Wet op het hoger onderwijs en Wet op de studiefinanciering; wijz. ivm collegeld en afschaffing verblijfsduurbeperking; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24025, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

18-04-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

24025 nr. 7

05-04-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeen1. Inleiding2. Hoofdlijnen van het wetsvoorstelAantallen studenten waarvan de instelling het collegegeld
zal vaststellen (peiljaar 1993–1994) 3. UitwerkingInschrijvingsduurOvergangsrecht27-jaargrensOndergrens collegegeldenKoppeling tussen studiefinanciering en collegegeld4. Financiële gevolgenARTIKELEN Artikel 7.44Artikel 7.48Artikel 7.51Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24025Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 75 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 025Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek
en de Wet op de studiefinanciering, houdende aanpassing van de collegegeldbepalingen
en de afschaffing van verblijfsduurbeperkingennr. 7NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 5 april 1995 AlgemeenMet veel waardering hebben wij het verslag over dit wetsvoorstel van de
vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen gelezen. Het doet
ons genoegen dat belangrijke elementen in onze voorstellen positief worden
beoordeeld. Onze waardering geldt ook de indringende vragen die over andere
elementen van het wetsvoorstel worden gesteld. Het lijkt ons geen eenvoudige
opgave dit wetsvoorstel te beoordelen tegen de achtergrond van de recente
beleidsontwikkelingen op het terrein van het hoger onderwijs. Voor de terughoudende
opstelling ten opzichte van het wetsvoorstel, die wij bij de meeste fracties
bespeuren, hebben wij daarom graag begrip.Verschillende vragen hebben betrekking op de relatie van dit wetsvoorstel
met de recente kabinetsvoornemens aangaande de financiering van het hoger
onderwijs. Ofschoon het wetsvoorstel is ingediend vanuit de gedachte dat de
inhoud los van de voorgenomen wijzigingen van het studiefinancieringsstelsel
en de op iets langere termijn te verwezenlijken stelselherziening van het
hoger onderwijs een positieve bijdrage aan de ontwikkeling van dat onderwijs
zou kunnen leveren, achten wij het opwerpen van deze vragen begrijpelijk en
ervaren ze als opbouwend van aard. Zij hebben ons in elk geval aanleiding
gegeven bij gelegenheid van deze nota naar aanleiding van het verslag een
nota van wijziging in te dienen. De twee belangrijkste elementen daarvan zijn
een uitstel met één jaar van de beoogde datum van inwerkingtreding
en een voorstel voor verhoging van het wettelijk vast te stellen collegegeld,
zoals is aangekondigd in de brief van 27 januari 1995 van de Minister en Staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, mede namens de Minister van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij, aan de voorzitter van de Tweede Kamer (kamerstukken
II, 1994–1995, 23 900 VIII, nr. 67). Met de genoemde voorstellen
beogen wij tegemoet te komen aan essentiële onderdelen van de reacties
van de zijde van de vaste commissie.Aan het voorgestelde uitstel is daarnaast niet vreemd de inhoud van de
brief van de Vereniging van Samenwerkende Universiteiten (VSNU) van dezelfde
datum, gericht aan de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en
Wetenschappen. Van groot belang achten wij hoe dan ook dat door het uitstel
voor de instellingen ruime gelegenheid zal ontstaan zich in te stellen op
de nieuwe situatie, zoals die er door de totstandkoming van het nieuwe collegegeldregime
uit komt te zien.De collegegeldverhogingen vinden uitdrukkelijk plaats onder de voorwaarde
dat de kwaliteit en studeerbaarheid van het onderwijs zulks mogelijk maakt.
Dit betekent dat indien de voortgang van de verbetering van kwaliteit en studeerbaarheid –
onverhoopt – aantoonbaar achterblijft bij de redelijke verwachtingen,
bij wet de verhoging van de wettelijke collegegelden kan worden opgeschort.
Het gaat daarbij om een systematiek van «Ja, tenzij», zoals de
eerste ondergetekende op 15 februari in het debat in de Tweede Kamer over
de brief van 27 januari 1995 heeft aangegeven. Om uitdrukking te geven aan
deze systematiek zal de wettelijke collegegeldverhoging de komende jaren onderworpen
zijn aan politieke toetsing bij gelegenheid van de behandeling van Hoofdstuk
VIII van de Rijksbegroting. Wij zullen daartoe jaarlijks de Tweede Kamer informeren
op basis van de rapportages van de instellingen over de voortgang van de inspanningen
van de instellingen om de kwaliteit en studeerbaarheid van het onderwijs te
verbeteren.Veel vragen van de vaste commissie hebben betrekking op de koppeling die
in het wetsvoorstel wordt aangebracht van het retributiebeleid aan de studiefinanciering.
Met name wordt daarbij gewezen op de veranderingen die nog zullen worden doorgevoerd
in het stelsel van studiefinanciering. Wij begrijpen deze zorg, die wij zien
als een uitdrukking van de wens te komen tot een duurzame regeling. Naar onze
overtuiging komt het onderhavige wetsvoorstel aan die wens tegemoet. Door
de koppeling van het retributiebeleid aan de studiefinanciering komt een einde
aan het uit elkaar lopen van deze twee regelingen. Sinds de invoering van
de Harmonisatiewet is de inschrijvingsduur en daarmee de collegegeldheffing
gerelateerd aan een duur van 6 jaar. Met de invoering van de C+1+2-regeling
in 1991 zijn voor het recht op studiefinanciering van studenten ook andere
termijnen van belang. Van de kant van de Tweede Kamer is verschillende keren
gewezen op deze onevenwichtigheid. Het is een belangrijke doelstelling van
dit wetsvoorstel dat dergelijke onevenwichtigheden worden weggenomen. Daarmee
ontstaat ook meer klaarheid over de afbakening van de overheidsverantwoordelijkheid.Bovendien hechten wij eraan te benadrukken dat als gevolg van de uitvoering
van het regeerakkoord weliswaar belangrijke wijzigingen van de Wet op de studiefinanciering
op stapel staan, die onlangs bij de Tweede Kamer aanhangig zijn gemaakt, maar
dat deze geen gevolgen hebben voor de in het onderhavige wetsvoorstel voorgestelde
collegegeldsystematiek. Voor de collegegeldsystematiek zijn alleen de «domeingrenzen»
van het stelsel van studiefinanciering (de C+3 grens en de leeftijdsgrens
van 27 jaar) van betekenis. Deze worden door de uitvoering van het regeerakkoord
niet gewijzigd. Ook de stelselherziening in het hoger onderwijs leidt volgens
ons niet tot een aanpassing van de voorgestelde systematiek van koppeling
van collegegelden aan het recht op studiefinanciering.De relatie tussen studiefinanciering en de onderwijsretributies is ook
nog om een andere reden van belang. Zoals hiervoor is aangegeven wordt bij
nota van wijziging voorgesteld de collegegelden te verhogen op de wijze, uiteengezet
in de meergenoemde brief van 27 januari 1995. Deze collegegeldverhoging brengt –
zoals ook bij eerdere gelegenheden het geval was – de discussie met
zich mee of de retributies in het hoger onderwijs niet prohibitief gaan werken
op de toegankelijkheid tot dat onderwijs. Wij wijzen er met nadruk op dat
het bestaande stelsel van de studiefinanciering die toegankelijkheid beoogt
te waarborgen, dat wil zeggen dat de aanspraken zodanig zijn vormgegeven dat
niemand door gebrek aan financiële middelen gedwongen van
een opleiding in het hoger onderwijs zal moeten afzien. Wij menen dat dit
het geval is en wijzen daartoe op de drie in dit verband belangrijkste stelselkenmerken:1. het stelsel voorziet in dekking van de onderwijsretributie, doordat
deze onderdeel uitmaakt van de berekeningsgrondslag van de totale toelage;2. het stelsel voorziet er in dat minder draagkrachtigen – waarbij
ook het inkomen van de ouders bij de beoordeling wordt betrokken – aanspraak
kunnen maken op aanvullende financiële steun in de vorm van schenkingen
(de zogeheten aanvullende beurs);3. in alle gevallen waarin het stelsel wordt benut om tegen redelijke
voorwaarden van de overheid te lenen, wordt het risico van de lener beperkt,
doordat hij niet zal worden gedwongen zijn studieschuld af te lossen, indien
hij daartoe binnen vijftien jaar na de beëindiging van zijn hoger-onderwijsopleiding
redelijkerwijze niet in staat zou zijn.Het zittende kabinet wenst deze stelselkenmerken in stand te houden.Daarnaast had een groot aantal vragen betrekking op het eigen retributiebeleid
van de instellingen dat op grond van dit wetsvoorstel mogelijk wordt. De meeste
vragen zijn daarbij gericht op het verkrijgen van meer helderheid en inzicht
in de geboden mogelijkheden en de begrenzingen daarvan. Hieraan zullen wij
in het vervolg van deze nota de vereiste aandacht geven. Het verheugt ons
dat het streven naar het mogelijk maken van een eigen beleid van instellingen
op dit punt in het algemeen wordt ondersteund. 1. InleidingDe leden van de PvdA-fractie stellen bij zowel de concrete voorstellen
als de financiële aspecten de vraag of het verstandig is dit wetsvoorstel
in behandeling te nemen, gelet op de op stapel staande wijzigingen als gevolg
van het regeerakkoord.Wij hechten er daarom aan het specifieke belang van de maatregelen in
het onderhavige wetsvoorstel te benadrukken. Het wetsvoorstel betekent voor
alles een wijziging van de systematiek van de collegegeldheffing: het recht
op deelname aan hoger onderwijs tegen betaling van een door de overheid vastgesteld
collegegeld wordt beperkt tot diegenen die studiefinanciering genieten. Daarmee
wordt de prioriteitsstelling in de verantwoordelijkheid van de overheid voor
de toegankelijkheid tot het hoger onderwijs aangescherpt. In het stelsel van
de studiefinanciering komt die verantwoordelijkheid bij uitstek tot uitdrukking.
Nu komt deze prioriteitsstelling ook tot uitdrukking in de onderwijsretributies.Een dergelijke prioriteitsstelling is gewenst om binnen de krapper wordende
budgettaire kaders en bij de gestegen belangstelling voor deelname aan hoger
onderwijs blijvend een zo hoog mogelijke kwaliteit van het onderwijs te kunnen
garanderen.Daarnaast heeft behandeling van dit wetsvoorstel betekenis, omdat de beleidsruimte
voor de instellingen van hoger onderwijs wordt verruimd. Voor de studenten
die geen studiefinanciering ontvangen, krijgen de instellingen de mogelijkheid
een eigen retributiebeleid te voeren en desgewenst te komen tot differentiatie
in de prijsstelling. Zulks is van belang vanwege de op titel van het gewijzigde
aansprakenregime ingeboekte bezuinigingen in de begroting. Wel zijn de mogelijkheden
deze bezuinigingen te compenseren door een eigen retributiebeleid enigszins
beperkt in het licht van de voorgenomen collegegeldverhoging, zoals is opgemerkt
in de brief aan de Tweede Kamer van 27 januari jl.De leden van de fractie van de PvdA kunnen zich verenigen met het voorgestelde
systeem van retributievrijheid ten aanzien van deeltijdse studenten, omdat
de instellingen in de prijsstelling prioriteiten tot uitdrukking
kunnen brengen voor bepaalde doelgroepen. Grote twijfels hebben zij evenwel
over de keuze voor de studiefinanciering als bepalende factor voor de voorgestelde
retributievrijheid ten aanzien van voltijds studerenden. Deze leden wijzen
daarbij op de veranderlijkheid van het stelsel en op de mogelijke differentiatie
in de toekomst van de cursusduur. Zij hebben bij deze observaties vooral het
oog op studenten die het einde van hun opleiding naderen en dan worden geconfronteerd
met verhoogde collegegelden.Wij stellen hier tegenover dat de keuze van het daadwerkelijk genieten
van studiefinanciering als scheidslijn voor de retributievrijheid van de instellingen
voor onze voorstellen een wezenlijke is. Onze afweging op dit punt luidt als
volgt.Dit wetsvoorstel vindt zijn oorsprong in de zorg om de in de loop der
jaren gegroeide deelname aan hoger onderwijs en in de vraag of van de Nederlandse
belastingbetaler op de langere duur het daarmee gepaard gaande offer redelijkerwijs
kan worden gevergd. Die zorg is onveranderd. Echter, in de plaats van het
aanscherpen van de condities voor deelname aan dat onderwijs door een wijziging
van het systeem van de inschrijvingsduur, zoals in het aan de Raad van State
voorgelegde wetsvoorstel was verwoord, hebben wij thans gekozen voor een regeling
die rechtstreeks aansluit bij het systeem dat die jongeren beoogt te bevoordelen,
die hoger onderwijs volgen als voorbereiding op hun initiële beroepsuitoefening,
te weten het systeem van de studiefinanciering. Wezenlijk is tevens dat daarmee
wordt gekozen voor aansluiting bij de omvang van die «bevoordeling»
in termen van de duur daarvan, zoals die door de wetgever wordt vastgesteld.Volgens het aan de Raad van State voorgelegde wetsvoorstel werd de relatie
student-instelling grotendeels beheerst door een stelsel van tamelijk ingewikkelde
inschrijvingsduurbepalingen. Door dat stramien thans, steunend op de zienswijze
van die raad, definitief te verlaten kunnen wij de toezegging ten tijde van
de behandeling van de WHW in het parlement om de Harmonisatiewet in te trekken
volledig gestand doen. Bij aanvaarding van dit wetsvoorstel verandert dan
ook de relatie tussen instellingen en studenten van karakter. Het beginsel
dat de instelling zelf bepaalt welke prijs zij redelijkerwijs voor het onderwijs
kan vragen, komt voorop te staan. Alleen de onderwijsconsument die desverlangd
van overheidswege wordt bevoordeeld met studiefinanciering, betaalt de van
overheidswege vastgestelde prijs. Doet de student over zijn opleiding langer
dan de wetgever, die de studiefinancieringsaanspraken vaststelt, voor redelijk
houdt, dan valt betrokkene terug op zijn positie als onbevoordeelde onderwijsconsument.
De verantwoordelijkheden jegens elkander komen in alle gevallen beter tot
uitdrukking: die van de student om zich in te spannen zo effectief mogelijk
van de onderwijsvoorzieningen gebruik te maken; die van de instelling om efficiënt
studeren mogelijk te maken en om een «betaalbare» prijs daarvoor
te vragen.Gelet op het voorgaande hebben wij, anders dan de leden van de PvdA-fractie,
er geen moeite mee dat van een langzaam studerende student aan het einde van
zijn studie – aannemende dat hij die wil afronden – een hogere
prijs kan worden gevraagd dan thans nog door de auditor is verschuldigd. Evenmin
vormt naar ons inzicht een probleem dat een student er voor kan kiezen geen
studiefinanciering te ontvangen en de instelling benadert met de vraag welke
prijs hij als «onbevoordeelde» dient af te rekenen.Tot slot wijzen we er op dat de consequentie van onze voorstellen is dat
de bevoordeling door de koppeling aan het stelsel van studiefinanciering gemiddeld
een jaar langer zal duren dan thans via de bestaande inschrijvingsduurbepalingen.
Uit de meergenoemde brief van de VSNU van 27 januari jl. blijkt dat de universiteiten
daarmee wel moeite hebben. Bij de leden van de PvdA-fractie rijst de vraag of het niet beter is de
bedoelde korting op de rijksbijdrage als een feitelijke bezuiniging te bestempelen
en de compensatiemogelijkheid in breder verband aan de orde te stellen in
het kader van de discussie over de stelselherziening.Wij verwijzen in dit verband naar ons antwoord op een bovengenoemde vraag
van deze leden waarin het belang van dit wetsvoorstel wordt onderstreept,
ook voor de financiële positie van de instellingen. De leden van de CDA-fractie vragen de regering om een beschouwing over
de plaats, werking en betekenis van het wetsvoorstel, dat uitgebracht is voor
de publikatie van de inmiddels weer gewijzigde voorstellen tot collegegeldverhoging,
ook voor de deeltijdstudenten.Wij herinneren eraan dat het wetsvoorstel in de kern met zich meebrengt
dat het recht op deelname aan hoger onderwijs tegen betaling van een door
de overheid vastgesteld collegegeld wordt beperkt tot diegenen die studiefinanciering
genieten. Voor andere studenten stelt het instellingsbestuur, met inachtneming
van het wettelijk minimum, de hoogte van het collegegeld vast. Thans wordt
daarbij – tegen de achtergrond van de in het regeerakkoord opgenomen
bezuinigingen op het hoger onderwijs een verhoging van de eigen bijdrage van
studerenden in de totale kosten van het hoger onderwijs wenselijk geacht.
Dit als onderdeel van een totaalpakket van maatregelen, waarbij ook is voorzien
in efficiencymaatregelen van de zijde van de instellingen en waarbij aan studenten
garanties worden geboden voor verbetering van de kwaliteit en studeerbaarheid
van het onderwijs.De voorgenomen verhoging van de collegegelden brengt geen wijziging aan
in de in het wetsvoorstel voorgestelde systematiek om de hoogte van het collegegeld
te relateren aan het ontvangen van studiefinanciering. Dat geldt evenmin voor
de gevolgen van de uit het regeerakkoord voortvloeiende wijzigingen van het
stelsel van studiefinanciering en de herstructurering van het hoger onderwijs.
Wel betekent de voorgenomen collegegeldverhoging dat de in het wetsvoorstel
opgenomen minimumtarieven eveneens moeten worden verhoogd. Een daartoe strekkende
nota van wijziging is bijgevoegd.Het streven meer evenwicht te scheppen in de financiële condities
voor deelname aan het voltijdse en deeltijdse onderwijs, door feitelijke verlaging
van collegegeld voor het deeltijdonderwijs mogelijk te maken – met inachtneming
van een minimumtarief – wordt daardoor niet gewijzigd. In de nota van
wijziging is gekozen voor een eenmalige verhoging van het minimumtarief voor
het deeltijdonderwijs (van f 750 naar f 1250), omdat dat minimum
nog aanzienlijk lager is dan het bestaande tarief van f 1700. Op die
wijze wordt ook voorkomen dat de wettelijk vereisten hier een grillig verloop
gaan vertonen, waarop door verschillende fracties is gewezen.De leden van de VVD-fractie vragen naar een overzicht van cumulatieve
effecten van het onderhavige voorstel in combinatie met de voorstellen uit
onze brief van 27 januari jl.In onderstaand overzicht zijn de wettelijke collegegeldtarieven opgenomen
vanaf het studiejaar 1996–1997. Hierbij is rekening gehouden met een
jaar uitstel van de invoering van het onderhavige wetsvoorstel. Studiejaarwettelijk
vast voltijd (recht SF)wettelijk minimum voltijd (geen SF)wettelijk
minimum deeltijdminimum examengeld extraneus 1996–19972 4002 4001 250–1997–19982 5752 5751 250–1998–19992 7502 7501 250–Ter vergelijking hierbij tevens de bestaande regeling: Studiejaarvoltijdauditordeeltijdextraneus1995–19962 2503 1501 7001 300De leden van de fractie van D66 misten in de memorie van toelichting een
fundamentelere benadering van de vraag of verruiming van het retributiebeleid
wenselijk is, welke vormen daarin mogelijk zijn en waarom gekozen is voor
een beperkte verruiming door een ondergrens te stellen voor het door instellingen
te heffen collegegeld. Het beleid van de regering is gericht op grotere zelfstandigheid van de
instellingen van hoger onderwijs. De verruiming van het retributiebeleid past
in het streven naar meer «integraal management» in de bedrijfsvoering
van de instellingen. Een eigen retributiebeleid kan bijdragen aan de afstemming
van taken en middelen binnen de instelling. Tevens kan dit een prikkel leveren
tot doelmatigheidsverbetering, doordat in de hoogte van het door de instelling
vastgestelde collegegeld ook verschillen in de kosten van het onderwijs tot
uitdrukking kunnen komen.Gekozen is voor een beperkte retributievrijheid, die alleen betrekking
heeft op studenten die geen studiefinanciering genieten. Daarbij is doorslaggevend
geweest dat bij een volledige (ongeclausuleerde) retributievrijheid de verantwoordelijkheid
van de overheid voor de toegankelijkheid van het onderwijs onvoldoende gestand
kan worden gedaan. Tevens dient te worden bedacht dat een volledige retributievrijheid
een aanzienlijke complexiteit zou scheppen voor de uitvoering van de Wet op
de studiefinanciering (WSF) als gevolg van de doorwerking in het maandbudget
van studenten.Daarnaast is overwogen dat volledige retributievrijheid ook kan leiden
tot een onverantwoorde verlaging van tarieven door instellingen. Wij hebben
daarbij het oog op de effecten van concurrentie tussen de bekostigde instellingen
voor hoger onderwijs onderling èn tussen bekostigde instellingen en
particuliere instellingen. Om deze redenen is er voor gekozen de retributievrijheid
van instellingen te beperken door het stellen van een ondergrens. Het is dus
niet zoals de leden van de fractie van D66 menen een kwestie van «loslaten
en vasthouden», maar van het zoeken naar de juiste ijkpunten binnen
de gekozen uitgangspunten.De leden van de fractie van D66 kunnen zich niet aan de indruk onttrekken
dat de groep van niet-studiefinancieringsgerechtigden (niet-SF-gerechtigden)
nu door een samenloop van omstandigheden, namelijk verruiming van de retributiebeleid
voor deze groep en collegegeldverhoging van f 500 naar aanleiding van
de brief van 27 januari jl., een zware last krijgt te dragen. Ofschoon de
brief van 27 januari jl. wel refereert aan de samenloop, is het deze leden
onduidelijk hoe de regering zich op dit punt opstelt.Wij merken op dat in de brief van 27 januari jl. wordt aangegeven dat
door deze samenloop de retributievrijheid van de instellingen in de praktijk
enigzins wordt beperkt. Daarmee is aangegeven dat de effecten van beide maatregelen
niet eenvoudig bij elkaar kunnen worden opgeteld. Een op grond van marktoverwegingen
door een instellingsbestuur vastgesteld collegegeld zal niet altijd navenant
kunnen worden verhoogd als het wettelijk vastgestelde tarief wordt verhoogd:
de markt zou dat niet dragen. Het is om deze reden dat in de genoemde brief
wordt opgemerkt dat de onder titel van het gewijzigde aansprakenregime ingeboekte
bezuinigingen ten dele het karakter hebben gekregen van een efficiencykorting.
Waar wel sprake is van zwaardere lasten gaan wij voorts uit van de veronderstelling
dat de zwaardere financiële last niet over de hele groep van niet-SF-gerechtigden
gelijkelijk verdeeld zal worden, doordat de voorgestelde retributievrijheid
instellingen in staat stelt om in hun prijsstelling te differentiëren.De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe in het voorliggend wetsvoorstel
de verantwoordelijkheid voor studeerbaarheid, toegankelijkheid en rendement
wordt verdeeld, en hoe de onderlinge samenhang tussen die drie thema's vorm
krijgt. Zij vragen zich af of met het wetsvoorstel geen sprake is van sturing
van kwaliteit en rendement via de studiefinanciering.Wij wijzen erop dat het wetsvoorstel de verantwoordelijkheidsverdeling
voor studeerbaarheid, toegankelijkheid en rendement ongewijzigd laat. Studeerbaarheid
en rendement blijven de verantwoordelijkheid van de instelling en krijgen
met de voorgenomen verhoging van het collegegeld een nieuw accent. In het
kamerdebat naar aanleiding van onze brief van 27 januari jl. hebben we aangegeven
dat de voorgenomen collegegeldverhoging doorgang vindt, tenzij zou blijken
dat de studeerbaarheid en kwaliteit van het onderwijs niet voldoende zou zijn.
Met handhaving van de afgesproken bezuiniging, zullen de collegegeldverhoging
en de studeerbaarheid en kwaliteit van het onderwijs elk jaar onderwerp zijn
van politieke toetsing. Wij verwijzen in dit verband ook naar de inleidende
opmerkingen aan het begin van deze nota.De toegankelijkheid, in die zin dat iedere jongere met toereikende capaciteiten
moet kunnen studeren, ongeacht de financiële positie van zijn of haar
ouders, blijft ten principale de verantwoordelijkheid van de overheid. Het
wetsvoorstel scherpt deze primaire verantwoordelijkheid van de overheid verder
aan door de koppeling van het wettelijke collegegeld aan het genieten van
studiefinanciering. Deze koppeling betekent niet dat sturing van kwaliteit
en rendement via de studiefinanciering aan de orde is. Voor de programmering
van instellingen vormt immers in de allereerste plaats de wettelijk vastgelegde
cursusduur het uitgangspunt. Programma's moeten door studenten binnen de cursusduur
tot een goed einde kunnen worden gebracht. Daarop is ook de studiefinanciering
afgestemd, in de zin dat voor de duur van de cursus studiefinanciering in
de vorm van een gemengde toelage ter beschikking wordt gesteld. Maar studiefinanciering
wordt daardoor niet bepalend voor de onderwijsprogrammering.De leden van de fractie van GroenLinks vragen een nadere toelichting op
de stelling dat voorliggend wetsvoorstel een stap zou zijn in de richting
van een vouchersysteem.Wij benadrukken dat het niet de bedoeling was in de memorie van toelichting
de indruk te wekken dat het onderhavige wetsvoorstel een stap in de richting
van een vouchersysteem betekent. In de memorie van toelichting is ingegaan
op het vouchersysteem, omdat daar in discussies over het afbakenen van de
financiële verantwoordelijkheid van de overheid vaak misverstanden over
bestaan. Wat in de memorie van toelichting wordt betoogd is dat het vouchersysteem,
zoals dat sinds het HOOP 1988 regelmatig opgeld doet in de discussies over
het hoger-onderwijsbeleid, een beleidsinstrument is waarmee een aantal doelstellingen
kan worden gediend. Het vouchersysteem wordt als zodanig dikwijls vergeleken
met een soort «strippenkaart». Die doelstellingen kunnen echter
ook op andere wijze worden vormgegeven. Dat was ook de hoofdlijn van de brief
over het vouchersysteem die op 5 november 1992 aan de Tweede Kamer is gezonden.
Daarin is aangegeven dat de meeste van de doelstellingen die worden verbonden
met een vouchersysteem, nastrevenswaardig zijn, maar dat het bij de verdere
verwezenlijking daarvan niet noodzakelijk is om in de termen van een vouchersysteem
te denken. Het gaat dan om het bevorderen van flexibele leerwegen, differentiatie
in het onderwijsaanbod, versterken van de consumentensoevereiniteit en de
afbakening van de financiële veantwoordelijkheid van de overheid
voor deelname aan het hoger onderwijs. In die brief is geschetst hoe bij de
verwezenlijking van de consumentensoevereiniteit en de afbakening van de aanspraken
op financiële ondersteuning vanwege de overheid de nodige voortgang is
geboekt.Aan één van de doelstellingen die worden verbonden met het
vouchersysteem – het beter beheersen van de aanspraken van burgers op
financiële ondersteuning van de overheid voor de deelname aan hoger onderwijs –
wordt met dit wetsvoorstel een bijdrage geleverd. Dat is echter niet zo zeer
een stap in de richting van een vouchersysteem. Het geeft juist aan dat een
vouchersysteem voor het beheersen van dergelijke aanspraken niet nodig is.De leden van de fractie van GroenLinks vragen de regering de relatie tussen
voorliggend wetsvoorstel en de voorstellen voor het hoger onderwijs, uiteengezet
in de brief van 27 januari jl., nader uiteen te zetten.De leden van de RPF-fractie vragen de regering aan te geven hoe het wetsvoorstel
moet worden gezien in relatie tot de discussies over de beoogde collegegeldverhogingen
en herstructurering van het onderwijs.Wij verwijzen deze leden naar onze hiervóór gegeven antwoorden
op vragen van de leden van de fracties van de PvdA en het CDA.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen – lettende
op de voorgeschiedenis van het wetsvoorstel en het verschil tussen dit wetsvoorstel
en de versie die aan de Raad van State is voorgelegd – of een nieuwe
adviesaanvraag aan die raad niet in de rede had gelegen.Wij hebben die vraag onder ogen gezien, doch uiteindelijk besloten geen
nieuwe adviesaanvraag te doen. Daarbij konden we niet uitsluiten dat de Raad
van State naar aanleiding van het thans aanhangige wetsvoorstel behartenswaardige
opmerkingen zou hebben kunnen maken. Daar staat evenwel tegenover dat wij
ons de kern van de bedenkingen van de raad tegen de gekozen uitwerking van
de belangrijkste beweegredenen voor het wetsvoorstel – die onveranderd
zijn – hebben aangetrokken en op basis van de suggesties van de raad
een nieuwe uitwerking hebben gegeven. Een nieuwe adviesaanvraag kan dus met
evenveel recht overbodig worden geacht, te meer daar de Raad in zijn advies
aangeeft de doelstellingen van het aan hem voorgelegde wetsvoorstel te kunnen
billijken. Gelet op onze wens om thans de voortgang mogelijk te maken van
wat wij essentiële verbeteringen achten, hebben wij afgezien van een
hernieuwde adviesaanvraag. 2. Hoofdlijnen van het wetsvoorstelDe leden van de PvdA-fractie vragen in relatie tot de ruimte die de instellingen
krijgen om een actief doelgroepenbeleid te voeren om welke doelgroepen het
dan in het bijzonder gaat. Ook vragen de leden welke veronderstellingen worden
gehanteerd bij de uitspraak dat in ieder geval voorkomen moet worden dat studenten
vanuit financiële overwegingen niet langer voor het deeltijdse onderwijs
kiezen. In dit verband vragen zij zich af wat het effect is op voltijdse studenten
die nu met een forse verhoging van het collegegeld geconfronteerd worden.
De leden merken op dat het op zich wenselijk kan zijn wanneer zij in toenemende
mate kunnen kiezen voor een afronding van de studie in deeltijd, maar merken
op dat dit voor de desbetreffende instelling negatief kan uitwerken in de
inkomsten.Ten aanzien van het doelgroepenbeleid merken wij op dat dit in beginsel
een zaak is van de instellingen. De instellingen krijgen de mogelijkheid een
eigen retributiebeleid te voeren en desgewenst te komen tot differentiatie
in de prijsstelling. Zij kunnen daarbij zowel sociaal-economische als onderwijskundige
overwegingen (bijv. studieduur) een rol laten spelen. Wel zal dat beleid –
zoals in de memorie van toelichting is vermeld – aandacht
moeten krijgen in de aangekondigde evaluatie van de gevolgen van dit wetsvoorstel.
Deze leden verwijzen wij ter zake nog naar ons antwoord in paragraaf 3 (ondergrens
collegegelden) op vragen van de leden van de fractie van GroenLinks.De veronderstellingen die worden gehanteerd bij de uitspraak dat in ieder
geval voorkomen moet worden dat studenten vanuit financiële overwegingen
niet meer voor het deeltijdonderwijs kiezen, vinden hun basis in onze ambitie
om de deelname aan dat onderwijs te stimuleren. Verondersteld wordt dat als
de prijs voor het deeltijdonderwijs onvoldoende concurrerend is ten opzichte
van de prijs van het voltijdse onderwijs, het huidige deelnameniveau van het
deeltijdonderwijs zal dalen en studenten zullen kiezen voor deelname aan het
voltijdse onderwijs, temeer wanneer zij nog rechten kunnen laten gelden op
studiefinanciering. Om deze reden is er in dit wetsvoorstel voor gekozen voor
deeltijds studerenden een lage ondergrens voor het collegegeld te hanteren.
Deze verhouding tussen de beide soorten van collegegeld blijft in stand, aangezien
in de bijgevoegde nota van wijziging wordt voorgesteld het wettelijke collegegeld
voor voltijds onderwijs en het minimum collegegeld voor deeltijdonderwijs
structureel met een zelfde bedrag te verhogen. Voor voltijdse studenten vallen
dan ook geen bijzondere effecten te verwachten. Bovendien verschaft het wetsvoorstel
de instellingen juist de instrumenten om eventuele negatieve gevolgen voor
de financiering van een verschuiving van voltijds naar deeltijdonderwijs zelf
te ondervangen.Zoals eerder aangegeven, achten wij stimulering van de deelname aan het
deeltijdonderwijs gewenst en is om die reden ook gekozen voor een lager wettelijk
minumum collegegeld, vergeleken met het bestaande vast tarief. In de begroting
is een bedrag van f 15 miljoen aan middelen gereserveerd om instellingen
te compenseren voor inkomstenderving die kan ontstaan, indien de instellingen
een lager collegegeld vaststellen dan het thans bestaande.De leden van de PvdA-fractie vragen naar een nadere uitwerking van de
uitbreiding van het deeltijdonderwijs in relatie met het werkterrein van de
Open Universiteit.Wij stellen voorop dat het werkterrein van de Open Universiteit zich uitstrekt
tot het hoger afstandsonderwijs. Het hoger afstandsonderwijs heeft betrekking
op het verzorgen van niet intramuraal onderwijs, hetgeen met zich meebrengt
dat de OU-studenten thuis en in een zelf te bepalen tempo het aangeboden onderwijs
verwerken. Deze vorm van onderwijs trekt een eigen groep studenten aan. Bovendien
blijkt slechts een beperkt deel van deze studenten geïnteresseerd in
het volgen van een volledige opleiding, zulks in tegenstelling tot de praktijk
in het deeltijdonderwijs. Wij merken voorts op dat er van meet af aan tussen
de bekostigde instellingen voor hoger onderwijs en de Open Universiteit en
tussen de particuliere onderwijsinstellingen en de Open Universiteit een zekere
concurrentie bestaat bij het aantrekken van studenten die deeltijdonderwijs
wensen te volgen. Dit wetsvoorstel brengt daarin geen wijzigingen. Wij zijn
dan ook van mening dat er geen uitholling van het werkterrein van de Open
Universiteit zal optreden. Niettemin zullen wij deze kwestie graag meenemen
in de in de memorie van toelichting aangekondigde evaluatie van de resultaten
van dit wetsvoorstel. Wij zeggen ook toe na aanvaarding van dit wetsvoorstel
met de desbetreffende instellingen ook afspraken te zullen bevorderen met
betrekking tot de rapportage over hun retributiebeleid.De leden van de CDA-fractie vragen zich af in hoeverre het gedeeltelijk
autonome retributiebeleid van de instellingen zich verdraagt met het door
het kabinet gesloten akkoord met de universiteiten en hogescholen. Ze wijzen er daarbij op dat deeltijdse en voltijdse studenten voor het
collegegeld gelijkgesteld worden.Wij stellen voorop dat er wat betreft de voltijdse en deeltijdse studenten
een verschil in hoogte van collegegeld gehandhaafd blijft. Voorts wijzen wij
er op dat de verhoging van het collegegeld, zoals in het akkoord met de instellingen
genoemd, het vrijgeven van de hoogte van het collegegeld voor niet-SF-gerechtigden
niet in de weg staat. Wel wordt de retributievrijheid door de collegegeldverhoging
in praktische zin enigszins ingeperkt, zoals al was opgemerkt in de brief
van 27 januari jl.De leden van de CDA-fractie stellen los van het voorgaande de procedurele
vraag of behandeling van het wetsvoorstel zinvol is wanneer het gesloten akkoord
op korte termijn tot nieuwe wetswijziging moet leiden.Eerder hebben wij uiteen gezet dat dit wetsvoorstel beoogt maatregelen
te treffen die hun uitwerking dienen te hebben naast de nieuwe beleidsvoornemens
van dit kabinet aangaande het hoger onderwijs en de studiefinanciering. Dat
uitgangspunt handhaven wij. Doch aangezien het door deze leden genoemde akkoord
over de verhoging van de collegegelden daadwerkelijk is gesloten, ligt het
voor de hand de wettelijke uitwerking daarvan thans aan beide kamers der Staten-Generaal
voor te leggen bij wege van nota van wijziging op dit wetsvoorstel. Daarmee
wordt tevens langs een zo direct mogelijke weg een maximum aan duidelijkheid
verschaft over de hoger-onderwijsretributies. Voortzetting van de behandeling
van dit wetsvoorstel lijkt ons dus aangewezen.Wij delen niet de mening van de leden van de CDA-fractie, dat te gemakkelijk
voorbij zou worden gegaan aan de opmerkingen van de Raad van State in termen
van te verwachten effecten van het beoogde beleid. Integendeel, het advies
van de Raad droeg wezenlijke bouwstenen aan voor de herziening van het wetsvoorstel.
Wij willen overigens aandacht vragen voor het gegeven, dat elk (wets)voorstel
dat nieuwe vrijheidsgraden schept op enig bestuurlijk niveau van de besluitvormers
vraagt om te gaan met marges van onzekerheid. Juist ervan af te zien iets
vanuit de rijksoverheid te regelen, maar elders te beleggen, brengt dit met
zich mee. Met andere woorden: het vragen van te veel zekerheid ex ante over
de effecten van deregulerings- of decentralisatievoorstellen verdraagt zich
niet goed met de aard van die voorstellen zelf.De leden van de CDA-fractie vragen vervolgens naar de financiële
effecten van de tot en met 1993 in de WSF genomen maatregelen.Wij moeten het antwoord hierop vooralsnog schuldig blijven. Een totaaloverzicht
is om de navolgende redenen niet te geven.Een maatregel als invoering van de C+1+2-regel in de WSF vanaf studiejaar
1991/1992 is pas ten volle te beoordelen is na een jaar of 9, want ook van
studies met een cursusduur van 4 jaar loopt de eerste C+1-periode pas af aan
het eind van studiejaar 1995/1996. Dan zijn er de gedragseffecten van de verschillende
maatregelen die niet goed per maatregel toerekenbaar zijn. Hoe immers valt
het effect van de 27-jaargrens op het studietempo toereikend te onderscheiden
van dat van de invoering van de C+1-grens aan de gemengde toelage? Het gegeven
dat in de beleidsevaluatie de verschillende wijzigingen in het WSF-arrangement
in verschillende mate kwantificeerbaar zijn, is ondervangen in het van jaar
tot jaar voortschrijdende karakter van de begroting. Waar mogelijk en zinvol
wordt de Kamer steeds verslag gedaan van de invoering en de effecten van beleidsmaatregelen.
Daaronder is het financiële aspect steeds begrepen. Met het oog daarop
hebben wij dan ook de nodige onderzoeksactiviteiten uitgezet om, in lijn met
eerdere uitspraken in de Tweede Kamer, tot rapportages te komen. Dat geldt
ook bij de invoering van de studievoortgangscontrole, waarbij al wel vrij
snel iets te zeggen valt over de relevante volumina. Daarover
valt in dit kader te vermelden dat er naar de stand van de kennis medio januari
1994 sprake was van omzetting van beursbedragen in leenbedragen bij ruim 17 000
studenten, tot een totaalbedrag van iets meer dan f 96 miljoen per jaar.Met genoegen stellen wij vast dat de leden van de CDA-fractie de schets
van de voorgeschiedenis van het wetsvoorstel in de memorie van toelichting
herkennen, en de afschaffing van de verblijfsduurbepalingen zien als resultante
van het met de Tweede Kamer gevoerde overleg.De leden van de CDA-fractie koppelen vervolgens hun instemming met de
voorstellen rond de verblijfsduurbepalingen aan de gedachte dat de C+1+2-formule
in de WSF gehandhaafd blijft.Wat ons betreft zal de WSF ruimte blijven laten voor een C+3-periode met
studiefinanciering, zij het dat na ommekomst van het aantal maanden dat overeenkomt
met C er sprake zal zijn van integrale lening. Dit betekent geen wijziging
in de omvang van de voorgestelde retributievrijheid. Voorts wijzen wij er
op dat – anders dan de leden van de CDA-fractie veronderstellen –
met de voorgenomen wetswijzigingen, zoals die nu bij de Staten-Generaal aanhangig
zijn, goed vast te stellen valt, wat de koppeling van een wettelijk beschermd
collegegeldtarief aan ontvangen van studiefinanciering betekent.De leden van de fractie van de VVD merken op dat voorstellen voor collegegeldverhogingen
in relatie tot het wetsvoorstel, voor deeltijdstudenten grillig kunnen uitpakken,
dat wil zeggen een fluctuatie van f 1 700 thans, f 750 in 1995–1996
en in drie stappen een verhoging naar f 1 250 in de daarop volgende
jaren. «Is de regering van mening», vragen deze leden, «dat
deze weg de goede is ?» Wij stellen voorop dat de collegegeldverhogingen
tot uiteindelijk f 500 voor alle studenten zal gaan gelden, zowel in
het voltijdse als het deeltijdonderwijs. Op deze wijze blijven de in het wetsvoorstel
beoogde meer evenwichtige verhoudingen in de deelnamecondities voor voltijdse
en deeltijdse studenten in stand. Met deze leden zijn we daarbij van mening
dat voorkomen moet worden dat de interferentie van de collegegeldverhoging
met dit wetsvoorstel leidt tot fluctuaties in de hoogte van het deeltijdcollegegeld.
Wij verwijzen de leden van de VVD-fractie daarom naar ons in de voorgaande
paragraaf op dit punt gegeven antwoord aan de leden van de CDA-fractie, zomede
naar de bijgevoegde nota van wijziging.De leden van de VVD-fractie vragen zich af of de recente voorstellen met
betrekking tot de verhoging van het collegegeld niet juist zullen leiden tot
een afname van deelnemers aan deeltijdstudies en een grotere druk op het gebruik
van studiefinanciering leggen, waardoor juist een omgekeerd effect wordt bereikt.Het gevaar dat sprake zal zijn van het omgekeerde effect waarbij deeltijdstudenten
over zullen stappen naar voltijds onderwijs, zal naar verwachting gering zijn,
omdat ook daar de collegegelden worden verhoogd. Daarnaast zal met name in
het voltijdse onderwijs sprake zal zijn van een aanscherping van de condities
voor studerenden. Te denken valt aan de prestatiebeurs als opvolger van de
studievoortgangscontrole.De leden van de VVD-fractie vragen een uiteenzetting over het ontbreken
van een minimumgrens voor de bijdrage van extraneï in tegenstelling tot
die voor de huidige «auditoren».De extraneï onderscheiden zich van andere niet-SF-gerechtigden in
die zin dat ze slechts kunnen deelnemen aan tentamens en examens van een opleiding
en gebruik kunnen maken van de inrichting en verzamelingen van de instelling,
zoals bibliotheken. De vaststelling van de vergoeding voor deze diensten behoort
tot de beheerstaken van het instellingsbestuur en dient in het
kader van het integraal management te geschieden. Met betrekking tot de examengelden
voor extraneï bestaat volgens ons de ruimte de retributievrijheid ongeclausuleerd
voor te stellen.De leden van de VVD-fractie vragen of het de regering voorstelbaar voorkomt
dat de instellingen tot kostendekkende collegegelden komen en of de regering
daarbij maximumtarieven heeft overwogen.Vanuit de idee van integraal management door de instellingsbesturen hebben
wij niet overwogen maximumtarieven vast te stellen. De instellingsbesturen
dienen zelf alle factoren – waaronder mogelijk ook hun concurrentiepositie –
te wegen die zij dienstbaar achten bij de vaststelling van het instellingscollegegeld,
met inachtneming van de minimumtarieven. Het wetsvoorstel maakt het daarbij
mogelijk voor de instellingsbesturen te komen tot een differentiatie van het
collegegeld. Wij achten het daarom niet waarschijnlijk dat instellingen over
de hele linie kostendekkende tarieven zullen vaststellen, hoewel dat in het
geval zich een koopkrachtige vraag manifesteert, wel voor de hand ligt.De leden van de VVD-fractie vragen of de instellingen op grond van het
onderhavige wetsvoorstel ook de mogelijkheid hebben om de hoogte van het collegegeld
per afzonderlijke studierichting vast te stellen.Het antwoord luidt bevestigend. Naar onze opvatting brengt de retributievrijheid
ook mee dat de instellingen kunnen differentiëren per categorie van studenten.
Ook kunnen de instellingen de retributie voor verschillende «leerjaren»
laten verschillen. Een en ander zullen zij nader in hun reglementen kunnen
aangeven.De leden van de fractie van de VVD geven vervolgens aan begrip te hebben
voor de keuze van de koppeling van het genieten van studiefinanciering aan
het recht om tegen een van overheidswege vastgesteld collegegeld te kunnen
studeren, doch ook voor mogelijke bezwaren daartegen oog te hebben. Zij halen
de brief van de VSNU van 27 januari jl. aan en concluderen dat de gezamenlijke
universiteiten voorstander zijn van een rechtstreekse koppeling van het gebruik
van onderwijsvoorzieningen aan de hoogte van het collegegeld.In feite zijn de gezamenlijke universiteiten, blijkens de brief van de
VSNU, voorstander van het maken van een begin met een discussie die zou moeten
uitmonden in volledige retributievrijheid voor de instellingen.Wij interpreteren de vraag van deze leden daarom aldus, dat wordt gevraagd
of wij verdergaande stappen in de richting van volledige retributievrijheid
aan de zijde van de instellingen hebben overwogen.Het antwoord luidt dat wij hebben nagedacht over meerdere varianten, waaronder
een stelsel van volledige retributievrijheid. In ons eerdere antwoord op vragen
van de fractie van D66 zijn wij op onze overwegingen dienaangaande ingegaan.
In aanvulling daarop merken wij over het alternatief van volledige retributievrijheid
hier nog het volgende op.Een keuze voor volledige retributievrijheid voor instellingen voor hoger
onderwijs lijkt ons op zichzelf niet uitgesloten, doch voor terugtreden van
de overheid op dit punt hebben wij niet de ruimte gevonden. En ook niet willen
vinden. Dit heeft alles te maken met de perceptie van het stelsel van studiefinanciering
en de betekenis die daaraan in ons bestel moet worden toegekend. De VSNU noemt
dat stelsel «instabiel». De aan het woord zijnde leden en die
van de PvdA-fractie uiten zich in gelijke bewoordingen. Wij nemen van die
kwalificatie afstand. Zij mist feitelijke grondslag; sedert 1991 is aan de
buitengrenzen van het stelsel – dat wil zeggen de totale periode waarvoor
een bepaalde vorm van studiefinanciering bestaat – niet getornd. De
als pijnlijk ervaren bezuinigingen op het stelsel, die naar verwachting het
gevolg zullen zijn van het op grond van het regeerakkoord invoeren per 1 september
aanstaande van de zogeheten prestatiebeurs, maken ook dat stelsel op zichzelf
niet instabiel. Wij zien het stelsel als middel bij uitstek om
van overheidswege te blijven waarborgen dat jongeren in beginsel de opleiding
kunnen volgen die het best bij hun ambities en mogelijkheden past. Dat stelsel
representeert in de kern van de zaak ook de reden dat onze samenleving bereid
is jaarlijks een relatief omvangrijk gedeelte van de algemene middelen aan
het hoger onderwijs uit te geven. Woorden van deze strekking hebben wij hiervoor
ook geschreven in antwoord op een vraag van de leden van de CDA-fractie. De
wetgever bepaalt bovendien niet alleen de omvang maar ook de reikwijdte van
het studiefinancieringsstelsel.Van belang voor de keuze voor koppeling van de wettelijke collegegelden
aan ontvangers van studiefinanciering is voorts dat de onderwijsbijdrage volgens
artikel 12 van die wet deel uitmaakt van het studiefinancieringsbudget. Wijzigingen
in de retributie voor het hoger onderwijs hebben dus rechtstreekse gevolgen
voor de uitgavenverplichtingen van het Rijk. Dit betekent dat zo lang als
de wetgever blijft opteren voor de instandhouding van studiefinanciering ten
behoeve van voltijds studerende jongeren in het hoger onderwijs, de vaststelling
van die onderwijsretributie niet kan worden overgelaten aan organen of instellingen
die geen rechtstreekse verantwoordelijkheid dragen voor 's Rijks uitgaven.De leden van de VVD-fractie vragen zich af of uit een oogpunt van beperking
van administratieve lasten de gegevensverzameling en -verstrekking niet beter
door de instellingen kan worden gedaan.Aan het wetsvoorstel zijn verschillende veranderingen in de administratieve
sfeer verbonden. In de eerste plaats is er het gegeven dat migratie tussen
instellingen van hoger onderwijs mogelijk is, hetgeen enigerlei centrale voorziening
vergt om benutting van rechten binnen te stellen grenzen toereikend te kunnen
meten. Dat geldt te meer nu wordt voorgesteld te kiezen voor een koppeling
aan de benutting van de WSF. Het vrij omvangrijke informatieverkeer tussen
instellingen en het Centraal register inschrijving hoger onderwijs over de
vraag of er nog recht bestaat op inschrijving als student in het hoger onderwijs
komt te vervallen en wordt vervangen door een maandelijkse melding door de
Informatie Beheer Groep (IBG) van de veranderingen in de WSF-bestanden voor
zover relevant voor de desbetreffende instelling. Dit betekent per saldo een
vereenvoudiging van het administratieve verkeer. Voorts vindt er bij de inschrijvingscontrole
ook telkenjare een naast elkaar leggen en vergelijken van gegevens plaats,
waardoor, bij beperking van de administratieve last, een verbeterde administratie
van rechten en plichten van studerenden tot stand komt, zowel bij de instellingen
als bij de IBG.De leden van de VVD-fractie wijzen vervolgens op beperking van de studiefinancieringsduur
als vastgelegd in het regeerakkoord en vragen zich tegen die achtergrond af
of het onderhavige wetsvoorstel, dat immers de inschrijvingsduur niet meer
als maatstaf neemt, nog wel een vereenvoudiging is.Wij menen dat een deel van het antwoord op dit vraagpunt van deze leden
is vervat in het wetsvoorstel voor de invoering van een prestatiebeurs in
het hoger onderwijs (kamerstukken II, 1994–1995, 24 094). Daaruit
moge blijken dat weliswaar de duur van de gemengde toelage, uit de C+1+2-formule
die aan de WSF ten grondslag ligt, van C+1 wordt beperkt tot C, maar dat de
leenoptie van 2 jaren wordt verlengd naar 3 jaren. Zo blijft er sprake van
een stabiele en eenvoudig inzichtelijke randvoorwaarde.Terecht stellen de leden van de VVD-fractie vast, dat de periode van wettelijk
beschermd collegegeld met een jaar wordt verlengd ten opzichte van hetgeen
zou gelden als de inschrijvingsduur zou zijn gehandhaafd als regelgrens. Dit
is een direct gevolg van de keuze voor het genieten van studiefinanciering
als maatstaf, nu de bezwaren tegen de inschrijvingsduur als zodanig van dien
aard zijn, dat het wenselijk is dat instrument te laten vervallen.Wanneer zal de eerste evaluatie van het verruimde retributiebeleid plaatsvinden,
zo vragen de leden van de VVD-fractie.Het antwoord op die vraag hangt af van de nog te maken afspraken hierover
met de instellingen. Wij kunnen daarover dus nog geen uitsluitsel bieden.
Wel gaan wij er van uit dat ons signalen zullen bereiken in het geval zich –
onverhoopt – duidelijke problemen voordoen. De Tweede Kamer zullen wij
dan vanzelfsprekend inlichten.De leden van de fractie van D66 vragen om een nadere uitleg over de mogelijkheden
van het ontplooien van initiatieven gericht op nieuwe doelgroepen, met name
in het buitenland, aangezien de collegegelden, onder andere door de ondergrens,
hoger zullen uitvallen dan in het buitenland gebruikelijk is.Wij wijzen er op dat de hoogte van het collegegeld in de ons omringende
landen een gemengd beeld te zien geeft. De door instellingen vastgestelde
tarieven zullen voor studenten van buiten de EU/EFTA-landen, want dat is de
categorie waarom het hier alleen gaat, waarschijnlijk niet hoger uitvallen
dan de collegegelden die de universiteiten in Groot-Brittannië vragen.
In Duitsland en Frankrijk liggen de tarieven lager. Voor de Nederlandse situatie
wordt er echter van uitgegaan dat de instellingen voor deze buitenlandse studenten
ook opleidingen «op maat» kunnen aanbieden, waarvoor dan ook concurrerende
tarieven kunnen worden gevraagd.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of een analyse is gemaakt
van de oorzaken van het toenemen van het aantal mensen dat voor een «ondoelmatige
leerweg» kiest. In de memorie van toelichting op de Wet educatie en
beroepsonderwijs (WEB – kamerstukken 23 778) stelt de regering
dat voor sommige groepen de leerweg mbo-hbo van groot belang kan zijn, en
daarom niet bij voorbaat moet worden dichtgeschroeid. Kan dat niet ook voor
de weg (propedeuse-)hbo-wo gelden?Voor een analyse van de oorzaken van het aantal mensen dat voor een «ondoelmatige
leerweg» kiest, willen wij kortheidshalve verwijzen naar de resultaten
in het rapport dat in januari jl. door de commissie «Leerwegen in en
na het voortgezet onderwijs» onder de voorzitterschap van de heer Kemner
is gepubliceerd. Dit rapport is aan de voorzitter van de Tweede Kamer gezonden
bij brief van 25 januari 1995.Bij de behandeling van hoofdstuk VIII van de rijksbegroting 1994 en het
ontwerp-HOOP 1994 is benadrukt dat de prioriteit van de overheid ligt bij
het verschaffen van de mogelijkheid aan een ieder die daarvoor geschikt is,
om in ieder geval één opleiding in het hoger onderwijs te volgen
tegen een gereduceerd tarief. Vanuit dit uitgangspunt is aangegeven dat de
mogelijkheden van studenten om een volledige wo-opleiding op een volledige
hbo-opleiding te stapelen, in termen van recht op studiefinanciering en recht
op het lagere collegegeldtarief, worden ingeperkt. Een eerdere overgang naar
het wo op basis van een propedeuse hbo verdient vanuit de optiek van de student
de voorkeur, aangezien voor de overstap van hbo naar wo geen extra studiefinanciering
ter beschikking wordt gesteld.De leerweg mbo-hbo is van een andere orde dan de stapeling hbo-wo. De
leerweg mbo-hbo biedt mbo-opgeleiden die daarvoor geschikt zijn, de mogelijkheid
om alsnog toegang te verkrijgen tot een opleiding in het hoger onderwijs.
Daar komt bij dat het mbo een alternatief op de laureaat via het havo kan
bieden voor leerlingen die beter leren via het beroepsgerichte onderwijs.
Om deze reden zullen er, zoals ook aangegeven in de memorie van
toelichting op de WEB, geen al te grote belemmeringen mogen ontstaan in de
doorstroom van mbo'ers naar het hbo.De leden van de RPF-fractie verzoeken om een nadere toelichting op de
keuze van de regering om het recht op studiefinanciering te hanteren als maatgevend
criterium voor de bepaling van de hoogte van het collegegeld. Op grond van
welke overwegingen is het gerechtvaardigd dat studenten die van dezelfde onderwijsvoorzieningen
gebruik maken, niet allen gelijk worden behandeld voor zover het de bijdrage
aan de kosten van het onderwijs betreft? Welke alternatieve collegegeldmaatregelen
zijn door de regering overwogen en waarom is daar niet voor gekozen?Wij hebben om verschillende redenen gekozen om het daadwerkelijk genieten
van studiefinanciering te hanteren als maatstaf voor de reikwijdte van de
voorgestelde retributievrijheid van instellingen. In de eerste plaats omdat
dit de verantwoordelijkheid van de overheid voor de toegankelijkheid van het
onderwijs nadrukkelijker markeert: die betreft immers bij uitstek de studenten
met studiefinanciering. Nu komt deze prioriteitsstelling ook tot uitdrukking
bij de vaststelling van de hoogte van het wettelijk collegegeld. Vanuit de
positie van de individuele student bezien zijn collegegelden en studiefinanciering
bovendien beide van direct belang voor zijn of haar financiële positie.
Ook dit gegeven vormt een reden om beide in samenhang te bezien.Voorts hebben wij – zoals wij ook tot uitdrukking hebben gebracht
in het nader rapport – bij onze afweging het advies van de Raad van
State zwaar laten wegen. Wij zijn thans met de raad van opvatting dat voor
de effectiviteit van het beleid geen nieuwe grenzen behoeven te worden gecreëerd
in de sfeer van de inschrijvingsduur, naast de grenzen die reeds bestaan in
het stelsel van studiefinanciering. In het oorspronkelijke wetsvoorstel waren
dergelijke grenzen wel opgenomen.Dit laatste geeft al aan dat in het proces tot nu toe verschillende collegegeldmaatregelen
zijn overwogen. Een door de Onderwijsraad gesuggereerde maatregel waarbij
sprake is van een progressief hoger collegegeld naarmate men langer studeert,
is niet overgenomen op grond van de complexiteit van een dergelijke maatregel.
In plaats daarvan wordt in het wetsvoorstel op een eenvoudige wijze uitdrukking
gegeven aan het uitgangspunt dat studenten die lang over hun studie doen een
hoger collegegeld betalen, door het hanteren van één grens na
het ontvangen van C+3 jaar studiefinanciering. Daarnaast is overwogen de instellingen
volledige retributievrijheid te verlenen, waarbij in het geheel geen grenzen
meer zijn gesteld aan de hoger-onderwijsretributies. Op deze mogelijkheid
is in het antwoord op de desbetreffende vraag van de leden van de fractie
van D66 nader ingegaan.De leden van de RPF-fractie vragen of het aantal SF-gerechtigden niet
toeneemt ten gevolge van het schrappen van begrip inschrijvingsduur.Wij wijzen er op dat er op dit moment een koppeling bestaat tussen inschrijvingsduur
als student en aanspraak op studiefinanciering. Door het doorknippen van dit
verband zijn er niet meer studenten die aanspraak kunnen maken op het beursgedeelte
van de studiefinanciering. Die aanspraak wordt, zoals bekend, in het wetsvoorstel
voor de prestatiebeurs met één jaar teruggebracht. Per saldo
verwachten wij, als gevolg van deze aanscherping van de condities, dat het
aantal studenten dat een beroep zal doen op het gehele studiefinancieringstraject,
in elk geval niet zal toenemen, althans niet zodanig dat een toename van het
beslag op de rijksmiddelen is te verwachten.De leden van de RPF-fractie vragen om een cijfermatige onderbouwing van
de compensatie door collegegeldinkomsten van de vermindering van de rijksbijdrage
van de instellingen. Wij gaan bij de onderstaande tabel uit van de studenten die in het studiejaar
1993–1994 hoger onderwijs hebben gevolgd. Deze tabellen geven een indruk
van de omvang van de groepen waar wel respectievelijk geen collegegeldvrijheid
voor zal gelden. Het instellingsbestuur kan mede met behulp van de inverdiencapaciteit
en het minimum wettelijk collegegeld de hoogte van het instellingscollegegeld
bepalen. Aantallen studenten waarvan de instelling het collegegeld
zal vaststellen (peiljaar 1993–1994) Opleidingssoort collegegeldvrijheid   welgeen(%-en
van het totaal) voltijd (niet-SF vs SF)21 672349 1525,0deeltijd59 523013,8Totaal81 195349 15218,8De inverdiencapaciteit, dat is het percentage van de studenten waarvoor
de instellingen het collegegeld zullen gaan vaststellen, is 18,8% (ca. 80 000
studenten).Wij wijzen er op dat het hier niettemin een globale benadering betreft,
omdat wordt uitgegaan van bestaande categorieën. Dit heeft met name betekenis
voor de groep studerenden die onder de vigerende regels auditor is, of zou
worden.Op studerenden die vóór 1991 zijn begonnen met hun studie
is de c+1+2 regeling niet van toepassing. Deze studerenden zullen na het overschrijden
van de normale 6 jaar – wanneer zij onder de huidige regels auditor
zouden worden – een door de instelling vastgesteld collegegeld gaan
betalen. Voor studenten die vanaf het studiejaar 1991 een opleiding in het
hoger onderwijs zijn begonnen, zal dat eerst een jaar later het geval zijn.
Dat betekent dat de inverdiencapaciteit van de instellingen dan niet langer
bestaat uit al diegenen die onder de huidige regeling auditor zouden zijn,
maar alleen diegenen omvat die langer dan één jaar auditor zijn.
Dit kan betekenen dat de inverdiencapaciteit van de instellingen voor deze
groep op termijn zal afnemen. Voorlopig worden instellingen echter nog in
hoofdzaak geconfronteerd met studerenden die na 6 jaar het instellingstarief
gaan betalen.Het huidige aantal auditoren bedraagt ongeveer 15 000. Het is op
dit moment in de statistiek niet mogelijk precies aan te geven welk deel daarvan
op den duur het door de instelling vastgestelde collegegeld zal gaan betalen.
Zo volgt een aantal auditoren deeltijdonderwijs, waarvoor de instelling in
ieder geval het collegegeld vaststelt. Omdat het aantal auditoren niet groter
is dan 15 000 kan in elk geval wel worden gesteld dat het aantal niet-SF-gerechtigden
aanmerkelijk groter is dan het huidige aantal auditoren. In het wetenschappelijk
onderwijs (wo) ligt deze verhouding echter ongunstiger voor de instellingen
dan in het hoger beroepsonderwijs (hbo).De leden van de SGP-fractie pleiten er voor de wettelijke collegegelden
zo begrijpen wij deze leden – te koppelen aan het recht op studiefinanciering
en niet aan het feitelijk gebruik daarvan, zodat zij die willen afzien van
dat gebruik dan niet nodeloos een hoger instellingscollegegeld verschuldigd
zouden zijn. Zij wijzen er daarbij op dat sommige studenten (en ouders) om
principiële redenen afzien van het benutten van studiefinanciering, maar
ook dat voor grote groepen zou kunnen gelden dat het benutten van de leenfaciliteiten
niet voordelig is. Van het voorgestelde systeem – aldus deze leden –
gaat toch een prikkel uit om alsnog gebruik te maken van studiefinanciering,
hetgeen extra kosten oplevert voor de overheid. Ook de leden van de PvdA-fractie
gaan er van uit dat het niet redelijk is studenten die afzien
van het benutten van studiefinanciering te «straffen» met een
hoger instellingscollegegeld.De hier door deze leden geopperde gedachte ligt in beginsel ten grondslag
aan dit wetsvoorstel. Wij hebben ook gestudeerd op alternatieven om het bestaan
van het recht op studiefinanciering als criterium voor het wettelijk collegegeld
vorm te geven. Die pogingen zijn evenwel gestaakt en wel om meer dan een reden.Recht op studiefinanciering is in de tijd niet bepaalbaar, omdat men zonder
een opleiding te onderbreken wel (tijdelijk) kan afzien van het benutten van
studiefinanciering. Aldus zou men zijn recht op studiefinanciering en daarmee
de aanspraak op toepassing van het wettelijk vastgestelde collegegeld tamelijk
lang kunnen rekken. Dit feit zou de herintroductie van inschrijvingsduurbepalingen
nodig maken. Ook andere alternatieven die veel extra beleidslasten zouden
oproepen, zijn verworpen. Op grond hiervan zijn wij tot de slotsom gekomen
dat het collectieve belang zal moeten wijken voor het belang van het individu.Wij voegen daar aan toe dat die afweging voor ons in dit geval niet zeer
moeilijk was, omdat bij nadere beschouwing geen sprake hoeft te zijn van benadeling
van het individu dat in beginsel geen beroep op de studiefinanciering wenst
te doen. Immers, iedere belanghebbende die in beginsel aanspraak kan maken
op studiefinanciering, is in staat binnen het voorgestelde systeem voor zichzelf
zeker te stellen dat hij niet «onnodig» het instellingscollegegeld
verschuldigd wordt. Gedurende het voor betrokkene geldende studiefinancieringstraject
kan deze er namelijk voor kiezen geen beurs te ontvangen en zich te beperken
tot het lenen van – desgewenst geringe bedragen. Een bezwaarde zou de
maandbetaling terstond kunnen terugstorten zonder dat dat tot effect heeft
dat hij uit het systeem valt. Omdat iedere belanghebbende op die manier de
studiefinanciering naar behoefte kan benutten verwachten wij geen extra financiële
lasten voor de rijksoverheid bij introductie van het in dit wetsontwerp voorgestelde
systeem.De leden van de SGP-fractie hebben kennis genomen van de overwegingen
die ten grondslag liggen aan de ondergrens van het collegegeld voor deeltijds
studerenden. Zij vragen welke consequenties de voorgenomen verhoging van het
collegegeld heeft voor deze overwegingen?Wij verwijzen deze leden naar ons in de voorgaande paragraaf gegeven antwoord
op overeenkomstige vragen van de leden van de CDA-fractie.De leden van de GPV-fractie stellen de vraag of de wijzigingen van de
WSF het verkrijgen van studiefinanciering nog wel adequaat laat zijn als criterium
voor het recht op studeren tegen betaling van het wettelijk vastgestelde collegegeld.Wij reageren ook hierop met de mededeling dat de «buitengrenzen»
van de aanspraken op studiefinanciering als zodanig sinds 1991 niet zijn gewijzigd
(toen werden de 27-jaargrens en de C+1+2-regel ingevoerd), en daarvóór
niet sinds de invoering van de WSF, zodat met betrekking tot het voorliggende
wetsvoorstel het punt van «voortdurende wijziging», dat deze leden
noemen, niet speelt. Ook de in het wetsvoorstel voor de prestatiebeurs neergelegde
verandering van C+1 naar C heeft hier geen invloed, omdat tegelijk de optie
op een extra leenjaar wordt geïntroduceerd.Zullen als gevolg van strategisch gedrag degenen die onder de nieuwe regeling
juist een hoger collegegeld moeten betalen niet uitwijken naar de goedkopere
deeltijdopleidingen met als gevolg lagere inkomsten, zo vragen de leden van
de GPV-fractie.Een vergelijkbare vraag is gestelde door de leden van de fractie van de
PvdA. Wij verwijzen de aan het woord zijnde leden naar ons antwoord daarop
aan het begin van deze paragraaf. 3. UitwerkingVolgens de leden van de CDA-fractie is een nadere uiteenzetting gewenst
over de hoogte van de collegegelden, de vraag naar een boven- en ondergrens –
ook voor deeltijdstudenten – en de vrijheid van instellingen om af te
wijken van het wettelijk voorgeschreven collegegeld. Is een bandbreedte overwogen
voor voltijdse studenten, aldus vragen deze leden.Het is de instellingen niet toegestaan af te wijken van het wettelijk
vastgestelde collegegeld voor voltijdse studenten met studiefinanciering,
en evenmin neerwaarts af te wijken van de volgens dit wetsvoorstel wettelijk
vast te leggen minimum collegegelden. Voor het overige verwijzen wij deze
leden graag naar onze beantwoording van vragen van de leden van de VVD- fractie
in paragraaf 2 en naar onze antwoorden in deze paragraaf onder het hoofdje
«ondergrens collegegelden».De leden van de CDA-fractie hebben geen moeite met het schrappen van de
inschrijvingsvorm van «auditor», doch vragen aandacht voor de
rechtspositie van studenten die op die inschrijvingsvorm zijn aangewezen.
In dat verband vragen zij of de instellingen de mogelijkheid krijgen aan bepaalde
studenten gehele of gedeeltelijke vrijstelling van de betaling van collegegeld
te verlenen op grond van in de wet of in de reglementen van de instellingen
op te nemen criteria.Voor de duidelijkheid wijzen wij er op dat de inschrijvingsvorm van auditor
weliswaar komt te vervallen, doch dat inschrijving als student daarvoor in
de plaats treedt. De bestaande vrijstellings- en verminderingsregelingen van
het wettelijk vastgestelde collegegeld (artikelen 7.48 en 7.49 van de WHW)
worden volgens dit wetsvoorstel slechts technisch aangepast. Dat geldt evenzeer
voor de mogelijkheden en verplichtingen voor instellingen om financieel bij
te springen met behulp van het afstudeerfonds. Dat laatste kan ook van belang
zijn voor die voltijdse studenten waarvoor de instellingen volgens dit wetsvoorstel
in de toekomst het collegegeld zullen vaststellen. Wij wijzen er op dat die
retributievrijheid in beginsel onbegrensd is – behoudens het minimumtarief –
zodat in dit wetsvoorstel verder geen criteria voor vermindering of vrijstelling
in die sfeer zijn opgenomen. Dat neemt dus niet weg dat de instellingen de
vrijheid hebben in hun reglementen zelf dergelijke regelingen op te nemen.
Zo lang niet gebleken is dat regeling op het adequate niveau ontoereikend
is, behoort de wetgever zich naar onze mening terughoudend op te stellen en
kan worden volstaan met de opdracht tot regeling aan de instellingen –
zoals op veel meer plaatsen in de WHW is geschied. InschrijvingsduurDe leden van de PvdA-fractie wijzen er op dat het wegvallen van de auditorenbijdrage
de speelruimte van de instellingen om de korting op hun budget teniet te doen
verkleint en vragen in dat verband welke de consequenties van dit wetsvoorstel
zijn.Wij bevestigen de observatie van deze leden. Zien wij het goed, dan is
dat element uit het wetsvoorstel ook een van de voornaamste drijfveren voor
de totstandkoming van de meergenoemde brief van de VSNU van 27 januari jl.Het is juist dat de keuze voor de koppeling met de WSF voor de bepaling
van de categorie van studenten voor wie het wettelijke collegegeld blijft
gereserveerd – juist vanwege de geldigheid van de C+1+2-regel –
noodzakelijkerwijs met zich meebrengt dat zij die gedurende het eerste jaar
van hun auditorinschrijving terugvallen op het wettelijk vastgestelde collegegeld.
Men moet naar onze overtuiging die effecten echter niet groter voorstellen
dan redelijkerwijs kan worden verwacht. Bovendien geldt dit niet voor auditoren die hun studie vóór
het studiejaar 1991–1992 zijn aangevangen en op wie de c+1+2 regeling
niet van toepassing is. Deze studenten zullen na het verstrijken van de normale
6 jaar een door de instelling vastgesteld collegegeld gaan betalen. Voorts
is de groep auditoren niet zeer groot. Het gaat in totaal om ongeveer 15 000
personen, die overigens in hoofdzaak in het wo zijn ingeschreven. Van dat
aantal is lang niet iedereen voor het eerste jaar auditor. Bovendien studeert
een aantal auditoren in deeltijd. Het gaat dus slechts om een beperkte groep
vergeleken met die waarvoor de retributievrijheid in elk geval zal gaan gelden.
Wij hebben dit in paragraaf 2 van deze nota ook reeds aangegeven naar aanleiding
van vragen van de leden van de RPF-fractie.Voor alle duidelijkheid merken wij nog op dat de auditorenbijdrage weliswaar
vervalt, doch tevens wordt vervangen door het wettelijke collegegeld in het
eerste studiejaar dat betrokkene volgens het «oude» systeem als
auditor zou zijn ingeschreven en door het instellingscollegegeld in de eventueel
daarop volgende studiejaren.De leden van de D66-fractie vragen of de duur van de aanspraak op studiefinanciering
6 dan wel 7 jaar is. Verder vragen zij hoe de regering er tegenover staat,
indien het 7 jaar is en dit inkomstenderving voor de instellingen met zich
meebrengt ten opzichte van compensatie met de collegegelden voor niet-SF-gerechtigden.Wij merken op dat de totale duur van de aanspraak op studiefinanciering
geen verandering ondergaat. De totale periode is en blijft 7 jaar. Ook volgens
het meergenoemde wetsvoorstel voor de prestatiebeurs wordt aan de totale periode
niet getornd: na vier jaar gemengde toelage kunnen betrokkenen drie jaar studiefinanciering
in de vorm van een rentedragende lening kunnen krijgen. Voor het overige verwijzen
wij deze leden graag naar het zoëven gegeven antwoord op vragen van de
leden van de PvdA-fractie.De leden van de fractie van GroenLinks vragen zich af wat er gebeurt met
studenten die studiefinancieringstermijnen overschrijden. Deze leden verwijzen
daarbij ook naar het afstudeerfonds.Allereerst is van betekenis dat de grenzen die in de WSF-bepalingen resteren,
een stimulans zijn om het voortzetten van een opleiding in het hoger onderwijs
te heroverwegen, als onverhoopt zou blijken dat de gestelde termijnen voor
betrokkenen niet voldoende zouden zijn om een opleiding met vrucht af te ronden.
Wij merken voorts op dat artikel 7.51 van de WHW in dit wetsvoorstel aanpassing
heeft ondergaan. Deze houdt in dat studenten die voldoen aan de criteria,
vastgelegd in dat artikel en de artikelen 2.1 en 2.2. van het Uitvoeringsbesluit
WHW, in aanmerking kunnen komen voor een financiële tegemoetkoming om
de opleiding te kunnen afronden. Eén van de criteria is dat de opleiding
zodanig is ingericht dat de student in redelijkheid in staat wordt gesteld
te voldoen aan de norm voor de studievoortgang, genoemd in artikel 17b, WSF,
dan wel de dan in WSF gehanteerde norm voor het afronden van de opleiding. OvergangsrechtDe leden van de fracties van de PvdA, D66, de VVD en de RPF stellen allen
vragen aangaande de positie van degenen die niet onder de C+1+2-regel van
de WSF vallen. De aan het woord zijnde leden vragen om aanvullend overgangsrecht
teneinde te bereiken dat bestaande rechten worden geëerbiedigd.Wij stellen voorop dat wij niet de bedoeling hebben gehad aan bestaande
rechten van studerenden die reeds voor 1991 recht hadden op studiefinanciering,
afbreuk te doen. Omdat volgens het gekozen stramien voor geen van de rechthebbenden
op studiefinanciering wijzigingen zijn beoogd, anders dan wijzigingen
van het collegegeldregime, was overgangsrecht naar ons aanvankelijk oordeel
niet nodig. De aan het woord zijnde leden vragen evenwel terecht aandacht
voor de groep studerenden die reeds voor de start van het studiejaar 1991–1992
voor een opleiding in het hoger onderwijs waren ingeschreven. Ook de VSNU
geeft in haar brief van 27 januari jl. aan dat onduidelijkheid kan bestaan
over de aanspraken op studiefinanciering van die belanghebbenden. Dit vindt
klaarblijkelijk zijn oorzaak in ons voorstel artikel 9, vijfde en zesde, lid
van de WSF te doen vervallen.Bij nota van wijziging worden de aanspraken op studiefinanciering van
de bedoelde groep daarom thans opnieuw vastgelegd. Daarmee wordt enerzijds
bereikt dat de handhaving van bestaande aanspraken voor betrokkenen buiten
twijfel wordt gesteld, en anderzijds dat voor hen geen eeuwigdurende rechten
op studiefinanciering zouden lijken te ontstaan. 27-jaargrensHet is onjuist – zoals de leden van de VVD-fractie veronderstellen –
dat volgens dit wetsvoorstel een student die de leeftijdsgrens van 27 jaar
passeert, gedurende een periode van C+1 aanspraak heeft op inschrijving voor
een opleiding tegen betaling van het wettelijk vastgestelde collegegeld. De
voorgestelde regel luidt dat een student het wettelijke collegegeld betaalt
voor zolang hij is ingeschreven èn daadwerkelijk studiefinanciering
geniet. Daarbij maakt het geen verschil of hij die studiefinanciering geniet
als beurs, dan wel als rentedragende lening. Het kan dus voorkomen dat een
belanghebbende op zijn 26ste voor het eerst met een voltijdse opleiding in
het hoger onderwijs aanvangt en vervolgens zeven jaar lang niet meer dan het
wettelijk vastgestelde collegegeld betaalt. Zo zou deze student tot het bereiken
van de leeftijd van 27 jaren aanspraak kunnen maken op een beurs, waarna de
«relatie» met het studiefinancieringsregime wordt voortgezet in
de vorm van een rentedragende lening. Die leenfaciliteit geldt zo lang als
betrokkene ononderbroken blijft doorstuderen, met dien verstande dat de totale
aanspraak wordt begrensd door de C+1+2-regel. Het recht om gedurende het aangegeven
studiefinancieringstraject te kunnen studeren tegen betaling van het wettelijk
vastgestelde collegegeld sluit daarop aan.Er is dus geen sprake van een regeling die voor de studiefinanciering
anders uitwerkt dan voor de collegegeldheffing.De leden van de D66-fractie vragen ten principale naar de zin van de 27-jaargrens
in de WSF en naar de financiële consequenties indien die maatregel zou
worden ingetrokken.Ons antwoord luidt dat de studiefinanciering deel is van het jongerenbeleid,
dat als zodanig logischerwijze een begrenzing kent. Wie op latere leeftijd
gaat studeren – ook buiten het hoger onderwijs en dus buiten het domein
van de prestatiebeurs – kan dat doen, maar de in die periode op te brengen
kosten van levensonderhoud zijn wat de rijksoverheid betreft voor rekening
van betrokkene zelf. Dat geldt ook waar het gaat om studenten die reeds studiefinanciering
hebben genoten voor de periode die overeenkomt met de cursusduur van de gekozen
opleiding, al wordt daar ook na aanvaarding van het wetsvoorstel voor de prestatiebeurs
nog een leenfase gefaciliteerd, zodanig dat de totale maximale studiefinancieringsduur
voor het hoger onderwijs geen verandering ondergaat. Voorbij de leeftijd van
27 jaar, dus buiten het bereik van het jongerenbeleid, is er de levensfase
dat de eis van beschikbaarheid voor de arbeidsmarkt redelijk wordt. Die beschikbaarheid
is dan ook in het algemeen een voorwaarde als de overheid iets moet ondernemen
ter bestrijding van de kosten van levensonderhoud. Degene die aan die eis
moet voldoen, is niet in de gelegenheid voltijds te studeren. Dat leidt er
weer toe dat de WSF niet van toepassing kan zijn. Een kostenschatting van het doen vervallen van die leeftijdsgrens is thans
niet gemakkelijk te maken. Deze grens (met 27 niet meer de WSF in en na 27
gaan lenen voor afronden van de studie) kwam in de plaats van de 30-jaargrens
(met 30 de WSF niet meer in en daarna nog beursdeel voor afronden van de studie).
Met die verandering was toen een bedrag gemoeid van f 90 miljoen per
jaar. Het laten vervallen van elke leeftijdsgrens zou, mede door daaruit voortkomende
gedragseffecten, vermoedelijk duurder uitpakken.De leden van de fractie van GroenLinks vragen waarom er niet voor gekozen
is om de leeftijdsgrens uit de WSF te halen omdat er al een begrenzing bestaat
in de vorm van C+1+2. Ook vragen zij of de ontwikkeling naar een vouchersysteem
niet versterkt wordt als de leeftijdsgrens uit de WSF wordt gehaald.Wij verwijzen deze leden naar het zoëven gegeven antwoord naar aanleiding
van vragen van de leden van de D66-fractie. Wij voegen daar aan toe dat hanteren
van een leeftijdsgrens niet strijdig is met een vouchersysteem. Een leeftijdsgrens
zou ook als onderdeel daarvan kunnen worden vormgegeven. Zoals reeds in paragraaf
1 van deze nota naar aanleiding van vragen van de aan het woord zijnde leden
is opgemerkt, is een vouchersysteem geen doel op zich, maar een instrument
om bepaalde doelstellingen te verwezenlijken. Ondergrens collegegeldenDe leden van de D66-fractie vragen zich af of het niet in de lijn der
verwachting ligt dat de instellingsbesturen het collegegeld voor niet-SF-gerechtigden
in ieder geval op het auditorenniveau zullen stellen om inkomensderving tegen
te gaan.Wij hebben hiervoor reeds opgemerkt dat het vaststellen van de hoogte
van het instellingscollegegeld gezien moet worden in het geheel van integraal
management door de instellingsbesturen. Het is niet vanzelfsprekend dat instellingsbesturen
tot vaststelling in ieder geval op het niveau van het bestaande auditorencollegegeld
zullen besluiten, aangezien dat collegegeld een genormeerd bedrag is.Waarom is voor de collegegeldvaststelling voor niet SF-gerechtigden een
wettelijk minimumniveau noodzakelijk ? Met name als het gaat om het aanbieden
van cursussen voor tweede-kansers en andere doelgroepen is het toch juist
van belang een betaalbaar aanbod te doen? Waarom worden niet nu al afspraken
gemaakt ter voorkoming van problemen ten aanzien van de onderwijsdeelname
van doelgroepen, zo vragen de leden van de fractie van GroenLinks.Voor het hanteren van een wettelijk minimumniveau is gekozen om grenzen
te stellen aan de concurrentie tussen de instellingen, die immers ook bekostiging
ontvangen vanwege de overheid. Daarnaast voorkomt een dergelijke ondergrens
oneigenlijke concurrentie met niet-bekostigde instellingen. In het voltijdse
onderwijs is een ondergrens bovendien van belang om te voorkomen dat collegegelden
voor niet-SF-gerechtigden lager worden gesteld dan de wettelijke collegegelden
voor studiefinancieringsgenietenden. Daarbij is de veronderstelling dat dit
minimumniveau in met name het deeltijdonderwijs, ook na de relatieve verhoging
op het oorspronkelijke voorstel, nog voldoende laag is om te komen tot een
betekenisvolle differentiatie van tarieven. Om deze reden is ervoor gekozen
om niet reeds in deze fase afspraken te maken over het door de instellingen
te voeren doelgroepenbeleid. Uitgaande van het waarborgen van de autonomie
van instellingen is ervoor gekozen om de flexibiliteit van instellingen zo
min mogelijk te hinderen met aanvullende regelgeving. Pas wanneer uit evaluatie
blijkt dat de deelname van doelgroepen in het gedrang dreigt te komen kan
nadere regulering worden overwogen. De leden van de RPF-fractie vragen zich af hoe de regering is gekomen
tot het vaststellen van de wettelijke collegegeldbedragen voor voltijds en
deeltijdonderwijs. Is het ondenkbaar dat instellingen voor niet-SF-gerechtigden
het voltijdse collegegeld opschroeven tot f 6 500 per jaar om budgettair
neutraal uit te komen, zo vragen deze leden.Voor het voltijds onderwijs met studiefinanciering is bij het vaststellen
van het wettelijke collegegeldbedrag uitgegaan van het bestaande tarief van
f 2 250, waarvan nu een verhoging wordt voorgesteld. Dit tarief
geldt als minimumbedrag voor het collegegeld voor voltijdse studenten die
geen studiefinanciering genieten. Bij het deeltijdonderwijs is gekozen voor
een lager wettelijk minimum dan het huidige wettelijke collegegeld, om meer
evenwicht te creëren in de deelnamecondities voor voltijds en deeltijdonderwijs.
Die ondergrens is zodanig gekozen dat wordt voorkomen dat concurrentie tussen
instellingen leidt tot collectief negatieve effecten, waaronder kwaliteitsverlies.Vanwege de geboden mogelijkheden verwachten wij dat een gedifferentieerd
palet van tarieven zal ontstaan. Waar sprake is van een koopkrachtige vraag
is het denkbaar dat min of meer kostendekkende collegegelden zullen worden
gehanteerd, maar dat zal niet over de gehele linie het geval zijn.Is overwogen om een bovengrens in de wet op te nemen, vragen de leden
van de fractie van de RPF.Wij verwijzen deze leden naar ons antwoord in paragraaf 2 op vragen van
de leden van de VVD-fractie.Denkt de regering, zo vragen de leden van de RPF-fractie, dat de bodemprijs
voor een deeltijdse studie niet te laag is? Is de regering niet beducht ervoor
dat de instellingen elkaar zullen beconcurreren met prijzen in het deeltijdonderwijs,
die gelet op de onderwijskundige kwaliteit onverantwoord zijn? De leden worden
graag nader geïnformeerd over de ambities van instellingen om buitenlandse
studenten te werven.Hierboven hebben we naar aanleiding van de vraag van deze leden reeds
aangegeven hoe wij tot de vaststelling van de verschillende collegegeldbedragen
zijn gekomen. Daarbij is ook reeds aangegeven dat het stellen van een ondergrens
voor het deeltijdcollegegeld juist is bedoeld om te voorkomen dat instellingen
als gevolg van onderlinge concurrentie zodanig lage prijzen gaan vragen dat
deze uit oogpunt van onderwijskwaliteit niet meer te verantwoorden zijn.Voor nadere informatie over de ambities van instellingen om buitenlandse
studenten te werven verwijzen wij naar de beantwoording in paragraaf 2 van
vragen van de leden van de fractie van D66. Koppeling tussen studiefinanciering en collegegeldDe leden van de PvdA-fractie vermogen niet in te zien waarom studenten
die wel een beroep kùnnen doen op de studiefinanciering doch daarvan
afzien, het door het instellingsbestuur vastgestelde collegegeld zijn verschuldigd.
Studenten die bewust afzien van studiefinanciering, behoeven daarvoor toch
niet te worden gestraft, aldus deze leden.Wij verwijzen deze leden naar ons antwoord in paragraaf 2 van deze nota
op vragen van gelijke strekking van de leden van de SGP-fractie.De leden van de GroenLinks-fractie vragen waarom wordt voorgesteld studenten
die in de loop van het studiejaar afzien van het ontvangen van studiefinanciering,
over het gehele studiejaar te verplichten het door de instelling vastgestelde
collegegeld te laten betalen.Ons antwoord op deze vragen luidt dat de keuze voor de koppeling van studiefinanciering
en wettelijk collegegeld deze regeling naar ons oordeel onontkoombaar maakt.
De reden hiervan is dat de WSF toestaat dat een belanghebbende
zijn betalingen van studiefinanciering kan doen stopzetten, zonder dat dit
zijn aanspraken op uitkering over de resterende periode van het traject C+1+2
aantast. Zonder de voorgestelde, «grofmazige» regeling zou een
student dus enkele maanden per jaar zijn studiefinanciering kunnen stopzetten
en aldus kunnen bereiken dat hij gedurende zijn gehele opleidingsperiode –
hoe lang die ook duurt – nimmer in de situatie terecht komt waarin hij
het door de instelling vastgestelde collegegeld verschuldigd wordt.Wij voegen hier aan toe dat de voorgestelde systematiek ook een studiepatroon
bevordert dat naar onze mening in het huidige tijdsgewricht past en dat wordt
gekenmerkt door regelmaat en het boeken van gestage voortgang. Dat is moeilijk
verenigbaar met een patroon waarin die regelmaat voor bepaalde periodes wordt
onderbroken.Voort melden wij dat alternatieven voor dit systeem zijn overwogen. Deze
komen echter alle toch weer neer op handhaving van een afzonderlijk stelsel
van inschrijvingsduurbeperkingen. Daardoor zou de «winst» van
dit wetsvoorstel op het punt van vereenvoudiging van regelgeving en het terugdringen
van uitvoeringslasten verloren gaan.Tot slot verwijzen wij naar het antwoord op een vergelijkbare vraag van
de leden van de SGP-fractie, waaruit onder meer blijkt dat het voorgestelde
systeem uiteindelijk niet grofmazig behoeft te werken. 4. Financiële gevolgenDe noodzaak te komen tot een zorgvuldige en toereikende gegevensuitwisseling
is voor ons een van de redenen geweest om te concluderen tot uitstel van de
invoering van het nieuwe retributieregime met een jaar, zo merken wij op naar
aanleiding van de vraag van de leden van de PvdA-fractie over de uitvoerbaarheid
en de uitvoeringskosten van het voorgestelde regime van het wetsvoorstel.
De IBG heeft aangegeven dat een dergelijk uitstel geïndiceerd was, om
tot het organiseren van de benodigde gegevensuitwisseling te kunnen geraken.
Aldus worden de noodzakelijke garanties voor betaalbare en kwalitatief toereikende
uitvoering geschapen.De leden van de fractie van het CDA vragen waarom het wetsvoorstel zo
lang op zich heeft laten wachten.Wij bevestigen dat de thans voorgestelde wijzigingen van de WHW en WSF
niet zeer ingewikkeld zijn, doch niet dat het twee jaar heeft geduurd voordat
deze voorstellen waren vormgegeven.Het oorspronkelijke wetsvoorstel is in augustus en september 1994 opgesteld
en gelijktijdig met het ontwerp-HOOP 1994 aan de Ministerraad voorgelegd.
Eind september 1994 is het aan de belangenorganisaties en de Onderwijsraad
toegezonden. In januari – na afronding van intensief overleg met de
belangenorganisatie over het ontwerp-HOOP – is het wetsvoorstel voorgelegd
aan de Raad van State, die op 15 juni 1994 zijn advies heeft uitgebracht.
In verband met de onhaalbaarheid van wetswijziging vóór de aanvang
van het studiejaar 1994–1995 èn om geen voorschot te nemen op
de eventuele plannen van een nieuw kabinet is toen afgezien van spoedige indiening.
In samenhang daarmee is gedurende de kabinetsformatie ook geen poging ondernomen
om tot politieke besluitvorming over het voorstel te komen. Na het aantreden
van het nieuwe kabinet heeft die besluitvorming evenwel voortvarend plaatsgevonden.
De meeste tijd is daarbij toen besteed aan de keuzes voor een vormgeving die
neutraal zou uitwerken naar de mogelijke uitkomsten van de invulling van het
regeerakkoord betreffende het hoger onderwijs en de studiefinanciering. De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre de regering financiële
compensatie voor ingeboekte bezuinigingen door de instellingen feitelijk reëel
acht.Wij gaan uit van globale cijfers en achten het verder een zaak van het
desbetreffende instellingsbestuur om binnen de instellingsbegroting die (re-)allocaties
te plegen die leiden tot een evenwichtige instellingsbegroting. Voorts wordt
verwezen naar de beantwoording in paragraaf 2 van de vraag van de leden van
de RPF-fractie met betrekking tot de cijfermatige onderbouwing van de compenstatie
door collegegeldinkomsten. Daarover hebben ondergetekenden een uiteenzetting
gegeven bij de inverdiencapaciteit die volgt uit het systeem van door het
instellingsbestuur vast te stellen collegegelden. Daarbij zij nogmaals opgemerkt
dat de beleidsruimte van de instellingen wordt ingeperkt als gevolg van de
voorgestelde collegegeldverhogingen. Om die reden dient een deel van de ingeboekte
bezuinigingen te worden beschouwd als efficiencykorting.De leden van de VVD-fractie vragen om een nadere kwantificering van de
uitvoeringslasten. Wij betrekken daarbij de vragen van de leden van de fracties
van D66 en GPV naar uitvoeringstoetsing door de IBG.De gevolgen voor de apparaatskosten van de instellingen en de IBG zijn
eerst nader te kwantificeren als de uitvoeringstoets van de IBG – die
overigens overleg met de instellingen vergt – is uitgebracht. De instellingen
hebben de gelegenheid die kosten mee te nemen in de tariefstelling aan studerenden
buiten de WSF. En voor de IBG mag grosso modo worden aangenomen dat de standaardisering
van het informatieverkeer – van «is er inschrijvingsduur, op vraag»
naar «is er mutatie rond SF, maandelijks» doelmatigheidswinst
impliceert.Hiervoor is reeds aangegeven dat de uitvoeringstoets overleg van de IBG
met de instellingen vergt. Dat betekent, binnen de totale beleidscontext rond
ook de collegegelden, dat er enige vertraging is ontstaan in het uitbrengen
daarvan. Wel droeg het overleg met de IBG bij aan het opschorten van de datum
van inwerkingtreden van het wetsvoorstel met een jaar. Ten principale is het
voorstel uitvoerbaar. Het uitstel is mede nodig geweest, omdat het wetsvoorstel
moet worden ingeweven in de totale context van verandering van ook de wetsuitvoering
en de benutting door de IBG van de beschikbare veranderingscapaciteit.De leden van de GPV-fractie vragen in hoeverre met de hoogte van de kosten
van de uitvoeringslasten rekening is gehouden bij het inboeken van de bezuinigingen.Bij de vaststelling van dit wetsvoorstel zijn wij er van uit gegaan dat
de uitvoeringslasten voor de instellingen lager zijn dan die onder het vigerende
systeem. Het aantal beslissingen met betrekking tot de inschrijvingsduur dat
door het instellingsbestuur dienen te worden genomen en uitgewisseld met de
IBG, zal aanmerkelijk afnemen. Daarvoor in de plaats komt het leveren van
het gegeven dat betrokkene al dan niet is ingeschreven, en daarnaast dat de
IBG maandelijks mededeling doet aan het instellingsbestuur over gevallen van
beëindiging van feitelijke benutting van studiefinanciering. Wij gaan
er dan ook vanuit dat er geen structurele verhoging van de uitvoeringslasten
en administratie kosten optreden. ARTIKELEN Artikel 7.44De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre het voor voltijdse studenten
die halverwege de opleiding besluiten de studie te staken voordeliger kan
zijn om de voltijdsinschrijving om te zetten in een deeltijdse.Het komt ons voor dat deze leden onderzoeken in hoeverre de voorgestelde
regels oneigenlijk gebruik mogelijk maken, althans een gebruik dat ten nadele
van de inkomsten van instelling zou kunnen werken. Bij ons antwoord gaan we
er van uit dat de leden het oog hebben op (echte) studiestakers die beogen
mogelijk nadelige gevolgen van hun besluit, dat in de loop van het studiejaar
kan vallen, te ontgaan. Alvorens hierop nader in te gaan stellen we voorop
dat studiestaking volgens ons voorstel geenszins tot gevolg heeft dat betrokkene
over het gehele jaar het instellingscollegegeld voor de voltijdse inschrijving
verschuldigd wordt of blijft. Het is waar dat de inschrijving in beginsel
betrekking heeft op het gehele studiejaar, doch dit wetsvoorstel verruimt
de mogelijkheden voor uitschrijving gedurende het studiejaar aanzienlijk (nieuw
artikel 7.42 WHW). Voor het vervolg van ons antwoord moeten we onderscheid
maken tussen twee verschillende situaties.Het eerste situatie betreft een student die zijn studie staakt en tot
dan toe studiefinanciering genoot. Indien het instellingsbestuur toestemming
tot uitschrijving geeft komt deze student in aanmerking voor teruggave van
(een deel van) het betaalde wettelijke collegegeld, een en ander met toepassing
van de artikel 7.49 van de WHW. Ook diens studiefinanciering wordt dan beëindigd.
Het is dus niet zo dat deze studiestaker plotseling het instellingstarief
verschuldigd wordt, zoals de leden van de VVD-fractie lijken te suggereren,
tenzij betrokkene – zonder studiefinanciering – in hetzelfde studiejaar
voor dezelfde of een andere opleiding aan dezelfde instelling of elders inschrijving
vraagt en verkrijgt.Het tweede geval betreft een student die zijn studie staakt en –
omdat hij geen aanspraak heeft op studiefinanciering of daarvan geen gebruik
maakt reeds het instellingscollegegeld betaalt of verschuldigd is. Deze studiestaker
kan de instelling verzoeken om uitschrijving en daarbij om teruggave van het
collegegeld voor de resterende periode van het lopende studiejaar. De instelling
zal binnen het kader van de haar gegeven beleidsvrijheid en hetgeen met betrokkene
is overeengekomen of in de instellingsreglementen is vermeld, daarop beslissen.
De beslissing is onderworpen aan bezwaar en beroep.De vraag van de leden van de VVD-fractie of het voor laatstbedoelde betrokkene
voordelig kan zijn om zijn inschrijving als voltijdse student om te zetten
in een inschrijving als deeltijdstudent beantwoorden wij ontkennend.We hebben reeds uiteengezet dat er goede kansen zijn dat hij het instellingscollegegeld
proportioneel terugkrijgt. Voorts wijzen wij er op dat het niet zo behoeft
te zijn dat het instellingscollegegeld voor een voltijdse opleiding zodanig
verschilt van die van de deeltijdse dat dit een «interessante vluchtroute»
vormt. Dat geldt sterker naarmate het staken van de studie later in het studiejaar
plaatsvindt. Ook is denkbaar dat het reglement van de desbetreffende instelling
het verschil in collegegelden bij een overstap in een lopend studiejaar niet
uitgesproken aantrekkelijk maakt. Tot slot wijzen wij er op dat lang niet
bij alle opleidingen zowel een voltijdse als een deeltijdse variant bestaat.
In het geval betrokkene zou willen «overstappen» naar een deeltijdopleiding
van een andere soort dan de gevolgde voltijdse opleiding, bezit het instellingsbestuur
op grond van artikel 7.33, eerste lid, van de WHW de bevoegdheid dit te verhinderen.
Veel instellingen hebben in hun op dat artikel gebaseerde reglementen de inschrijving voor opleidingen vanaf een bepaald tijdstip kort na de
start van het studiejaar uitgesloten.Met het voorgaande hebben wij beoogd aan te geven dat er weinig aanleiding
bestaat om de beschreven «route» als potentieel misbruikgevoelig
aan te merken en voorts dat deze in voorkomende gevallen niet zodanig aantrekkelijk
zal zijn dat voor oneigenlijk gebruik op enige beduidende schaal behoeft te
worden gevreesd. Artikel 7.48De leden van de VVD-fractie vragen naar de argumentatie voor de decentrale
regeling van vermindering en vrijstelling van het instellingscollegegeld.Wij wijzen er op dat het bepalen van de hoogte van het instellingscollegegeld
een zaak is van de instellingsbesturen. Daaraan hebben wij complementair gekoppeld
het zelf vaststellen van de hier bedoelde regeling door de instellingsbesturen.
Wij verwijzen de leden van de VVD-fractie voorts naar ons antwoord in het
begin van paragraaf 3 op vragen van de leden van de CDA-fractie over de eigen
regeling van instellingsbesturen. Wellicht ten overvloede wijzen wij er op
dat de besluiten van de instellingsbesturen tot vermindering of vrijstelling
onderworpen zijn aan bezwaar en beroep. Artikel 7.51De leden van de D66-fractie vragen zich af of een instellingsbestuur kan
afzien van het treffen van een voorziening ter financiële ondersteuning.Wij merken hierover op dat de formulering van artikel 7.51, eerste lid,
van de WHW aangeeft dat het instellingsbestuur de bevoegdheid heeft een student
financiële ondersteuning te bieden, doch dat het op grond van het vijfde
lid van dat artikel tevens verplicht is een regeling op te stellen. De inhoud
van de regeling dient in ieder geval een uitwerking te zijn van artikel 7.51
WHW en de artikelen 2.1. en 2.2. van het Uitvoeringsbesluit WHW.De leden van de D66-fractie vragen tevens naar de mogelijke afschaffing
van de dubbele causaliteit en of er andere generieke afspraken of voorwaarden
worden opgesteld om de studenten zekerheid te geven en de relatie daarvan
met de rijksbegroting.Wij merken hierover op dat de discussie over deze punten onderdeel zal
uitmaken van de uitwerking van het Werkprogramma kwaliteit en studeerbaarheid,
waarover voor 1 juli 1995 separaat nadere afspraken zullen worden gemaakt
met de studentenorganisaties, de VSNU en de HBO-Raad. Dit werkprogramma is
de Tweede Kamer toegezonden als bijlage bij onze brief aan de voorzitter van
de Tweede Kamer van 27 januari 1995.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,J. M. M. RitzenDe Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,J. J. van Aartsen 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24025-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl