
te voorzien van adequate FM-frequentieruimte. Daarbij wordt het lokale publieke
omroepen toegestaan, in principe met gelijkblijvend vermogen, in stereo uit
te zenden. Na de daadwerkelijke implementatie van zero-base zal worden onderzocht
hoe de verzorging in stereo bij lokale omroepen kan worden geoptimaliseerd.In het kader van het frequentiebeleid wil het kabinet lokale minderhedenprogrammering
ondersteunen door hiervoor frequentieruimte beschikbaar te stellen aan de
publieke zendgemachtigden in de vier grote steden.Frequentiebeslag commerciële omroepMet betrekking tot frequentieruimte voor commerciële omroep ziet
het kabinet twee belangrijke taken. Ten eerste dient bevorderd te worden dat
verschillende soorten commerciële omroepinstellingen toegang tot de markt
wordt geboden. Ten tweede moeten marktpartijen op gezonde basis met elkaar
kunnen concurreren. Dat betekent een (zoveel mogelijk) gelijke uitgangspositie
en voorkomen dat er machtsconcentraties ontstaan. Voor landelijke commerciële omroep zullen 7 FM-pakketten met een
demografisch bereik tussen 70 en 75% en 1 FM-pakket met een bereik van ca.
60% ter beschikking worden gesteld. Voor niet-landelijke commerciële
omroepen zullen frequenties worden uitgegeven met een publieksbereik van in
totaal ca. 120%. Daardoor zal het publieksbereik voor publieke en commerciële
omroep in dezelfde orde van grootte zijn.Verdeling van de commerciële frequentiesFrequentieruimte voor commerciële FM-omroep zal via een veiling worden
uitgegeven. Er zal één FM-pakket (met een bereik tussen 70–75%)
worden geclausuleerd ten behoeve van een commerciële nieuwszender. De
overige 7 pakketten voor landelijke commerciële omroep zullen ongeclausuleerd
worden geveild. Aan de frequentieruimte voor niet-landelijke commerciële
FM-omroep zal de restrictie worden verbonden dat in totaal maximaal een publieksbereik
van 30%/3 à 4 provincies mag worden behaald. Verder zal als voorwaarde
worden opgenomen dat men in de programmering voldoende aandacht moet schenken
aan de regio.De regeling van artikel 82f Mediawet wordt toegepast in die zin dat het
een (onderling gelieerde) landelijke commerciële omroep niet wordt toegestaan
meer dan één landelijk FM-pakket te gebruiken. Ook de combinatie
van een landelijk FM-pakket met niet-landelijke FM-frequentieruimte wordt
niet toegestaan.Als veilingtype kiest het kabinet voor een simultane meerronden-veiling
bij opbod. Vergunningen zullen voor 8 jaar worden verleend, een gelijke periode
als voor landelijke publieke omroep zal gelden.AM-frequentiebeslag commerciële omroepDubbele distributie van een programma, dat wil zeggen het tegelijkertijd
uitzenden van hetzelfde programma via zowel FM als AM, zal, zowel voor publieke
als commerciële omroep, niet langer worden toegestaan. De commerciële
AM-frequenties zullen via een ongeclausuleerde veiling, voor een vergunningduur
die gelijk is aan die voor FM, als losse frequenties worden uitgegeven.OvergangssituatieIn verband met het feit dat in het tweede kwartaal van 1999 besloten werd
tot aanvullend technisch onderzoek (dat tot bovengenoemde resultaten heeft
geleid), wordt de oorspronkelijk geplande datum van ingebruikname van de herverdeelde
frequentieruimte, 1 september 2000, niet gehaald. Voorzien wordt dat implementatie
uiterlijk 1 september 2001 kan worden afgerond. Bestaande vergunningen worden
met een jaar verlengd tot 1 september 2001. Aan nieuwe aanvragers zal tot
die datum geen vergunning worden verleend, omdat er geen frequenties beschikbaar
zijn.I. Voorgeschiedenis/achtergrondTijdens de behandeling van het wetsvoorstel Liberalisering Mediawet is
door de Tweede Kamer gevraagd nader onderzoek te verrichten naar extra frequentiemogelijkheden
voor radio-omroep. Daartoe is op 18 maart 1997 ook de door de Kamer aanvaarde
motie Kamp1 ingediend waarin wordt gesteld dat
het wenselijk is bij een veiling zoveel mogelijk frequenties te betrekken
en wordt uitgesproken dat het houden van een veiling pas aan de orde kan zijn
zodra een duidelijk beeld bestaat over het aantal, de aard en de optimale
gebruiksmogelijkheden van de beschikbare frequenties. Daaraan wordt toegevoegd
dat bij een veiling ook betrokken dienen te worden de frequenties die vrij
kunnen komen als gevolg van het besluitvormingsproces over het
frequentiegebruik door de publieke omroep.Aan TNO-FEL (Fysisch en Elektronisch Laboratorium) is in1997 definitief
opdracht verleend een technisch onderzoek te verrichten naar een volledige
herplanning van de FM-band; het zogenoemde zero-base onderzoek. De opdracht
hield in dat TNO werd gevraagd aan te geven welk technische mogelijkheden
voor een nieuwe frequentieplanning van de FM-omroepband toegepast konden worden
met het oog op een efficiëntere benutting van het ter beschikking staande
frequentiespectrum. Daarbij diende recht te worden gedaan aan het wettelijk
voor publieke omroep geregelde voorkeursrecht en tegelijkertijd zoveel mogelijk
ruimte voor commerciële omroep worden gerealiseerd. Dit onderzoek is
in april 1998 afgerond1.Het onderzoek is bij brief van 19 mei 1998 aan de Tweede Kamer aangeboden2. Daarna is door TNO nog aanvullend onderzoek gedaan naar
extra frequenties voor commerciële omroep en de consequenties voor het
frequentiebeslag van het in verschillende varianten plannen van stereo voor
lokale publieke omroep3. Voorafgaand aan het technisch
onderzoek van TNO-FEL is TNO-STB (Strategie, Technologie en Beleid) gevraagd
te adviseren met betrekking tot een te hanteren strategie bij de planning
van FM-frequenties4.Bij de verschillende onderzoeken zijn ook belanghebbende partijen betrokken
geweest door middel van een klankbordgroep en het houden van een hoorzitting
over het in april 1998 afgeronde rapport. Het verslag van de hoorzitting van
18 juni 1998 (uitgevoerd onder OPT-voorzitterschap) is 7 september 1998 toegestuurd
aan de Tweede Kamer.Verschillende partijen hadden kritiek op de door TNO uitgevoerde onderzoeken
en beweerden dat door toepassing van nieuwe technieken meer mogelijkheden
voor commerciële omroepen gevonden zouden kunnen worden. Deze kritiek
is in eerste instantie vooral geuit van de zijde van de commerciële omroep
en Broadcast Partners (BP). Daarnaast is ook door de Nozema (begin 1999) naar
voren gebracht dat door de toepassing van nieuwe technieken aanzienlijk meer
frequentieruimte voor commerciële omroep beschikbaar zou kunnen komen.
Daarbij zouden dezelfde uitgangspunten ten aanzien van kwaliteit als in het
TNO-onderzoek gehandhaafd kunnen blijven.In december 1998 heeft de Vereniging van Commerciële Radio (VCR)
een rapport van een onderzoek overgelegd dat in opdracht van de VCR door National
Transcommunications Limited (NTL) is verricht5.
Nadere invulling van dat rapport is gebeurd door BP. In februari 1999 heeft
BP haar bevindingen voorgelegd6. Daarnaast bleek
uit nadere analyse dat er onjuistheden in de berekeningen het van TNO onderzoek
waren geslopen. Dat leidde er toe dat TNO werd opgedragen opnieuw de berekeningen
door te nemen7 en te corrigeren. Tevens werd
besloten aan BP en Nozema opdracht te geven voor een alternatief onderzoek,
waarbij met nieuwe planningstechnieken gekeken werd of er extra frequentieruimte
gevonden kon worden. Conceptueel komt dit alternatief onderzoek erop neer
dat er weliswaar van nieuwe technieken gebruik wordt gemaakt, maar niet voor
het gehele FM-spectrum. Daarbij wordt de publieke omroep (landelijk, regionaal
en lokaal) gepland zoals dat is berekend volgens de TNO«zero-base»-methode.
Voor het commerciële domein wordt gebruik gemaakt van nieuwe technieken.
Bij deze werkwijze werden verschillende scenario's voor de samenstelling van
frequentiepakketten opgesteld. Ook TNO had inmiddels aangegeven positief te
staan tegenover een onderzoek dat zich baseert op de hierboven geschetste
aanpak. Voorwaarde daarbij was overigens, dat de frequentieplanning in concensus
met de beide operators moest worden uitgevoerd, onder regie van de Rijksdienst voor Radiocommunicatie (RDR) en met de bijdrage van TNO-TM (Technische
Menskunde) ten aanzien van de validering van de ontvangstkwaliteit.Verder werd aan deze alternatieve planning eind 1999 nog een tweetal voorwaarden
meegegeven. Zo werd de restrictie opgelegd dat geen nieuwe opstelpunten voor
zendmasten in gebruik worden genomen, tenzij een nieuw opstelpunt met zekerheid
op korte termijn kan worden gegarandeerd. Ook zouden frequenties zo pragmatisch
mogelijk internationaal te coördineren moeten zijn. Dit alternatief onderzoek
en de herberekening van TNO-FEL zijn in mei 2000 afgerond1.Naast het onderzoek naar de FM-frequentieruimte is onderzoek verricht
naar de mogelijkheden die het gebruik van AM-frequenties biedt voor de uitzending
van radioprogramma's. In januari 1998 heeft TNO-FEL daar een rapport over
uitgebracht2. Aan het einde van 1998 heeft Nozema
nog een aanvullend onderzoek gepubliceerd over een mogelijk aangepast gebruik
van de beschikbare AM-frequenties3. In mei 2000
is tenslotte door de Rijksdienst voor Radiocommunicatie (RDR) (met Grontmij
als onderaannemer) het AM-vervolgonderzoek afgerond waarin met name de praktische
realiseerbaarheid van nieuwe of gewijzigde opstelpunten is geadresseerd4.Medio 1998 is KPMG gevraagd een beleidsmatig onderzoek te verrichten naar:1. de inrichting van het huidige radiolandschap;2. de verschillende alternatieven voor het herverdelen van de frequentieruimte
voor publieke en commerciële omroep;3. de rol van de overheid bij het herverdelen van etherfrequenties en
de doelstellingen die daarbij gelden;4. de vraag hoe de overheid die ruimte dient te verdelen om deze doelstellingen
te verwezenlijken.KPMG werd verzocht het besluitvormingsproces te structureren rond het
herverdelen van de frequenties vanuit een beleidsmatig kader en een advies
te formuleren dat een rol kan spelen in de politieke discussie over het herverdelen
van frequenties voor commerciële omroep. KPMG heeft in januari 1999 geadviseerd5.Daarnaast is aan TNO-STB gevraagd het eerder in oktober 1997 uitgebrachte
advies6 te actualiseren in het licht van de technische
onderzoeken van TNO-FEL. TNO-STB heeft in februari 1999 dit vervolgadvies7 uitgebracht. Verder heeft TNO-STB in juni 1999 een rapport
uitgebracht over de internationale radio industrie en de Nederlandse veiling
van etherfrequenties, waarin een overzicht wordt gegeven van mogelijke buitenlandse
belangstelling voor gebruik van radiofrequenties in Nederland8.In het algemeen overleg van 7 oktober 19989
is aan de Tweede Kamer toegezegd dat in maart 1999 het kabinetsstandpunt inzake
de beleidsmatige uitgangspunten voor de zero-base-besluitvorming voorgelegd
zou worden. Zoals hiervoor vermeld ontstond in het voorjaar 1999 onduidelijkheid
over de technische basis die ten grondslag zou moeten liggen aan het zero-base-onderzoek
en daarmee dus ook over de beschikbare frequentieruimte. Om die reden is afgezien
van het op dat moment vaststellen van de beleidsvoornemens. De Kamer is bij
brieven van 16 april 199910,9 juli 199911 en 12 november 199912
op de hoogte gesteld van de consequenties van de frequentietechnische onzekerheden
voor de verdere besluitvorming. In het algemeen overleg van 18 november 199913 over het omroepfrequentiebeleid is aan de Tweede Kamer
toegezegd dat in mei 2000 het kabinetsstandpunt inzake de zero-base-besluitvorming
zal worden ingenomen. Deze notitie is de uitwerking daarvan. In deze notitie
is ook de verdere uitwerking van het kabinetsstandpunt inzake de doelmatige inzet van radiozenders voor de publieke omroep verwerkt1. Daarnaast bevat de notitie een nadere uitwerking van
het media- en minderhedenbeleid2 inzake minderhedenzenders
en het kabinetsstandpunt inzake het advies van de Commissie Mediaconcentraties3 in zoverre dat advies handelt over de verdeling van frequenties
voor radio. Dat kabinetsstandpunt is op 20 april 2000 aan de Tweede Kamer
toegestuurd4. In de notitie is tevens uitwerking
gegeven aan de diverse moties die op 25 januari jl. over dit onderwerp zijn
aangenomen5.II. OvergangssituatieVolgens de oorspronkelijke planning zou de zero-base-verdeling op 1 september
2000 ingaan. In verband daarmee zijn de huidige vergunningen verleend voor
een periode tot 1 september 2000. Deze termijn wordt, vanwege het benodigde
aanvullend technisch onderzoek, niet gehaald. Zoals in de brief van 12 november
1999 door de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat is aangegeven is de
verdeling van de frequenties nu voorzien in het eerste kwartaal van 2001.
Daarna is een periode nodig om de nieuwe frequentieverdeling technisch te
implementeren. Van de zijde van Nozema/BP is nadrukkelijk aangegeven dat deze
implementatie complex is en de nodige tijd zal vergen. Daarom moet hiervoor
een periode tot uiterlijk 1 september 2001 worden genomen. Dit betekent echter
wel dat beslist dient te worden hoe om te gaan met de tussenliggende periode.
Daarbij moet dan voldaan worden aan de wettelijke vereisten van de Mediawet,
het Mediabesluit, de Telecommunicatiewet en het Frequentiebesluit. Artikel
9 van het Frequentiebesluit schrijft voor dat een verzoek tot verlenging uiterlijk
1 jaar voor afloop van de vergunningsduur dient te worden ingediend. Daarnaast
schrijft het Frequentiebesluit voor dat verlenging alleen toegestaan kan worden
indien het algemeen maatschappelijk, cultureel of economisch belang dit vordert.
Artikel 82f van de Mediawet bepaalt dat een (gelieerde) commerciële omroepinstelling
slechts één FM-frequentie(pakket) mag gebruiken voor uitzending
van een programma. Wat onder een (gelieerde) commerciële omroepinstelling
moet worden verstaan is nader uitgewerkt in artikel 53c van het Mediabesluit.
Uiteindelijk is gekozen voor een verlenging van de bestaande vergunningen
voor een periode van een jaar, dus tot 1 september 2001. Gezien de beperkte
duur van de verlenging ziet het kabinet geen reden toepassing te geven aan
artikel 82f van de Mediawet. Dit wordt als ondoelmatig beoordeeld.Aan nieuwe aanvragers zal tot 1 september 2001 geen vergunning worden
verleend omdat er geen frequenties beschikbaar zijn.III. Koppeling FM-uitgifte en DAB-uitgifteDe motie Van Zuijlen c.s. verzoekt het kabinet de uitgifte van frequenties
voor DAB te combineren met de veiling van de FM-radiofrequenties en voor DAB
af te zien van een veiling en te kiezen voor een investeringsverplichting.
De staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat heeft in eerste instantie in
haar brief van 14 december 19996 aangegeven dat
zij positief staat ten opzichte van de doelstelling van de motie, maar de
uitvoering ervan juridisch en technisch zeer complex acht. Zij zou daartoe
de mogelijkheden onderzoeken maar wilde zich de vrijheid voorbehouden om exact
invulling te geven aan de gewenste koppeling en met name de verplichtingen
die daaraan verbonden zijn, overigens binnen de wettelijke mogelijkheden.Op 13 april 20007 heeft de staatssecretaris
van Verkeer en Waterstaat de Tweede Kamer op de hoogte gesteld van de uitkomsten
van haar onderzoek naar de mogelijkheden die de Telecommunicatiewet biedt
om aan het verzoek van de Kamer tegemoet te komen. In die brief wordt geconcludeerd dat de Telecommunicatiewet onvoldoende mogelijkheden biedt
om op een of andere manier de gewenste koppeling tussen beide uitgifteprocedures
aan te brengen. Daarnaast is in de brief aangegeven dat het, mede gezien de
te verwachten belangstelling voor DAB-frequenties, ook niet noodzakelijk is
een koppeling aan te brengen om DAB tot een succes te laten worden. Het kabinet
is daarom van mening dat de motie niet moet worden uitgevoerd.IV. Frequentiebeslag publieke omroepIn de Telecommunicatiewet is in artikel 3.3, tweede en derde lid, vastgelegd
dat landelijke, regionale en lokale publieke omroeporganisaties bij voorrang
recht hebben op toewijzing van frequentieruimte voor de uitzending van hun
programma's. Dit wordt ook wel het voorkeursrecht van publieke omroepen genoemd.
Het voorkeursrecht geldt voor de uitzending van 5 landelijke publieke radioprogramma's
(en 3 landelijke publieke televisieprogramma's), ten minste één
regionaal publiek radioprogramma per provincie (indien in een provincie aan
twee of meer regionale publieke omroepen zendtijd is toegewezen wordt aan
iedere afzonderlijke omroep frequentieruimte verleend voor een bereik dat
ten minste gelijk is aan de onderscheidene verzorgingsgebieden; zie situatie
provincie Zuid Holland) en het radioprogramma van een lokale publieke omroep,
voorzover dit technisch mogelijk is, en een doelmatig gebruik van het frequentiespectrum
zich daar niet tegen verzet. Verder is in dit artikel geregeld dat de minister
(lees: staatssecretaris) van Verkeer en Waterstaat in overeenstemming met
het gevoelen van de ministerraad kan bepalen of naast de frequentieruimte
waarvoor het voorkeursrecht geldt, verdere frequentieruimte aan de publieke
omroep bij voorrang kan worden toegewezen. Deze bepaling is opgenomen om de
publieke omroep, naast de wettelijk gegarandeerde frequentieruimte voor de
hoofdtaakprogramma's, ook frequentieruimte voor uitzending van de programma's
die als neventaak worden verzorgd, toe te kunnen wijzen1. Tevens kan de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, in overeenstemming
met de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, regels stellen
in verband met de technische eigenschappen die de uitzendingen van de programma's
van de publieke omroepinstellingen dienen te hebben (bv. FM of AM, mono of
stereo).Vergunningverlening aan commerciële omroep vindt plaats op volgorde
van binnenkomst van aanvragen als er geen schaarste is, of, bij schaarste,
door middel van een vergelijkende toets of door middel van een veiling (artikel
3.3, vierde lid, Telecommunicatiewet). De keuze voor toepassing van de vergelijkende
toets of veiling vindt plaats door de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat
in overeenstemming met de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
(artikel 3.3, vijfde lid, Telecommunicatiewet). De vergelijkende toets wordt
uitgevoerd door de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
in overeenstemming met de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat (artikel
3.3, zesde lid, Telecommunicatiewet). De uitvoering van de veiling geschiedt
door de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat. In het Frequentiebesluit
is vastgelegd dat voor de uitgifte van frequenties voor commerciële omroep
het veilinginstrument gehanteerd zal worden, tenzij het algemeen maatschappelijk,
cultureel of economisch belang een vergelijkende toets vordert (artikel 3
Frequentiebesluit).Uit de bovenbeschreven systematiek vloeit voort dat eerst over het frequentiebeslag
van de publieke omroep beslist dient te worden, vooraleer er frequentieruimte
kan worden toegewezen aan commerciële omroep. Uitgangspunt bij de planning voor publieke omroep is dat op een zo efficiënt
mogelijke wijze frequentieruimte wordt gepland die het te verzorgen gebied
voor 100% bedekt. De planning dient te worden gebaseerd op een kwalitatief
voldoende norm die de garantie biedt dat de verschillende programma's ook
in het gehele verzorgingsgebied ongestoord kunnen worden ontvangen. Daartoe
heeft TNO-FEL op basis van diverse onderzoeken een bepaalde planningsnorm
geformuleerd. Deze norm wordt voor de planning van frequentiepakketten voor
de publieke omroep gehanteerd. De NOS en ROOS hebben aangegeven deze norm
als voldoende te beschouwen, maar niet te accepteren dat een lagere norm wordt
gehanteerd. De landelijke publieke omroep heeft in het bijzonder aandacht
gevraagd voor een zorgvuldige planning die voorkomt dat zenders elkaar onderling
gaan storen. In het alternatieve onderzoek zijn ook Nozema/BP bij de herplanning
voor de publieke omroep van deze norm uitgegaan, die nog werd aangescherpt
door de gebruikmaking van de laatste planningssoftware. Voor commerciële
omroep is eveneens gepland met deze aangescherpte normering, terwijl daarnaast
gebruik is gemaakt van nieuwe planningstechnieken.Landelijke publieke omroepIn de notitie Doelmatige inzet van radiozenders voor publieke omroep van
14 juli 19991 is aangegeven dat de raad van bestuur
van de NOS meermalen zijn wensen tot uitbreiding van het aantal radionetten
kenbaar heeft gemaakt. Zo pleit de raad van bestuur van de NOS in zijn nota
over de concessiewetgeving voor de publieke omroep na 2000 «Publiek
in de toekomst» voor een vijfde landelijk dekkend FM-netwerk om daarmee
het programma van Radio 5 te kunnen uitzenden. Het aanvragen van een extra
FM-net voor de afsplitsing van Radio 3 wordt door de NOS wel wenselijk maar
niet reëel geacht.In het «Meerjarenplan voor de Omroep 1999–2002» heeft
de raad van bestuur van de NOS voorgesteld om de AM-frequenties van Radio
1 (747 kHz en 1251 kHz) te bestemmen voor Radio 5 (indien er geen vijfde landelijk
dekkend FM-net kan worden gerealiseerd) en de AM-frequenties van Radio 5 voor
andere doeleinden beschikbaar te stellen. Verspreiding van een afsplitsing
van Radio 3 (Radio 6) zal door de NOS onderzocht worden, mede in het kader
van de invoering van digitale radio.Daarnaast wordt door minderheden-groeperingen gepleit voor uitbreiding
van het publieke radio-aanbod met een multiculturele radiozender naast het
bestaande minderhedenaanbod op Radio 5. De NPS heeft inmiddels onderzoek gedaan
naar een mogelijk format voor een dergelijke zender.Bij brieven van 1 april en 30 november 1999, 24 februari en 29 maart 2000
heeft de raad van bestuur van de NOS daaraan nadere uitwerking gegeven. In
de brief van 1 april 1999 wordt voorgesteld voor Radio 5 een landelijk FM-net
ter beschikking te stellen onder inlevering van de AM-frequenties 1008 kHz
en 891 kHz. Uitzending van het programma van Radio 1 op de AM-frequenties
747 kHz en 1251 kHz wordt gestaakt. Desgewenst kan op deze AM-frequenties
door de publieke omroep live verslag gedaan worden van gebeurtenissen van
nationaal belang (bv. debatten Eerste en Tweede Kamer, Europees Parlement,
toekomstige parlementaire enquêtes etc.) en kan de overige tijd gebruikt
worden voor carousselprogrammering van (sport)nieuws, weer, verkeer, ANWB-oproepberichten
en beursinformatie. Daarmee wordt ook tegemoet gekomen aan de wens van Nederlanders
die in het buitenland verblijven om van gebeurtenissen in Nederland op de
hoogte blijven.In vervolg op het algemeen overleg van 18 november 1999 heeft de NOS bij
brief van 30 november 1999 twee punten (opnieuw) onder de aandacht gebracht.
Het betreft ten eerste de ontvangstkwaliteit van FM-uitzendingen. De NOS geeft
aan dat met het hanteren van de door TNO voorgestelde planningsnorm
voor FM-planning de ondergrens is bereikt. Het hanteren van een slechtere
norm is voor de publieke omroep niet acceptabel. Ten tweede wordt door de
NOS aangedrongen om in het alternatief onderzoek van de Nozema en Broadcast
Partners nogmaals de mogelijkheden van een vijfde landelijk dekkend FM-net
te onderzoeken en zo mogelijk te bestemmen voor de uitzending van Radio 5.
Dit verzoek is bij brief van 24 februari jl. herhaald. Mogelijke planning
van een vijfde landelijk dekkend FM-net maakt onderdeel uit van de technische
onderzoeksopdracht aan de beide operators.In de brief van 29 maart jl. herhaalt de NOS haar pleidooi voor een vijfde
landelijk FM-net en de mogelijke inzet van de AM-747 als evenementenzender.
Mocht een vijfde landelijk dekkend FM-net niet mogelijk blijken dan wil men
graag de AM-747 gebruiken voor de uitzending van (een aangepast) Radio 5 en
de AM-frequentie 1008 kHz inleveren.Het kabinet heeft in bovengenoemde notitie over de doelmatige inzet van
radiozenders voor publieke omroep aangegeven het aantal landelijke publieke
programmatische zendernetten, zoals omschreven in de Mediawet, op vijf te
handhaven. Voor die vijf zendernetten geldt een voorkeursrecht op toewijzing
van frequenties. Bij de behandeling van de wet tot Wijziging van de Mediawet
in verband met de invoering van een vernieuwd concessiestelsel voor de landelijke
publieke omroep (de Concessiewet publieke omroep) is door de Tweede Kamer
een amendement aangenomen1, waarin de Kamer instemt
met de beslissing om het aantal in de Mediawet vastgelegde programmatische
radionetten te handhaven op vijf en blijkens de toelichting wordt vastgelegd
dat de minimale omvang van het aantal landelijke radioprogrammanetten onlosmakelijk
onderdeel gaat uitmaken van de uit de concessie voortvloeiende rechten. De
Concessiewet publieke omroep is op 31 maart 2000 (deels) in werking getreden.
Daarmee staat vast dat er frequentieruimte voor vijf landelijke publieke radioprogrammanetten
beschikbaar gesteld dient te worden.Het kabinet heeft een afweging gemaakt, gegeven de totaal beschikbare
ruimte voor radio, de wensen van de landelijke publieke omroep en het daarmee
gepaard gaande frequentiebeslag en de ruimte die beschikbaar is voor commerciële
omroep.Omdat het technisch gezien niet mogelijk blijkt vijf volledig landelijk
dekkende FM-netwerken te plannen en ook overigens daardoor de frequentieruimte
voor commerciële omroep te zeer beperkt zou worden, is besloten vier
radioprogrammanetten via landelijk dekkende FM-netwerken en één
radioprogrammanet via een landelijk dekkend AM-netwerk te laten uitzenden.
De dubbele distributie van Radio 1 wordt beëindigd. De motie Nicolaï,
Van Zuijlen, Bakker2 wordt daarmee uitgevoerd.Radio 1 tot en met 4 dienen via vier landelijk dekkende FM-netten te worden
uitgezonden conform de TNO-planning. De aangepaste programmering van Radio
5 wordt via een landelijk dekkend AM-net uitgezonden. Daartoe zal het AM-F-net
(747 kHz (Flevoland) en 1251 kHz (Hulsberg)) waarop momenteel het programma
van Radio 1 wordt uitgezonden, worden toegewezen. Het AM-E-net (1008 kHz (Flevoland)
en 891 kHz (Hulsberg)) waarop Radio 5 momenteel wordt uitgezonden komt daarmee
vrij voor commercieel gebruik. Met deze keuze wordt tegemoet gekomen aan de
wensen van het transportwezen en Nederlanders verblijvend in het buitenland
om gegarandeerd nieuws en actualiteiten uit en over Nederland te kunnen ontvangen.
Tevens wordt tegemoet gekomen aan de wens van de landelijke publieke omroep
om, indien er geen vijf landelijk dekkende FM-netten te realiseren vallen,
Radio 5 via het AM-F-net te kunnen uitzenden. Regionale publieke omroepVoor de uitzending van regionale radioprogramma's worden provinciaal dekkende
FM-netten gepland (voor de provincie Zuid-Holland wordt bij de planning rekening
gehouden met het bestaan van twee regionale omroepinstellingen) waarbij uitgegaan
wordt van het bestaan van de huidige editiestelsels. Door de aangepaste efficiëntere
planning ontstaan waarschijnlijk geringe verschuivingen in het bereik van
de verschillende zenders binnen het wettelijk voorgeschreven verzorgingsgebied.
Dit wordt geaccepteerd omdat het om marginale verschillen gaat, voor een aantal
provincies in een aantal gevallen de bedekking binnen het verzorgingsgebied
aanmerkelijk wordt verbeterd en met behulp van de nieuwe planning extra frequentieruimte
wordt vrijgemaakt voor commerciële omroep.Lokale publieke omroepHet streven van het kabinet is er op gericht lokale publieke omroepen
te voorzien van adequate FM-frequentieruimte.Voor de uitzending van de programma's van de lokale publieke omroep wordt
in principe de eerder gehanteerde planning in het FM-bandgedeelte van 104.9
tot en met 107.9 MHz gehandhaafd. Uitgangspunt is dat lokale publieke omroep
vergeleken met de huidige situatie er voor wat betreft de mogelijkheden tot
uitzending voor hun verzorgingsgebied in ieder geval niet op achteruit mag
gaan. Dat betekent bijvoorbeeld dat de lokale publieke omroep in Amsterdam
de beschikking blijft houden over 4 frequenties die in totaliteit de gemeente
Amsterdam bedekken. Alleen wanneer technisch gezien voor een bepaalde lokale
publieke omroep in dat bandgedeelte geen geschikte FM-frequenties kunnen worden
gevonden, zullen frequenties uit het overige gedeelte van de FM-band voor
lokale publieke omroep worden ingezet. Ook daarbij wordt het uitgangspunt
gehanteerd dat vergeleken met de huidige situatie een omroep er voor de uitzending
ten behoeve van haar verzorgingsgebied niet op mag achteruit gaan. Net als
bij landelijke en regionale publieke omroep geldt natuurlijk wel dat de nieuwe
planning zo efficiënt mogelijk dient te zijn.Daarbij wordt het lokale publieke omroepen toegestaan, in principe met
gelijkblijvend vermogen, in stereo uit te zenden. De keuze voor uitzending
in stereo of mono is dan ook aan de betreffende lokale omroep zelf. Daarbij
zij wel aangetekend dat niet gegarandeerd kan worden dat stereo-ontvangst
ook in het gehele verzorgingsgebied mogelijk zal zijn. Wel zullen zodanig
frequenties worden toegewezen dat het programma van een lokale omroep in ieder
geval in het gehele verzorgingsgebied in mono is te ontvangen. Deze keuze
is gemaakt omdat uit het aanvullend onderzoek van TNO-FEL is gebleken dat
een maatwerkplanning voor lokale publieke omroep waarbij gestreefd wordt naar
100% stereo-ontvangst in het gehele verzorgingsgebied zoveel frequentieruimte
vraagt dat andere landelijke en regionale publieke, maar ook commerciële
omroepen onvoldoende bediend kunnen worden. Uit het TNO-onderzoek blijkt dat
in dat geval naast de frequenties uit de lokale omroepband ongeveer 210 extra
frequenties benodigd zijn buiten de lokale omroepband om de bestaande lokale
omroepen te kunnen bedienen. Zou een planning voor heel Nederland worden gemaakt
dan zijn er ongeveer 270 extra frequenties nodig. TNO adviseert indien wordt
besloten niet tot maatwerkplanning voor stereo voor lokale publieke omroep
over te gaan, in ieder geval wel (binnen de huidige rasterplanning) een optimalisatie
van de toepassing van lokale omroepbandfrequenties te overwegen. Verwacht
wordt dat een dergelijke optimalisatie het stereobereik van de huidige («mono»)zenders
kan vergroten. Deze aanbeveling is door het kabinet overgenomen.Na de daadwerkelijke implementatie van zero-base zal dan ook worden onderzocht
hoe de verzorging in stereo bij lokale omroepen kan worden geoptimaliseerd.
Dit zou bijvoorbeeld kunnen door gebruik te maken van de ruimte die niet gebruikte
lokale publieke frequenties bieden of doordat de planningstechnische mogelijkheid
zich voordoet tot meer aanpassingen binnen het theoretische raster. Daarbij
zal een belangenafweging te dienen worden gemaakt tussen de belangen van lokale
publieke omroepen en de belangen van niet-landelijke commerciële omroepen.Verder is hiervoor gekozen omdat, in verband met hoger gelegen frequenties
(vanaf 107.9 MHz) die worden gebruikt voor luchtvaartdoeleinden, de frequenties
in het bandgedeelte van 104.9 tot en met 107.9 MHz alleen voor laagvermogenzenders
kunnen worden ingezet. Zouden ook in dit gedeelte van de FM-band hoogvermogenzenders
worden gepland dan kan dat onaanvaardbare storing opleveren voor die hogere
frequenties. Deze systematiek wordt ook in een aantal andere landen toegepast.Naar alle waarschijnlijkheid zullen, na de implementatie van zero-base,
een aantal frequenties uit dit gedeelte van de FM-band ongebruikt blijven.
Voor gemeenten waar nog geen lokale publieke omroep aanwezig is zal een termijn
van twaalf maanden worden genomen om te bekijken of op korte termijn een lokale
publieke omroep zendtijd zal aanvragen.Frequenties uit de rasterplanning die niet door lokale publieke omroepen
worden gebruikt en ook niet benodigd zijn voor de optimalisering zullen op
een later tijdstip via een zorgvuldige procedure beschikbaar worden gesteld
aan commerciële gegadigden. Dat zou kunnen betekenen dat indien op een
later tijdstip alsnog een lokale publieke omroep zou ontstaan er mogelijkerwijs
op dat moment geen geschikte FM-frequentie meer te vinden is. Omdat vergunningen
voor het gebruik van frequentieruimte voor een langere periode zullen worden
verleend (zie hierna) zal tussentijds worden bekeken of lokale omroepinitiatieven,
daar waar zij thans nog niet aanwezig zijn, met behulp van de beschikbare
planningstechnieken ook tussentijds via een zorgvuldige procedure geaccommodeerd
kunnen worden. Het kabinet acht dit een gerechtvaardigde afweging tussen het
wettelijk geregelde voorkeursrecht van lokale publieke omroepen en het zo
efficiënt mogelijk inzetten van beschikbare frequentieruimte. Het is
immers niet efficiënt beschikbare frequenties gedurende langere tijd
ongebruikt te laten.Lokale minderhedenprogrammeringDe etnische samenstelling van de Nederlandse bevolking is de laatste decennia
ingrijpend gewijzigd. Het is niet meer dan logisch dat ook de programmering
op de Nederlandse radio en televisie een multicultureler aanzien krijgt. In
de notitie «Media- en minderhedenbeleid»1 heeft het kabinet diverse maatregelen beschreven om dit doel dichterbij
te brengen.In het kader van het frequentiebeleid wil het kabinet lokale minderhedenprogrammering
ondersteunen door hiervoor frequentieruimte beschikbaar te stellen aan de
publieke zendgemachtigden in de vier grote steden.Het kabinet vindt het verstandig om een gerichte impuls te geven aan migrantenradio
daar waar al een gezonde basis bestaat. In de vier grote steden heeft de lokale
publieke radio zich al in meer of mindere mate ontwikkeld tot een belangrijk
platform voor expressie en emancipatie van culturele minderheden. Naar schatting
maken ruim honderd allochtone vrijwilligersredacties er radioprogramma's en
het bereik en de waardering bij luisteraars is over het algemeen hoog. Een
knelpunt is de beperkte distributiecapaciteit; de radioprogramma's voor minderheden
worden grotendeels uitgezonden op de kabel (Amsterdam Zuid-Oost, Rotterdam,
Den Haag en Utrecht). Aangezien ongeveer de helft van het radiogebruik via
de ether gaat, en allochtonen gemiddeld zelfs nog meer via de ether luisteren,
gaat dit ten koste van het bereik van lokale minderhedenprogrammering. Samenvattend is er op het lokale omroepniveau veel potentie in de zin
van levendig initiatief bij migranten zelf, maar komt dit nu niet tot volle
wasdom door schaarste in de ether. De lokale publieke zendgemachtigden en
de betrokken wethouders hebben daarom bij het kabinet aangedrongen op uitbreiding
van etherfrequenties ten behoeve van minderhedenprogrammering.Het kabinet is bereid om dit verzoek te honoreren bij de herverdeling
van etherfrequenties in 2001. Zij vindt echter dat de extra ethercapaciteit
goed moet worden benut. Wanneer het huidige aanbod van toegangsradio op de
kabel simpelweg wordt verplaatst naar de ether, wordt weliswaar het (potentiële)
bereik groter maar zijn er geen waarborgen voor aantrekkelijke en herkenbare
programmering. Het is wenselijk om tot een lichte ondersteuningsstructuur
te komen (lokaal of bovenlokaal), die zorgdraagt voor evenwichtige representatie
van de verschillende groepen, heldere zendtijdindeling, programmacoordinatie
en -uitwisseling, redactionele ondersteuning en opleidingen. Het kabinet zal
de betrokken gemeenten en de grootstedelijke publieke omroepen verzoeken om
een plan in te dienen dat garanties biedt voor een kwalitatieve invulling
van de voorziene etherfrequenties voor lokale publieke minderhedenprogrammering.
De eerste gesprekken daarover zijn al gevoerd. Het lijkt er op dat er voldoende
draagvlak is voor deze aanpak.VergunningperiodeVoor regionale en lokale publieke omroepen wordt door het Commissariaat
voor de Media voor 5 jaar zendtijd toegewezen. De vergunningtermijnen voor
het gebruik van frequenties worden op eenzelfde periode gesteld. De zendtijdtoewijzingen
hebben echter niet op hetzelfde tijdstip plaats gevonden, als de nu geplande
herverdeling van frequenties. Dit zal op elkaar afgestemd moeten worden.Voor landelijke publieke omroep zal op grond van de nieuwe Concessiewet
een concessie voor 10 jaar worden verleend. De vergunning voor het gebruik
van frequenties wordt, in verband met de voorziene vergunningtermijn voor
commerciële omroep (zie hierna), voor 8 jaar verleend. Men krijgt echter
wel de garantie dat voor de gehele concessieperiode voldoende frequentieruimte
beschikbaar zal worden gesteld. Bedoeling van het gelijkstellen van de vergunningperiodes
voor landelijke publieke omroep en commerciële omroepen is dat voor 8
jaar de beschikbare frequentieruimte voor het publieke én commerciële
gedeelte wordt vastgelegd. Dat biedt zekerheid en rust voor een langere periode
voor alle partijen. Indien tussentijds zou worden bezien of op grond van nieuwe
technische inzichten extra frequentieruimte in het publieke en commerciële
gedeelte kan worden gecreëerd, zal via een zorgvuldige procedure, waarin
rekening wordt gehouden met de diverse belangen, worden overgegaan tot uitgifte
van die extra frequentieruimte.Afwegingen frequentietoewijzingen met betrekking tot regionale
en lokale publieke omroep en niet-landelijke commerciële omroepCommerciële omroep op landelijk en niet-landelijk niveau is inmiddels
een gegeven. Op landelijk niveau zal er na zero-base sprake zijn van evenwicht
tussen het frequentiebeslag van de publieke en commerciële omroepen.
Op die ontwikkeling hebben partijen zich inmiddels ingesteld.Indien meer frequentieruimte beschikbaar komt voor niet-landelijke commerciële
omroep zal dat ook consequenties kunnen hebben voor regionale en lokale publieke
omroep. De OLON heeft te kennen gegeven dat het toestaan van lokale commerciële
omroep via de ether negatieve consequenties heeft voor de lokale publieke
omroep, die immers ook voor een (groot) gedeelte afhankelijk is van reclame-inkomsten.
Het streven van het kabinet is er op gericht om ook voor niet-landelijke commerciële omroep voldoende frequentieruimte ter beschikking te stellen om deze
markt verder tot ontwikkeling te laten komen. Dat lijkt mogelijk te zijn.
Tegelijkertijd worden voor lokale publieke omroepen de mogelijkheden onderzocht
zoveel mogelijk rekening houdend met gerechtvaardigde wensen ten aanzien van
bereik en kwaliteit, zoals hiervoor beschreven, om over adequate frequentieruimte
te kunnen beschikken. Daarnaast is in de door het kabinet d.d. 20 april 2000
aan de Kamer toegestuurde notitie Kabel en consument: marktwerking en digitalisering1 gekeken naar de omvang van de doorgifteplicht voor regionale
en lokale publieke omroep op de kabel. Het kabinet stelt daarin voor om de
programmering voor minderheden te rekenen tot de hoofdtaak van de lokale en
regionale omroep en daarvoor ook een doorgifteplicht te laten gelden. De wijzigingen
met betrekking tot dit onderwerp, zoals opgenomen in de Concessiewet publieke
omroep, zullen niet eerder in werking treden dan nadat daarover met de Kamer
overlegd is in het kader van de 2e kabelnotitie. Voor het overige betreft
het hier echter een problematiek die in de eerste plaats provinciale en gemeentelijke
besturen aangaat.Kosten voor de publieke omroepenDe omschakelkosten die de nieuwe frequentieplanning voor de publieke omroep
met zich meebrengt in verband met andere opstelplaatsen en zenders mogen,
voorzover deze het gevolg zijn van versnelde afschrijvingskosten van investeringen
als gevolg van de nieuwe zenderindeling en noodzakelijke extra opstelpunten,
worden verrekend met de veilingopbrengst van de frequenties voor commerciële
radio. Het gaat om kosten die noodzakelijk zijn om de herverdeling van frequenties
mogelijk te maken. Zonder deze aanpassingen zouden immers minder frequenties
voor commerciële omroep kunnen worden geveild. De herplanning leidt niet
tot uitbreiding van het frequentiebeslag voor publieke omroep. Met andere
woorden de publieke omroep profiteert niet van de uitbreiding van de mogelijkheden,
maar ondervindt wel extra kosten om die herplanning mogelijk te maken. Het
is dan niet meer als redelijk dat die extra kosten gecompenseerd worden.Beëindiging dubbele bedekkingEen van de doelstellingen van het frequentiebeleid zoals verwoord in de
Nota Frequentiebeleid2 is een zo efficiënt
mogelijke benutting van het frequentiespectrum. Alhoewel er redenen kunnen
zijn om eenzelfde programma tegelijkertijd via de FM en de AM uit te zenden,
wordt dat vanuit frequentie-efficiëntie-oogpunt als minder doelmatig
beoordeeld. De discussie over de dubbele bedekking van Radio 1 is de afgelopen
jaren meerdere malen gevoerd. Met betrekking tot de dubbele distributie van
Radio 1 was de oorspronkelijke inzet deze te beëindigen en Radio 1 alleen
nog via het FM-net te laten uitzenden. Na een uitgebreid overleg met de Tweede
Kamer en de nodige onderzoeken3 was uiteindelijk
besloten dat er op dat moment geen dringende redenen waren om de dubbele distributie
te beëindigen4. Inmiddels zijn we enige
jaren verder en staat een totale herverdeling van omroepfrequenties voor radio
gepland. In dat kader zal opnieuw bekeken moeten worden of tot beëindiging
van de dubbele distributie dient te worden besloten.Onlangs is een motie in de Tweede Kamer aangenomen5 die het kabinet vraagt de dubbele bedekking van Radio 1 te beëindigen.
Op zich verbiedt de Mediawet niet dat een commerciële of publieke omroepinstelling
een combinatie van één FM-pakket met een of meerdere AM-pakketten
in gebruik heeft. Zoals hiervoor reeds aangegeven heeft het kabinet in het
kader van het zo efficiënt mogelijk laten benutten van frequentieruimte
er voor gekozen de dubbele bedekking bij de publieke omroep (Radio 1) te beëindigen.
Dat dient dan ook voor commerciële omroep te gelden. Bij de uitgifte
van AM-frequentieruimte zal dan ook rekening gehouden worden met de verdeling
van de FM-frequentieruimte, in die zin dat een commerciële omroepinstelling
wel een combinatie van één FM-pakket en een of meerdere AM-pakketten
mag gebruiken, maar alleen om daarover verschillende programma's uit te zenden.
Daarmee denkt het kabinet een goed evenwicht te kunnen bereiken om enerzijds
zo efficiënt mogelijk om te gaan met de beschikbare frequentieruimte
en anderzijds ook commerciële partijen de mogelijkheid te bieden meerdere
programma's uit te zenden. Omdat de grootste belangstelling uitgaat naar het
gebruik van FM-frequenties en daar dus de grootste schaarste aan beschikbare
frequenties bestaat, gaat het kabinet uit van de huidige regeling van artikel
82f van de Mediawet. Die bepaling verbiedt het een (gelieerde) commerciële
omroepinstelling gebruik te maken van meer dan één FM-frequentie(pakket).V. Frequentiebeslag commerciële omroepUit het alternatief onderzoek van Nozema/BP is gebleken dat, nadat de
hiervoor beschreven frequentietoewijzing voor publieke omroep heeft plaatsgevonden,
er een aanzienlijke verbetering van het demografisch bereik voor de commerciële
omroep ontstaat. Grosso modo kan ruim een verdubbeling van het huidige publieksbereik
voor commerciële radio worden behaald. Deze verbetering is aanzienlijk
groter dan die van het TNO-FEL-onderzoek, hetgeen de belangrijkste reden is
waarom dit alternatieve onderzoek, dat door de beide operators is verricht,
als basis dient voor het FM-frequentiebeleid van het kabinet ten aanzien van
de commerciële sector.De vaak door commerciële partijen gehanteerde argumentatie dat er
sprake zou zijn van een grote onevenwichtigheid in de verdeling van frequenties
voor publieke en commerciële omroep, in die zin dat 90% van de beschikbare
frequenties bij de publieke omroep in gebruik is en er voor commerciële
omroep slechts 10% resteert, kan niet meer worden gebruikt. Immers, het publieksbereik
van zowel de publieke als commerciële zenders zal bij implementatie van
de resultaten van het alternatieve onderzoek in dezelfde orde van grootte
zijn.In eerste instantie zijn voor de FM-frequenties, als technische rekenexercities,
enkele scenario's doorgerekend om meer inzicht te krijgen in de consequenties
van de samenstelling van frequentiepakketten en de toewijzing daarvan aan
landelijke en niet-landelijke commerciële omroep. Deze scenario's waren
gebaseerd op een voorstel van TNO-STB, waarin een eerste analyse van de markt
voor commerciële omroep is1 verwerkt. KPMG
heeft, rekening houdend met de uitkomsten van de technische onderzoeken van
TNO-FEL, onderzocht op welke wijze op economische, maatschappelijke en culturele
gronden tot een doelmatige verdeling van frequenties kon worden gekomen2.Dit rapport en het aanvullend onderzoek van TNO-STB3 vormen de basis voor een inhoudelijke standpuntbepaling van het te
hanteren toewijzingsbeleid. Daarbij werd echter voornamelijk uitgegaan van
een keuze tussen 7 of 10 pakketten.Op basis van het alternatief onderzoek van Nozema/BP kan voor de commerciële
omroep een aantal scenario's worden opgesteld:a. Bij een scenario van 7 landelijke pakketten zal de grootte van de pakketten
liggen tussen de 70 en 75% (gemiddeld 73%). Daarbij is er voor de niet-landelijke
commerciële omroep een demografisch bereik beschikbaar van ca. 180% (thans
tussen de 30 en 40%).b. Bij een scenario van 10 landelijke pakketten ligt de grootte tussen
de 47 en 70% (gemiddeld ca. 55%), met een bereik van de niet-landelijke commerciële
omroep van ca. 180%. Dit laatste scenario biedt aldus een sterke
variatie in de grootte van de landelijke pakketten met een gemiddeld bereik
dat duidelijk onder de 60% ligt.c. Vervolgens is gekeken naar een scenario van 8 pakketten voor de landelijke
commerciële omroep. Daarbij is in dit scenario aan de eerder berekende
7 pakketten een 8e pakket toegevoegd van zo groot mogelijke omvang. Daarbij
bleek het mogelijk tot een 8e pakket te komen met een bereik van bijna 60%,
waarbij het demografisch bereik van de niet-landelijke commerciële omroep
overigens nog ca. 120% is.d. Ook is gekeken naar een scenario met negen pakketten. Daarbij bleek
dat dit 9e pakket dan een luisteraarsbereik zou hebben van 44% en het 8e pakket
terugvalt tot 49%. De toevoeging van dit 9e pakket heeft als consequentie
dat het bereik van frequenties voor niet-landelijke commerciële omroep
terugzakt tot ca. 80%, terwijl er bovendien grote geografische gebieden zijn
waar geen frequentie voor deze categorie van omroep beschikbaar zal zijn.Het kabinet is van mening dat, in tegenstelling tot wat sommige partijen
aanvoeren, er, na de nieuwe herberekeningen, sprake is van een volwaardige
zero-base-herplanning en dat de oorspronkelijk geplande veiling kan worden
uitgevoerd, zoals ook in de motie Kamp wordt gevraagd.Uitgangspunten voor de keuze van een scenarioZoals in de memorie van toelichting bij de OCenW1 - en V&W2 begro- tingen 1999 is aangegeven,
betreft het mediabeleid zowel de publieke als de commercieel georganiseerde
media en houdt zich eveneens bezig met vraagstukken van ordening van de mediamarkt
en de inhoudelijke beoordeling van (nieuwe) technische ontwikkelingen. Dat
betekent dat ook aan commerciële radio mediapolitieke voorwaarden kunnen
worden gesteld. Het voldoen aan mediapolitieke voorwaarden geldt in het bijzonder
bij de toewijzing van frequenties aan commerciële zenders via een vergelijkende
toets of een geclausuleerde veiling.Het toepassen van beleidsmatige criteria bij de toewijzing van etherfrequenties
aan commerciële omroepen komt in (bijna) alle ons omringende landen voor.
Hiertoe kan gewezen worden op het eerder aan de Kamer toegestuurde overzicht
inzake zenderbeheer en frequentietoewijzing3
in onder andere Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde
Staten. Daarin wordt geconcludeerd dat er een duidelijke voorkeur is voor
het toepassen van kwalitatieve criteria bij de verdeling van etherfrequenties
voor commerciële radio. Elementen als pluriformiteit, het voorkomen van
machtsposities en het lokale of regionale karakter van de zenderbespeler en
de programmering zijn de belangrijkste selectiecriteria.Mede door de bemoeienissen van de vorige kabinetten, in het bijzonder
de ministers van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur en van Verkeer en Waterstaat,
is in Nederland een interessante markt ontstaan voor commerciële radio.
Deze markt van commerciële zenders wordt gekenmerkt door een divers aanbod
en winstgevendheid. Wat het laatste betreft, de een heel winstgevend, de ander
minder. De diversiteit van het aanbod is mede een gevolg van het overheidsbeleid
om zowel commerciële omroepen gericht op een groot publiek als omroepen
met een bijzondere programmering de kans te geven tot de markt toe te kunnen
treden. De doelstellingen van programmatische diversiteit en toelating tot
de markt van grote en kleine(re) ondernemers blijken wonderwel te combineren.Het overheidsbeleid heeft eveneens gekoerst in de richting van vergroting
van de frequentieruimte voor commerciële omroepen. Wat de marktaandelen
betreft, is er nu al sprake van een evenwicht tussen de publieke en commerciële
sectoren op landelijk niveau. Een evenwichtige verdeling van
de frequentiepakketten en het publieksbereik is, zoals hiervoor vermeld, binnen
handbereik.Voor het kabinet staan voor het toewijzingsbeleid een drietal uitgangspunten
voorop:1. Er dienen voor verschillende partijen gelijke toegangsmogelijkheden
tot de commerciële radiomarkt te worden geschapen. Het betreft ook bij
commerciële omroep een vorm van vrijheid van meningsuiting die door de
overheid op grond van artikel 7 van de Grondwet bevorderd en gefaciliteerd
dient te worden. Het waarborgen van diversiteit, kwaliteit etc. in het publieke bestel
is een verantwoordelijkheid van de overheid. Daarnaast dient de overheid ook
aan de commerciële omroep in voldoende mate ontwikkelingskansen te bieden
voor verschillende soorten partijen. Daartoe dient er sprake te zijn van een
bestuurlijk kader voor commerciële ontwikkeling. Dit beleidsuitgangspunt heeft geleid en leidt opnieuw tot regelingen
en beleid die er op gericht zijn nieuwe toetreders tot de markt toe te laten
en niet-landelijke commerciële omroep te onderscheiden en invulling te
geven aan de reeds bestaande bepalingen in de Mediawet gericht op compartimentering
(artikel 82e) en de eigendomsverhoudingen (artikel 82f). Vanzelfsprekend wil
het kabinet deze regelingen zo beperkt mogelijk houden.2. De overheid heeft als opdracht zorg te dragen voor een evenwichtig
aanbod van frequenties. De samenstelling en het aantal landelijke commerciële
pakketten moet door de overheid gebeuren. De diverse commerciële partijen
dienen zoveel mogelijk op gelijke frequentie-technische basis met elkaar te
kunnen concurreren. Dat betekent dat de beschikbare frequentiepakketten zoveel
als mogelijk is van een vergelijkbare omvang dienen te zijn wat betreft het
demografisch publieksbereik. Het demografisch bereik van een frequentiepakket
is van zeer groot belang voor de concurrentiepositie. Een commerciële
omroep die een groter pakket in gebruik heeft dan andere partijen heeft alleen
daardoor al een voordeliger positie op de luisteraars- en ook de advertentiemarkt.
Het kabinet is van mening dat frequentietechnisch gezien commerciële
partijen in een zoveel mogelijk gelijke uitgangspositie moeten kunnen beginnen,
zodat men onderling kan concurreren op aantrekkelijkheid van programmering
voor de luisteraar/adverteerder en niet reeds bij voorbaat op een achterstand
wordt gezet door een minder publieksbereik.3. Het volgende uitgangspunt borduurt hier op voort. Binnen de commerciële
radiomarkt dient er sprake te zijn van gezonde concurrentieverhoudingen. Op
dit moment is daar nog geen sprake van, omdat de verschillen in demografisch
bereik tussen de diverse landelijke commerciële omroepen aanzienlijk
zijn. Voorkomen dient te worden dat er dominante posities ontstaan die kunnen
leiden tot misbruik van een machtspositie. De Mediawet kent daartoe een specifieke
bepaling die het verbiedt dat een commerciële omroepinstelling meer dan
één frequentie(pakket) in gebruik heeft. Verder geldt uiteraard
het algemene mededingingsrecht. De commerciële radiomarkt heeft in de
afgelopen jaren een voorspoedige ontwikkeling doorgemaakt. Als gekeken wordt
naar de reclame-inkomsten over 1997 dan blijkt dat de landelijke publieke
omroep met zijn vijf programmatische zendernetten 33% van de totale radioreclame
genereert. De commerciële radio genereert bijna 60% ofwel drie vijfde
van deze reclamemarkt. Daarbinnen behaalt Sky Radio met één
programma 28% van het totaal, Radio 10 Gold en Radio 538 zijn goed voor 10%.
Uit het rapport «Radio in beeld 1998»1
blijken de volgende cijfers: STER 30% van de mediabestedingen
radio; de commerciële omroepen gezamenlijk 63%. Veruit de grootste van
de commerciële omroepen is Sky Radio met 31% van alle bestedingen; meer
dan de vijf landelijke publieke stations bij elkaar. Overigens heeft Sky Radio
nauwe banden met Radio 538, hetgeen kan leiden tot de conclusie dat deze twee
commerciële omroepen gezamenlijk 41% van de reclame-inkomsten binnenhalen.Het kabinet ziet derhalve twee belangrijke ordeningstaken. Ten eerste
dient bevorderd te worden dat verschillende soorten commerciële omroepinstellingen
toegang tot die markt wordt geboden. Ten tweede moeten marktpartijen op gezonde
basis met elkaar kunnen concurreren. Dat betekent een (zoveel mogelijk) gelijke
uitgangspositie en voorkomen dat er machtsconcentraties ontstaan. Ook de Commissie
Mediaconcentraties ziet daarin een belangrijke rol voor de overheid weggelegd1.Voorafgaande aan de uitwerking van de uitgiftesystematiek wordt ingegaan
op de door commerciële omroepen die nu reeds frequenties in gebruik hebben
geuite stelling dat zij een bijzondere positie dienen te hebben in de komende
verdelingsprocedure. Daarover het volgende. Partijen is bij de eerdere «tijdelijke»
verdelingen duidelijk gesteld dat bestaande commerciële omroepen aan
die verdelingen geen speciale voorkeursrechten kunnen ontlenen voor de toekomstige
verdeling op basis van het zero-base onderzoek. Een van de uitgangspunten
van het frequentiebeleid, zoals reeds geformuleerd in de Nota frequentiebeleid2, is immers dat vergunningen slechts voor een eindige
periode zullen worden verleend. De overheid stelt voor een bepaalde periode
commerciële partijen in staat met een (schaars) technisch hulpmiddel
(frequenties) inkomsten te verwerven. Het is aan partijen zelf om in die periode
zo optimaal mogelijk gebruik te maken van deze mogelijkheid. Financiële
compensatie achteraf (voor het «bekend» maken van een frequentie;
door commerciële partijen ook wel goodwill genoemd) of een financieel
steuntje in de rug bij een nieuwe verdeling ligt dan niet in de rede.Aantal en omvang frequentiepakkettenDe eerste vraag die beantwoord moet te worden is of de beschikbare FM-frequenties
los of in pakketten dienen te worden uitgegeven. Alle onderzoeken komen tot
de conclusie dat het beter is voor de landelijke commerciële omroepen
pakketten samen te stellen. Het kabinet neemt dit over. Vervolgens dient beslist
te worden hoeveel pakketten ter beschikking zullen worden gesteld.Hiervoor werd aangegeven dat het kabinet van belang vindt dat er frequentieruimte
beschikbaar is voor bestaande partijen en nieuwe toetreders. Evenzeer is van
belang dat al deze partijen over gelijkwaardige frequentiepakketten kunnen
beschikken. Deze opvattingen worden blijkens de motie Nicolaï/Van Zuijlen/Bakker3 door de Kamer gedeeld. Op 25 januari jl. is een motie
in de Tweede Kamer aangenomen waarin het kabinet onder andere wordt gevraagd
gelijkwaardige pakketten te veilen, met landelijke dekking van 60 à
70%.De motie is gericht op twee nevengeschikte doelstellingen: het faciliteren
van toegangsmogelijkheden voor nieuwkomers en het samenstellen van gelijkwaardige
landelijke pakketten. De afweging over het aantal en de omvang van de pakketten
zal dus met beide aspecten rekening dienen te houden. Bij de besluitvorming
over het aantal en de omvang van de pakketten dient ook in ogenschouw genomen
te worden op welke wijze commerciële partijen de concurrentie met de
publieke radio en de onderlinge concurrentie kunnen voeren. Een deel van de
bestaande partijen pleit voor 5 pakketten met een bereik van meer dan 80%
om op die manier beter te kunnen concurreren met de publieke
omroep. Dat lijkt het kabinet een te eenzijdige afweging. Uitgangspunt dient
in de ogen van het kabinet te zijn zoveel mogelijk commerciële partijen
in de gelegenheid te stellen op basis van een adequaat, gelijkwaardig frequentiepakket
niet alleen de concurrentie met de publieke omroep maar ook de onderlinge
concurrentie te laten aangaan.Een combinatie van extra frequentieruimte (dus meer dan het huidige aantal
van 7 pakketten) en de toepassing van artikel 82f van de Mediawet biedt nieuwkomers
de meeste kans een plek op de commerciële radiomarkt te verwerven. Een
optimaal scenario houdt rekening met de belangen van bestaande partijen, biedt
gelijkwaardige pakketten (die groter zijn dan de huidige pakketten), zorgt
voor een toewijzing aan diverse niet onderling gelieerde partijen, creëert
extra frequentiepakketten en biedt nieuwkomers een reële kans.Het kabinet meent dat de aanzienlijke frequentietechnische vergroting
van het publieksbereik, dat mogelijk blijkt te zijn op grond van het Nozema/BP-onderzoek,
niet alleen moet leiden tot gemiddeld genomen grotere pakketten, maar ook
tot meer pakketten. Het kabinet is van mening dat er voor landelijke commerciële
omroep meer pakketten ter beschikking moeten komen dan de huidige 7, dat deze
pakketten gemiddeld genomen van een grotere omvang voor wat betreft publieksbereik
dienen te zijn dan in de huidige situatie en dat deze pakketten van ongeveer
gelijke omvang dienen te zijn zowel wat betreft publieksbereik als samenstelling.
Op grond van het technisch onderzoek is het naar gerechtvaardige verwachting
mogelijk 8 pakketten voor landelijke commerciële omroep met voor 7 pakketten
een gemiddeld bereik van 70–75% samen te stellen, een achtste pakket
met een bereik van ca. bijna 60% en een hoeveelheid frequenties voor niet-landelijke
commerciële omroep dat in totaliteit een bereik heeft van ca. 120%.Overwegende de verschillende technische mogelijkheden kiest het kabinet
voor de hiervoor gepresenteerde variant. Daarmee wordt uitwerking gegeven
aan de hiervoor vermelde uitgangspunten, de wens van de Kamer en commerciële
partijen (zowel landelijk als niet-landelijk opererend). Voor de luisteraar
betekent het dat men in de meeste delen van Nederland meer commerciële
radioprogramma's via de ether kan ontvangen.Overigens moet er op worden gewezen dat bij het eventueel realiseren van
nieuwe opstelpunten het bereik van deze pakketten, nadat ze zijn toegewezen,
in de praktijk waarschijnlijk nog in beperkte mate kunnen worden uitgebreid.Verdelingsinstrument en compartimenteringVervolgens dient besloten te worden over het toe te passen verdelingsinstrument
en de mate van compartimentering van de beschikbare pakketten. Daarbij moet,
mede vanuit bestuurlijk oogpunt, rekening gehouden worden met bestaande belangen
en met de belangen van nieuwe toetreders.In artikel 82e van de Mediawet is opgenomen dat de staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, in overeenstemming met het gevoelen van
de ministerraad, kan besluiten een FM-pakket te bestemmen voor de uitzending
van een radioprogramma dat overwegend bestaat uit Nederlandstalige muziek.
Verder kan hij een of meerdere FM-pakketten aanwijzen ten behoeve van de uitzending
van bij de aanwijzing vast te stellen categorieën radioprogramma's die
gelet op hun aard, inhoud of doelgroep, verhoudingsgewijs lage
inkomsten uit reclame of verhoudingsgewijs hoge kosten meebrengen.In de afgelopen jaren is, vaak in de vorm van een vergelijkende toets,
frequentieruimte aan commerciële radio toegewezen. Daarbij zijn wisselende
criteria gehanteerd en heeft de besluitvorming fasegewijs plaats gevonden.
Zo zijn in januari 1994 aan Radio Noordzee en Classic FM twee gelijkwaardige
FM-pakketten toegewezen en werden aan Radio 10, AM Nieuws Beheer (tegenwoordig
handelend onder de naam Business Nieuws) en Northsea Media Network (later
overgenomen door Veronica) AM-frequenties toegewezen. In een vergelijkende
toets werd aan de hand van drie criteria: diversiteit, financiële draagkracht
en vrijwillig bod tot deze keuze gekomen. In de loop van 1995 zijn als gevolg
van een gerechtelijke uitspraak, zonder openbare verdelingsprocedure, FM-frequenties
toegewezen aan Sky Radio en Radio 538. In augustus 1997 zijn 7 FM-pakketten
aan landelijke commerciële omroepen toegewezen (Radio Noordzee, Classic
FM, Sky Radio, Radio 538, JFK, Radio 10, Veronica). Eind 1997 zijn –
na heroverweging op bezwaar – met toepassing van de verdelingscriteria
van augustus 1997, twee AM-frequenties toegewezen aan Arrow Classic Rock Radio
en Q Radio. In augustus 1998 zijn aan een 18 niet-landelijke commerciële
omroeporganisaties FM- en AM-frequenties toegewezen. Aan de hand van criteria
als marktaandeel, gepleegde investeringen, vrijwillig bod etc. werd via een
vergelijkende toets geselecteerd.In de brief van 14 juli 1999 heeft het kabinet te kennen gegeven af te
zien van invulling van artikel 82e en dus geen compartimentering te willen
toepassen. De op 25 januari jl. aangenomen motie Van Zuijlen c.s.1 verzoekt het kabinet tenminste één van
de FM-pakketten inhoudelijk te oormerken en geclausuleerd te veilen en dat
dit een nieuwszender dient te zijn.Alles overziende en gezien de beschikbare frequentieruimte komt het kabinet
tot het volgende beleid dat gebaseerd is, zie hiervoor, op zo weinig mogelijk
ingrijpen. Dat betekent het volgende.a. De compartimentering die nu voor de FM reeds is voorgeschreven op grond
van de Mediawet wordt slechts gedeeltelijk ingevuld. Dat houdt in dat één
FM-pakket wordt aangewezen voor een commerciële nieuwszender en geclausuleerd
wordt geveild;b. De 7 andere landelijke pakketten worden ongeclausuleerd geveild;c. De niet-landelijke commerciële omroep heeft bijzondere aandacht
nodig, omdat het kabinet het van belang acht ook dit deel van de commerciële
radiomarkt ontwikkelingsmogelijkheden te bieden. Daarvoor worden er frequenties
geveild met een totaal demografisch bereik van ca. 120%, hetgeen een verdrievoudiging
betekent ten opzichte van de huidige situatie.Met de clausulering van een FM-pakket ten behoeve van een nieuwszender
wordt uitvoering gegeven aan de motie Van Zuijlen, Bakker2. Daarmee wordt een commerciële nieuwszender voor wat betreft
de aard van de frequenties een gelijke positie gegeven als Radio 1, de nieuwszender
van de landelijke publieke omroep. De toewijzing van een pakket voor een nieuwszender
wordt gebaseerd op de bepaling in de Mediawet. Een dergelijk programma vormt
onderdeel van de markt voor landelijke commerciële omroep, zodat dit
pakket via een geclausuleerde veiling kan worden uitgegeven. Een van de 7
FM-pakketten met een bereik tussen 70–75% zal daartoe worden aangewezen.
Nadere invulling van de criteria vindt plaats bij ministeriële regeling. De afzonderlijke frequenties, onder c. genoemd, voor niet-landelijke commerciële
omroep, zouden mede gebruikt kunnen worden om bijzondere regionale en lokale
(grote steden) initiatieven te accommoderen, zoals bijvoorbeeld minderhedenzenders
in grote steden. Uit onderzoek is gebleken dat met name in de vier grote steden
ook behoefte bestaat aan migrantenradio gebaseerd op particulier initiatief
van migranten zelf. Het kabinet heeft echter besloten geen aparte frequenties
voor lokale «commerciële» migrantenradio te bestemmen, omdat
het op dit moment onvoldoende zeker lijkt dat migrantenradio via de commerciële
weg gerealiseerd kan worden. Commerciële migrantenzenders kunnen uiteraard
wel op gelijke voet meedingen met andere lokale commerciële radiostations
om in aanmerking te komen voor lokale frequenties.Het kabinet is van mening dat het segment van de niet-landelijke commerciële
omroep voldoende ontwikkelingspotentieel heeft en acht ontwikkeling daarvan
belangrijker dan beschikbaarstelling van een extra pakket voor landelijke
commerciële omroep. De rapporten van KPMG en TNO, maar ook de praktijk,
geven indicaties dat er belangstelling is van luisteraars, omroeporganisaties
en adverteerders om een dergelijke vorm van commerciële omroep tot stand
te brengen. De Kamer heeft bij de behandeling van het omroepfrequentiebeleid
d.d. 7 december 1999 aangegeven voorstander te zijn van een scheiding tussen
frequenties voor landelijke en niet-landelijke commerciële omroep. Het
kabinet neemt deze wens over. Er worden pakketten uitgegeven die (eventueel
gecombineerd) een maximale omvang van 30% demografisch bereik/drie à
vier provincies mogen hebben. Daarmee wordt recht gedaan aan het niet-landelijke
karakter. Ook is het kabinet van mening dat niet-landelijke commerciële
omroepen in redelijke mate op de regio gerichte programmering moeten verzorgen.
Ook het position paper van de Vereniging voor Niet Landelijke Commerciële
Radio-omroep (NLCR)1 bepleit dit. In de vergunningvoorwaarden
zal daaromtrent een voorschrift worden opgenomen.Met de bovenstaande wijze van verdelen is voldoende rekening gehouden
met de positie van bestaande partijen, waarbij in de uitgifteprocedure overigens
ook nog aandacht zal worden besteed aan mogelijke Europeesrechtelijke aspecten.
Ook wordt nieuwe partijen een kans geboden om op de commerciële (ether)radiomarkt
toe te treden. Wel zal er gekeken moeten worden naar eigendomsverhoudingen.
Daar zal in een volgende paragraaf op worden ingegaan.Daarbij wordt wel de aantekening gemaakt dat volgens de regeling in de
Mediawet een (gelieerde) commerciële omroepinstelling slechts één
FM-pakket mag gebruiken. Dat betekent dat omroepen een keuze moeten maken
voor welk pakket zij opgaan tijdens een veiling. De regeling in de Mediawet
is (alhoewel nog niet toegepast) al enige tijd van kracht, zodat partijen
voldoende tijd is geboden om daar rekening mee te houden.Nadere invulling uitgifte-instrumentenVormgeving van de veilinga. Eisen voorafMarktpartijen die toegang vragen tot de «zero base»-veiling
zullen op drie manieren worden getoetst: allereerst gelden de toegangseisen
die (voortvloeiend uit het Frequentiebesluit) zijn opgenomen in het «zero
base»-aanvraagdocument, daarnaast gelden de Mediawettelijke eisen omtrent
eigendoms- en zeggenschapsbeperkingen en tenslotte gelden de mededingingsrechtelijke
eisen. Een aanvrager dient te voldoen aan alle vooraf gestelde eisen alvorens
te mogen toetreden tot de veiling. Artikel 6 van het Frequentiebesluit stelt dat aan deelnemers van een veiling
toegangseisen gesteld kunnen worden met betrekking tot: de rechtsvorm van
de aanvrager, de financiële positie van de aanvrager, de kennis en ervaring
van de aanvrager, de technische middelen waarover de aanvrager kan beschikken
en tenslotte de hoedanigheid van de aanvrager als commerciële omroep.
Voorkomen dient te worden dat partijen waarvan op voorhand duidelijk is dat
zij op grond van geldende wet- en regelgeving nooit een vergunning kunnen
verkrijgen of waarvoor het gerechtvaardigde vermoeden bestaat dat zij niet
in staat zullen zijn om hetgeen wordt verworven ook daadwerkelijk te exploiteren,
het veilingproces onnodig frustreren. Dit afwegende heeft het kabinet besloten
om de toegangseis met betrekking tot de financiële positie van de aanvrager
nader in te vullen. Ook zal getoetst worden of aanvragers over voldoende kennis,
ervaring en technische middelen kunnen beschikken. De toegangseis met betrekking
tot de rechtsvorm van de aanvrager zal nader worden ingevuld; in elk geval
wordt van buitenlandse partijen een EU- of EER-rechtspersoonlijkheid geëist.
Tenslotte zal op grond van de toegangseis rond de hoedanigheid van de aanvrager
als commerciële omroep worden gevraagd aan te tonen dat men over de vereiste
toestemming beschikt om als commerciële omroep te mogen uitzenden.De Mediawettelijke eisen die voorafgaand aan de veiling getoetst zullen
worden vloeien voort uit artikel 3.6, 1e lid, onderdeel f van de Telecommunicatiewet
jo. artikel 82f Mediawet en artikel 53c Mediabesluit. Deze artikelen geven
de criteria waaraan individuele aanvragers met betrekking tot zeggenschaps-
en eigendomsbeperkingen dienen te voldoen teneinde ook daadwerkelijk als afzonderlijke
bieders te worden toegelaten tot de veiling. Wel blijft het mogelijk dat gelieerde
organisaties één FM-pakket en één of meerdere
AM-pakketten verwerven.De mededingingsrechtelijke eisen vloeien voort uit artikel 3.6 Telecommunicatiewet.
Daarin wordt gesteld dat de Minister van Verkeer en Waterstaat kan weigeren
een vergunning te verlenen aan een aanvrager indien door verlening van de
vergunning de daadwerkelijke mededinging op de relevante markt in aanzienlijke
mate wordt beperkt. Bezien in het licht van de vanuit de Mediawet gestelde
eisen met betrekking tot zeggenschaps- en eigendomsbeperkingen lijkt het niet
waarschijnlijk dat deze toets voor de verdeling van FM- en AM-frequenties,
alhoewel noodzakelijk, snel zal leiden tot uitsluiting van een aanvrager.Van elke aanvrager zal (bij het indienen van de aanvraag) alle informatie
worden gevraagd die nodig is om de hierboven geformuleerde «eisen vooraf»
afdoende te kunnen beoordelen.b. Eén «zero base»-veilingDe «zero base»-frequentieveiling omvat drie te onderscheiden
categorieën frequenties, te weten: FM-frequenties voor landelijk commerciële
omroep, FM-frequenties voor niet-landelijk commerciële omroep en middengolffrequenties
voor commerciële omroep. Aan CREED (Centre for Research in Experimental
Economics and Political Decision-making, Universiteit
van Amsterdam) is advies gevraagd omtrent het economisch meest optimale aantal
aparte veilingen (één, twee of zelfs drie); bij het komen tot
het advies1 heeft CREED mede gebruik gemaakt
van actuele en relevante marktinformatie. Op grond van een optimale economische
efficiëntie wordt geadviseerd om alle beschikbare «zero base»-kavels
uit te geven op één (grote) «zero base»-veiling.
Daar zullen dan dus belangstellenden voor landelijk commerciële FM-kavels,
voor niet-landelijk commerciële FM-kavels en voor commerciële AM-kavels
bieden om hetgeen gewenst is te verwerven. Voordelen hiervan zijn dat elke
bieder actuele informatie heeft over de prijsstelling van elk individueel
kavel en, indien daar aanleiding toe is en het is toegestaan,
kan gaan bieden op een ander kavel; dit betekent een hoge mate van transparantie
in het proces en veel flexibiliteit voor de bieders. Eén veiling heeft
daarmee tevens het voordeel dat alle marktpartijen die geïnteresseerd
zijn in de verwerving van enig «zero base»-kavel tegelijkertijd
de uitkomst van de verdeling kennen en dus ook dezelfde mogelijkheden hebben
om tijdig de benodigde praktische voorbereidingen voor ingebruikname te treffen.Het kabinet kiest voor één (grote) «zero base»
veiling. Wel hecht het kabinet groot belang aan een duidelijke scheiding tussen
landelijk commerciële omroep en niet-landelijk commerciële omroep
(zie hiervoor). De situatie waarin een bepaalde bieder, naast een landelijk
FM-pakket, nog één of een aantal kleinere FM-frequenties kan
verwerven, wordt uitgesloten. Voor niet-landelijke commerciële omroep
geldt verder de restrictie dat met het verwerven van FM-frequentieruimte maximaal
een bereik van 30% publieksbereik/3 à 4 provincies mag worden behaald.c. Het veilingtypeAls veilingtype voor de «zero base»-veiling kiest het kabinet
voor een simultane meerronden-veiling bij opbod. Ook dit is met name gebaseerd
op het eerder genoemde advies van CREED dat speciaal is uitgebracht met het
oog op de aanstaande «zero base»-frequentie-veiling. CREED concludeert
dat een simultane meerrondenveiling voor «zero base» zal leiden
tot de economisch meest optimale verdeling. Het kabinet voelt zich ook gesteund
in deze keuze door het feit dat dit veilingtype in 1998 al voor DCS1800 succesvol
in praktijk is gebracht en doordat ook voor de aanstaande verdeling van UMTS
hiervoor is gekozen. De beschikbare frequentiepakketten voor landelijke commerciële
omroep zullen niet anoniem worden geveild, omdat de pakketten niet volledig
vergelijkbaar zijn voor wat betreft publieksbereik en aantal frequenties.d. VergunningvoorwaardenOp het punt van de «zero base»-vergunningvoorwaarden zullen
naast een aantal technische elementen ook een aantal additionele zaken aan
de orde komen. Dit betreft allereerst een bepaling ter handhaving van de vooraf
gestelde zeggenschaps- en eigendomsbeperkingen (gedurende de gehele vergunningsduur).
Daarnaast zal een bepaalde «roll out»-verplichting (het verplichten
van een vergunninghouder tot ingebruikname van de betreffende frequentie(s)
binnen een bepaalde termijn) worden opgenomen. Voor niet-landelijke commerciële
omroepen zal als vergunningvoorwaarde worden opgenomen dat het bereik niet
meer mag zijn dan 30% publieksbereik/3 provincies. Bovendien zal worden opgenomen
dat men in de programmering voldoende aandacht dient te schenken aan de regio.
Vervolgens zal vanzelfsprekend de eerdergenoemde vergunningsduur vermeld worden.
Verder zullen de gebruikelijke bepalingen worden opgenomen.VergunningperiodeKPMG adviseert om voor de verschillende pakketten verschillende vergunningtermijnen
te hanteren. 10 jaar voor de volledig vrije pakketten, 2 jaar voor het pakket
voor nieuwe initiatieven en 5 jaar voor de andere pakketten. Commerciële
omroepen vragen zelf om termijnen van tenminste vijf jaar, maar ook om 10
jaar met een optie op verlenging met nog eens 10 jaar1. De Commissie Mediaconcentraties adviseert een termijn van 8 jaar.
In andere landen worden ook termijnen van 8 jaar gehanteerd.Gezien de resultaten van het technisch onderzoek is het kabinet van mening
dat er sprake is van een volwaardige zero-base-implementatie. Het kabinet
kiest er voor vergunningen te verlenen voor 8 jaar. Partijen wordt
daarmee voor een langere periode voldoende zekerheid gegeven om een inschatting
te maken van de markt, de waarde van de beschikbare pakketten en voor het
terugverdienen van gedane investeringen.Indien, op grond van technische ontwikkelingen, tussentijds extra frequentieruimte
beschikbaar komt, zal de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat in overeenstemming
met de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen een zorgvuldige
procedure voor de uitgifte van die extra frequentieruimte tot stand brengen
en deze aan de Kamer doen toekomen.KostenMet betrekking tot commerciële omroepen vindt geen compensatie van
kosten van de herplanning plaats. De herplanning van de frequentieruimte komt
voornamelijk ten goede aan commerciële omroeporganisaties. Bovendien
valt te verwachten dat de extra kosten die commerciële omroepen dienen
te maken, verdisconteerd worden in de te bieden bedragen. Vergunningen voor
commerciële omroepen lopen onherroepelijk af. Partijen is vooraf meegedeeld
dat aan eerder verleende vergunningen geen enkel recht ontleend kan worden.Gebruiksbeperking van FM-frequentiesIn artikel 82f van de Mediawet is een beperking opgenomen voor wat betreft
het gebruik van (samenstellen van) FM-frequenties door een commerciële
omroeporganisatie. Dit artikel bepaalt dat slechts één FM-frequentie(pakket)
gebruikt mag worden voor de uitzending van een programma. Artikel 53c Mediabesluit
geeft een nadere uitwerking van wat onder één commerciële
omroepinstelling wordt verstaan. Artikel 3.6, eerste lid, onderdeel f van
de Telecommunicatiewet bepaalt dat een vergunning wordt geweigerd indien verlening
daarvan in strijd zou zijn met bij of krachtens artikel 82e en 82f Mediawet
gestelde regels. Daarnaast is in artikel 3.6, tweede lid, onderdeel d. opgenomen
dat een vergunning geweigerd kan worden indien door het verlenen van een vergunning
aan de aanvrager de daadwerkelijke mededinging op de relevante markt in aanzienlijke
mate zou worden beperkt, met dien verstande dat naar redelijkheid rekening
gehouden wordt met gerechtvaardigde belangen bij het gebruik van nieuwe technologie.De commissie Mediaconcentraties geeft in haar adviezen van 15 februari
en 2 maart 1999 aan het, in een situatie van schaarste, van wezenlijk belang
te vinden dat de overheid een redelijke verdeling over daarvoor in aanmerking
komende partijen waarborgt. Onder redelijke verdeling verstaat de Commissie
een regime waar een optimale ontwikkeling van de commerciële radiomarkt
zo min mogelijk in de weg wordt gelegd, waarbij pakketten ter beschikking
zijn die qua bereik en verdeling de toets van het gelijkheidsbeginsel kunnen
doorstaan en waarbij er tenminste zoveel pakketten te verdelen zijn dat geen
der rechthebbenden zal kunnen beschikken over aanmerkelijke marktmacht. De
Commissie is van mening dat artikel 82f van de Mediawet en artikel 53c van
het Mediabesluit moeten worden toegepast, maar vraagt zich af of deze bepalingen
juridisch voldoende waterdicht zijn. Ook wordt de kanttekening gemaakt dat,
zolang er schaarste is, de regeling ook van toepassing te laten zijn op andere
frequenties voor commerciële omroep. Op dit punt beveelt de Commissie
aanpassing van het wettelijke kader aan.In het regeringsstandpunt naar aanleiding van het advies van de Commissie
heeft het kabinet aangegeven deze bepalingen juridisch afdoende te achten.
Het gaat daarbij niet alleen om eigendom maar ook om directe of indirecte
zeggenschap of feitelijke invloed in andere instellingen. Het
kan gaan om verbondenheid op grond van financiële banden, organisatorische/formele
banden (benoemingsrechten, stemrechten), directe dan wel indirecte banden
(dochter- en zusterondernemingen), samenwerking in een groep of informele
samenwerkingsverbanden en onderling afgestemde gedragingen. Het is niet goed
mogelijk daar een limitatieve opsomming van te geven. Uitgegaan wordt van
een criterium waarbij de mate van invloed op het beleid van een instelling
bepalend is. Zo zal bijvoorbeeld alleen een minderheidsdeelneming van 25%
van de ene commerciële omroep in een andere commerciële omroep,
zonder beslissende invloed, er niet toe leiden dat er sprake is van één
commerciële omroepinstelling. In dat geval mogen beide commerciële
omroepen een FM-frequentie(pakket) gebruiken.Partijen zal bij de voorgenomen veilingprocedure gevraagd worden aan te
geven op welke wijze zij verbonden zijn met andere organisaties. Een onderlinge
verbondenheid, dat wil zeggen beslissende invloed, tussen verschillende partijen
leidt er toe dat slechts aan één van die partijen vergunning
kan worden verleend voor het gebruik van FM-frequentieruimte. Het verstrekken
van onjuiste of onvolledige gegevens dienaangaande zal leiden tot intrekking
van een eventueel verleende vergunning. Toezicht op de naleving van de wettelijke
voorschriften gedurende de vergunningperiode geschiedt door het Commissariaat
voor de Media. Het intrekken van een toestemming op grond van de Mediawet
zal dan ook leiden tot het eindigen van het gebruiksrecht op FM-frequenties.
De Telecommunicatiewet bepaalt overigens ook dat het niet naleven van artikel
82f van de Mediawet tot intrekking van de vergunning leidt.Het kabinet is verder van mening dat de regeling beperkt kan blijven tot
het gebruik van FM-frequentieruimte, omdat daar de grootste belangstelling
en bijgevolg schaarste is. Commerciële omroepen opteren desgevraagd,
mede gezien de kwaliteit, allemaal voor het gebruik van FM-frequenties en
ook door de luisteraars wordt grotendeels op de FM-uitzendingen afgestemd.
De regeling hoeft dus niet van toepassing te worden verklaard op het gebruik
van AM-frequenties.Het kabinet kiest ervoor de wettelijke regeling van de Mediawet te volgen
en daarop voor landelijke commerciële omroep geen uitzondering toe te
staan. Om zoveel mogelijk verschillende partijen een kans te geven –
en omdat partijen wel de mogelijkheid hebben om naast de FM een of meerdere
AM-pakketten te verwerven – ziet het kabinet geen reden van het uitgangspunt
van één FM-pakket per commerciële omroepinstelling af te
wijken. De Commissie Mediaconcentraties acht het niet nodig een aparte regeling
te ontwerpen om de onderlinge relatie tussen landelijke commerciële omroep
en niet-landelijke commerciële omroep te regelen.Het kabinet is van oordeel dat de goede scheiding tussen landelijke en
niet-landelijke commerciële omroep wel apart aandacht verdient. Uit de
onderzoeken van KPMG en TNO-STB blijkt, en ook uit de inzichten van niet-landelijke
commerciële omroepen, dat wil de markt voor niet-landelijke commerciële
omroep tot ontwikkeling kunnen komen beiden soorten partijen zich niet op
elkaars markt moeten kunnen begeven. Daarnaast moet ook gekeken worden naar
de verhouding tussen niet-landelijke commerciële omroepen onderling (netwerkvorming),
de verhouding tussen niet-landelijke commerciële omroepen en regionale
uitgevers van dagbladen en de verhouding tussen niet-landelijke commerciële
omroep en regionale en lokale publieke omroep. Het zal niet worden toegestaan
dat door middel van ketenvorming een semi-landelijk netwerk ontstaat. Wel
zal samenwerking in beperkte mate worden toegestaan om de ontwikkelingsmogelijkheden
te verbeteren. Met andere woorden geen samengaan toestaan, wel samenwerking. Met betrekking tot de pakketten voor niet-landelijke commerciële
omroep zal worden toegestaan dat (onderling gelieerde) commerciële omroeporganisaties
maximaal een etherbereik van 30% publieksbereik/3 à 4 provincies in
een aaneengesloten gebied mogen verwerven. Dat betekent dat in afwijking van
artikel 82f van de Mediawet onderling gelieerde commerciële omroepen
wel meerdere niet-landelijke frequentiepakketten mogen gebruiken tot een maximum
van 30% publieksbereik/3 à 4 provincies in een aaneengesloten gebied.
Met daarbij natuurlijk de restrictie dat men niet tegelijkertijd landelijke
en niet-landelijke pakketten mag gebruiken.Verhandelbaarheid en mogelijkheid tot (technische) uitbreiding
van pakkettenOverdracht van vergunningen kan alleen geschieden met toestemming van
de minister van Verkeer en Waterstaat (artikel 3.8 Telecommunicatiewet) en
wordt getoetst aan de bepalingen van de Telecommunicatie- en Mediawet. Uitgangspunt
van die regelingen is dat een partij die oorspronkelijk de vergunning niet
had mogen verwerven, de vergunning niet overgedragen kan krijgen. Het zal
niet worden toegestaan dat frequenties uit pakketten afzonderlijk worden overgedragen.Uit het onderzoek van Nozema/BP blijkt dat door de efficiëntere planning
de mogelijkheden voor het optimaliseren van de nieuwe frequentiepakketten
beperkt zullen zijn. Aan de hand van een zorgvuldige procedure zal daarover
besluitvorming plaats vinden. Er mag dus van worden uitgegaan dat ook bij
optimalisatie van die pakketten er sprake zal blijven van ongeveer gelijkwaardige
pakketten.De grens voor het technisch mogen uitbreiden van het bereik van de pakketten
voor niet-landelijke commerciële omroep ligt op een bereik van maximaal
30% publieksbereik/3 à 4 provincies in een aaneengesloten gebied.VI. AM-frequentiebeslag commerciële omroepUitzendingen van radioprogramma's via de middengolf(AM)frequenties hebben
enigszins andere kenmerken dan uitzendingen via FM-frequenties. Eén
van de opvallende kenmerken is dat door technische eigenschappen van het uitgezonden
signaal in sommige gevallen, tijdens de avond en nacht, ook een bereik in
het buitenland kan worden behaald. Doordat ditzelfde effect ook geldt voor
buitenlandse AM-zenders betekent dit tegelijkertijd dat het verzorgingsgebied
van Nederlandse AM-zenders 's nachts, door stoorsignalen vanuit het buitenland,
aanzienlijk kleiner wordt.Uit TNO-onderzoek1 blijkt dat de meeste commerciële
stations liever opteren voor FM-frequenties dan voor AM-frequenties. Hiervoor
zijn drie redenen aan te voeren: allereerst is een lagere ontvangstkwaliteit
inherent aan AM, ten tweede luisteren nog maar relatief weinig mensen (met
enige regelmaat) naar de middengolf en ten derde liggen de exploitatiekosten
voor een middengolfzender aanzienlijk hoger dan die voor een FM-zender. Desalniettemin
is voor een aantal marktpartijen een AM-frequentie nog steeds een alternatief
voor een FM-frequentie (pakket). Vaak gaat het hier om partijen die al via
de kabel actief zijn en die soms ook bij een FM-verdeling buiten de boot zijn
gevallen. Indien zo'n partij toch via de ether haar doelgroep (vaak een nichemarkt)
wil bedienen zal deze eerder de genoemde nadelen op de koop toe nemen. Ook
is het mogelijk dat een partij met ambities voor FM, door de prijsontwikkeling
van de betreffende kavels tijdens de veiling, alsnog zal opteren voor een
(waarschijnlijk aanzienlijk lager geprijsde) middengolffrequentie. Een voordeel
van een grotere middengolffrequentie is namelijk wel dat het betreffende radiostation via één frequentie in vrijwel het gehele land te
ontvangen is waardoor bijvoorbeeld automobilisten dus niet steeds van frequentie
hoeven te wisselen. Door de uitgifte van middengolffrequenties wordt ook deels
tegemoet gekomen aan de grote vraag naar frequentieruimte voor commerciële
radio.Momenteel zijn twee publiek landelijk dekkende AM-netwerken in gebruik
(twee grote zenders in Flevoland met daarnaast twee steunzenders in Limburg).
Daarnaast zijn er vergunningen uitgegeven voor vier grote AM-frequenties voor
landelijke commerciële omroep, te weten: AM-675 (Radio 10), AM-1395 (Business
Nieuws Radio), AM-828 (Arrow Classic Rock) en AM-1224 (Q-Radio). Tenslotte
zijn er nog zeven vergunningen uitgegeven voor kleinere AM-frequenties ten
behoeve van niet-landelijk commerciële omroep. Door problemen rond het
verkrijgen van de – voor de ingebruikname van de zender – benodigde
bouw- en milieuvergunning, zijn vijf kleinere AM-frequenties momenteel (nog)
niet in gebruik.Zoals hiervoor vermeld, is besloten zowel voor de publieke omroep als
voor de commerciële omroep geen dubbele bedekking meer toe te staan.
Dit betekent dat in de «zero base»-frequentieverdeling de dubbele
bedekking zoals momenteel aan de orde voor Radio 1 (AM-747), Radio 10 (AM-675)
en Business Nieuws Radio (AM-1395) niet zal worden toegestaan.In het kader van «zero base» is in opdracht van het Ministerie
van Verkeer en Waterstaat door TNO-FEL eind 1997 (het reeds genoemde) onderzoek
uitgevoerd naar de technische mogelijkheden om de middengolffrequenties efficiënter
in te zetten. TNO-FEL concludeerde dat hier vrijwel geen extra mogelijkheden
toe waren. Op aandringen van marktpartijen is vervolgens, met een breder geformuleerde
opdracht, besloten tot een aanvullend AM-onderzoek. Dat is uitgevoerd door
NOZEMA en daarin is verder gezocht naar mogelijkheden voor de ingebruikname
van nieuwe AM-frequenties en bekeken of bestaande AM-frequenties door verplaatsing
een groter bereik kunnen opleveren1. NOZEMA komt
tot de conclusie dat hiertoe diverse mogelijkheden zijn. Zoals de Staatssecretaris
van Verkeer en Waterstaat heeft uiteengezet in haar brief van 12 november
19992 is – mede gezien allerlei maatschappelijke
ontwikkelingen – vervolgens besloten om de praktische haalbaarheid van
zowel de noodzakelijke opstelpunten als ook de internationale coördinatie
nog eens kritisch tegen het licht te houden. Dit is gebeurd door de Rijksdienst
voor Radiocommunicatie (RDR), met Grontmij als onderaannemer. RDR concludeert
dat eerder genoemde verplaatsingsmogelijkheden, in het bijzonder op basis
van de verkrijgbaarheid van de benodigde bouw- en milieuvergunningen voor
antenne-opstelpunten, veelal niet realistisch zijn.Daarnaast is, parallel aan de «zero base»-onderzoeken die
ten doel hadden om meer frequentieruimte beschikbaar te krijgen, medio 1998
door TNO-FEL onderzoek gedaan naar technische mogelijkheden om de zogenoemde
EMC-problematiek rond hoogvermogen middengolfzenders op te lossen3. Hiertoe heeft TNO-FEL voor elke betreffende AM-zender
een alternatief netwerk berekend bestaande uit 3 à 4 synchrone middengolfzenders
(die allen op dezelfde frequentie hetzelfde programma uitzenden). TNO-FEL
concludeerde dat deze planningsmethodiek inderdaad mogelijkheden biedt om
het EMC-storingsniveau per opstelpunt te reduceren. Desondanks is de Staatssecretaris
van Verkeer en Waterstaat, zoals uiteengezet in haar brief van 11 december
1998 aan de voorzitter van de vaste commissie van Verkeer en Waterstaat4, hier niet verder op in gegaan. De belangrijkste overweging
daarbij betrof het te grote afbreukrisico m.b.t. de praktische
haalbaarheid van de, voor de nieuwe AM-opstelpunten, noodzakelijke bouw- en
milieuvergunningen.De AM-frequenties 1008 kHz (Flevoland) en 891 kHz (Hulsberg), nu in gebruik
ten behoeve van Radio 5, worden uitgegeven ten behoeve van commerciële
omroep. Voor commerciële omroep via AM kunnen, in aanvulling op de twee
van de publieke omroep afkomstige frequenties, mogelijk elf vergunningen worden
uitgegeven. Enerzijds betreft dit vier grote middengolffrequenties (met een
bereik per frequentie van circa tien miljoen inwoners of meer), te weten:
AM-675 (Lopik), AM-1395 (Montfoort), AM-828 (Heinenoord) en AM-1224 (Almere).
Anderzijds betreft dit zeven kleinere middengolffrequenties (met een bereik
dat per frequentie varieert van circa 4 miljoen tot 300 000 inwoners),
te weten: AM-1035 (Hunsel – Limburg), AM-1332 (Lopik), AM-1485 (Den
Haag), AM-1485 (Tilburg), AM-1557 (Almere), AM-1584 (Utrecht) en AM-1602 (Leeuwarden).Voor een aantal van deze frequenties wordt er, mede in het bredere kader
van Nationaal Antenne Beleid, met de desbetreffende gemeente en provincie
nog gezocht naar een geschikte locatie voor het benodigde AM-opstelpunt. Het
doel daarvan is om tijdens de «zero base»-frequentie-uitgifte
zoveel mogelijk AM-frequenties (met voldoende zekerheid rond het verkrijgen
van het benodigde opstelpunten) uit te kunnen geven. De definitieve beslissing
daaromtrent wordt genomen zodra het «zero base»-veilingdocument
wordt vastgesteld (november 2000).In de brief van de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat van 9 juli
19991 is aangegeven dat technisch gezien het
cumulatieve AM-bereik – voor zowel publiek als commercieel – zou
kunnen oplopen tot ongeveer 120 miljoen inwoners. De inzichten die zijn verkregen
door RDR tezamen met Grontmij – bij het nog eens kritisch toetsen van
zowel de praktische haalbaarheid van de noodzakelijke opstelpunten als ook
van de huidige mogelijkheden tot succesvolle internationale coördinatie –
nopen echter tot bijstelling van dit getal. Een optimistisch scenario duidt
op dit moment op een cumulatief AM-bereik van circa 95 miljoen inwoners en
een pessimistisch scenario op circa 65 miljoen (het huidige bereik betreft
circa 80 miljoen inwoners).Het kabinet acht het niet nodig om voor de beschikbare AM-frequenties
verdere media-politieke voorwaarden te stellen, behoudens het standpunt met
betrekking tot de beëindiging van de dubbele bedekking. De commerciële
AM-frequenties zullen via een veiling, voor een vergunningsduur die gelijk
is aan die voor FM, als losse frequenties worden uitgegeven. Daarbij zal worden
toegestaan dat één partij (ongeacht of deze al in het bezit
is van een FM-frequentiekavel) één of meerdere AM-frequenties
verwerft, onder de voorwaarde dat – indien hetzelfde programma wordt
uitgezonden – de verschillende verzorgingsgebieden van de frequenties
(of frequentiepakketten) elkaar niet grotendeels overlappen. Dit geldt zowel
voor de combinatie van een FM-frequentie(pakket) en een AM-frequentie als
ook voor twee verschillende AM-frequenties (hetgeen in lijn is met het eerder
geformuleerde standpunt van het kabinet ten aanzien van beëindiging van
dubbelbedekking). XNoot1II, 1996–1997, 24 808, nr. 38.XNoot1TNO-FEL, Technische mogelijkheden voor herplanning van FM-omroepfrequenties
in Nederland (fase 2: «zero-base»), april 1998 (FEL-98-C080).XNoot2II, 1997–1998, 24 095, nr. 17.XNoot3TNO-FEL, Zero-base onderzoek: Aanvullende frequentiedelving en consequenties
van stereoplanning voor lokale omroepen, november 1998 (FEL-98-C305).XNoot4TNO-STB, Radio 2000: Advies met betrekking tot een Strategie voor de Planning
van het Nederlandse FM-Spectrum, oktober 1997 (STB-97–47).XNoot5NTL, Consultancy Report for Vereniging van Commerciële Radio: Replanning
of the FM Radio Network in the Netherlands (Phase 1), October 1998 (Report
No. SPG 98/107(2).XNoot6Broadcast Partners, Herindeling van de FM-Band, Een doelmatige zerobase
herindeling naar moderne maatstaven, februari 1999.XNoot7TNO-FEL, Technische mogelijkheden voor herplanning van FM-omroepfrequenties
in Nederland (fase 2: «zero-base»), herziene versie van TNO-rapport
FEL-98-C080, augustus 1999 (FEL-99-C176).XNoot1Nozema/BP, Herindeling van de FM-band 2001. Een efficiënte zerobase
herindeling naar moderne maatstaven, 1 mei 2000; TNO-FEL, Actualisering en
detaillering van de «Zerobase» FM-frequenties, april 2000 (FEL-00-C112).XNoot2TNO-FEL, Technische mogelijkheden ter verbetering – en marktanalyse –
van AM-omroep in Nederland, januari 1998 (FEL-97-C381).XNoot3Nozema, aanvullend onderzoek middengolffrequenties, december 1998.XNoot4RDR, AM middengolf, een haalbaarheidsstudie, mei 2000.XNoot5KPMG Management Consulting, Herplanning van etherfrequenties, januari
1999.XNoot6TNO-STB, Radio 2000, oktober 1997.XNoot7TNO-STB, Radio 2000 Vervolgstudie, februari 1999 (STB-99–07).XNoot8TNO-STB, De Internationale Radio Industrie en de Nederlandse Veiling van
Etherfrequenties, juni 1999 (STB-99–34).XNoot9II, 1998–1999, 24 095, nr. 20.XNoot10II, 1998–1999, 24 095, nr. 22.XNoot11II, 1998–1999, 24 095, nr. 23.XNoot12II, 1998–1999, 24 095, nr. 25.XNoot13II, 1999–2000, 24 095, nr. 37.XNoot114 juli 1999, II, 1998–1999, 26 684, nr. 1.XNoot2II, 1998–1999, 26 597, nr. 1 e.v.XNoot3Adviezen Commissie Mediaconcentraties, Profijt van Pluriformiteit, Over
concentratie in de mediasector en de vraag naar bijzondere regelgeving, 2
maart en 19 april 1999.XNoot4II, 1999–2000, 27 087, nr. 1.XNoot5II, 1999–2000, 24 095, nrs. 28, 30, 35 en 39 (gewijzigd 34).XNoot6II, 1999–2000, 24 095, nr. 36.XNoot7II, 1999–2000, 24 095, nr. 40.XNoot1Zie II, 1999–2000, 26 660, nr. 8, pp. 12–13.XNoot1II, 1998–1999, 26 684, nr. 1.XNoot1II, 1999–2000, 26 660, nr. 50.XNoot2II, 1999–2000, 24 095, nr. 35.XNoot1II, 1998–1999, 26 597, nr. 1.XNoot1II, 1999–2000, 27 088, nrs. 1–2.XNoot2II, 1994–1995, nrs. 1–2.XNoot3Zie o.a. het advies van Donner c.s. d.d. 27 april 1993 en het ambtelijk
advies van 1 juni 1994.XNoot4Brief van 29 mei 1995, II, 1994–1995, 23 968, nr. 8.XNoot5II, 1999–2000, 24 095, nr. 35.XNoot1TNO-STB, Radio 2000, oktober 1997.XNoot2KPMG Management Consulting, Herplanning van etherfrequenties, januari
1999.XNoot3TNO-STB, Radio 2000 Vervolgstudie, februari 1999.XNoot1II, 1998–1999, 26 200 hoofdstuk VIII, nr. 2, p. 23.XNoot2II, 1998–1999, 26 200 hoofdstuk XII, nr. 2, p. 40.XNoot3Zenderbeheer & Etherfrequenties: Een vergelijkend onderzoek naar zenderbeheer
en de wijze waarop etherfrequenties voor omroep worden verdeeld in Frankrijk,
Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Zweden, Noorwegen, Denemarken, België,
de Verenigde Staten, Nieuw Zeeland, Australië en Canade, MLB, december
1995. Zie ook TNO-STB, «Ruling the waves», Verdelen van omroepfrequenties
voor commerciële radio in het buitenland, Deel I en II, november 1996
(STB/96/42 en STB/96/52).XNoot1Het Media Instituut, Radio in beeld 1998, Amsterdam, november 1998.XNoot1Adviezen Commissie Mediaconcentraties d.d. 15 februari en 2 maart 1999.XNoot2II, 1994–1995, 24 095, nrs. 1–2.XNoot3II, 1999–2000, 24 095, nr. 39 (gewijzigd 34).XNoot1II, 1999–2000, 24 095, nr. 30.XNoot2idem.XNoot1NLCR, Position paper, september 1998.XNoot1Enkele adviezen voor de «zero base»-veiling, CREED, 28 maart
2000.XNoot1Moret Ernst & Young.XNoot1TNO-FEL, Technische mogelijkheden ter verbetering – en marktanalyse –
van AM-omroep in Nederland, januari 1998 (FEL-97-C381).XNoot1NOZEMA, Aanvullend onderzoek middengolffrequenties, december 1998.XNoot2II, 1999–2000, 24 095, nr. 25.XNoot3TNO-FEL, Studie naar de haalbaarheid van synchrone middengolfzenders in
Nederland, oktober 1998 (FEL-98-C282).XNoot4HDTP/98/3916.XNoot1II, 1998–1999, 24 095, nr. 23. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24095-43.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl