Vierde Nationaal Milieubeleidsplan; Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27801, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

29-10-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

27801 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam12 en 12345, 58, 61, 62 en 63678910Kan worden aangegeven waarom de verplichting om een vast percentage
groene stroom af te nemen niet in het NMP4 is opgenomen?14In hoeverre is rekening gehouden met de aangenomen motie-Van der
Steenhoven c.s (26 800 XI, nr. 19) dat het beleidsterrein materialenbeleid
in het NMP4 zou worden uitgewerkt, inclusief analyse, een set van doelstellingen
en voorstellen voor maatregelen? Waar is deze uitwerking terug te vinden?15 en 47161718192021, 51, 52 en 170222324252627282930313233, 135, 140, 143 en 1443435363738, 172 en 173EHS en landelijk gebied:Stedelijk gebied en woningen:39404142, 137, 142, 147 en 16243 en 163Kan de regering een vertaling maken, van de eisen voor de mondiale
beschikbaarheid van natuurlijke hulpbronnen en de mondiale biodiversiteit,
naar de Nederlandse bijdrage aan dit mondiale kwaliteitsbeeld?4546484950535455565759606465, 116 en 11766676869 en 867071727374 en 767577787980 en 398182, 83 en848587888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115118 en 119120121, 122 en 130123, 124 en 125126127, 128 en 129131132133134136138 en 155139, 145, 153, 154, 156, en 158141146148149 en 150151152157159160161164165166167168169171174175176177178179
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27801Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 151 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 801Vierde Nationaal Milieubeleidsplannr. 2LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 25 oktober 2001De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Milieubeheer1 heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Milieubeheer over het Nationaal
Milieubeleidsplan 4 (27 801, nr. 1).Deze vragen en de door de minister gegeven antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,Th. A. M. MeijerDe griffier voor deze lijst,Brandsema 1Wat is de rol van de burger bij de drie aangekondigde
transities?In het algemeen zal bij transities de nadruk liggen op de burger in zijn
rol van consument. De burger als consument zal in vele gevallen door de overheid
de vrijheid worden gelaten te kiezen voor meer of minder milieuvriendelijke
alternatieven. Internalisering van milieukosten en voorlichting zijn daarbij
vereisten om duidelijk te maken dat de minst milieuvriendelijke keuzes hun
prijs hebben. Daar waar de burger als consument vrijwel geen keuze heeft (voorbeeld:
gebruik van water), is zijn rol als vervuiler dikwijls een onvermijdelijke;
het is dan aan de overheid deze rol zo minimaal mogelijk te houden, met name
door middel van technologische ontwikkelingen en prijsbeleid.Op de specifieke rollen van de burger-consument bij de verschillende transities
zal worden ingegaan bij de uitwerking van deze transities.2 en 12Tijdens de hoorzitting in de Tweede Kamer over het
NMP4 bleek dat veel organisaties wel betrokken waren bij het beginproces van
het NMP4, maar dat halverwege het proces de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer een geheel eigen koers ging varen. Hoe
heeft de regering zelf de communicatie met de maatschappelijke actoren ervaren
bij de totstandkoming van het NMP4?Waarom zijn de maatschappelijke organisaties onvoldoende
betrokken bij het NMP4-proces?De maatschappelijke organisaties verenigd in het zogenaamde contactpersonen
overleg NMP4 zijn in de eerste fase van de totstandkoming van het NMP4 nauw
betrokken geweest. In deze fase is meerdere malen overlegd met de interdepartementale
projectgroep. In deze fase hebben maatschappelijke organisaties een waardevolle
bijdrage geleverd aan de gedachtevorming binnen de projectgroep NMP4. Vanaf
januari 2001 is op basis van een ambtelijk concept van het NMP4 de fase van
politieke besluitvorming ingetreden.3In het NMP4 ontbreekt een analyse van de rol van de
consument in het milieubeleid. Hoe ziet de regering deze rol en welke conclusies
verbindt zij daaraan?De consument levert een belangrijke bijdrage aan het realiseren van het
milieubeleid. Door middel van de consumentenbeslissing kunnen milieuvriendelijke
producten en diensten worden gestimuleerd. Echter de consument heeft wel informatie
nodig om deze keuzes te maken. Hierbij speelt de overheid een belangrijke
rol bijvoorbeeld door het internaliseren van de milieuschaarste en het geven
van informatie over de gevolgen van bepaalde consumptiebeslissingen. Belangrijk
is ook dat het milieubeleid inspeelt op de drijfveren van consumenten. Daarnaast
zal in gevallen waarin burgers de keuze tussen milieu en andere belangen als
een pijnlijk dilemma ervaren, de overheid zich actief opstellen.4Welke relatie bestaat er tussen NMP4 en de uit te brengen
nationale strategie voor duurzame ontwikkeling? Waarin komen zij met elkaar
overeen en waarin onderscheiden zij zich van elkaar?Het NMP4 is één van de nota's die de basis vormen voor de
Nationale Strategie voor Duurzame Ontwikkeling. De NSDO kiest als vertrekpunt
alle drie de dimensies van duurzame ontwikkeling. Het NMP4 geeft invulling
vanuit de ecologische dimensie. 5, 58, 61, 62 en 63Het convenantenbeleid, met concrete doelstellingen
en harde afspraken met maatschappelijke partners, wordt in twijfel getrokken.
Kan worden onderbouwd waarom het maken van afspraken met sectoren uit de maatschappij
onvoldoende werkt, en kan worden aangegeven welke sectoren succesvol zijn
en welke niet, en waarom?Een overheid die stuurt tot in de haarvaten van de
samenleving maakt plaats voor een overheid die kaders en randvoorwaarden stelt
en het probleem oplossend vermogen van de samenleving benut. Hoe verhoudt
zich deze visie tot de kritische opmerkingen over het convenantenbeleid?Wanneer zullen de resultaten van de evaluatie van convenanten
er zijn? Zullen er, voordat de resultaten van de evaluatie convenanten bekend
zijn, nog belangrijke convenanten worden afgesloten?Bij welke landbouwsectoren is sprake van een hardnekkige
problematiek bij het uitvoeren van convenanten, en welke redenen liggen hieraan
ten grondslag?Aan welke (juridische) eisen moeten convenanten in
de toekomst voldoen om afdwingbaarheid en het behalen van de doelstellingen
te garanderen?Convenanten zijn primair bedoeld om milieudoelen te realiseren. Tegen
deze achtergrond kan worden geconstateerd dat er voorbeelden zijn van goed
werkende ( bijvoorbeeld convenanten met bepaalde industriële sectoren
over het terugdringen van emissies van prioritaire stoffen) en minder goed
werkende convenanten. Zo zijn er belangrijke signalen dat er in sommige sectoren
sprake is van een hardnekkige problematiek of dat deze dreigt te ontstaan,
waardoor het (continueren van het) gebruik van een convenant als instrument
daar dient te worden heroverwogen. Maatschappelijke vraagstukken waar dit
zich voordoet zijn onder meer de verpakkingenproblematiek en de bestrijdingsmiddelenproblematiek
in de landbouw. In het algemeen is het voor een succesvolle werking van milieuconvenanten
van belang dat betrokken partijen de afspraken serieus nemen in de uitvoeringsfase
en de hun toebedeelde verantwoordelijkheden daadwerkelijk willen toepassen.
De naleving en handhaving van convenanten zal daarom nu reeds worden versterkt.
Convenanten als instrument in het milieubeleid worden niet als zodanig in
twijfel getrokken. Op basis van de aangekondigde evaluatie, die naar verwachting
eind 2002 zal zijn afgerond, is wel aan de orde dat indringender stilgestaan
moet worden bij de vraag in welke gevallen het convenant het meest geschikte
instrument is. Dit kan, naast vormvereisten voor dit instrument, ook tot een
andere inzet van convenanten in de instrumenten mix leiden.De juridische eisen die op dit moment aan convenanten worden gesteld zijn
vastgelegd in de Aanwijzing voor convenanten die in 1995 Rijksbreed zijn overeengekomen.
Momenteel worden deze aanwijzingen geëvalueerd en eventueel herzien..
Op basis hiervan en de resultaten van de evaluatie zullen deze eisen opnieuw
worden bezien.Thans worden onder meer de voorbereidingen getroffen om te komen tot nadere
afspraken op het gebied van het antennebeleid en de bodemsanering. Daarnaast
wordt bezien of op het gebied van de verpakkingenproblematiek afspraken met
de sector neergelegd dienen te worden in een convenant. Kortom het convenant
is een goed en bruikbaar instrument, waarbij echter het kritisch bezien van
de effectiviteit van dit instrument in specifieke situaties geboden blijft.
Dit geldt ook voor andere instrumenten. Het convenant mag er ook niet toe
leiden dat noodzakelijke beleidsvernieuwingen worden belemmerd.Om de grote milieuproblemen op te lossen en de daartoe noodzakelijke transities
te realiseren, zijn in aanvulling op de bestaande instrumentenmix
nieuwe instrumenten nodig. De complexiteit en onzekerheden, die gepaard gaan
met transities, vragen om instrumenten die sturen op systeemniveau (bijvoorbeeld
het systeem van de energiehuishouding), zonder dat de overheid de keuze van
middelen bepaalt. Hiermee wordt het beroep op de eigen verantwoordelijkheid
versterkt. Logischerwijs zullen dan instrumenten, die sturen op effecten en
die gericht zijn op marktsturing (bijvoorbeeld verhandelbaarheid) een prominente
rol vervullen in de in te zetten mix van instrumenten.6Er wordt gesproken over internationale coördinatie
en afstemming. Kan aangegeven worden of nog andere afstemming en coördinatie
plaatsvindt, naast het proces dat zich in het kader van de VN en E4 ontwikkeld?
Wat voor knelpunten doen zich voor in het internationale coördinatie
en afstemmingsoverleg en waar bestaat de mate van consensus uit?Het succes van de aanpak van de grote internationale milieuproblemen zal
sterk worden bepaald door de mate van internationale overeenstemming, zowel
over de doelstellingen als over de maatregelen om die doelstellingen te realiseren.
Nederland kiest hierbij voor een eigen herkenbare opstelling en voor een actieve
rol op het internationale vlak. Om onderhandelingen op het geëigende
schaalniveau in beweging te krijgen en te houden zal Nederland met andere
landen allianties aangaan. Allianties met Europese partners ter ondersteuning
van de samenwerking binnen Europa en allianties van Nederland en andere Europese
partners met landen buiten de EU (OESO en niet-OESO-landen) teneinde voortgang
te boeken bij de onderhandelingen over mondiale milieuvraagstukken. Zie hiervoor
ook pagina 67 en 68 van het NMP4. De knelpunten bij de internationale coördinatie
hebben vooral te maken met de mate waarin meer landen bereid zijn om deze
milieuproblemen effectief aan te pakken. Dit kan te maken hebben met de mate
waarin consensus bestaat over de ernst en omvang van de milieuproblemen, de
verschillende (economische) achtergronden van de landen en de wijze waarop
de inspanningen voor het realiseren van de milieu-verbeteringen zijn verdeeld
over de verschillende landen. Dit speelt uiteraard vooral daar waar grote
milieuproblemen grensoverschrijdend zijn.7In NMP4 is het vervolg op NMP3 en heeft een visie op
de lange termijn van 30 jaar. Waarom is afgeweken van de concrete beleidsontwikkeling
voor de komende 4 jaar?In het NMP3 is geconstateerd dat voor een aantal grote milieuproblemen
de bestaande beleidsaanpak niet leidt tot voldoende oplossing van deze problemen.
Om die reden heeft het kabinet in het NMP4 een vernieuwing van de strategie
voor het milieubeleid ontwikkeld. Het NMP4 is aanvullend aan het NMP3. Het
NMP3 blijft van kracht voor zover in het NMP4 geen beleidswijziging is geformuleerd.De grote milieuproblemen zijn complex omdat oplossing ervan vraagt om
maatschappelijke veranderingsprocessen, die vaak niet tot de landsgrenzen
beperkt blijven. Het overwinnen van barrières die dit veranderingsproces
belemmeren vereist een lange termijn visie, met een over meerdere decennia
volgehouden pad naar duurzaamheid. Als eerste stap daartoe bevat het NMP4
een groot aantal concrete acties en voornemens. Deze zijn opgenomen in het
Werkdocument NMP4, dat als bijlage bij de VROM-begroting voor 2002 is gevoegd.8Een volgende regering moet over de leergelden besluiten.
Kan deze regering aangeven waarover we nu dan wel kunnen besluiten, en wat
afwijkt van de huidige financieringafspraken?Het getuigt van een wat sombere visie dat een volgende regering voor dit
NMP4 leergeld zal moeten betalen. Deze visie wordt niet gedeeld. Verwezen
wordt naar de paragrafen financiering aan het eind van de hoofdstukken 5,
6, 7, 8, 9 en 10, en naar de passages over financiering in hoofdstuk 11. Daaruit
blijkt zowel wat de consequenties zijn voor de begrotingen alsook waar een
beroep zal worden gedaan op ICES-gelden.Zie ook het antwoord op vraag 179.9Wat is het oordeel van de regering over de gepresenteerde
resultaten en berekeningen van Stichting Natuur & Milieu en Milieudefensie,
met als conclusie dat er sprake is van tien verloren jaren in het kader van
het milieu?Stichting Natuur & Milieu en Milieudefensie constateren dat er in
de jaren negentig milieusuccessen zijn geboekt op onder andere het gebied
van lucht en water. Deze successen zijn, naar de mening van deze organisaties,
voor het merendeel het gevolg van het beleid dat in de jaren zeventig en tachtig
in gang is gezet.In het NMP4 is geconstateerd dat het in gang gezette milieubeleid ook
in de afgelopen 10 jaar resultaten heeft opgeleverd. Een groot aantal milieuproblemen
uit de Urgentienota van 1972 is 30 jaar na dato beheersbaar. De emissies van
veel milieubelastende stoffen zijn de afgelopen twintig jaar substantieel
afgenomen, ondanks een sterke groei van productie en consumptie. Dit in tegenstelling
tot de periode 1960–1980, waarin de milieudruk steeds toenam: milieubeleid
heeft zin (zie ook NMP4, pagina 17). Het inzetten en volhouden van beleid
heeft daarbij pas op langere termijn effect. Mede daarom zijn in de jaren
negentig belangrijke beleidsnota's als de nota Milieu en Economie, het NMP3
en de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid verschenen.Voor echter een beperkt aantal hardnekkige milieuproblemen is het huidige
beleid onvoldoende, hetgeen ook in publicaties van het RIVM zoals de Milieubalans
2001 naar voren komt Deze problemen staan centraal in het NMP4. De vijfde
nota Ruimtelijke Ordening en het NVVP reageren met name op de ruimtelijke
ontwikkelingen in Nederland, zoals woningbouw, aanleg van bedrijfsterreinen
en infrastructuur.10De overheid prikkelt en heeft een voorbeeldfunctie
als het gaat om duurzaamheid. Kan worden aangegeven waar die voorbeeldfunctie
uit blijkt?Duurzaamheid bestaat uit drie dimensies: economie, ecologie en sociaal.
Veel van het regeringsbeleid is gericht op tenminste één van
de componenten. Kern van duurzame ontwikkeling is dat deze drie dimensies
in onderlinge balans worden beheerd en behouden. Dit vraagt om integrale afweging
en integraal beleid. Waar de kansen liggen om in projecten bij te dragen aan
twee of drie dimensies van duurzaamheid, moeten die gepakt worden. Enkele
voorbeelden van dit integrale beleid zijn:• Het grote steden beleid. Daarin wordt de combinatie van met name
economische groei en sociale kwaliteit gezocht. Ook milieu, in de vorm van
bijvoorbeeld bodemsanering en reductie geluidsoverlast, speelt een rol.• Het integraal meenemen van economische, sociale en milieu-aspecten
bij grote investeringsvoorstellen. Zo kan bijvoorbeeld het Project Mainport
Rotterdam worden genoemd, waarbij naast economische aspecten als de aanleg
van een nieuw bedrijventerrein ook 750 ha natuur- en recreatiegebied zijn
gepland.• Het beleid op het terrein van milieutechnologie (zoals de regeling Economie, Ecologie en Technologie). Met deze regeling wordt nieuwe
technologie ontwikkeld die economische potentie heeft en bijdraagt aan een
betere milieukwaliteit.• Het verkeers- en vervoersbeleid, waarbij bereikbaarheid (zowel
economisch als ook sociaal van belang), veiligheid en leefbaarheid belangrijke
uitgangspunten zijn.• Het landbouwbeleid, waarbij gestreefd wordt naar een duurzame landbouw,
met milieu- en diervriendelijke geteelde producten waarmee een gezonde boerenbedrijfstak
toekomst heeft.• Nederland is actief bij de uitwerking van het Cardiff-proces om
duurzaamheid in de verschillende EU-overleggen te verankeren, zoals bijvoorbeeld
in de Transportraad en de Industrieraad. Ook wordt ondersteuning aan andere
landen gegeven met de Subsidieregeling internationale samenwerkingmilieubeheer.Kan worden aangegeven waarom de verplichting om een vast percentage
groene stroom af te nemen niet in het NMP4 is opgenomen?De reden is dat het nadenken over een verplichtstelling van een percentage
hernieuwbare energie onderdeel is van een bredere herbezinning van het beleid
voor duurzame energie.De mogelijke verplichtstelling van een percentage hernieuwbare energie
is thans nog onderwerp van nader beraad. Het onderwerp wordt hiertoe op afzienbare
termijn in de Raad voor Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (RROM) aan de
orde gesteld. Ten behoeve hiervan wordt een advies van de Rijksmilieuhygiënische
Commissie (RMC) voorbereid.In het kader van verhandelbare emissies heeft het
RIVM voorgesteld om de CO2-uitstoot per persoon vast te stellen.
Hoe denkt de regering hierover?Begin dit jaar is een OECD-rapport gepubliceerd met verkenningen van de
mogelijkheden om binnen Europa de CO2-emissie ten gevolge van mobiliteit
sterk te reduceren. In het kader van die verkenningen, waaraan het RIVM heeft
meegewerkt, is de suggestie gedaan om gekoppeld aan mobiliteit een CO2-budget per persoon vast te stellen.Zoals bekend heeft het kabinet de Commissie Plafonnering CO2-emissies
(Commissie Vogtländer) geïnstalleerd. Deze commissie komt aan het
eind van dit jaar met een advies. In het advies zal naar verwachting ook aandacht
worden besteed aan de CO2-emissie van de verkeerssector. Het kabinet
zal binnen enkele maanden na verschijning van het advies met een reactie komen.Als het eventueel tot introductie van CO2-emissiehandel komt,
zal een dergelijk systeem stapsgewijs worden ingevoerd. Het vaststellen van
een systeem van emissiehandel op basis van CO2-emissie per persoon
zal dan niet de eerste stap zijn.14In hoeverre is rekening gehouden met de aangenomen motie-Van der
Steenhoven c.s (26 800 XI, nr. 19) dat het beleidsterrein materialenbeleid
in het NMP4 zou worden uitgewerkt, inclusief analyse, een set van doelstellingen
en voorstellen voor maatregelen? Waar is deze uitwerking terug te vinden?Op pagina 112 en 125 van het NMP4 wordt de rol van dematerialisatie in
het milieubeleid uiteen gezet mede als antwoord op genoemde kamermotie.15 en 47Voor het risicobeleid geldt dat een afweging wordt
gemaakt tegen maatschappelijke baten. Voor andere onderdelen van het NMP4
wordt het maken van een uitgebreide kosten-batenanalyse niet genoemd. Hoe
denkt de regering een dergelijke analyse (en dus een inzicht in
de doelmatigheid van beleidsmaatregelen) in alle milieuonderdelen te verankeren?Gaat de regering nu consequent de maatschappelijke
kosten en baten van beleidsmaatregelen integraal en expliciet in kaart brengen
en afwegen? Wordt dit ook wettelijk verplicht?In § 4.2 van het NMP4 is het beleidskader beschreven voor het milieubeleid.
Centraal hierin staat dat maatschappelijke kosten en baten integraal tegen
elkaar moeten worden afgewogen, ook voor andere onderdelen van het milieubeleid
dan het risicobeleid. Bij deze afweging worden de economische, sociale en
milieukosten in brede zin betrokken, zowel op de korte als op de lange termijn.Noodzakelijk is hierbij een goed beeld te krijgen van maatschappelijke
kosten en baten ten behoeve van het maken van een goede afweging bij het formuleren
van beleid en de inzet van instrumenten.Dit beleidskader geldt voor het volledige NMP4 beleid. De analyse van
maatschappelijke kosten en baten wordt steeds gemaakt bij de implementatie
van de nota en ander relevant kabinetsbeleid.Er wordt geen wettelijke verplichting ingevoerd.16De milieuschaarste komt onvoldoende in de prijzen tot
uitdrukking. Zou dit bijvoorbeeld betekenen dat, gezien de CO2-problematiek,
grijze stroom duurder zou moeten zijn dan groene stroom?Indien uitgegaan wordt van een absoluut CO2-plafond zal de
prijs van grijze stroom op termijn naar verwachting hoger komen te liggen
dan die van groene stroom, een en ander mede afhankelijk van in te zetten
instrumenten.17Waarom is het preventieve bodembeschermingsniveau nog
niet overal op orde? En waar is dit dan nog niet op orde?Het preventieve bodembeschermingsniveau is qua regelgeving op orde, doordat
er algemene maatregelen van bestuur zijn voor de belangrijkste bedreigingen,
er vergunningvoorschriften zijn voor grote installaties en aanvullend de zorgplichtbepalingen
uit de Wet milieubeheer gelden. Het beleid verkeert nu in een implementatie-
en evaluatiefase. Slechts voor een beperkt aantal locale bronnen is het beleid
nog in ontwikkeling. Met name betreft dit de circa vierduizend oude stortplaatsen,
waarvoor een traject van monitoring is afgesproken.18Wat zijn de oorzaken van het wisselend beeld van de
cluster verkeer en vervoer en infrastructuur voortkomend uit de evaluatie
van de nota Milieu en Economie?Het wisselend beeld in de evaluatie van de nota Milieu en Economie voor
het cluster verkeer en vervoer vloeide voort uit een verschil in tempo dat
tussen personen- en goederenvervoer werd geconstateerd. Zowel voor het goederenvervoer
als het personenvervoer is sindsdien op basis van het gedachtengoed van de
Nota Milieu en Economie een nieuwe aanpak ontwikkeld, die inmiddels resultaten
oplevert. Bij het personenvervoer zijn onder meer bedrijven uit de autowereld
zelf met initiatieven gekomen. Bij het goederenvervoer is gestart met een
gezamenlijke programmatische aanpak van overheid en marktpartijen in het kader
van het NVVP. Met name het programma Verantwoord Ondernemen en Nederland Innovatieland
passen hierbinnen. 19Er wordt gesproken van weinig aansluiting van de boegbeelden
uit de nota Ecologie-Economie. In de conclusie is te weinig aandacht voor
de rol van de overheid. Kan de regering aangeven waaruit dat blijkt?Bij het opstellen van de nota Nota Milieu en Economie en de uitvoering
ervan is aandacht besteed enerzijds aan de aanpak met boegbeelden en anderzijds
aan generiek overheidsbeleid. De evaluatie van de Nota Milieu en Economie
geeft aan dat een aanpak zoals in de Nota Milieu en Economie is beschreven
vruchtbaarder wordt indien een aanpak met boegbeelden wordt ondersteund met
generiek beleid met name gericht op het internaliseren van de milieukosten.
Met generiek beleid krijgen actoren prikkels waardoor men meer belang krijgt
oplossingen te kiezen, waarin ambities van milieu en economie zoveel mogelijk
samengaan.In de transitie aanpak die in het NMP4 is opgenomen, zal gewerkt worden
met maatschappelijke initiatieven, ondersteunt met generiek overheidsbeleid
en «vraaggestuurde» instrumenten ontwikkeling.20Kan de regering aangeven hoe de lessen van het CPB
aansluiten bij het nieuwe beleid van transities?Bijvoorbeeld de les dat autonome ontwikkelingen vaak een grote rol spelen
bij verbetering van milieuprestaties. In de aanpak met transities wordt meer
dan in het verleden gekeken naar samenhangen op het systeemniveau. Dit betekent
dat een betere inschatting gemaakt wordt van autonome ontwikkelingen en dat
meer rekening wordt gehouden met onzekerheden. Met deze inzichten kan de effectiviteit
van de inzet van het overheidsbeleid worden vergroot.Er is daarnaast een aantal lessen over het formuleren van doelstellingen
en de inzet van instrumenten. De transitie aanpak brengt met zich mee dat
ambities voor de lange termijn voor meerdere relevante beleidsterreinen of
actoren een rol spelen. Doordat er in het beleid rekening wordt gehouden met
meerdere maatschappelijke ambities zal het eenvoudiger zijn om tijdig te komen
tot een adequate instrumentering van het beleid.21, 51, 52 en 170Welke concrete stappen onderneemt de regering om milieukosten
in prijzen te internaliseren?Hoe gaat de regering concreet invulling geven aan de
kosten van nationale milieuproblemen?De consument heeft een dominante positie in de keuze
die gemaakt kunnen worden om duurzaamheid te bevorderen. Door internaliseren
van de kosten in de prijzen kan bewustwording worden bevorderd. Is er inzicht
op welke wijze internaliseren kan worden bereikt?Hoe kunnen concreet de kosten voor behoud van de kwaliteit
van de leefomgeving doorberekend worden aan de veroorzaker?Het internaliseren van de milieukosten kan gebeuren met behulp van regulerende
instrumenten en van marktconforme instrumenten. Regulerende instrumenten zijn
onder andere algemene gebods- en verbodsbepalingen of convenanten. Voorbeelden
van marktconforme instrumenten zijn «groene» belastingen en heffingen,
maar ook verhandelbare emissies. Veel instrumenten worden al aangewend om
de kosten voor het milieu te internaliseren in de prijzen van goederen en
diensten. De manier waarop milieukosten worden geïnternaliseerd is afhankelijk
van de vraag of er sprake is van internationale dan wel nationale milieuproblemen.
Daarnaast is de keuze van een instrument afhankelijk van de effectiviteit
en efficiency om bij een bepaald milieuprobleem de kosten te internaliseren. Op verschillende terreinen wordt momenteel gewerkt aan de concrete invulling
daarvan.De discussie rond de rapporten van de Commissie de Waard en de Commissie
Vogtländer zal meer duidelijkheid geven over de stappen die genomen kunnen
worden om te komen tot het internaliseren van de milieukosten in het kader
van het terugdringen van de CO2-emissies. Ook wordt in het kader
van het transport en opslag van gevaarlijke stoffen bekeken hoe het indirecte
ruimtebeslag dat gepaard gaat met deze activiteiten kan worden geïnternaliseerd.
Daarnaast streeft de regering ernaar voor het personenvervoer de vaste fiscale
lasten grotendeels te variabiliseren door er een kilometerheffing van te maken
die gedifferentieerd wordt naar gewicht en brandstofsoort in dezelfde mate
als in het huidige systeem. In een later stadium kan ook gedifferenteerd worden
naar tijd en plaats. Het doel is hierbij de kosten van mobiliteit zo direct
mogelijk en naar werkelijk gebruik in rekening te brengen bij de gebruiker.
Voor het wegvervoer is het internaliseren van de externe kosten het streven.
Hiervoor is een kilometerheffing eveneens een instrument. In een beleidsnota
die uw Kamer zal ontvangen, zal nader worden ingegaan op de vormgeving van
de kilometerheffing.22Gesteld wordt dat uit cases blijkt dat normen en regels
ook vaak niet gerealiseerd worden bij marktconforme instrumenten. Op welke
cases wordt gedoeld?Het CPB heeft in het kader van de voorbereiding van het NMP4 een maatschappelijk
economische analyse van vier hardnekkige milieuproblemen uitgevoerd. Deze
analyse is in november 2000 uitgebracht onder de titel «Naar een efficiënter
milieubeleid». De vier cases die zijn geanalyseerd zijn:• Vermesting en verzuring in de landbouw• Klimaatverandering• Verzuring in het verkeer en vervoer• Geluidhinder rond SchipholOverigens heeft de conclusie van het CPB dat normen en regels ook vaak
niet gerealiseerd worden bij marktconforme instrumenten betrekking op het
prijsbeleid, zoals heffingen. Voor dit beleid bestaat er onzekerheid over
het bereiken van beleidsdoelstellingen doordat enerzijds de gevoeligheid van
maatschappelijke actoren voor prijzen niet altijd goed kan worden ingeschat
en anderzijds er maatschappelijke weerstand kan ontstaan tegen het inzetten
van prijsbeleid bij de groepen die hierdoor worden geraakt.23Europese besluitvorming in het kader van duurzaamheid
valt niet onder meerderheidsbesluitvorming. Hoe wordt de samenwerking geïntensiveerd
binnen de EU, en hoe wordt milieudiplomatie ingezet om een Europees duurzaamheidsbeleid
te ontwikkelen?Besluitvorming op de verschillende deelgebieden van duurzame ontwikkeling,
waaronder milieu, vindt over het algemeen wel plaats onder meerderheidsbesluitvorming.
Conclusies die door de Europese Raad worden aangenomen moeten volgens het
Verdrag met unanimiteit worden genomen. Aanpassing daarvan zou in een volgende
Intergouvernementele Conferentie (IGC) aan de orde kunnen komen. De samenwerking
binnen de EU wordt onder andere geïntensiveerd door het sluiten van coalities
met andere landen op de verschillende sectorale terreinen. Om een Europees
duurzaamheidbeleid te ontwikkelen zijn onder andere indicatoren en een duurzaamheidstoets
in voorbereiding. In de verklaring van Göteborg is aangegeven dat voor
de Europese Raad van Laken (december 2001) een duurzaamheidstoets
op belangrijke Commissievoorstellen door de Commissie moet worden voorbereid.
Bovendien zullen door de Europese Raad van Laken milieu- en duurzaamheidsindicatoren
moeten worden aangenomen, die worden toegevoegd aan de structurele indicatoren
op economisch en sociaal terrein, als voorbereiding op de Voorjaarsbijeenkomsten
van de Europese Raad.24Zijn er plannen om een Europees milieuplan (EMP) te
ontwikkelen met concrete doelstellingen in de tijd, en zo ja, hoe ver is men
met de ontwikkeling? Zo nee, waarom niet?Op het moment is een 6e Milieuactieprogramma in voorbereiding. Dit programma
heeft een looptijd tot 2010. In juni is in de Milieuraad een Gemeenschappelijk
Standpunt hierover bereikt; het Europees Parlement zal een advies in tweede
lezing hierover voorbereiden (dit najaar te verwachten). Vervolgens zal aan
de hand van deze amendementen van het EP, samen met het EP gekeken gaan worden
of er een gezamenlijk Besluit hierover mogelijk is. In de aanloop naar het
Gemeenschappelijk Standpunt heeft Nederland zo veel mogelijk gepleit voor
concrete doelstellingen en tijdpaden. In het Gemeenschappelijk Standpunt staan
nu een zevental thematische actieplannen aangekondigd met een duidelijk tijdpad.25Welk percentage van het duurzaamheidsbeleid wordt niet
door de EU bepaald?Het is niet mogelijk om aan te geven welk deel van het duurzaamheidsbeleid
door de EU, dan wel de lidstaten binnen de EU en andere landen buiten de EU
wordt bepaald. Het is een samenspel, waarbij de invloed van de EU als geheel
in de toekomst zal groeien. Daarom zal Nederland, samen met andere landen,
zich inzetten om het beleid van de EU verder te verduurzamen.26Hoe staat het met de aansluiting van nieuwe EU-landen
op het EU-programma?Bij de ontwikkeling van nieuw EU-beleid worden de kandidaat-lidstaten
in toenemende mate betrokken. Voorafgaand aan de presentatie van een voorstel
voor een 6e Milieu-actieprogramma zijn milieuministeries, maar ook andere
belanghebbenden als NGO's uitgebreid geconsulteerd.Tijdens de Europese Raad van Nice is het perspectief geboden dat de eerste
groep van kandidaat-lidstaten toe zal kunnen treden voor de volgende Europese
verkiezingen, dat wil zeggen in 2004. Op dit moment worden de onderhandelingen
gevoerd.• Met de volgende kandidaat-lidstaten is het hoofdstuk milieu (voorlopig)
afgesloten: Slovenië, Hongarije, Tsjechië, Estland, Litouwen, Cyprus.
Gemiddeld genomen zijn met deze kandidaat-lidstaten overgangstermijnen overeengekomen
ten aanzien van 2 á 3 kapitaalsintensieve richtlijnen als inzake «Grote
Stookinstallaties«, «Stedelijke Afvalwaterzuivering» en
«Verpakkingen».• Met de volgende kandidaat-lidstaten is het hoofdstuk milieu nog
open: Polen, Letland, Slowakije, Malta, Bulgarije. Naar verwachting zal het
aantal overgangstermijnen voor Polen groter zijn.• Met Roemenië is het hoofdstuk milieu nog niet geopend, naar
verwachting zal dit voor het einde van het jaar gebeuren. De Nederlandse onderhandelingsinzet is er op gericht om waar mogelijk
flexibiliteit te bieden met het oog op snelle toetreding. Bij de overname
van het «milieu-acquis» spelen de volgende criteria een rol:• mondiale en grensoverschrijdende effecten;• interne markt;• onomkeerbare situaties (bijvoorbeeld met betrekking tot biodiversiteit)• volksgezondheid.Voorafgaand aan de Top van Laken op 14 en 15 december 2001 zal de Tweede
Kamer middels een kabinetsnotitie worden betrokken bij de actuele beleidsinzet.27Is er een beeld van de wijze van financiering van de
milieu-actieprogramma's in de kandidaat-lidstaten?De kandidaat-lidstaten formuleren zgn. Nationale programma's voor de overname
van het acquis, de bestaande wetgeving in de EU. Op grond van de Europese
Raad van Berlijn in 1999 is voor de periode van 2000–2006 een jaarlijks
budget beschikbaar van 3120 M€ voor de drie toetredingsinstrumenten:• 1 560 M€ voor PHARE (Polish Hungarian Aid for Reconstruction
of Economies), dat betreft met name institutionele versterking voor toetreding
algemeen, waar milieu onderdeel van uitmaakt.• 1 040 M€ voor ISPA (Instrument for Structural Policies
for Pre-accession Countries), dat voor de helft aan transport en voor de helft
aan milieuprojecten wordt besteed• 520 M€ voor SAPARD (Special Accession Programme for Agriculture
and Development), dat landbouwprojecten betreft.De huidige schattingen zijn dat overname van het gehele milieuacquis de
kandidaat-lidstaten zo'n 80 tot 120 miljard Euro zal kosten (Turkije, Cyprus
en Malta niet meegerekend). Dit komt neer op een jaarlijkse investering van
zo'n 10 miljard Euro. Hieruit vloeit voort dat het overgrote deel van de investeringen
benodigd voor toetreding afkomstig zijn uit de kandidaat-lidstaten zelf.28In het NMP4 wordt geconstateerd dat een gebrek aan
economische prikkels en beleidsmatige sturing in de industrielanden de grootschalige
overschakeling op duurzame energiedragers verhindert. Welke concrete activiteiten
gaat de regering ondernemen om deze drempels te overwinnen?Om deze drempels te kunnen slechten, zijn naast bestaande instrumenten
ook instrumenten nodig die via de markt sturen gekoppeld aan harde doelstellingen.
Met name het vervolgen van het ingezette beleid met betrekking tot emissiehandel
en/of heffingen op milieugrondslag zijn in toenemende mate van belang om voor
de periode na 2010 vergaande emissiereducties te kunnen realiseren en de beoogde
transitie naar een duurzame energiehuishouding te doen slagen. Het is daarbij
van groot belang dat deze instrumenten ook in internationaal verband vorm
krijgen.Thans is een advies van de Commissie Vogtländer inzake een nationaal
systeem voor emissiehandel in broeikasgassen in voorbereiding. Dit advies
wordt nog dit kalenderjaar afgerond. Het advies van werkgroep Vergroening
van het fiscale stelsel II (werkgroep De Waard) is thans gereed. Op grond
hiervan zal het kabinet eerst conclusies formuleren opdat in de volgende kabinetsperiode
definitieve besluiten worden genomen over de verdere invoering en vormgeving
van deze instrumenten. 29Op het punt van de ecologische voetafdruk wordt gesteld
dat Nederlanders onder het wereldgemiddelde zitten, mede als gevolg van de
hoge landbouwproductiviteit. Leidt extensivering van de landbouw in de praktijk
tot een grotere ecologische voetafdruk? Kan hierop een toelichting worden
gegeven?Extensivering van de landbouw bij gelijk blijvende consumptie, leidt tot
een groter ruimtegebruik. Voor een belangrijk deel zal het daarbij gaan om
ruimte in Nederland zelf.Echter de ecologische voetafdruk gebaseerd op alleen het ruimtegebruik
zegt niets over de duurzaamheid van de «voetafdruk» en het gaat
er ook niet om een Nederlandse voetafdruk elders hoe dan ook tegen te gaan.
Het gaat erom dat die voetafdruk duurzaam is, dat wil zeggen geen afwenteling
en onbetaalde rekeningen, maar verantwoordelijkheid dragen door alle werkelijke
kosten, ecologische en sociaal-economische, zelf te betalen.30Door toenemende recreatie in ruige natuurgebieden neemt
de kans op ziekten toe. Ook kan milieuvriendelijke wonen negatieve effecten,
zoals legionella, met zich meebrengen. Welke beleidsconclusies verbindt de
regering aan deze constateringen?Voor de aanpak van deze en andere risico's voor de volksgezondheid wordt
een beleidsprogramma milieu en gezondheid gestart. Met dit beleidsprogramma
wil de overheid mogelijke gevaren en risico's eerder signaleren, beter luisteren
naar maatschappelijke signalen, beter met de burger communiceren over gevaren
en risico's en eerder afdoende maatregelen nemen. In het beleidsprogramma
worden 3 sporen van beleid uitgewerkt:• onderzoeksprogramma milieu & gezondheid• risico's eerder signaleren• risico communicatie31Wordt het voorstel van de Commissie Integraal Waterbeheer
voor een proefperiode waarin toxisch blauwwier wordt gemeten door de regering
overgenomen, en wat wordt op het vlak van parasieten ondernomen?Het blauwalgenprotocol is inderdaad door CIW5 goedgekeurd en onder waterbeheerders
verspreid. Ook door de Gezondheidsraad wordt dit beleid ondersteund. Het betreffende
advies over zwemmen in oppervlaktewater wordt eind 2001 verwacht. Voor parasieten
is nog geen specifiek beleid geformuleerd. Wel wordt er actie door de beheerder
ondernomen als er door zwemmers klachten worden gemeld bij de GGD. Er gaat
dan bijvoorbeeld een waarschuwing uit.32Welke beleidsconclusies trekt de regering uit het cumulatief
effect van milieuproblemen? Hoe verhoudt zich deze cumulatie tot de wens voor
verdere verdichting in het stedelijk gebied?Een belangrijke beleidslijn in het NMP is gebiedsgericht beleid om de
kwaliteit van de leefomgeving te verhogen. Voor een grotere samenhang in het
beleid moeten verschillende overheden afspraken maken over de gewenste verbeteringen
per gebied. Daarmee kunnen voor stedelijke gebieden andere keuzes worden gemaakt,
dan voor landelijke gebieden. Vervolgens kunnen bij de stad passende maatregelen
geconcentreerd op de prioriteiten worden ingezet. De cumulatie van milieuproblemen
en andere problemen belemmeren de sociaal-economische ontwikkeling
van stedelijke gebieden. Voor stedelijke vernieuwing is een extra impuls nodig,
zo blijkt uit de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening en de Nota Wonen. Ter advisering
liggen bij de ICES departementale en regionale voorstellen om de milieudruk
in steden en verbeteringen op andere terreinen te realiseren. Het nieuwe kabinet
zal hierover besluiten. De aanpak zal neerslaan in met name het Grote Stedenbeleid
en de regiocontracten. Verdere verdichting is doorgaans verenigbaar met de
wens voor een betere milieukwaliteit, zoals ook blijkt uit de Stad en Milieu
benadering. Verdere verdichting in de stad spaart ruimte buiten de stad en
draagt zo ook bij aan de kwaliteit van de leefomgeving. Indien verenigbaarheid
niet mogelijk is, zoals bijvoorbeeld het geval kan zijn in de relatie verdichting-hoofdinfrastructuur,
zal een afweging gemaakt moeten worden met in achtneming van milieu- en veiligheidseisen.33, 135, 140, 143 en 144Hoe verhoudt zich het risicobeleid, met de gewenste
afstanden tussen bedrijfslocaties en woningen of kantoren, tot de wens voor
verdere verdichting in het stedelijk gebied?Het bevoegd gezag kan van de oriënterende waarde
van het groepsrisico afwijken. Is geïnventariseerd op welke plaatsen
daarvan sprake is?Hoe zijn de eventuele gevolgen voor het ruimtelijk
binnenstedelijk beleid meegenomen in de afweging tussen de verschillende beleidsopties,
waaronder het beperken van het vervoer van gevaarlijke stoffen?Er wordt ten aanzien van de risiconorm geen onderscheid
gemaakt tussen nieuwe en bestaande situaties. Tot welke saneringsoperaties
zal dit leiden? Kan een inschatting worden gemaakt van de omvang en de kosten?
Hoe denkt de regering uitvoering te geven aan dit beleid? Hoe denkt de regering
over de kritiek van de vier grote steden, die stellen dat de consequenties
(vooralsnog) onaanvaardbaar zijn?Gesproken wordt over een afwegen van groepsrisico's
tegen maatschappelijke baten. Wat betekent dit concreet voor bestaande stedelijke
gebieden? Kan de regering deze betekenis uitwerken aan de hand aan van de
cases Rotterdam CS, Kralingse Zoom en de Alexanderknoop, allen in Rotterdam?Tussen het risicobeleid en de wens tot stedelijke verdichting bestaat
een spanning. In specifieke situaties zullen keuzes moeten worden gemaakt.
In deel 3 van de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening zal worden vastgelegd hoe
de interventiestrategieën voor intensiveren, combineren en transformeren
te verenigen zijn met het externe veiligheidsbeleid. Kernpunten zijn: kennis
van veiligheidsrisico's vroegtijdig inbrengen in het ruimtelijk planproces;
voorrang geven aan bron- en inpassingsmaatregelen en onderscheid maken tussen
het voorkomen van nieuwe onveilige situaties en het saneren van bestaande
onveilige situaties.De verschillende beleidsopties zullen mede worden beoordeeld naar het
effect dat zij hebben op het ruimtelijk beleid voor de binnensteden, zoals
dat o.a. in de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening is vastgelegd. De keuzes die
hier uit voortvloeien zullen in een aantal gevallen het beperken van het vervoer
van gevaarlijke stoffen tot gevolg zullen hebben, maar in andere gevallen
beperkingen opleggen aan stedelijke verdichting wanneer het vervoer van gevaarlijke
stoffen belangrijker wordt geacht.De beleidslijn van het internaliseren van maatschappelijke kosten van
onder meer indirect ruimtebeslag moet ertoe bijdragen dan de spanning tussen
risicobeleid en stedelijke verdichting op termijn minder wordt, omdat dan
andere afwegingen worden gemaakt door de veroorzakers van het risico's.In het NMP4 is reeds een eerste schatting gegeven van de omvang van de
saneringsoperatie met betrekking tot inrichtingen als gevolg van het toepassen van in eerdere NMP's vastgelegde veiligheidsnormen.Ter voorbereiding
van in het NMP4 genoemde amvb's externe veiligheid voor inrichtingen en voor
transport, wordt onderzocht met welke knelpunten rekening moet worden gehouden,
met name ook in relatie met vervoer van gevaarlijke stoffen (quick scan onderzoek).
De gevolgen voor een aantal sleutelprojecten waaronder Rotterdam CS worden
in het onderzoek in globale zin meegenomen. Het onderzoek wordt dit najaar
afgerond. Pas dan is meer inzicht te geven in concrete knelpunten en in de
omvang van saneringsoperaties. (zie ook vragen 139 en anderen)34Schepen zonder dubbele scheepswanden zullen in de komende
jaren uit de vaart worden genomen. Per wanneer mogen deze schepen zich niet
meer op het water vertonen?In 2015 zullen alle niet-dubbelwandige olietankers uit de vaart zijn genomen,
en wel overeenkomstig het volgende schema, dat op 27 april 2001 door het Marine
Environment Protection Committee van de Internationale Maritieme Organisatie
resolutie MEPC 95(46) is aangenomen. De resolutie is een amendement op de
bestaande regulation 13G van annex 1 het Marpol-verdrag.Het amendement bevat een uitfaseringsschema voor 3 categorieën enkelwandige
olietankers:• Categorie 1 zijn olietankers van meer dan 20 000 ton laadvermogen
zonder beschermende maatregelen tegen aanvaring of stranding.• Deze categorie wordt in de jaren 2003 – 2007 uitgefaseerd.• Categorie 2 zijn olietankers van meer dan 20 000 ton laadvermogen
met beschermende maatregelen tegen aanvaring of stranding.Deze categorie wordt in de jaren 2003 – 2015 uitgefaseerd.Categorie 3 zijn olietankers uit categorie 1 en 2, maar met een laadvermogen
van 5000 -20 000 ton laadvermogen. Deze categorie wordt eveneens in de
jaren 2003–2015 uitgefaseerd.35Voor de veertien knelpuntemplacementen worden maatregelen
voorzien. Welke emplacementen zijn dit?Het gaat om de volgende emplacementen:Amersfoort, Rotterdam-IJsselmonde, Roosendaal, Venlo, (tranche 1) Hengelo,
Maastricht, Sas van Gent, Sittard (tranche 2) Almelo, Delfzijl, Deventer,
Arnhem Goederen (tranche 3) en Roermond en Arnhem Berg.Aan maatregelen voor de vier emplacementen in tranche 1 is de afgelopen
jaren reeds uitvoerig aandacht besteed; voor de emplacementen in tranche 2
zal dit vooral in 2001 gebeuren. De emplacementen in tranche 3 zijn minder
spoedeisend; deze worden ná 2001 aangepakt.De laatste twee emplacementen (Roermond en Arnhem-Berg) worden niet langer
als PAGE-relevant beschouwd. Roermond vanwege een later geconstateerde berekeningsfout
en Arnhem Berg vanwege separaat van het PAGE traject uitgevoerde infrastructurele
aanpassingen.36Volgens Railion betekent de sluiting van bepaalde emplacementen
en/of sluiting van bepaalde routes de facto een verbod van vervoer per spoor.
Kan de regering hierop een reactie geven?Zoals in de recente brief over het kabinetsbeleid inzake externe veiligheid
(vergaderjaar 2001–2002, 26 604, nr. 13) is aangegeven zal het
vervoer van gevaarlijke stoffen per spoor worden gereguleerd. Er zullen spoorroutes
worden aangewezen waar het vervoer niet is toegestaan, routes waarbij het vervoer gebonden zal worden aan grenzen en routes waar het vervoer
van gevaarlijke stoffen wordt toegestaan. Over de uitwerking hiervan wordt
de Tweede Kamer naar verwachting nog dit jaar geïnformeerd.Voor wat betreft de spoorwegemplacementen zullen in het reeds afgesproken
PAGE-traject dat loopt tot 2006 maatregelen worden doorgevoerd, met het bevoegd
gezag afspraken worden gemaakt ten aanzien van de in de toekomst nog toegestane
vervoersmogelijkheden en afspraken worden gemaakt ten aanzien van de randvoorwaarden
voor de ruimtelijke ordening in de omgeving van het emplacement. Ook de financiering
van de verplaatsing van spoorweg- emplacementen, waarover een volgend kabinet
beslist in het kader van ICES, speelt een belangrijke rol. In aanvulling op
het PAGE-traject zal, zoals in bovengenoemde brief is aangegeven, de mogelijkheid
worden onderzocht om via milieuvergunningen over te gaan tot regulering van
rangeeractiviteiten met wagons met de belangrijkste gevaarlijke stoffen op
de betreffende emplacementen.Het voorgaande betekent niet de facto een generiek verbod van vervoer
per spoor. Wel dient de vervoersstroom te passen binnen de grenzen die ten
aanzien van de veiligheid worden gesteld.37Zal ondanks de strengere emissie-eisen de NOx-uitstoot
toch niet toenemen, onder meer door de groei van het wegverkeer?In het jaar 2000 bedroeg de NOx-emissie voor alle doelgroepen tezamen
421 kton, waarvan 283 voor rekening kwam van het verkeer (RIVM, Milieubalans
2001).Voor het jaar 2020 heeft het RIVM een NOx-emissie berekend die, afhankelijk
van het gebruikte scenario, tussen de 260 en 300 kton ligt. Het verkeersaandeel
bedraagt daarbij 150–200 kton. Dit is echter aan de hoge kant, gelet
op de verdere penetratie in het wagenpark van voertuigen die voldoen aan de
huidige en toekomstige EU-normen voor NOx. Zowel de totale NOx-emissie als
de verkeersemissie nemen dus af. De strengere emissie-eisen hebben een groter
effect dan de volumegroei (RIVM, Nationale Milieuverkenning 2000–2030).De nationale doelstelling voor NOx in 2010 is in het NMP4 gesteld op 231
kton. De taakstelling voor de sector verkeer in NMP4 en NVVP is vastgesteld
op 150 kton in 2010.Voor 2030 zijn door het RIVM alleen scenarioberekeningen voor de totale
emissie gemaakt. Deze komen uit op 280–340 kton. Ook hier is dus nog
steeds een afname ten opzichte van 2000, maar wel een toename ten opzichte
van 2020.NMP4-transitiebeleid is in deze berekeningen nog niet verwerkt. De richtinggevende
doelstellingen voor 2030 uit het NMP4 – die wèl uitgaan van transities –
reiken tot 70–120 kton, daarmee de dalende trend 2000–2020 voortzettend.38, 172 en 173Uit berekeningen van het RIVM blijkt dat, bij ongewijzigd
beleid, in 40% van de natuurgebieden van de EHS het geluidsniveau hoger zal
zijn dan het natuurlijke achtergrondniveau. Waarom ontbreekt dan een doelstelling
voor het landelijk gebied?In het NMP4 wordt gesteld dat de geluidbelasting van
woningen niet hoger mag zijn dan 70 dB. De huidige streefwaarde is 50 of 55
dB. 75% van de woningen ondervindt volgens het RIVM geluidhinder van meer
dan 50 dB. Is de streefwaarde daarom verlaagd?Kan de regering het doel «forse verbetering van
de akoestische kwaliteit in het stedelijke gebied in 2010» nader preciseren
Welke maatregelen wil zij nemen om de akoestische kwaliteit in de EHS te verbeteren? In het NMP4 is een nieuwe doelstelling geformuleerd voor het geluidsbeleid,welke
correspondeert met het MIG-kader. Dit was nodig omdat in NMP3 werd geconstateerd
dat de bestaande doelstelling te ambitieus was.Als basis voor de nieuwe doelstelling is ervoor gekozen te komen tot gebiedsgericht
geluidbeleid, waarbij gestreefd wordt naar de passende akoestische kwaliteit
die bij een gebied of functie hoort. Het NMP legt een ondergrens vast waaraan
in ieder geval moet worden voldaan. Het is verder aan de gemeente of provincie
de kwaliteitsambities (daarboven) te formuleren en te realiseren.EHS en landelijk gebied:Voor de akoestische kwaliteit in de EHS is als doelstelling geformuleerd
dat deze in 2010 niet is verslechterd ten opzichte van 2000. In 2030 moet
de gewenste akoestische kwaliteit in de EHS-gebied zijn gerealiseerd. Ook
voor de rest van het landelijk gebied geldt dat in 2030 de gewenste akoestische
kwaliteit gerealiseerd moet zijn. Maatregelen die worden ingezet zijn bijvoorbeeld
dubbellaags ZOAB en ruimtelijke ordeningsmaatregelen. Het rijk zal zich op
Europees niveau inzetten voor het aanscherpen van eisen aan voertuigen.Stedelijk gebied en woningen:Ook voor woningen geldt dat de gewenste akoestische kwaliteit gebiedsgericht
zal worden bepaald. Verschillende groepen mensen stellen verschillende eisen
stellen aan akoestische situaties bij de woning. De lokale overheid kan door
middel van maatwerk de differentiatie in de leefomgeving realiseren. Het rijk
stelt hierbij als grens dat geluidsniveau niet hoger mag zijn dan 70 dB(A).
In het wetsvoorstel MIG is de streefwaarde van 50 dB(A) voor het stedelijk
gebied opgenomen als richtwaarde.39Zelfs als de doelstellingen voor ozon en fijn stof
gehaald zouden worden, zullen ze nog te hoog zijn en leiden tot de aantasting
van de gezondheid van de bevolking. Waarom worden er dan geen strengere eisen
gesteld?Bij de huidige wetenschappelijke inzichten bestaan er geen veilige concentraties
voor fijn stof en ozon. Voor de lange termijn bestaat het doel er dan ook
uit het natuurlijke achtergrondniveau zo dicht mogelijk te benaderen. Hierop
zijn de richtinggevende doelstellingen voor 2030 gebaseerd, welke gerealiseerd
dienen te worden in het kader van de transitie naar een duurzame energie huishouding.In het kader van de EU wordt de komende jaren nader bezien welke luchtkwaliteitdoelstellingen
mede in relatie tot de NEC richtlijn nagestreefd worden op Europees niveau.
Met het bestaande NMP3 beleid wordt reeds een grote inspanning gedaan om de
emissies van VOS, NOx en fijn stof terug te dringen. Met de in NMP4 beschreven
transitie naar een duurzame energie huishouding wordt een verdergaande inspanning
gerealiseerd. Echter de concentratie van deze stoffen in ons land wordt ook
in sterke mate veroorzaakt door emissies buiten Nederland. Bovendien is het
verkeer een belangrijk bron. Emissiereductie bij het verkeer moet met name
plaatsvinden door internationaal vastgestelde emissie-eisen voor voertuigen.40Is transitie een maatschappelijk veranderingsproces
waarbij technologische, economische, sociaal-culturele en institutionele veranderingen
op elkaar inwerken, die zodoende een proces van duurzame ontwikkeling versterken? Ja. Transities kunnen gezien worden als systeeminnovaties, gericht op
het bereiken van een duurzame situatie, en daarmee bijdragend aan een proces
van duurzame ontwikkeling. Dergelijke systeeminnovaties zijn per definitie
zo ingrijpend dat sprake zal zijn van alle in de vraag genoemde veranderingen.41Hoe moeten de kwaliteitsbeelden geïnterpreteerd
worden? Zijn dit vage, flexibele wensen van de regering, of gaat er een duidelijke
sturing voor het overheidshandelen van uit?De kwaliteitsbeelden zijn geen vage, flexibele wensen. Er gaat sturing
van uit bijvoorbeeld op het overheidshandelen. De kwaliteitsbeelden drukken
de algemene milieu-ambitie uit die het kabinet binnen het gehele milieubeleid
nastreeft.De realisatie van deze kwaliteitsbeelden stelt eisen aan de kwaliteit
van het milieu in termen van bijvoorbeeld de kwaliteit van bodem, water en
lucht. Deze milieukwaliteitscondities, die kunnen worden afgeleid van de kwaliteitsbeelden,
zijn ook vermeld in het NMP4 . De milieukwaliteitscondities zijn op hun beurt
de basis voor de hoeveelheid aan emissies die in het milieu kunnen worden
gebracht. Uitgaande van de milieukwaliteitscondities zijn zodoende lange termijn
ambities in de vorm van richtinggevende doelstellingen bepaald voor de milieuproblemen
waarop het NMP zich richt, die zodanig zijn dat deze corresponderen met de
realisatie van de kwaliteitsbeelden.42, 137, 142, 147 en 162Waarom moet het groepsrisico worden afgewogen op basis
van kosten en baten, en geldt dit niet voor het plaatsgebonden risico?Wat is het minimale beschermingsniveau voor burgers
met betrekking tot gevaarlijke stoffen?Hoe worden de incidentele gevallen bepaald, waarvoor
het verschil tussen bestaande en nieuwe situaties ten aanzien van risiconormen
gehandhaafd blijft?De oriënterende waarde van het groepsrisico is
in de maatschappelijke afweging een ijkpunt. Hoe denkt de regering willekeur
te voorkomen?Is het waar dat de mogelijkheid bestaat om af te wijken
van de normen voor het individueel risico op basis van een ministeriële
ontheffing? Zo ja, kan hierop een toelichting worden gegeven?Het plaatsgebonden risico geeft burgers een minimum beschermingsniveau
met betrekking tot risicovolle activiteiten. De veiligheid voor het individu
dient los te staan van de maatschappelijke baten van een bepaalde, specifieke
activiteit, een kwestie van beschaving en fatsoen. Welk niveau van bescherming
daarbij in het algemeen is gekozen heeft zijn beslag gekregen in het NMP1.
Door het plaatsgebonden risico vast te leggen als grenswaarde wordt de veiligheid
van de individuele burger gegarandeerd als minimaal beschermingsniveau.Voorop staat dan ook dat geen generieke uitzonderingsgronden in de aangekondigde
regelgeving zullen worden opgenomen met betrekking tot de grenswaarde voor
het plaatsgebonden risico voor bestaande en nieuwe situaties. Van het opheffen
van het verschil tussen bestaande en nieuwe situaties kan slechts in zeer
incidentele gevallen worden afgeweken. Bijvoorbeeld wanneer internationale
verdragsverplichtingen dit beletten of wanneer dit grote schade toebrengt
aan de nationale economie, dan wel grootschalige sloop van bestaande bebouwing
met zich meebrengt. Dit krijgt, zoals is aangegeven in het NMP4, zijn vertaling
door het opnemen in de in hoofdstuk 9 genoemde amvb's van een hardheidsclausule,
met daarbij procedures voor het toepassen van deze hardheidsclausule.
Of een ministeriële ontheffing daarvan onderdeel uit maakt zal nader
worden bezien.Bij het groepsrisico is bij uitstek de vraag aan de orde of risico's van
een bepaalde activiteit, gelet op de omvang van een onverhoopte ramp gegeven
de kans daarop, aanvaardbaar is. De aanvaardbaarheid van groepsrisico's is
een politieke afweging per voorkomend geval van de risico's tegen de maatschappelijke
baten en andere kosten van een risicovolle activiteit. Hierbij geldt een oriënterende
waarde voor het groepsrisico welke richtinggevend is. Deze waarde is al in
eerdere NMP's vastgelegd.De in het NMP4 geschetste aanpak maakt het mogelijk dat in verschillende
situaties verschillende niveaus van groepsrisico worden geaccepteerd zonder
dat sprake is van willekeur, gelet op het feitelijk verschil per situatie
van de in geding zijnde maatschappelijke kosten en baten. Nader bezien wordt
nog hoe het omgaan met groepsrisico's in wetgeving geregeld kan worden. Hierover
zal het kabinet uiterlijk in 2003 een besluit nemen.43 en 163In hoeverre is de eis, dat het groepsrisico aanvaardbaar
is op basis van een afweging van kosten en baten, en het afleggen van verantwoording,
van toepassing op de luchtvaart?Waarom wordt er voor Schiphol geen groepsrisico gehanteerd?Het niet toepassen van de oriënterende waarde groepsrisico bij Schiphol
was gebaseerd op de grote economische baten van Schiphol. In het overleg over
de Schipholwet van 8 oktober jl. tussen de ministers van V&W en van VROM
en de vaste kamercommissie voor Verkeer en Vervoer werd door veel fracties
aangedrongen op het introduceren van een groepsrisicomaat. De ministers hebben daarop aangekondigd dat in 2005 een groepsrisicomaat
wordt geïntroduceerd, mede op basis van het in ontwikkeling zijnde causale
model. Deze maat moet wel recht doen aan het karakter van de luchtvaart en
handhaafbaar zijn. In opdracht van de minister van VROM worden in aanvulling
op het MER-Schiphol 2003 groepsrisicoberekeningen uitgevoerd.Voor de komende jaren zal groepsrisicobeleid
gevoerd worden via algemene ruimtelijke ordeningsmaatregelen (effectbeleid
via sloop en bouwbeperkingen) en handhaving op de grenswaarde Totaal Risicogewicht
(TRG; bronbeleid).Er lopen, naast de maatregelen in de voorstellen voor de nieuwe Wet Luchtvaart,
afspraken tussen de minister van VROM en de regio waarbij maatschappelijke
kosten en baten een rol spelen. Deze afspraken zullen worden vastgelegd in
de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening.Kan de regering een vertaling maken, van de eisen voor de mondiale
beschikbaarheid van natuurlijke hulpbronnen en de mondiale biodiversiteit,
naar de Nederlandse bijdrage aan dit mondiale kwaliteitsbeeld?Het is op dit moment niet mogelijk een rechtstreekse vertaling te maken
Hiervoor is nadere studie noodzakelijk. De studie richt zich op vertaling
naar acties van Nederland op zowel nationaal als internationaal niveau. Wel
zijn er al deelanalyses gemaakt. Daarbij is het van belang dat de eisen voor
behoud en duurzaam gebruik van biodiversiteit in het nationale beleid worden
ingebed. Daarbij wordt vooral gebruik gemaakt van bestaande kaders (o.a. natuur-,
milieu en ruimtelijke ordeningsbeleid). Voor enkele economische sectoren zal
een plan van aanpak worden opgesteld. Over de internationale acties op de korte termijn voor behoud en duurzaam
gebruik van de mondiale biodiversiteit van de verschillende departementen
komt eind van dit jaar het Beleidsprogramma Biodiversiteit Internationaal
(BBI) uit.Voor de langere termijn en de invulling van het beleid in het kader van
de transitie zullen ook nadere studies worden uitgezet.45Is het mogelijk wetenschappelijk vast te stellen wat
de vereiste kritische massa is die nodig is voor goed werkende regulatiefuncties?Het is wellicht mogelijk om risico's voor regulatiefuncties wetenschappelijk
te bepalen. De bepaling welk risico aanvaardbaar wordt geacht is een maatschappelijke
afweging en onderwerp van politieke besluitvorming. Met de huidige stand van
kennis is het evenwel niet mogelijk om de benodigde «kritische massa»
die nodig is voor het in stand houden van de regulatie functies te bepalen.
Een internationaal netwerk van experts verwacht over vier jaar met de resultaten
te komen van de «Millennium Ecosystem Assessment», waarin wordt
beoogd om tot een gefundeerd wetenschappelijk oordeel te komen over de «kritische
massa» die nodig is voor het in stand houden van regulatiefuncties.Die regulatie functies staan nu (mondiaal en lokaal) ernstig onder druk
en het is duidelijk dat het herstel van aangetaste regulatiefuncties erg moeilijk
zal zijn.. Het huidige beleid is er op gericht om de druk op de regulatiefuncties
te verminderen. Dit zal worden geïntensiveerd door middel van de transitie
biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen. Het ontbreken van wetenschappelijke
onderbouwing is, geheel volgens het voorzorgbeginsel, geen reden om bij mogelijk
ernstig gevaar af te zien van maatregelen.46Zouden redelijk ontwikkelde landen als China en Brazilië
niet tenminste een evenredig aandeel in de internationaal te bereiken milieu-ambities
moeten hebben, bijvoorbeeld wanneer het gaat om de reductie van broeikasgassen.Redelijk ontwikkelde landen zoals China en Brazilië hebben een evenredig
aandeel in de internationaal te bereiken milieu-ambities. Deze landen leveren
inspanningen, zonder dat zij bindende reductie verplichtingen zijn aangegaan.
De kwestie van de verdeling van de milieu-ambities over de ontwikkelde en
de minder ontwikkelde landen is onder meer uitvoerig aan de orde geweest bij
de onderhandelingen over het VN Raamverdrag inzake Klimaatverandering (1992)en
het onder dit verdrag ressorterende Kyoto protocol (1997). Een van de principes
die in dit verband is aanvaard heeft betrekking op de voortrekkersrol die
ontwikkelde landen bij het bestrijden van het versterkte broeikaseffect dienen
te vervullen. Deze voortrekkersrol wordt gebaseerd op de gemeenschappelijke,
maar gedifferentieerde verantwoordelijkheden en respectievelijke mogelijkheden
van de ontwikkelde en ontwikkelingslanden bij de bestrijding van het versterkte
broeikaseffect. Deze voortrekkersrol betekent onder andere dat ontwikkelde
landen bindende reductie verplichtingen zijn aangegaan.In het Kyoto protocol heeft dit principe geresulteerd in concrete uitworpdoelstellingen
voor de ontwikkelde landen voor de eerste budgetperiode 2008–2012.48Gesteld wordt dat Nederland een meer dan evenredig
aandeel in de internationaal te bereiken milieuambities voor haar rekening
zou moeten nemen. Hoe verhoudt zich dit echter tot de kosteneffectiviteit,
en de toepassing van het preventiebeginsel in ontwikkelingslanden? Het succes van de aanpak van de grote internationale milieuproblemen zal
sterk worden bepaald door de mate van internationale overeenstemming over
doelstellingen.Deze overeenstemming zal slechts mogelijk blijken te zijn als er een rechtvaardige
verdeling van de kosten en baten van het beleid tot stand komt. Hierbij is
erkenning van het recht van arme landen om economisch tot ontwikkeling te
komen van belang. Hieruit volgt dat rijke landen, zoals Nederland, die nu
een onevenredig beslag leggen op natuurlijke hulpbronnen en biodiversiteit
in de wereld, een meer dan evenredig deel van de milieuambities voor hun rekening
moeten nemen. Hiertegenover staat dat andere landen dan verantwoordelijkheid
nemen voor het oplossen van hun eigen milieuproblemen.Deze benadering verhoudt zich goed tot beleidsuitgangspunten als preventie
en kosteneffectiviteit. Immers het gaat om het opheffen van een situatie waarin
een groep landen een onevenredig beslag leggen op hulpbronnen en biodiversiteit.
Bovendien worden instrumenten als verhandelbaarheid juist ingezet om de kosteneffectiviteit
te vergroten. 49Worden de richtinggevende doelstellingen periodiek
herzien?De richtinggevende doelstellingen zijn opgesteld als uitwerking van de
kwaliteitsbeelden die het kabinet heeft geformuleerd. Op basis van deze kwaliteitsbeelden
en de huidige inzichten zijn de richtinggevende doelstellingen berekend.Het kabinet is van mening dat deze doelstellingen haalbaarheid én
duurzaamheid in zich verenigen. Alleen als tijdens de transitieprocessen sprake
zal blijken te zijn van nieuwe inzichten ten aanzien van haalbaarheid of duurzaamheid,
is wijziging bespreekbaar. Daarbij is ook van belang dat in een aantal gevallen
internationale afstemming nodig is. Het is zeker niet het voornemen deze doelstellingen
periodiek te herzien.50Gesteld wordt dat zoveel mogelijk aansluiting wordt
gezocht bij het schaalniveau waarop de oplossingen zich aandienen. Welke concrete
acties heeft de regering op dit punt ondernomen, mede gelet op de aangenomen
motie-Klein Molekamp c.s. (27 400 XI, nr. 24)?Mede naar aanleiding van genoemde kamermotie is in hoofdstuk 4 het beleid
geformuleerd voor de aanpak van internationale milieuproblemen. Voor de aanpak
van deze problemen staat samenwerking binnen de EU voorop. De EU is voor Nederland
het primaire kader om bindende afspraken aan te gaan, ook voor mondiale milieuvraagstukken.
In de latere hoofdstukken wordt deze beleidslijn concreet gemaakt voor de
in die hoofdstukken aan de orde zijnde onderwerpen, mede in relatie met de
schaalniveau's waarop de milieuproblemen spelen en oplossingen zich aandienen.Bijvoorbeeld voor het onderwerp Emissies, Energie en Mobiliteit wordt
op blz. 86 van het NMP4 aangegeven dat zodra en zolang de mondiale samenwerking
voortgang boekt, Nederland zich in EU-verband ten volle zal inzetten om vervolgafspraken
over emissiereductie te maken en zich eraan te houden. Maar wanneer de mondiale
samenwerking stokt, zal Nederland het beleid niet stilzetten. Verdere aanpak
van CO2zal in deze situatie maar beperkt mogelijk zijn, maar de
reductie van de overige energiegerelateerde emissies zal onverminderd doorgaan,
gelet op de in Europa reeds aangegane commitments. In dat geval zal Nederland
zich in EU-verband en via allianties met andere landen inspannen om synergie
in de oplossingen te bereiken: gezocht wordt naar oplossingen voor deze emissies
die tegelijkertijd een bijdrage leveren aan CO2-reductie (zie ook
antwoord op vraag 106). Zo is het lokale niveau in hoofdstuk 11 over de leefomgeving aan de orde.53Kunnen concrete producten of activiteiten worden genoemd
die nu nog niet kunnen worden verboden, maar waarvan het risico in verhouding
tot het maatschappelijk nut te hoog is? Vallen hier ook vakantievluchten onder?De in NMP4 beschreven benadering van voorzorg betekent dat de overheid
meer dan voorheen risico's tijdig wil signaleren, het risico wil inschatten
en waar dat nodig is passende maatregelen wil nemen.Soms betekent het nemen van passende maatregelen dat in EU-kader gewerkt
moet worden aan het verbieden van stoffen of afspreken van beperkingen in
het gebruik. Voorbeelden van concrete producten of activiteiten die nu nog
niet kunnen worden verboden, maar waarvan het risico in verhouding tot het
maatschappelijk nut te hoog is zijn vooral te vinden in producten waarvoor
nationaal is bepaald dat uitfasering wenselijk is maar waarvoor de effectuering
daarvan in EU verband moet plaatsvinden. Bijvoorbeeld bepaalde oplossingsmiddelen
in verf, bepaalde houtduurzamingsmiddelen en toepassing van kwik in bepaalde
producten. Vakantievluchten vallen hier dus niet onder.54De bewijslast dat een activiteit, stof of product veilig
is, zou moeten verschuiven van de overheid naar het bedrijfsleven. Kan worden
aangegeven tot welke lastenverzwaring dit voor het bedrijfsleven zal leiden?Op dit moment kan niet worden aangegeven of en welke lastenverzwaring
voor het bedrijfsleven zal optreden. De achtergronden hiervan zijn dat:• de kennis over een grote groep stoffen ontbreekt;• het stoffenbeleid dat nu in ontwikkeling is, nog onvoldoende is
uitgewerkt om nu al vast te stellen welke kosten hieruit zullen voortvloeien.De nog te maken quick-scan van de stoffen zal inzicht geven in welke stoffen
in de verschillende gevaarsklassen vallen. Ook moet nog met het bedrijfsleven
afgesproken worden in welke vorm de rapportages plaats moeten vinden. Het
bedrijfsleven heeft in het overleg met de overheid aangegeven dat zij veel
kennis over de stoffen bezit, waardoor er relatief weinig aanvullend onderzoek
nodig is. Overigens moet niet geïsoleerd naar de kosten van het nieuwe
stoffenbeleid worden gekeken, maar ook naar de baten. De samenleving heeft
baten als er minder gezondheids- en milieuschade optreedt door schadelijke
stoffen in het milieu. Door de voorzorgsbenadering wordt nu voorzien dat het
bedrijfsleven door het nieuwe stoffenbeleid minder risico loopt om hoge schadeclaims
te krijgen.55Deelt de regering de mening dat het in gang zetten
en bereiken van transities een zeer sterke regie vraagt? Deelt zij ook de
mening dat daadwerkelijke en inhoudelijke participatie van, en draagvlak bij
maatschappelijke organisaties en medeoverheden een voorwaarde is? Hoe denkt
de regering aan deze voorwaarde tegemoet te komen en welke initiatieven ontplooit
zij daartoe?Transities vragen om een sterke overheid, die verschillende rollen moet
kunnen spelen.In paragraaf 4.3 zijn deze rollen benoemd in termen van
schakelen, stimuleren, de juiste omstandigheden scheppen en sturen en handhaven.
Het realiseren van de noodzakelijke transities is geen zaak van de overheid
alleen. Brede maatschappelijke betrokkenheid is nodig en partijen moeten hun
verantwoordelijkheid nemen. Het kabinet zal in het eerste kwartaal van volgend jaar voor de verschillende
transities een uitvoeringsagenda uitbrengen waarin onder andere wordt ingegaan
op de vraag hoe de diverse actoren worden betrokken bij een transitie. Op
basis van deze uitvoeringsagenda's en het overleg met diverse actoren worden
uitvoeringsprogramma's opgesteld, die zo mogelijk nog voor de zomer beschikbaar
komen.56Deelt de regering de mening dat zij een aanzienlijke
inspanning zal moeten leveren op het punt van het bijeenbrengen van maatschappelijke
organisaties en medeoverheden als het gaat om verdere verduurzaming van de
landbouw? Kan zij haar antwoord toelichten aan de hand van de ontwikkelingen
in het gewasbeschermingsmiddelendossier in de afgelopen drie jaren?Ja, bij het vormgeven van de verduurzaming van de landbouw spelen naast
het landbouwbedrijfsleven de consumenten, detailhandel, toeleverende en verwerkende
bedrijven, natuur- en milieuorganisaties en mede-overheden een belangrijke
rol. De overheid heeft daarbij een taak om partijen bij elkaar te brengen.Een voorbeeld uit het gewasbeschermingsdossier is het totstandkomen van
de nota Zicht op gezonde teelt, die onlangs aan de Tweede Kamer is aangeboden.
De nota is gericht op het terugdringen van de afhankelijkheid van chemische
gewasbeschermingsmiddelen. Bij het opstellen van die nota is gekozen voor
een interactief proces waarbij alle actoren zijn betrokken. Ook bij de discussie
over landbouwkundig onmisbare gewasbeschermingsmiddelen is de inzet geweest
om met behoud van ieders verantwoordelijkheid in overleg met de meest betrokken
maatschappelijke organisaties tot een gemeenschappelijke aanpak te komen.57Hoe kan de overheid er voor zorgen dat maatschappelijke
baten al op kortere termijn verdisconteerd kunnen worden?De overheid weegt maatschappelijke baten af tegen maatschappelijke kosten
bij het formuleren van doelstellingen en bij het inzetten van instrumenten.
Als de overheid tot de conclusie zou komen dat maatschappelijke baten onvoldoende
zijn meegewogen in haar beleid kan ze doelstellingen aanpassen of andere instrumentatie
kiezen. Dit kan in principe op korte termijn gebeuren.59Is er een adequaat monitoringssysteem voor het transport
en de bestemming van chemische stoffen, met het oog op oneigenlijk gebruik
(bijvoorbeeld terrorisme of productie van XTC)Een speciaal voor dit doel ontwikkeld systeem is niet als zodanig aanwezig.
Wel beschikt de Douane over het Sagitta-systeem, waarmee op grond van de herkomst
en bestemming van stoffen en producten risicoanalyses worden gemaakt ten behoeve
van opsporing en handhaving.60Kan de regering een overzicht geven van de opbrengst
van groene belastingen, als percentage van de totale belasting opbrengst,
in de overige EU-landen?Het meest recente overzicht bevat cijfers van 1997 conform de volgende
tabel. Opbrengsten van milieubelastingen door lidstaten van de EU in 1997, als
% van de totale opbrengst van belastingen en sociale premies  energietransportoverigTotaalGR8%1%0%9% IT7%1%0%8%LU7%0%0%8% PT7%3%0%10%UK6%2%0%8% SP5%1%0%6%SW5%1%0%6% IR5%4%0%9%FI5%2%0%7% DK5%4%1%10%NL4%3%2%9% DE4%1%0%5%FR4%1%1%6% AT4%2%0%5%BE4%2%0%5%EU5%1%0%7%64Hoe ziet de regering de rol van scenario's in het transitiebeleid?Scenario's kunnen zoals gesteld in het NMP4 gebruikt worden om verschillende
toekomstbeelden en richtingen te verkennen in het licht van de gewenste transities.
Blijken in verschillende scenario's bepaalde instrumenten of bepaalde systeeminnovaties
steeds substantieel bij te dragen aan het bereiken van het doel, dan kan met
enige zekerheid gesteld worden dat die instrumenten en systeeminnovaties «robuust»
zijn, dat wil zeggen dat inzet daarvan tot succes zal leiden. Scenario's zijn
om die reden een belangrijk instrument binnen het transitiebeleid.65, 116 en 117De beleidslijn van het NMP4 leidt ertoe dat de koeien
niet meer in de wei mogen lopen. Kan worden toegelicht hoe dit zich verhoudt
tot het beleid van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,
waarin juist wordt aangekoerst op een beleid waarbij koeien wél in
de wei staan? Spreekt de regering hier wel met één mond?Staat de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer nog steeds achter zijn opvatting, gegeven tijdens
de persconferentie bij de presentatie van het NMP4, dat koeien in de wei (de
weidegang) bijdragen aan de aantrekkelijkheid van het Nederlandse landschap?
Welke beleidsconsequenties vloeien hieruit voort? Is de regering bereid de
minder sterke ammoniakreductie, die daarmee samenhangt, te accepteren? Hoe
worden hier de kosten en de baten tegen elkaar afgewogen?Is het voorstel om de koeien minder in de wei te laten,
niet tegenstrijdig met de Reconstructiewet?De wijze waarop in het NMP4 de onderwerpen milieu, natuur en landbouw
worden behandeld is volledig in lijn met het beleid rond de veehouderij. In
het NMP4 is uitgaande van de natuurambities van het kabinet, zoals vastgelegd
in de nota Natuur voor mensen , mensen voor natuur, aangegeven welke richtinggevende
2030-doelstellingen voor ammoniak, nitraat, fosfaat , zware metalen en verdroging
hieruit voortvloeien. Vervolgens zijn de gevolgen van de ammoniak en nitraat
doelstellingen geschetst in termen van emissievrije/arme stallen, de omvang
van de veestapel en de weidegang van koeien Daarbij is met het oog op een maximale emissie reductie een inschatting gemaakt van de ontwikkelingen
in de milieutechniek waarbij rekening wordt gehouden met de eisen die vanuit
andere gezichtshoeken worden gesteld. Zo wordt een toekomstbeeld verkregen
waarbij de koeien vanwege de eisen op het gebied van dierenwelzijn en diergezondheid
in emissiearme natuurlijk geventileerde stallen worden gehuisvest. Vanwege
de verschillende eisen op het gebied van nitraat, fosfaat, ammoniak en dierenwelzijn
wordt een zogenaamde beperkte weidegang voor melkkoeien als een optimum gezien.
In plaats van de alternatieven: onbeperkt weiden of permanent opstallen van
koeien. Bij een beperkte weidegang lopen de koeien in de weide periode plus
minus 10 uur per dag in de wei. Uitgaande van de mogelijke ontwikkelingen
in de milieutechniek is vervolgens berekend welke omvang de veestapel dan
zou kunnen hebben om de o.a. de ammoniakdoelstelling te behalen. Halveren
van de veestapel is dus geen beleidsdoelstelling maar een weergave van de
mogelijke gevolgen die de transitie naar een duurzame landbouw kan hebben.Overigens laat de Reconstructiewet ruimte om te differentiëren naar
gebiedskwaliteit. Indien weidegang van koeien een onderdeel vormt van de gebiedskwaliteit,
dan kunnen provincies hierop inspelen binnen de kaders van het Reconstructieplan.66Kan worden toegelicht waarom in het NMP4 de doelstelling
van 128 kton ammoniak is opgenomen, terwijl in Europees verband 100 kton is
afgesproken?De regering stelt zich in NMP4 ten doel om uiterlijk in 2010 de ammoniakemissie
terug te brengen naar maximaal 100 kton per jaar. Het gaat hier om een inspanningsverplichting.
Voor deze verdergaande emissiedoelstelling is om drie redenen gekozen: ten
eerste om een veiligheidsmarge in te bouwen om ook bij tegenvallers de internationale
verplichtingen na te kunnen komen; ten tweede om de voortrekkersrol die Nederland,
samen met een aantal landen binnen Europa wil vervullen; ten derde biedt een
verdergaande reductie extra bescherming voor de Nederlandse natuur.In Europees verband is de National Emission Ceiling (NEC) richtlijn van
kracht. Het Nederlandse jaarlijkse nationale emissieplafond voor ammoniak
is daarbij vastgesteld op 128 kiloton, te realiseren uiterlijk 2010. Het gaat
hierbij om een resultaatsverplichting.67Welke doelstellingen en maatregelen zullen worden getroffen
om emissies van het vliegverkeer te beperken? Is er in de nabije toekomst
sprake van invoering van de vliegtax, of wordt deze op Europees niveau gestimuleerd?Voor wat betreft emissies van de luchtvaart wordt in het algemeen onderscheid
gemaakt in lokale emissies (emissies tijdens starten, landen, taxiën:
stoffen die gezondheidsschade kunnen veroorzaken), en emissies tijdens de
rest van de vlucht. Laatstgenoemde emissies betreffen met name de broeikasgassen.Voor de luchtvaartsector op Schiphol worden voor vijf stoffen emissieplafonds
vastgelegd gericht op het beheersen van de lokale emissies. Bij het vaststellen
van de hoogte van de plafonds wordt rekening gehouden met het effect van emissiereducerende
maatregelen. Deze emissieplafonds stellen een harde grens aan de emissies
per gecorrigeerde vliegtuigbeweging. Voor de luchtvaart op de regionale en kleine luchtvaartterreinen wordt
momenteel onderzoek gedaan naar het instellen van een CO2-plafond.
CO2 is daarbij gekozen als indicator voor de relevante luchtverontreinigende
stoffen.Voor wat betreft het beperken van de mondiale broeikasgas-emissies wordt
binnen de Europese Unie en de internationale burgerluchtvaartorganisatie (ICAO)
overleg gevoerd. Het overleg betreft:• Het invoeren van marktconforme maatregelen zoals een open systeem
van emissiehandel, emissieheffingen, accijns op kerosine en convenanten (EU
en ICAO);• Het stellen van eisen aan de vliegtuigmotoren voor wat betreft
emissies tijdens de kruisvlucht (ICAO);ICAO heeft in grote lijnen aangegeven op welke manier emissies vanuit
de internationale luchtvaart zullen moeten worden beperkt (op korte termijn
vrijwillige afspraken en mogelijk heffingen, later een open emissiehandelsysteen).
Belangrijke vragen, vooral met betrekking tot een emissieplafond en de allocatie
daarvan staan nog open. De EU heeft in het zesde Milieuactieprogramma aangegeven
zelf met specifieke acties te komen, als ICAO dit in 2002 nog niet heeft gedaan.
Op dit moment wordt door de Europese Commissie gestudeerd op een Europese
milieuheffing op luchtvaart. Nederland dringt er sterk op aan dit onderzoek
met prioriteit voort te zetten. Het is van belang dat niet alleen de EU maatregelen
neemt, maar dat dit ook buiten de EU gebeurt.68Heeft de relatieve ontkoppeling niet mede door import
van energie uit het buitenland plaats kunnen vinden? Hoe gaat de regering
hier in de toekomst mee om?De in 1999 opgetreden toename van import van elektriciteit heeft er onmiskenbaar
voor gezorgd dat de CO2-emissie in dat jaar omlaag is gegaan. Maar
los daarvan blijkt uit de analyse ook dat in de jaren daarvóór
en opnieuw in 2000 zowel het energiegebruik als de CO2-emissie
slechts een geringe stijging vertonen bij een hoge economische groei. Dit
effect treedt op naast het importeffect.Het is duidelijk dat de huidige beleidsinzet onvoldoende is om na 2010
een langdurige daling van de emissies te bewerkstelligen, gegeven verdere
economische groei. Mede daarom wordt in het NMP4 ingezet op een transitie
naar een duurzame energiehuishouding.69 en 86Is de regering van plan om op de korte termijn, als
aanvulling op de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid, extra beleid te formuleren
om na 2010 een langdurige daling van de emissies te bewerkstelligen, rekening
houdend met de argumenten van het CPB dat uitstellen van klimaatbeleid meer
kosten met zich mee zal brengen?In hoeverre sluit het huidige klimaatbeleid aan bij
de filosofie en randvoorwaarden van de transitieagenda?Het huidige klimaatbeleid zoals is vastgelegd in de Uitvoeringsnota klimaatbeleid
richt zich primair op de korte termijn (tot 2012). In deze nota, met name
in het vernieuwingspakket, wordt een aantal oplossingen voor de langere termijn
aangedragen. De transitieagenda bouwt hierop voort en zet dit in een bredere
en internationale context. De denklijn van de transitieagenda is ook te vinden
in de internationale agenda voor het klimaatbeleid. Te denken valt aan studies
van IPCC, WEA en OECD. De transitie naar een duurzame energiehuishouding is er op gericht om
op de lange termijn te komen tot substantiële reducties van de energiegerelateerde
emissies, waaronder broeikasgassen. In NMP4 is een aanzet voor een transitieagenda
gegeven, zoals het streven naar een verplichtstelling van klimaatneutrale
brandstoffen via de EU-richtlijnen inzake brandstoffen, het verder internaliseren
van de externe kosten van het wegvervoer onder andere via de kilometerheffing
en het formuleren van programma's voor onderzoek, ontwikkeling en demonstratie.
Met deze agenda wordt voorgesorteerd op de langere termijn. De agenda wordt
als eerste stap thans interdepartementaal uitgewerkt.70Wat is de concrete invulling van het internaliseren
van sociale en milieukosten in de energieprijzen? Betekent dit bijvoorbeeld
een verbreding van de REB?Een energiehuishouding is duurzaam als de gebruikte energiebronnen nu
en in de toekomst in voldoende mate beschikbaar zijn, als de effecten van
het energiegebruik nu en in de toekomst onschadelijk zijn voor de natuur en
de mens, als de levering betrouwbaar en veilig is en als een ieder toegang
heeft tot energie tegen een redelijke prijs.Het internaliseren van de milieukosten in de energieprijzen speelt hierbij
een essentiële rol en zal verder gestalte krijgen in emissiehandel en/of
heffingen op milieugrondslag. Een voorbeeld hiervan is de kilometerheffing.
Over het eventueel verbreden van de REB zal het volgende kabinet een definitieve
beslissing nemen (zie ook vraag 28).Ook het internaliseren van sociale kosten in de energieprijzen is voor
het traject naar duurzame energiehuishouding van belang. Dit is thans nog
minder ver uitgewerkt. Een aantal instrumenten voor het internationale klimaatbeleid
kunnen wel bijdragen aan het versterken van de sociale pijler van een duurzame
energiehuishouding. Instrumenten als Joint Implementation (JI), Clean Development
Mechanism (CDM) en in de toekomst zeker internationale emissiehandel, bevorderen
de overdracht van kapitaal en hoogwaardige energietechnologie van de westerse
landen naar de voormalige Oostbloklanden en ontwikkelingslanden en vergroten
daarmee de toegang tot een hoogwaardige energievoorziening van deze landen.Het effect van deze instrumenten zal des te sterker zijn als er een rechtvaardige
en eerlijke verdeling van de emissieruimten (zoals gelijke verdeling per capita)
internationaal wordt overeengekomen. Met name dan kunnen deze instrumenten
de sociaal-economische ontwikkeling van de voormalige Oostblok- en ontwikkelingslanden
versterken.71Is een transitie naar een duurzame energiehuishouding
in Nederland (en Europa) niet juist extra belangrijk, in plaats van onmogelijk,
bij de verwachte en rechtvaardige economische expansie van de ontwikkelingslanden?Ja, het NMP4 geeft aan dat een transitie naar een duurzame energiehuishouding
in Nederland voorstelbaar, haalbaar en betaalbaar lijkt, mits internationaal
wordt opgepakt (zie ook 70). Een duurzame energiehuishouding in ontwikkelingslanden
is overigens ook noodzakelijk en mogelijk, zie bijvoorbeeld UNDP World Energy
Assessment. Hiermee kan worden bijgedragen aan zowel de sociaal-economische
ontwikkelingen van deze landen als het behouden van biodiversiteit en natuurlijke
hulpbronnen.In de ontwikkelingslanden doet zich wel het probleem voor dat deze landen
over onvoldoende deskundigheid beschikken; het beleid terzake nog ontwikkeld
moet worden; nog weinig operationele instrumenten ter beschikking
staan en dat een adequaat ontwikkelde marktsector veelal afwezig is.72Welke optie voor mondiale verdeling van CO2-emissieruimte
heeft de voorkeur van de regering? Gaat zij deze voorkeur ook in internationale
gremia uitdragen?Bij de onderhandelingen over de verdeling van mondiale ruimte voor CO2-emissie over de verschillende landen zal Nederland – in Europees
verband – er naar streven dat door het internationaal klimaatbeleid
de sociaal-economische ontwikkeling van ontwikkelingslanden niet verder wordt
belemmerd maar wordt versterkt. Nederland zal dan met gelijke landen een meer
dan evenredig aandeel in de emissiereducties voor zijn rekening moeten nemen.
Daarnaast kan bij de onderhandelingen nog een aantal andere criteria een rol
spelen. Deze hebben onder andere betrekking op: het verkrijgen van meer zekerheid
over deelname van de ontwikkelingslanden aan een mondiaal klimaatbeleid; het
optimaal benutten van de mogelijkheden van kosteneffectieve aanpak van emissiereducties;
het vermijden van zogenaamde weglekeffecten van emissies naar landen zonder
doelstellingen en het stimuleren van ontwikkelingslanden om uitvoering te
geven aan een nationaal klimaatbeleid.Het RIVM heeft een tweetal opties voor de verdeling van emissieruimte
doorgerekend. Resultaten van dergelijke analysen zullen een rol spelen in
de internationale discussies die daarover in de komende jaren zullen worden
gevoerd. In de volgende kabinetsperiode zal de positie hierover nader worden
bepaald. Besluitvorming over reductieverplichtingen voor een volgende budgetperiode
vindt plaats in 2007. Onderhandelingen hierover starten officieel in 2005.Een verdeling van de mondiale emissies op basis van gelijke emissies per
hoofd van de bevolking in de loop van deze eeuw (2030/2050) is een voor de
hand liggende keuze.73Wordt in het NMP4 het «meest restrictieve criterium»
voor de groei van de CO2-emissies, te weten de beperking tot 0,1
graden Celsius temperatuurstijging per decennium, losgelaten?Neen, de beperking van een 0,1 graden Celsius temperatuurstijging per
decennium is één van de reeds vastgestelde milieukwaliteitscondities
die is vereist voor het in stand houden van de mondiale beschikbaarheid van
natuurlijke hulpbronnen en het beschermen van de mondiale biodiversiteit.
Een grotere snelheid van de klimaatverandering dan 0,1 graden Celsius per
decennium kan met zich meebrengen dat ecosystemen niet of onvoldoende de gelegenheid
krijgen zich aan te passen en daardoor worden aangetast. Dit zou in strijd
zijn met het voorzorgbeginsel. (zie NMP4, hoofdstuk 3 (pagina 59) en 5 (pagina
83).74 en 76Hoe moeten de richtinggevende doelstellingen voor 2030
ten behoeve van de transitie naar een duurzame energiehuishouding geïnterpreteerd
worden? Zijn dit de nieuwe doelstellingen voor het klimaat- en verzuringsbeleid?In het NMP4 worden voor CO2, NOx, VOS, fijn
stof en NH3 richtinggevende reductiedoelstellingen voor 2030 ten opzichte
van 1990 gegeven. Wat moet worden verstaan onder «richtinggevend»?
Welke commitment verbindt de regering aan deze richtinggevendheid?In NMP4 zijn de milieuambities voor 2030 uitgedrukt in kwaliteitsbeelden.
Wat betreft het klimaat- en verzuringsbeleid zijn deze kwaliteitsbeelden internationaal reeds uitgewerkt in kwalitatieve lange termijn ambities
en doelen. Nederland heeft zich in het verleden aan deze ambities gecommitteerd,
te weten in het VN klimaatverdrag en EU-verzuringsstrategie (inclusief de
EU-richtlijn nationale emissieplafonds) en de UN-ECE Oslo- en Gothenburg protocollen.Gegeven de tijdshorizon van 2030 heeft het RIVM, op basis van huidige
inzichten en kennis, deze kwalitatieve ambities vertaald in lange termijn
kwantitatieve emissiedoelstellingen. De lange termijn emissiedoelstellingen
als onderdeel van de transitie naar een duurzame energiehuishouding zijn niet
eenvoudig te realiseren en zijn mede afhankelijk van internationale samenwerking
en technologische ontwikkeling.De lange termijn emissiedoelstellingen zijn dus niet nieuw en ook geen
harde verplichtingen voor 2030, maar geven richting naar duurzame ontwikkeling
en de gewenste snelheid van de noodzakelijke transitie aan. Ze zullen tevens
als basis dienen voor het formuleren van de Nederlandse inzet, veelal in Europees
verband, voor internationale onderhandelingen over verdergaande emissiereducties.
(zie ook het antwoord op vraag 41)75Waarom zijn de doelstellingen voor verzuring (NOx en
NH3) lager dan in het NMP3?De laatste jaren heeft veel internationaal overleg in de UN-ECE en de
EU over verzuring plaatsgevonden, waarbij mede op basis van kosteneffectiviteit
gekeken is naar een verdeling van taakstellingen in Europa. In het Gothenburgprotocol
en de EU NEC-richtlijn zijn deze taakstellingen vastgelegd. Deze doelstellingen
vormden voor het NMP4 het vertrekpunt om een Nederlandse doelstelling te bepalen
in het kader van de in het NMP3 aangekondigde evaluatie. Voor deze evaluatie
heeft het RIVM onderzoek verricht. In «Bouwstenen voor het NMP4»
van het RIVM (rapportnr. 408 129 022/2001) staat overigens dat de
emissiedoelen van het NMP3 ook bij uitvoering van het maximaal technisch potentieel
in 2010 niet haalbaar zijn. Zie ook antwoord op de vragen 66 en 79.77In hoeverre is de garantie te geven dat de richtinggevende
reductiedoelstellingen voor energiegerelateerde emissies worden gerealiseerd?De richtinggevende emissiedoelstellingen bieden een perspectief en dragen
bij aan het formuleren van ambities van betrokken maatschappelijke groeperingen
en andere overheden. Verkenningen van RIVM en ECN laten zien dat deze emissiedoelstellingen
technologisch haalbaar en macro-economisch betaalbaar lijken te zijn. De uiteindelijke
realisatie van de emissiereducties is afhankelijk van internationale samenwerking
en de feitelijke technologieontwikkeling en marktpenetratie. Er kunnen daarom
geen garanties worden gegeven.78De richtinggevende doelstellingen zijn geformuleerd
voor West-Europa. Hoe kan het dat in een nationaal milieubeleidsplan sprake
is van reductiedoelen voor West-Europa? In hoeverre zijn de andere Europese
overheden hierover geconsulteerd?De lange termijn emissiedoelstellingen zijn gebaseerd op kwantitatieve
verkenningen door het RIVM. In de CO2-verkenningen is vastgesteld
hoe groot de mondiale emissieruimte is gegeven vastgestelde milieukwaliteitcondities.
Daarna zijn modelmatige verkenningen uitgevoerd waarbij de emissieruimte op
basis van bepaalde verdelingsmechanismen is toebedeeld naar enkele grote landen
en wereldblokken. West-Europa is zo'n wereldblok en de richtinggevende doelstellingen
zijn hierop gebaseerd. Omdat het om richtinggevende lange termijn
doelstellingen gaat, heeft het geen zin om nu een verdere toedeling naar lidstaten
binnen West-Europa te maken.Voor de andere emissies is het RIVM, conform de huidige Europese beleidspraktijk,
ervan uitgegaan dat bij het vertalen naar de lange termijn emissiedoelstellingen
alle landen binnen Europa evenredig zullen bijdragen. Aangezien het hier richtinggevende
doelstellingen betreft is consultatie van de andere Europese overheden in
formele zin niet aan de orde. Uiteraard is Europees beleid nodig. Het NMP4
heeft dus ook een internationale agenda. Vanuit deze agenda overlegt Nederland
met andere Europese landen. De lange termijn reductiedoelstellingen in het
NMP4 zijn overigens in lijn met de lange termijn doelen die indicatief in
EU-MAP-6 zijn gepresenteerd.79Waarom wordt de doelstelling voor NOx-uitstootvermindering
uit het NMP3 (ca. 80% reductie in 2010 ten opzichte van 1990) in het NMP4
uitgesteld tot 2030?In het NMP3 werd al geconstateerd dat de realisatie van de 80% reductie
van NOx in 2010 ten opzichte van 1980 problematisch is. Er wordt gesteld dat
hiervoor technische doorbraken noodzakelijk zijn. Tevens kondigt het NMP3
een evaluatie van de verzuringdoelstellingen aan. Dit heeft geresulteerd in
nieuwe doelstellingen voor alle stoffen onder het thema verzuring en grootschalige
luchtverontreiniging voor het jaar 2010.80 en 39Wie is politiek verantwoordelijk voor de voortgang
van de reductie van energiegerelateerde emissies?VROM-begroting: Hoe zal het proces voor de uitvoering
van de drie transities worden vormgegeven? Wat is precies de rol van de verschillende
betrokken departementen? Wordt het ministerie van Economische Zaken, samen
met het ministerie van Verkeer en Waterstaat, verantwoordelijk voor de transitie
naar een duurzame energiehuishouding? Is de regering van plan procesdoelen
voor de korte termijn vast te stellen?In het NMP4 is een nieuwe aanpak van de energiegerelateerde emissies beschreven
in het hoofdstuk dat gaat over een transitie naar een duurzame energiehuishouding
(energievoorziening, energiegebruik in de mobiliteit). De transitie naar een
duurzame energiehuishouding wordt breed opgevat en omvat maatschappelijke
ambities op het gebied van energie gerelateerde emissies, de beschikbaarheid
van energie, de voorzieningszekerheid en de toegang tot energie tegen een
redelijke prijs.Ook de andere drie transities gaan uit van een brede blik.De realisatie van de transities stelt hoge eisen aan het optreden van
de overheid voor wat betreft beleidscoherentie en onderling afstemming van
diverse activiteiten. Teneinde hiervoor op politiek niveau waarborgen te scheppen
komt er over de transities heen een ministeriële regiegroep, met daarin
de bij de transities betrokken bewindslieden. Als uitvloeisel van zijn verantwoordelijkheid
voor de implementatie van het NMP4 is de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer voorzitter van deze regiegroep.Het realiseren van een transitie is niet een zaak van één
departement alleen. Transitiemanagement vergt in de eerste plaats integratie
van beleidsvelden. Voor elk van de in het NMP4 geformuleerde transities wordt
gedacht aan een programmatische aanpak. Voor deze programmatische aanpak wordt
per transitie een bewindspersoon als eerste verantwoordelijk
gesteld. Deze verantwoordelijkheid ziet op het opstarten van het programma,
het organiseren van betrokkenheid van relevante partners binnen en buiten
de overheid, het bewaken van beleidscoherentie en het zorgdragen voor onderlinge
afstemming van diverse activiteiten, de voortgangsbewaking,de rapportage daarover
en eventuele bijstelling van het programma, en dergelijke. Een uitvoeringsagenda
hiertoe zal voor elk van de transities naar verwachting in het eerste kwartaal
van het volgende jaar gereed zijn (zie ook vraag 55). Daarnaast zijn en blijven
de verschillende betrokken ministers verantwoordelijk voor de onderwerpen
uit hun portefeuille. Waar het bijvoorbeeld gaat over het formuleren van beleidsdoelstellingen
en het behalen daarvan met betrekking tot de reductie van energiegerelateerde
emissies betekent dit dat de eerste verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij
de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer.Bij de nadere uitwerking van de transitie naar een duurzame energiehuishouding
is ervoor gekozen het energiegebruik in de mobiliteit onderdeel te laten zijn
van een aparte transitie naar een duurzame mobiliteit, wetende dat er overlap
aanwezig is met de overige onderwerpen binnen de transitie naar een duurzame
energiehuishouding. Op deze wijze komen de met een duurzame mobiliteit samenhangende
maatschappelijke ambities beter tot hun recht.De minister van Economische Zaken is verantwoordelijk voor het programmamanagement
voor de transitie naar een duurzame energiehuishouding en de minister van
Verkeer en Waterstaat heeft deze verantwoordelijkheid voor de transitie naar
een duurzame mobiliteit.Bij de andere transities wordt een zelfde benadering gevolgd. De Minister
van Landbouw, Natuur en Visserij wordt belast met het programmamanagement
voor de duurzame landbouw. Over het programmamanagement voor het duurzaam
gebruik van biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen vindt nog overleg plaats.81Er komen steeds meer producten op de markt die niet
uitgezet kunnen worden, maar alleen stand-by kunnen staan. Is de regering
van plan hier, in het licht van het spoor van efficiencyverbetering, evenals
bij energiezuinige wasmachines, beleid op te gaan voeren?Antwoord: In EU-verband worden de mogelijkheden verkend om beleid op dit
terrein te ontwikkelen. Hieraan wordt door Nederland, vertegenwoordigd door
het ministerie van Economische Zaken, actief meegewerkt.82, 83 en84Hoe denkt de regering Nederland als Waterstofland te
positioneren? Welke beleidsinstrumenten is de regering bereid op dit punt
in te zetten?Speelt WKK nog een rol bij de transitie naar een duurzame
energiehuishouding?Hoe wordt voorkomen dat bij grootschalige inzet van
biomassa negatieve effecten ontstaan voor de transitie naar een duurzaam beheer
van biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen?In het NMP4 is een aantal denkbare beelden van de toekomstige energie-infrastructuur
geschetst. Eén van deze denkbare beelden is «Nederland Waterstofland».
Met deze schets wordt niet een beleidsmatige voorkeur uitgesproken.De transitie naar een duurzame energiehuishouding kan langs drie sporen
worden gerealiseerd, te weten het inzetten van hernieuwbare energiebronnen;
het verlagen van het energiegebruik per activiteit en het stimuleren van geavanceerde
energietechnologie Tot dit laatste spoor wordt fossiele energietechnologie
gerekend die voldoet aan de lange termijn doelstelling van bijna-nul emissies
van broeikasgassen en grootschalige luchtverontreiniging («schoon fossiel»).
Dit spoor is van belang omdat fossiele brandstoffen nog lange tijd een rol
van betekenis zullen spelen. Bij de inspanningen voor de transitie naar een
duurzame energiehuishouding moeten de afzonderlijke sporen onderling in balans
zijn. Voorkomen moet worden dat korte termijn overwegingen gaan domineren
in één van de drie sporen. Alle opties moeten open worden gehouden.Het toepassen van waterstof als een mogelijke energiedrager speelt bij
meerdere sporen een rol. De verdere uitwerking van de transitieagenda via
onderzoeks- en demonstratieprogramma's en marktstimulering zal zichtbaar maken
wat dit voor de toepassing van waterstof betekent, onder andere met betrekking
tot milieuaspecten, veiligheid en voorzieningszekerheid. Daarbij zal zoveel
mogelijk bij reeds lopende internationale ontwikkelingen worden aangesloten.WKK zorgt voor een aanzienlijke CO2-reductie, nu en in de toekomst,
en zal een blijvende rol in de transitie naar een duurzame energiehuishouding
kunnen vervullen.Biomassa kan een grote rol spelen in het traject naar een duurzame energiehuishouding.
De aandacht voor de beschikbaarheid van biomassa en het duurzaam winnen ervan
(met name bij de import van speciaal geteelde biomassa) zal worden vergroot.
Hiertoe zal specifiek onderzoek worden gestart. Op grond hiervan zullen in
overleg met betrokken partijen criteria worden vastgesteld voor het tegengaan
van niet-duurzame neveneffecten van teelt en gebruik van biomassa. Nederland
zal er zich voor inzetten deze criteria ook internationaal te verankeren onder
andere in het kader van de implementatie van het Biodiversiteitsverdrag.85Welke ruimtebeslag is gemoeid met het realiseren van
100 tot 150 windparken in zee? Kan de regering aangeven hoe zij goede combinaties
denkt te realiseren met andere belangrijke functies, zoals natuur, defensie
en visserij?Het RIVM en ECN hebben een studie uitgevoerd naar de technologische haalbaarheid
van de richtinggevende emissiedoelstellingen. Eén van de oplossingsrichtingen
is gebaseerd op grootschalige windenergie in zee.Bij grootschalige ontwikkeling van windenergie betreft het een ruimtebeslag
van circa 40 bij 50 km zijnde 100 tot 150 windparken à la het project
bij Egmond aan Zee, gegeven de huidige stand van de windtechnologie.De mogelijkheden en gevolgen van grootschalige windenergie zal onderwerp
van onderzoek zijn, dat in samenwerking met een aantal buurlanden zal worden
gestart. Hierbij zullen ook mogelijkheden van near shore windenergie in combinatie
met andere functies van de Noordzee aan de orde komen. Op grond van de resultaten
van dergelijk onderzoek kunnen er conclusies worden getrokken over goede combinatiemogelijkheden.Nederland zal voor een dergelijk onderzoek het initiatief nemen, zo mogelijk
al tijdens de Noordzee-conferentie te Bergen in 2002. Ervaringen met het project
bij Egmond aan Zee zullen van zelfsprekend bij dit initiatief worden betrokken.
Een besluit over een dergelijke grootschalige aanleg van near-shore windenergie
heeft nog niet plaatsgevonden87In de transitieagenda naar een duurzame energiehuishouding
geeft de regering een groot aantal beleidsinitiatieven. Welke bijdrage verwacht
zij van elk van deze initiatieven aan de richtinggevende reductiedoelen voor
energiegerelateerde emissies? De bijdrage van elk van de initiatieven van de transitieagenda aan de
richtinggevende reductiedoelstellingen voor energiegerelateerde emissies is
thans niet vast te stellen onder meer omdat veel vragen werkende weg zullen
moeten worden beantwoord. Wel is door RIVM en ECN een studie gemaakt naar
de haalbaarheid van de richtinggevende doelstellingen. Hiervoor is een zestal
oplossingsrichtingen verkend door per oplossingsrichting een potentiële
schatting te maken van de bijdrage aan de reductie van de CO2-emissies.
(zie ookNMP4, pagina 90). Hieruit blijkt dat het realiseren van reductiedoelstellingen
technologisch haalbaar is. In welke mate oplossingsrichtingen daadwerkelijk
zullen gaan bijdragen is sterk afhankelijk van internationale samenwerking
(bijvoorbeeld van introductie van EU-normstelling), van penetratie van technologische
ontwikkelingen in de markt en van een succesvol prijsbeleid gericht op internalisatie
van externe kosten.Mede daarom is de transitieagenda er op gericht zoveel mogelijk opties
open te houden en het traject langs drie sporen te laten verlopen: inzetten
op hernieuwbare energie; verlagen van energiegebruik per activiteit en het
ontwikkelen van geavanceerde energietechnologie.88De regering geeft aan dat het werken met scenario's
een belangrijk hulpmiddel is om met onzekerheden op lange termijn te kunnen
omgaan en dat, door verschillende beleidsvoorstellen af te zetten tegen afwijkende
scenario's, te zien is of het beleid voldoende robuust is. In hoeverre is
dit toegepast op de beleidsinitiatieven uit de transitieagenda naar een duurzame
energiehuishouding? Welke scenario's zijn hiervoor gehanteerd? Wat waren de
resultaten op het gebied van de robuustheid van de beleidsinitiatieven?ECN en RIVM zijn bij de verkenning naar de mogelijke oplossingsrichtingen
uitgegaan van het zogenoemde Global Competition Scenario (GC-senario). Dit
scenario wordt gekenmerkt door een hoge economische groei, een sterke elektrificatie
en een optimisme over technologie. In het NMP4 is verder nadere aandacht besteed
aan de onzekerheid van internationale samenwerking en specifiek naar de mate
van voortgang van mondiale klimaatbeleid. Deze onzekerheid leidt er mede toe
dat er in de uitvoering versterkt naar synergie tussen de aanpak van CO2-emissies en NOx-emissies zal worden gezocht.De initiatieven van de transitieagenda zijn robuust voor de vervolgaanpak.
Bij de verdere uitwerking kunnen scenario's in het transitiebeleid opnieuw
aan de orde komen om verschillende wegen te beschrijven waarlangs één
of meer richtinggevende doelstellingen bereikt kunnen worden. Zo werken op
dit moment de instituten aan een geactualiseerde referentieraming voor energiegerelateerde
emissies tot 2010 (onderdeel van Evaluatie klimaatbeleid). Daarbij worden
ook onzekerheidsanalysen uitgevoerd. Als uit scenario's blijkt dat bepaalde
instrumenten – of bepaalde systeeminnovaties – een belangrijke
rol vervullen, dan kan met enige zekerheid gesteld worden dat die instrumenten
en systeeminnovaties «robuust» zijn.89Welke financiering heeft de regering voorzien voor
de beleidsinitiatieven uit de transitieagenda naar een duurzame energiehuishouding?Zoals in het NMP4 (pagina 105) is aangegeven volgen uit de beleidsdoelstellingen
van de transitie naar een duurzame energiehuishouding een aantal maatregelen.
De kosten van deze maatregelen zullen vooral door de doelgroepen moeten worden
gemaakt. Om de lange termijn doelstellingen te realiseren is een investeringsvolume
geraamd van f 150 tot 500 miljard (€ 68–227 miljard)
in de periode tot 2030. Naast uitgaven voor het treffen van maatregelen door de doelgroepen vragen
de beleidsinitiatieven een extra inzet van middelen van het rijk van naar
schatting bijna f 3000 mln. (€ 1360 mln.) in de periode tot
2010.Voor de initiatieven met betrekking tot het BANS-klimaatconvenant (inclusief
verkenning naar hernieuwbare bronnen), intensivering van het klimaatonderzoek,
het tegengaan van onduurzame neveneffecten (inclusief waarborgen van import
van duurzame biomassa), het (beperkt) opstarten van programma voor nulemissie
technologie (inclusief schoon fossiel) en het vergroten van het draagvlak
bij de burgers, is thans uit de extra VROM begrotingsruimte voor het NMP4
f 282 miljoen ( € 128 mln.) gereserveerd tot 2010. Daarnaast
zullen bestaande EZ-middelen gerelateerd aan beleid met betrekking tot duurzame
energie en energiebesparing, jaarlijks ruim f 1400 mln. (€ 635
mln.) door herprioritering ten nutte van de transitie naar een duurzame energiehuishouding
worden ingezet. Verder worden activiteiten gericht op het bevorderen van de
aanschaf van energiezuinige auto's en het stimuleren van klimaatneutrale energiedragers
met een financiële omvang van ruim f 1500 mln. (€ 680
mln.) tot 2010 door fiscale maatregelen gefinancierd. Het ontwikkelen van
meerjarige omvangrijke Onderzoeks, Ontwikkelings en Demonstratie-programma's
(OO&D) met betrekking tot schoon fossiel, waterstofinfrastructuur, nulemissie
technologie en restwarmte-infrastructuur vormen onderdeel van de ICES-claims
van de ministeries van Economische Zaken en VROM. Het betreft in totaal een
bedrag van ruim f 1200 mln. (€ 545 mln.). Deze problematiek
maakt onderdeel uit van de bredere afweging in het kader van de ICES-investeringsimpuls,
waarover het volgende kabinet beslist. De overige vermelde initiatieven, zoals
met betrekking tot klimaatneutraal energiegebruik bij Rijksdiensten, worden
door herschikking binnen de bestaande begrotingen van verschillende departementen
gevonden (zie ook vraag 179).90De regering noemt als haar verantwoordelijkheid het
creëren van de condities voor de transitie, waaronder het zorgen voor
voldoende «sense of urgencyx» («neuzen dezelfde kant op»)
bij betrokkenen om de investeringsfase in te gaan. Op welke manier is de regering
voornemens deze condities te creëren? Wie ziet zij als de betrokkenen,
waarvan zij de neuzen dezelfde kant uit wil laten staan?Het kabinet ziet als betrokkenen bij de investeringsfase primair bestaande
en nieuwe marktpartijen maar daarnaast ook belangenorganisaties, zoals milieubeweging
en consumentenorganisaties, en de burger in het algemeen.In de transitieagenda staan initiatieven beschreven die aan de sense of
urgency («neuzen dezelfde kant op») zullen bijdragen. Op hoofdlijnen
zijn deze initiatieven onder te verdelen in enerzijds initiatieven die zich
op de markt richten en anderzijds initiatieven gericht op maatschappelijke
betrokkenheid. Bij de marktgerichte initiatieven neemt de ontwikkeling van
beleidsinstrumenten die via de markt sturen (het internaliseren van de milieukosten
in de energieprijzen) in combinatie met te realiseren milieudoelstellingen
een essentiële positie in. Bij de initiatieven gericht op maatschappelijke
betrokkenheid is een scala van initiatieven beschreven waaronder themacampagnes
en onderzoek, ontwikkeling en demonstratie.91Op welke niet-duurzame subsidies en andere, daarmee
vergelijkbare instrumenten voor diverse sectoren, wordt gedoeld? Op welke
termijn zullen deze subsidies en andere instrumenten worden afgeschaft? Bij brief van 22 Juni 2000 is de Kamer geïnformeerd over de aanpak
van de milieuschadelijke subsidies; deze aanpak betrof uitsluitend de directe
door het Rijk verstrekte subsidies. In het algemeen overleg hierover van 1
februari 2001 is een onderzoek aangekondigd naar de negatieve milieueffecten
van subsidies ten behoeve van de sectoren landbouw, energie, transport en
toerisme; in dit onderzoek wordt een breed subsidiebegrip gehanteerd, dat
wil zeggen dat het ook de indirecte subsidies voor de vier genoemde sectoren
omvat inclusief de financiële gevolgen van alle mogelijke regelingen.
Dit onderzoek wordt binnenkort gestart.Gezien het voornemen van het kabinet met betrekking tot het afschaffen
van de niet-duurzame subsidies en andere, daarmee vergelijkbare instrumenten
zal met een bredere blik naar de «schadelijkheid» hiervan worden
gekeken dan uitsluitend naar de schadelijkheid voor het milieu. Het begrip
niet-duurzame subsidies is echter thans nog niet scherp omlijnd (ook niet
in internationaal verband). De aard en omvang ervan zijn thans evenmin bekend.Daarom wordt tevens bezien hoe het onderzoek naar de milieuschadelijke
subsidies kan worden verbreed naar de mogelijkheden van aanpak niet-duurzame
subsidies en daarmee vergelijkbare instrumenten.De resultaten van het onderzoek zijn eind 2002 te verwachten. Het onderzoek
zal mogelijk leiden tot aanbevelingen om niet-duurzame effecten te verminderen.
Afhankelijk van de aard van deze aanbevelingen zal het kabinet bezien op welke
wijze de voornemens kunnen worden geëffectueerd om dergelijke subsidies
en instrumenten af te schaffen. Pas dan kan een termijn worden bepaald. Voor
zover het Europese regelingen betreft zal het kabinet dit in EU-verband bepleiten.92Zal de regering op korte termijn, op advies van werkgroep
de Waard, een onderzoek laten uitvoeren naar de heffing op warmtelozing?Het advies van werkgroep Vergroening van het fiscale stelsel II (werkgroep
De Waard) is thans gereed. Mede op grond hiervan en het advies van de Commissie
Vogtländer dat eind 2001 wordt verwacht, worden in de volgende kabinetsperiode
definitieve besluiten genomen over de verdere invoering en vormgeving van
deze instrumenten (zie ook vraag 28). Daarbij zullen ontwikkelingen op Europees
niveau worden betrokken. Indien wordt gekozen voor heffingen, dan is een heffing
op de lozing van afvalwarmte bij grote bronnen een mogelijkheid. Op dat moment
kan ook een onderzoek naar de lozing van afvalwarmte aan de orde zijn.93De regering geeft aan dat het voor de transitie nodig
is dat zon- en windenergie als betaalbare opties in voldoende mate beschikbaar
komen. Welke rol ziet de regering voor zichzelf hierin weggelegd?Bij de transitie naar een duurzame energiehuishouding is het van belang
dat (technologische) opties open worden gehouden. Ook voor hernieuwbare energie
is het van belang dat deze in voldoende mate beschikbaar komt. Maatschappelijke
organisaties en marktpartijen spelen hier een rol, maar ook de overheid heeft
verschillende rollen te vervullen. Zij neemt daartoe verschillende initiatieven
om ook de positie van hernieuwbare energie, zoals zon- en windenergie, te
versterken. Hierbij moet worden gedacht aan het nemen van initiatieven die
gericht zijn op de markt zoals het internaliseren van de milieukosten in de
energieprijzen, het vaststellen van criteria ter voorkoming van onduurzame
neveneffecten en het generiek fiscaal en financieel stimuleren van hernieuwbare
energie. Ook geeft de rijksoverheid zelf het goed voorbeeld door onder andere
het gebruik van aandeel elektriciteit dat is opgewekt uit hernieuwbare
energie in de periode 2002 – 2004 tot 50% te laten toenemen. Hierbij
heeft de Rijksgebouwendienst een stimulerende rol. Daarnaast heeft de overheid
samen met maatschappelijke organisaties betrokkenheid bij het opzetten van
programma's voor onderzoek, ontwikkeling en demonstratie. Resultaten hiervan
kunnen tevens worden aangewend om eventuele belemmeringen in de huidige wet-
en regelgeving weg te nemen, die verdere toepassing van hernieuwbare energie
in de weg staan (bijvoorbeeld het wegnemen locatieproblemen bij windenergie
op land door middel van de bestuursovereenkomst Landelijke ontwikkeling windenergie).94Hoe, en op welke termijn, zullen naar verwachting klimaatneutrale
energiedragers voor de glastuinbouw toegepast worden?Over de termijn en de wijze van toepassing van klimaatneutrale energiedragers
(zoals watersof) in de glastuinbouw is thans geen uitsluitsel te geven. Het
ontwikkelen en toepassen van deze energiedragers is een vraagstuk dat de glastuinbouw
overstijgt, andere marktpartijen hebben hierin ook een belangrijke positie.
Daarbij zijn ook aspecten als voorzieningszekerheid, veiligheid en milieueffecten
aan de orde (zie ook vragen, 82, 83 en 84). Waar mogelijk wordt de glastuinbouw
bij ontwikkelingstrajecten al betrokken.95Hoe ziet de regering de relatie tussen energiebesparende
maatregelen in huurwoningen en de huursubsidie? Hoe ziet de regering het feit
dat dergelijke investeringen in woningen worden gepleegd door eigenaren, terwijl
de effecten van deze investeringen voor een deel ten goede komen aan de gebruiker?
Welk effect heeft de waardestijging die voortvloeit uit dergelijke investeringen
op de hoogte van huursubsidies? Welke beleidsconclusies trekt de regering
hieruit?Investeringen die door de eigenaar worden gepleegd kan de verhuurder geheel
of gedeeltelijk terugverdienen in de huur. Bij nieuwe verhuringen gelden daarbij
geen beperkingen, zij het dat de verhuurder er verstandig aan doet niet boven
de maximale huurprijsgrens te komen. In sommige gevallen zullen extra energiebesparende
voorzieningen kunnen leiden tot een hogere woningwaardering op grond van het
woningwaarderingsstelsel en daarmee tot een hogere maximale huurprijsgrens.
Bij voorzieningen die bij zittende bewoners worden aangebracht kunnen afspraken
worden gemaakt tussen verhuurder en huurder over de extra huur die de investering
met zich meebrengt. Uitgangspunt daarbij is dat het moet gaan om voorzieningen
waarbij het woongerief wordt geacht te zijn gestegen (artikel 10 lid 1 onder
c Huurprijzenwet woonruimte). In de praktijk leidt niet elke energiebesparende
maatregel tot een geriefverbetering. Een stijging van de huur als gevolg van
extra energiebesparende maatregelen zal deels ook tot een stijging van de
huursubsidie leiden. In het kader van het huurbeleid vanaf 1 juli 2002
is de Tweede Kamer bij brief van 14 september 2001 (kamerstuk II, 2000/2001,
27 926, nr. 1) geïnformeerd, dat het huidige woningwaarderingsstelsel
zal worden omgevormd tot een stelsel van referentiehuren. Bij de uitwerking
van dit stelsel zal tevens worden onderzocht in hoeverre energiebesparende
maatregelen kunnen worden betrokken bij de bepaling van de referentiehuur
van de woning. De verwachting is dat het stelsel van referentiehuren met ingang
van 1 juli 2005 zal gelden. Daarom is de regering, mede uit het oogpunt van
de energiebesparingsbereidheid van de huurder, niet voornemens in de Huursubsidiewet
uit te gaan van een huurbegrip waarin de (besparing op de) energielasten is
verdisconteerd.96Hoe wordt de gunstige situatie voor transitie in de
nieuwbouw gebruikt om deze ook daadwerkelijk tot stand te brengen, bijvoorbeeld
bij VINEX-locaties?Zoals het NMP4 ook al beschrijft, zijn de perspectieven voor transitie
in de nieuwbouw relatief gunstig, omdat hier de infrastructuur voor zowel
buiten als binnen het gebouw nog moeten worden aangelegd. VINEX-locaties kunnen
daarom een rol spelen bij de transitie naar een duurzame energiehuishouding;
nieuwe technologie kan relatief eenvoudig worden toegepast. De overheid ondersteunt
dit door vanuit het Bouwbesluit eisen te stellen aan de energieprestaties
van woningen (EPN), het stimuleren van gemeenten om ook te kijken naar de
energieprestaties van locaties via de EnergiePrestatie op Locatie (EPL), het
Besluit Aanleg Energie Infrastructuur om concurrentie bij de aanleg van duurzame
energievoorziening op locaties te bevorderen (BAEI) en door fiscale stimulering.Gemeenten en andere partijen worden in hun ambities ondersteund via het
zogenaamde Koepelprogramma Klimaatbeleid Gebouwde Omgeving 2002. Op korte
termijn zullen samen met marktpartijen nieuwe experimenten worden gestart
om verdere toepassing van klimaatneutrale energiedragers in de bouw te stimuleren.
Het draagvlak in de markt voor de toepassing van dergelijke energiedragers
kan hiermee worden versterkt. Zo wordt in 2002 een onderzoeksprogramma opgezet
voor de toepassing van klimaatneutrale energiedragers in de gebouwde omgeving.
Vanaf 1 januari 2002 komt verdergaande (bovenop de geldende eisen van
het Bouwbesluit) energiebesparing bij nieuwbouwlocaties in aanmerking voor
financiële stimulering via de generieke regeling Energiepremies.Bovendien zal binnenkort een subsidieregeling van kracht worden die gemeenten
stimuleren woonwijken zonodig te (her-)ontwerpen, zodat de afwikkeling van
mobiliteit (ook) uit et oogpunt van energiegebruik optimaal is.97Zijn er reeds initiatieven ontwikkeld om op wijkniveau
de betrokkenheid van burgers te versterken Hoe en wanneer worden deze initiatieven
landelijk geïmplementeerd?Om initiatieven op wijkniveau te stimuleren, is de tenderregeling Enter
(Stcrt. 2000, nr. 243) geopend, een regeling van het ministerie van Economische
Zaken, waar het ministerie van VROM aan bijdraagt. In het kader van die regeling
worden experimenten uitgevoerd, waarin doorgaans verschillende partijen (lokale
overheid, maatschappelijke organisaties, marktpartijen) samenwerken en waarbij
tenminste 100 huishoudens betrokken zijn. In het kader van de eerste tranche
van de regeling zijn er inmiddels experimenten gestart; de selectie van voorstellen
voor de tweede tranche vindt momenteel plaats. Doel van de experimenten is
om nieuwe methoden te ontwikkelen waarmee energiebesparend gedrag van huishoudens
kan worden gestimuleerd. In dit verband geldt de eis dat de experimenten moeten
leiden tot 5% besparing van het directe energiegebruik en bij voorkeur ook
moeten leiden tot besparing van indirecte energie (besparing van indirecte
energie wordt bereikt door aankoop van producten en diensten die met gering
energiebeslag zijn geproduceerd). De experimenten dienen uiterlijk 1 mei 2003
te zijn afgerond. Om te garanderen dat de resultaten van de experimenten landelijk
kunnen worden ingevoerd, wordt in de regeling als eis gesteld dat tenminste
één van de partijen die betrokken is bij een experiment, een
marktpartij is die in staat is de methodiek in de praktijk te implementeren. 98Op welke wijze zullen de bestaande EZ-middelen herzien
worden ten behoeve van de transitie naar een duurzame energiehuishouding?De transitie naar een duurzame energiehuishouding schetst een lange termijn
perspectief. Het huidige beleid ten aanzien van hernieuwbare energie en energiebesparing
past hierin, zodat herzien van bestaande EZ-middelen op dit moment niet aan
de orde is. Op de uitwerking van de transitie aanpak op basis van de uitvoeringsagenda
(zie vraag 55) wordt in het Energierapport dat in voorjaar 2002 verschijnt
nader ingegaan, waarbij ook aan de orde komt de in het NMP4 vermelde herprioritering
van bestaande EZ-middelen.99Is de regering, gezien de opmerking dat «bescherming
van biodiversiteit [...] in de praktische aanpak een relatief minder ver ontwikkeld
beleidsonderwerp» is, van mening dat het bestaande natuurbeleid niet
mede gericht is op het behoud van biodiversiteit?Het bestaande natuurbeleid is een onderdeel van het bredere biodiversiteitsbeleid
dat zowel het behoud als het duurzaam gebruik van de biodiversiteit binnen
en buiten de natuurgebieden omvat.100Gestreefd wordt naar het realiseren van een wereldwijde
Ecologische Hoofdstructuur? Is de regering bereid om een groter deel van de
bestaande gelden voor ontwikkelingssamenwerking voor dit doel in te zetten?Ja, door middel van herschikking binnen de 0,1% van het BNP voor internationaal
natuur en milieubeleid onder het beleidsbudget voor ontwikkelings-samenwerking.
Plannen voor het beheer van diverse ecosystemen worden o.a. ontwikkeld in
het kader van diverse werkprogramma's van het Biodiversiteitsverdrag. Internationaal
is afgesproken dat alle partijen van dit verdrag nationale strategieën
en actieplannen ontwikkelen. Daarnaast wordt er op wereldschaal bijvoorbeeld
ook gewerkt aan een kader voor beheerssystemen voor bossen.101De wereldvoedselvoorziening zal bij een groeiende wereldbevolking
gepaard gaan met een steeds groter ruimtebeslag. Het NMP4 stelt dat de oppervlakte
landbouwgebied in de wereld niet verder uitgebreid zou mogen worden. Welke
rol ziet de regering voor genetisch gemodificeerde gewassen, die kunnen leiden
tot hogere opbrengsten (ook in moeilijke gebieden) en zodoende het ruimtebeslag
kunnen beperken?Er is een verduurzaming van de landbouw nodig, die in staat is de groeiende
wereldbevolking voldoende, goed en veilig voedsel te verschaffen. Het huidige
oppervlak landbouwgebied in de wereld zou niet verder uitgebreid mogen worden,
teneinde de druk op de nog overgebleven gebieden als savannen, oerwouden,
steppen en toendra's niet verder te vergroten.Om dit te kunnen realiseren dient internationale consensus te ontstaan
over wereldwijde acties voor het verbeteren van de productiviteit in de landbouw
en het voorkomen van degradatie van bodems.Een forse productiviteitsstijging van de landbouw in ontwikkelingslanden
is noodzakelijk, zonder de negatieve neveneffecten die dat in het verleden
met zich meebracht. De jaarlijkse productiviteitsstijging op het huidige landbouwareaal
in ontwikkelingslanden die nodig is om de wereldbevolking te voeden zal dan
minimaal 1,6% moeten bedragen. Het is nog niet duidelijk welke technieken en methoden zo'n productiviteitsstijging
in de landbouw tot stand zullen brengen. Er wordt daarom niet alleen gekozen
om in te zetten op of alleen hoog-technologische of alleen biologische landbouw.
Het gaat vooral om een landbouw die de druk op het milieu vermindert en zo
goed mogelijk aansluit bij de lokale situatie. In ieder geval dienen hoog-productieve
gronden zo intensief mogelijk benut te worden teneinde voldoende ruimte te
bieden aan de natuur. Daarnaast is ook overschakeling op niet-grondgebonden
landbouw een middel om de druk op biodiversiteit te doen afnemen.Zowel voor hoog-technologische als voor biologische landbouw is veel onderzoek
nodig. Voorbeelden hiervan zijn onderzoek naar natuurlijke ongediertebestrijding
en bestuiving, naar het optimaal gebruiken van biodiversiteit voor verhoging
van de landbouwproductie, naar de mogelijkheden om ook andere functies in
landbouwgebieden te combineren en naar de ontwikkeling van nieuwe gewassen,
die bijvoorbeeld bestand zijn tegen zout en droogte (via veredeling en biotechnologie).
Daarbij is het van belang dat deze variëteiten breed kunnen worden toegepast
en aan ontwikkelingslanden beschikbaar worden gesteld.Voor een succesvolle groene revolutie is de landbouw is het noodzakelijk
om de toegang tot genetisch materiaal beter te regelen dan nu het geval is.
Enerzijds moeten daarbij de kennis van de lokale bevolking, maar ook de rechten
op ontwikkelde biotechnologie voldoende beschermd worden, anderzijds moeten
de resultaten van biotechnologie breed toegepast kunnen worden voor de productie
van voedsel en medicijnen.102Welke ruimte binnen de WTO heeft Nederland, om samen
met gelijkgestemde landen, via keurmerken of internalisering van kosten, duurzame
handel te bevorderen?De WTO geeft ruimte voor keurmerken of internalisering van kosten. Hierbij
hanteert zij het uitgangspunt dat er sprake moet zijn van non-discriminatie
in de toepassing, dat er geen onnodige obstakels tot handel opgeworpen dienen
te worden en dat de keurmerken of de internalisering van kosten niet meer
handelsbeperkend zijn dan nodig om een legitiem doel na te streven. Wanneer
aan deze voorwaarden wordt voldaan kunnen landen via keurmerken of de internalisering
van kosten duurzame handel trachten te bevorderen.103In hoeverre speelt duurzaam beheer van biodiversiteit
en natuurlijke hulpbronnen een rol bij het aankoopbeleid van de Nederlandse
overheid (bijvoorbeeld via producten met het Max Havelaar keurmerk)?Bij de opstelling van duurzaamheidscriteria voor de inkoop van producten
zal het duurzaam beheer en gebruik van biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen
gaandeweg als een overweging worden betrokken. In dit kader zal Nederland
samen met het bedrijfsleven initiatieven ontplooien om een aantal productieketens
als van koffie, cacao, bananen, katoen en sierplanten te verduurzamen.Op één terrein speelt duurzaam beheer van biodiversiteit
en natuurlijke hulpbronnen reeds een rol, namelijk bij het gebruik van duurzaam
geproduceerd hout. Dit hout kent het FSC-keurmerk (Forest Stewardship Council).De Nederlandse overheid wordt door het Programmabureau Duurzaam Inkopen
geadviseerd bij de toepassing van duurzaamheidscriteria in het inkoopbeleid.
In het kader van duurzaam bouwen adviseert de Rijksgebouwendienst (Rgd) haar
klanten (departementen) bij de bouw van rijkshuisvesting duurzaam geproduceerd
hout toe te passen. Ook stimuleert de Rgd het gebruik van duurzaam
geproduceerd hout doordat voorschriften hierover zijn opgenomen in haar standaard
besteksbepalingen.Al sinds de introductie van dit keurmerk in 1988 kiezen verschillende
overheidsorganisaties voor de inkoop van Max Havelaar koffie. Dit neemt de
laatste jaren toe. Producten met Max Havelaar keurmerk zijn echter alleen
gecontroleerd op sociale aspecten van duurzame ontwikkeling. Wel heeft het
Max Havelaar keurmerk de ambitie dat zijn producten positief scoren op ecologische
aspecten van duurzame ontwikkeling. In algemene zin kunnen hierover op dit
moment echter geen verifieerbare uitspraken gedaan worden.104Waarom wordt de waarde van biodiversiteit geen dicriminerend
criterium voor de beoordeling van nieuwe landen waarmee een brede ontwikkelingssamenwerkingsrelatie
wordt aangegaan?Het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid is primair gericht op armoedebestrijding.
Het behoud en duurzaam gebruik van biodiversiteit is een belangrijke component
bij armoedebestrijding. Voor eventueel nieuwe landen waarmee een brede ontwikkelingssamenwerkingsrelatie
wordt aangegaan, wordt vastgehouden aan bestaande criteria. Op verzoek van
deze landen kan biodiversiteit als een onderdeel in deze samenwerkingsrelatie
worden opgenomen. Daarnaast wordt in de sectoren, zoals landbouw, waterbeheer
e.d, biodiversiteit geïntegreerd.Bij toekomstige aanpassingen van de milieulandenlijst voor ontwikkelingssamenwerking
zal de waarde van biodiversiteit, naast andere overwegingen, een discriminerend
criterium zijn.105Welke vorm van certificering acht de regering het meest
wenselijk: de nationale vorm of de internationale vorm? Welke beleidsconclusies
verbindt de regering hieraan?Het kabinet vindt de internationale vorm het meest wenselijk. Zo lang
die nog niet op het juiste niveau voorhanden is, geeft het kabinet de voorkeur
aan een certificatieschema dat past binnen een internationale accreditatie-
en certificatiestructuur, zoals dat van de Raad voor Accreditatie. Daarbij
kan het bij producten alleen gaan om certificering op «bedrijfsniveau».106Welke initiatieven heeft de regering in de afgelopen
jaren ontplooid om het Europees Milieubeleid daadwerkelijk te verdiepen? Tot
welke resultaten heeft dit geleid? Welke allianties bestaan er op welke milieu-onderdelen?
Welke resultaten kunnen we hiervan verwachten?De afgelopen jaren heeft de regering een aantal initiatieven genomen gericht
op het Europese milieubeleid in brede zin. Deze initiatieven hebben enerzijds
betrekking op de verankering van duurzame ontwikkeling en de integratie van
milieu in het Europese beleid in al zijn facetten. Anderzijds hebben deze
initiatieven betrekking op het instrumentarium voor het Europese milieubeleid.De Nederlandse inzet ten aanzien van integratie van milieu in andere beleidsterreinen
is als volgt samen te vatten:• Integratie met het oog op duurzame ontwikkeling,• verankering in de Verdragen van de E.G. en EU,• uitvoering door andere Raden,• «monitoring» door middel van doelen, tijdstabellen
en indicatoren, • toepassing van een milieutoets op voorstellen van de Europese Commissie.In het Verdrag van Amsterdam is artikel 6 opgenomen waarin is bepaald
de milieu-eisen moeten worden geïntegreerd in de omschrijving en uitvoering
van het beleid en het optreden van de Gemeenschap. De achtereenvolgende Raden
hebben zich over de implementatie daarvan uitgesproken. De Europese Raad van
Cardiff in juni 1998 vormde een belangrijk beginpunt; hier nodigde de Europese
Raad de Transport-, Energie- en Landbouwraad uit om een eigen integratiestrategie
te presenteren. Inmiddels hebben vrijwel alle vakraden het verzoek gekregen
dergelijke strategieën te ontwikkelen en regelmatig te herzien. Tijdens
de Top van is Göteborg is besloten om aan het zgn. «Lissabonproces»
de milieudimensie toe te voegen en zo te komen tot een EU Duurzaamheidstrategie.
Een van de stappen hierbij is aanvullen van de bestaande economische en sociale
indicatoren met nieuwe indicatoren om zo het pakket «structurele»
of «duurzaamheidsindicatoren» compleet te maken. Een andere belangrijke
conclusie van Göteborg betreft de invoering van een zgn. «Duurzaamheidstoets»
op alle (wetgevings-) voorstellen van de Europese Commissie.De Nederlandse inzet is met betrekking tot het instrumentarium voor het
Europese milieubeleid als volgt samen te vatten:• verbetering van de kwaliteit van wetgeving onder andere door de
invoering van kaderwetgeving, de bovengenoemde duurzaamheidstoets en meer
aandacht voor implementatie en handhaving,• inzet van andere dan juridische instrumenten.Zowel voor lucht als water zijn inmiddels kaderrichtlijnen tot stand gekomen.
De Milieuraad heeft een aanbeveling aanvaard inzake minimum-criteria voor
inspecties. Aan de Europese Raad van Laeken zal een rapport worden voorgelegd
inzake de verbetering van wetgeving, de duurzaamheidstoets zal daarvan een
onderdeel uitmaken.De strategische aanpak van de Nederlandse Nationale Milieubeleidsplannen
heeft zijn weerslag gevonden in het 5e en 6e Milieu-Actieprogramma. Over het
6e Milieu-Actieprogramma heeft de Milieuraad een Gemeenschappelijk Standpunt
bereikt. Het Nederlandse streven naar een richtlijn voor een Europese energieheffing
heeft, nog geen resultaat opgeleverd.Binnen de Europese Unie, op milieuterrein of anderszins, is geen sprake
van vaste allianties. Wel is sprake van een voorhoede, deze is echter niet
vast van samenstelling. Noord-West-Europese landen hebben op belangrijke punten
gemeenschappelijke belangen die tot samenwerking kunnen leiden. In het nastreven
van beleidsdoelstellingen maakt Nederland gebruik van wisselende coalities.Welke concrete resultaten van het voorgaande mogen worden verwacht is
niet op voorhand te voorspellen. Wel zal dit bijdragen tot een integraler
beleid binnen de EU.107Welke pilots zullen worden uitgevoerd voor het opstellen
van plannen voor het duurzaam beheren van ecosystemen?Plannen voor het beheer van diverse ecosystemen krijgen vorm via de diverse
werkprogramma's van het Biodiversiteitsverdrag. Internationaal is afgesproken
dat alle partijen van het Biodiversiteitsverdrag nationale strategieën
en actie-plannen zullen ontwikkelen. Daarnaast worden er op wereldschaal ook
gewerkt aan een kader voor beheerssystemen voor o.a. bossen.
De concrete invulling van acties vindt plaats in het kader van nationale bossen
programma's.Met betrekking tot de pilots zal gezamenlijk met de verantwoordelijke
beheersautoriteiten in OS-landen en maatschappelijke organisaties, bedrijven
en ontwikkelingsorganisaties worden bepaald welke ecosystemen in welke gebieden
hiervoor in aanmerking kunnen komen.Hierbij wordt ook gebruik gemaakt van de ecoregionale benadering. Deze
benadrukt de processen en activiteiten in een brede ecologische context, die
niet perse samenhangen met een politiek-administratieve context, bijvoorbeeld
het Guyana-shield, het Centraal-Afrikaans bosmasseief, de Sahel, de Andes
en Mekongregio.Daarnaast zal in het nationale beleid in het kader van het op te stellen
plan van aanpak agrobiodiversiteit middels pilotprojecten aandacht worden
besteed aan de rol van biodiversiteit bij natuurlijke ziekte- en plaagregulatie
en aan de betekenis van bodemecosystemen.108Een kwart van de houten producten moet in 2005 uit
duurzaam beheerde bossen komen. Op dit moment voldoet slechts 5% van het hout
op de Nederlandse markt aan dit criterium. Hoe denkt de regering deze doelstelling
toch te gaan realiseren?In het NMP4 wordt op blz. 119 een aantal initiatieven genoemd op basis
waarvan een markt aandeel van 25% duurzaam hout op de Nederlandse markt in
2005 wordt beoogd. In aanvulling op deze initiatieven wordt ingezet op gerichte
voorlichtings- en stimuleringsactiviteiten en convenanten. In het kader van
duurzaam bouwen wordt kennis- en informatie overgedragen omtrent toepassing
van duurzaam geproduceerd hout in alle sectoren van de bouw. Aan de hand van
het rapport «Vergroening van het fiscale stelsel» wordt bezien
of en welke mogelijkheden die vergroening biedt voor het stimuleren van hout
dat afkomstig is uit gecertificeerde duurzaam beheerde bossen. Tot slot zullen
de inspanningen in internationaal verband worden voortgezet om te komen tot
een groter aanbod van hout dat afkomstig is uit gecertificeerde duurzaam beheerde
bossen.In dit verband verwijs ik ook naar beleidsreactie van Staatssecretaris
Faber en mijzelf over de evaluatie van de minimumeisen inzake houtcertificering
in Nederland, die u in juli 2001 heeft ontvangen.109Voor de lange termijn (2030) zullen de ecologische
ambities van de nota «Natuur voor mensen, mensen voor natuur»
uitgangspunt zijn, aldus hoofdstuk 7 van het NMP4. Waarom zijn dan in het
NMP4 minder scherpe doelen gesteld voor N en P (met name verliesnormen in
het kader van de Nitraatrichtlijn) dan in de nota «Natuur voor mensen,
mensen voor natuur»?Van een verschil tussen de stikstof- en fosfaatdoelen van Natuur voor
Mensen, Mensen voor Natuur en die van NMP4 is geen sprake. Het NMP4 geeft
aan dat de natuurkwaliteitsambities van de nota Natuur voor Mensen, Mensen
voor Natuur en de bijbehorende milieukwaliteitscondities uitgangspunt zijn
voor de lange termijn (2030). De milieukwaliteitscondities zijn vastgelegd
in hoofdstuk 3 van het NMP4. In het NMP4 is aangegeven dat voor fosfaat een
verliesnorm van 1 kg P per hectare in 2030 gewenst is. Deze verliesnorm is
de voorlopige concretisering van het uitgangspunt van de nota Natuur voor
Mensen, Mensen voor Natuur voor de langere termijn: een fosfaatgehalte van
maximaal 0,15 mg fosfaat per liter in oppervlaktewateren. Het NMP4 geeft nog
geen concrete vertaling van de gewenste concentraties van stikstof
naar toekomstige stikstof verliesnormen. Dit vereist nader onderzoek.110Zullen de afstandseisen van het ammoniakbeleid zowel
voor grote als voor kleine natuurgebieden gelden? Welke gevolgen heeft dit
voor (de uitvoerbaarheid) van de Reconstructie? Welke conclusies verbindt
de regering aan deze gevolgen?Ja, de afstandeisen zullen gelden voor zowel de grote als voor de kleine
natuurgebieden. Dit heeft geen gevolgen voor de reconstructie. Het zoneringsbeleid
zoals dat zal worden vastgelegd in de Wet ammoniak en veehouderij zal gelden
zowel rond grote als kleine natuurgebieden, voor zover deze als kwetsbaar
gebied in de zin van die wet zijn aangemerkt.Dit zoneringsbeleid heeft een preventieve werking met als doel te voorkomen
dat door nieuwvestiging of uitbreiding van veehouderijen in de directe nabijheid
van kwetsbare natuur deze natuur extra belast wordt dan wel dat de milieuwinst
die bereikt wordt door het landelijk voorschrijven van emissiebeperkende maatregelen,
wordt te niet gedaan.Naast dit preventieve beleid zal, mede in kader van de reconstructie,
beleid worden gevoerd gericht op verplaatsing of beëindiging van niet
grondgebonden landbouw in de zones rond natuurgebieden. Hierbij zal in de
periode tot 2010 prioriteit worden gelegd bij grote natuurgebieden.De Reconstructie kent een meervoudige doelstelling, waaronder ook verbetering
van de kwaliteit van de natuur. Wanneer het preventieve zoneringsbeleid slechts
rond de grote natuurgebieden zou gelden, zou het bereiken van deze doelstellingen
met betrekking tot de kleinere natuurgebieden worden bemoeilijkt. Met de zonering
rond zowel de grote als de kleinere natuurgebieden worden naar oordeel van
de regering optimale condities geschapen voor zowel verbetering van de natuur,
als verbetering van de ruimtelijke structuur ten behoeve van de landbouw.111Sommige landbouwsectoren (varkens, kippen) zullen zich
binnen de rode contouren ontwikkelen. Kan de regering aangeven in hoeverre
dit strookt met de huidige inzichten van de regering ten aanzien van stankemissie
uit stallen? Ziet zij, gegeven de beperkingen die gesteld (zullen gaan) worden,
mogelijkheden om binnen de rode contouren extra stankhinder door intensieve
veehouderijen toe te staan?Binnen de rode contouren kunnen de functies wonen en werken zich ontwikkelen.
Daarbij kan in een zeer beperkt aantal gevallen, onder strikte randvoorwaarden,
via een goede lokatiekeuze binnen de rode contouren ook de ontwikkeling van
bepaalde landbouwsectoren (varkens en kippen) plaatsvinden. Uitgangspunt hierbij
is dat er geen stankhinder als gevolg van de intensieve veehouderij plaatsvindt
De verwachting is dat als gevolg van technologische ontwikkeling de geuremissie
uit de stal in de toekomst sterk kan worden teruggedrongen. Er is dus geen
sprake van enige versoepeling van de stanknormering om de ontwikkeling van
agrarische bedrijventerreinen mogelijk te maken.112Het opleggen van nieuwe verdergaande beperkingen kan
planschade met zich meebrengen. Door wie zullen de kosten van eventuele planschade
moeten worden gedragen?Zowel in de voorgestelde Reconstructiewet concentratiegebieden als in
de Wet op de ruimtelijke ordening (WRO)is een planschade artikel opgenomen
(respectievelijk artikel 30 Rwc en artikel 49 WRO). De kosten voortkomend
uit de vergoeding van geleden planschade met betrekking tot een door het rijk
goedgekeurd reconstructieplan zullen worden gedragen door het rijk (art. 93,
eerste lid, onderdeel e). De kosten voortkomend uit de geleden planschade
op grond van de WRO worden gedragen door de gemeente.113In een aantal gebieden zal volgens het NMP4 de grondgebonden
landbouw zich strikt moeten houden aan de milieunormen die nodig zijn om de
natuur op die plek te beschermen. Een en ander zal in het kader van SGR2 verder
worden uitgewerkt. Kan de regering, vooruitlopend hierop, alvast in algemene
zin aangeven om welke gebieden dit zal gaan en hoe deze milieunormen zullen
worden vastgesteld?De regering kan nog niet concreet aangeven om welke gebieden het gaat
en hoe de milieunormen worden vastgesteld.1. In het SGR-2 zullen de grote natuurgebieden worden vastgelegd. In de
Nota Natuur voor Mensen Mensen voor Natuur (NvMMvN) wordt uitgegaan van 1000
ha in laag Nederland en 2000 ha in hoog Nederland. In NvMMvN worden 27 natuurdoelen
onderscheiden voor de EHS. De landelijke natuurdoelenkaart wordt verankerd
in het SGR-2. Als basis voor de vast te stellen milieucondities per natuurdoeltype
zal het binnenkort te verschijnen herziene handboek natuurdoeltypen worden
gebruikt. In de zones rondom de grote natuurgebieden gelden verdergaande beperkingen
dan elders in de balansgebieden. Het beleid is erop gericht de ammoniakbelasting,
de fosfaatbelasting en verdrogingsproblematiek terug te dringen.114Is de regering voornemens om een beleid te voeren dat
gericht is op het bevorderen van biologische landbouw in gebieden waar de
milieunormen voor natuurwaarden dit vragen? Zo ja, welke instrumenten zouden
hiervoor naar haar mening ingezet kunnen worden?Het kabinet kiest voor een vraaggestuurde ontwikkeling van de biologische
landbouw. Ondernemers moeten zelf de keuze maken waar en welke producten ze
biologisch produceren. Dit sluit niet uit dat in gebieden waarin een gebiedsspecifieke
milieukwaliteit wordt nagestreefd de beslissing van een ondernemer te gaan
omschakelen kan worden versneld door het gebiedsspecifieke instrumentarium.Biologische landbouw en experimenten met duurzame technologische ontwikkeling
(DTO) zullen extra aandacht krijgen. Het leveren van groene diensten en het
gebruik van natuurlijke processen in de bedrijfsvoering zullen in dit verband
een belangrijke grondslag voor financiering zijn.115Het RIVM adviseert het beleid aan te vullen met een
opkoop- en verplaatsingsregeling voor landbouwbedrijven in en rond natuurgebieden,
zodat de milieucondities verbeteren, daar waar dit het meest noodzakelijk
is. Is de regering hiertoe bereid?In kleine en grote natuurgebieden en zones rond die gebieden zal verplaatsing
en beëindiging van niet-grondgebonden landbouw worden gestimuleerd. Prioriteit
wordt gegeven aan de grote natuurgebieden. Met de inzet van de Regeling beëindiging
veehouderijtakken (RBV) wordt momenteel – in het kader van het mestbeleid –
de bedrijfsbeëindiging gefaciliteerd. Ook zal, conform het advies van
de commissie Koopmans, de melkveehouderij in die situaties waar dit nodig
en kansrijk is, rond kwetsbare natuurgebieden versneld worden geëxtensiveerd.
Binnen de reconstructieplannen bestaat de mogelijkheid om de uitplaatsing
van bedrijven te stimuleren. In het NMP4 is aangegeven dat verplaatsingen
van bedrijven uit zones rond natuurgebieden een belangrijk instrument is naast
het herstel van watersystemen gericht op het voorkomen van verdroging. Het
NMP4 geeft aan dat hier tot 2010 4 tot 4.5 miljard gulden voor nodig is, wat
voor een belangrijk deel bestaat uit ICES-claims voor reconstructie, ammoniak
en herstel watersystemen. Voor de realisatie van het beleid is financiering
essentieel. Deze ICES claim maakt onderdeel uit van bredere afweging waarover
het volgend kabinet besluit.118 en 119Hoe denkt de regering over de suggestie van het Centrum
voor Landbouw en Milieu om tot ammoniakreductie te komen door de koeien eiwitarm
voedsel te voeren?Welke verschillen ziet de regering tussen de onderzoeksgegevens
ten aanzien van ammoniakemissie uit veehouderijen, die de basis zijn geweest
voor de beleidslijn dat melkvee zoveel mogelijk gehuisvest dienen te worden
in (emissiearme) stallen en dat weidegang beperkt moet worden, en onderzoek
van onder andere CLM, waaruit blijkt dat de ammoniakemissie in geval van beweiding
lager is?De regering onderkent dat voermaatregelen van invloed zijn op de ammoniakemissie.
Zoals in de toelichting van het ontwerp-besluit ammoniakemissie huisvesting
veehouderij(«Amvb huisvesting») is aangegeven, kleven er nog belangrijke
uitvoeringsproblemen aan het opnemen van voermaatregelen in regelgeving. Om
die reden zijn deze thans niet opgenomen in het ontwerpbesluit. Daarnaast
is het aannemelijk dat voermaatregelen al door veel melkveehouders toegepast
zullen worden onder invloed van het mest- en mineralenbeleid.De regering zal op deze kwestie ingaan in haar antwoord op de vragen die
door de Kamer zijn gesteld over het voorstel voor de Wet ammoniak en veehouderij
(Kamerstukken II 27 836, nr. 4).120Verlaging van de fosfaatverliesnorm wordt haalbaar
geacht indien bedrijven veel meer mest afzetten. Aan welke vormen van afzet
wordt gedacht? Op welke wijze denkt de regering dit te stimuleren?De verantwoordelijkheid voor een verantwoorde afzet van mest ligt bij
het landbouwbedrijfsleven, de regering heeft in deze geen stimulerende rol.
Hierbij hebben zij de volgende mogelijkheden:• Verdere optimalisatie van de distributie van mest over Nederlandse
landbouwgronden;• Vervanging van kunstmest door (bewerkte) dierlijke mest;• Afzet buiten Nederland.121, 122 en 130Hoe verhoudt de doelstelling, dat in de directe omgeving
van de EHS zo'n 200 000 à 300 000 ha landbouwgrond zal moeten
vernatten, zich tot de algemene doelstelling voor verdrogingsbestrijding,
vastgelegd in de motie-Lansink/Van Rijn-Vellekoop?Welke instrumenten zal de regering inzetten om een
vernatting van een zone om verdrogingsgevoelige natuurgebieden te realiseren?
Welke middelen zal zij hiervoor inzetten en wat is de beoogde dekking ervan?Geconstateerd wordt dat, gezien de doelstelling voor
de verdrogingsbestrijding (40% reductie in 2010), een forse extra inspanning
nodig is. Welke instrumenten en middelen zullen hiervoor ingezet worden? Kan
de regering aangeven welke dekking van de middelen beoogd worden?De huidige doelstellingen voor verdroging blijven onverkort gehandhaafd. Juist vanuit de optiek om verdroging te bestrijden is in NMP4 gekozen
voor herstel van watersystemen met als gevolg vernatting van landbouwgronden
in de omgeving de EHS. Daarmee krijgt de inspanning om de algemene doelstelling
voor verdroginsbestrijding te realiseren dus een krachtige impuls in combinatie
met een zo groot mogelijke verbetering van natuurwaarden.In de Bestuursovereenkomst gebiedsgerichte inrichting landelijk gebied
zullen de overheden waarborgen creëren voor de realisatie van de verdrogingsdoelstellingen
voor 2010.Om verdroging tegen te gaan en om de zones rondom natuurgebieden te vernatten
zal het lokale watersysteem aangepast moeten worden en beter ingericht moeten
worden om water vast te houden. Dit past ook in de trits vasthouden-bergen-afvoeren
van het nieuwe waterbeleid, zoals vastgelegd in «Anders omgaan met Water,
Waterbeleid in de 21ste eeuw».In het kader van het in 2002 op te stellen Nationaal Bestuursakkoord Water
is de provincies en de waterschappen gevraagd om deelstroomgebiedsvisies op
te stellen. Deze deelstroomgebiedsvisies zullen inzicht verschaffen in welke
maatregelen en welke middelen nodig zullen zijn om de waterhuishouding op
orde te brengen en te houden. Dit inzicht zal basis zijn voor het Bestuursakkoord
en zal ruimtelijk worden vertaald in deel 3 van SGR2. In het Nationaal Bestuursakkoord
Water zullen taakstellende afspraken gemaakt worden over doelen en maatregelenpakketten,
die nodig zijn om de waterhuishouding op orde te brengen, inclusief de financiële
dekking. Het bestuursaccoord water zal geïntegreerd worden in de Bestuursovereenkomst
gebiedsgerichte inrichting landelijk gebied. Daarbij worden onder meer afspraken
gemaakt over de inzet van de Subsidie regeling Gebiedsgericht Beleid voor
het realiseren van de verdrogingsdoelstellingen.Voor het rijksaandeel in de kosten kunnen ICES claims (ammoniak, reconstructie,
herstel watersystemen) worden benut. Deze ICES claim maakt onderdeel uit van
bredere afweging waarover het volgend kabinet besluit.123, 124 en 125Hoe zal de toepassing van de watersysteembenadering
doorwerken in de realisatie van de EHS?Is de regering van mening dat het nog te begrenzen
deel van de EHS geheel, of meer dan nu het geval is, is te begrenzen via de
watersysteembenadering? Is de regering voornemens hierover werkafspraken te
maken met de provincies?Kan de regering aangeven welk deel van het uiteindelijk
te realiseren aantal hectares van de EHS op dit moment nog niet concreet begrensd
is?Van het areaal van 260 000 te realiseren hectares EHS, dus exclusief
de tot de EHS behorendende bestaande bosen natuurgebieden, is 14% nog niet
concreet begrensd. Van de taakstelling voor reservaatsgebieden (100 000
ha) is 93 040 ha begrensd, van de natuurontwikkelingsgebieden (taakstelling
50 000 ha) is 36 700 ha begrensd, en van beheersgebieden (110 000,
inclusief extra hectaren voor weidevogels) is 93 970 ha begrensd. Deze
cijfers zijn van 31 december 2000.In sommige situaties kan de begrenzing van de EHS beter worden afgestemd
op watersysteemgrenzen. De provincies is gevraagd, om bij de resterende begrenzing
van de EHS rekening te houden met het watersysteem. In verband hiermee is
afgesproken dat het functioneren van grote eenheden van de EHS nader zal worden
onderzocht. Dit kan leiden tot herbegrenzing. De resultaten zullen zo mogelijk
in deel 3 van dit SGR worden meegenomen. In het kader van de Bestuursovereenkomst
gebiedsgerichte inrichting landelijk gebied zullen afspraken worden gemaakt
over de wijze waarop de overheden gezamenlijk zullen streven naar een vergroting
van de kwaliteit van het landelijk gebied. Daarin worden de afspraken
in het kader van het Nationaal Bestuursakkoord Water geïntegreerd. De
onder regie van de provincies op te stellen deelstroomgebiedsvisies en gewenste
grond- en oppervlaktewaterregimes (GGOR) zullen de doorwerking laten zien
van de tussen rijk en provincies afgesproken natuurdoelen.126Welke rol ziet de regering voor de consument en voor
de markt van landbouwproducten voor het in gang zetten en het bereiken van
de transitie? Tot welke beleidsconclusies leidt dat?De consumentenvraag naar duurzaam geproduceerde landbouwproducten is uiteindelijk
bepalend voor het aanbod van deze producten. Om invloed op de transitie duurzame
landbouw te kunnen uitoefenen is het van belang dat de consument zich beseft
welke milieulast een bepaald landbouwproduct met zich meebrengt en dit besef
ook in daden omzet.Gelet op dit gegeven staat voorop het internaliseren van
de milieukosten. Hiervoor is het ook noodzakelijk dat de kwaliteit van de
producten door de consumenten te onderkennen is.Transparantie van het productiesysteem
is daarvoor een vereiste, ook in Europees verband. De consument heeft recht
op informatie, heeft keuzevrijheid en draagt door keuze die hij maakt ook
medeverantwoordelijkheid voor de productiewijze van de producten. De transparantie
laat nog te wensen over. De bijdrage die de overheid kan leveren, ligt in
het bevorderen van die transparantie. Labelling met keurmerken kan een belangrijke
prikkel voor producenten, detailhandel en consumenten zijn om meer duurzame
producten te produceren en of af te nemen. Het kabinet ondersteunt in dit
verband initiatieven van producenten, verwerkende industrie en of detailhandel
om te komen tot de vorming van integrale ketenkwaliteitsystemen, gericht op
het borgen en garanderen van kwaliteit van de producten en de productiewijzen
van begin tot eindproduct via bijvoorbeeld certificering.127, 128 en 129In hoeverre is de Subsidieregeling Gebiedsgericht Beleid
een instrument dat de regering zal inzetten voor de realisatie van de «gebiedsgerichte
aanpak»?Op welke manier zullen de middelen voor het inrichten
van ecologische verbindingszones (A2-EHS) en voor gebiedsgerichte verdrogingsbestrijding
(GeBeVe) terugkomen binnen de SGB-regeling?Kan de regering aangeven hoe de Subsidieregeling Gebiedsgericht
beleid zich verhoudt tot de regelingen als A2-EHS en GeBeVe?De Subsidieregeling Gebiedsgericht Beleid (SGB) is door LNV, VROM en V&W
juist ontwikkeld met het oog op het faciliteren van de gebiedsgerichte aanpak.
De SGB, gepubliceerd in de Staatscourant van 25 september jl., wordt beschouwd
als een groeimodel, waaraan in de loop der tijd andere beleidsvelden kunnen
worden toegevoegd.In het kader van «ontstapelen en ontschotten» is in de Subsidieregeling
Gebiedsgericht beleid een aantal regelingen en instrumenten gebundeld, waaronder
Gebeve en de middelen voor A2. De Gebeve-regeling is met ingang van 2001 beëindigd.
Voor de A2 middelen kan dit jaar nog gebruikt worden van de oude regeling.
Met ingang van volgend jaar maken ze integraal onderdeel uit van de SGB. Belangrijk
is, dat in de Bestuursovereenkomst voor de gebiedsgerichte inrichting van
het landelijk gebied de te bereiken doelen op het gebied van waterbeheersing
en verdrogingsbestrijding worden geformuleerd.De beschikbare middelen voor A2 en voor gebiedsgerichte verdrogingsbestrijding
(Gebeve) zullen via de SGB regeling kunnen worden benut. Daartoe
zijn in deze regeling de benodigde subsidiecategorieën opgenomen.131Gesteld wordt dat de kosten voor de landbouw 17 tot
20 miljard gulden bedragen. Hoe denkt de regering dit bedrag vanuit de landbouw
te genereren, gezien het feit dat de opbrengsten nu al in vele sectoren van
de landbouw marginaal zijn?De landbouw moet op eigen kracht de milieu-investeringen opbrengen, die
voortvloeien uit het generieke beleid.Een beperkt gedeelte (10–20%)
betreft vervangingsinvesteringen. De kosten zullen binnen 10 jaar verwerkt
worden in de prijzen van landbouwproducten (internalisering van milieukosten).
Hierbij zal een marktgerichte strategie gevolgd moeten worden zodat er voldoende
afzetmogelijkheden ontstaan voor meer duurzaam geproduceerde goederen. Consumenten
moeten erop kunnen vertrouwen dat hun voedsel gezond en veilig is en milieu-
en diervriendelijk geproduceerd wordt en zij zullen hiervoor een hogere prijs
moeten betalen.132Welke invloed heeft de (huidige en toekomstige) hervorming
van het Europese landbouwbeleid op de mogelijkheden om een bedrag van 17 tot
20 miljard gulden vanuit de landbouwsectoren te genereren? Tot welke beleidsconclusies
leidt dat?Een belangrijk deel van de Nederlandse land- en tuinbouw wordt niet of
nauwelijks beïnvloed door hervormingen in het Europees landbouwbeleid,
aangezien ze niet onder een (zware) marktordening vanuit het EU landbouwbeleid
opereert. Dit geldt met name het overgrote deel van de niet-grondgebonden
landbouw. Een eventuele afbouw van de prijssteun en inkomenstoeslagen zal
aanzienlijke effecten hebben in de grondgebonden landbouw. Deze sectoren kunnen
wel profiteren van bestaande EU kaders voor cross-compliance en modulatie
(het verbinden van een deel van de inkomenssteun aan voorwaarden met betrekking
tot milieu, natuur, landschap en dierenwelzijn) en ondersteuning van groene
diensten (tweede pijler EU beleid; plattelandsbeleid). De invloed van de hervorming
van het Europese landbouwbeleid op de door de landbouwsector te dragen kosten
is niet exact aan te geven. De inzet is gericht op maximale benutting van
bestaande EU-kaders.133Wat is de verhouding tussen het aangescherpte veiligheidsbeleid
en het convenant met de bedrijven in het Westerscheldegebied, waarbij het
externe veiligheidsbeleid een belangrijke rol vervulde?In het kader van de zogenaamde ROM-projecten zijn voor de kanaalzone in
Zeeuws Vlaanderen onder andere afspraken gemaakt over de in die regio aanwezige
externe veiligheidsproblematiek. Deze afspraken, die dateren van april 1993
en die een periode beslaan van 10 jaar, betreffen inrichtinggebonden activiteiten
met gevaarlijke stoffen in relatie tot de in de omgeving van die activiteiten
aanwezige bebouwing. De gemaakte afspraken voldoen niet voor alle betrokken
inrichtingen aan veiligheidsnormen (met name het plaatsgebonden risico) van
het externe veiligheidsbeleid zoals vermeld in het NMP4.134Hoe gaat de regering om met de spanning tussen enerzijds
de kortstondige opslag van gevaarlijke stoffen in transportmiddelen, bijvoorbeeld
op parkeerplaatsen als gevolg van rusttijden of rijverboden, en het risicobeleid anderzijds? Bestaat enig inzicht in de gevolgen voor de efficiënte
inzet van transportmiddelen en hoe gaat de regering daarmee om?Ter voorbereiding van de amvb externe veiligheid transport zal aandacht
worden besteed aan het aspect van het over staan en de kortstondige opslag
van gevaarlijke stoffen in transportmiddelen. Op welke wijze dit zal gebeuren
dient nog te worden vastgesteld.136Bij het externe veiligheidsbeleid voor transport van
gevaarlijke stoffen wordt er uitgegaan van de huidige berekening. In het spooratlas
is aangegeven dat er een nieuwe verbeterde versie zal verschijnen van de risicoberekeningsmethodiek.
Kan deze nieuwe berekeningsmethode gevolgen hebben voor de doelstellingen
in het NMP4, en waarom voldoet de huidige berekeningsmethodiek niet meer?Berekeningmethoden worden regelmatig aangepast aan de stand der techniek.
Bij gelijkblijvende doelstellingen kan dit gevolgen hebben voor de consequenties
in de uitvoering van het beleid.In algemene zin kan het verbeteren van berekeningsmethoden ten goede komen
aan de doelstellingen van het NMP4, n.l. het waarborgen van een zo goed mogelijk
beschermingsniveau t.a.v. externe risico's voor burgers. Dit heeft dan ook
geen gevolgen voor de doelstellingen.138 en 155De huidige veiligheidsnormen zijn nog geen wettelijk
verplichte toetsingsgrond bij besluiten op grond van de Wet Ruimtelijke Ordening.
Gaat dit nog wel geregeld worden?Kan de regering aangeven hoe langs transportroutes
gevaarlijke stoffen-zones worden ingesteld die verplicht doorwerken in ruimtelijke
ordeningsplannen? Hoe ziet de regering in dit kader de relatie met het instrument
vrijwaringzones uit NVVP en de Vijfde nota Ruimtelijke Ordening?De doorwerking in de ruimtelijke ordening gaat geregeld worden met de
in het NMP4 genoemde amvb's betreffende inrichtingen en transport.Bij de beantwoording van de vragen 139 (en anderen) is al ingegaan op
de Regulering voor het Vervoer van Gevaarlijke Stoffen (RVGS-spoor). Ook voor
de andere transportmodaliteiten wordt een dergelijke regulering overwogen.
Regulering ten aanzien van het transport leidt in een aantal gevallen (waarbij
het transport van brandbare vloeistoffen een hoofdrol speelt) tot een rechtstreekse
zonering die in ruimtelijke plannen verplicht doorwerkt. In andere gevallen,
waarbij transport van brandbare gassen zoals LPG het belangrijkst is, is er
via een verplichte toetsing aan het plaatsgebonden risico en het groepsrisico
op basis van de amvb transport sprake van verplichte doorwerking naar ruimtelijke
plannen.De vrijwaringszones langs hoofdinfrastructuur uit het NVVP en de Vijfde
Nota Ruimtelijke Ordening sluiten goed aan op dit beleid. Vrijwaringszones
zijn onder andere bedoeld ter vermindering en/of voorkoming van conflicterende
functies vanuit milieu optiek, en om bij te dragen aan de veiligheid. Het
rijk zal het vrijwaringsbeleid verder uitwerken en daarbij ook de beleidsdoelstellingen
ten aanzien van milieu en veiligheid in acht nemen.139, 145, 153, 154, 156, en 158Het beleid voor vervoer van gevaarlijke stoffen via
spoor wordt gestoeld op het inrichten van ruimtelijke zones rond tracés.
In hoeverre worden hierdoor volgens de regering de mogelijkheden tot compact
bouwen en inbreiden beperkt? Hoe gaat de regering om met de afweging tussen transportroutes
en verdichting, bijvoorbeeld in het geval van LPG-transport?Kan de regering de meest actuele stand van zaken geven
met betrekking tot haar voornemen het transport van gevaarlijke stoffen tot
het strikt noodzakelijke te beperken? Is de regering van mening dat het wél
noodzakelijke transport langs relatief minder dichtbevolkte gebieden moet
worden geleid? Hoe wordt hieraan vorm en inhoud gegeven?Aangezien het vervoer van gevaarlijke stoffen (groeps)risico's
met zich meebrengt, zouden transportroutes zoveel mogelijk ver weg van de
bebouwde kom moeten worden geleid. Is dit een beleidsconclusie die de regering
voornemens is te trekken?Leidt bundeling van wegen en spoorwegen tot een verhoging
van het (groeps)risico ter plaatse? Zo ja, welke beleidsmatige conclusies
trekt de regering daaruit?Hoe lang gaat het onderzoek duren naar de noodzaak
van transport van gevaarlijke stoffen?Het ministerie van Verkeer en Waterstaat bereidt in overleg met VROM en
BZK een nota aan de Tweede Kamer voor ten behoeve van de regulering van het
vervoer van gevaarlijke stoffen per spoor. (Nota RVGS-spoor). Er zullen spoorroutes
worden aangewezen waar vervoer van gevaarlijke stoffen niet toegestaan is,
routes waarbij dat vervoer gebonden zal worden aan grenzen in verband met
veiligheid en routes waar het vervoer van gevaarlijke stoffen toegestaan wordt.
Uitwerking van het nieuwe beleid kan in bepaalde gevallen leiden tot planologische
belemmeringen en in andere gevallen tot meer planologische ruimte. Overigens
is uitgangspunt van het externe veiligheidsbeleid dat risico's zoveel mogelijk
door bronmaatregelen worden beperkt. Maar omdat dit niet altijd in voldoende
mate mogelijk is, zal ook afstand houden tot de bron een wezenlijk onderdeel
van het beleid blijven. De nota RVGS-spoor gaat op korte termijn naar de Tweede
Kamer. Daarna zal in 2002 de systematiek concreet uitgewerkt worden.Op basis van deze systematiek volgt in een tweede fase van de Regulering
Vervoer Gevaarlijke Stoffen-spoor een voorstel tot indeling van de verschillende
baanvakken in de diverse categorieën. Over deze indeling zal met betrokken
instanties worden overlegd. De bevolkingsdichtheid van bepaalde gebieden is
daarbij een belangrijk element, maar er zijn meer factoren, o.a. van logistieke
aard.Het voornemen is een soortgelijke benadering te volgen voor wegen en waterwegen.
Daartoe wordt nog dit jaar onderzoek gestart naar welke transportroutes niet
noodzakelijk zijn voor het transport van gevaarlijke stoffen. Dit onderzoek
wordt naar verwachting eind 2002 afgerond. Voorts zal in de in antwoord op
vraag 141 genoemde ketenstudies voor chloor, ammoniak en LPG aandacht worden
besteed aan de gevraagde afweging.Bundeling van infrastructuur kan op bepaalde plaatsen leiden tot verhoging
van het groepsrisico, maar kan de druk op andere plaatsen verlichten.Dit wordt
meegenomen in het onderzoek naar het niet noodzakelijk zijn van bepaalde transportroutes.Alleen vanuit de veiligheid geredeneerd is het nodige te zeggen voor het
zoveel mogelijk ver weg leggen van transportroutes. Echter het zoveel mogelijk
ver weg leiden van de bebouwde kom van transportroutes zou strijdigheid geven
met het ruimtelijke beleid bijvoorbeeld ten aanzien van het openhouden van
het landelijke gebied. Ook moet rekening worden gehouden met het kunnen leveren
aan bedrijven in de bebouwde kom, al dan niet op industrieterreinen. Het antwoord
is dus neen. 141Kan de regering inzicht geven in de kosten en baten
van de verschillende mogelijke beleidsregels voor het vervoer van gevaarlijke
stoffen, waarbij in ieder geval het beperken van het transport en het door
de regering voorgestelde beleid worden belicht?Zoals in het NMP4 en de septemberbrief is aangegeven zal, in aanvulling
op het algemene externe veiligheidsbeleid, voor een aantal ketens van gevaarlijke
stoffen een integraal veiligheidsbeleid worden geformuleerd. Genoemd zijn
chloor, LPG en ammoniak. Bij het ontwikkelen van dit beleid per stof zal de
mogelijkheid van het beperken van transport zeker worden betrokken, evenals
de kosten en baten van een dergelijke beperking. De benodigde studies worden
nog dit najaar gestart. In 2003 zal aan de Kamer worden gerapporteerd.146Tot welke beleidsconclusies leidt de passage over de
mainportfunctie van Nederland in Noordwest Europa in relatie tot het externe
veiligheidsbeleid? Hoe denkt de regering het externe veiligheidsbeleid af
te stemmen op specifieke lokale en regionale situaties, teneinde maatwerk
te leveren?In het NMP4 is aangegeven wanneer een activiteit uit oogpunt van risico's
voor de omgeving acceptabel is. Voor het plaatsgebonden risico zal een wettelijke
grenswaarde worden vastgesteld, die niet mag worden overschreden, behoudens
in zeer incidentele gevallen (zie antwoord op vraag 142). Voor groepsrisico's
is gekozen voor een systematiek waarbij steeds een afweging moet worden gemaakt
van de risico's van de activiteit enerzijds en de maatschappelijke baten en
andere kosten van die risicovolle activiteit anderzijds. Deze aanpak kent
een decentrale verantwoordingsplicht, opdat maatwerk kan worden geleverd.
Wel is voor het groepsrisico een oriëntatiewaarde opgenomen, die richtinggevend
is. Bezien wordt nog hoe het omgaan met groepsrisico in wetgeving dient te
worden opgenomen. Hierover zal uiterlijk in 2003 een besluit worden genomen.
In de in het NMP4 genoemde amvb's zal dit verder worden uitgewerkt en vastgelegd.148Gesproken wordt over de internalisering van de kosten
van het veiligheidsbeleid. Kan de regering een schatting van deze kosten geven
en aangeven door wie ze zullen moeten worden gedragen?Het bedrag dat gemoeid is met het internaliseren van de maatschappelijke
kosten van activiteiten met gevaarlijke stoffen (bijvoorbeeld die van indirect
ruimtebeslag) is op dit moment niet bekend en zal in het in het NMP4 aangekondigde
onderzoek betreffende dit onderwerp aan de orde komen. Van belang is daarbij
te onderkennen dat specifieke situaties bepalend zullen zijn voor deze kosten.
Om die reden is het vaststellen van een uniforme waarderingsmethodiek essentieel.Bij het operationaliseren van de internalisering zullen deze kosten moeten
worden gelegd bij degene die de risicosituatie veroorzaakt.149 en 150Hoe denkt de regering over het extra aantal autokilometers
die ontstaan als automobilisten uitsluitend langs snelwegen nog LPG kunnen
tanken? Wordt het gebruik van milieuvriendelijker LPG hiermee niet ontmoedigd?Hoe verhoudt zich het stimulerend beleid dat de rijksoverheid
voert voor het rijden op LPG tot de voorstellen in het NMP4 over het risicobeleid?
Welk deel van de inrichtingen zal op termijn wel aan de eisen kunnen voldoen?
Tot hoeveel sluitingen van LPG-stations zal deze beleidswijziging leiden?
Hoeveel woningen zullen moeten worden afgebroken? Het NMP4 bevat niet het beleidsvoornemen om op dit moment uitsluitend
LPG verkoop langs rijkswegen toe te staan. Dit is wel een optie die aan de
orde komt in de aangekondigde ketenstudie voor LPG op basis waarvan een integraal
veiligheidsbeleid voor die stof wordt geformuleerd. Ook de gestelde vraag
zal dan worden beantwoord.Van de in totaal 2200 LPG tankstations voldoen circa 500 à 600
niet aan de in het NMP4 voorgestelde normstelling. Indien aanvullende veiligheidsmaatregelen
geen oplossing bieden zullen stations gesloten moeten worden. Dit betreft
met name stations die gelegen zijn in de bebouwde kom en niet de stations
langs rijkswegen waar de verkoop voornamelijk plaatsvindt. Het is niet te
verwachten dat een sanering als hier bedoeld de voorziening van LPG als motorbrandstof
aantast en de sanering is dus niet strijdig met het thans gevoerde stimuleringsbeleid.
Onderzocht zal worden of het, gelet op een brede maatschappelijke kosten/batenanalyse
en het huidige LPG-stimuleringsbeleid, maatschappelijk verdedigbaar is het
gebruik van LPG als brandstof voor (personen) auto's uit te faseren over een
langere periode, bijvoorbeeld 10 tot 15 jaar. Het is niet te verwachten dat
bij de thans voorgestane sanering van LPG-tankstations veel woningen zullen
worden afgebroken.151Het overheidsbeleid is sterk gericht (geweest) op het
terugdringen van CFK's en HCFK's als koelmiddel. Koeling met behulp van ammoniak
is een alternatief voor CFK- en HCFK-koeling en vele inrichtingen zijn dan
ook overgegaan op ammoniakkoeling. Hoe beoordeelt de regering deze omschakeling
in het licht van de thans aangekondigde maatregelen in het kader van het risicobeleid?Ammoniak is een alternatief koelmiddel voor CFK's en HCFK's. Echter de
toepassing van dit alternatief moet wel plaatsvinden binnen eisen gesteld
vanuit de veiligheid. Op een totaal van 350 ammoniakkoelinstallaties wordt
bij circa 40 installaties niet aan deze veiligheidseisen voldaan. Het feit
dat een aantal installaties niet aan de eisen voldoet vormt geen reden om
nu anders aan te kijken tegen het gebruik van ammoniak als alternatief koelmiddel.
Bovendien zijn er technische mogelijkheden om het gebruik van ammoniak te
beperken, waardoor de risico's kleiner zijn dan bij de tot nu toe gebruikelijke
installaties. Ook voor ammoniak wordt een integraal veiligheidsbeleid ontwikkeld
op basis van een ketenstudie (zie ook vraag 141).152Wat wordt bedoeld met de zin «Om Nederland als
schakel in vervoer ook in de toekomst te laten functioneren, zal aansluiting
bij de internationale regelgeving een voorwaarde blijven»?Veel van de veiligheidseisen die door de vervoerder in acht moeten worden
genomen bij het vervoer van gevaarlijke stoffen zijn vast gelegd in internationale
regelgeving. Het gaat dan bijvoorbeeld om eisen aan gebruikte voertuigen en
deskundigheidseisen aan betrokken personeel. Voor vervoer van gevaarlijke
stoffen met een grensoverschrijdend karakter is een Nederlandse «alleingang»
met betrekking tot deze bij het vervoer in acht te nemen eisen geen oplossing.
Nederland zal zich inzetten om deze eisen in EU- en internationaal verband
aan te scherpen.Dit laat onverlet dat nationaal een externe veiligheidsbeleid wordt gevoerd
op basis van de andere in het NMP4 genoemde uitgangspunten.157Kan een toelichting worden gegeven op de relatie tussen
het mogelijk creëren van nieuwe transportwegen voor gevaarlijke stoffen
en de toekomstige investeringen in het kader van het ICES-traject? In het kader van de ICES-investeringsimpuls, waarover het volgende kabinet
beslist, is een ICES-claim ingediend met betrekking tot het verplaatsen van
bepaalde spoorwegemplacementen. Bij deze emplacementen speelt een bredere
problematiek dan de externe veiligheid (geluidhinder, kwaliteit stedelijk
gebied).Andere ICES- claims in verband met nieuwe transportwegen voor gevaarlijke
stoffen zijn niet aan de orde.159Hoe kijkt de regering aan tegen het actief verstrekken
van informatie over de risicokaart aan burgers in het licht van de recente
aanslagen in New York? Wat vindt de regering van het idee om deze informatie
beschikbaar te stellen bij bijvoorbeeld gemeenten, na identificatie van de
verzoeker?Uitgangspunt van regeringsbeleid en regelgeving is een zo groot mogelijke
openbaarheid van informatie over risico's in de leefomgeving van burgers.
Vooralsnog geven de gebeurtenissen in de Verenigde Staten op 11 september
geen aanleiding om dit uitgangspunt te verlaten. Wel wordt momenteel nagegaan
of voor bepaalde extreem gevoelige informatie speciale maatregelen moeten
worden getroffen.De informatie over risico's van inrichtingen is openbare informatie die
deel uitmaakt van het openbare traject van de vergunningverlening aan bedrijven.
Ook in het kader van bestemmingsplan procedures is openbaarheid van informatie
over de risico's een belangrijk element om tot een goede ruimtelijke ordening
te komen. De zogenaamde risicokaart wordt door gemeenten en provincies met
steun van het ministerie van BZK ontwikkeld. Op grond van het Besluit informatie
over rampen en zware ongevallen ligt er een voorlichtende taak van het lokale
bestuur naar de burger inzake veiligheidsrisico's.Tenslotte geldt voor de
grootste inrichtingen waar gevaarlijke stoffen aanwezig zijn, de zogenaamde
Seveso bedrijven, uit hoofde van Europese verplichtingen openbaarheid van
het veiligheidsrapport van het bedrijf. Het rapport is door een ieder opvraagbaar.
In deze lijn ligt het opwerpen van belemmeringen om de informatie te kunnen
inzien niet voor de hand. Overigens kunnen specifieke gegevens om redenen
van beveiliging krachtens vigerende wettelijke bepalingen vertrouwelijk worden
gehouden. Wel moet het bedrijf richting overheid expliciet aangeven welke
gegevens vertrouwelijk zijn. Deze gegevens zijn dan niet opvraagbaar op grond
van de Wet Openbaarheid van bestuur.160Is de regering bereid om een (nadere) studie te laten
verrichten naar de wijze waarop moet worden omgegaan met het verstrekken van
evenwichtige en volledige informatie aan de burger? Is zij voornemens de medeoverheden
nadrukkelijk te betrekken bij zowel de studie, als bij de informatievoorziening?In het kader van de uitvoering van het Kabinetspunt Vuurwerkramp is door
het ministerie van BZK een onderzoek voorzien waarin de wijze van informatievoorziening
naar de burgers over veiligheidsrisico's centraal staat. Dit actiepunt zal
in nauwe samenwerking met het VNG worden uitgevoerd, gezien de voorlichtende
taak van het lokale bestuur naar de burger inzake veiligheidsrisico's.161Op welke termijn zijn de aanvullende wettelijke voorzieningen
voor afdoende veiligheidsmanagement en risico-aansprakelijkheid in de sector
van MKB-bedrijven afgerond?Het BRZO zal worden geëvalueerd. Deze evaluatie zal leiden tot aanpassingen
die in 2002 zullen worden doorgevoerd. Daarnaast wordt, op basis van
beoordeling van de veiligheidsrapporten die op basis van dit Besluit worden
verlangd en in reactie op de vuurwerkramp in Enschede, bezien hoe het veiligheidsmanagement
en de risico-aansprakelijkheid bij MKB-bedrijven kunnen worden verbeterd.
Nog nagegaan wordt of dit via het BRZO dan wel anders, bijvoorbeeld via de
arbo-regelgeving geregeld moet worden. Uiterlijk in 2003 dient gewijzigde
regelgeving in werking te treden.164Komt in de notitie over gezondheid en milieu een fundamentele,
integrale aanpak voor de problemen op dit beleidsterrein?De notitie gezondheid en milieu beschrijft de inzet van de ministeries
van VWS en VROM op dit beleidsterrein. De notitie, die eind oktober aan de
Tweede Kamer zal zijn gezonden, is gericht op het tot stand brengen van een
integrale aanpak voor de problemen op dit terrein door de inzet van programma's
die het landelijke en lokale beleid zullen versterken. In vervolg op de notitie
zal voorjaar 2002 een beleidsprogramma worden opgesteld waarin de integrale
aanpak wordt uitgewerkt.165Zal de Gezondheidseffectscreening Stad & Milieu
ook toegepast worden op infrastructurele projecten?Met de handreiking lokale gezondheidseffectscreening ten behoeve van ruimtelijke
ordening en milieu (GES) is een instrument ontwikkeld waarmee niet alleen
Stad en Milieu-experimenten projecten vooraf maar ook andere stedelijke en
infrastructurele projecten vooraf kwantitatief getoetst kunnen worden op gezondheidseffecten.166Waarom wordt de doelstelling voor het verbruik van
leidingwater vanaf 2005 versoepeld?De maximale besparingsdoelstelling zal in 2005 worden bereikt. Vanaf 2005
neemt het verbruik van leidingwater per persoon niet toe, maar de toename
van de bevolkingsgroei brengt een toename van het verbruik van leidingwater
met zich mee. De doelstelling wordt vanaf 2005 dus niet versoepeld, maar
vastgehouden.167Zijn de provincies en gemeenten voldoende toegerust
(bijvoorbeeld wat menskracht betreft) om de bestuursafspraken goed uit te
voeren?In het bestuursakkoord zelf zal aandacht aan de toerusting van de overheidsorganisaties
voor de uitvoering van de afspraken worden besteed, ook al omdat de inhoud
van de afspraken invloed heeft op de voor de uitvoering benodigde toerusting.
De verdere professionalisering van overheidsorganisaties, die hiervan een
belangrijk onderdeel is, is in het NMP4 (blz. 192) daarom al als onderwerp
voor het bestuursakkoord genoemd.168Hoe denkt de regering enige daadwerkelijke lokale en
regionale beleidsvrijheid in het milieubeleid te bereiken? Wat betekent dit
voor het generieke beleid? Hoe wordt voorkomen dat het generieke beleid zo
scherp is dat de lokale en regionale beleidsvrijheid in de praktijk nihil
is?Het bestuursakkoord leefomgevingskwaliteit, dat in het NMP4 wordt aangekondigd,
is erop gericht door de daarin te regelen rolverdeling inhoud
en duidelijkheid te geven aan de beleidsvrijheid voor de gemeenten en provincies
met betrekking tot het gebiedsgerichte milieubeleid. Daarbij blijft het rijk
verantwoordelijk voor het stellen van minimumwaarden voor veiligheid, gezondheid
en natuur. De andere overheden krijgen in de door hen vast te stellen gebiedsvisies
de beleidsvrijheid bij het bepalen van de voor de betreffende gebieden na
te streven milieukwaliteit. Daarbij zullen de voor de gebiedstypen gezamenlijk
door de deelnemers aan het akkoord te formuleren ambities met betrekking tot
de milieukwaliteiten als handreiking gelden.Dit betekent overigens niet dat er geen generiek milieubeleid meer nodig
is. Bij de invulling van het op te stellen bestuursakkoord zal expliciet aandacht
worden besteed aan de ruimte die het generieke beleid zal moeten bieden voor
de gebiedsgerichte invulling.169Is het waar dat de regering voornemens is om gemeenten
zelf te laten bepalen of deze een milieuzone in de stad willen invoeren? Is
de regering voornemens dit binnen een landelijk kader te plaatsen, of wordt
gedacht aan een algehele beleidsvrijheid voor gemeenten?Het is inderdaad de bedoeling dat de gemeenten over de instelling van
milieuzones in binnensteden gaan beslissen. Het kabinet zal onderzoek laten
uitvoeren om het aanwijzen van dergelijke zones verder in te vullen en voor
de toepassing gereed te maken. De toepassing wordt gekoppeld aan het bestuursakkoord
voor de leefomgevingskwaliteit.Binnen een aantal nog in het bestuursakkoord neer te leggen (spel)regels
zullen de gemeenten en de provincies een ruimere vrijheid krijgen bij het
invullen van de na te streven milieukwaliteiten voor gebieden. De rolverdeling
daarbij is dat het rijk verantwoordelijk blijft voor het vaststellen van minimumwaarden.
De gemeenten (en provincies en waterschappen die ook deelnemer aan het bestuursakkoord
leefomgevingskwaliteit zijn) krijgen de verplichting gebiedsvisies vast te
stellen waarin het beleid met betrekking tot de na te streven milieukwaliteiten
in de leefomgeving worden neergelegd. Het bestuursakkoord fungeert in dat
opzicht als een landelijk kader waarin de algemene afspraken zijn neergelegd.171Kan de regering zo concreet mogelijk de ruimtelijke
consequenties van de nieuwe luchtkwaliteitsnormen in vooral (grote) steden
beschrijven? Hoe reëel acht de regering de kans dat de EU-richtlijn vervroegd
geëvalueerd en daadwerkelijk aangepast zal worden? Hoe gaat de regering
de ruimtelijke consequenties, die in 2010 (volgens de EU-richtlijn) gerealiseerd
moeten zijn, realiseren? Kan een globale financiële inschatting worden
gemaakt?De ruimtelijke consequenties van de nieuwe luchtkwaliteitsnormen zijn
afhankelijk van de gekozen aanpak.In de periode tot 2010 zullen in elk geval de ergste reeds bestaande knelpunten
met betrekking tot NO2 moeten worden aangepakt Hierbij valt te denken aan
overkluizing, snelheidsvermindering en het op sommige locaties weren van (vracht)verkeer.
In specifiek stedelijke situaties kunnen ook vervoermanagement, het bevorderen
van schonere stedelijke distributievoertuigen, de aanpak van korte ritten,
autoluw maken, schonere bussen, taxi's en parkeerbeleid bijdragen aan vermindering
van de luchtverontreiniging. In nieuwe situaties kan daarnaast gedacht worden
aan het aanhouden van voldoende afstand tussen bron (infrastructuur) en gevoelige
bestemming, zoals woonbebouwing (vrijwaringszones).De aanpak van de knelpunten zal, mede uit een oogpunt van kosteneffectiviteit,
zoveel mogelijk aansluiten bij activiteiten gericht op stedelijke vernieuwing
die volgen uit de nota Wonen en de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening.In het NMP4 is een investeringsclaim opgenomen van f 5,2 mld. (€ 2,360
mln.) voor de aanpak van de knelpunten.De ruimtelijke gevolgen kunnen, afhankelijk van de aanpak, beperkt blijven.
Inzet is om het ruimtelijk verdichtingsbeleid te doen slagen. Bronmaatregelen
hebben daarom de voorkeur. Indien gekozen wordt voor het op grote schaal te
gaan werken met vrijwaringszones zullen de ruimtelijke gevolgen mogelijk substantieel
zijn. Bij het ontwikkelen van vrijwaringszones zullen de ruimtelijke gevolgen
in beeld worden gebracht. Dit speelt in de periode vanaf 2003.Het kabinet heeft de Europese Commissie expliciet gevraagd om de reeds
gesignaleerde knelpunten bij de evaluatie van de richtlijn te betrekken, omdat
de financiële gevolgen veel grote zijn dan destijds werd verwacht. De
Europese Commissie heeft inmiddels aangegeven dat deze problematiek aan de
orde zal komen bij de evaluatie. Het ziet er niet naar uit dat een vervroegde
evaluatie zal plaatsvinden en het is ook niet mogelijk nu al met enige zekerheid
iets te zeggen over de uitkomst van de evaluatie.174Op welke afspraak wordt gedoeld met de passage «waar
ten gevolge van de verkeersgroei de geluidsbelasting hoger is of dreigt te
worden dan eerder is afgesproken»?Het betreft afspraken op basis van de Wet geluidhinder of de Tracéwet.
In deze afspraken is de hoogst toelaatbare geluidbelasting voor geluid gevoelige
bestemmingen ten gevolge van infrastructuur tussen de betrokken overheden
vastgelegd.175Is de regering voornemens aan te sluiten bij Europese
initiatieven, bijvoorbeeld binnen de UIC, als het gaat om de reductie van
spoorweglawaai, of is de regering van plan om een eigenstandig nationaal beleid
te voeren, met nationale regelgeving?Het spreekt vanzelf dat Nederlands beleid aansluit bij Europese regelgeving.
Tegelijkertijd zal nationaal beleid en nationale regelgeving zoveel mogelijk
moeten passen op de feitelijke Nederlandse situatie. Het kabinet neemt daarbij
zelf het initiatief om actief in te zetten op bronbeleid; dat wil zeggen dat
zowel stillere infrastructuur als stiller materieel zoveel mogelijk gestimuleerd
wordt.176Is de regering van plan om de wet geluidhinder zodanig
aan te passen dat er geen nieuwe knelpunten ontstaan wanneer de verkeersgroei
veel hoger is dan voorzien?De ervaring in de afgelopen jaren met de verkeersontwikkeling heeft er
toe geleid dat in het wetsvoorstel Modernisering Instrumentarium Geluidbeleid,
dat ter vervanging van de Wet geluidhinder dient, onder andere een systematiek
is opgenomen met geluidproduktieplafonds voor rijkswegen en spoorwegen. Deze
plafonds beogen onder meer een einde te maken aan de sluipende groei van de
geluidsbelasting zoals deze mogelijk is binnen het kader van de Wet geluidhinder.
Dit wetsvoorstel ligt momenteel voor advies bij de Raad van State en zal daarna
zo spoedig mogelijk aan de Kamer worden gezonden. 177Hoe is de regering tot een verdeling van de emissiedoelstelling
naar taakstellingen per doelgroep gekomen? Is dit op basis van studies naar
kosteneffectiviteit gebeurd?De keuze die in het NMP4 is bepaald, is mede op kosteneffectiviteit gebeurd.
Ook andere elementen spelen een rol. Genoemd kunnen worden:• prestaties uit het verleden van doelgroepen c.q. het reductiepotentiëel
bij achterblijvende sectoren• technische mogelijkheden en instrumenteerbaarheid• synergie tussen maatregelen op het terrein van NOx en CO2• overige effecten van verzurende stoffen zoals vermesting en gezondheidsschade• effect op de Nederlandse natuur en gezondheid• afspraken in het kader van het UN-ECE Gothenburg protocol en de
EU NEC-richtlijn178Heeft de regering een volwaardig, alternatief plan
beschikbaar (bijvoorbeeld via internalisering van de milieukosten), wanneer
de ICES-claims niet volledig worden gehonoreerd, en in hoeverre zullen de
ambities van het NMP4 naar beneden moeten worden bijgesteld, wanneer dit het
geval is?Financiering van het NMP4 zal, wanneer de ICES-claims niet volledig worden
gehonoreerd, door internaliseren van milieukosten plaatsvinden of vanuit het
reguliere begrotingsproces waar financieringsmogelijkheden kunnen bestaan
binnen de kaders die het volgende kabinet hierover zal afspreken (zoals herschikken
van bestaande middelen, benutten onderuitputting).Met het oog op de besluitvorming door het volgende kabinet over de bovenstaande
wijzen van financiering zullen tijdig mogelijke alternatieven worden geïnventariseerd
en vervolgens worden uitgewerkt. Wanneer de mogelijkheden tot financiering
op bovenstaande wijze beperkt zijn, zal de fasering van de voorgestelde instrumenten
van het NMP4 worden aangepast.179Kan de regering per transitie precies aangeven welke
beleidsdoelen gedekt zijn, en voor welke doelen een ICES-claim is gelegd?De beleidsdoelen voor de transitie naar een duurzame energiehuishouding
worden op de volgende wijze gedekt (Hoofdstuk 5, blz. 105). Voor de initiatieven
met betrekking tot het BANS-klimaatconvenant (inclusief verkenning naar hernieuwbare
bronnen), intensivering van het klimaatonderzoek, het tegengaan van onduurzame
neveneffecten (inclusief waarborgen van import van duurzame biomassa), het
(beperkt) opstarten van programma voor nul-emissie technologie (inclusief
schoon fossiel) en het vergroten van het draagvlak bij de burgers, is thans
uit de extra VROM begrotingsruimte voor het NMP4 282 miljoen gulden (
EURO128 mln.) gereserveerd tot 2010. Daarnaast zullen bestaande EZ-middelen
gerelateerd aan beleid met betrekking tot duurzame energie en energiebesparing,
jaarlijks ruim 1400 mln. gulden (EURO 635 mln.), door herprioritering ten
nutte van de transitie naar een duurzame energiehuishouding worden ingezet.
Verder worden activiteiten gericht op het bevorderen van de aanschaf van energiezuinige
auto's en het stimuleren van klimaatneutrale energiedragers met een financiële
omvang van ruim 1 500 mln. gulden (EURO 680 mln.) tot 2010 door fiscale
maatregelen gefinancierd. Het ontwikkelen van meerjarige omvangrijke OO&D-programma's met betrekking tot schoon fossiel, waterstofinfrastructuur,
nul-emissie technologie en restwarmte-infrastructuur vormen onderdeel van
de ICES-claims van de ministeries van Economische Zaken en van VROM. Het betreft
in totaal een bedrag van ruim 1200 mln. gulden (EURO 545 mln.).De beleidsdoelen voor de transitie naar een duurzaam gebruik worden op
de volgende wijze gedekt (Hoofdstuk 6, blz. 128). De financiële inzet
voor het ondersteunen van ontwikkelingslanden en het stimuleren van internationale
samenwerking om biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen duurzaam te beheren
zal gedekt worden vanuit de 0,1% van het BNP voor internationaal natuur- en
milieubeleid onder het budget voor ontwikkelingssamenwerking. Uit deze middelen
worden acties gefinancierd zoals het realiseren van een Mondiale Ecologische
Hoofdstructuur, een mondiale duurzame landbouw en de versterking van internationale
organisaties. Naar schatting gaat het om circa 2500 mln. gulden (EURO 1 134)
in de periode tot 2010. Het gaat daarbij om uitvoering van de transitie binnen
het bestaande OS-beleid. Voorts zullen de acties van de overheid die te maken
hebben met het beïnvloeden van de Nederlandse productie en consumptie
bekostigd worden uit de begrotingen van betrokken departementen.De beleidsdoelen voor de transitie naar een duurzame landbouw worden op
de volgende wijze gedekt (hoofdstuk 7, blz. 150). Voor het realiseren van
een zone rondom de natuurgebieden worden de komende 10 jaar bovenop de generieke
doelstellingen, gebiedsgerichte maatregelen voorzien om de benodigde milieubescherming
te bieden. Deze extra maatregelen kunnen niet volledig door de bedrijven in
deze zone worden gedragen, omdat hier sprake is van specifieke eisen die het
bedrijfsleven ter plekke in een sterk nadelige positie brengt en vanwege het
belang van het behoud van de grondgebonden landbouw in deze gebieden. De overheid
wil daarbij ondersteuning bieden. Naar schatting is voor dit beleid in het
totaal 4000 – 4500 mln. gulden (EURO 1815 – 2040 mln.) nodig in
de periode tot 2010. Hiervoor zal 450 mln. gulden (EURO 204 mln.) aan bestaande
gebiedsgerichte middelen worden aangewend. Voor de komende 10 jaar is derhalve
een bedrag van 3500 – 4000 mln. gulden (EURO 1590 -1815 mln.) extra
nodig, zijnde het Rijksaandeel in de kosten (ammoniak, fosfaat, reconstructie,
herstel watersystemen). Hiervoor kunnen ICES-claims (ammoniak, reconstructie,
herstel watersystemen) voor een totaal bedrag van 2000 mln. gulden (EURO 910
mln.)- 2500 mln. gulden (EURO 1130 mln.) worden benut. Daarboven is voor de
komende 10 jaar een bedrag van 1500 mln. gulden (EURO 680 mln.) extra nodig.
In de hierboven genoemde aanvullende bedragen is nog niet voorzien. Deze problematiek
maakt onderdeel uit van de bredere afweging in het kader van de ICES-investeringsimpuls,
waarover het volgende kabinet beslist. De ontbrekende 1500 mln. gulden (EURO
680 mln.) worden ingebracht in de begrotingsvoorbereiding 2003 en maken mede
onderdeel uit van de besluitvorming over het nieuwe regeerakkoord. Tevens
wordt ingezet op maximale medefinanciering van dit bedrag uit Europese middelen.
Ook wordt bezien in hoeverre financiering van deze middelen kan plaatsvinden
via het internaliseren van de milieukosten bij alle sectoren die aanleiding
geven tot milieudruk op de natuur. Tenslotte is een extra inzet nodig van
50 mln. gulden (EURO 23 mln.) in de periode tot 2010 voor onderzoek en experimenten
met het oog op de noodzakelijke ontwikkeling van kennis en technologie. Het
kabinet zal hiermee rekening houden bij de prioritering van kennisthema's
en speerpunten in 2002 ten behoeve van een nieuwe investeringsimpuls in het
onderdeel Kennisinfrastructuur van de ICES. In aanvulling hierop wordt ingezet
op herschikking van begrotingsgelden binnen de betrokken departementen. XNoot1Samenstelling: Witteveen-Hevinga (PVDA), Van Middelkoop (ChristenUnie),
Feenstra (PVDA), Verbugt (VVD), Poppe (SP), Duivesteijn (PVDA), Augusteijn-Esser
(D66), Klein Molekamp (VVD), Hofstra (VVD), ondervoorzitter T. H. A. M. Meijer
(CDA), voorzitter Luchtenveld (VVD) Van Wijmen (CDA), Kortram (PVDA), Ravestein
(D66), Van der Steenhoven (GroenLinks), Van Gent (GroenLinks), Rietkerk (CDA),
Oplaat (VVD), Van der Staaij (SGP), Schoenmakers (PVDA), Waalkens (PVDA),
Udo (VVD), Mosterd (CDA), J Ten Hoopen (CDA), Depla (PVDA), Dijksma (PVDA),
Stellingwerf (ChristenUnie), Valk (PVDA), Van Lente (VVD), De Wit (SP), Van
Heemst (PVDA), Scheltema-de Nie (D66), (VVD) Van Beek (VVD), Geluk (VVD),
Schreijer-Pierik (CDA), Blok (VVD), Biesheuvel (CDA), Crone (PVDA), Giskes
(D66), M. B. Vos (GroenLinks), Halsema (GroenLinks), Van den Akker (CDA),
Niederer (VVD), Van 't Riet (D66), Spoelman (PVDA), Hindriks (PVDA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Visser-van Doorn (CDA), Leers (CDA) en De Boer (GroenLinks). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27801-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl