Wijziging Wetboek v. Strafvordering met oog op herziening vonnissen/arresten op grond van uitspraken EHRM; Voorlopig verslag van de vaste commissie voor Justitie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20012002-27726, nr. 216a

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

21-03-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

27726 nr. 216a

19-03-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeenHet verband met de artikelen 41 en 46 EVRMInhoud wetsvoorstelOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27726Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 24 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 726Wijziging van het Wetboek van Strafvordering met het oog op de herziening
van vonnissen en arresten op grond van uitspraken van het Europees Hof voor
de Rechten van de Mensnr. 216aVOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR JUSTITIE1Vastgesteld 19 maart 2002Het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel gaf de commissie aanleiding
tot het maken van de volgende opmerkingen en het stellen van de volgende vragen.AlgemeenDe leden van de CDA-fractie hadden met belangstelling
en met betrekking tot de meeste punten met instemming kennisgenomen van het
onderhavige wetsvoorstel. Zij hadden wel een aantal vragen en opmerkingen.
Op het punt van de civielrechtelijke consequenties hadden zij bovendien ernstige
twijfel of de wet wel aanvaard kan worden zonder een deugdelijke wettelijke
regeling terzake.Is overwogen de herzieningsregeling ook van toepassing te laten zijn bij
uitspraken van VN comités over individuele klachten krachtens verdragen
als het internationaal Verdrag inzake de Burgerlijke en Politieke Rechten?
Zo niet, kan de minister dan uiteenzetten waarom dat niet is gebeurd?De leden behorende tot de PvdA-fractie verwelkomden
het wetsvoorstel.Zij hadden zich er wel over verbaasd dat het pas nu is ingediend, hoewel
Nederland al ruim veertig jaar geleden de jurisdictie van het Europese Hof
heeft aanvaard. De noodzaak om een mogelijkheid van herziening van strafvonnissen
op grond van uitspraken van dat Hof heeft dus al die tijd gespeeld. Kan de
regering meedelen, zo vroegen deze leden, waarom de regering in het verleden –
ondanks aandrang daartoe vanuit wetenschap en praktijk – niet eerder
deze regeling heeft willen treffen?De leden van de fracties van de SGP en de ChristenUnie hadden met belangstelling van het wetsvoorstel
kennisgenomen. Deze leden waardeerden het dat de regering na de uitspraak
van de Hoge Raad van 6 juli 1999 (NJ 1999, 800 m.nt. De Hullu), waarin werd
geoordeeld dat een veroordelend vonnis van het Europese Hof voor de rechten
van de mens niet als een novum in de zin van de bestaande strafrechtelijke
herzieningsregeling kon worden beschouwd en met zoveel woorden werd gezegd
dat hier een taak voor de wetgever lag, het initiatief tot een
wijziging van het Wetboek van Strafvordering heeft genomen.Het verband met de artikelen 41 en 46 EVRMVolgens art. 46 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten
van de mens (EVRM) behoren de lidstaten van de Raad van Europa de uitspraken
van het Hof ten uitvoer te leggen. Wanneer in het kader van de strafvordering
in Nederland een grondrecht wordt geschonden dat bescherming heeft gevonden
in het EVRM, dan kleven dus gebreken aan het strafvonnis. Behoort dan niet,
zo vroegen de leden behorende tot de PvdA-fractie,
de Nederlandse overheid zelf initiatieven te ontwikkelen om dat vonnis te
herzien.Art. 458 WvStv gaat ervan uit dat zowel de veroordeelde als de procureur-generaal
bij de Hoge Raad daartoe bevoegd is. De regering stelt echter in de memorie
van toelichting (p. 6): «Gewoonlijk zal het evenwel in de rede liggen
het voortouw bij de veroordeelde te laten». Genoemde leden zouden echter
willen stellen dat door het vonnis van Straatsburg is komen vast te staan
dat vanwege de Nederlandse judiciële autoriteiten een grondrecht is geschonden
in het strafproces. Dit brengt met zich mee, zo meenden deze leden, dat de
overheid – tenzij de justitiabele te kennen geeft dit niet te willen,
zoals in gevallen van schending van de redelijke termijn in de rede ligt –
initiatieven behoort te ontplooien om rechtsherstel te bevorderen, en geen
afwachtende houding behoort aan te nemen. Zij zouden dus menen dat het OM
steeds hiertoe zelf het initiatief zou behoren te nemen, tenzij het rechtsherstel
mogelijk is zonder tot herziening over te gaan, namelijk door het toekennen
van een billijke vergoeding. Deze leden zouden daarbij als illustratie willen
aanvoeren de zaak Hakkar tegen Frankrijk (Commissie voor de Rechten van de
Mens 1995). Betrokkene was veroordeeld tot levenslang wegens betrokkenheid
bij een roofoverval waarbij een politieman is gedood. De Commissie oordeelde
dat het vonnis strijd opleverde met art. 6 EVRM (recht op een eerlijk proces),
omdat het vonnis was gewezen zonder dat de verdachte tijdens het proces over
een raadsman beschikte, en voorts vanwege de extreem lange termijn die de
procesvoering had gekost. Frankrijk heeft pas in het jaar 2000, na interventie
van de rapporteur van de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa, en
van het toenmalige lid van het Franse parlement, Jack Lang, de wet gewijzigd
opdat in gevallen als dat van Hakkar herziening mogelijk is (in de nieuwe
Franse bepaling is overigens sprake van «réexamen», en
niet van «révision»). De speciale commissie uit de Cour
de Cassation besliste in 2000 vervolgens inderdaad dat deze zaak opnieuw zou
moeten worden onderzocht, en verwees deze naar een rechtbank. Tot op vandaag
heeft het OM geen enkele vordering bij deze rechtbank ingesteld. Hakkar zit
nu al 18 jaar in de gevangenis. De leden behorende tot de PvdA-fractie vroegen
in hoeverre de regeling als nu in het wetsvoorstel voor Nederland voorzien,
ook mogelijkheden biedt om de verdere rechtsgang te traineren, en of ook de
regering niet van mening is dat het juist op de weg van de overheid en van
het OM ligt zo spoedig mogelijk rechtsherstel mogelijk te maken aan de hand
van een vonnis gewezen in een eerlijk proces.Inhoud wetsvoorstelIn de nota naar aanleiding van het verslag wordt op pagina 9 herziening
op verzoek van de procureur-generaal bij de Hoge Raad – dus ook tegen
de zin van de oorspronkelijk veroordeelde – gerechtvaardigd met verwijzing
naar belangrijke rechtsvragen. De leden van de CDA-fractie
vroegen de minister uiteen te zetten op welke wijze na een behandeling in
drie instanties, inclusief de Hoge Raad, en vervolgens bij het Europese Hof nog belangrijke rechtsvragen over kunnen zijn gebleven of zijn gerezen
die het rechtvaardigen dat tegen de zin van de veroordeelde herziening plaatsvindt.Aan het slot van die pagina vermeldt de nota, dat herziening op verzoek
van de procureur-generaal niet ten nadele van de veroordeelde kan leiden,
omdat bij herziening geen hogere straf kan worden opgelegd dan in het vernietigde
vonnis of arrest. Zagen de leden hier aan het woord het juist, dat na opschorting
van de executie van een rechterlijke veroordeling in het kader van de nieuwe
herzieningsregeling, die executie dan weer hervat kan worden op grond van
het arrest dat uit die herziening voortvloeit? Zo ja, acht de minister dat
dan een aanvaardbare consequentie? Zo nee, waaruit blijkt de onmogelijkheid
daarvan? Wil de minister in dit verband ook commentaar leveren op de kritiek
op dit onderdeel van het wetsvoorstel, zoals verwoord door mr. T. Barkhuysen
en mr. M.L. van Emmerik, als verwoord in NJB 2001/28?Genoemde auteurs kritiseren ook de beperkte kring van belanghebbenden
bij herziening. Zou de door hen voorgestelde beperking tot de kring van belanghebbenden
niet tegemoetkomen aan de bezwaren die de minister in de nota naar aanleiding
van het verslag noemde? Gaarne vernamen deze leden de reactie van de minister.Met de eerdergenoemde NJB-auteurs maakten de leden van de CDA-fractie
zich ernstig zorgen over de positie van de benadeelde. Indien de benadeelde
partij een titel tot schadevergoeding uit hoofde van het strafvonnis executeert,
rijzen allerlei vragen tijdens en na een (voor de veroordeelde) succesvolle
herziening. Is er altijd een restitutieverplichting voor de benadeelde in
het geval van ontvangen betaling? Wat te denken van gevolgschade bij een dergelijke
executie; is de benadeelde daarvoor onder alle omstandigheden aansprakelijk?
Indien de benadeelde geen verhaal meer biedt, is dan de Staat jegens de ex-veroordeelde
aansprakelijk? Wat is het effect van een schorsing van de tenuitvoerlegging
van het strafvonnis op de lopende executie van de titel tot schadevergoeding,
bijvoorbeeld in het geval de benadeelde onroerend goed executeert en de executie
door een hypotheekhouder is overgenomen? En wat moet er gebeuren met de gemaakte,
eventueel al verhaalde executiekosten? Moet een benadeelde altijd wachten
op een volledig onherroepelijke eindbeslissing alvorens een titel tot schadevergoeding
te executeren? Is zulks niet onredelijk, mede gelet op de duur van procedures,
zowel bij de nationale als de Europese rechters? Het getuigt niet van zorgvuldigheid
dat deze vragen niet nader zijn onderzocht en de stukken hierop zelfs niet
het begin van een antwoord bevatten. De verwijzing naar de nog voor te stellen
herziening in civilibus is ongenoegzaam, omdat nu eenmaal de executie van
het strafvonnis al in civilibus werking heeft. Er ontstaat hier prima facie
een juridische lacune. Dat alles klemt temeer als herziening voortvloeit uit
fouten die van formele, wetstechnische aard zijn. De leden hier aan het woord
wilden zich gaarne van het tegendeel laten overtuigen door de minister.Kan de minister voorts nog eens uiteenzetten, waarom de formulering van
het Europese Hof de noodzakelijkheid als voorwaarde voor herziening rechtvaardigt?
Zij waren door het Nader rapport niet geheel overtuigd, omdat het begrip «nature
of things» in de «restitutio in integrum»-formule van het
Hof toch vooral lijkt te zien op de situatie dat een vrijheidsbenemende straf
al geheel is ondergaan of de ontzegging van passief kiesrecht bij gepasseerde
verkiezingen niet meer herstelbaar is. In het eerste geval is een schadevergoeding
nog een remedie, in het tweede geval niet. Desondanks kan de veroordeelde
belang hebben bij herziening, al was het maar bij wijze van eerherstel. Acht
de minister het ondenkbaar, dat buiten afwezigheid van enig materieel
belang in de zin van beëindiging van een executie of schadevergoeding
er geen noodzakelijkheid kan zijn?De eerder genoemde auteurs Barkhuysen en Van Emmerik stelden in hun NJB-artikel,
dat het wetsvoorstel onvoldoende duidelijk maakt of schending van materiële
verdragsrechten tot herziening kan leiden en dat een amendering van de tekst
nodig zou zijn om dit buiten twijfel te stellen. De leden van de CDA-fractie
waren het met de auteurs eens, dat schending van die materiële verdragsrechten
inderdaad onder de herziening zou moeten vallen, maar meenden dat vastlegging
daarvan in de parlementaire geschiedenis van dit wetsvoorstel afdoende is.
Zij vernamen graag het standpunt van de minister.Ten slotte deden de in het wetsvoorstel aangebrachte beperkingen op herziening
bij deze leden ook de vraag rijzen of als gevolg daarvan niet toch de burgerlijke
rechter als rest-rechter een taak behoudt. Dit is verdedigd door de hoogleraren
Hartlief en Spronken in NJB 2001/36. Ook op deze stellingname ontvingen de
leden leden van de CDA-fractie gaarne een reactie van de minister.De leden behorende tot de PvdA-fractie hadden
moeite met de restrictieve formulering in het voorgestelde art. 457, eerste
lid, onder ten derde. De herziening wordt hier in het geval van een Straatsburgs
vonnis geclausuleerd door de bepaling «indien herziening noodzakelijk
is met het oog op rechtsherstel als bedoeld in art. 41 van het Verdrag (EVRM)».
Deze leden waren ook op dit punt van mening dat het gaat om een verdragsverplichting
om aan de grondrechtschending een einde te maken, en dat dus een dergelijke
restrictieve clausule niet op haar plaats is. Wie, zo vroegen deze leden,
maakt uit of de herziening noodzakelijk is, en aan de hand van welke criteria?
Deze leden betreurden het dat de regering de bepaling als gesuggereerd door
de Raad van State (advies B, p. 2 onder 2), te weten «indien herziening
tot rechtsherstel kan leiden» niet heeft overgenomen. Deze term is veel
meer geobjectiveerd, en dwingt na te gaan of redelijkerwijs een nieuw proces
tot een andere uitkomst zou kunnen luiden als recht wordt gesproken zonder
de gewraakte grondrechtschending.Om dit verschil te bezien aan de hand van het reeds genoemde geval-Hakkar:
Bijstand van een goede advocaat had kunnen leiden tot een andere waardering
van de bewijsmiddelen als toen door het OM gedaan, maar dit had er ook niet
toe kunnen leiden. In dat geval zal het OM een herziening wellicht niet noodzakelijk
achten, terwijl herziening wel kan leiden tot rechtsherstel (namelijk het
alsnog krijgen van een eerlijk proces). Genoemde leden zouden de minister
willen vragen uiteen te zetten of in een geval als dat van Hakkar de ruimere
of meer restrictieve formulering verschil zou maken. Deze leden vroegen, kortom,
de minister nog eens samen te vatten waarom hij de meer restrictieve clausule
heeft gehandhaafd, hoewel behalve door de Raad van State ook tijdens de behandeling
in de Tweede Kamer van bezwaar is gebleken.De leden behorende tot de PvdA-fractie hadden
ook moeite met een andere restrictieve formulering in art. 457, lid 1, ten
derde, waardoor herziening alleen mogelijk is wanneer het gaat om hetzelfde
feit op grond van dezelfde bewijsmiddelen. In de memorie van toelichting,
pagina 10, stelt de minister dat hij uitbreiding van de reikwijdte van de
herziening tot zaken waar precies dezelfde rechtsvraag centraal staat, onwenselijk
acht omdat het determineren of zaken, dan wel rechtsvragen, identiek zijn
niet eenvoudig is. Aan de andere kant lijkt het met het rechtsbewustzijn strijdig
wanneer, bij een grootschalige wetsovertreding met vrijwel identieke casusposities
en gebruik van dezelfde rechtsmiddelen, in een enkele zaak door Straatsburg
wordt vastgesteld dat art. 6 EVRM is geschonden, maar dat herziening
alleen mogelijk is voor de zaak die bij Straatsburg is voorgekomen. Hoe stelt
de minister zich voor dat in zo'n geval recht kan worden gedaan?De leden van de fracties van de SGP en de ChristenUnie merkten vervolgens op dat het wetsvoorstel
in de wetenschappelijke pers een aantal kritische beschouwingen en vragen
heeft opgeroepen. Zij verwezen daartoe naar een tweetal bijdragen in het Nederlands
Juristenblad, die zijn verschenen nadat het verslag door de vaste commissie
voor Justitie van de Tweede Kamer was uitgebracht (9 juli 2001). Zij
noemden met name de bijdrage van de heren Barkhuysen en Van Emmerik in het
NJB van 3 augustus 2001 (afl. 28), p. 1291–1294 en die
van Hartlief en Spronken in NJB van 12 oktober 2001 (afl. 36), p. 1758–1706.
Deze leden verzochten de regering uitvoerig in te gaan op de door de genoemde
auteurs ingenomen stellingen en geleverde beschouwingen voor zover hierboven
niet al expliciet aan de orde gesteld.De voorzitter van de commissie,Van de BeetenDe griffier van de commissie,JanssenXNoot1Samenstelling: Holdijk (SGP), Rensema (VVD), Jurgens (PvdA), Le Poole
(PvdA), Ruers (SP), Rosenthal (VVD) (plv. voorzitter),
Dölle (CDA), Kohnstamm (D66), Lodders-Elfferich (CDA), De Wolff (GL),
Van de Beeten (CDA) (voorzitter) en Broekers-Knol
(VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20012002-27726-216a.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl