Stichting Woningbeheer Limburg; Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24339, nr. 16

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

14-06-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24339 nr. 16

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455565758596061626364656667686970717273747576777879808182838485868788899091929394959697989910010110210310410506107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171Bijlage bij antwoord op vraag 6 
 
 
 
 
 
 Bijlage bij antwoord op vraag 21 Bijlage bij antwoord op vraag 76 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24339Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 1,1 Mb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 339Stichting Woningbeheer Limburgnr. 16LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 7 juni 1996De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 en de commissie voor de Rijksuitgaven2 hebben over het rapport van de tijdelijke commissie Onderzoek Stichting
Woningbeheer Limburg (Kamerstuk 24 339, nrs. 13 en 14) de onderstaande
vragen aan de tijdelijke commissie voorgelegd. De tijdelijke commissie heeft
deze vragen bij brief van 7 juni 1996 beantwoord. De vragen en de bijbehorende
antwoorden zijn hieronder afgedrukt.De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,Versnel-SchmitzDe voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven,Van ReyDe griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,De Vries 1Zou de commissie kunnen aangeven welke nieuwe feiten boven tafel
zijn gekomen, die niet bekend waren na het uitbrengen van het advies van de
werkgroep op 26 oktober 1995 aan de vaste commissie voor Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en de commissie voor de Rijksuitgaven?
(blz. 7).In het algemeen heeft het onderzoek volgens de commissie vastgesteld dat
bestuurders van de WBL (en voorgangers) in hoge mate en in de eerste plaats
verantwoordelijk zijn voor het WBL-debâcle. Echter het onderzoek heeft
tevens de rol van overige actoren uitgediept. Het rapport van de werkgroep
bevatte daarvoor een aantal aanzetten die uitmondden in vragen. Het rapport
van de commissie beantwoordt deze vragen.Centraal bij de rol van de verschillende actoren staat de effectuering
van toezicht, positie van toezichthouders en belangrijke momenten voor toezichthouders.
Het rapport besteedt daarom uitvoerig aandacht aan de rol van VROM en de betrokken
gemeenten, maar maakt ook opmerkingen over de Tweede Kamer zelf.Ook heeft het onderzoek de rol van het CFV verduidelijkt evenals de transactie
rond Eygelshoven. Verder zijn opmerkingen gemaakt over relaties tussen de
WBL en het NCIV en het ontbreken van richtlijnen bij de koepelorganisaties
inzake bestuursvergoedingen van corporatiebestuurders.Verder heeft de commissie inzicht gekregen in de hoogte van de bruidsschat,
in de gevolgen van de brutering voor de WBL, alsmede in het feit dat er door
de jaren heen geen zicht op de onderhoudsbehoefte bestond. 2Waarom is het onderdeel «bestuurscultuur» zo beperkt
aangepakt, terwijl het toch prominent in de commissie-opdracht figureerde?
(blz. 9).De commissie is van begin af aan van mening geweest dat het zwaartepunt
van het onderzoek zou moeten liggen bij de financiële en politiek-bestuurlijke
vragen. Desalniettemin heeft zij in haar gesprekken en dossieronderzoek ruime
aandacht besteed aan het onderdeel «bestuurscultuur» (zie par.
10.5). 3Waarom is de heer Aarts niet gehoord door de commissie? (blz. 11).De heer Aarts is bedoeld op blz. 11 van het eindrapport met «één
genodigde die op medische gronden niet is ingegaan op de uitnodiging van de
commissie». 4Zijn de concept-antwoorden op de onderhavige schriftelijke vragen
aan de staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
voorgelegd? (blz. 11).Nee. 5Hoeveel vertraging is opgetreden in de werkzaamheden van de onderzoekscommissie
door het terugtreden van voorzitter Hofstra? (blz. 11).Enkele dagen. Het nieuwe commissielid heeft zich vanaf 23 april 1996 dermate
vlot ingewerkt dat van noemenswaardige vertraging geen sprake is
geweest. De aanvankelijke aanbiedingsdatum van het rapport was 15 mei 1996,
dat werd uiteindelijk 23 mei 1996. 6Is de commissie bereid om de Kamer inzage te geven in het feitelijk
commentaar op het concept-eindrapport dat het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer op 14 mei 1996 aan de commissie heeft
toegezonden? Heeft de staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer bij het beoordelen van de feitelijke juistheid van het rapport
wijzigingen voorgesteld, en zo ja welke? (blz. 12).Ja (zie bijlage). Overeengekomen met VROM was een check op de feitelijke
juistheid. Daartoe heeft de commissie de hoofdstukken 1 tot en met 9 zonder
de afsluitende constaterende paragrafen en beschikbare bijlagen aan VROM voorgelegd.
Een dergelijke feitentoets is niet ongebruikelijk. 7Via de OKH-regeling werden circa 1000 moeilijk verkoopbare woningen
door Ruijters en Muyres aan SBDI verkocht.Wat was precies de rol van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer bij de overdracht? Welke controle heeft het ministerie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer uitgeoefend op
de aankoop door SBDI? Zijn er door het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer voorwaarden gesteld bij de aankoop van de woningen
door SBDI, bijvoorbeeld met betrekking tot de prijs van de woningen? (blz.
13).Voor de beantwoording van deze vragen verwijst de commissie naar het rapport
van parlementaire enquêtecommissie Bouwsubsidies (19 623, nr. 30,
blz. 166–174 en blz. 239–240). 8Is de commissie nagegaan of het «WBL-tekort» volledig
toe te rekenen is aan de OKH-regeling? (blz. 13).Het WBL-tekort is niet exclusief te relateren aan de OKH-regeling.Zo wijst het rapport op de consequenties van de transactie van Het Zuiden
met de gemeente Kerkrade rond Eygelshoven, de eigen bijdragen/afboekingen
van de instellingen voor de overnames van SBDI/Eygelshoven (zie blz. 63, tekstkader
30), de kosten van het nieuwe centrale kantoor in relatie tot decentraal beheer
van verspreid bezit van de WBL en – tot op heden – onvoldoende
inzicht in het onderhoud in meerjarig perspectief van het bezit. Verder wil
de commissie wijzen op de financiële consequenties van uitblijvende saneringsmaatregelen.
Niet in de laatste plaats zijn daar de gevolgen van de brutering in samenhang
met de beoogde sanering in het convenant. Al deze factoren trokken een wissel op de financiële situatie van
de instelling. 9Wie is in de ogen van de commissie verantwoordelijk voor de bewaking
van de oorspronkelijke doelstelling van zogenaamde NWI's? (blz. 13).De formele bevoegdheden van het Rijk en gemeenten verschillen sterk door
de tijd heen. Met name de MG 82-44 poogde voor «bouwende» NWI's
na 1982 het toezichtregime meer conform het toezicht op toegelaten instellingen
te laten geschieden (zie verder bijlage 6, par. 2.2 en 3.2 en het antwoord
op vraag 27). 10Op grond van welke uitlatingen of schriftelijke stukken kon bij het
SBDI-bestuur de opvatting ontstaan dat het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer mede verantwoordelijkheid droeg voor
het oplossen van de problemen? (blz. 14).Dit blijkt de uitspraken achteraf van voormalig staatssecretaris Heerma
in zijn gesprek met de commissie op 17 april 1996: «Ik trof het in 1986
aan zoals ik het aantrof: er was een nieuw bestuur neergezet. Bij het kennismakingsgesprek
met dat nieuwe bestuur heb ik dat ook geweten. Het zei in feite: wij zijn
door uw voorganger hier neergezet en zegt u maar wat wij moeten doen. Ik vat
het kort door de bocht samen: dat was niet helemaal het beeld dat mij voor
ogen stond bij een handelingsbekwaam en handelingsbevoegd bestuur, en zeker
niet wat mij voor ogen stond bij die ordening van verantwoordelijkheden waarin
het bestuur van in dit geval SBDI zijn eigen verantwoordelijkheid had.»Verder blijkt dit uit de notulen van het algemeen bestuur van de SBDI
d.d. 12 oktober 1987: «De voorzitter en secretaris stellen dat, indien
de huidige staatssecretaris het beleid van zijn voorganger terzake SBDI desavoueert,
en VROM in tegenstelling tot eerdere toezeggingen niet meer wil meewerken
aan het zoeken naar oplossingen voor problemen van SBDI, het bestuur daaruit
consequenties zal dienen te trekken en derhalve zal moeten aftreden. Dit standpunt
wordt door de overige bestuurders unaniem onderschreven». 11Het SBDI-bestuur was in 1985 persoonlijk door de toenmalige staatssecretaris
Brokx geïnstalleerd. Daardoor was bij het bestuur de opvatting ontstaan,
dat het bestuur samen met het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer de verantwoordelijkheid droeg voor het oplossen van
de problemen bij SBDI. Acht de commissie deze opvatting juist? Wat was precies
de betrokkenheid van staatssecretaris Brokx bij de SBDI? (blz. 14).De commissie onderschrijft voor wat betreft de SBDI in 1989 het credo
van voormalig staatssecretaris Heerma «bestuur bestuurt», met
andere woorden, het bestuur is zelf verantwoordelijk voor het oplossen van
haar problemen. De opvatting van het SBDI-bestuur strookte met het «aanleungedrag»
dat in de sector voorkwam.In 1983 stelde het ministerie van VROM een rechercheonderzoek in naar
de relaties tussen de SBDI en de makelaar Ruijters. Door het instellen van
dit onderzoek begon een directe betrokkenheid van staatssecretaris Brokx met
de SBDI. Deze directe betrokkenheid hing nauw samen met de grote financiële
belangen van het Rijk bij de SBDI als gevolg van de door het Rijk verstrekte
contra-garanties aan gemeenten.Het rapport vermeldt voorts dat het SBDI-bestuur in 1985 op voordracht
van de bewindvoerders, Tonnaer en Pinckaers, persoonlijk door de toenmalige
staatssecretaris Brokx werd geïnstalleerd. 12In hoeverre werd een fusie door staatssecretaris Heerma als oplossing
gezien van de financiële problemen van SBDI? (blz. 17).Voor de overname van SBDI-bezit door Het Zuiden en HBL in februari 1991
werd een convenant ondertekend waarin voormalig staatssecretaris Heerma voor
deze instellingen ondermeer een bruidsschat toekende van 10,4 mln (zie tekstkader
31 op blz. 64).De bruidsschat moest voorzien in de gedeeltelijke dekking van het verwachte
exploitatietekort van het SBDI-bezit voor de eerste tien jaar. Het was zaak
voor de besturen van Het Zuiden, HBL en de SBDI om in die tien jaar
een zodanig saneringsbeleid uit te voeren dat de instellingen na die tien
jaar het hoofd boven water konden houden.Op blz. 57 wordt beschreven hoe partijen na (pogingen tot) opzegging van
het convenant inzetten op een fusie. Het verschil in kosten tussen een overname
en een fusie speelde daarbij een rol. 13Waarop was de gedachte van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer gebaseerd dat HBL en Het Zuiden twee vermogende instellingen
waren? (blz. 20).Door VROM werd in diverse nota's gewezen op de goede algemene bedrijfsreserve
van de instellingen. Met betrekking tot de HBL sprak het toelatingsinspectierapport
van VROM medio 1990 over een toenemend vermogen.Daarnaast streefde VROM naar een zo laag mogelijke bruidsschat. Zo vroeg
voormalig staatssecretaris Heerma in november 1990, enige maanden voor de
ondertekening van het convenant, de instellingen nog om een hogere bijdrage
dan de f 7 mln die de instellingen in het vooruitzicht hadden gesteld
(zie ook tekstkader 31, blz. 64). 14Waarom werd de manager van Het Zuiden bij de uiteindelijke prijsonderhandelingen
met aannemer Muyres buitengesloten? (blz. 22).Van de Weijer stelde in het gesprek met de commissie op 8 februari 1996
dat hij de eerste fase van de nieuwbouw heeft helpen voorbereiden «als
een soort coördinator»: «Ik ben geen bouwkundige en dus heb
ik de opdracht geplaatst bij het NCIV. De eerste fase werd door mij voorbereid,
ook in financiële zin.» Blijkens het rapport van de dienst Recherchezaken
betrof deze voorbereiding niet de eigenlijke onderhandelingen. 15Wat was de rol van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer en de toezichthoudende gemeenten bij de besluitvorming
rond de bouw van het nieuwe kantoor? (blz. 22).Formeel had VROM geen rol. Ook materieel heeft de commissie geen enkele
rol van VROM bij de besluitvorming vast kunnen stellen.De besluitvorming over en de uitvoering van de bouw van het kantoor was
de verantwoordelijkheid van Het Zuiden. Toen bleek dat de gemeente Heerlen
naar oordeel van het Zuiden een slechtere locatie bleek te bieden dan de gemeente
Geleen, besloot Het Zuiden in Geleen te bouwen. In het verlengde van dat besluit
zal Het Zuiden met de gemeente overleg hebben gevoerd over alle technische,
financiële en procedurele voorwaarden, die bij de realisering van zo'n
kantoor van een corporatie gebruikelijk zijn. 16Wat is precies de aanbestedingsprocedure geweest voor de bouw van
het nieuwe kantoor? Heeft er een openbare aanbesteding plaatsgevonden? Zo
nee, op grond van welke criteria heeft dan de aanbesteding plaatsgevonden?
(blz. 22).Het betrof een onderhandse aanbesteding waarbij de aannemingsbegroting
is getoetst door het NCIV waaruit, na prijsonderhandelingen, de definitieve
bouwprijzen werden vastgesteld. 17Wil de commissie uitleggen waarom zij opmerkt op bladzijde 23 (onder
punt 2.6): «Het inzicht was indertijd niet volledig» terwijl op
bladzijde 75 wordt opgemerkt dat «bij de sanering en fusie betrokken
partijen op de hoogte gebracht zijn van een weinig hoopgevende financiële
toekomst van de na de fusie ontstane nieuwe instelling.» (blz. 23 en
blz. 134).Essentieel is dat het om twee verschillende tijdstippen gaat. De eerste
passage heeft betrekking op de periode vóór het afsluiten van
het convenant (eind 1990, begin 1991). De tweede passage heeft betrekking
op de periode medio 1992 op basis van rapporten van het NCIV (juni 1992) en
VB Accountants (augustus 1992). 18Waardoor werd het inzicht van het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer aangaande de financiële positie
van Het Zuiden en HBL pas veel later (medio 1995) duidelijk? (blz. 23).Hier wordt onder andere gedoeld op de rapporten van Shelter Consult van
juli 1995, en het saneringsplan van interim-manager Kempen van januari 1996.
Zie ook uit het rapport par. 6.6 van het rapport van de commissie (blz. 61–63).Het was overigens al eerder duidelijk geworden dat de mogelijkheden van
Het Zuiden en HBL om de sanering van de SBDI te kunnen dragen door VROM waren
overschat. Dit bleek ondermeer uit het gesprek tussen inspecteur Klaren en
directeur Van Veldhoven op 17 mei 1993. 19Wil de commissie aangeven of zij de beantwoording van de kamervragen,
waarin stond aangegeven dat het financieel inzicht wel aanwezig was, ook onderzocht
heeft? (blz. 23 en blz. 134).De commissie heeft vastgesteld dat de betrokkenen van bepaalde berekeningen
zijn uitgegaan, in het bijzonder de berekeningen die waren gemaakt door Coopers
& Lybrand. Er was wel inzicht in de financiële situatie maar die
bleek – zo constateert de commissie – veel minder rooskleurig
dan verondersteld. 20Waarom hebben Coopers & Lybrand gewerkt met door het ministerie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en het NCIV begin
1990 bekritiseerde gegevens? Waarom heeft Coopers & Lybrand niet gezocht
naar betere gegevens? Was Coopers & Lybrand nu wel of niet op de hoogte
van de kritiek op de gegevens? (blz. 24).Coopers & Lybrand was op de hoogte van de kritiek van het NCIV. Hoewel
Coopers & Lybrand niet in staat bleek om een afschrift van de onderzoeksopdracht
aan de commissie te doen toekomen, heeft de betrokken accountant van Coopers
& Lybrand op 7 maart 1996 aan de commissie verklaard dat «De vraag
niet was, het onderzoek over te doen. Het ging om beoordeling van stukken». 21Welke reden heeft Coopers & Lybrand opgegeven voor het feit dat
geen afschrift kon worden verstrekt van de opdracht voor een onderzoek naar
onder meer de financiële positie van de SBDI? (blz. 24).Zie de brief van Coopers & Lybrand d.d. 9 mei 1996 die als bijlage
is opgenomen. 22Is de commissie nagegaan waarom de voorstellen in verband met huurverlaging
(Saneringsopzet SBDI – januari 1990 van SBDI-bestuur) niet door de staatssecretaris
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer werden gehonoreerd?
(blz. 25).Ja. VROM was in een brief d.d. 24 januari 1990 aan de SBDI van mening
dat een dergelijke structurele maatregel op den duur een negatieve uitwerking
zou hebben op de financiële positie van de SBDI. 23Is de conclusie gerechtvaardigd dat er bewust een verschuiving op
is getreden van saneringsgelden ten laste van het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer naar saneringsgelden ten laste van het
Centraal Fonds? (blz. 25 en blz. 110).Uit de stukken blijkt dat het ministerie van VROM met de bruidsschat enerzijds
dacht voldoende financiële steun aan de overnemende instellingen te hebben
gegeven. Anderzijds was VROM in verschillende rapporten wel op de hoogte van
de financiële risico's die de overnemende instellingen liepen. Van meet
af aan stelde VROM zich op het standpunt dat de WBL bij toekomstige financiële
problemen zou moeten aankloppen bij het CFV («normale spelregels van
toezicht en vangnetten»).De commissie acht de sanering van de SBDI door overname of fusie met Het
Zuiden en HBL in die situatie op zich acceptabel, mits VROM verzekerd was
geweest van een consequente en voortvarende sanering door de instellingen.
Alleen bij een duurzame sanering zouden de risico's niet op de sector worden
afgewenteld. 24Hoe verklaart de commissie dat Coopers & Lybrand bij de berekening
van de benodigde saneringsbijdrage van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer vast hield aan de onderhoudsprognose van SBDI, die volgens
een onderhoudskundig adviesbureau aan de lage kant genoemd moest worden? (blz.
26).Omdat Coopers & Lybrand in de bevindingen van het onderzoeksbureau
onvoldoende aanleiding zag om de prognoses bij te stellen. Voorzitter Van
Goethem van de HBL maakte in een brief van 24 januari 1991 aan Coopers &
Lybrand tevens duidelijk dat er geen enkele reden bestond om af te wijken
van eerdere uitgangspunten: «aan nieuwe cijfers hebben wij in dit stadium
geen behoefte». 25Coopers & Lybrand schrijft op 3 juli 1990 over SBDI dat overname
slechts om volkshuisvestelijke redenen aan de orde zou kunnen zijn en dan
nog slechts onder 4 voorwaarden. Aan de vooravond van de tekening van het
contract adviseert Coopers & Lybrand: «uit volkshuisvestelijke redenen
kunt u besluiten de overname te realiseren». Was er toen aan de 4 voorwaarden
voldaan?.Zo nee, waarom kwam Coopers & Lybrand dan toch tot dit advies?
Kan de commissie nader toelichten wat Coopers & Lybrand precies voor ogen
had met de opmerking dat uit volkshuisvestelijke overwegingen toch tot een
overname kon worden besloten? (blz. 27).Coopers & Lybrand adviseerde om deze randvoorwaarden deel te laten
uitmaken van het saneringsbeleid van de overnemende instellingen. Er zou dus
in de toekomst aan deze voorwaarden moeten worden voldaan.De volkshuisvestelijke overwegingen hingen samen met de uitwerking van
het tweede element uit de opdracht zoals die stond geformuleerd in het
rapport van Coopers & Lybrand d.d. 3 juli 1990, dat betrekking had op
de voorwaarden en condities waaronder een overname van het woningbezit van
SBDI zou kunnen plaatsvinden. 26Verwijt de commissie de onderhandelingspartners, waaronder het ministerie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, dat de berekeningen
van Coopers & Lybrand te gemakkelijk zijn gebruikt bij de onderhandelingen?
(blz. 30).De commissie heeft geconstateerd dat het rapport van Coopers & Lybrand
d.d. 3 juli 1990 een belangrijke rol heeft gespeeld bij de totstandkoming
van het convenant terwijl dat bij de onderbouwing van dit rapport de nodige
vraagtekens kunnen worden gezet. 27Kan de commissie aangeven welke tactische overwegingen ten grondslag
hebben gelegen aan de toelatingsaanvraag van HBL? (blz. 32).De HBL was tot haar toelating in december 1990 een NWI. Het Rijk scherpte
eind jaren tachtig de controle op NWI's steeds verder aan en stuurde aan op
omzetting van bestaande NWI's in toegelaten instellingen. De status van toegelaten
instelling werd vanaf 1990 een voorwaarde voor geldelijke steun van het Rijk
voor nieuwbouwplannen. De overname van de SBDI was voor de HBL een manier
om aan haar doelstelling «continuïteit door groei» te voldoen.
Een andere mogelijkheid was zelf te bouwen, maar bij voorkeur onder het (subsidie-)regime
van toegelaten instellingen, die zij dan ook aanvroeg.Volgens adviseur Jacobs van Het Zuiden had toelating van de HBL de transactie
met de SBDI kunnen doorkruisen. Hij vreesde dat de HBL zou afhaken indien
zij de status van toegelaten instelling verkreeg. 28Is het de commissie bekend of het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer op de hoogte was van de waarschuwing
van de interim-manager van Het Zuiden, de heer Van de Weijer? (blz. 37).Dat is de commissie niet bekend. Het lijkt zeer onwaarschijnlijk omdat
de notitie nooit in het bestuur is behandeld. 29Is het waar dat in de opstelling van Coopers & Lybrand met betrekking
tot de 14,5 miljoen gulden overfinanciering, door het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer slechts gekeken is naar de stand van
de overfinanciering per 1 april 1991 en niet naar de stand van de overfinanciering,
indien de aangenomen richtdatum en de werkelijke richtdatum gelijk zouden
lopen, waardoor de overfinanciering aanmerkelijk lager zou zijn uitgevallen?
(blz. 37).Uit de stukken die de commissie ter beschikking stonden, is op geen enkele
manier gebleken dat rekening is gehouden met afwijkingen tussen zogeheten
«richtdata». De commissie heeft dan ook geen inzicht in de financiële
effecten hiervan. 30Wat is het oordeel van de commissie over het Friese gezegde dat staatssecretaris
Heerma aanhaalt: «leven als vrienden, rekenen als vijanden», als
dit gezegde wordt toegepast op de door de commissie onderzochte casus? (blz.
38). Naar de mening van de commissie doelde voormalig staatssecretaris Heerma
op het feit dat door beide partijen scherp is onderhandeld over de hoogte
van de bijdrage van de betrokken partijen, zonder de verhoudingen te verstoren. 31Wat waren de inhoudelijke redenen van het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer om ondanks de financiële risico's
de saneringsbijdrage zo beperkt mogelijk te houden? (blz. 41).Naast een verantwoord beheer van overheidsgelden werden in die tijd in
de Tussenbalans forse bezuinigingen aangekondigd die ook het ministerie van
VROM troffen (zie ook tekstkader 62 op blz. 112). 32Heeft het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer zelf een inschatting gemaakt van de bedrijfseconomische risico's
die aan de fusie verbonden waren, ook met het oog op de «open einden»
uit het stuk van Coopers & Lybrand? (blz. 41).Voor alle betrokken partijen is het rapport van Coopers & Lybrand
het belangrijkste vertrekpunt van de onderhandelingen geweest. Voormalig staatssecretaris
Heerma heeft in het gesprek met de commissie op 17 april 1996 gezegd dat er
volgens hem geen concreet, integraal rapport lag waarin alle varianten op
een rij waren gezet met diepgaande doorberekeningen. 33Waaruit valt te verklaren dat de overnemende instellingen bij de
onderhandelingen niet voor de benadering kozen om alle open einden uit het
advies van Coopers & Lybrand financieel te vertalen in de richting van
een hoger saneringsbedrag te betalen door het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer? (blz. 41).Voor zover de commissie heeft kunnen nagaan hebben Het Zuiden en HBL zich
vooral laten leiden door het rapport van Coopers & Lybrand bij het vaststellen
van de bijdrage van VROM. Daarnaast heeft VROM scherp onderhandeld, en was
VROM niet bereid om veel hoger uit te komen dan de uiteindelijke bijdrage.
Tevens hadden Het Zuiden en de HBL de wens uitgesproken te streven naar continuïteit
door groei. 34Kan de commissie concrete voorbeelden geven van andere saneringen
van NWI's, waarbij een diepgaand onderzoek naar de financiële en bestuurlijke
situatie of de kwaliteiten van het werkapparaat plaatsvond? (blz. 41 en 46).Bij saneringen gaat het steeds om maatwerk, waarbij – afhankelijk
van de problematiek van de instelling – voorwaarden zijn verbonden aan
financiële bijdragen van VROM.Deze voorwaarden heeft de commissie onderzocht en in paragraaf 5.3 kort
samengevat (zie blz. 46–47). 35Wat is nu de exacte conclusie van de commissie inzake de werking
en de werkingsduur van artikel 10, tweede lid, van het convenant? (blz. 44).Op blz. 113–114 geeft de commissie haar bevindingen weer over de
feitelijke werking van artikel 10.2. De inhoud en werking van artikel 10.2 is volgens de commissie onvoldoende
duidelijk voor betrokkenen. Dat gold ook voor VROM zelf. Volgens een brief
van staatssecretaris Tommel van 9 oktober 1995 voorziet het artikel nog in
de mogelijkheid om te overleggen over oplossingen, die niet of onvoldoende
waren te voorzien. Anderzijds was tijdens de verschillende gesprekken het
standpunt te horen dat het artikel expireerde op het moment dat de afspraken
uit het convenant waren uitgevoerd of bij fusie. 36Is de commissie van mening dat er een verband bestaat tussen de relatief
lage bijdrage van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer en het niet opnemen van tegenprestaties saneringsmaatregelen –
in het convenant? (blz. 48).De commissie heeft geen direct causaal verband gevonden tussen deze twee
zaken. 37Concludeert de commissie dat het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer juist handelde met betrekking tot het
vanwege het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
in te zetten saneringsbedrag (vergelijk bedrag Jacobs, blz. 34)? (blz. 48).Jacobs ging uit van een saneringsperiode van vijftien jaar. VROM hanteerde
de gebruikelijke saneringsperiode van tien jaar waardoor de bijdrage van VROM
lager uitviel. Aan de financiële saneringsbijdrage hadden volgens de
commissie duidelijker inhoudelijk en procedureel voorwaarden moeten worden
verbonden om te voorkomen dat risico's op de sector zouden worden afgewenteld. 38Bij brief van 11 maart 1992 heeft Van Hecke en Partners de staatssecretaris
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer op basis van een
analyse van de gepubliceerde balans en gemaakte afleiding uit de jaarstukken
van het boekjaar 1990 aangegeven, dat SBDI einde boekjaar, 30 september 1991,
een negatief eigen vermogen van rond de 16 miljoen gulden zou hebben. Het
achterstallig onderhoud voor HBL en Het Zuiden wordt begroot voor de komende
5 jaar op ongeveer 50 miljoen gulden en voor de komende 10 jaar op ongeveer
100 miljoen gulden. De verwachting wordt uitgesproken «dat het spoedig
doch uiterlijk binnen twee jaar tot escalatie zal komen». Heeft de commissie
kennis genomen van deze brief? Zo ja, waarom is voorbij gegaan aan deze rapportage?
(blz. 48).De commissie heeft twee brieven van het bureau – in feite twee open
aanbiedingen aan VROM voor interim-management bij de WBL – in het dossier.
Zij is van mening dat de onderbouwing van de financiële conclusies minder
inzichtelijk was dan NCIV-ramingen en VB-rapportages uit 1992. 39Is nog onderzocht waarom het SBDI-bestuur twijfels had over de levensvatbaarheid
van de nieuwe rechtspersoon WBL en heeft de commissie het argument waarom
deze brief nooit aan de staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer is verzonden kunnen achterhalen? (blz. 51). Die twijfels waren gebaseerd op een beoordeling van de financiële
meerjarenbegroting 1992/1996. Het SBDI-bestuur benadrukte in de concept-brief
van 9 juli 1992 dat door de fusie de verantwoordelijkheidsverdeling anders
kwam te liggen, namelijk «dat alle fusiepartners verantwoordelijk worden
geacht voor hun besluiten en het uiteindelijke resultaat na de fusie».
Daarmee wilde het SBDI-bestuur in eerste instantie niet accoord gaan.Aangezien het voornemen slecht werd ontvangen door het dagelijks bestuur
van de WBL, zag het SBDI-bestuur er na een extra vergadering op 21 juli 1992
alsnog vanaf om de brief te sturen. 40Wat wordt exact bedoeld met de zinsnede «Dat laatste bedrag
lag onder het maximumbedrag van f 27 mln dat het ministerie van Financiën
had geaccordeerd». Bepaalde het ministerie van Financiën de financiële
ruimte voor het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer?
Wanneer en onder welke voorwaarden had het ministerie van Financiën dit
bedrag geaccordeerd? (blz. 56).DGVH meldt de accordering van f 27 mln door het ministerie Financiën
in een nota van 30 januari 1991 aan de staatssecretaris. De voorwaarde was
dat VROM voor de dekking zorg zou dragen. VROM kon deze dekking vinden in
de begrotingsartikelen voor sanering en afkoop renteloze lening. 41Het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
was van mening dat het ontstane tekort door de transactie met Kerkrade over
Eygelshoven te wijten was aan mismanagement bij de WBL. Is dat ook de visie
van de commissie? (blz. 57).De commissie heeft in haar oordeel gesteld dat zij het onbegrijpelijk
vindt dat Het Zuiden zich vergist heeft in de exploitatie van Eygelshoven
omdat dat bezit vrijwel van het begin af aan in beheer bij Het Zuiden is geweest.
Ook heeft de commissie gewezen op fouten van Het Zuiden bij de afwikkeling
van de afspraken over de overname van Eygelshoven van Kerkrade. 42Had het WBL-bestuur mogen rekenen op daadwerkelijke financiële
steun voor de WBL indien wordt opgemerkt: «Indien de financiële
positie van de WBL zodanig wordt dat daaruit problemen verwacht kunnen worden,
dan is voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer een situatie
bereikt welke voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
de enige acceptabele reden voor ontbinding van de convenanten kan betekenen.»
(blz. 57).Naar alle waarschijnlijkheid niet van het ministerie van VROM, gelet op
het standpunt van VROM dat de WBL zich bij toekomstige financiële problemen
zou moeten wenden tot het CFV. 43Heeft de commissie onderzocht of het gemeentebestuur van Kerkrade
het ontwerp van het raadsbesluit dat de overdracht regelen moest en zoals
dat in de raadsvergadering van 10 juli 1991 is vastgesteld, vooraf aan het
ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer heeft
toegezonden en tot welke reactie zijdens het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer heeft dat geleid? (blz. 58). Voor zover de commissie heeft kunnen nagaan, heeft de gemeente Kerkrade
geen ontwerp-raadsbesluit naar VROM gestuurd, maar wel een brief d.d. 21 mei
1991 waarin een bedrag van f 4,7 mln stond vermeld dat de gemeente aan
Het Zuiden zou moeten overmaken in het kader van de transactie Eygelshoven.
Op 11 juli 1991 stuurde de gemeente een afschrift van zowel het voorstel alsmede
het raadsbesluit d.d. 10 juli 1991 naar staatssecretaris Heerma. De commissie
heeft geen reactie van het ministerie van VROM op de brief van 21 mei 1991
van de gemeente Kerkrade in haar archief aangetroffen. 44Waarom mocht de gemeente Kerkrade naar het oordeel van de commissie
er niet op vertrouwen dat bij het uitblijven van een afkeurende reactie van
de zijde van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer over de formele vormgeving zoals vastgelegd in openbare raadsbesluiten,
bovendien door Gedeputeerde Staten van Limburg goedgekeurd, er sprake zou
zijn van correcte bestuurshandelingen die niet als laakbaar zouden kunnen
worden beoordeeld? (blz. 58).Omdat er naar de mening van de commissie geen twijfel over bestaat dat
de transactie Eygelshoven en de overname van SBDI-bezit communicerende vaten
waren.In de eerste plaats had het ministerie van VROM geen enkele verplichting
tot vervroegde afkoop van renteloze leningen van de gemeente Kerkrade (het
schiep bij VROM zelfs een financieel probleem dat moest worden opgelost).
In de tweede plaats wijzen alle interne correspondentie en verslagen van partijen
er op dat de vervroegde aflossing direct gekoppeld was aan een hogere bijdrage
van Het Zuiden voor de sanering van het SBDI-bezit.Omdat VROM zich echter formeel geen partij voelde, voelde het ministerie
zich niet geroepen om zich in de kwestie te mengen.Goedkeuring van GS beperkt zich overigens in het algemeen tot financiële
toetsing en hield geen inhoudelijke toetsing in. 45Had naar het oordeel van de commissie, het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer naar aanleiding van de ontwikkelingen
rond Eygelshoven, haar oordeel over de bestuurlijke situatie bij het WBL moeten
bijstellen? (blz. 58).De gang van zaken rond de overname van Eygelshoven door Het Zuiden was
één van de alarmsignalen die aanleiding had moeten zijn voor
twijfels omtrent de bestuurskracht die bij de instellingen nog voor de juridische
fusie tot de WBL aanwezig was. Onderzoek daarnaar, bijvoorbeeld in het kader
van de toestemming voor de fusie, had het gebrek aan bestuurskracht aan het
licht kunnen brengen. 46Beoordeelt de commissie de inschatting van DGVH d.d. 30 augustus
1991 dat de situatie bij de instelling na consolidatie neerkwam op een «matige
middenpositie» als een feitelijk juiste inschatting? En deelt de commissie
de conclusie «Financieel zal zo'n instelling op zijn tellen moeten passen.
Maar met een goed beleid is het geheel financieel levensvatbaar»? (blz.
61).De geconsolideerde balans gaf met gegevens uit die periode inderdaad een
matige middenpositie aan. Bij deze conclusie moet rekening worden gehouden
met – ook toen bekende – gebreken in het cijfermateriaal, waarop
de berekeningen zijn gebaseerd. In ieder geval was een krachtig saneringsbeleid noodzakelijk, zeker gezien
het problematische SBDI-bezit. 47Heeft u onderzocht waarom het WBL-bestuur de bodemprocedure heeft
ingetrokken? (blz. 61).De WBL heeft de bodemprocedure ingetrokken op advies van haar advocaat
die op basis van het voorlopige getuigenverhoor negatief adviseerde over verder
procederen. Ook andere overwegingen, verbetering van de relatie met de gemeente
Kerkrade van de instelling, speelden een rol. 48Waarom heeft de commissie gemeend op te moeten merken dat voor de
fusie instemming van de gemeenten moest worden gevraagd? (blz. 62).Voor de overdracht van bezit is onder het Besluit Toegelaten Instellingen
Volkshuisvesting voorafgaande toestemming van Burgemeester en Wethouders nodig.
Voorts speelde de kwestie van het overdragen van gegarandeerde leningen, veelal
met rijks-contragaranties.Voor wat betreft de instemming bij de fusie gaat het om een feitelijke
constatering. Deze instemming werd door het ministerie van VROM in een brief
van 5 juni 1992 van de gemeenten gevraagd, en was bijvoorbeeld voor de gemeente
Geleen aanleiding om extern advies in te winnen. VROM wachtte overigens niet
de schriftelijke instemming van alle gemeenten af (zie verder blz. 115). 49Had een toelatingsinspectie naar de nieuwe corporatie Stichting de
WBL nieuwe, nog niet bekende feiten kunnen opleveren?Waarom heeft het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer geen toelatingsinspectie laten houden voor de nieuwe WBL?
Is de commissie overigens van oordeel dat indien er een toelatingsinspectie
naar de nieuwe corporatie Stichting de WBL was ingesteld, dat de WBL niet
was toegelaten? (blz. 63).De commissie heeft de alarm-signalen voor de fusie op een rij gezet. Die
hadden aanleiding kunnen geven tot twijfels omtrent de route, die VROM met
de sanering van SBDI via Het Zuiden/HBL was ingeslagen. Twijfels over de noodzakelijke
bestuurskracht voor de zware saneringsklus zouden dan tijdens een inspectie
ook gerechtvaardigd zijn gebleken.Volgens VROM was een dergelijke inspectie niet nodig. Formeel nam Het
Zuiden het SBDI-bezit over. Deze instelling was – inmiddels - toegelaten
instelling waardoor een toelatingsinspectie achterwege kon blijven.Een toelatingsinspectie – waarbij zowel de financiële positie
alsmede de bestuurskracht aan een grondig onderzoek zouden zijn onderworpen –
had naar de mening van de commissie nieuw materiaal opgeleverd. 50Kan in een tabel (oorzaak-tijdstip-kosten) worden aangegeven hoe
in anderhalf jaar tijd het eigen vermogen zo snel en zo sterk in de min kon
raken? (blz. 63).De commissie meent dat dit in tekstkader 30 op blz. 63 (inclusief voetnoot
89) inzichtelijk is gemaakt. 51Waarom verkreeg HBL de status van Toegelaten Instelling ondanks het
feit dat op een totaal van 36 punten er op 23 punten negatief werd gescoord?
(blz. 63).Omdat voor VROM het algemene beeld van de HBL positief was, en dat de
negatieve score van de inspectie voor een deel samenhing met de (te) strenge
beoordelingssystematiek uit die tijd. Op de achtergrond speelde in deze periode
ook een rol, dat de omzetting van NWI's tot toegelaten instellingen door VROM
werd nagestreefd. 52Moet uit de constatering van de commissie dat de signalen voor het
ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer aanleiding
hadden moeten zijn om nauwkeuriger de vinger aan de pols te houden, de conclusie
worden getrokken dat de commissie de houding van staatssecretaris Heerma «het
bestuur bestuurt» te ver vindt doorgeschoten? (blz. 65).Het bestuur was en is primair verantwoordelijk voor het reilen en zeilen
van de WBL. De relatief grote risico's en «open einden» bij de
sanering van de SBDI-problematiek rechtvaardigden volgens de commissie de
stelling dat VROM zich grondiger had moeten vergewissen van de precieze financiële
en bestuurlijke situatie in de overnemende instellingen. Voor zover die risico's
niet waren te beperken was er aanleiding om saneringsvoorwaarden te stellen. 53Was niet vooraf, ondanks de gewijzigde waarderingsgrondslagen, de
geconsolideerde financiële situatie bekend en was men daardoor niet op
de hoogte van de slechte financiële startpositie? Is de constatering
onder 6.10 niet te gemakkelijk? (blz. 65).Medio 1992 signaleerde VB Accountants aan de gemeente Geleen een problematische
financiële positie en exploitatie van de nieuwe WBL-instelling: «Niet
gesteld kan worden dat een duurzame exploitatie onmogelijk is, maar dan zullen
structurele maatregelen getroffen moeten worden» (zie ook het antwoord
op vraag 46). Inmiddels waren ook andere alarmsignalen bekend, die wezen op
een problematisch saneringsproces (bijvoorbeeld Eygelshoven). 54Heeft de VVD-fractie in 1991 reeds opgemerkt wat hier onder punt
6.3 wordt geconcludeerd? Wat wordt precies bedoeld met feitelijk geleverde
bijdrage? (blz. 65).De VVD-fractie heeft in het mondeling overleg met voormalig staatssecretaris
Heerma opgemerkt dat de Annex f 2,5 mln toevoegde aan de eerdere bijdrage
van VROM van f 10,4 mln.Met de feitelijke bijdrage wordt hier bedoeld de bijdrage die uiteindelijk
door de instellingen aan de sanering is geleverd, na verrekening van de bijdragen
uit de Annex inclusief de terugvordering door VROM van een deel daarvan. 55Op welke signalen doelt de commissie precies wanneer zij constateert,
dat de vorderingen inzake de saneringsoperatie beter gevolgd hadden moeten
worden? (blz. 65). De min-punten uit de toelatingsinspectie bij de HBL, de problemen met
de integratie van de werkapparaten, de opzegging van het convenant, de poging
tot de-activeren van het convenant, de transactie van Eygelshoven, de sombere
meerjarenramingen 1992–1996, de concept-brief van het SBDI-bestuur van
juli 1992 en het rapport van VB Accountants. 56Was er, gezien de signalen, niet alle aanleiding toe dat het ministerie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer de toelatingsinspectie
terzake van de WBL niet achterwege zou laten? (blz. 65).Los van alle signalen is de commissie van mening dat er een toelatingsinspectie
had moeten plaatsvinden omdat het hier de sanering van de SBDI betrof. Een
sanering die door alle betrokkenen als zware klus werd beschouwd, en die alleen
door een financieel en bestuurlijk krachtige instelling tot een goed einde
kon worden gebracht. 57Is bekend waarom de heer Schepers in oktober 1992 meende, dat over
toelating bij het Waarborgfonds geen ongerustheid hoefde te bestaan? (blz.
67).Dat is de commissie niet bekend. Het desbetreffende bestuursverslag geeft
daar ook geen uitsluitsel over. 58Waardoor was de invloed van het NCIV op de WBL juist in de periode
van relatief sterke verslechtering van de WBL-positie beperkt? (blz. 67).Het bestuur van de WBL heeft het NCIV op een aantal cruciale momenten
niet om advies gevraagd. Het NCIV voelde zich als koepelorganisatie op die
momenten niet geroepen om de betrokken partijen ongevraagd van advies te dienen. 59Vindt de commissie het verstandig dat de heer Van Rijn als begeleider
werd aangesteld? (blz. 72).De commissie ziet de betrokkenheid van de heer Van Rijn vooral als logisch
gevolg van zijn functionele positie. Overigens was inspecteur Klaren «projectleider»
van de gerichte inspectie bij de WBL. 60Heeft de commissie inzicht gekregen in de vraag waarom de indiening
van een steunaanvraag bij het CFV niet tot bestuurlijk overleg heeft geleid?
(blz. 72).Nee. Klaarblijkelijk heeft geen van de betrokken partijen zich die specifieke
afspraak van begin 1992 op dat moment herinnerd. 61Voldoet de steunaanvraag van 1996 wel aan de voorwaarden zoals gesteld
door het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
bij de beoordeling van de steunaanvraag 1993? (blz. 73).Steunaanvragen bij het CFV worden niet door VROM maar door het CFV beoordeeld
op grond van criteria die zijn vastgelegd in het geldende beleidsplan van
het CFV. Aangezien het CFV positief heeft besloten over de steunaanvraag van
meer dan f 100 mln voor de WBL die door interim-manager
Kempen begin dit jaar is ingediend, mag worden verondersteld dat het plan
aan de geldende criteria heeft voldaan. 62Waarom is er geen inspectie uitgevoerd voor het besluit tot fusie?
«Over de rol van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
liet het definitieve inspectierapport van april 1994 zich slechts impliciet
uit.» Is zo'n opmerking niet logisch aangezien de begeleider (de heer
Van Rijn) steeds betrokken was bij het WBL- voorheen SBDI-dossier? (blz. 74).VROM stelde zich op het standpunt dat een inspectie formeel niet nodig
was omdat de fusiedrager Het Zuiden een toegelaten instelling was.De suggestie dat er een verband bestaat tussen de inhoud van de hoofdtekst
van het definitieve inspectierapport en de bij het WBL-dossier betrokken ambtenaren
kan de commissie niet voor haar rekening nemen. 63Heeft de commissie nagegaan waarom de essentiële opmerkingen
over de rol van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer zo verborgen aan de staatssecretaris werden gepresenteerd?
(blz. 75).Zie tekstkader 43 op blz. 77. 64In brief van 5 juli 1994 staat te lezen: «Nauwe samenwerking
met toezichthoudende gemeenten dwingende voorwaarde.» Heeft de commissie
kunnen nagaan waarom die voorwaarde niet meer heeft gegolden tijdens de interim-periode
Kempen? (blz. 78).Nee. Behoudens een vergelijking tussen de steunaanvraag in 1993 en de
steunaanvraag van interim-manager Kempen uit 1996 is het beleid dat door de
WBL is gevoerd na de aanstelling van interim-manager Kempen door de commissie
niet onderzocht. 65Zijn er inhoudelijke redenen voor het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer geweest om geen aanwijzing op te leggen
aan het WBL-bestuur en genoegen te nemen met het «Saneringsplan op Hoofdlijnen?
(blz. 78).VROM was van mening dat het Saneringsplan op hoofdlijnen – de eerste
fase van een saneringsaanvraag aan het CFV – een adequate reactie was
op de inspectieresultaten. Verder was het aantreden van een nieuwe voorzitter
een overweging voor VROM om een aanwijzing achterwege te laten. 66De Inspecteur Volkshuisvesting Limburg concludeerde dat het ministerie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer op grond van het
BBSH geen initiatieven kon nemen om het WBL-bestuur te laten opstappen. Hoe
heeft de commissie dit gegeven gewogen? (blz. 79).De commissie heeft daar geen uitgewerkt advies over aangetroffen zoals
de notitie van 31 augustus 1995. Op grond van deze notitie is de commissie
van mening dat er op dat moment (eind oktober 1994), in die situatie, voldoende
aanknopingspunten bestonden om maatregelen te nemen. Voorts waren er naast de formele aanknopingspunten in het kader van het
BBSH ook mogelijkheden geweest om bestuurlijke druk te zetten op de instelling
(zie tekstkader 49 op blz. 82). 67Was staatssecretaris Tommel, ondanks dat de WBL niet in de overdrachtsdossier
zat, op de hoogte van de WBL-problemen? (blz. 79).Staatssecretaris Tommel heeft in het gesprek met de commissie op 17 april
1996 gezegd dat hij in ieder geval eind september 1994 op de hoogte was van
de problemen bij de WBL. 68De commissie constateert dat «het stappenplan mislukte omdat
de gemeenten als voorwaarde hadden gesteld dat Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer en het CFV elke stap uit het plan dienden te accorderen.
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en het CFV waren het
daar niet mee eens». In de brief van 17 april 1996 geeft de gemeente
Sittard daarover een andere weergave. Waarom handhaaft de commissie die constatering
in haar rapport? (blz. 80).De vijf toezichthoudende gemeenten stelden in een brief aan VROM op 15
november 1994 een aantal voorwaarden aan hun participatie in het stappenplan.
Een van de voorwaarden was dat alle partijen (het ministerie van VROM wordt
hier met name genoemd) iedere stap diende te accorderen. Deze voorwaarde werd
herhaald in een brief aan VROM van 29 november 1994. Omdat VROM wederom weigerde
aan die voorwaarde tegemoet te komen, zegden de toezichthoudende gemeenten
op 16 december 1994 hun participatie in het stappenplan op in een brief aan
staatssecretaris Tommel. Het CFV wilde zich evenmin op deze wijze aan het
stappenplan committeren. 69Uit het memo van inspecteur Klaren aan directeur Van Rijn geeft Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer aan een noodzakelijke huurverlaging niet
te kunnen accorderen omdat het CFV het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer een stuk verantwoordelijkheid voor inkomstenderving
in de schoenen zou kunnen schuiven. De gemeenten daarentegen namen hun verantwoordelijkheid
wèl en stemden in met de noodzakelijke verlaging. Hoe rijmt de commissie
dit met haar conclusie dat de gemeenten de lokale volkshuisvestingsbelangen
lieten overschaduwen door financiële argumenten? (blz. 81).In het kader van het BBSH (art. 23, lid 2) kan de Minister in bepaalde
gevallen, die zijn omschreven in een ministeriële regeling, toestaan
dat een toegelaten instelling lagere dan de algemeen geldende huurstijgingspercentages
hanteert. Daarbij gaat het om situaties, waarin sprake is van een zeer bijzondere
samenstelling van het woningbezit en ernstige, daarmee samenhangende, verhuurproblemen.
Dit is dus een verantwoordelijkheid van VROM en niet van de gemeenten. Blijkens
de notitie van Klaren zou VROM voor de daaruit voortvloeiende inkomstenderving
door het CFV aansprakelijk kunnen worden gesteld in het kader van steunverlening
(zie tekstkader 48 op blz. 81). 70Acht de commissie de situaties «vertrouwensvraag NWI SBDI»
en «saneringstraject WBL» inderdaad vergelijkbaar («Bij
de NWI SBDI slaagde Staatssecretaris Heerma erin om de besturen tot het stellen
van de vertrouwensvraag te krijgen, terwijl er geen geschikt
instrumentarium in de volkshuisvesting was om in te grijpen»)? (blz.
82).Ja, onder de gegeven omstandigheden en gelet op de mogelijkheden van een
bewindspersoon om door zijn (informele) gezagspositie het bestuur te overtuigen
van de noodzaak tot veranderingen. Dit staat voor de periode na 1 januari
1993 nog los van het formele instrumentarium op grond van het BBSH. 71Bedoelt de commissie dat staatssecretaris Tommel wat meer bestuurlijke
creativiteit aan de dag had moeten leggen in situaties waar formeel geen ruimte
aanwezig was («Los van formele instrumenten had ook op een meer informele
manier gebruik gemaakt kunnen worden van de bestuurlijke positie van het ministerie
c.q. de staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer»)?
(blz. 82).Naast de formele bevoegdheden van een bewindspersoon, verschaft dit ambt
de drager ervan ook een gezagspositie. Volgens de commissie had die positie
in het geval van de WBL optimaal moeten worden benut. 72Heeft de commissie een verklaring voor het feit dat ondanks dat de
WBL in principe goed geïnformeerd was over de inhoudelijke onderbouwing
en gebruikelijke gang van zaken bij het CFV, geen van de ingediende stukken
van de WBL bij het CFV voldeden aan de eisen in het geldende beleidsplan van
het CFV? (blz. 83).Het bestuur en het werkapparaat van de WBL waren ondanks de duidelijke
aanwijzingen in de brief van het CFV eind 1993 (zie tekstkader 78 op blz.
169) niet in staat om met de aanwezige informatie een ontvankelijke steunaanvraag
in te dienen. Daarbij kan de kanttekening worden geplaatst dat het uitblijven
van een herzien beleidsplan in 1994 van het CFV heeft bijgedragen aan de impasse. 73Waarom denkt de commissie dat de gemeenten op voorhand een advocaat
inschakelen voor bijstand ten behoeve van hun toezichthoudende rol? (blz.
85).In de stukken die de commissie onder ogen heeft gekregen, was het risico
om financieel mede-verantwoordelijk te worden gesteld voor de financiële
problemen bij de WBL, een reden van de gemeenten om zich juridisch te laten
ondersteunen. 74Wil de commissie de tekst van de samengevatte brief d.d. 26 januari
1995 verduidelijken? Het betreft hier waarschijnlijk de visie van de gemeenten.
Welke opvatting van de staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer strookt in hun visie niet met het BBSH? (blz. 87).De kern van de brief is dat de gemeenten de staatssecretaris voorhouden
dat zij op grond van het BBSH een signalerende functie hebben, maar dat alleen
de minister van VROM gerechtigd is om op grond van die signalen maatregelen
te nemen. De gemeenten stellen in die brief verder dat zij het zeer wrang
vinden dat de staatssecretaris hen op de mogelijkheid wijst om hem te vragen
een aanwijzing te geven, terwijl de staatssecretaris de WBL complimenteert
met de ingeslagen weg (nl. het inschakelen van Shelter Consult). 75Waarom zijn de heer Aquina of andere verantwoordelijke personen van
het NCIV niet in het openbaar opgeroepen om te getuigen? (blz. 88).De commissie heeft gesproken met de heer Wolfs, directeur Linos BV in
Heerlen. Linos BV was tot 1 januari 1995 regiokantoor van het NCIV in Limburg.
De commissie is van mening dat na de voorbereidende gesprekken met ondermeer
de heren Aquina, Cools en Wolfs, de heer Wolfs de rol van het NCIV met betrekking
tot de WBL voldoende duidelijk kon maken.Bij deze keuze speelde een rol, dat personen vanuit dit regiokantoor het
meest intensief betrokken zijn geweest bij de WBL. Uit de voorbereidende gesprekken
die de commissie heeft gehouden viel verder op te maken dat er frequent contact
was tussen de verschillende NCIV-organen. 76Wie is in de visie van de commissie verantwoordelijk voor het ontbreken
van de zogenaamde naadloze aansluiting tussen CFV en WSW in 1993 en 1994?
(blz. 90, 7.2).Zie de brief van het CFV aan voormalig staatssecretaris Heerma d.d. 16
november 1993. 77De commissie trekt een conclusie ten aanzien van het bestuur en de
Raad van Toezicht. Waarom niet ten aanzien van de verantwoordelijkheid van
directie en management van de WBL? Hoe beoordeelt de commissie de uitbreiding
van de verantwoordelijkheid welke de huidige directie en management hebben
overgenomen, door tevens de bestuurlijke taken bij de directie onder te brengen?
(blz. 91).In de eerste plaats vindt de commissie het niet logisch dat het bestuur
in juni 1991 een directeur aantrok die noch ervaring op het terrein van de
volkshuisvesting noch ervaring met concrete bedrijfssaneringen had. In de
tweede plaats wijst het rapport op de medeverantwoordelijkheid van het werkapparaat
voor de onzorgvuldige uitwisseling van stukken met het CFV met zeer uiteenlopende
voortgangsrapportages. In de derde plaats was het bestuur sterk executief
ingesteld, maar het werkapparaat accepteerde dat ook. Daarnaast was er sprake
van «tegenleiding» door het bestuur.De commissie heeft geen oordeel over de door de interim-manager ingevoerde
bestuursstructuur (zie ook antwoord op vraag 64). 78Waarop is de kwalificatie «Het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer nam genoegen met het «Saneringsplan
op hoofdlijnen» dat kort daarna een onvoldoende beoordeling kreeg van
het CFV» gebaseerd? Sprak het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer dat op enigerlei moment als inhoudelijk oordeel uit,
dan wel betreft het hier de interpretatie van de commissie? (blz. 91).De inspectiebrief van 5 juli 1994 bevatte het verzoek om binnen een maand
met een reactie op de inspectiebrief te komen. Een inhoudelijke reactie op
de inspectiebrief kwam pas in december 1994. VROM constateerde dat er in juli
1994 een Saneringsplan op hoofdlijnen was ingediend maar dat stuk werd kort
daarna, in augustus 1994, als onvoldoende bestempeld door het CFV. De commissie
constateert dat VROM kennelijk genoegen nam met een afschrift van het Saneringsplan
op hoofdlijnen. 79«De zorg om financiële risico's te lopen, overschaduwde
in het gemeentelijk beleid de aandacht voor volkshuisvestelijk toezicht en
lokale volkshuisvestingsbelangen.» Kan de commissie hier voorbeelden
van geven? (blz. 91).Op blz. 86–88 van het rapport geeft de commissie een overzicht van
schriftelijke stukken van de toezichthoudende gemeenten. Deze komen in de
kern neer op het voorkomen van financiële risico's. Soortgelijke reacties
werden ook gestuurd naar het WBL-bestuur. De invulling van het gemeentelijk
volkshuisvestingstoezicht en behartiging van lokale volkshuisvestingsbelangen
in het kader van de WBL kwamen daarentegen nauwelijks van de grond. 80Wordt met «druk vanuit Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer» bedoeld het met gepaste middelen dwingen van de voorzitter
van het WBL-bestuur om ook op te stappen? Hoe moet anders de zinsnede geïnterpreteerd
worden: «daarmee ontstond geen ruimte voor een interim-manager ...»?
(blz. 91 en 92).Zie antwoord op vraag 82. 81Wat stelt de commissie zich voor dat precies had moeten gebeuren
op het moment dat het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer signalen bereikte dat vele bestuursleden van de WBL wilden
opstappen. Een aftreden van het voltallig bestuur (inclusief voorzitter),
een volledige vernieuwing van het bestuur onder de zittende voorzitter, dan
wel de aanstelling van een interim-manager, met volledige terugtreding van
het bestuur? (blz. 91).De commissie heeft hier in hoofdstuk tien haar zienswijze op gegeven (blz.
124, tweede alinea). 82Erkent de commissie dat het juist niet willen opstappen van de voorzitter
een serieuze belemmering kan zijn voor het volledig wijzigen van het WBL-bestuur.
Is het vernieuwen van dat bestuur dan primair de verantwoordelijkheid van
die voorzitter, dan wel van die van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer? (blz. 91).Het opstappen van het bestuur moet in samenhang worden gezien met de opening
die door de voorzitter van de WBL werd geboden om tijdelijk een externe projectmanager
in te schakelen ter ondersteuning bij het opstellen van een ontvankelijke
steunaanvraag. Het vernieuwen van het bestuur is weliswaar primair een verantwoordelijkheid
van het WBL-bestuur maar in voorkomende gevallen hebben de toezichthouders
een eigen verantwoordelijkheid. Gezien de aard en omvang van de problemen
van de WBL, en de betrokkenheid van het ministerie van VROM daarbij, had het
volgens de commissie in de rede gelegen dat staatssecretaris Tommel zware
druk had uitgeoefend om deze beide ontwikkelingen – opstappen bestuur
en aanstellen externe projectmanager met verreikende bevoegdheden –
te bevorderen. 83Waren in de visie van de commissie alle mogelijkheden om een doorbraak
in de WBL-sanering te realiseren, die eind augustus 1995 beschikbaar waren,
ook reeds najaar 1994 beschikbaar? (blz. 92). Ja. 84Is door de commissie nagegaan waarom door de andere fracties het
verzoek van de VVD-fractie om de Algemene Rekenkamer te verzoeken een doelmatigheidsonderzoek
uit te voeren, niet werd gehonoreerd? (blz. 94).Nee. Een meerderheid van de Kamer steunde het voorstel van voormalig staatssecretaris
Heerma, en zag daarom geen reden om de Algemene Rekenkamer op dit punt om
een nader onderzoek te verzoeken. 85Waarom spreekt de commissie vele malen over het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en niet over de staatssecretaris van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer? (blz. 95).Wanneer het onderscheid in de ogen van de commissie niet relevant of duidelijk
is, wordt de aanduiding «het ministerie van VROM» gebruikt. Indien
er sprake is van een direkt aanwijsbare en herleidbare betrokkenheid van de
staatssecretaris, dan is dat als zodanig in de tekst aangegeven. Dat laat
onverlet dat de staatssecretaris van VROM voor de Tweede Kamer de enige politiek
aanspreekbare persoon is in het WBL-dossier. 86Welke conclusie trekt de commissie uit haar constatering: «In
die zin is er sprake van beperkte informatievoorziening van de staatssecretaris
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer aan de Kamer.»?
(blz. 95).De commissie is van mening dat de transactie Eygelshoven en de overname
van SBDI-bezit communicerende vaten waren. De transactie Eygelshoven kan feitelijk
niet los worden gezien van de sanering van de SBDI. Dat is uit het antwoord
van voormalig staatssecretaris Heerma op schriftelijke vragen d.d. 30 oktober
1991 niet af te leiden. De toen gestelde vraag is correct beantwoord. Wel
vindt de commissie dat de beantwoording royaler had gekund (zie blz. 95). 87Is het de commissie bekend waarom alleen de VVD-fractie vragen heeft
gesteld die later zijn doorgeleid als commissievragen? (blz. 95).De VVD-fractie was de enige fractie die vragen over de voorgenomen sanering
had gesteld. 88Hoe komt de commissie tot de opmerking: «Hieruit bleek over
een periode van elf jaar een achterstallig onderhoud van bijna f 700 000,00»?
(blz. 95).Uit het in diezelfde voetnoot genoemde rapport van Coman Raadgevende adviseurs
BV. 89«Dat de sanering voor minder geld had gekund, is niet gestaafd
door onderzoek.» Is de commissie van mening dat Kamerfracties een dergelijk
onderzoek moeten doen? Zo ja, leidt dat dan niet tot een aanbeveling? Zo nee, moest het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer dan die berekening uitvoeren? (blz. 96).De commissie heeft in hoofdstuk 10 het oordeel uitgesproken dat de Kamer
gezien de historie van de SBDI en de kritische vragen die vanuit de Kamer
waren gesteld, het saneringsvoornemen van voormalig staatssecretaris Heerma
grondiger had moeten onderzoeken. 90In hoeverre is bij de eindconclusies van de commissie de rol van
de Tweede Kamer meegewogen? (blz. 96 en 97).De commissie meent dat zij over de rol en de eigen verantwoordelijkheid
van de Tweede Kamer met betrekking tot de WBL een duidelijk oordeel heeft
uitgesproken. 91Was in de ogen van de commissie een actievere rol van de Tweede Kamer
in de periode medio '93 tot medio '94 op zijn plaats geweest? (blz. 97).Gezien de activiteiten vóór die tijd en ná die tijd
was het niet onlogisch geweest dat de Kamer ook in de periode medio 1993 tot
medio 1995 aandacht aan de WBL had besteed. De ontwikkelingen bij de WBL gaven
daar voldoende aanleiding toe. 92Is de commissie van oordeel dat de waarderingsgrondslagen zoals toegepast
in de uiteindelijke steunaanvraag aan het Centraal Fonds heeft voldaan aan
de eisen die gebruikelijk zijn bij de beoordeling door het CFV en het WSW?
(blz. 98).In bijlage 8 gaat de commissie in op de kritiek van het CFV op de steunaanvraag
van de WBL uit 1993. Daarnaast heeft zij de steunaanvraag van interim-manager
Kempen bekeken. KPMG heeft bij de gewijzigde jaarrekening 1994 aansluiting
gezocht bij parameters en voorschriften van CFV/WSW. Contra-expertise door
BDO CampsObers in opdracht van de commissie wees uit dat het bureau zich in
de presentatie van de gewijzigde posten kon vinden. 93Wie acht de commissie verantwoordelijk voor de veranderingen in waarderingsgrondslag
van de vaste materiële activa, welke onzekerheden gaven in het saneringstraject
van de WBL? (blz. 98).De commissie constateert dat het toepassen van het beginsel van de waardering
van materiële vaste activa tegen actuele waarde op bedrijfswaarde voor
het hele bezit in discussie is, onder andere in de Raad voor de Jaarverslaggeving.
Het WBL-bestuur stemde in met de toepassing van deze grondslag voor de waardering/resultaatbepaling
omdat zij verwachtte dat daarmee de kans op financiële steun voor de
WBL vergroot werd. Dit bleek niet het geval.Interim-manager Kempen zocht aansluiting bij de beleidsplannen van CFV/WSW
hetgeen leidde tot een gewijzigde jaarrekening 1994. 94Heeft de commissie de rechtmatigheid van de afboeking van 26 miljoen
gulden in de jaarrekening 1992 gecontroleerd aan de hand van de berekeningen
van de WBL? Hoe oordeelt de commissie over deze afboeking, aangezien het SBDI-tekort
tot het jaar 2001 reeds zou zijn afgekocht door het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer? (Blz. 99).In de brief van 15 december 1994 aan staatssecretaris Tommel geeft de
WBL aan dat de afwaardering van f 26 mln is geschied in overleg met de
externe accountant en is gebaseerd op de geraamde negatieve exploitatieresultaten
van een beperkt aantal complexen over de periode 1993–2001. De rechtmatigheid
van deze afboeking staat niet ter discussie. Op basis van gewijzigde inzichten
geeft de nieuwe waardering dus een beter inzicht in de waarde van de complexen
op basis van de per 1 januari 1993 voorgeschreven waarderingsgrondslag (bedrijfswaarde).
Hiermee werd onder ogen gezien dat de veronderstelling, dat het mogelijk zou
zijn, de betreffende complexen uit de rode cijfers te halen, niet haalbaar
was. 95Heeft de commissie kennis genomen van een vergadering van het WBL-bestuur
op 6 december 1995 die wel of niet heeft plaats gevonden, maar waar wel besluiten
zijn genomen? (blz. 103).Ja, via berichten in de media. 96Heeft de commissie nog een opvatting of oordeel over de allereerste
reactie van interim-manager Kempen: «WBL opheffen.»? (blz. 103).Nee. 97Kan de commissie aangeven wat de financiële voordelen waren
geweest als gemeenten, Rijk en Centraal Fonds het WBL al bij de eerste gelegenheid
in staat waren geweest om de dure leningen om te zetten in goedkope leningen?
(blz. 105).Nee. Een beperkte indicatie woordt gegeven door het inspectierapport van
VROM in april 1994. Volgens het inspectierapport had de WBL – op basis
van de toen geldende rentestand – een rentevoordeel van 1,6 mln per
jaar kunnen behalen over een periode van tien jaar indien zij f 80 mln
aan rijksleningen vervroegd af had kunnen lossen. 98Kan de commissie constatering 9.2 nader toelichten? (blz. 105).Omdat de WBL meer dan 40% DKP-bezit heeft, viel de instelling onder het
zogenaamde flankerend beleid om de financiële gevolgen van de brutering
op te vangen. Op grond hiervan ontving de WBL eind 1995 een bruteringsuitkering
van per saldo 89 mln waardoor de liquiditeitspositie – tijdelijk –
is verbeterd. 99Kan de commissie kwantificeren wat de schade is in financiële
termen gesproken als gevolg van het langdurig uitblijven van een oplossing?
(blz. 105).Nee, de commissie kan dat bedrag niet kwantificeren. 100Welke cumulatie van sociale en volkshuisvestelijke problemen doen
zich voor? (blz. 106).Het betreft hier veelal complexen in wijken waarin een sociale problematiek
en/of relatief veel (kleine) criminaliteit voorkomt. In combinatie met de toch al slechte positie op de woningmarkt, is het voor deze complexen
nauwelijks mogelijk om op eigen kracht uit deze neerwaartse spiraal te komen. 101Wat is de voornaamste oorzaak van het feit dat de WBL er telkens
niet in slaagde een ontvankelijke steunaanvraag bij het Centraal Fonds voor
de Volkshuisvesting (CFV) in te dienen? (blz. 106).Het bestuur wenste niet te voldoen aan de voorwaarde van het CFV. De bestuurscultuur
binnen de WBL droeg er in belangrijke mate toe bij dat er geen ontvankelijke
saneringsaanvraag bij het CFV werd ingediend. 102Waarom heeft de commissie bij de opsomming van de oorzaken voor de
financiële problematiek niet de financiële positie van HBL voor
de fusie genoemd? (blz. 106).Hiernaar wordt gerefereerd in de passages «Niet financieel vertaalde
open einden» (waar de onderhoudsvoorzieningen van de HBL valt te rekenen);
en «De instellingen hebben te veel geld in de overnames willen steken»
(HBL noch Het Zuiden waren hier financieel toe in staat) (zie ook tekstkader
30 op blz. 63). 103Hoe zou volgens de commissie het CFV om zijn gegaan met steunaanvragen
die samenhingen met veranderde beleidsmatige omstandigheden? (blz. 106).Een duidelijke aanwijzing daarvoor is te vinden in het gespreksverslag
met de voorzitter van het CFV op 11 april 1996:«(...) De rest – 60 à 70 mln. – is volgens mij
het gevolg van de algemene veranderingen in het rijksbeleid: huursombenadering
en brutering. De Kamer is er zich ook bij het debat over de huursombenadering
van bewust geweest dat er instellingen en corporaties waren die veel woningen
in het DKP-systeem hadden die gefinancierd waren met kapitaalmarktleningen.
Er is toen ook met de bewindsman afgesproken dat het Centraal fonds daar speciaal
aandacht aan zou besteden. Nu zijn er al verschillende «klanten»
van het fonds, instellingen die al in de rode cijfers dreigen te komen of
daar al in zijn beland, die om die reden bij het fonds hebben aangeklopt.
Dit aspect is zonder meer een taak van het Centraal fonds. Daar klagen wij
niet over, daar claimen wij ook niets voor, dat is doodgewoon een onderdeel
van de totale deal.» 104Waarom wordt het verzoek van de WBL om liquiditeitsteun door het
Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting afgewezen? (blz. 106).In een brief van 13 augustus 1993 antwoordt de voorzitter van het CFV
aan de WBL dat «een aanvraag voor bedrijfsgerichte steun, in welke vorm
dan ook, eerst in behandeling kan worden genomen als deze voldoende is gedocumenteerd.
Daartoe behoort in elk geval een saneringsplan (...) Aangezien door u nog
geen saneringsplan en daarbij horende stukken bij het CFV zijn ingediend kunnen
wij niet beoordelen of u aan o.a. voornoemde criteria voldoet. Wij kunnen
derhalve niet positief op uw verzoek reageren.» 105Hoe beoordeelt de commissie de hoogte van de «bruidsschat»
tegen de achtergrond van de begrippen «sober en doelmatig»? (blz.
107). Bij de keuze voor de goedkoopste optie is te veel gekeken naar de korte
termijn, terwijl de adviezen wijzen op grote risico's voor de overnemende
instellingen op de langere termijn:– negatieve adviezen vanuit bedrijfseconomische overwegingen, waarvan
bekend was dat ze gebaseerd waren op onvolledig en onvoldoende betrouwbare
gegevens, waarbij voorts niet financieel vertaalde «open einden»
voorkwamen;– overname vanuit volkshuisvestelijke overwegingen noopte tot een
ingrijpende saneringsoperatie door de overnemende instellingen.De commissie vindt dat het voor de doelmatigheid op langere termijn noodzakelijk
zou zijn geweest om inhoudelijk en procedureel expliciet de voorwaarden aan
te geven, die aan de verstrekking van de bruidsschat hadden moeten worden
verbonden.Vanuit de financiële verantwoordelijkheid van de rijksoverheid kan
de bruidsschat worden aangemerkt als sober. Vanuit een bredere afweging van
belangen was de bruidsschat te laag. De doelmatigheid was onvoldoende verzekerd. 06Wat wordt bedoeld met «ernstig aan te rekenen»? (blz.
107).De commissie vindt dat het bestuur als eerst verantwoordelijke tekort
is geschoten bij het nemen van de noodzakelijke maatregelen. 107Hoe verhoudt zich het verschil tussen enerzijds het bedrag van 4
à 5 miljoen gulden conform het BDO-rapport versus 60 en 70 miljoen
gulden genoemd op deze bladzijde? (blz. 107).De f 4 à 5 mln is afkomstig van VROM. Het heeft betrekking
op een saneringsperiode van tien jaar, waarop de berekeningen voor de bruidsschat
waren gebaseerd. De f 60 à 70 mln heeft betrekking op de totale
exploitatieperiode van de woningen. 108Hoe verhoudt de opmerking dat de politiek gevoelige dossiers van
de SBDI en later de WBL alle aandacht kregen van staatssecretaris Heerma zich
tot het verwijt dat er onvoldoende gereageerd werd op vroege signalen van
onder meer de toezichthoudende gemeenten dat het fout ging met de WBL? (blz.
109).Op blz. 77–78 schrijft de commissie dat het directoraat-generaal
na de fusie het dossier van voormalig staatssecretaris Heerma had overgenomen.
Daarmee werd gemarkeerd dat de WBL vanaf dat moment een normale corporatie,
die viel onder het gebruikelijke toezicht en die bij problemen terecht kwam
in de normale vangnetten.Na de fusie in september 1992 begonnen de gemeenten vrijwel meteen waarschuwende
signalen af te geven. De commissie heeft geconstateerd dat VROM wel reageerde
op die signalen maar dat dat pas in augustus 1995 heeft geleid tot maatregelen
die een werkelijke verandering voor de positie van de WBL betekende (zie ook
het antwoord op vraag 168). 109Wanneer de commissie opmerkt dat bij de keuze voor de saneringsvariant
teveel is gekeken naar de korte termijn, bedoelt zij dan te zeggen dat de
afweging te bedrijfseconomisch gericht is geweest en te weinig is gericht
op het integrale maatschappelijke belang c.q. op minimalisering van de totale
maatschappelijke kosten? (blz. 111). De commissie is van mening dat er teveel gekeken is naar goedkoopste oplossing
op de korte termijn. Daarbij werd onvoldoende geregeld om – vooraf bekende –
grote risico's voor de overnemende instellingen op de langere termijn te voorkomen.
Het vermijden van dergelijke risico's hangt nauw samen met een bredere afweging
van belangen. 110Hoe verhoudt de opmerking dat er bij de keuze voor de «goedkoopste
optie» (een sanering in de vorm van een fusie met het Zuiden en HBL)
teveel gekeken is naar de korte termijn, zich tot de vaststelling op bladzijde
128 van het rapport dat een zelfstandige sanering van de SBDI niet meer kans
van slagen zou hebben gehad? (blz. 111).De hoofdlijn van de commissie is dat ook in het geval van «een sanering
in fusieverpakking» aan de bruidsschat inhoudelijk en procedurele voorwaarden
hadden moeten worden verbonden, waardoor altijd aanwezige terugkom-risico's
geminimaliseerd zouden zijn. De zelfstandige sanering zou in ieder geval 10
mln duurder zijn geweest – de bijdrage van Het Zuiden en HBL aan de
sanering. Daarnaast was een zelfstandige sanering van de SBDI al jarenlang
vruchteloos gebleken. 111Als de commissie stelt dat het WBL-bestuur, en met name de twee voorzitters
«onverantwoordelijk hebben gehandeld» en dat hun het WBL-debâcle
«ernstig is aan te rekenen» kan de commissie dan ook aangeven
welke betekenis zij aan haar eigen woorden geeft? Gaat het hier slechts om
een constatering, een reprimande of is de commissie van mening dat de regering
alsnog stappen zou moeten ondernemen om de verantwoordelijke bestuurders ook
verantwoordelijk te houden en in deze dus te komen tot een vorm van aansprakelijk
stellen voor de ontstane situatie? (blz. 111).De commissie heeft als opdracht meegekregen om de verantwoordelijkheden
van actoren vast te stellen. Dat heeft de commissie met haar rapport gedaan.
Het is aan de Tweede Kamer – als de Kamer dat nodig acht – om
de regering uit te nodigen om stappen te ondernemen, of aan de regering om
dit uit eigen beweging te doen. 112Onder wiens verantwoordelijkheid valt het verzuim om heldere afspraken
te maken over de voorwaarden waaronder de bijdrage werd verstrekt? (blz. 112).Saneringsbrieven werden opgesteld door het ministerie van VROM. Gezien
de voorgeschiedenis had het volgens de commissie voor de hand gelegen dat
voormalig staatssecretaris Heerma in het kader van het convenant de saneringsvoorwaarden
had bijgevoegd. 113Hoe zou aan het verscherpt toezicht door de betrokken gemeente(n)
of door de regionale inspectie van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer gestalte kunnen worden gegeven? (blz. 112).Er is een scala van maatregelen mogelijk. Voorbeelden hiervan staan in
paragraaf 5.3, blz. 46–47. 114Waarom heeft het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer de gemeente Heerlen in de brief van 16 december
1991 geen opening van zaken gegeven? (blz. 113).Met deze passage wordt bedoeld dat het de commissie heeft verbaasd dat
VROM in deze brief aan de gemeente Heerlen niet ingegaan is op de voorwaarden
waaronder de bruidsschat aan de overnemende instellingen werd verstrekt. De
commissie is van oordeel dat niet alleen in deze brief, maar ook in het convenant
zelf deze voorwaarden expliciet hadden moeten worden opgenomen resp. –
met verwijzing – in een bijlage hadden moeten worden aangehecht. 115Kan de commissie nader toelichten waarom zij meent dat er sprake
was van een overeenkomst in plaats van een convenant? (blz. 113).Het blijkt onder meer uit de aanhef van het convenant: «de partijen
besluiten het volgende overeen te komen». Een convenant wordt vaak gebruikt
om inspanningsverplichtingen vast te leggen. Volgens de commissie was er bij
dit convenant naast enkele inspanningsverplichtingen vooral sprake van juridisch
afdwingbare afspraken. 116Wat is de reden geweest dat het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer de gemeenten in een te laat stadium bij
de transactie van de SBDI heeft betrokken? (blz. 115).Het is de commissie gebleken dat VROM deze inschakeling vooral beoordeelde
in het licht van de mogelijkheden om gemeenten financieel te laten meebetalen.
In een nota aan de staatssecretaris van medio 1990 bleek dat VROM deze lijn
in principe wilde continueren (in verband met nadelige precedentwerking),
maar inschakeling van gemeenten was:– complex en tijdrovend;– juridisch moeilijk omdat de kwestie van goed/slecht toezicht hierbij
aan de orde zou komen, alsmede het vraagstuk van het recht op eerste hypotheek
en de verliesgevendheid van het in de gemeente gelegen SBDI-bezit;– moeilijk te realiseren bij gemeenten met een artikel 12 status;– gemeenten waren bij het overleg met SBDI tot dan toe steeds in
de luwte geweest.Het gaat de commissie echter niet om de financiële aanspreekbaarheid
van gemeenten, maar om de voorafgaande inhoudelijke betrokkenheid van gemeenten
bij de beoogde transactie. 117Waarom zonden de gemeenten geen briefje bevattende de formele bevestiging
(bestuur WBL)? (blz 115).Dat is de commissie niet bekend. 118Op welke gronden komt de commissie tot de uitspraak dat het ministerie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer in de WBL een test-case
zag voor de nieuwe verhoudingen in de volkshuisvesting? (blz. 117).In het gesprek met de commissie verklaarde directeur-generaal Kokhuis
op 22 februari 1996: « Nu kwam de eerste test-case. We houden de rug
recht. We maken voor de WBL geen uitzondering. Dit was gewoon volgens de wet,
door bewindslieden zo geaccordeerd.» 119Hoe is het gebrek aan een strategie te verklaren met het zware gewicht
dat staatssecretaris Heerma aan een aanwijzing gaf? (blz. 118).Dat is de commissie niet bekend. 120Hoe is het te verklaren dat tussen het besluit tot inspectie en de
inspectiebrief meer dan één jaar zit? (blz. 118).De commissie verwijst naar de passage onder «gerichte inspectie»
op blz. 72–73, alsmede tekstkader 39 op blz. 73. 121Is het reëel te stellen dat de gerichte inspectie korter had
kunnen en moeten duren, gezien de door de commissie zelf gesignaleerde complicaties,
zoals de grootscheepse reorganisatie van zowel de Inspectie Volkshuisvesting
in Limburg als «Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer-centraal»?
(blz. 118).De commissie meent om verschillende redenen van wel.In de eerste plaats kostte een gerichte inspectie gemiddeld genomen circa
19 mensdagen (zie bijlage 7, p. 163).In de tweede plaats kon VROM bij een inspectie gebruik maken van een archief
over de WBL en haar voorlopers. De basiskennis van het dossier was bij personen
van VROM aanwezig. Deze zou vooral aangevuld moeten worden met nieuwe feiten
na de fusie.In de derde plaats ging het om een adequate organisatie en het stellen
van prioriteiten. Hierbij kan gedacht worden aan het inzetten van –
voor overig werk – vrijgestelde inspecteurs, extra hulp van experts
bij het nalopen van gevolgen van gewijzigde waarderingsgrondslagen en andere
specifieke tijdrovende knelpunten. 122Onderschrijft de commissie de stelling dat het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer in de jaren 1991 t/m 1995 eenzelfde risicomijdend
gedrag heeft laten zien als de gemeenten in het betreffende gebied? (blz.
119).De commissie meent juist dat er bij de transactie te grote risico's zijn
genomen. Er is na 1 januari 1993 wèl sprake geweest van een vacuüm:
de gemeenten zagen de WBL vanuit de optiek van financiële gemeentelijke
risico's en VROM zag in de WBL een test-case voor de nieuwe ordening waarbij
(a) in de «eerste lijn» toezichthoudende gemeenten stonden en
(b) bij problemen het CFV moest fungeren als vangnet. 123Wat kan de reden geweest zijn dat het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer in het inspectierapport de saneringsoperatie
nog steeds positief beoordeelt? (blz. 119).Het ministerie heeft gewezen op het feit dat het convenant – waar
de saneringsoperatie mee begon – is uitgevoerd. Als de instelling de
juiste maatregelen zou hebben genomen, dan zou het beoogde doel zijn bereikt.
In die zin beoordeelde VROM de saneringsoperatie positief. 124De uitspraken van wethouder Arets van Sittard heeft hij later bijgesteld
in zijn brief van 17 april 1996. Waarom heeft de commissie die brief in haar
conclusie niet meegenomen? (blz. 120). De brief van wethouder Arets is als bijlage bij de bundel gesprekken gevoegd.
De inhoud van de brief was voor de commissie geen aanleiding om daar in haar
conclusies apart aandacht aan te besteden. 125Waarom is de opstelling van de gemeenten eenzijdig? (blz. 120).Omdat zij naar de mening van de commissie een zodanig zwaar accent op
het vermijden van financiële risico's hebben gelegd, dat het volkshuisvestelijke
toezicht en de bredere lokale volkshuisvestelijke invalshoek daarbij ondergesneeuwd
raakten (zie ook het antwoord op vraag 100). 126Waarom weigert het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer de gemeente Kerkrade tot de orde te roepen? (blz. 121).Omdat het ministerie van VROM zich formeel geen partij achtte in de transactie. 127Als de commissie spreekt over het feit dat de gemeente Kerkrade «laakbaar
handelde rond de transactie Eygelshoven met Het Zuiden» wat is daar
dan de betekenis van? Wil de commissie dat de regering in deze alsnog de gemeente
aansprakelijk stelt? Zo ja, zou dit dan een strafrechtelijk proces moeten
zijn dan wel een optreden op basis van het BBSH? Als een juridisch ingrijpen,
dan wel anderszins niet mogelijk wordt geacht maar wel als wenselijk wordt
gezien, wat zou er dan naar de mening van de commissie in de (wet- en regelgeving)
moeten veranderen? (blz. 121).Zie het antwoord op de vragen 139 en 111. 128De commissie geeft aan dat het CFV op 22 augustus 1994 het saneringsplan
WBL als onvoldoende onderbouwd bestempelde. Staatssecretaris Tommel meldde
dat hem ook deze conclusie eerst op 26 september 1994 bereikte (nr. 15, blz.
200). Kan de commissie dit verduidelijken? (blz. 122).WBL stuurde op 12 juli 1994 het Saneringsplan op hoofdlijnen naar de toezichthoudende
gemeenten en naar het ministerie van VROM. Op 11 augustus 1994 schreven de
toezichthoudende gemeenten aan de WBL dat hun voorlopige houding over het
plan zeer sceptisch was. Op 22 augustus meldde het CFV informeel aan de WBL
dat men het saneringsplan onvoldoende onderbouwd vond. Op 9 september was
er ambtelijk contact tussen VROM en de toezichthoudende gemeenten. De commissie
sluit niet uit dat op 22 augustus 1994 de reactie van het CFV bij VROM nog
niet bekend was. VROM had zich op dat moment al wel een inhoudelijk oordeel
kunnen vormen over de kwaliteit van het saneringsplan. 129Welke redenen kunnen worden aangevoerd voor het verzuim om de nieuwe
staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
te wijzen op het verstrijken van de termijn? (blz. 122).Het had in de rede gelegen dat de betrokken VROM ambtenaren voormalig
staatssecretaris Heerma daar al op hadden gewezen. Het had voorts voor de
hand gelegen om bij het doorspreken van alle dossiers met de nieuwe staatssecretaris,
te wijzen op het feit dat de termijn was verlopen en de daardoor ontstane
situatie. 130Waaruit bestond in de visie van de commissie de dreiging die uitgaat
van een aanwijzing na 12 juli (datum indienen saneringsaanvraag WBL). Ziet
de commissie de inhoud van een dergelijke aanwijzing ruimer dan het doen vervaardigen
van een saneringsplan? (blz. 123).De vraag was of het bestuur en management van de WBL op dat moment in
staat waren om een ontvankelijke steunaanvraag bij het CFV in te dienen –
waar een saneringsplan onlosmakelijk een deel van zou uitmaken. Het is de
commissie gebleken dat staatssecretaris Tommel er in augustus 1995 in is geslaagd
de WBL ervan te overtuigen om de steunaanvraag tot stand te laten komen met
behulp van een interim-manager. Volgens de commissie had de dreiging van een
aanwijzing samen met de kracht van het argument deze situatie al in oktober
1994 tot stand kunnen brengen. 131Welke analyse heeft de commissie gemaakt van de volgende drie citaten
in het licht van haar visie dat staatssecretaris Tommel forser had moeten
doordrukken in de herfst van 1994 ten aanzien van aanwijzing en bestuur:De heer Koopman: (nr. 15, blz. 91) «Dat is nu zo, maar in sept.
'94 (...) Ik vond dat prima want zo moest het ook.» De heer Van Veldhoven:
(nr. 15, blz. 104) «Er waren duidelijke redenen (...) Op een bepaald
moment is dat ook weer overgegaan en hadden wij dezelfde situatie als voorheen.»
De heer Kempen: (nr. 15, blz. 132) «Neen, er kwamen nieuwe mensen.(...)
Het heeft mij, met alle bevoegdheden die ik had, ook nog aardig wat tijd gekost,
voordat ik de nieuwe statuten rond had.» (blz. 124).De geciteerde actoren hadden andere verantwoordelijkheden en bevoegdheden
dan het ministerie van VROM. De minister van VROM heeft als enige de mogelijkheid
om maatregelen te treffen op grond van het BBSH. De commissie is van oordeel
dat dit in het najaar van 1994 mogelijk was geweest (zie ook het antwoord
op de vragen 132 en 141). 132Het advies van juristen van het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer ondersteunt niet de visie, dat een aanwijzing
op grond van het BBSH in de gegeven situatie een «lege huls» is.
Hoe komt de commissie tot deze visie, gelet opa. de geciteerde passage (blz. 82) uit het advies en dan met name:«1b. De inschakeling van een externe (interim)manager ter uitvoering
van het saneringsprogramma. De juridische houdbaarheid hiervan is niet waterdicht,
maar in uitzonderlijke situaties verdedigbaar op grond van de tekst en de
memorie van toelichting daarop. Procedureel is het wenselijk stappen neer
te zetten richting Adviescommissie Toelichting Woningbouwcorporaties en de
WBL.»b. de reactie van Kokhuis (nr. 15, blz. 225) en dan met name:de voorwaarden waaraan t.a.v. 1b. moet worden voldaan, nl.:– gedegen documentatie;– aantonen noodzaak van de maatregelen in het belang van de
volkshuisvesting. (blz. 124).De commissie constateert dat staatssecretaris Tommel in augustus 1995
in staat was om in overleg met de WBL een interim-manager bij de WBL aan te
stellen. De commissie is van oordeel dat de situatie bij de WBL in het najaar
van 1994 al dermate ernstig was dat het formele instrumentarium, in combinatie
met bestuurlijke druk, ingezet had moeten worden om tot de benodigde veranderingen
bij de WBL te komen. Het juridische advies stelt voorts dat de mogelijkheid tot het aanstellen
van een interim-manager niet gegarandeerd kon worden maar zeker verdedigbaar –
en dus haalbaar – in uitzonderlijke situaties. Een dergelijke juridische
stap had het bestuur tevens onder hoge druk gezet. 133Waarom stelde het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer zich wederom terughoudend op en wachtte zij de resultaten
af om tot een saneringsplan te komen? (blz. 124).Omdat VROM verwachtte dat de inschakeling van Shelter Consult B.V. zou
leiden tot een ontvankelijke steunaanvraag. 134Als de commissie constateert «dat Tommel ten onrechte kiest
voor een andere, zachtere lijn» dan zijn voorganger, is de commissie
dan ook van mening dat het doorzetten van de lijn Heerma (aanwijzen) had ingehouden
dat het conflict in de kiem gesmoord zou zijn en dus de totstandkoming van
een saneringsplan eerder een feit zou zijn geweest? (blz. 124 en 125).De commissie is van mening dat in het najaar van 1994 voldoende aanknopingspunten
bestonden maatregelen te nemen zoals die in augustus 1995 uiteindelijk zijn
genomen. 135De commissie vindt het verwijtbaar dat niet consequent de harde lijn
uit de inspectiebrief is doorgezet. Kan de commissie aangeven in welke mate
deze kwalificatie slaat op:a. datgene waaraan moet worden voldaan in formele zin?b. datgene wat in informele zin had moeten worden toegevoegd? (blz.
124).De commissie heeft juist de combinatie van die twee zaken benadrukt (zie
antwoord op vraag 141). 136Hoe beoordeelt de commissie de opmerking van Shelter: «Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer wacht de resultaten wederom af»
in het licht van het feit dat er sprake was van een stappenplan waaraan werd
verder gewerkt? (blz. 124).Het stappenplan was al van tafel voordat Shelter Consult B.V. werd ingeschakeld.
Het stappenplan werd in december 1994 afgeblazen. Pas in januari 1995 ging
de WBL in zee met Shelter Consult B.V. 137Is de «zachtere lijn» die staatssecretaris Tommel koos –
een onterechte lijn volgens de commissie – te wijten aan de onzekerheid
die er bestond over de juridische mogelijkheden, of had Tommel inhoudelijke
argumenten? (blz. 124).In het gesprek met staatssecretaris Tommel is het de commissie gebleken
dat het een mix betrof van inhoudelijke en juridische overwegingen. 138Hoe komt de commissie tot het oordeel dat staatssecretaris Tommel
pas in augustus 1995 door juristen laat uitzoeken wat er op grond van een
aanwijzingsbevoegdheid mogelijk zou zijn, terwijl de staatssecretaris zelve aangeeft (nr. 15, blz. 199):(tweede helft september 1994): «Ik
ben met de directie Juridische Zaken en met degenen die het meest deskundig
waren gaan praten. Aan de hand daarvan heb ik mij uitvoerig georiënteerd
op de mogelijkheden en onmogelijkheden die er waren»? (blz. 124)Kennelijk bood de uitvoerige oriëntatie in 1994 geen aanknopingspunten
om in te grijpen. De commissie heeft evenwel geen notitie of verslagen van
voor 1995 gevonden waarin de mogelijkheden en onmogelijkheden waren uitgewerkt.
Kern van de zaak is dat de commissie van oordeel is dat de mogelijkheden uit
de notitie van augustus 1995 goede aanknopingspunten boden voor directe maatregelen
door VROM in het najaar van 1994. 139Kan de commissie aangeven wat naar haar opvatting de betekenis is
van het begrip «verwijtbaar»? Is dat hetzelfde als «laakbaar»?
(blz. 124).Verwijtbaar duidt op tekortkoming die iemand is aan te rekenen. Laakbaar
duidt op een afkeurenswaardige gedraging. Het zijn naar de mening van de commissie
dus bepaald geen synoniemen. Ook hier geldt dat beide kwalificaties passen
in de opdracht die de commissie van de Kamer heeft meegekregen. 140Kan de «... andere, zachtere lijn» van staatssecretaris
Tommel, naar de mening van de commissie worden verklaard doordat de situatie
niet in het overdrachtsdossier stond beschreven, de staatssecretaris medio
september pas feitelijk op de hoogte was van de situatie en de datum van 5
augustus toen reeds geruime tijd was verlopen en doordat een nieuwe bewindsman
het probleem toch eerst op zijn eigen wijze zal willen proberen op te lossen?
(blz. 124 en 125).VROM had in die periode doordrongen moeten zijn van de ernst van de situatie,
dat geldt in het bijzonder voor de direct betrokken ambtenaren. De commissie
heeft in de gegeven situatie geen begrip voor het lanceren van een stappenplan
omdat daarmee het bestuurlijk moment van 5 augustus 1994 werd opgegeven. 141Had in de visie van de commissie staatssecretaris Tommel formeel
ingevolge het BBSH de mogelijkheid om een interim-manager voor te stellen
aan de bestuursvoorzitter WBL die te kennen geeft te willen blijven besturen?
(blz. 124).De commissie is van oordeel dat VROM in die periode ten onrechte heeft
nagelaten om een combinatie van formeel sanctie-instrumentarium op grond van
het BBSH, en bestuurlijke druk effectief in te zetten. 142Aan welke harde eisen die de toenmalige staatssecretaris van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer in zijn brief van 5 juli 1994 gesteld
had, was naar het oordeel van de commissie op 5 augustus 1994 nog niet voldaan?
(blz. 124).Voormalig staatssecretaris Heerma verzocht de WBL binnen een maand te
komen met een reactie op de inspectiebrief. De kern van die brief staat samengevat
in tekstkader 44 op blz. 78.In de reactie van de WBL moest een oplossing komen voor de gesignaleerde
problemen bij de WBL. Het toegezegde nieuwe saneringsplan van juli
1994 en de jaarstukken 1993 moesten ter beoordeling worden toegestuurd.Het saneringsplan op hoofdlijnen voldeed niet (zie beoordeling CFV).Behoudens het aantreden van de nieuwe voorzitter was ingrijpende bestuurlijk-organisatorische
vernieuwing nog niet geregeld.De gemeenten bleven kritisch over het gevoerde beleid bij de WBL hetgeen
een nauwe samenwerking belemmerde. 143Waarom heeft de commissie opgemerkt dat het toenmalige Kamerlid Tommel
plaatsvervangend lid was in plaats van volwaardig lid van de parlementaire
enquêtecommissie Bouwsubsidies en hebben de leden van die commissie
niet bijzonder veel aandacht besteed aan de OKH-regeling? (blz. 125).De commissie WBL heeft niet uitgebreid aandacht geschonken aan de OKH-regeling
omdat die regeling diepgaand onderzocht is tijdens de parlementaire enquête
bouwsubsidies waar het toenmalige kamerlid Tommel als lid deel van uitmaakte.
De toevoeging «plaatsvervangend» is hier niet terecht. Gezien
de onderzoeksopdracht lag het voor de hand dat de commissie de SBDI-problematiek
als vertrekpunt nam zonder zich nogmaals uitgebreid te verdiepen in de oorzaken. 144Op welke wijze is in de visie van de commissie binnen het ministerie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer samengewerkt tussen
de teams werkend aan de introductie van de brutering en de saneringstrajecten
voor de WBL. Past hier niet enige vorm van conclusie van uw commissie? (blz.
125).De sanering van de SBDI via Het Zuiden en de HBL stond volgens de commissie
geheel los van de latere bruteringsvoorstellen. De zogenaamde dubbeltelling
bij de WBL is bij het opstellen van de bruteringsvoorstellen door niemand
opgemerkt. De commissie heeft hier kennis van genomen.Later is door staatssecretaris Tommel in een brief van 9 oktober 1995
geschreven dat in het kader van de saneringsbijdrage bij het CFV een beroep
gedaan zou kunnen worden op artikel 10.2 van het convenant over: – het verschil in disconteringspercentage en de werkelijke renteontwikkeling;– toepassing van de huursombenadering;– manifest worden financiële problemen WBL door de invoering
van de Wet Balansverkorting. 145Kan de commissie aangeven wat de betekenis is van haar uitspraken
over de rol van het NCIV die «als belangenbehartiger en adviseur te
volgend en te afstandelijk benaderd» en als gevolg hiervan «medeverantwoordelijkheid
bij voor het WBL-debâcle, en het daarmee samenhangende beroep op het
CFV»? Gaat het hier dan slechts om een constatering of moet het NCIV
door de regering worden aangesproken op haar medeverantwoordelijkheid? En,
zo ja hoe zou dit dan moeten gebeuren? (blz. 126).Zie het antwoord op vraag 111. 146Waarom heeft het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting de WBL lange tijd in onzekerheid gehouden als het gaat om de criteria die
zij hanteert in haar nieuwe beleidsplan? (blz. 126).De voorzitter van het CFV, de heer Koopman, zei hierover in het gesprek
met de commissie op 11 april 1996: «In die tijd kwam de brutering eraan
en er werd een werkgroep samengesteld uit vertegenwoordigers van het Centraal
fonds, van het waarborgfonds, van het ministerie, van de landelijke centrales
van woningcorporaties en van de VNG. Die werkgroep moest adviseren over de
manier waarop het nieuwe beleidsplan van het Centraal fonds na de brutering
zou moeten werken, omdat de situatie totaal veranderde. Er vond een omschakeling
plaats van historische kostprijs naar bedrijfswaarde. Die dingen moesten allemaal
geregeld worden. De heer Flaman zei informeel keer op keer tegen de heer Van
Veldhoven dat de algemene norm voor een aantal jaren wel 3,8% zou worden,
maar er was nog geen beslissing genomen, dus op dat moment gold het oude beleidsplan,
terwijl men wist dat er nieuwe ontwikkelingen waren.» 147Had de commissie verwacht aanwijzingen te vinden dat er ontoelaatbare
druk op adviseurs is uitgeoefend en zo ja, waarop baseert de commissie dat?
(blz. 127).Nee, dat had de commissie niet verwacht. Op basis van de voorbereidende
gesprekken, met name met directeur Van Veldhoven, en een eerste archiefonderzoek
had de commissie signalen ontvangen dat er op verschillende momenten kennelijk
ontoelaatbare druk was uitgeoefend op «externe» adviseurs (zie
ook tekstkader 32 op blz. 69). 148Kan de commissie aangeven waaruit ze afleidt dat de sanering van
de SBDI voor minder geld niet mogelijk zou zijn geweest? Moeten we uit de
mededeling dat de sanering van de SBDI voor minder geld in ieder geval niet
mogelijk zou zijn geweest, de conclusie trekken dat het tijdverlies weliswaar
verwijtbaar en laakbaar is maar in financiële termen niets zou hebben
uitgemaakt? (blz. 128).Op blz. 128 komen de termen «laakbaar» en «verwijtbaar»
niet voor. Op de stelling dat sanering van de SBDI voor minder geld niet mogelijk
zou zijn geweest, is de commissie al ingegaan bij het antwoord op vraag 110. 149Uit het onderzoek blijkt telkens dat het aantal spelers bij het ministerie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, de Koepelorganisatie
en sector-instituten (CFV/WSW) relatief klein is. De commissie stelt letterlijk
dat «de hoofdrolspelers van de WBL komen elkaar niet alleen tegen aan
de onderhandelingstafel of tijdens de uitvoering van de sanering van de SBDI.
Ze ontmoeten elkaar ook bij overleg met de koepels of in het kader van het
CFV». Voorts spreekt de commissie over een wereld van <ons kent ons>,
waarbij functiewisselingen en stapeling van functies (koepelorganisatie, CFV/WSW,
corporatiebestuur veelvuldig voorkomen. Toch spreekt de commissie hier geen
opvatting over uit? Zou de commissie alsnog haar opvattingen hierover bekend
willen maken? Kan de commissie daarbij betrekken de openbare controleerbaarheid
van een sector die met maatschappelijk kapitaal werkzaam is? (blz. 130).De commissie spreekt over de rol van VROM en de direct betrokken koepelorganisatie
NCIV wel degelijk een oordeel uit. Het CFV en de WSW hebben volgens de commissie
in deze zaak een andere rol dan het ministerie van VROM en het NCIV. Aan de
opmerkingen over deze twee instituten op blz. 136 van haar rapport
heeft de commissie in beoordelende zin niets te voegen. 150De commissie constateert ten aanzien van het onderdeel vergoedingen
aan bestuursleden: dat de koepelorganisatie NCIV en NWR geen concrete richtlijnen
voor haar leden ter beschikking hebben. Is dit naar de opvatting van de commissie
onjuist? Is de commissie van mening dat het juist in een sector die werkt
met maatschappelijk kapitaal niet zou misstaan om een openbare richtlijn te
hebben, dan wel regelgeving van de zijde van de Rijksoverheid, waarin dit
wel is geregeld? (blz. 130).De corporaties, en de koepelorganisaties waar zij bij zijn aangesloten,
hebben hierin hun eigen verantwoordelijkheid. Het zou volgens de commissie
de duidelijkheid wel ten goede zijn gekomen als er richtlijnen hadden bestaan. 151«Het heeft de commissie verbaasd dat de gesprekspartners in
het hart van deze kleine (bedoeld is: volkshuisvestingswereld) bij specifieke
vragen over het debâcle van de WBL niet over informatie zeiden te beschikken».
Wat kan volgens de commissie de oorzaak zijn van deze situatie? (blz. 130).Het onderstreept vooral de beperkingen van het menselijk geheugen. In
hoeverre selectieve herinneringen een rol hebben gespeeld, is voor de commissie
niet te achterhalen geweest. 152Zou het ook zo kunnen zijn dat de bestuurscultuur bij bestuurders
binnen de sector, het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer en anderen, de vooroordelen ten aanzien van de Limburgse cultuur
zodanig is dat deze een voorspoedige oplossing van de problemen van de WBL
in de weg hebben gestaan? (blz. 132).De commissie heeft hier tijdens haar onderzoek geen aanwijzingen voor
gevonden. 153De commissie heeft geprobeerd inzicht te krijgen in de Limburgse
bestuurscultuur in de volkshuisvesting en constateert dat ten aanzien hiervan
er geen eenduidig beeld is ontstaan. Hoe beoordeelt de commissie in dit kader
de opmerking van de heer «Kempen als voorzitter van het CFV» dat
«toen de heer Schepers met een bepaald verhaal bij het Centraal Fonds
aankwam, zei een aantal mensen meteen al dat dit wel niet zou kloppen. Volgens
mij moet je het dan ook incalculeren dat dit bij bepaalde mensen op een gegeven
moment in het achterhoofd meespeelt. Je wordt extra alert en vraagt je af
of het wel allemaal klopt wat je voorgeschoteld krijgt»? Was de heer
Kempen een van die personen met een dergelijke «vooringenomenheid»?
Was het juist niet zijn taak om als voorzitter van het CFV deze vooringenomenheid
te laten varen of bij anderen weg te nemen en de oplossing van de WBL centraal
te stellen? (blz. 132 en 136).De heer Kempen geeft in dat antwoord tevens aan dat dit niet heeft meegespeeld
in het tempo van de behandeling van de steunaanvraag in kwestie.De commissie is van mening dat het feit dat de WBL lange tijd geen ontvankelijke
steunaanvraag heeft weten in te dienen niet zozeer lag aan de
vooringenomenheid van bestuursleden van het CFV alswel aan de onvoldoende
onderbouwing door de WBL. 154Heeft de commissie een idee gekregen van de omvang van de bruidsschat
die Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer had moeten geven
om de financiële problemen van nu te voorkomen? (blz. 133).De commissie heeft vooral willen benadrukken, dat aan de bruidsschat inhoudelijke
en procedurele voorwaarden hadden moeten worden verbonden. Gevoeligheidsanalyses
in het laatste saneringsplan van de WBL laten de kwetsbaarheid van de WBL
als instelling zien voor percentuele veranderingen in trends voor de huren,
prijzen en rente.Gezien het voorgaande onthoudt de commissie zich van een oordeel over
het – op dit moment achteraf berekende – juiste bedrag. Wel heeft
de commissie in het rapport aangegeven dat bepaalde, bekende risico's en «open
einden» financieel hadden moeten worden vertaald tijdens de onderhandelingen
over de bruidsschat. 155Er ontbreekt een analyse – dan wel toetsingskader – van
de commissie waaruit de te onderscheiden kwalificaties kunnen worden afgeleid.
Wil de commissie aangeven welke zwaarte van daden achtereenvolgens de kwalificaties:
verbazingwekkend – schade – ernstig aan te rekenen – verwijtbaar –
geen begrip voor – en laakbaar krijgen toegedicht? (blz. 133 ev.).Het toedichten van zwaarten aan de verschillende kwalificaties in hoofdstuk
10 – die overigens hun grond vinden in de hoofdstukken 1 t/m 9 –
is volgens de commissie een zaak van de Kamer. Zie verder het antwoord op
vraag 139. 156Wil de commissie nog een oordeel geven over de toekomst van de WBL?
Te denken valt aan een zelfstandig voortbestaan, het samengaan met een grote
landelijke corporatie of overdracht van woningen aan regionale en/of lokale
corporaties? (blz. 133).Behoudens een vergelijking van de laatste steunaanvraag van de WBL bij
het CFV met eerdere plannen is het beleid dat door de WBL is gevoerd na de
aanstelling van interim-manager Kempen door de commissie niet onderzocht.
Dit maakte geen deel uit van de onderzoeksopdracht. 157De kritiek van de commissie op het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer behelst vooral procedurele kwesties:
onvoldoende toezicht, te lang durende inspectie, het laten passeren van 5
augustus 1994, onvoldoende aandringen op verandering van WBL-bestuurders,
enz. Welk inhoudelijk saneringsplan had het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer bij de WBL moeten doorvoeren om de WBL
uit de financiële problemen te helpen? Is een dergelijk saneringsplan
mogelijk zonder terug te gaan naar de kern van de financiële problemen
van de huidige WBL: de verkoop door Ruijters en Muyres van hun problematisch
woningbezit aan SBDI? (blz. 134 en 135).Het uitvoeren van een saneringsplan was en is de verantwoordelijkheid
van het bestuur van de WBL. De commissie constateert dat VROM indertijd geen
saneringsbrief heeft opgesteld waarin saneringsmaatregelen waren
opgenomen. Hiertoe waren wel aanzetten te vinden in bijvoorbeeld het rapport
van Coopers & Lybrand d.d. 3 juli 1990.Latere saneringsmaatregelen hadden ondermeer betrekking op de problematische
exploitatie van de zogenaamde OKH-woningen. 158Kan de commissie nader toelichten op welke periode het verwijt dat
het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
onvoldoende toezicht op het saneringsproces heeft uitgeoefend betrekking heeft?
(blz. 135).Dit slaat op de samenvattende beoordeling door de commissie. Een nadere
toelichting en onderbouwing van dit oordeel is te vinden in de voorgaande
paragrafen van hoofdstuk 10. 159Wanneer de commissie constateert dat de gemeenten «hun rol
als toezichthouder te beperkt hebben opgevat», is er dan naar de mening
van de commissie ook een medeverantwoordelijkheid voor het WBL-debâcle
en zou de Rijksoverheid hiervoor de gemeentebesturen in gebreke moeten stellen?
Zo ja, hoe stelt de commissie zich voor dat de regering dit zou kunnen aanpakken?
Zo, nee welke maatregelen acht de commissie dan noodzakelijk om in de toekomst
gemeenten wel te kunnen aanspreken? (blz. 135).Zie het antwoord op vraag 111. 160Als de invalshoek van de gemeenten vooral een te enge, eenzijdige
invalshoek is die het volkshuisvestelijk toezicht en de lokale volkshuisvestingsbelangen
overschaduwde is het dan niet juist om te constateren dat en het financieel
toezicht en een financiële betrokkenheid, en een volkshuisvestelijke
verantwoordelijkheid iets te veel van het goede is? Waar moet naar de mening
van de commissie in de toekomst de aandacht van de gemeenten vooral op worden
gericht? (blz. 135).De commissie constateert dat de combinatie van financiële betrokkenheid
en financieel toezicht een probleem kan zijn. Hierover moet worden nagedacht
bij mogelijke bijstellingen van het huidige instrumentarium betreffende het
toezicht en de sanctiemogelijkheden binnen de sociale huursector. 161De commissie constateert dat «Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer bewust vooruit liep op de ordening in de sector»
en veroordeelt dat als niet terecht. Is het juist te constateren, dat de WBL
daardoor slachtoffer is geworden, omdat zij als een «lakmoesproef»
voor de nieuwe ordening werd gepositioneerd? (blz. 135).De commissie is van oordeel dat de bestuurders van HBL en Het Zuiden en
de WBL, alsmede leden van de Raad van Toezicht, in hoge mate en in de eerste
plaats verantwoordelijk zijn voor het WBL-debâcle. Daarnaast oordeelt
de commissie dat, gezien de voorgeschiedenis, de WBL ten onrechte door VROM
als test-case voor de nieuwe ordening werd beschouwd. 162Hoe beoordeelt de commissie de opstelling van de externe financiers
(verstrekkers kapitaalmarktleningen) bij de financiële problematiek van
de WBL?. (blz. 135 en 136). In de onderzoeksperiode is verschillende keren overleg gevoerd met externe
financiers van SBDI en, later, de WBL.De overdracht van leningen van SBDI tegen dezelfde voorwaarden aan de
WBL bleek mogelijk. De – door het Rijk nagestreefde vervroegde aflossing
van f 20,4 mln, waar in het convenant sprake van was, verliep moeizaam
en bleef steken op f 12,6 mln. Het verschil werd in de Annex afgekocht.Rentemanagement kan de WBL belangrijke voordelen opleveren. Uit het laatste
saneringsplan blijkt dat «onder nadere voorwaarden hernieuwde gesprekken
over vervroegde aflossing van klimleningen, aflopend in het tijdvak 2001–2003,
bespreekbaar is», maar: «Uitgangspunt van de financiers blijft –
onverkort – de rentabiliteitswaarde van de leningen.»De zakelijke opstelling van de externe financiers acht de commissie begrijpelijk,
wanneer dit geplaatst wordt in het bredere perspectief van de financiering
van de sector. 163Als inderdaad iedereen schuld aan het WBL-debâcle heeft is
het dan zo dat vervolgens iedereen ontslagen is van schuld? Of anders gesteld
als staatssecretaris Heerma verwijtbaar heeft gehandeld maakt dit het «verwijtbaar
handelen» van de opvolger van de genoemde staatssecretaris minder verwijtbaar?
(blz. 135).Een aantal actoren heeft schuld aan de ontstane problemen bij de WBL.
Dat betekent dus niet dat zij allemaal ontslagen zijn van schuld, maar dat
zij allemaal in zekere mate schuld dragen aan de ontstane problemen bij de
WBL.In paragraaf 10.6 heeft de commissie de beoordeling van de verschillende
actoren kort samengevat. Het geven van een nadere interpretatie van individuele
beoordeling op zichzelf of individuele beoordeling in het perspectief van
de beoordeling van anderen acht de commissie niet opportuun. 164Kan worden aangegeven op hoeveel momenten de staatssecretaris van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer in het Kabinet Lubbers
III de mogelijkheid heeft gehad om corrigerend op te treden? (blz. 135).Primair tijdens de onderhandelingen met HBL en Het Zuiden over de overname
van SBDI-bezit (namelijk door een toelatingsinspectie bij de WBL uit te laten
voeren en door inhoudelijke en procedurele voorwaarden aan de verleende bruidsschat
te verbinden). Na het ondertekenen van het convenant cumuleerde het aantal
alarmsignalen. Dat had VROM er toe moeten brengen een strategie te bepalen
waar een korte gerichte inspectie onderdeel van uit maakte. Dat zou één
of meer momenten hebben opgeleverd om in te grijpen in het kader van BBSH
(in combinatie met bestuurlijk gezag) zoals de brief van 5 juli 1994 ook in
het vooruitzicht stelde. 165Kan de commissie dieper ingaan op onderlinge relaties tussen de diverse
betrokken partijen binnen het veld van de volkshuisvesting? (blz. 135 en 136).De commissie heeft ervoor gekozen door haar hele rapport heen de relevante
onderlinge relaties tussen verschillende actoren aan te geven. Zij is van
mening dat de voor het WBL-onderzoek relevante relaties in het rapport staan
vermeld. Deze relaties hebben geresulteerd in een aantal conclusies in paragraaf
10.5. 166Waarom heeft de commissie gemeend op te merken dat noch het CFV noch
het WSW hebben bijgedragen aan de verslechtering van de financiële positie
van de WBL, mede gezien haar opmerking op bladzijde 83 inzake naadloze aansluiting
van de WSW- en CFV-steunaanvraag? (blz. 136).Omdat het bestuur van de WBL zelf verantwoordelijk was voor het indienen
van een ontvankelijke steunaanvraag bij het CFV. Ook bij een naadloze aansluiting
had de – noodzakelijke – steunaanvraag van de WBL bij het CFV
geen voldoende beoordeling gekregen. 167Uit het rapport van de commissie is niet goed op te maken of de gang
van zake rond de WBL een unieke, op zichzelf staande problematiek betreft,
dan wel dat in de nieuwe ordening in de volkshuisvesting dit soort problemen
zich vaker kunnen gaan voordoen. Graag een verduidelijking van de commissie
in deze? (blz. 136).Elke corporatie in (financiële) problemen betreft een uniek geval
(sanering in fusieverpakking, dubbele inzet exploitatie-resultaten, bijdragevrije
woningen). De commissie sluit niet uit dat factoren die bij de WBL hebben
bijgedragen aan de verslechtering van de financiële situatie zich ook
elders voordoen, maar heeft dit niet onderzocht.Wel vormde de ervaring met de WBL voldoende reden voor de commissie om
aan te bevelen het toezichts- en sanctie-instrumentarium nader onder de loep
te nemen. 168De commissie stelt: «Gaandeweg is de commissie ervan doordrongen
geraakt dat de situatie van de WBL geplaatst moet worden in een bredere context.
Enige jaren na de invoering van de nieuwe ordening in het algemeen en het
BBSH in het bijzonder is het noodzakelijk om na te denken over het zelfregulerende
vermogen van de sector, alsmede over bijstellingen van het instrumentarium
betreffende het toezicht en de sanctiemogelijkheden binnen sociale huursector».
Kan de commissie aangeven wat hierover haar eigen opvattingen zijn en vooral
wat haar eigen suggesties zijn om na te denken over het zelfregulerende vermogen
van de sector? Kan de commissie tevens aangeven welke bijstellingen zij gewenst
acht ten aanzien van het toezicht en de sanctiemogelijkheden binnen de sociale
huursector? (blz. 136 en 137).Gelet op de strekking van de onderzoeksopdracht die de Kamer aan de commissie
heeft meegegeven, heeft zij hier geen onderzoek naar gedaan. Het is de commissie
wel gebleken in het geval van de WBL, door een bepaalde rolopvatting van eerste-
en tweedelijns- toezichthouders, een vacuüm is ontstaan. 169Waarom heeft de commissie het niet tot haar taak gerekend een korte
lijst van handvatten op te nemen. Dit t.b.v. een stroomlijning van het toekomstgerichte
deel van het debat met de regering. Kan de commissie dit alsnog doen of kan
zij nader toelichten welke handvatten het rapport bevat inzake bijstelling
van het instrumentarium betreffende het toezicht en de sanctiemogelijkheden
binnen de sociale huursector? (blz. 137).De commissie denkt hierbij vooral aan de toereikendheid, verdeling en
effectiviteit van de aanknopingspunten voor ingrijpen en/of sancties door
Rijk en gemeenten; drempels bij het CFV voor ontvankelijke steunaanvragen;
richtlijnen voor vergoedingen voor bestuurders in de sociale huursector; de
rol van de koepels in sectororganisaties als het CFV en de WSW. 170Vindt de commissie dat het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer een grotere rol moet gaan spelen in het toezicht
op de sociale huursector? (blz. 137).Zie het antwoord op vraag 168. 171De commissie constateert dat tot op de dag van vandaag er bij de
WBL geen integraal voorraadbeheersplan bestaat waarin per complex het noodzakelijke
inzicht met het daarop afgestemd beleid is gecombineerd. Hoe moet in het licht
van bovenstaande worden beoordeeld of de interim-manager een gedegen saneringsplan
heeft opgesteld? Of is hier sprake van «oude wijn in nieuwe zakken»?
(blz. 173).De commissie velt geen inhoudelijk oordeel over het laatste saneringsplan
van de WBL. Gesignaleerd kan worden, dat dit ontbreken in het saneringsplan
zelf is opgenomen. Tevens is er op dit moment inzicht in de probleemcomplexen.
Ook zijn gevoeligheidsanalyses uitgevoerd die de kwetsbaarheid van de instelling
in de toekomst aantonen. Bij tegenvallende ontwikkelingen blijft het «terugkom-risico»
dus onverminderd hoog. Bijlage bij antwoord op vraag 6 
 
 
 
 
 
 Bijlage bij antwoord op vraag 21 Bijlage bij antwoord op vraag 76 XNoot1Samenstelling: Leden: Lansink (CDA), Van Erp (VVD), Te Veldhuis (VVD),
Van den Berg (SGP), Verspaget (PvdA), Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Esselink
(CDA) ondervoorzitter, M. M. van der Burg (PvdA), Versnel-Schmitz (D66) voorzitter,
Van Gijzel (PvdA), Verbugt (VVD), Aiking-van Wageningen (Groep Nijpels), Poppe
(SP), Gabor (CDA), Augusteijn-Esser (D66), Duivesteijn (PvdA), Giskes (D66),
Stellingwerf (RPF), Crone (PvdA), M. B. Vos (GroenLinks), Dijksma (PvdA),
Klein Molekamp (VVD), Hofstra (VVD), Assen (CDA), Jeekel (D66).Plv. leden: Biesheuvel (CDA), Blauw (VVD), O. P. G. Vos (VVD), Van Middelkoop
(GPV), Houda (PvdA), Bukman (CDA), Van de Camp (CDA), Oudkerk (PvdA), Jorritsma-van
Oosten (D66), Valk (PvdA), Van Blerck-Woerdman (VVD), Hendriks (HDRK), vacature
CD, Bijleveld-Schouten (CDA), Reitsma (CDA), Huys (PvdA), De Graaf (D66),
Leerkes (U55+), Van Heemst (PvdA), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Witteveen-Hevinga
(PvdA), Keur (VVD), H. G. J. Kamp (VVD), Ten Hoopen (CDA), Van 't Riet (D66).XNoot2Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Van Rey (VVD) voorzitter, Terpstra
(CDA), Smits (CDA) ondervoorzitter, Reitsma (CDA), Ter Veer (D66), Ybema (D66),
Witteveen-Hevinga (PvdA), Hillen (CDA), Van Heemst (PvdA), Leerkes (U55+),
Van Wingerden (AOV), Rabbae (GroenLinks), Noorman-den Uyl (PvdA), Vreeman
(PvdA), Liemburg (PvdA), H. G. J. Kamp (VVD), Zonneveld (CD), Hoogervorst
(VVD), Van der Ploeg (PvdA), Bakker (D66), Van Walsem (D66), Hofstra (VVD),
Passtoors (VVD), Ten Hoopen (CDA).Plv. leden: van der Vlies (SGP), Hessing (VVD), Van de Camp (CDA), Van
der Linden (CDA), Wolters (CDA), Schimmel (D66), Roethof (D66), Van Zuijlen
(PvdA), De Jong (CDA), Duivesteijn (PvdA), Dijke van (RPF), Hendriks (HDRK),
Rosenmöller (GroenLinks), Vliegenthart (PvdA), Adelmund (PvdA), Van Zijl
(PvdA), Remkes (VVD), Marijnissen (SP), B. M. de Vries (VVD), Van Gelder (PvdA),
Giskes (D66), Van Rooy (CDA), Verbugt (VVD), Klein Molekamp (VVD), De Hoop
Scheffer (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24339-16.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl