Ontwerpbesluiten Unie-Verdrag; Brief minister over bewaring van (telecommunicatie)verkeersgegevens
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23490, nr. 360

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

21-02-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

23490 nr. 360

14-02-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamHet ontwerp kaderbesluit inzake de bewaring van telecommunicatie
verkeersgegevensDe rechtsgrondslag van het ontwerp kaderbesluitDe duur van de bewaartermijnDe toegang tot de gegevens voor politie en justitieDe verhouding met de Richtlijn 2002/58/ECDe verhouding met het EVRMDe behoefte bij de opsporingsdienstenDe besluitvorming in de JBZ-RaadDe situatie in de andere EU-lidstatenDe financiële consequentiesOntwijking van de bewaarplichtOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 23490, nr. 360 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23490Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 490Ontwerpbesluiten Unie-Verdragnr. 360BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 februari 2005In het Algemeen Overleg (23 490, nr. 355) ter voorbereiding van de
bijeenkomst van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 2 en 3 december
2004, gehouden op 1 december 2004, heb ik toegezegd uw Kamer een brief
te zullen sturen waarin nader wordt in gegaan op een aantal vragen met betrekking
tot het ontwerp voor een kaderbesluit inzake de bewaring van telecommunicatie
verkeersgegevens, die leven bij de leden van uw Kamer en die in het Algemeen
Overleg aan de orde zijn geweest. De vragen betreffen onder meer de precieze
omvang van de in het ontwerp kaderbesluit voorgestelde bewaarplicht, de huidige
stand van zaken in de onderhandelingen over dit ontwerp kaderbesluit, de toepasselijkheid
van de privacyrichtlijn, de verhouding met artikel 8 van het EVRM, het belang
van de opsporingsdiensten bij deze informatie, ook afgezet tegen de inbreuk
op de persoonlijke levenssfeer, de situatie in de andere EU-lidstaten, de
haalbaarheid en kosten van een bewaarplicht en de ontwikkeling van moderne
technologieën die niet aftapbaar zijn. Mede namens mijn ambtgenoot van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties doe ik die toezegging door middel
van deze brief gaarne gestand. Tijdens het Algemeen Overleg op 26 januari
2005 ter voorbereiding van de informele JBZ-Raad zijn, naar aanleiding van
het verslag van de formele JBZ-Raad van 2 december 2004, aanvullend vragen
gesteld over dit onderwerp. Die vragen zijn ook in de deze brief betrokken.Het ontwerp kaderbesluit inzake de bewaring van telecommunicatie
verkeersgegevensHet lid Albayrak heeft gevraagd welke gegevens voor hoe lang mogen worden
opgeslagen en van welke personen gegevens mogen worden opgevraagd. Het lid
Jonker heeft verzocht de stand van zaken nader toe te lichten.In de Verklaring betreffende de bestrijding van terrorisme, die op 25 maart
2004 door de Europese Raad werd aangenomen, wordt de Raad de opdracht gegeven
om maatregelen te bestuderen voor het opstellen van voorschriften voor het
bewaren van telecommunicatie verkeersgegevens (hierna ook te noemen:
verkeersgegevens of gegevens) door telecommunicatieaanbieders, zodat deze
voorschriften voor 1 juni 2005 kunnen worden aangenomen. Op initiatief
van Frankrijk, Ierland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk is inmiddels een
ontwerp-kaderbesluit opgesteld en ingediend1 inzake
de bewaring van gegevens door aanbieders van een openbare elektronische communicatiedienst
of een openbaar elektronisch communicatienetwerk, met het oog op het voorkomen,
onderzoeken, opsporen en vervolgen van strafbare feiten, daaronder begrepen
terrorisme.De voorgestelde bewaarplicht van verkeersgegevens heeft betrekking op
gegevens zoals omschreven in artikel 2 van Richtlijn 2002/58/EG. Dit zijn
gegevens betreffende de gebruiker en het telecommunicatieverkeer met betrekking
tot die gebruiker. Het betreft gegevens zoals de naam en het aansluitnummer
van de gebruiker en van de persoon met wie hij verbinding heeft gehad of heeft
getracht tot stand te brengen, het tijdstip en de duur van de verbinding.
Het gaat hier niet om de inhoud van de telecommunicatie.De rechtsgrondslag van het ontwerp kaderbesluitDe doelstelling van het ontwerp-kaderbesluit is om de justitiële
samenwerking in strafzaken te verbeteren door de onderlinge aanpassing van
de wetgeving van de lidstaten over de bewaring van gegevens die worden verwerkt
en opgeslagen door aanbieders van een openbare elektronische-communicatiedienst
of een openbaar telecommunicatienetwerk, met het oog op het voorkomen, onderzoeken,
opsporen en vervolgen van strafbare feiten, daaronder begrepen terrorisme.
Gelet op deze doelstelling is de rechtsgrondslag van het ontwerp kaderbesluit
gelegen in titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Dit betreft
de artikelen 31, eerste lid, onderdeel c en 34, tweede lid, onderdeel b van
het EU-Verdrag, de zogenaamde derde pijler. De Commissie heeft inmiddels te
kennen gegeven van oordeel te zijn dat er voor een bewaarplicht van verkeersgegevens
geen rechtsgrondslag kan worden gevonden in de derde pijler van het EU-Verdrag.
De Commissie is van oordeel dat er wel een rechtsgrondslag kan worden gevonden
in de regels van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschappen,
de zogenaamde eerste pijler, en heeft te kennen gegeven bereid te zijn met
een initiatief te komen, gebaseerd op artikel 95 van het EG-verdrag.De duur van de bewaartermijnIn het ontwerp kaderbesluit wordt een bewaartermijn voorgesteld van ten
minste 12 maanden en ten hoogste 36 maanden na de productie van de gegevens.
Een lidstaat kan echter besluiten van deze termijn af te wijken voor wat betreft
Short Message Services (SMS), Electronic Media Services (EMS) en Multi Media
Services (MMS) die als onderdeel van een telefoniedienst worden verstrekt
en voor wat betreft internetprotocollen (waaronder ook begrepen verkeersgegevens
inzake e-mail). De betrokken lidstaat dient de Raad en de Commissie in kennis
te stellen van het besluit gebruik te maken van deze afwijkingsmogelijkheid,
onder vermelding van de bewaarperiodes die voor de betrokken gegevens zijn
vastgesteld.In het kader van de onderhandelingen over het ontwerp kaderbesluit in
Brussel is tot nu toe slechts in verkennende zin gesproken over de voorgestelde
duur van de bewaartermijnen voor de verschillende categorieën van verkeersgegevens.
In de werkgroep strafrechtelijke samenwerking bleek onder de delegaties een
redelijke eenstemmigheid te bestaan in de richting van de voorgestelde bewaartermijn
van twaalf maanden voor de gegevens met betrekking tot telefonie. Daarbij
bleken de delegaties er tevens de voorkeur aan te geven dat nader
wordt bezien in hoeverre een meer vergaande harmonisatie voor de SMS-, EMS-,
MMS- en e-mail en internetgegevens mogelijk is. Mede gelet op de besluitvorming
in de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 2 december jongstleden
zal dit het komend half jaar verder moeten worden onderzocht onder leiding
van het Luxemburgse voorzitterschap.De toegang tot de gegevens voor politie en justitieHet ontwerp kaderbesluit heeft betrekking op de bewaring van verkeersgegevens
ten behoeve van de rechtshulp aan de andere EU-lidstaten. Een eventuele bewaarplicht
zal echter ook kunnen dienen ten behoeve van opsporingsonderzoek van politie
en justitie in Nederland. De beschikbaarstelling van de gegevens ten behoeve
van de opsporing van strafbare feiten wordt beheerst door de regels van het
Wetboek van Strafvordering. Op grond van die regels kan de officier van justitie,
ingeval van een verdenking van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis
mogelijk is of ingeval van een redelijk vermoeden dat in georganiseerd verband
misdrijven, waarvoor voorlopige hechtenis mogelijk is, worden beraamd of gepleegd
die een ernstige inbreuk op de rechtsorde opleveren, in het belang van het
onderzoek een vordering doen gegevens te verstrekken over een gebruiker en
het telecommunicatieverkeer met betrekking tot die gebruiker (artikel 126n
en 126u Sv). Daarnaast geldt dat de opsporingsambtenaar ingeval van verdenking
van een misdrijf of ingeval van een redelijk vermoeden dat in georganiseerd
verband misdrijven, waarvoor voorlopige hechtenis mogelijk is, worden beraamd
of gepleegd die een ernstige inbreuk op de rechtsorde opleveren, in het belang
van het onderzoek NAW-gegevens kan vorderen (artikel 126na en 126ua Sv). Dat
zijn gegevens terzake van naam, adres, postcode, woonplaats, nummer en soort
dienst van een gebruiker van telecommunicatie. Uit het voorgaande vloeit voort
dat verkeersgegevens slechts in afzonderlijke gevallen, indien aan de wettelijke
eisen is voldaan, beschikbaar kunnen komen voor politie en justitie en niet
breed toegankelijk zijn voor de opsporing.De verhouding met de Richtlijn 2002/58/ECHet lid De Wit heeft gevraagd of de privacyrichtlijn van toepassing is.De richtlijn betreffende privacy en elektronische communicatie (Richtlijn
2002/58/EC) van het Europese Parlement en van de Raad van 12 juli 20021 verplicht de aanbieders van een openbaar elektronisch
telecommunicatienetwerk of -dienst om verkeersgegevens met betrekking tot
abonnees en gebruikers die worden verwerkt en opgeslagen, te wissen of anoniem
te maken wanneer ze niet langer nodig zijn voor het doel van de transmissie
van communicatie (artikel 6, eerste lid). Deze verplichting geldt echter niet
voor verkeersgegevens die noodzakelijk zijn voor de facturering. Met instemming
van de abonnee kunnen de gegevens daarnaast verder worden verwerkt ten behoeve
van de marketing van elektronische communicatiediensten of de levering van
diensten (artikel 6, tweede en derde lid). Verder geldt dat de lidstaten wettelijke
maatregelen kunnen treffen ter beperking van de (onder meer) in artikel 6
van de richtlijn neergelegde rechten en plichten, indien dat in een democratische
samenleving noodzakelijk, redelijk en proportioneel is ter waarborging van
(onder meer) het voorkomen, onderzoeken, opsporen en vervolgen van strafbare
feiten. Daartoe kunnen de lidstaten onder andere wetgevingsmaatregelen treffen
om gegevens gedurende een beperkte periode te bewaren (artikel 15, eerste
lid).Aldus kan worden vastgesteld dat de richtlijn betreffende privacy en elektronische
communicatie nadrukkelijk ruimte laat voor een bewaarplicht van verkeersgegevens.
Dit kan zowel verkeersgegevens betreffen die door de aanbieders
in het kader van de eigen bedrijfsvoering ten behoeve van zakelijke doeleinden
worden opgeslagen als verkeersgegevens die in het kader van de dienstverlening
door de aanbieders worden verwerkt. Een groot aantal lidstaten is van mening
dat deze gegevens belangrijk zijn voor de opsporing en dat opslag noodzakelijk
is. Een regeling op Europees niveau voorkomt dat op nationaal niveau regelingen
worden vastgesteld die uit gaan van verschillende gegevens en verschillende
bewaartermijnen. Een dergelijke differentiatie is noch in het belang van politie
en justitie, noch in dat van de aanbieders van telecommunicatiediensten omdat
dit afbreuk doet aan gelijke concurrentieverhoudingen binnen de Europese Unie
(«level playing field»).De verhouding met het EVRMDe leden De Wit en Vos hebben vragen gesteld over de verhouding van een
bewaarplicht met artikel 8 van het EVRM.Het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele
vrijheden van 4 november 19501 kent een ieder
het recht toe op respect voor zijn privé-leven, zijn familie- en gezinsleven,
zijn woning en zijn correspondentie (artikel 8, eerste lid). Dit betreft het
recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. Geen inmenging van
enig openbaar gezag in de uitoefening van dit recht is toegestaan dan voor
zover bij de wet is voorzien en in een democratische samenleving noodzakelijk
is in het belang van (onder meer) het voorkomen van strafbare feiten (artikel
8, tweede lid). Het«noodzaakcriterium» wordt in de rechtspraak
van het Europese Hof in Straatsburg nader ingevuld aan de hand van de beginselen
van proportionaliteit, subsidiariteit en van een «pressing social need»
(er moet een dringende maatschappelijke behoefte bestaan om het legitieme
doel te vervullen). De werkgroep ter bescherming van personen met betrekking
tot de verwerking van persoonsgegevens, ook bekend als de werkgroep artikel
29, heeft zich in een schriftelijke opinie kritisch getoond over een bewaarplicht
van verkeersgegevens2. Naar het oordeel van de
werkgroep bestaat zwaarwegende twijfel («considerable doubt»)
ten aanzien van de verenigbaarheid van het ontwerp kaderbesluit met artikel
8 EVRM.Bij de voorgestelde bewaarplicht van verkeersgegevens kan het recht op
bescherming van de persoonlijke levenssfeer op twee verschillende wijzen aan
de orde zijn. In de eerste plaats vanwege het bewaren van verkeersgegevens
door de aanbieders van telecommunicatie voor een ander doel dan het doel waarvoor
die gegevens zijn verkregen. In de tweede plaats vanwege de mogelijkheid van
het ter beschikking komen van de verkeersgegevens voor politie en justitie
ten behoeve van een opsporingsonderzoek. Door middel van deze gegevens kan
een min of meer volledig beeld worden verkregen van bepaalde aspecten van
iemands leven zodat sprake kan zijn van een inbreuk op eerbiediging van de
persoonlijke levenssfeer.De voorgestelde bewaarplicht heeft tot doel bij te dragen aan de voorkoming,
opsporing en vervolging van strafbare feiten, waaronder terrorisme, en voldoet
derhalve aan het doelcriterium. Verkeersgegevens zijn van een dermate groot
belang voor het opsporingsonderzoek naar ernstige vormen van criminaliteit
dat het gedurende en bepaalde termijn bewaren van dergelijke gegevens noodzakelijk
kan worden geacht voor de criminaliteitsbestrijding. Dit kan worden geïllustreerd
aan de hand van voorbeelden uit de praktijk. Om uw Kamer een indruk te kunnen
verschaffen van het belang van verkeersgegevens voor de bestrijding van ernstige
vormen van criminaliteit, de aard van zaken die het betreft en de overwegingen
die daarbij aan de orde zijn gaat een selectie van jurisprudentie als bijlage3 bij deze brief. Deze selectie betreft zaken die gedurende de afgelopen vier jaar aan de Nederlandse rechter zijn voorgelegd.
Uit deze selectie kan worden afgeleid dat verkeersgegevens een belangrijke
rol kunnen vervullen in zowel de opbouw en richting van een opsporingsonderzoek
als de bewijsvoering jegens verdachten. Bij het gebruik van mobiele telecommunicatiemiddelen
maakt het vorderen van zogenaamde locatiegegevens het mogelijk te achterhalen
waar het telecommunicatiemiddel van de gebruiker zich op het moment van het
gebruik heeft bevonden. Daarbij blijkt tevens dat de gegevens niet slechts
van belang kunnen zijn voor de beantwoording van vragen naar de betrokkenheid
van personen bij strafbaar feiten maar ook voor de uitsluiting van die betrokkenheid.
In dit verband wil ik er nog op wijzen dat de verstrekking van verkeersgegevens
ten behoeve van de opsporing van strafbare feiten zal kunnen leiden tot een
verminderde noodzaak tot de inzet van meer ingrijpende dwangmiddelen, zoals
de huiszoeking ter inbeslagneming.Gelet op de belangen die in het geding zijn meen ik dat een bewaarplicht
voor verkeersgegevens niet bij voorbaat in strijd is met de waarborgen van
het EVRM. Wel zal een wettelijke regeling moeten voldoen aan de door het Hof
gestelde criteria die betrekking hebben op de kwaliteit van de wettelijke
regeling, inclusief het element van de voorzienbaarheid, en de bovengenoemde
eisen inzake de proportionaliteit, subsidiariteit en de «pressing social
need». Dit betekent dat heldere wettelijke voorschriften noodzakelijk
zijn voor de gevallen waarin, en de voorwaarden waaronder, toegang kan worden
verkregen tot de opgeslagen gegevens ten behoeve van voorkoming, opsporing
en vervolging van strafbare feiten. In Nederland zijn dergelijke regels opgenomen
in het Wetboek van Strafvordering. Het Europese Hof heeft zich tot op heden
echter nooit uitgesproken tegen een wettelijke regeling die strekt tot een
algemene bewaarplicht voor een bepaalde duur van verkeersgegevens inzake telecommunicatie.De behoefte bij de opsporingsdienstenDe leden Albayrak, Vos en De Wit hebben vragen gesteld over de behoefte
bij de opsporingsdiensten. In zijn algemeenheid moet worden vastgesteld dat
de ontwikkelingen binnen de telecommunicatiesector er toe kunnen leiden dat
personen, die betrokken zijn bij criminaliteit, zich in hun communicatie aan
het zicht van de politie kunnen onttrekken. Daarvoor kan worden gewezen op
onder andere de mogelijkheid van het gebruik van grote aantallen verschillende
SIM-kaarten en de zogenaamde flat-rate telecommunicatiediensten waar verkeersgegevens
niet benodigd zijn voor de facturering. In de dagelijkse praktijk zijn historische
telecommunicatiegegevens van groot belang voor onderzoeken naar ernstige strafbare
feiten teneinde zicht te verkrijgen op de betrokkenheid van personen daarbij.
Hiervoor verwijs ik ook naar de voorbeelden uit de praktijk van de rechtspraak
die hierboven reeds aan de orde zijn gekomen.In 2002 hebben de toenmalige vijftien EU-lidstaten op verzoek van het
toenmalige Deense voorzitterschap een vragenlijst («questionnaire»)
ingevuld over de dataretentie. Het toenmalige Ierse voorzitterschap heeft,
in samenwerking met het destijds aankomende Nederlandse voorzitterschap, de
Commissie en het Secretariaat Generaal van de Raad van Ministers de vragenlijst
aangepast, mede naar aanleiding van de uitkomsten van een deskundigenbijeenkomst
bij de Commissie op 14 juni 2004, en verspreid onder de EU-lidstaten1. Uit de antwoorden van de lidstaten blijkt dat er, met
het oog op de criminaliteitsbestrijding, behoefte bestaat aan een gemeenschappelijke
en eenduidige bewaarplicht die geldt voor alle verkeersgegevens, inclusief
de gegevens die verband houden met het gebruik van betrekkelijk recente telecommunicatiediensten
als SMS, EMS, e-mail en internet.In een belangrijk deel van de onderzoeken in de EU-lidstaten naar ernstige
vormen van criminaliteit wordt gebruik gemaakt van verkeersgegevens. De bewaarduur
van deze gegevens alsmede de keuze welke gegevens worden bewaard, lopen echter
uitéén. Verplichtingen tot het wissen van gegevens, voortvloeiend
uit de richtlijn betreffende privacy en elektronische communicatie alsook
de verminderde noodzaak van het langdurig bewaren van gegevens voor facturering
door het invoeren van pre-paid systemen alsmede het onafhankelijk maken van
de prijs van de frequentie van het gebruik van telecommunicatie, leiden ertoe
dat voorhanden blijven van gegevens ten behoeve van strafrechtelijke doeleinden
onzekerder wordt. Tegelijkertijd neemt echter de behoefte aan deze gegevens
toe door de ontwikkeling van de aard van de criminaliteit, de ernst, het georganiseerde
karakter daarvan en de grote diversiteit aan mogelijkheden en diensten bij
het gebruik van telecommunicatie tijdens de voorbereiding en de uitvoering
van strafbare feiten, waaronder ook terrorisme. In bepaalde gevallen is kort na
het plegen van een strafbaar feit duidelijk welke verkeersgegevens nuttig
zijn ten behoeve van het oplossen van de vragen naar de betrokkenheid van
personen. Dat is echter niet altijd het geval; in opsporingsonderzoeken kan
soms pas in een laat stadium blijken voor welke specifieke gegevens een beroep
moet worden gedaan op de aanbieders van telecommunicatiediensten. In het bijzonder
ten aanzien van de opsporingsonderzoeken met een grensoverschrijdend karakter
geldt, vanwege de complexiteit, dat de juiste vragen veelal pas na verloop
van tijd kunnen worden gesteld.Het lid Gerkens heeft gevraagd waarom de mogelijkheid van bevriezing van
gegevens («preservation»), als voorzien in het Verdrag van de
Raad van Europa van 23 november 2001 (Cybercrimeverdrag) niet voldoende
is om te voorzien in de behoefte aan de zijde van de politie. In artikel 29
van dit Verdrag wordt de mogelijkheid geboden om gegevens te bevriezen en
aan een andere Verdragspartij te verstrekken, die samenhangen met een gepleegd
strafbaar feit dat voorwerp is van een strafrechtelijk onderzoek. Dit betekent
dat de verkeersgegevens, die betrekking hebben op gedragingen van personen
voordat er sprake is van verdenking van betrokkenheid bij strafbare feiten,
verloren kunnen gaan. De essentie van de bewaarplicht van verkeersgegevens,
als voorgesteld in het ontwerp kaderbesluit, is echter dat gegevens worden
bewaard zonder dat sprake is van een verdenking van een strafbaar feit. Zodra
op grond van feiten en omstandigheden behoefe bestaat over die gegevens te
kunnen beschikken ten behoeve van de bestrijding van ernstige vormen van criminaliteit
kan, met inachtneming van de wettelijke eisen, toegang worden verkregen tot
die gegevens.Op initiatief van het Nederlandse voorzitterschap heeft in september 2004
in Leiden een seminar plaatsgevonden waar aan is deelgenomen door vertegenwoordigers
van de politiediensten van verschillende EU-lidstaten. Dit heeft geleid tot
een inventarisatie van verkeersgegevens die door die politiediensten als waardevol
worden beschouwd voor de opsporing van strafbare feiten. Met het oog op de
lopende onderhandelingen over het ontwerp kaderbesluit zijn de resultaten
opgenomen in een zogenaamd non-paper. Mede in het licht van de gedachtewisseling
met uw Kamer over dit onderwerp en gelet op de komende onderhandelingen in
de Raad, onder het Luxemburgse voorzitterschap, over de lijst van gegevens
die door de aanbieders dienen te worden bewaard met het oog op strafrechtelijke
doeleinden, zal vanuit mijn departement worden bezien in hoeverre door middel
van aanvullend onderzoek kan worden gekomen tot inzicht in de verkeersgegevens
ten aanzien waarvan de bewaring noodzakelijk is vanuit het oogpunt van de
effectiviteit van de criminaliteitsbestrijding in Nederland. Dit mede om te
voorkomen dat de aanbieders nodeloos worden belast. Zodra van dit onderzoek
resultaten beschikbaar zouden zijn dan ben ik uiteraard gaarne
bereid uw Kamer daarover nader te informeren.De besluitvorming in de JBZ-RaadHet lid Albayrak heeft gevraagd om een gedetailleerde stand van zaken
over de ontwikkelingen in de EU, in de Raad, alsook de standpunten van de
andere Europese landen. Het lid Griffith heeft gevraagd naar het Nederlandse
standpunt.Voor de uitkomsten van de besluitvorming in de Raad Justitie en Binnenlandse
Zaken, die op 2 december in Brussel is gehouden, verwijs ik naar het
verslag dat ik samen met mijn ambtgenoten van Vreemdelingenzaken en Integratie
en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op 13 januari jongstleden
aan Uw Kamer heb gezonden (2004–2005, 23 490, nr. 354, agendapunt
6). De besluitvorming in de Raad sluit goed aan bij het Nederlandse standpunt,
waarvoor ik verwijs naar de aanvullende geannoteerde agenda voor de JBZ-Raad
van 2 en 3 december jongstleden.De situatie in de andere EU-lidstatenVerschillende andere EU-lidstaten kennen een bewaarplicht van verkeersgegevens
of hebben wetgeving op dit gebied in voorbereiding. Spanje kent een wettelijke
bewaarplicht voor verkeersgegevens, de uitwerking van die verplichting in
uitvoeringsregelgeving is thans in voorbereiding. De bewaarplicht omvat internetgegevens
en geldt voor een periode van maximaal twaalf maanden. De bewaarplicht is
beperkt tot zogenaamde locatiegegevens. Denemarken kent een bewaarplicht voor
verkeersgegevens voor een periode van maximaal twaalf maanden, de inwerkingtreding
van die plicht is afhankelijk van de voorbereiding van administratieve regelingen
waarin wordt vastgelegd welke verkeersgegevens onder de bewaarplicht vallen
en wie als aanbieders worden aangemerkt. De bewaarplicht omvat internetgegevens.
Italië kent een bewaarplicht van 24 maanden voor verkeersgegevens met
betrekking tot telefonie. Een verlenging met 24 maanden is mogelijk met het
oog op de bestrijding van bepaalde ernstige misdrijven. Een wetsvoorstel met
daarin een bewaarperiode van twee jaar voor internetgegevens zal aan het Italiaanse
parlement worden voorgelegd. Ierland kent een bewaarplicht van drie jaar voor
verkeersgegevens. Deze verplichting geldt op grond van ministeriële regelingen
als tijdelijke maatregel, in afwachting van een definitieve wettelijke grondslag.
In Frankrijk en België is inmiddels wetgeving aangenomen waarin het beginsel
van verplichte bewaring van gegevens voor aanbieders van telecommunicatiediensten
is opgenomen. De wetgeving moet worden geïmplementeerd door middel van
een specifieke regeling van de regering, waarin de precieze bewaarperiode
en de betrokken gegevens worden vastgelegd. Deze regelingen zijn thans in
voorbereiding.Het Verenigd Koninkrijk kent een wettelijke mogelijkheid voor de bewaring
van verkeersgegevens. De wetgeving biedt de mogelijkheid om een zogenaamde
voluntary Code of Practice uit te vaardigen waarin de bewaarplicht wordt uitgewerkt.
Op 5 december 2003 is een dergelijke regeling van kracht geworden, die
de aanbieders van telecommunicatiediensten uitnodigt op basis van vrijwilligheid
verkeersgegevens te bewaren voor bepaalde termijnen. Voor abonnee- en telefoniegegevens
bedraagt de bewaarperiode 12 maanden, voor SMS-, EMS- en MMS- en e-mailgegevens
geldt een termijn van 6 maanden. Voor ISP-gegevens als IP-adres en loggegevens
geldt een termijn van eveneens 6 maanden, voor gegevens over het gebruik van
internet (bezoek aan webpagina's op datum en tijd en bijbehorende IP-adressen)
geldt een termijn van 4 dagen. Inmiddels zijn er besprekingen gaande tussen
de regering en de aanbieders die overwegen om gegevens te bewaren
overeenkomstig de vrijwillige regeling. Naar aanleiding van opmerkingen van
het lid Vos over de ervaringen in het Verenigd Koninkrijk met een vrijwillige
gedragscode is navraag gedaan bij de Engelse autoriteiten. Na enige aanloopproblemen
bestaat er bij de Engelse politie tevredenheid over de huidige situatie, daarbij
moet wel worden opgemerkt dat de behoefte tot nu toe vooral is gericht op
telefoniegegevens.De financiële consequentiesDe leden Albayrak, De Wit, Griffith, Jonker, Van der Laan en Vos hebben
vragen gesteld over de haalbaarheid en de financiële gevolgen.Het ontwerp kaderbesluit kent geen regeling voor de vergoeding van de
kosten van de aanbieders van telecommunicatiediensten in verband met de bewaring
van verkeersgegevens. Een eventuele bewaarplicht kan van invloed zijn op het
«level playing field» in Europa vanwege het uiteen lopen van de
regelingen voor de vergoeding van kosten op nationaal niveau.Voor wat betreft het «traditionele» aftappen en bevragen van
verkeersgegevens ten behoeve van politie en justitie, dus zonder dat er een
bewaarplicht aan vooraf gaat, kennen verschillende EU-lidstaten tot nu toe
geen vergoedingsregeling (Spanje, Hongarije, Ierland, Polen, Portugal, Tsjechië).
Ten aanzien van andere lidstaten geldt dat de voorzieningen onderling verschillend
zijn. Zo kent Italië een systeem van vergoeding van specifieke verzoeken,
het Verenigd Koninkrijk een verplichting voor de regering om te voorzien in
een vergoeding van de kosten, Duitsland een vergoeding van personeelskosten
op basis van een uurtarief en België een bij Koninklijk Besluit vastgesteld
systeem van tarieven. In Frankrijk wordt een volledige vergoeding voor het
treffen van voorzieningen en voor de kosten van het meewerken betaald en is
een regeling met een vastgesteld systeem van tarieven in voorbereiding terwijl
Finland wel de aanbieders van telefoniediensten compenseert maar niet de aanbieders
van internetdiensten.Voor Nederland geldt dat de Telecommunicatiewet een regeling kent voor
de vergoeding van de kosten die door de telecommunicatieaanbieders worden
gemaakt bij het voldoen aan verzoeken van politie en justitie1. Op grond van de regeling moeten de aanbieders zelf de investeringskosten
dragen (de kosten van het aftapbaar zijn van telecommunicatie) evenals de
kosten van exploitatie en onderhoud. De personeelskosten en administratiekosten
die rechtstreeks voortvloeien uit het voldoen aan een bevoegd gegeven last
worden vergoed uit 's Rijks kas.Thans is niet helder in hoeverre een regeling voor de vergoeding van kosten,
die samenhangen met het bewaren van verkeersgegevens, op Europees niveau haalbaar
zal zijn. De EU-lidstaten hebben zich hierover nog niet uitgesproken. Vanuit
institutioneel oogpunt is de vraag aan de orde in hoeverre een dergelijke
regeling mogelijk is onder de derde pijler van het EU-Verdrag (politiële
en justitiële samenwerking in strafzaken). Hierover zullen de nadere
standpuntbepaling van de Commissie, die inmiddels te kennen heeft gegeven
de voorkeur te geven aan een rechtsinstrument onder de eerste pijler, en het
verloop van de verdere onderhandelingen over dit onderwerp in Brussel moeten
worden afgewacht. Voor Nederland is in ieder geval een aandachtspunt dat de
aanbieders van telecommunicatiediensten die voor een belangrijk deel van hun
dienstverlening afhankelijk zijn van de Nederlandse markt, tengevolge van
een bewaarplicht niet in een vanuit bedrijfseconomisch oogpunt minder gunstige
positie komen te verkeren dan hun concurrenten in de andere EU-lidstaten.
Op grond van de huidige situatie in de verschillende lidstaten
lijkt dit risico echter niet acuut. Indien een bewaarplicht tot omvangrijke
kosten voor aanbieders leidt en de vergoeding voor de incidentele bevraging
daarvoor onvoldoende compensatie biedt zal de thans gehanteerde vergoedingssystematiek
wellicht heroverweging verdienen.In opdracht van het bureau Platform Interceptie, Decryptie en Signaalanalyse
van mijn ministerie heeft KPMG Information Risk Management een onderzoek verricht
naar verschillende modellen voor het opslaan en bewaren van historische verkeersgegevens
ten behoeve van opsporingsdiensten en inlichtingen- en veiligheidsdiensten
in Nederland. Het betreft vooral de technische haalbaarheid van een opslag
van gegevens van een dergelijke omvang en de orde van grootte van de daarmee
gemoeid zijnde kosten. Het gaat hierbij alleen om de opslag van de gegevens
en het bevragen daarvan. Daarbij zijn twee modellen uitgewerkt, te weten de
situatie waarbij de telecommunicatieaanbieders de opslag ten behoeve van de
bevraging van historische verkeersgegevens volledig voor hun rekening nemen
en de situatie waarbij de overheid zorg draagt voor het opslaan ten behoeve
van het bevragen van die verkeersgegevens. In het onderzoek zijn de geraamde
kosten voor de opslagcapaciteit en de mogelijkheid van bevraging van de beide
opties nader uitgewerkt. Daarbij is rekening gehouden met bewaartermijnen
van uiteenlopende duur en met een stijging van het volume van verkeersgegevens.
Tevens is aandacht geschonken aan de beveiligingsaspecten, het regelgevend
kader en organisatorische consequenties. Het onderzoek is uitgevoerd in de
maanden juni 2004 tot en met oktober 2004. Uit het onderzoek komt naar voren
dat de kosten, verbonden aan de invoering van een bewaarplicht van verkeersgegevens,
sterk variëren afhankelijk van de aard van de gegevens, de gekozen bewaartermijnen
en de organisatorische vormgeving van de opslag en de bevraging van de gegevens.
De bevindingen zullen worden betrokken bij de verdere standpuntbepaling over
een bewaarplicht voor verkeersgegevens.Het rapport van KPMG Information Risk Management is inmiddels, bij brief
van 20 december 2004 (ons kenmerk 5325 341/04), aan uw Kamer aangeboden.Naar aanleiding van het rapport heeft het lid Griffith vragen gesteld
over de betrouwbaarheid van de cijfers, mede gelet op de technische ontwikkelingen.
Het volume van het dataverkeer, dat door middel van het internet wordt getransporteerd,
zou een zodanige stijging te zien geven dat in ieder geval de berekeningen,
die uitgaan van een stijging van 100% van het verkeer, achterhaald zouden
zijn. Te dien aanzien merk ik op dat de onderzoekers in de berekeningen rekening
hebben gehouden met een stijging van het internetverkeer1. Ook geven de onderzoekers aan dat de opslagsystemen voor elektronische
gegevens een voortdurende technologische ontwikkeling doormaken. Door gebruik
te maken van moderne compressietechnieken kan ongeveer 70% van de opslagcapaciteit,
en daarmee ook de kosten, worden bespaard.Ontwijking van de bewaarplichtDoor de leden Albayrak en Van der Laan is gevraagd naar de mogelijkheden
tot ontwijking van een bewaarplicht. Dit zou aan de orde kunnen zijn doordat
criminelen gebruik zouden maken van moderne technologieën, die niet aftapbaar
zijn, of doordat telecommunicatieaanbieders hun diensten aanbieden vanuit
een locatie die is gelegen buiten het grondgebied van de lidstaten van de
Europese Unie.Naar aanleiding van deze vragen moet er op worden gewezen dat de aanbieders
hun openbare telecommunicatienetwerken en -diensten uitsluitend beschikbaar
mogen stellen aan gebruikers indien deze aftapbaar zijn (artikel
13.1 Tw). De aanbieders zijn verplicht medewerking te verlenen aan de uitvoering
van een last tot het aftappen van telecommunicatie die over hun telecommunicatienetwerk
dan wel door middel van een door hen aangeboden telecommunicatiedienst wordt
afgewikkeld (artikel 13.2 Tw). De in het ontwerp kaderbesluit neergelegde
bewaarplicht heeft betrekking op de verkeersgegevens en de locatiegegevens
als bedoeld in de richtlijn betreffende privacy en elektronische communicatie.
De richtlijn is van toepassing op de levering van openbare elektronische communicatiediensten
over openbare telecommunicatienetwerken in de Gemeenschap. De aanbieder, die
feitelijk of statutair gevestigd is buiten het grondgebied van de EU, valt
onder de reikwijdte van de richtlijn en het ontwerp kaderbesluit zodra actief
diensten worden aangeboden over een openbaar communicatienetwerk in de Gemeenschap.
Het bestaande wettelijke kader is aldus afdoende voor het aftappen van telecommunicatie
waarbij gebruik wordt gemaakt van moderne technologieën. Ingeval een
last tot het aftappen van telecommunicatie minder eenvoudig kan worden opgelegd
aan een aanbieder van een telecommunicatiedienst, bijvoorbeeld in gevallen
waarin deze is gevestigd buiten het grondgebied van de EU, dan kan de last
worden opgelegd aan de netwerkaanbieder, bijvoorbeeld de aanbieder van een
internettoegangsdienst. Ditzelfde geldt voor de bewaarplicht van verkeersgegevens.
In die gevallen waarin de dienstenaanbieder niet onder de reikwijdte van de
richtlijn betreffende privacy en elektronische communicatie zou vallen, en
daarmee evenmin onder de verplichtingen van het ontwerp kaderbesluit, kan
wel de aanbieder van het netwerk op zijn verplichtingen worden aangesproken
ten aanzien van de verkeersgegevens waarover hij kan beschikken. Thans is
het niet goed te voorzien in hoeverre de technische ontwikkelingen in de toekomst
verandering zullen kunnen brengen in deze situatie. Verder kan worden opgemerkt
dat het ontwerp kaderbesluit in zijn huidige opzet de lidstaten de ruimte
laat voor de vaststelling van een afwijkende bewaartermijn, zelfs tot een
termijn van enkele seconden voor de SMS-, EMS-, MMS- en internetgegevens.
Een afwijkende bewaartermijn kan ook betrekking hebben op de dienstverlening
op het gebied van de internettelefonie («Voice over IP»). Met
name een beperking van de bewaartermijnen van verkeersgegevens op het gebied
van internetcommunicatie kan een grote besparing van kosten met zich meebrengen.
Een bewaarplicht voor alle telecommunicatieaanbieders acht ik evenwel wenselijk
om te voorkomen dat de bewaarplicht wordt ontweken en uiteindelijk zelfs «safe
havens» voor de criminaliteit zouden kunnen ontstaan.Mede namens mijn ambtgenoot van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatie
hoop ik u met het voorafgaande, althans voor dit moment, voldoende te hebben
kunnen inlichten over de argumenten voor het bewaren van verkeersgegevens
en de overige vragen die over dit onderwerp leven aan de zijde van de leden
van uw Kamer.De Minister van Justitie,J. P. H. DonnerXNoot1Raadsdocument 8958/04, CRIMORG 36 TELECOM 82.XNoot1Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen van 31-07-2002, L201/37.XNoot1Trb. 1951, 154, laatstelijk gewijzigd 11 mei 1994, Trb. 1994, 165.XNoot2Opinion 9/2004 on a draft Framework decision on the storage of data processed
and retained for the purpose of providing electronic public communications
services of data available in public communications networks with a view to
the prevention, investigation, detection and prosecution of criminal acts,
including terrorism (11 885/04/EN, WP99).XNoot3Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Raadsdocument 10 767/04, COPEN 77 TELECOM 125.XNoot1Artikel 13.6, tweede lid: Aanbieders van openbare telecommunicatienetwerken
en openbare telecommunicatiediensten hebben aanspraak op vergoeding uit 's
Rijks kas van de door hen gemaakte administratiekosten en personeelskosten
rechtstreeks voorvloeiend uit het voldoen aan een bijzondere last als bedoeld
in artikel 13.2, eerste en tweede lid, onderscheidenlijk het verstrekken van
infor-matie als bedoeld in artikel 13.4.XNoot1Bron: TNO Strategie, Technologie en Beleid, Netwerk in cijfers 2004: Trendrapportage
ICT-infrastructuur en diensten, 9 juni 2004. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23490-360.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl