Nationaal Ruimtelijk Beleid; Brief minister 'Stellingnamebrief Nationaal Ruimtelijk Beleid'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28667, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

11-11-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28667 nr. 1

05-11-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamVoorwoordInhoudsopgave Samenvatting1. Inleiding 2. Bijstelling van het ruimtelijk beleid2.1 Bestuurlijke vormgeving2.2 Stedelijke gebieden2.3 Landelijke gebieden2.4 Verkeer en vervoer2.5 Uitvoering3. Vervolgproces
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28667Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 76 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 667Nationaal Ruimtelijk Beleidnr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEERAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 5 november 2002Hierbij stuur ik u de Stellingnamebrief Nationaal Ruimtelijk Beleid. Deze
brief is op 1 november jl. vastgesteld in de Ministerraad.De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,H. G. J. Kamp VoorwoordIn april 2002 heeft de Tweede Kamer niet ingestemd met het Nationaal Verkeers-
en Vervoersplan (NVVP) en de behandeling van de Vijfde Nota over de Ruimtelijke
Ordening is gestaakt. De besluitvorming over deze en andere ruimtelijke nota's
is daarmee niet afgerond. Dit moet nu spoedig gebeuren om de uitvoering van
het beleid voortvarend ter hand te kunnen nemen. Aangezien het kabinet de
analyses en hoofddoelstellingen van de huidige Vijfde Nota, het Tweede Structuurschema
Groene Ruimte (SGR2) en het oude NVVP een goede basis acht voor de gewenste
beleidsaanpassingen, kan dat ook. De huidige Vijfde Nota en het Tweede Structuurschema
Groene Ruimte worden geïntegreerd in de Nota Ruimte.In het Strategisch Akkoord is al opgenomen in welke richting bijstelling
van het nationaal ruimtelijk beleid nodig is. Deze brief geeft de richting
aan van de hiervoor noodzakelijke aanpassingen: in meer algemene zin in de
Inleiding (Hoofdstuk 1) en meer toegespitst in Hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3
is aangegeven hoe en op welke termijn het kabinet de verschillende nota's
wil afronden. Snelheid staat daarbij voorop, zodat de aandacht niet langer
op de productie van nota's gericht is, maar op de uitvoering van het beleid.
De Nota Ruimte en het vernieuwde NVVP zijn vooral gericht op de lange termijn.
Mede als gevolg van de beperktere financiële middelen worden voor de
korte termijn door het kabinet prioriteiten gesteld in de uitvoering. Het
Meerjarenprogramma Infrastructuur en Transport (MIT) is al bijgesteld in de
begroting voor 2003. Uit het Uitvoeringsprogramma Nationaal Ruimtelijk Beleid
zal blijken wat het kabinet in 2006 bereikt wil hebben. In deze brief gaat
het kabinet in op de samenhangende ontwikkeling van wonen, werken, natuur,
landschap, water en mobiliteit: de stellingname van het kabinet.De in deze brief aangegeven beleidsaanpassingen zullen in de Nota Ruimte
en in het vernieuwde NVVP worden uitgewerkt en vastgelegd en zo spoedig mogelijk
aan de Tweede Kamer worden aangeboden. In deze brief zijn de belangrijkste
beleidswijzigingen opgenomen die dit kabinet wil doorvoeren. Bij thema's die
in deze brief niet aan de orde komen, is geen grote beleidsaanpassing te verwachten
en blijft het beleid grosso modo onveranderd ten opzichte van de huidige Vijfde
Nota en het oude NVVP.Over de aanpassing van het Vierde Nationaal Milieubeleidsplan (NMP4) zal
het kabinet voor de behandeling van de VROM-begroting een Uitvoeringsnotitie
Milieubeleid aan de Kamer sturen. De belangrijkste bijstellingen van het nationaal
milieubeleid naar aanleiding van het Strategisch Akkoord en de veranderde
financiële mogelijkheden zullen hierin worden aangekondigd. Het beleid
in de Nota Ruimte en het vernieuwde NVVP zal op deze uitvoeringsnotitie worden
afgestemd. Inhoudsopgave Voorwoord2   Inhoudsopgave3   Samenvatting4   1.Inleiding6    2.Bijstelling van het ruimtelijk beleid10  2.1 Bestuurlijke vormgeving11  2.2 Stedelijke gebieden12 2.3 Landelijke gebieden15  2.4 Verkeer en vervoer18  2.5 Uitvoering21   3.Vervolgproces24SamenvattingHet nationaal ruimtelijk beleid wordt aangepast op grond van het Strategisch
Akkoord. Dit betekent vooral minder Haagse regels, maar ook aanpassing van
de ambities omdat het kabinet geen extra geld beschikbaar heeft. Door minder
Haagse regels en door verruiming van de bestaande beleidskaders verwacht het
kabinet dat private partijen samen met de overheid beter in staat zullen zijn
om maatwerkoplossingen te bedenken en uit te voeren. De planologische beleidsuitspraken
van de Vijfde Nota en het Tweede Structuurschema Groene Ruimte worden geïntegreerd
in één nota: de Nota Ruimte. Zo wordt het aantal rijksnota's
verkleind en de eenduidigheid van het rijksbeleid vergroot.Een vitaal platteland en sterke steden vragen om inspanningen op een breed
front. De steden moeten voldoen aan de eisen die bewoners, bedrijven, instellingen
en bezoekers stellen aan een stad: veilig en aantrekkelijk. Het platteland
vraagt om ruimte voor een meer multifunctioneel gebruik. Op het platteland
kunnen woningen gebouwd worden voor tenminste de eigen bevolkingsgroei en
het areaal van door het rijk aangewezen stringent beschermde groene gebieden
wordt verminderd. Alleen voor natuurgebieden (Ecologische Hoofdstructuur,
Vogel- en Habitatrichtlijngebieden en gebieden die vallen onder de Natuurbeschermingswet)
schrijft het rijk nog een planologische bescherming voor. Niet langer wordt
aan elke gemeente opgedragen met voorstellen te komen voor rode contouren.
Het instrument van de rode contour zal alleen nog in specifieke situaties
van toepassing zijn. Het is niet meer per definitie nodig de kern met een
rode contour te omsluiten. Het aantal kwaliteitseisen voor de rode contour
wordt sterk beperkt.Het nationaal ruimtelijk beleid zorgt er voor dat de verhouding tussen
bouwen in stedelijke gebieden en in landelijke gebieden in balans blijft,
zonder te vervallen in starre beleidskaders. Het landelijk gebied moet niet
vollopen met verstedelijking en de steden moeten aantrekkelijker worden voor
inwoners met midden- en hoge inkomens. Voorkomen moet worden dat in de steden
een te hoog aandeel van mensen met lage inkomens en allochtonen ontstaat.
Er is vooral vraag naar centrumstedelijke milieus, groenstedelijke milieus
en naar meer ruimte in en om de woning. Het ruimtelijk beleid maakt dit mede
mogelijk. De overgrote meerderheid van alle bewoners van Nederland woont en
werkt in de grotere stedelijke gebieden. Investeringen van het rijk, maar
ook van andere overheden en marktpartijen komen dan ook vooral in deze gebieden
terecht. Deze bundeling is ook gewenst voor een goede benutting van de verkeers-
en vervoersinfrastructuur en andere voorzieningen.De wensen om wonen en werken te bundelen in stedelijke gebieden èn
ruimte op het platteland te bieden, kunnen met elkaar op gespannen voet staan.
De precieze invulling van de balans tussen stedelijke en landelijke gebieden
kan het best gemaakt worden door de provincies. Het kabinet zal aan elke provincie
vragen een voorstel te doen voor het aandeel van nieuwe verstedelijking dat
in de bundelingsgebieden van stedelijke netwerken terecht komt en voor het
aandeel van het landelijk gebied, daarbij rekening houdend met de aanpassing
van het nationaal ruimtelijk beleid, zoals verwoord in deze brief. Het rijk
beoordeelt de voorstellen van de provincies voor bundeling van wonen en werken
en neemt na bestuurlijk overleg deze gegevens over in de Nota Ruimte. Provincies
bepalen in overleg met (samenwerkende) gemeenten de verstedelijkingsmogelijkheden
in het landelijk gebied. De gemeenten hebben het voortouw bij het bepalen
van het precieze aantal woningen. Ook in de Nationale Landschappen is ruimte voor de opvang van de eigen
bevolkingsgroei. Daar zal het rijk ook middelen inzetten om de groene kwaliteiten
te verbeteren en de noodzakelijke wateropvang te garanderen. De Nationale
en Provinciale Landschappen uit de huidige Vijfde Nota en het Tweede Structuurschema
Groene Ruimte worden samengevoegd tot één categorie Nationale
Landschappen. Het gaat hier om behoud en ontwikkeling van zowel grootschalige
landschappen onder verstedelijkingsdruk als van landschappen van (inter)nationale
cultuurhistorische betekenis. In overleg met de betrokken decentrale overheden
zal het kabinet een selectie van deze waardevolle landschappen van nationaal
belang maken om ervoor te zorgen dat het aantal en het totale oppervlak beperkt
blijft.Gemeenten hebben een eigen verantwoordelijkheid om de eigen bevolkingsgroei
op te vangen en aan de woonwensen van de eigen bevolking tegemoet te komen.
Ze zullen onder andere hun bestemmingsplannen hierop moeten inrichten. De
provincies geven slechts tot op regionaal niveau de kaders aan. Belangrijk
is aandacht bij de gemeenten voor de positie van alle woningzoekenden op de
woningmarkt, in het bijzonder die van senioren, éénverdieners
en starters. Het kabinet zal verder bezien of de Huisvestingswet, waar het
gaat om woonruimteverdeling, hierop toegesneden kan worden zodat gemeenten
er gebruik van kunnen maken. Het is wel van belang verstoringen in de werking
van de woningmarkt zoveel mogelijk te beperken. De provincies voeren ruimtelijk
beleid voor bedrijventerreinen en bovenlokale voorzieningen. Voor de uitvoering
van dit beleid zijn gemeenten verantwoordelijk. Bedrijventerreinen moeten
goed in het landschap zijn ingepast en optimaal aansluiten op de infrastructuur.In het verkeers- en vervoersbeleid zal centraal blijven staan dat de groei
van de mobiliteit wordt geaccommodeerd en dat tegelijkertijd bereikbaarheid,
veiligheid en kwaliteit van de leefomgeving worden verbeterd. Hierbij past
een instrumentenmix van benutten, bouwen en – op de langere termijn –
betalen voor mobiliteit. De aanpak wordt gekenmerkt door keuzevrijheid, een
zakelijke benadering, meer publiek-private samenwerking en flexibiliteit.
Om de bereikbaarheid te verbeteren, richt het NVVP zich op verbetering van
de nationale hoofdinfrastructuur, waaronder de verbindingen tussen de twee
mainports, de nationale stedelijke netwerken en de grote centra in het buitenland.
Het stelsel van hoofdinfrastructuur binnen en tussen de nationale stedelijke
netwerken vormt de ruggengraat van de nationale ruimtelijke hoofdstructuur.
Het kabinet streeft ernaar alle nationale stedelijke netwerken goed aan te
sluiten op de internationale verkeers- en vervoersnetwerken. Het kabinet zal
de investeringen in de verkeers- en vervoersinfrastructuur en de verstedelijkingsopgave
zowel in beleid als in uitvoering op elkaar afstemmen.Weliswaar komen er in Nederland meer mogelijkheden voor de bouw van woningen
in het landelijk gebied, maar er is meer nodig. Het kabinet wil zeker zijn
dat er, ook op middellange en lange termijn, structureel voldoende ruimte
is voor verstedelijking. Dit geldt met name in West-Nederland, waar een grote
ruimtevraag en een grote druk op de woningmarkt bestaat en beperkte ruimtelijke
mogelijkheden zijn. Daarom onderschrijft het kabinet de ruimtelijke reserveringen
van de eerdere uitwerking voor de Deltametropool, zoals die in de PKB-tekst
van de huidige Vijfde Nota is opgenomen. Dit betekent dat het kabinet blijft
uitgaan van de voorziene groei van Almere voor de Noordvleugel voor de periode
vanaf 2010. In het integraal ontwikkelingsplan Almere, waarbij het rijk
en verschillende decentrale overheden zijn betrokken, zal worden opgenomen
onder welke condities de verdere verstedelijking zal plaatsvinden, met welk
tempo en met welke mogelijkheden voor fasering. Daarbij zal rekening
worden gehouden met de ontwikkeling van vraag en aanbod in de Noordvleugel.
Het kabinet houdt ook vast aan de in de huidige Vijfde Nota opgenomen aanpassingen
van de grenzen van het Groene Hart. De ontwikkeling van de Zuidplaspolder
voor de Zuidvleugel voor de periode vanaf 2010 blijft dan ook mogelijk.
Alleen het huidige marinevliegkamp Valkenburg komt voorlopig niet beschikbaar
voor verstedelijking. Voor de lange termijn (na 2020) moet verstedelijking
ter plaatse overigens niet onmogelijk worden gemaakt.Voor de uitvoering van rijksbeleid is op dit moment geen extra geld beschikbaar
gesteld. Dit betekent niet dat de beleidsconcepten van de huidige Vijfde Nota
en het NVVP automatisch moeten worden aangepast. Het ontbreken van extra financiële
middelen en een aantal bezuinigingstaakstellingen geeft wel aanleiding voor
een scherpe en consistente prioriteitsstelling en fasering van de uitvoering.
Het kabinet zal, mede op basis van overleg met de andere overheden, de investeringsruimte
voor nationale projecten en programma's prioriteren c.q. herprioriteren. Omdat
er minder financiële ruimte is, zal het kabinet rijksbudgetten gerichter
inzetten en decentrale geldstromen bundelen en «ontschotten».
De mogelijkheden van Europese financieringsstromen zullen beter worden benut.Voor de uitvoering van de Nota Ruimte zal het kabinet één
Uitvoeringsprogramma Nationaal Ruimtelijk Beleid uitbrengen. Het uitvoeringsprogramma
zal de afstemming tussen enerzijds nationale beleidsconcepten, zoals stedelijke
netwerken en Nationale Landschappen, en anderzijds de relevante rijksprojecten
en -programma's van de verschillende departementen, zoals het MIT, GSB/ISV2,
het voorgenomen Meerjarenprogramma Groene Ruimte en het voorgenomen Actieplan
Bedrijventerreinen, inzichtelijk maken. In het uitvoeringsprogramma zal de
herprioritering van rijksinvesteringen zichtbaar worden gemaakt.Het kabinet zal een «Nationale Agenda voor een Vitaal Platteland»
aan de Tweede Kamer sturen. Deze agenda bestaat uit een beleidsbrief gekoppeld
aan een Meerjarenprogramma Groene Ruimte. In de beleidsbrief wordt inhoud
gegeven aan de door de Europese Unie ingezette koers om het landbouwbeleid
te verbreden naar een beleid voor het platteland.1. Inleiding «Waar we in Nederland de beschikbare ruimte en natuurwaarden
met velen delen, moeten wildgroei en verspilling worden voorkomen. Dat vergt
regels, maar vooral het stimuleren en sturen van ontwikkelingen. Duurzaamheid
is niet de toekomst plannen en vastleggen en daarmee de ontwikkeling op slot
doen, maar gewenste ontwikkelingen mogelijk maken en bevorderen.»De bovenstaande zinnen uit de «uitgangspunten en oriëntaties»
van het Strategisch Akkoord geven kernachtig aan waar het in het ruimtelijk
beleid om draait. Er ligt een grote opgave om te voldoen aan de ruimtebehoefte
en voorkeuren van een bevolking en een economie in een land waar op veel plaatsen
de ruimtedruk groot is en de totale vraag naar ruimte omvangrijk is in verhouding
tot de grootte van het land. Het is duidelijk dat statisch, conserverend beleid
hierop niet het antwoord kan zijn. De oplossing ligt in een dynamische, offensieve
en stimulerende benadering. Door voortdurende verbetering en herinrichting
moet de ruimte worden geschapen die nodig is, zonder dat de essentiële
kwaliteiten van Nederland verloren gaan voor bewoners en bedrijven, nu en
in de toekomst. «Het klimaat voor ondernemen wordt gestimuleerd door een
ruimtelijk ontwikkelingsbeleid en een milieubeleid dat gericht is op het stellen
van algemene grenzen en het sturen van ontwikkelingen daarbinnen.»Het nationaal ruimtelijk beleid richt zich op strategische ontwikkelingen
en kaderstelling ten aanzien van ruimtelijke ontwikkelingen van nationaal
belang: de lange termijnontwikkeling van de hoofdstructuur van de verstedelijking
(inclusief de ruimtelijk-economische hoofdstructuur), de natuurgebieden en
waardevolle landschappen, de hoofdinfrastructuur, zee- en luchthavens, militaire
terreinen, de hoofdwatersystemen en de aansluiting van deze Nederlandse structuren
op de omringende Europese ruimte. Om aan de verschillende doelen ruimte te
kunnen geven, moet wel de algehele ruimtelijke samenhang van Nederland goed
in het oog worden gehouden: dat is een rijksverantwoordelijkheid. Het kabinet
acht de analyses, hoofddoelstellingen en beleidsconcepten van de Vijfde Nota
Ruimtelijke Ordening, Tweede Structuurschema Groene Ruimte en het NVVP een
goede basis om de aanpassingen vorm te geven. «Het rijksbeleid beperkt zich in hoofdzaak tot strategische
ontwikkelingsstrategieën en investeringen die van nationaal belang zijn
en structuur geven aan regionale ruimtelijk-economische ontwikkeling.»Het Strategisch Akkoord richt zich op een andere verdeling van verantwoordelijkheden
tussen rijk en provincie en tussen provincie en gemeenten. Daarnaast gaat
het Strategisch Akkoord uit van meer ontwikkelingsmogelijkheden en meer ruimtelijke
dynamiek. Door minder Haagse regels en door verruiming van de bestaande beleidskaders
verwacht het kabinet dat marktpartijen samen met de overheid beter in staat
zullen zijn om maatwerkoplossingen te bedenken en uit te voeren. Het kabinet
biedt meer ruimte aan maatschappelijke belangen en ontwikkelingen en gaat
daar niet tegenin.Het ruimtelijk beleid moet robuust en flexibel zijn. Om ongewenste verrassingen
te voorkomen wordt rekening gehouden met een hoge ruimtevraag. Niet omdat
dit op lange termijn het meest waarschijnlijk is, maar om niet voor verrassingen
te worden gesteld. Vallen de prognoses lager uit, dan is het makkelijker om
de fasering van de realisatie bij te stellen dan in het omgekeerde geval:
temporisering is eenvoudiger dan versnelling. Voor verstedelijking geldt dat
bij een minder hoge groei het tempo kan worden aangepast. Voor investeringen
in infrastructuur geldt dat minder: daar moet tijdig gekozen worden, omdat
de termijnen van realisatie lang zijn. Dit geeft ook aan dat een nauwgezet
samenspel tussen verstedelijkingsbeleid en infrastructuurbeleid van het grootste
belang is. Gezien de complexiteit en de kosten van projecten in bestaand bebouwd
gebied en de soms moeizame verwerving en ontwikkeling van nieuwe locaties,
is voldoende ruimtereservering van grote betekenis voor de continuïteit
van de woningbouwproductie en de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen.Bij beleid en uitvoering moet het rijk met één mond spreken
en daar ook naar handelen. Dat betekent een gecoördineerde inzet van
rijksmiddelen en meer afgestemde regelgeving. De beperkte financiële
middelen geven aanleiding voor een scherpe prioriteitsstelling zodat rijksgelden
gericht en effectief worden besteed. Met name wat betreft de groene ruimte
en de verkeers- en vervoersinfrastructuur heeft het kabinet hiervoor al een
aantal concrete voornemens. «De Vijfde Nota en het NVVP moeten worden aangepast.»Het nationaal ruimtelijk beleid strekt zich ook uit tot stimulering –
en waar nodig regulering – van gewenste ruimtelijke ontwikkelingen die
niet of niet optimaal tot stand komen als er geen sturing vanuit de rijksoverheid
plaats vindt. Een voorbeeld hiervan is het beleid voor externe veiligheid. «Terugdringen van regelzucht en bureaucratie. Dit impliceert
dat de politiek moet kunnen leven met verschillen in uitvoering, waaronder
verschillen in kwaliteit. Dat bij de bescherming van algemene belangen volstaan
moet worden met minder nuancering, minder doelen en minder onderscheiden situaties.»Het aantal kaders dat het rijk stelt moet wel beperkt zijn. De verantwoordelijkheid
voor de uitvoering van het ruimtelijk beleid ligt vooral bij gemeenten en
provincies. Zij maken vele afwegingen die de burger direct raken. De rol van
de provincie voor bovenlokale afwegingen zal worden versterkt, die van het
rijk beperkt. Gemeenten krijgen minder regels opgelegd en hebben daarmee meer
ruimte voor eigen beleid. Het kabinet wil zo min mogelijk op de stoel van
de andere overheden gaan zitten en wil niet nodeloos de mogelijkheden voor
lokaal en regionaal maatwerk aan banden leggen. Het is belangrijk dat de provincies,
waar nodig, werk maken van een spoedige aanpassing van de streekplannen aan
het rijksbeleid en de gemeenten van de bestemmingsplannen, zodat de uitvoering
centraal komt te staan.«De huidige notacultuur en het bijbehorend bureaucratische
voorbereidingsproces moeten worden doorbroken. Er moeten minder grote nota's
komen.»Het kabinet wil zo snel mogelijk aan de slag met de uitvoering van het
beleid en wil ook de andere overheden en marktpartijen daartoe in staat stellen.
Het is nu tijd voor resultaten en prestaties die duidelijk zichtbaar worden
voor de burgers. De Nota Ruimte en het NVVP moeten dan ook zo snel mogelijk
worden vastgesteld om dat mogelijk te maken. De Nota Ruimte en het vernieuwde
NVVP zijn vooral gericht op de lange termijn. Mede als gevolg van de beperktere
financiële middelen worden voor de korte termijn door het kabinet prioriteiten
gesteld in de uitvoering. Het Meerjarenprogramma Infrastructuur en Transport
(MIT) is bijgesteld in de begroting voor 2003. Het voornemen is het MIT te
verlengen tot en met 2014. Uit het Uitvoeringsprogramma Nationaal Ruimtelijk
Beleid zal blijken welke ruimtelijke doelen het kabinet zich stelt tot 2006. «In het beleid moet de nadruk verschuiven van de voorbereiding naar
de uitvoering; van plannen, nota's en richtlijnen naar resultaatgerichte en
concrete uitvoering.»Het kabinet wil mensen, instellingen en organisaties aanspreken en stimuleren
om initiatief en eigen verantwoordelijkheid te nemen. Om dit makkelijker en
aantrekkelijker te maken zal het kabinet het aantal Haagse regels beperken.
Teveel regels zorgen voor een schijn van duidelijkheid en veiligheid en leiden
vaak tot onnodige vertraging en bureaucratie. In lijn hiermee wil het kabinet
het ruimtelijk relevant rijksbeleid bij voorkeur in PKB's vastleggen en alleen
waar en wanneer nodig, nadere inhoudelijke beleidskaders uitbrengen. Het aantal
nota's en rijksregels voor het ruimtelijk rijksbeleid en de uitvoering daarvan
zal worden beperkt en deze nota's en regels zullen helderder en beter worden
afgestemd. Het kabinet wil zo helderheid scheppen en ruimte laten voor provincies
en gemeenten. Zij hebben veel directer dan het rijk te maken met ruimtelijke
plannen en initiatieven die de burger raken en moeten daarbij
meer hun eigen keuzen kunnen maken. Gelijktijdig zet het kabinet zich in voor
behoud en duurzame ontwikkeling van een aantal ruimtelijke waarden van (inter)nationaal
belang die de ruimtelijke kwaliteit van Nederland als geheel bepalen. Dit
betekent een selectiever en krachtiger beleid waarin scherper gestuurd wordt
op die onderdelen van het ruimtelijk beleid die nationale betekenis hebben.
Om de uitvoering van het beleid te verbeteren kiest het kabinet voor een ruimtelijk
dynamisch ontwikkelingsbeleid.«Aan de provincies en gemeenten worden de ruimte en de middelen
geboden om een versterkte rol te spelen bij de eigen regionale gebiedsgerichte
ontwikkeling. Daarbij kunnen marktpartijen actief betrokken worden. Er moet
meer ruimte komen voor afwegingen op decentraal niveau.»In het verkeers- en vervoersbeleid zal centraal blijven staan dat de groei
van de mobiliteit wordt geaccommodeerd en dat tegelijkertijd de bereikbaarheid,
veiligheid en kwaliteit van de leefomgeving worden verbeterd. Hierbij past
een instrumentenmix van benutten, bouwen en – op de langere termijn –
betalen voor mobiliteit. Ook zijn technologie, normstelling en handhaving
van belang. De aanpak wordt gekenmerkt door keuzevrijheid (burgers en bedrijven
kiezen zelf), een zakelijke benadering (instrumenten worden ingezet naar effectiviteit),
meer publiek-private samenwerking, en flexibiliteit (eens per twee jaar actualiseren
van het uitvoeringsdeel van het NVVP). Ook de decentralisatie uit het oude
NVVP blijft in het vernieuwde NVVP onveranderd: «decentraal wat kan
en centraal wat moet». De regio's krijgen meer beleidsvrijheid om een
eigen verkeers- en vervoersbeleid te voeren en de decentralisatie van rijksmiddelen
(GDU) stelt de regio's daartoe ook financieel meer in staat. «Meer ruimte in en om de woning moet het uitgangspunt zijn»Het kabinet gaat, net als in de huidige Vijfde Nota en het Tweede Structuurschema
Groene Ruimte, uit van behoud van de verscheidenheid van stad en land. Daarbij
horen sterke steden en een vitaal platteland. In sterke steden moet genoeg,
en voldoende gevarieerd worden gebouwd om de bevolking vast te houden, net
name de midden- en hogere inkomens. Vooral in de vier grote steden is dit
de laatste decennia lastig gebleken. Op het platteland moet tenminste ruimte
zijn om de eigen bevolkingsgroei te kunnen opvangen. Bewoners van een gebied
moeten zich niet gedwongen voelen te verhuizen naar elders door een gebrek
aan geschikte woningen. Wat hierbij van belang is: de totale woningbouwproductie
in Nederland moet omhoog èn beter gaan aansluiten bij de vraag. Nu
loopt het woningtekort op, stijgen de prijzen, stagneert de doorstroming,
nemen de wachttijden in de huursector toe en ligt de stedelijke vernieuwing
achter op schema. Marktpartijen en woningbouwcorporaties moeten méér
woningen bouwen, en dan vooral woningen die aansluiten bij de vraag: gevarieerder
en kwalitatief beter. Eventuele aanvullende ruimtereserveringen voor de middellange
en lange termijn mogen niet ten koste gaan van de ruimte voor werken. De Minister
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) zal de Tweede
Kamer informeren over de maatregelen die het kabinet wil treffen om de knelpunten
op te heffen en de woningbouwproductie al op korte termijn aan te jagen. «In de grote en grotere steden zal -om de middenklassen
en hogere inkomens weer aan de stad te binden én om te komen tot een
evenwichtiger verdeling van bevolkingsgroepen- een gevarieerder woningaanbod
met een betere woningkwaliteit tot stand moeten komen.»De wensen om enerzijds wonen en werken te bundelen in stedelijke gebieden
en anderzijds ruimte op het platteland te bieden, kunnen met elkaar op gespannen
voet staan. Nieuwe woningen op het platteland kunnen bewoners uit de steden
aantrekken. Voorkomen moet worden dat in de steden een te groot aandeel van
mensen met lage inkomens en allochtonen ontstaat. De kracht van de steden
neemt dan af in plaats van toe. Een ruim aanbod van bedrijventerreinen op
het platteland, kan dit effect versterken.Voor de kracht en positie van de steden moet er voldoende ruimte zijn
voor de verstedelijking vooral in, rond en bij de steden. Daar moet dan ook
een belangrijk deel van de verstedelijking worden gebundeld: het kabinet houdt
vast aan bundelingspercentages per provincie, zij het dat de provincies hiervoor
de voorstellen doen en het rijk deze niet op voorhand oplegt. Woningen, bedrijven
en voorzieningen worden zo dicht mogelijk bij elkaar gebracht en de mobiliteitsgroei
wordt beperkt. In samenhang hiermee zullen bestaande knelpunten in de verkeers-vervoersinfrastructuur
op korte termijn worden aangepakt en opgelost. Ook daarvoor is op een aantal
plaatsen ruimte nodig. Een speciale spoedwet Wegverbreding is in procedure
gebracht, die inmiddels voor advies bij de Raad van State ligt.Er wordt door het kabinet gericht gewerkt aan versterking van de internationale
concurrentiepositie, het vestigingsklimaat en de ruimtelijk-economische dynamiek
van Nederland. De luchthaven Schiphol en de Rotterdamse zeehaven zijn daarbij
van grote betekenis, maar dat geldt ook voor de aantrekkelijkheid van de grote
en middelgrote steden en de ontwikkeling van een beperkt aantal hoogstedelijke
centra van internationale allure (de zes sleutelprojecten). Bescherming is
nodig voor natuurgebieden en waardevolle landschappen van nationaal belang.
Voor een goede bescherming tegen overstromingen en beperking van de wateroverlast
is ruimte nodig. Ook in internationaal verband zal het kabinet zich hiervoor
inzetten. Daarbij gaat het onder meer om een snelle uitvoering van de verschillende
projecten in de stroomgebieden van Rijn en Maas die van invloed zijn op de
waterhuishouding van Nederland. De recente overstromingen in Tsjechië
en Duitsland hebben het belang hiervan opnieuw onderstreept. Veiligheid stelt
strenge eisen aan het transport van gevaarlijke stoffen, maar ook aan de inrichting
van de ruimte langs bepaalde transportroutes en de bebouwing langs de kust.
Het kabinet wil burgers een groter gevoel van veiligheid geven: ook het ruimtelijk
beleid moet daaraan bijdragen.2. Bijstelling van het ruimtelijk beleidNederland kent stedelijke en landelijke gebieden met elk hun eigen karakteristieken.
Eén van de doelen van het nationaal ruimtelijk beleid is de balans
tussen stedelijke en landelijke gebieden in stand te houden, zonder te vervallen
in starre beleidskaders. Op het platteland is weliswaar ruimte voor woningbouw
voor tenminste de eigen bevolkingsgroei, maar het platteland moet tegelijkertijd
niet vollopen met verstedelijking. De steden moeten aantrekkelijker worden
voor bedrijven en voor inwoners met hoge en middeninkomens. De overgrote meerderheid
van alle bewoners van Nederland woont en werkt in de grotere stedelijke gebieden.
Investeringen van het rijk, maar ook van andere overheden en marktpartijen
komen dan ook vooral in deze gebieden terecht. Deze bundeling is ook gewenst
voor een goede benutting van de verkeers- en vervoersinfrastructuur en andere
voorzieningen. De precieze invulling van de balans tussen stedelijke en landelijke
gebieden kan het best gemaakt worden door de provincies. Deze balans is immers
ook het uitgangspunt voor het gebiedsgericht beleid waarin de provincies een
regierol vervullen. Bovendien is de balans niet voor heel Nederland
dezelfde. Het kabinet zal aan elke provincie vragen een voorstel te doen voor
het aandeel van nieuwe verstedelijking dat in de bundelingsgebieden van stedelijke
netwerken terecht komt en voor het aandeel van het landelijk gebied, daarbij
rekening houdend met de aanpassing van het nationaal ruimtelijk beleid, zoals
verwoord in deze brief. Het rijk beoordeelt de voorstellen van de provincies
voor bundeling van wonen en werken en neemt na bestuurlijk overleg deze gegevens
over in de Nota Ruimte. De provincie heeft de beleidsruimte om binnen het
aandeel nieuwe verstedelijking dat in de bundelingsgebieden terecht komt,
te schuiven tussen verschillende bundelingsgebieden. Provincies bepalen in
overleg met (samenwerkende) gemeenten de verstedelijkingsmogelijkheden in
het landelijk gebied. De provincies geven vervolgens aan in welke delen van
het landelijk gebied woningbouw mag plaatsvinden voor ten hoogste, dan wel
tenminste de eigen bevolkingsgroei. Uitgangspunt hierbij is dat in waardevolle
landschappen van nationaal belang alleen voor ten hoogste de eigen bevolkingsgroei
kan worden gebouwd. De gemeenten hebben het voortouw bij het bepalen van het
precieze aantal woningen.Het instrument van de rode contour zal alleen van toepassing zijn waar
bescherming van landschap en natuur aan de orde is en eventueel waar het gaat
om veiligheid tegen overstromingen of beperking van de wateroverlast. Het
is niet meer per definitie nodig de kern met een rode contour te omsluiten.
Het aantal kwaliteitseisen voor de rode contour wordt sterk beperkt. Ter bescherming
krijgen alleen natuurgebieden nog een groene contour met een bijbehorend nee-tenzij
regime.2.1 Bestuurlijke vormgevingHet kabinet hecht aan een transparante en democratisch gelegitimeerde
organisatie van het binnenlands bestuur. Het kiest voor een heldere verdeling
van verantwoordelijkheden tussen rijk, provincies en gemeenten («decentraal
wat kan; centraal wat moet») en voor een democratische inbedding van
de regionale samenwerking binnen het huis van Thorbecke. Provincies en (samenwerkende)
gemeenten krijgen hiermee een duidelijke positie in het ruimtelijk beleid:
zij werken het rijksbeleid uit en kunnen daarnaast eigen ruimtelijk beleid
voeren. Daardoor ontstaat ook meer ruimte voor maatwerk en betrokkenheid van
marktpartijen en maatschappelijke organisaties bij het ruimtelijk beleid en
de uitvoering.Verschillende belangrijke ruimtelijke afwegingen komen bij de provincie
bij elkaar: afwegingen over de ruimtebehoefte voor woningen, bedrijventerreinen
en bovenlokale voorzieningen en ruimte voor water, landbouw, natuur en landschap.
Provincies vervullen daarom een wezenlijke, intermediaire rol. Het is in dit
licht ongewenst dat de huidige kaderwetgebieden bij de planvorming en planvaststelling
naast en nevengeschikt aan de provincies functioneren. De Kaderwet Bestuur
in Verandering wordt afgeschaft. Meer verplichtende samenwerking tussen gemeenten
zal waar nodig worden vormgegeven via een aangepaste Wet Gemeenschappelijke
Regelingen (WGR). Hiermee wordt de planhiërarchie tussen de provincies
en de samenwerkende gemeenten hersteld. Om dezelfde reden worden geen uitvoeringsafspraken
meer gemaakt met andere bestuurlijke platforms, zoals de «landsdelen».
Bij de provincies, de vier grote steden en een aantal middelgrote steden bestaat
er een groot draagvlak om de bestaande samenwerking voor het ruimtelijk beleid
voort te zetten. Een voorbeeld hiervan is de samenwerking in de Deltametropool.
Het kabinet zal aan deze samenwerkende decentrale overheden geen middelen
ter beschikking stellen, maar wel met hen overleggen over verdere visievorming,
formulering van gezamenlijke prioriteiten en daarbij passende majeure rijksinvesteringen.
De afspraken over uitvoering van het beleid en eventuele rijksbijdragen
zullen met elke provincie, en waar nodig met andere betrokken overheden, afzonderlijk
worden gemaakt.«De mogelijkheid van tussengemeentelijke oplossingen en
gemeenschappelijke regelingen dient intensiever te worden benut voor grensoverschrijdende
problemen. De Wet Gemeenschappelijke Regelingen zal met het oog daarop worden
uitgebreid, zodat in voorkomende gevallen meer verplichtende samenwerking
mogelijk is, waarbij de provincie een toezichthoudende rol kan vervullen.
De Kaderwet Bestuur in verandering wordt per 1 januari 2004 afgeschaft.»Dát samenwerking op regionaal niveau nodig is, staat buiten kijf:
de vitaliteit van de steden en de ontwikkelingen in het meer landelijke gebied
daaromheen hangen nauw met elkaar samen als het om wonen, werken, groen en
bereikbaarheid gaat. Het grotestedenbeleid moet beter regionaal worden afgestemd
en ingebed. De ontwikkelingen in en om de steden versterken elkaar; ongewenste
afwentelingseffecten moeten worden voorkomen. Dit is noodzakelijk om doelstellingen
als een evenwichtiger aanbod van woonmilieus en toegankelijker groen in en
om de stad te kunnen realiseren. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
zal binnenkort in een beleidsnotitie de hoofdlijnen van een aangepaste WGR
schetsen. In de Nota Ruimte en het vernieuwde NVVP zullen de consequenties
hiervan voor het ruimtelijk en verkeers- en vervoersbeleid worden aangegeven.Het kabinet heeft de intentie snel en slagvaardig resultaten te boeken.
Op het terrein van verkeer en vervoer hebben de zeven kaderwetgebieden een
belangrijke uitvoerende rol bij de exploitatie van het openbaar vervoer en
de investeringen in lokale en regionale infrastructuur. Het kabinet hecht
ook in de nieuwe situatie (intergemeentelijke samenwerking op basis van een
aangepaste WGR) aan voortgezette uitvoering van deze taken op dit niveau.
Wel zullen de planningstaken op het terrein van verkeer en vervoer zullen
worden ingebed in de provinciale planhiërarchie. Om een naadloze overgang
van de oude naar de nieuwe systematiek – en daarmee een continue uitvoering
van juist deze uitvoeringstaken – te waarborgen, zal de samenwerking
op basis van de Kaderwet worden verlengd tot 1 januari 2005.2.2 Stedelijke gebiedenEen overgrote meerderheid van alle bewoners van Nederland woont in de
grotere stedelijke gebieden. Het aandeel van deze gebieden in de werkgelegenheid
van Nederland is zelfs nog groter. Investeringen van het rijk, maar ook van
andere overheden en marktpartijen komen dan ook vooral in deze gebieden terecht.
Voor een zo groot mogelijk effect hiervan is aansluiting op de ruimtelijke
ontwikkelingen èn een goede en heldere organisatie vereist. Het kabinet
beschouwt in dit verband de ruimtelijk-economische hoofdstructuur als een
wezenlijk onderdeel van de nationale ruimtelijke hoofdstructuur. Deze economische
structuur bestaat uit een samenhangend netwerk van steden, mainports, overige
economische centra en knooppunten, de belangrijkste weg-, vaar- en spoorverbindingen
en de aansluiting op de internationale verbindingen, alsmede de daaraan gekoppelde
economische ontwikkelingszones. In dit gebied dat 40% van het Nederlandse
oppervlak beslaat, bevindt zich 80% van de bevolking en de werkgelegenheid.
De noodzakelijke ruimte voor de economische ontwikkeling en dynamiek zal grotendeels
in dit gebied en in het bijzonder in de bundelingsgebieden voor verstedelijking
moeten worden gerealiseerd. Het kabinet onderscheidt in het rijksbeleid zes nationale stedelijke netwerken
en neemt de door de provincies en gemeenten vastgestelde regionale stedelijke
netwerken over in de definitieve verstedelijkingsafspraken tot 2010. Het beleid
is gericht op bundeling van de verstedelijking in deze nationale en regionale
stedelijke netwerken. De bestuurlijke samenwerking in deze netwerken kan verschillende
vormen aannemen, maar gaat steeds uit van de bestaande en democratisch gelegitimeerde
overheden: gemeenten en provincies.Voor een grotere samenhang van het ruimtelijk beleid in en rond de grotere
steden moeten met name de gemeenten in bundelingsgebieden samenwerken. Ter
ondersteuning hiervan zal de Wet Gemeenschappelijke Regelingen worden aangevuld
met een meer verplichtende vorm van samenwerking (zie ook paragraaf 2.1).De stedelijke netwerken verschillen van ruimtelijke schaal en afmeting.
Bovendien spelen er ruimtelijke opgaven op verschillende schaalniveaus. Voor
de Deltametropool heeft het gehele stedelijk netwerk met name een functie
voor de internationale uitstraling en de aantakking op de internationale netwerken.
Voor afspraken over de verstedelijking gaat het vooral om de gemeenten die
met elkaar een grote interactie hebben, zoals die van de huidige kaderwetgebieden.Stedelijke netwerken bieden de kans meer diverse en gespecialiseerde centra
in samenhang te ontwikkelen. Een belangrijke rijksbijdrage is gelegen in de
financiële middelen voor de zes sleutelprojecten, maar ook in het vinden
van betaalbare en haalbare oplossingen voor de veiligheidsknelpunten. Verschillende
projecten zijn namelijk niet eenvoudig uitvoerbaar gezien de rijksdoelstellingen
van het externe veiligheidsbeleid en de daaraan verbonden kosten. Het kabinet
zal onder andere nadenken over een aanpak van risicobronnen, technische innovaties
en aanpassing van productie, opslag, transport en gebruik van gevaarlijke
stoffen.Het kabinet gaat stimuleren dat provincies en gemeenten actief beleid
voeren om de midden- en hogere inkomens aan de steden te binden. Het aanbod
van woningen moet in de stedelijke gebieden beter gaan aansluiten op de vraag.
Dit kan door marktpartijen en woningbouwcorporaties de ruimte te geven voor
meer gevarieerde en kwalitatief betere woningen en door meer woningen in centrumstedelijke
en groenstedelijke milieus aan te bieden. In de verstedelijkingsafspraken
tot 2010 zullen afspraken over het kwalitatieve programma worden opgenomen.
Daarnaast zal, als onderdeel van de nieuwe GSB/ISV2-afspraken, worden ingezet
op een beperkt aantal wijken in een aantal grote en middelgrote steden met
het doel om daar de fysieke, de sociale en de economische problemen gericht
aan te pakken. Dit draagt bij aan het gericht versnellen van de noodzakelijk
stedelijke vernieuwing. De betreffende steden wordt gevraagd een voorstel
te doen voor de selectie van deze wijken. In het kader van de verstedelijkingsafspraken
zal het kabinet in overleg met provincies en gemeenten bezien of voor de middellange
en lange termijn meer ruimte in de streek- en bestemmingsplannen moet worden
gereserveerd voor wonen.Het kabinet wil met elke provincie uitvoerbare afspraken maken over de
mate van benutting van het bestaand bebouwd gebied en de mogelijkheden tot
intensivering. Dit betekent meer differentiatie en een vergroting van de beleidsruimte
van de provincie. Het generieke intensiveringsstreven van 50% zal in de Nota
Ruimte niet meer worden opgenomen. Voorts lijkt in verschillende regio's een
tekort aan ruimte voor bedrijventerreinen te ontstaan. In het
overleg met de (samenwerkende) provincies zullen afspraken worden gemaakt
over de aanpak daarvan. «... de wens om in het kader van het mobiliteitsbeleid wonen
en werken dichter bij elkaar te brengen.»Doordat zowel binnen als buiten bundelingsgebieden ruimte moet zijn voor
de eigen bevolkingsgroei en rode contouren niet langer in heel Nederland moeten
worden getrokken, ontstaat in de Nota Ruimte meer ruimte voor lokaal en regionaal
maatwerk en voor eigen afwegingen van andere overheden. Gemeenten hebben een
eigen verantwoordelijkheid om de eigen bevolkingsgroei op te vangen en aan
de woonwensen van hun bevolking tegemoet te komen. Ze zullen onder andere
hun bestemmingsplannen hierop moeten inrichten. De provincies geven slechts
tot op regionaal niveau de kaders aan.Weliswaar komen er in Nederland meer mogelijkheden voor de bouw van woningen
in het landelijk gebied, maar er is meer nodig. Het kabinet wil zeker zijn
dat er, ook op middellange en lange termijn, structureel voldoende ruimte
is voor verstedelijking. Dit geldt met name in West-Nederland, waar een grote
ruimtevraag en een grote druk op de woningmarkt bestaat en beperkte ruimtelijke
mogelijkheden zijn. Daarom onderschrijft het kabinet de ruimtelijke reserveringen
van de eerdere uitwerking voor de Deltametropool, zoals die in de PKB-tekst
van de huidige Vijfde Nota is opgenomen. Dit betekent dat het kabinet blijft
uitgaan van de voorziene groei van Almere voor de Noordvleugel voor de periode
vanaf 2010. In het integraal ontwikkelingsplan Almere, waarbij het rijk
en verschillende decentrale overheden zijn betrokken, zal worden opgenomen
onder welke condities de verdere verstedelijking zal plaatsvinden, met welk
tempo en met welke mogelijkheden voor fasering. Daarbij zal rekening worden
gehouden met de ontwikkeling van vraag en aanbod in de Noordvleugel (zie ook
paragraaf 2.4). Het kabinet houdt ook vast aan de in de huidige Vijfde
Nota opgenomen aanpassingen van de grenzen van het Groene Hart. De ontwikkeling
van de Zuidplaspolder voor de Zuidvleugel voor de periode vanaf 2010
blijft dan ook mogelijk. Alleen het huidige marinevliegkamp Valkenburg komt
voorlopig niet beschikbaar voor verstedelijking. De belangrijkste reden hiervoor
is dat een deel van de financieringsmogelijkheden is weggevallen. Voor de
lange termijn (na 2020) moet verstedelijking ter plaatse overigens niet onmogelijk
worden gemaakt. Het kabinet zal met de betrokken decentrale overheden nader
overleggen over mogelijke alternatieven.Naast de ruimte voor wonen is er ruimte nodig voor de economie. De provincies
ontwikkelen regionaal beleid voor de bedrijventerreinen en zorgen voor afstemming
van het kantorenaanbod. Bedrijventerreinen moeten goed in het landschap zijn
ingepast en optimaal aansluiten op de infrastructuur. Gemeenten zijn verantwoordelijk
voor de uitvoering van het beleid. Ruimte voor bedrijventerreinen moet in
eerste instantie in de bundelingsgebieden worden gezocht. Op deze manier worden
wonen en werken zo dicht mogelijk bij elkaar gebracht. Het beleid voor bedrijven
en voorzieningen (locatiebeleid) wordt gedecentraliseerd naar de provincies.
Het kabinet is van mening dat het rijk hiervoor geen gedetailleerde voorschriften
meer hoeft mee te geven en is het op dit punt eens met de door het vorige
kabinet ingezette lijn. Een consequentie van deze decentralisatie is wel dat
het kabinet uiterst terughoudend is met het opstellen van regels en criteria
voor lokale en regionale plannen. De huidige Vijfde Nota stelt vele eisen
aan het bouwen in een stad of dorp. Met de aanpassing van het «rode
contourenbeleid» zal een groot aantal van deze gedetailleerde uitspraken
geen onderdeel meer zijn van de Nota Ruimte (en het vernieuwde
NVVP), zodat het locatiebeleid ook daadwerkelijk wordt gedecentraliseerd.Om de beperkte rijksmiddelen voor bijvoorbeeld infrastructuur doelmatig
in te zetten zal samen met de betrokken provincies en gemeenten worden nagedacht
over de wenselijkheid van een voorkeursvolgorde bij de verdere ontwikkeling
van bouwplannen en dan met name in situaties van mogelijke overcapaciteit.
In meer algemene zin is er aandacht nodig voor de financiële consequenties
en de mogelijkheden voor een meer gefaseerde uitvoering. Andere doelen van
het rijksbeleid, zoals versnelling van de woningbouwproductie, moeten door
een eventuele fasering niet in het gedrang komen.Voor de kwaliteit van de leefomgeving in de stedelijke gebieden zijn voldoende
recreatieve mogelijkheden en groenvoorzieningen in en om de stad van belang.
Met name in de Randstad zijn er tekorten. Op korte termijn ontbreekt het aan
voldoende rijksmiddelen om die tekorten weg te werken. Daarom zullen de bestaande
plannen geherprioriteerd worden om middelen voor de Randstad vrij te maken.
Er zal daarbij ook een groter beroep op andere overheden worden gedaan. Bij
de ontwikkeling van nieuwe rode functies moet het groen integraal in de planning
en financiering worden meegenomen.2.3 Landelijke gebiedenVan het totale oppervlak van Nederland ligt het overgrote deel buiten
de bundelingsgebieden. Het betreft agrarische productiegebieden, maar ook
natuurgebieden of cultuurhistorisch waardevolle landschappen. Sommige delen
van Nederland hebben een belangrijke waarde voor de ruimtelijke hoofdstructuur
van Nederland; andere hebben belangrijke waarden op het gebied van natuur,
landschap en cultuurhistorie of voor de waterhuishouding. Met oog op een vitaal
en leefbaar platteland is enerzijds ruimte nodig voor maatschappelijke ontwikkelingen
en wensen en is anderzijds bescherming van bijzondere landschappelijke waarden
noodzakelijk. De gemeenten in de landelijke gebieden hebben net als alle andere
gemeenten een eigen verantwoordelijkheid om de eigen bevolkingsgroei op te
vangen en aan de woonwensen van hun bevolking tegemoet te komen. Belangrijk
is aandacht voor de positie van alle woningzoekenden op de woningmarkt, in
het bijzonder die van senioren, éénverdieners en starters. Zwakkere
groepen krijgen een sterkere positie op de woningmarkt als er een ruimer aanbod
van voor hen geschikte woningen is. Het kabinet zal verder bezien of de Huisvestingswet,
waar het gaat om woonruimteverdeling, hierop toegesneden kan worden zodat
gemeenten er gebruik van kunnen maken. Het is wel van belang verstoringen
in de werking van de woningmarkt zoveel mogelijk te beperken. «Om het platteland te behouden moet men het niet op slot
doen.»Vele landelijke gebieden in Nederland hebben zich ontwikkeld van gebieden
met een overwegend agrarische functie naar gebieden met een meer multifunctioneel
karakter. Er wordt niet alleen voedsel geproduceerd, maar in toenemende mate
ook gerecreëerd, gewoond en gewerkt. Ook bij individuele bedrijven is
steeds meer sprake van een multifunctioneel karakter, waarbij voedselproductie
één van de functies is. Die trend zal zich naar verwachting
de komende jaren doorzetten. Het kabinet wil selectief en onder condities
meer ruimte voor deze ontwikkeling bieden: het platteland moet niet «op
slot». Het kabinet zal zich bij de aanstaande herziening van het EU-beleid
sterk maken voor een goede aansluiting van het EU-plattelandsbeleid op het
bijgestelde Nederlandse beleid. Het ruimtelijk beleid voor recreatiewoningen en -complexen moet worden
aangepast. Een deel van de recreatiewoningen wordt permanent bewoond, terwijl
dat niet is toegestaan. De gedachten gaan ernaar uit recreatiewoningen en
-complexen te beoordelen binnen het planologisch kader voor de reguliere woningbouw,
met uitzondering van complexen van vakantiehuisjes die voor korte perioden
worden verhuurd. Dit wordt uitgewerkt in de Nota Ruimte, inclusief de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen rijk, provincie en gemeenten.«De groeiende ruimtebehoefte voor woningen en bedrijven
wordt evenwichtig ingepast in landschap, natuur en waterhuishouding.»Een aantal grootschalige landschappen onder stedelijke druk heeft het
kabinet in de huidige Vijfde Nota en het Tweede Structuurschema Groene Ruimte
aangewezen als Nationaal Landschap. Daarnaast zijn in het SGR2 landschappen
van (inter)nationale cultuurhistorische betekenis aangegeven als zoekgebieden
voor Provinciale Landschappen. Deze beide landschappen worden geïntegreerd
tot één categorie Nationale Landschappen. Het gaat hier om behoud
en ontwikkeling van zowel grootschalige landschappen onder verstedelijkingsdruk
als van landschappen met specifieke cultuurhistorische betekenis. In overleg
met de betrokken decentrale overheden, zal het kabinet een zodanige selectie
van deze waardevolle landschappen van nationaal belang maken dat het aantal
en het totale oppervlak beperkt blijft. De delen 1 en 2 van de huidige PKB's
Vijfde Nota en SGR2 zijn voor deze selectie het kader. Bij de selectie zullen
ook cultuurhistorische waarden worden betrokken, zeker wanneer het werelderfgoed
betreft dat op de UNESCO-lijst staat. Het kabinet houdt dus vast aan Nationale
Landschappen, maar neemt tegelijk afstand van een uiterst restrictieve benadering
waarbinnen slechts ruimte is voor «in beginsel zeer beperkte verstedelijking».
Ook Nationale Landschappen moeten ruimte bieden aan de eigen bevolkingsgroei
en niet «op slot worden gezet». Gezien het nationale belang van
deze waardevolle landschappen past grootschalige verstedelijking hier niet
bij. Wanneer een bepaald gedeelte nodig is voor een dergelijke verstedelijking
zal het kabinet de grens van het Nationaal Landschap ter plaatse aanpassen.
Wat betreft wonen is er in een Nationaal Landschap ruimte voor de eigen bevolkingsgroei,
maar ook niet meer dan dat. De ontwikkelingsmogelijkheden hangen af van de
kwaliteit van deelgebieden van het Nationaal Landschap.Bescherming en ontwikkeling van natuur, landschap en cultuurhistorie zijn
essentieel in deze landschappen. Het niet-verstedelijkte karakter staat voorop.
Verrommeling en functieverlies van gebieden, zoals bijvoorbeeld op bepaalde
plekken aan de randen van het Groene Hart, ondermijnen de ruimtelijke kwaliteit
van een aantal waardevolle landschappen van nationaal belang. Op bepaalde
plekken past ontwikkeling van meer vloeiende overgangen tussen stad en land.
Ruimte voor wonen in het landschap, in en aan het water of andere vormen van
dorps wonen is hiervan een voorbeeld. Het kabinet vraagt de provincies om
dit beleid verder te ontwikkelen en daarbij zoveel mogelijk te zorgen voor
kostendekkende plannen. Dit geldt ook voor verbetering van de algehele ruimtelijke
kwaliteit in de provincie en de mogelijkheden voor functiecombinaties. Het
kabinet zal zoveel mogelijk belemmeringen wegnemen om op die manier ondersteuning
te bieden aan provincies, gemeenten en private partijen die de ontwerp- en
inrichtingsopgaven ter hand nemen. «Op het platteland moet ruimte zijn om tenminste de eigen
woningbehoefte te kunnen opvangen.»Niet langer wordt aan elke gemeente opgedragen met voorstellen te komen
voor rode contouren. Slechts een beperkt aantal gemeenten zal met rode contouren
moeten aangeven waar de bebouwing eindigt: gemeenten langs de kust, in Nationale
Landschappen, in natuurgebieden (Ecologische Hoofdstructuur, Vogel- en Habitatrichtlijngebieden
en gebieden die vallen onder de Natuurbeschermingswet) en eventueel gemeenten
in noodoverloop- en retentiegebieden. Deze gemeenten trekken de rode contouren
zelf. Provincies zullen ze toetsen. Het aantal kwaliteitseisen voor de rode
contour wordt sterk beperkt. Verspreide bebouwing is echter nog steeds niet
toegestaan, behalve op plekken waar de kwaliteit van het landschap verbeterd
kan worden door een zorgvuldige combinatie met wonen, bijvoorbeeld in de vorm
van nieuwe landgoederen en nieuwe buitenplaatsen. Deze nieuwe landelijke woonmilieus
kunnen, net als nieuwe dorpen, bijdragen aan vergroting van de kwaliteit en
aantrekkelijkheid van het landschap buiten de bundelingsgebieden. Het kabinet
zal de mogelijkheden hiervoor verruimen. Provincies en gemeenten worden door
het kabinet opgeroepen dit samen met marktpartijen op te pakken en uit te
werken. In het landelijk gebied zorgen de provincies voor de noodzakelijke
afstemming tussen gemeenten voor alle ruimtelijke functies. «Gemeenten hebben het initiatief bij de vaststelling van
contouren en aantallen woningen.»Gebieden met de hoofdfunctie natuur worden begrensd met een groene contour
en planologisch beschermd met een nee-tenzij regime. In deze gebieden staat
de bescherming en ontwikkeling van natuur voorop. Het gaat alleen om de Ecologische
Hoofdstructuur, Vogel- en Habitatrichtlijngebieden en gebieden die vallen
onder de Natuurbeschermingswet. Hiermee wordt de omvang van groene contourgebieden
beperkt ten opzichte van de huidige Vijfde Nota. Energiewinning en de toeristisch-recreatieve
sector zijn belangrijke economische activiteiten in sommige groene contourgebieden.
Het kabinet zal aandacht besteden aan het ontwikkelingsperspectief van deze
activiteiten en bezien hoe deze kunnen worden ingepast. Daarbij zullen maatwerkoplossingen
worden gezocht voor recreatiebedrijven in de EHS en rekening worden gehouden
met de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn.Realisering en adequate bescherming van de Ecologische Hoofdstructuur
blijven van groot belang. Zowel vanwege de biodiversiteit als ook vanwege
extensieve recreatie. Bij de realisering van de Ecologische Hoofdstructuur
vindt een verschuiving plaats van verwerving naar particulier c.q. agrarisch
beheer. Deze verschuiving wordt mede ingegeven door de wens om de betrokkenheid
van bedrijven en bewoners bij natuur te versterken. Hierbij zal ook het aantal
«natuurdoeltypen» worden verminderd. Van de robuuste verbindingen
zal met de huidige rijksmiddelen slechts de helft gerealiseerd worden. Het
rijk beziet de mogelijkheden om de overige robuuste verbindingen op een andere
wijze te realiseren en vraagt provincies om hiermee rekening te houden.Het kabinet zal zo spoedig mogelijk een standpunt innemen over het aanduiden
van een aantal gebieden als noodoverloopgebied. Deze gebieden moeten bij grote
wateroverlast bewust en gecontroleerd vol kunnen stromen. Dit is het geval
bij grotere rivierafvoeren dan waarvoor het systeem is ontworpen. Afhankelijk
van dit kabinetsstandpunt zal in de Nota Ruimte worden opgenomen om welke
zoekgebieden het gaat.De landbouw is en blijft een belangrijke economische en landschappelijke
drager van het landelijk gebied. De rol van de grondgebonden landbouw, als beheerder van het landelijk gebied, zal worden versterkt. Om deze
functie te kunnen vervullen is het van belang dat bedrijven zich, ook in combinatie
met andere functies, kunnen blijven ontwikkelen. Het kabinet zet in op duurzame
ontwikkeling van een aantal kapitaalsintensieve sectoren zoals glastuinbouw,
bloembollenteelt, boomteelt en intensieve veehouderij. In de zandgebieden
blijft de reconstructie van de intensieve veehouderij en de extensivering
van de grondgebonden veehouderij een belangrijke doelstelling. De stapeling
van problemen op het gebied van landbouw, milieu en water wordt hier integraal
aangepakt. Deze aanpak blijft voor het kabinet een prioriteit. Hiervoor zijn
echter op rijksniveau thans beperkt middelen beschikbaar. De oplossing wordt
gezocht in een combinatie van temporiseren, inspelen op de ontwikkelingen
buiten de landbouw en co-financieren door andere overheden en marktpartijen.
Het gebrek aan voldoende rijksmiddelen heeft aanleiding gegeven het ruimtelijk
herstructureringsbeleid voor de bollenteelt te schrappen. Dit geldt ook voor
de Veenkoloniën, met uitzondering van enkele beperkte stimuleringsprojecten.
Voor het Westland stelt het Rijk wel middelen beschikbaar voor de herstructurering
van de glastuinbouw, maar niet voor de landschappelijke inpassing.2.4 Verkeer en vervoerHet Strategisch Akkoord zet op het terrein van verkeer en vervoer een
aantal nieuwe accenten in het beleid, die ook hun doorwerking zullen krijgen
in het vernieuwde NVVP. Het belangrijkste is wel dat in deze kabinetsperiode
de nadruk zal liggen op de uitvoering van een concreet programma van maatregelen,
dat al zichtbaar resultaat oplevert voor de burger in 2006. Om de bereikbaarheid
op de weg in 2006 te verbeteren, zijn de komende jaren een aantal wegverbredingen,
spitsstroken en nieuwe verbindingen voorzien. Daarvoor is een speciale spoedwet
in procedure gebracht, die inmiddels voor advies bij de Raad van State ligt.
In de praktijk gaat het om circa 25 trajecten in het hoofdwegennet. Daarnaast
wordt ingezet op een beter en slimmer gebruik van de bestaande infrastructuur.
De files zijn daarmee echter niet opgelost. In de begroting voor 2003 is daartoe
een groot aantal voorstellen opgenomen. Naast de inzet op een beter en slimmer
gebruik van de bestaande wegen zal in het vernieuwde NVVP voorrang worden
gegeven aan een beperkt aantal grotere projecten. Nagegaan wordt wat bijvoorbeeld
de mogelijkheden zijn voor herprioritering ten behoeve van de aanleg van de
A4 Delft–Schiedam en ondertunneling van de A2 in Maastricht. «Goede bereikbaarheid en ontsluiting [...] zijn essentieel
voor verdere economische groei. Dit vereist een consistent en slagvaardig
mobiliteitsbeleid. Aan de mobiliteitsbehoefte kan evenwel niet ongebreideld
tegemoet worden gekomen. Drukte op de wegen en in het openbaar vervoer is
de keerzijde van een welvarender samenleving.»De verscherpte prioriteitsstelling kan er toe leiden dat andere projecten
voorlopig wordt uitgesteld. Er zal een herprioritering van de bestaande programma's
weg èn spoor worden doorgevoerd. Om de bereikbaarheid te verbeteren,
richt het NVVP zich op verbetering van de nationale hoofdinfrastructuur, waaronder
de verbindingen tussen de twee mainports, de nationale stedelijke netwerken
en de grote centra in het buitenland. Het stelsel van hoofdinfrastructuur
binnen en tussen de nationale stedelijke netwerken vormt de ruggengraat van
de nationale ruimtelijke hoofdstructuur. Het kabinet streeft ernaar alle nationale
stedelijke netwerken goed aan te sluiten op de internationale verkeers- en
vervoersnetwerken. Het kabinet zal de investeringen in de verkeers- en vervoersinfrastructuur en de verstedelijkingsopgave zowel in beleid als in uitvoering op
elkaar afstemmen. «Het kabinet dient op korte termijn – in samenspraak
met de betrokken medeoverheden – na te gaan wat binnen de bestaande
middelen voor infrastructuur mogelijk is, inclusief eventuele herprioriteringen
(ten behoeve van bijvoorbeeld ondertunneling van de A2 in Maastricht en de
aanleg van de A4 in Midden-Delfland).»De betrouwbaarheid van het spoor wordt in de komende jaren verbeterd door
een versnelde aanpak van de achterstand in het spooronderhoud. Het aantal
storingen en vertragingen kan daardoor sterk verminderen. Op de langere termijn
gaat de aandacht uit naar een betere benutting van het spoor. Het kabinet
zal samen met de taakorganisaties en de vervoerders nog dit jaar een plan
presenteren dat als doel heeft de betrouwbaarheid van het spoorsysteem te
verhogen en de punctualiteit van de treindiensten te verbeteren.Het kabinet zal zorgen voor een tijdige ontsluiting van Vinex-locaties.
Voor de ontwikkeling van de zes nationale sleutelprojecten zal het rijk zijn
toezeggingen nakomen en bijdragen aan de ontwikkeling van centra van internationale
allure. De verantwoordelijkheid voor regionale infrastructuur wordt gedecentraliseerd.
De provincies en (samenwerkende) gemeenten krijgen meer ruimte en middelen
voor een eigen verkeers- en vervoerbeleid. Alleen wanneer het rijk vanuit
zijn nationale verantwoordelijkheid aan andere overheden een bijzondere ruimtelijke
taakstelling oplegt, kan het nodig zijn extra rijksmiddelen beschikbaar te
stellen voor verbetering van de regionale infrastructuur. «Verbetering van het openbaar vervoer inclusief de sociale
veiligheid daarvan, bevordering van de doorstroming -vooral ook in en rond
de stedenen oplossing van bekende fileknelpunten krijgen extra impulsen, waarmee
ook een goede en tijdige ontsluiting van nieuwe woonlocaties.»Het kabinet zal de investeringen in de verkeers- en vervoersinfrastructuur
en de verstedelijkingsopgave zowel in beleid als in uitvoering op elkaar afstemmen.
In de intentiedocumenten verstedelijking tot 2010 zijn de lokale en regionale
infrastructuurprojecten die een relatie hebben met de verstedelijkingsopgave
vastgelegd. Deze afspraken zullen worden herbevestigd in de definitieve verstedelijkingsafspraken
in 2003. Voor de financiering en realisatie van deze projecten (tot 225 miljoen
euro) zijn provincies (en samenwerkende gemeenten) zelf verantwoordelijk.
De Gebundelde Doeluitkering (GDU) is hiertoe gedecentraliseerd en de beslissingsbevoegdheid
voor projecten tot 225 miljoen euro ligt niet langer bij het rijk. De verschillen
tussen de eerste globale schattingen van de verstedelijkingsgebonden projecten
en de beschikbare financiële middelen in de periode tot 2010 zullen worden
overbrugd door enerzijds mogelijke aanpassingen in de ambitieniveaus van de
projecten en anderzijds door het zoeken naar middelen ten behoeve van het
ophogen van de GDU, zonodig via een herprioritering binnen het MIT. Voor infrastructurele
projecten die niet onder de GDU-uitkering vallen, maar die wel een directe
relatie hebben met de verstedelijkingsopgave, kan het kabinet ook besluiten
de MIT-afspraken te heroverwegen en over te gaan tot herprioritering binnen
het MIT. Dit geldt bijvoorbeeld voor de noodzakelijke verbetering van de hoofdinfrastructuur
bij Almere. Besluiten over beschikbaarstelling van rijksmiddelen voor Almere
zullen in het kader van het integraal ontwikkelingsplan Almere worden genomen.«Er zijn forse(re) inspanningen nodig om Nederland meer
in beweging te krijgen. Nederland staat thans te vaak stil in de auto of wacht
te lang op het perron.»In de huidige Vijfde Nota is uitgegaan van een kwaliteitsverbetering van
het openbaar vervoer in de Deltametropool. Het ging daarbij om verkenningen
naar een frequent rijdend metropolitaan vervoerssysteem («Deltametro»)
en naar een snelle verbinding tussen Utrecht en de Zuidvleugel. Voor de korte
termijn past het kabinet de ambities voor een «Deltametro» aan
en gaat voorlopig niet uit van een hogesnelheidstrein tussen Utrecht en de
Zuidvleugel. Dit traject wordt in het project Beter Benutten Bestaand Spoor
opgenomen. Mogelijke realisatie van een snelle treinverbinding op lange termijn
moet niet onmogelijk gemaakt worden. Het kabinet stelt wel gelden beschikbaar
om treinstations te openen voor de ontsluiting van Vinex-locaties met het
openbaar vervoer.Ten aanzien van het personenautoverkeer zal het kabinet geen voorstellen
doen gericht op de invoering van een kilometerheffing als regulerende maatregel.
Aan automobilisten die stilstaan in de file wordt geen extra heffing opgelegd.
Wel is op langere termijn een vorm van prijsbeleid nodig. Verder gaat het
kabinet actief zoeken naar mogelijkheden voor een grotere rol van private
investeerders in de aanleg en exploitatie van infrastructuur.Ook de veiligheid, in het bijzonder de sociale veiligheid in het openbaar
vervoer heeft bijzondere aandacht. Een aanvalsplan sociale veiligheid in het
openbaar vervoer zal in werking moeten treden vanaf 2003 met als doel
dat reizigers zich veiliger en prettiger voelen en dat het aantal incidenten
afneemt. Voor de veiligheid van burgers, maar ook voor de mogelijkheden voor
centrumvorming en betere benutting van het stedelijk gebied is het van grote
betekenis het transport van gevaarlijke stoffen beter te reguleren. Er wordt
gewerkt aan een landelijke routering van het vervoer van gevaarlijke stoffen
per spoor. Gestreefd wordt naar zo min mogelijk planologische beperkingen
in stedelijke gebieden, onder meer door een optimaal gebruik van de Betuweroute.In het NVVP zal het kabinet aandacht besteden aan de luchthaven Schiphol,
de Rotterdamse haven en de andere Nederlandse zeehavens als belangrijke schakels
in de ruimtelijk-economische hoofdstructuur van Nederland. In het NVVP zullen
de principes en uitgangspunten van een kernnet goederenvervoer worden beschreven.
Dit kernnet zal bestaan uit de voor het goederenvervoer belangrijkste verbindingen
van de fysieke hoofdinfrastructuur (weg, water, spoor). De specifieke inzet
op een kernnet kan leiden tot een nadere prioritering bij het oplossen van
knelpunten in het hoofdwegennet.De komende periode wordt, samen met de maatschappelijke partners en de
decentrale overheden, nader onderzocht welk perspectief op de mobiliteitsmarkt
in het vernieuwde NVVP geboden kan worden. Het komende advies van de Raad
voor Verkeer en Waterstaat over de mobiliteitsmarkt zal hierbij betrokken
worden. Het kernpunt van de mobiliteitsmarkt is dat vraag en aanbod beter
op elkaar afgestemd worden dan nu het geval is. Daarvoor is een individuele
toerekening van de kosten van de infrastructuur en de externe kosten noodzakelijk.
Ook moet rekening worden gehouden met de ontwikkelingen op Europees niveau,
zoals de in voorbereiding zijnde kaderrichtlijn prijsbeleid.De ambities in zowel het vernieuwde NVVP als de Nota Ruimte moeten uiteraard
passen binnen de financiële kaders van het kabinet. Voor het in 2010
realiseren van de in het oude NVVP opgenomen ambities voor bereikbaarheid,
verkeersveiligheid en kwaliteit van de leefomgeving was een extra inzet van
rijksmiddelen vereist. Aangezien deze middelen niet beschikbaar zijn, is een
herijking van de doelen voor het vernieuwde NVVP nodig. Gezien het huidige
instrumentarium en de thans beschikbare financiële middelen worden de
doelstellingen uit het NMP4, ten aanzien van emissies naar de lucht, niet
gehaald. Het kabinet zal zich wel inspannen de doelstellingen te realiseren,
mede gelet op de internationale verplichtingen. In het NVVP zal de beleidsstrategie
op dit punt worden uitgewerkt.Het NVVP zal hierop in samenhang met de Nota Ruimte worden aangepast.
Het hoofdbeeld daarbij is dat van een ambitieus, maar realistisch en uitvoeringsgericht
plan. De samenhang in de uitvoering van het rijksbeleid in de komende jaren
zal onder meer tot uitdrukking komen in een meer nauwgezette afstemming tussen
het Uitvoeringsprogramma Ruimtelijk Beleid en het Meerjarenprogramma Infrastructuur
en Transport.2.5 UitvoeringVoor de uitvoering van de Nota Ruimte zal het kabinet één
Uitvoeringsprogramma Nationaal Ruimtelijk Beleid uitbrengen. Het uitvoeringsprogramma
zal de afstemming tussen enerzijds nationale beleidsconcepten, zoals stedelijke
netwerken en Nationale Landschappen, en anderzijds de relevante rijksprojecten
en -programma's van de verschillende departementen, zoals het MIT, GSB/ISV2,
het voorgenomen Meerjarenprogramma Groene Ruimte en het voorgenomen Actieplan
Bedrijventerreinen, inzichtelijk maken. Op deze wijze kan een betere coördinatie
van rijksinvesteringen worden bereikt. In het uitvoeringsprogramma zal worden
aangegeven welke minister voor welk project of programma primair verantwoordelijk
is, en welke departementen erbij betrokken zijn. Ieder departement werkt vanuit
zijn eigen verantwoordelijkheid mee aan de uitvoering van de projecten en
programma's. De minister van VROM coördineert binnen het kabinet het
Uitvoeringsprogramma Nationaal Ruimtelijk Beleid. Eens per twee jaar zal de
minister van VROM in het kader van het uitvoeringsprogramma rapporteren over
de voortgang van de uitvoering van het nationaal ruimtelijk beleid en de coördinatie
van de rijksinzet. De ministers rapporteren in het kader van hun begroting
jaarlijks over de eigen inzet bij de projecten en programma's.Het Uitvoeringsprogramma Nationaal Ruimtelijk Beleid geeft inzicht in
projecten en programma's van nationaal belang, dat wil zeggen projecten en
programma's die van betekenis zijn voor de versterking van de nationale ruimtelijke
hoofdstructuur. Het kernbegrip voor de uitvoering van het nationaal ruimtelijk
beleid is: meer selectiviteit. Het rijk heeft minder bemoeienis met de uitvoering
van het ruimtelijk beleid door provincies en gemeenten en wil de beperkte
beschikbare rijksmiddelen krachtig inzetten. De nationale projecten worden
deels door het rijk zelf uitgevoerd, deels aan andere overheden of aan marktpartijen
gedelegeerd of uitbesteed. De selectie van projecten gebeurt aan de hand van
het doel van het project en de kosten-batenverhouding (met oog op doelmatigheid
van de uitgaven). Bij nationale projecten moet gedacht worden aan de hoofdinfrastructuur,
zee- en luchthavens, aanwijzing en inrichting van noodoverloop- en retentiegebieden
en het integraal ontwikkelingsplan Almere. In elk geval zal steeds worden
geprobeerd om via PPS-constructies ook private middelen in te zetten en de
mogelijkheden van Europese co-financiering optimaal te benutten. In het uitvoeringsprogramma
zal ook een beperkt aantal nationale programma's worden opgenomen. In de regel
treden de provincies en gemeenten bij deze thematische programma's op als
inhoudelijke initiatiefnemers van integrale en gebiedsgerichte
ontwikkelingsinitiatieven. Het rijk coördineert en stimuleert de totstandkoming
en uitvoering van de programma's. Voorbeelden van deze thema's zijn de nationale
stedelijke netwerken, reconstructiegebieden en Nationale Landschappen. De
provincies vervullen een regierol in het gebiedsgericht beleid. Afhankelijk
van het onderwerp kan het aandeel van de rijksbijdrage in de totale kosten
van de programma's sterk variëren. Met een samenhangende gebiedsgerichte
uitvoering, worden de inspanningen van de verschillende departementen èn
die van de decentrale overheden gebundeld.Het kabinet streeft ernaar om het huidige woud van financiële stromen
met bijbehorend overleg en verkokering te saneren, en op termijn het aantal
geldstromen te beperken. Dit naar analogie van het Investeringsbudget Stedelijke
Vernieuwing (ISV), waarin diverse geldstromen vanuit Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer (VROM), Economische Zaken (EZ) en Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij (LNV) op het gebied van stedelijke vernieuwing zijn gebundeld.
Ook hierbij staat een integrale en gebiedsgerichte aanpak centraal. Meerjarige
uitvoeringscontracten stellen de provincies en (samenwerkende) gemeenten in
staat een eigen regionale gebiedsgerichte ontwikkeling te kiezen en uit te
voeren zonder rechtstreekse betrokkenheid van het rijk. Doel hiervan is een
sterk vereenvoudigde, maar resultaatgerichte en concrete uitvoering. Waar
mogelijk worden bestaande rijksmiddelen voor het ruimtelijk beleid gedecentraliseerd
naar provincies en gemeenten. Om de relatieve achterstand van een aantal steden
te helpen verkleinen zal het rijk met een beperkt aantal gemeenten uitvoeringsafspraken
blijven maken via het grotestedenbeleid en het ISV. Het streven is de huidige
rijksbudgetten voor de inrichting van het landelijk gebied, waar onder de
Stimuleringsregeling Gebiedsgericht Beleid (SGB) en de inrichtingsmaatregelen
voor landinrichting en reconstructie, samen te brengen in één
Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG). In het Actieplan Bedrijventerreinen
zal onder meer worden ingegaan op de kenmerken van nieuw ondersteunend (financieel)
instrumentarium voor bedrijventerreinen en op regionale beleidsontwikkeling
door provincies, in overleg met samenwerkende gemeenten, voor nieuwe en te
herstructureren bedrijventerreinen.De minister van LNV zal, mede namens de minister van VROM, een «Nationale
Agenda voor een Vitaal Platteland» aan de Tweede Kamer sturen. Deze
agenda bestaat uit een beleidsbrief gekoppeld aan een uitvoeringsprogramma
in de vorm van een Meerjarenprogramma Groene Ruimte. In de beleidsbrief wordt
inhoud gegeven aan de door de Europese Unie ingezette koers om het landbouwbeleid
te verbreden naar een beleid voor het platteland. Het gaat erom de inkomenssteun
aan boeren af te bouwen en daarvoor in de plaats de middelen en inzet te richten
op enerzijds kwaliteitsverbetering van de groene ruimte (natuur, recreatie
en landschapsontwikkeling) en anderzijds een platteland te ontwikkelen met
een vernieuwd sociaal-economisch draagvlak met behoud van de sociaal-culturele
identiteit. Het initiatief voor sociaal-economische veranderingen in de groene
ruimte ligt vooral bij de landbouwsector zelf en daarnaast bij de toeristisch-recreatieve
sector. In de beleidsbrief zullen acties worden opgenomen, zoals het opstellen
van het financieringsbudget ILG, dat deels op het terrein van andere departementen
ligt. De minister van LNV is coördinerend bewindspersoon voor de inhoud
van de brief, is zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van LNV-onderdelen
en bewaakt de voortgang van alle acties uit de beleidsbrief. Deze coördinerende
taken laten de algemene verantwoordelijkheid van de minister van VROM voor
ruimtelijke afwegingen op het platteland onverlet. Het beleidskader voor de
fysiek-ruimtelijke component voor de beleidsbrief wordt gevormd door de Nota
Ruimte. Binnen dit kader heeft de minister van LNV beleidsruimte voor afwegingen
die voortvloeien uit de genoemde verbreding van het landbouwbeleid.
Het Meerjarenprogramma Groene Ruimte zal bestaan uit een ruimtelijke, een
ecologische, een economische en een sociaal-culturele component. Daarvoor
stelt het kabinet instrumenten en middelen beschikbaar, via het voorgenomen
ILG, dan wel anderszins. Het Meerjarenprogramma Groene Ruimte verhoudt zich
tot het Uitvoeringsprogramma Nationaal Ruimtelijk Beleid op een zelfde wijze
als het Meerjarenprogramma Infrastructuur en Transport van het departement
van Verkeer en Waterstaat.Voor de uitvoering van het beleid uit de Nota Ruimte en het NVVP is op
dit moment geen extra geld beschikbaar gesteld. Dit betekent niet dat de beleidsconcepten
van deze nota's automatisch moeten worden aangepast. Het ontbreken van extra
financiële middelen, budgettaire flexibiliteit op de korte termijn en
een aantal bezuinigingstaakstellingen geeft wel aanleiding voor een scherpe
en consistente prioriteitsstelling en fasering van de uitvoering. Voorbeeld
hiervan is de herprioritering van de middelen voor infrastructuur en robuuste
ecologische verbindingen. Het kabinet zal, mede op basis van overleg met de
andere overheden, de investeringsruimte voor nationale projecten en programma's
prioriteren c.q. herprioriteren. Het doel hiervan is de beperkt beschikbare
ruimte voor deze kabinetsperiode optimaal te gebruiken. Het rijk zal meer
samenhang aanbrengen in de afzonderlijke investeringsopgaven. De (her)prioritering
zal neerslaan in het Uitvoeringsprogramma Nationaal Ruimtelijk Beleid en de
programma's van de verschillende departementen. De concrete uitvoeringsafspraken
maakt het kabinet met de provincies en gemeenten. De mogelijkheden bij de
herprioritering zijn:1. Nagaan voor welke beleidscategorieën de rijksbijdragen het meest
noodzakelijk en doelmatig zijn om beleidsdoelstellingen te realiseren;2. Temporiseren of faseren van de uitvoering;3. Bevorderen van synergie in de uitvoering;4. Onderzoeken en stimuleren van PPS-constructies;5. Aanspreken van initiatiefnemers en uitvoerders zoals de waterschappen
en woningbouwcorporaties (herstructurering);6. Aansturen op verevening van exploitatiekosten en -opbrengsten;7. Mogelijkheden voor co-financiering door de EU optimaal benutten;8. Regionale samenwerking en samenhang bevorderen;9. Werken met financieringsconsortia.De gekozen inzet hangt af van de beoogde doelen en de mogelijkheden. «Niet primair ordening, maar het voeren van een ruimtelijk
dynamisch ontwikkelingsbeleid moet uitgangspunt zijn.»Het kabinet kiest voor een dynamisch, op ontwikkeling gericht ruimtelijk
beleid. Doel daarvan is de uitvoering van het ruimtelijk beleid te verbeteren.
Enerzijds heeft de overheid onvoldoende middelen om de uitvoering van ruimtelijke
plannen te financieren. Anderzijds bieden te starre ruimtelijke plannen onvoldoende
plaats aan initiatieven van decentrale overheden, marktpartijen en maatschappelijke
organisaties om projecten te realiseren. Een dynamisch ruimtelijk ontwikkelingsbeleid
wijkt op enkele punten af van de thans gangbare praktijk:• een intensieve en vroegtijdige samenwerking van overheden, maatschappelijke
organisaties en marktpartijen rond de ruimtelijke ontwikkeling van een gebied;• gezamenlijk geformuleerde kwaliteitsdoelstellingen, gevolgd door
stapsgewijze afspraken tussen de betrokken partijen;• een gebiedsgerichte aanpak waarin verschillende projecten in onderling
verband worden ontwikkeld en uitgevoerd. De ontwikkelingsgerichte aanpak van het ruimtelijk beleid is een belangrijke
leidraad bij de aanpassing van het nationaal ruimtelijk beleid. Hierbij kan
een integrale ontwerpopgave passen, zoals verwoord in de Architectuurnota
(«Ontwerpen aan Nederland»). Dat geldt in het bijzonder voor de
stedelijke netwerken, de ruimtelijke kwaliteit in het landelijk gebied en
de Nationale Landschappen. Ruimtelijk ontwikkelingsbeleid zal vooral op regionaal
niveau georganiseerd moeten worden, in samenwerking tussen overheden, marktpartijen
en maatschappelijke organisaties. Mede daarom geeft het kabinet de provincies
en gemeenten meer ruimte bij het ontwikkelen en uitvoeren van ruimtelijk beleid.
De openbaarheid en legitimatie van de publieke besluitvorming moeten wel worden
gewaarborgd. De komende maanden zal in overleg met provincies, gemeenten en
maatschappelijke organisaties worden verkend hoe het ruimtelijk ontwikkelingsbeleid
vorm kan krijgen. De resultaten daarvan zullen zijn:• Voorstellen voor het wegnemen van belemmeringen die een dynamisch
ruimtelijk ontwikkelingsbeleid in de weg staan;• Een stimuleringsprogramma, in de vorm van handreikingen en uitwisseling
van «best practices» tussen provincies en gemeenten. Deze worden
daardoor in staat gesteld de kansen voor een ruimtelijk ontwikkelingsbeleid
beter te benutten;• Experimenten met een ontwikkelingsgerichte aanpak, met name gericht
op de uitvoering van het ruimtelijke beleid van het rijk voor de stedelijke
netwerken en de Nationale Landschappen.Resultaten hiervan zullen in het Uitvoeringsprogramma Nationaal Ruimtelijk
Beleid worden opgenomen.3. VervolgprocesVoor de aanpassing van zowel de huidige Vijfde Nota, het Tweede Structuurschema
Groene Ruimte, als het NVVP wordt een snelle, maar zorgvuldige procedure gevolgd.
Dit betekent dat, conform de Wet op de Ruimtelijke Ordening (WRO) en de Planwet
Verkeer en Vervoer overleg zal worden gevoerd met verschillende decentrale
overheden.Voor de aanpassing van de Vijfde Nota zullen onder meer afspraken worden
gemaakt over de mate van bundeling van verstedelijking in de bundelingsgebieden
en de definitie van de eigen bevolkingsgroei. Verschillende decentrale overheden,
het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Vereniging Nederlandse Gemeenten
(VNG) zullen worden geconsulteerd over de beleidsaanpassingen in het algemeen
èn de bestuurlijke vormgeving in het bijzonder, zoals in deze brief
verwoord. Zo spoedig mogelijk na de Tweede Kamerverkiezingen van 22 januari
2003 zal het Kabinetsstandpunt (deel 3) worden vastgesteld en aan de Tweede
Kamer worden aangeboden.Voor het vernieuwde NVVP is het streven om op zo kort mogelijke termijn
het beleidsvoornemen (deel 1) uit te brengen. Aansluitend op deel 1 zal een
inspraak- en adviesronde volgen waarvan de resultaten zullen worden opgenomen
in deel 2. In directe aansluiting daarop is het streven het Kabinetsstandpunt
(deel 3) in te nemen en aan de Tweede Kamer aan te bieden.Het kabinet verwacht dat de Nota Ruimte nog voor het zomerreces van 2003
door de Tweede Kamer kan worden behandeld en daarna als nieuw beleid kan worden
vastgesteld. Dit stelt provincies in staat op korte termijn streekplannen
te maken die passen bij het nieuwe rijksbeleid. Het vernieuwde NVVP zal zo
spoedig mogelijk na het zomerreces van 2003 ter behandeling aan de Tweede
Kamer worden aangeboden. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28667-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl