Rapport bij de Nederlandse EU-lidstaatverklaring 2009; Rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-10-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139617B
 2009-2010
 
 32 381
 Rapport bij de Nederlandse EU-lidstaatverklaring 2009
 
 
 
 
 Nr. 
 2
 RAPPORT
 Inhoud
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deel
1: Oordeel, aanbevelingen en bestuurlijke reactie
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Over dit onderzoek
 
 
 7
 
 
 
 1.1
 Aanleiding
 7
 
 
 1.2
 Leeswijzer
 7 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 Oordeel Algemene Rekenkamer bij Nederlandse EU-lidstaatverklaring
2009
 
 
 9
 
 
 
 2.1
 Oordeel over totstandkoming
 10 
 
 
 2.2
 Oordeel over kwalificatie van beheers-
en controlesystemen
 10 
 
 
 2.3
 Oordeel over kwalificatie van financiële
transacties
 11
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Aanbevelingen voor komende jaren
 
 
 12
 
 
 
 3.1
 Stand van zaken eerdere aanbevelingen
 12
 
 
 3.2
 Nieuwe aanbevelingen
 13 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 Bestuurlijke reactie en nawoord
 
 
 15
 
 
 
 4.1
 Reactie ministers
 15
 
 
 4.2
 Nawoord Algemene Rekenkamer
 18
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aanbevelingen
voor ministers
 
 
 19
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deel
2: Onderzoeksbevindingen
 
 
 23
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Inleiding
 
 
 25
 
 
 
 1.1
 Aanleiding
 25
 
 
 1.2
 Doelstelling
 26 
 
 
 1.3
 Onderzoeksaanpak
 26
 
 
 1.4
 Reikwijdte EU-lidstaatverklaring
 28
 
 
 1.4.1
 Deelverklaring minister van LNV
(gemeenschappelijk landbouwbeleid)
 28 
 
 
 1.4.2
 Structuurfondsen
 30
 
 
 1.4.3
 Migratiefondsen
 32 
 
 
 1.5
 Totstandkoming lidstaatverklaring
 33 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 EU-lidstaatverklaring 2009
 
 
 36
 
 
 
 2.1
 Inhoud EU-lidstaatverklaring
 36
 
 
 2.2
 Grondslag EU-lidstaatverklaring:
systemen voor beheer, controle, verantwoording en assurance
 36
 
 
 2.2.1
 Bestaande beheer-, controle-
en verantwoordingsstructuren
 37 
 
 
 2.2.2
 Grondslag voor de lidstaatverklaring
 37 
 
 
 2.3
 Financiële transacties
 37
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Deelverklaring 2009 minister van LNV: ELGF en ELFPO
 
 
 38
 
 
 
 3.1
 Inhoud deelverklaring 2009 ELGF
en ELFPO
 38 
 
 
 3.1.1
 Criteria voor weging aandachtspunten
of tekortkomingen
 38 
 
 
 3.1.2
 Uitvoering controles randvoorwaarden
GLB
 39 
 
 
 3.1.3
 Rechtmatigheid op het niveau
van eindbegunstigden
 39 
 
 
 3.1.4
 Risico’s als gevolg van
mogelijke interpretatieverschillen
 39 
 
 
 3.2
 Aandachtspunten bij beoordeling
deelverklaring 2009 ELGF en ELFPO
 40
 
 
 3.2.1
 Aanbevelingen van de auditdienst
LNV aan de betaalorganen
 40 
 
 
 3.2.2
 Uitkomsten controlebezoeken van
Europese instellingen
 41 
 
 
 3.3
 Grondslag deelverklaring ELGF en
ELFPO: systemen voor beheer, controle, verantwoording en assurance
 44 
 
 
 3.3.1
 Structuur beheer, controle, verantwoording
en assurance gemeenschappelijk landbouwbeleid
 44 
 
 
 3.4
 Financiële transacties: wettigheid
en regelmatigheid
 46 
 
 
 3.4.1
 Inspecties
 46
 
 
 3.4.2
 Beschikbare inspectiegegevens
 46 
 
 
 3.4.3
 Fysieke inspecties
 47 
 
 
 3.4.4
 Administratieve nacontroles
 49
 
 
 3.4.5
 Controle op de randvoorwaarden
 50
 
 
 3.4.6
 Kwaliteit van de inspectiefunctie
 51
 
 
 3.5
 Conclusie
 52 
 
 
 
 4
 
 
 Deelverklaring 2009 minister van EZ: EFRO
 
 
 53
 
 
 
 4.1
 Inhoud deelverklaring 2009 EFRO
 53 
 
 
 4.2
 Grondslag deelverklaring 2009 EFRO:
systemen voor beheer, controle, verantwoording en assurance
 54 
 
 
 4.2.1
 Structuur beheer, controle, verantwoording
en assurance EFRO
 54
 
 
 4.2.2
 Totstandkoming en assurance over de deelverklaring
 56 
 
 
 4.2.3
 Bevindingen en conclusies jaarlijkse
controlerapporten en jaarlijkse oordelen van de auditautoriteit
 56
 
 
 4.3
 Conclusie
 57 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 Deelverklaring 2009 minister van SZW: ESF
 
 
 58
 
 
 
 5.1
 Inhoud deelverklaring 2009 ESF
 58 
 
 
 5.2
 Grondslag deelverklaring 2009 ESF:
systemen voor beheer, controle, verantwoording en assurance
 59
 
 
 5.2.1
 Structuur beheer, controle, verantwoording
en assurance ESF
 59 
 
 
 5.2.2
 Totstandkoming en assurance van de deelverklaring
 61
 
 
 5.2.3
 Bevindingen en conclusies jaarlijks
controlerapport en jaarlijks oordeel van de auditautoriteit
 61
 
 
 5.3
 Conclusie
 62 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6
 
 
 Deelverklaring 2009 minister van LNV: EVF
 
 
 63
 
 
 
 6.1
 Inhoud deelverklaring 2009 EVF
 63 
 
 
 6.2
 Grondslag deelverklaring 2009 EVF:
systemen voor beheer, controle, verantwoording en assurance
 64
 
 
 6.2.1
 Structuur beheer, controle, verantwoording
en assurance EVF
 64 
 
 
 6.2.2
 Totstandkoming en assurance deelverklaring
 67 
 
 
 6.2.3
 Bevindingen en conclusies jaarlijks
controlerapport en jaarlijkse oordeel van de auditautoriteit
 67 
 
 
 6.3
 Conclusie
 68
 
 
 
 
 
 
 
 
 7
 
 
 Deelverklaringen 2009 inzake migratiefondsen
 
 
 69
 
 
 
 7.1
 Inhoud deelverklaring 2009 vluchtelingenfonds,
EBF en ETF
 69 
 
 
 7.2
 Inhoud deelverklaring 2009 EIF
 70 
 
 
 7.3
 Structuur beheer, controle, verantwoording
en assurance
 70 
 
 
 7.3.1
 Structuur beheer, controle, verantwoording
en assurance Justitie
 70
 
 
 7.3.2
 Structuur beheer, controle, verantwoording
en assurance WWI/VROM
 73 
 
 
 7.3.3
 Totstandkoming en assurance deelverklaringen
 75 
 
 
 7.3.4
 Bevindingen en conclusies jaarlijkse
controlerapporten en jaarlijkse oordelen van de auditautoriteit
 75 
 
 
 7.4
 Conclusie
 76 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 1
 
 
 Lidstaatverklaring 2009
 
 
 77
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 2
 
 
 Extrapolatieoverzicht gemeenschappelijk landbouwbeleid
 
 
 87
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 3
 
 
 Tabel bevindingen structuurfondsen
 
 
 90
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 4
 
 
 Gebruikte afkortingen
 
 
 97
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 5
 
 
 Begrippenlijst
 
 
 98
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Literatuur
 
 
 102
 
 
 
 
 
 DEEL 1: OORDEEL, AANBEVELINGEN EN BESTUURLIJKE REACTIE
 1 OVER DIT ONDERZOEK
 1.1 Aanleiding
 Het kabinet heeft in 2006 besloten om jaarlijks een nationale verklaring
op te stellen over het beheer en de besteding van gelden van de Europese Unie
(EU) in Nederland. In die verklaring geeft de minister van Financiën
namens het kabinet aan of de Nederlandse ontvangsten en uitgaven van EU-gelden
in het afgelopen jaar in overeenstemming zijn geweest met de daarvoor geldende
wetten en regels, en of de controle op deze financiële transacties aan
de eisen heeft voldaan.
 
 Met de invoering van deze «EU-lidstaatverklaring», gericht
aan de Europese Commissie en aan het Nederlandse parlement, wil Nederland
bijdragen aan een beter beheer, een betere controle en een betere verantwoording
van de gelden die Nederland afdraagt aan de EU en vanuit de EU ontvangt.
 
 De lidstaatverklaring wordt jaarlijks door de minister van Financiën
namens het kabinet afgegeven, en is opgebouwd uit deelverklaringen die worden
opgesteld door de verantwoordelijke vakministers.
 De Algemene Rekenkamer is gevraagd om jaarlijks ten behoeve van het parlement
een oordeel te geven over de Nederlandse EU-lidstaatverklaring. Wij doen dat
dit jaar voor de vierde maal. Dit rapport bevat de uitkomsten van ons onderzoek
naar de EU-lidstaatverklaring over 2009.
 
 De lidstaatverklaring over 2009 heeft betrekking op de beheers- en controlesystemen
voor de besteding van gelden in Nederland uit de volgende Europese fondsen:
 1. het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF);
 2. het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO);
 3. het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO);
 4. het Europees Sociaal Fonds (ESF);
 5. het Europees Visserijfonds (EVF);
 6. het Europees Vluchtelingenfonds;
 7. het Europees Buitengrenzenfonds (EBF);
 8. het Europees Terugkeerfonds (ETF);
 9. het Europees Integratiefonds (EIF).
 
 De structuurfondsen (EFRO, ESF en EVF) zijn dit jaar voor de tweede maal
onderdeel van de lidstaatverklaring. De migratiefondsen (Europees Vluchtelingenfonds,
EBF, ETF en EIF) zijn met ingang van dit jaar voor het eerst opgenomen in
de lidstaatverklaring. De lidstaatverklaring heeft zowel voor de structuurfondsen
als voor de migratiefondsen alleen betrekking op de nieuwe programmaperiode,
die op 1 januari 2007 is begonnen en doorloopt tot 31 december 2013.
De afwikkeling van de oude programmaperiode (2000–2006) valt buiten
de lidstaatverklaring.
 1.2 Leeswijzer
 In deel 1 van dit rapport geven wij ons oordeel over de EU-lidstaatverklaring
2009, schetsen we de stand van zaken rond de aanbevelingen die we vorig jaar
hebben gedaan, en doen wij enkele nieuwe aanbevelingen. Aansluitend geven
we de reacties weer van de ministers van Financiën, van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit (LNV), van Economische Zaken (EZ), van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (SZW), van Justitie en voor Wonen, Wijken en Integratie (WWI)
en ons nawoord daarbij. Deel 1 sluit af met een overzicht van
de belangrijkste aanbevelingen en de toezeggingen die de ministers daarop
hebben gedaan.
 Deel 2 bevat de onderliggende bevindingen bij ons oordeel en onze conclusies
uit deel 1. We beginnen dat deel met een toelichting op het onderzoek en onze
onderzoeksaanpak. Vervolgens gaan we inhoudelijk in op de EU-lidstaatverklaring
2009 en geven we per afzonderlijke deelverklaring een nadere toelichting.
 2 OORDEEL ALGEMENE REKENKAMER BIJ NEDERLANDSE EU-LIDSTAATVERKLARING
2009
 
 Wij hebben de Nederlandse EU-lidstaatverklaring over het jaar 2009 (inclusief
de bijbehorende consolidatiestaten ) onderzocht
en van een oordeel voorzien.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nederlandse EU-Lidstaatverklaring 2009 
 
 
 Op 10 maart 2010 heeft de minister
van Financiën de EU-lidstaatverklaring 2009 ondertekend.
 
 
 De lidstaatverklaring is positief over
de beheers- en controlesystemen van acht van de negen betrokken EU-fondsen
in Nederland. De verklaring over het beheer en de controle betreffende het
Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) bevat een voorbehoud vanwege
enkele tekortkomingen in de systemen. 
 
 
 De verklaring is positief over de rechtmatigheid
van de uitgaven en ontvangsten betreffende de landbouwfondsen en de hiermee
samenhangende vorderingen. De verklaring over de rechtmatigheid van de financiële
transacties tot op het niveau van eindbegunstigden zijn in de betrokken verantwoordingsperiode
beperkt tot de landbouwfondsen, omdat voor de andere fondsen nog geen declaraties
zijn ingediend bij de Europese Commissie.
 
 
 
 
 
 De EU-lidstaatverklaring (zie kader) heeft
betrekking op een totaal aan landbouwfondsuitgaven van per saldo € 1 082,6
miljoen en een totaalsaldo aan ingestelde vorderingen van € 15,9
miljoen.
 Dit jaar zijn behalve de structuurfondsen (EFRO, ESF en EVF) ook de migratiefondsen
(Europees Vluchtelingenfonds, EBF, ETF en EIF) opgenomen in de lidstaatverklaring.
In de verantwoordingsperiode waar de lidstaatverklaring 2009 betrekking op
heeft zijn voor deze fondsen geen uitgaven gedeclareerd bij de Europese Commissie.
Voor de landbouwfondsen (ELGF en ELFPO) zijn wel uitgaven gedeclareerd. De
lidstaatverklaring bevat voor alle fondsen verklaringen
over de bestaande beheers- en controlesystemen.
 Omdat voor de structuurfondsen en de migratiefondsen nog geen uitgaven
zijn gedeclareerd bij de Europese Commissie, was het niet mogelijk om alle
binnen de beheers- en controlestructuur vallende deelprocessen te beoordelen.
Dit betekent dat de verklaringen over de structuurfondsen en de migratiefondsen
zich beperken tot een kwalificatie over de opzet
(beschrijving) en voor een beperkt aantal deelprocessen over het bestaan en de werking (het functioneren) van de beheers- en controlesystemen.
 
 Ons oordeel bij de lidstaatverklaring 2009 richt zich op drie onderdelen:
 • de totstandkoming van de lidstaatverklaring en de onderliggende
deelverklaringen met bijbehorende consolidatiestaten;
 • de kwalificatie van de systemen en de daarin vervatte maatregelen
voor het beheer en de controle van de EU-fondsen;
 • de kwalificatie van de wettigheid en regelmatigheid van de verantwoorde
financiële transacties tot en met het niveau van eindbegunstigde.
 
 De Europese verordeningen, of beschikkingen in het geval van de migratiefondsen,
stellen per fonds verschillende eisen aan beheer, controle en verantwoording.
Dat betekent dat de EU-lidstaatverklaring maatwerk per fonds vereist. Dat
geldt ook voor de Nederlandse lidstaatverklaring, want Nederland heeft besloten
om aan te sluiten op de door de Europese Commissie ingestelde controle- en
verantwoordingseisen en niet te kiezen voor een nationaal systeem.
 2.1 Oordeel over totstandkoming
 Naar ons oordeel is de EU-lidstaatverklaring 2009, zoals die door de minister
van Financiën namens het kabinet is afgegeven, over het geheel genomen
op deugdelijke wijze tot stand gekomen.
 2.2 Oordeel over kwalificatie van beheers- en controlesystemen
 Wij zijn van oordeel dat de lidstaatverklaring 2009 een deugdelijke kwalificatie
geeft van het functioneren van de door Nederland opgezette beheers- en controlesystemen
(en de daarin vervatte maatregelen) voor de landbouwfondsgelden die de lidstaat
Nederland in 2009 heeft afgedragen respectievelijk ontvangen.
 Voor de drie structuurfondsen en de vier migratiefondsen zijn wij van
oordeel dat, voor zover deze onder de reikwijdte van de lidstaatverklaring
vallen, de lidstaatverklaring 2009 een deugdelijke kwalificatie geeft van
het functioneren van de door Nederland opgezette beheers- en controlesystemen
(en de daarin vervatte maatregelen).
 Bij EFRO is sprake van een voorbehoud in de verklaring over het functioneren
van de ingestelde beheers- en controlesystemen wegens geconstateerde tekortkomingen.
 Toelichting:
 Zonder afbreuk te doen aan ons oordeel over het functioneren van de beheers-
en controlesystemen vragen wij aandacht voor de volgende twee kanttekeningen:
 1. Wij zijn van mening dat de lidstaatverklaring ook inzage moet geven
in de mogelijke financiële correcties op basis van audits die de Europese
Commissie in gang heeft gezet, maar nog niet heeft afgerond. Over de afgelopen
drie jaar is sprake van een gemiddelde financiële correctie van € 25,4
miljoen in relatie tot de landbouwfondsen. De Europese Commissie kan een lidstaat
een financiële correctie opleggen als zij tekortkomingen in de beheers-
en controlesystemen constateert. Op dit moment lopen er zeventien onderzoeken
naar de landbouwfondsen die kunnen leiden tot een financiële correctie
voor Nederland. Informatie hierover is niet opgenomen in de lidstaatverklaring,
maar op ons verzoek heeft de minister van LNV ons een overzicht van de lopende
onderzoeken verstrekt, waardoor wij uiteindelijk geen voorbehoud hebben hoeven
opnemen in ons oordeel. Dit overzicht bevat geen informatie over de mogelijke
financiële gevolgen, maar we vinden het een belangrijke eerste stap naar
meer transparantie over de financiële risico’s als gevolg van de
audits van de Europese Commissie.
 2. De deelverklaringen zijn voornamelijk gebaseerd op de jaarlijkse oordelen
en controleverslagen van de auditautoriteit. De auditautoriteit heeft in het
jaarlijkse controleverslag bij zowel ESF als EVF geconstateerd dat er verbeteringen
noodzakelijk zijn in de beheers- en controlesystemen. De Europese Commissie
heeft bij ESF ingestemd met het goedkeurend oordeel van de auditautoriteit.
Bij EVF heeft de Europese Commissie opmerkingen gemaakt en om verduidelijking
gevraagd. Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar de hoofdstukken
5 en 6 in deel 2 van dit rapport.
 Een belangrijk deel van de noodzakelijke maatregelen om onrechtmatige
uitgaven te voorkomen zijn inmiddels door betrokken managementautoriteiten
en toezichthoudende ministers getroffen. De kwaliteit van de maatregelen zal
volgend jaar blijken als ook daadwerkelijk gedeclareerde uitgaven in de controle
zijn betrokken.
 2.3 Oordeel over kwalificatie van financiële
transacties
 In de lidstaatverklaring over 2009 verklaart het kabinet dat de uitgaven
en ontvangsten die ten laste respectievelijk ten gunste van het ELGF en het
ELFPO zijn gebracht, wettig en regelmatig (dat wil zeggen in overeenstemming
met de relevante wet- en regelgeving) zijn geweest tot en met het niveau van
de eindbegunstigden. Het voorbehoud over de randvoorwaardencontroles betreffende
de landbouwfondsen is opgeheven.
 
 Naar ons oordeel geeft de lidstaatverklaring 2009 over de landbouwfondsen
een deugdelijke kwalificatie van de financiële transacties tot en met
het niveau van eindbegunstigden.
 
 Over de kwalificatie van de financiële transacties van de structuurfondsen
en de migratiefondsen kunnen we dit jaar nog geen oordeel geven omdat er voor
die fondsen over de programmaperiode 2007–2013 nog geen uitgaven zijn
gedeclareerd bij de Europese Commissie.
 Toelichting
 Het totaal van de geëxtrapoleerde onregelmatigheden (op basis van «worst
case»-berekeningen maximaal € 9,7 miljoen) overschrijden niet
de door de Europese Commissie gehanteerde tolerantiegrens van 2% van
de in totaal door Nederland gedeclareerde landbouwuitgaven (€ 21,6
miljoen).
 In het bedrag voor de geëxtrapoleerde onregelmatigheden is een schatting
opgenomen van de maximale fout die het gevolg is van onnauwkeurige perceelregistraties
(€ 6,2 miljoen). Het op basis van beschikbare inspectiegegevens
geëxtrapoleerde bedrag van overige onregelmatigheden betreft een bedrag
van € 3,4 miljoen. Als de tolerantiegrens per fonds geëxtrapoleerd
zou worden, dan zou er bij ELFPO sprake zijn van een fout ter grootte van
2,29% van het gedeclareerde bedrag.
 In bijlage 2 van dit rapport staat een tabel met de uitgaven die in 2009
zijn gedeclareerd in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en
de op basis van inspectieresultaten geëxtrapoleerde onregelmatigheden.
 
 De totstandkoming van de inspectiegegevens is de afgelopen jaren verbeterd.
Helaas moeten wij dit jaar wederom constateren dat het beheersverslag van
de Algemene Inspectiedienst (AID) over de randvoorwaardencontroles niet is
opgeleverd. Wel hebben wij inzicht gekregen in de resultaten van randvoorwaardencontroles.
Hieruit blijkt dat er een sterke toename zal zijn van het aantal kortingen
wegens niet naleving van randvoorwaarden. Deels heeft dit te maken met een
toename van het aantal meldingen door medehandhavers (provincies, waterschappen
en gemeenten). De provincies Noord-Brabant en Limburg hebben een groot deel
van de 1%-controles wegens misverstanden niet uitgevoerd. Verder hebben
we geconstateerd dat tot augustus 2009 alleen bevindingen zijn gemeld aan
het betaalorgaan als er sprake was van een proces-verbaal (dus bij overtredingen
die tot een boete hebben geleid). Dit betekent dat het systeem van randvoorwaardencontroles
niet optimaal heeft gefunctioneerd en dat er ook dit jaar geen volledige zekerheid
is over de volledigheid van de toegepaste kortingen of ingestelde vorderingen.
 3 AANBEVELINGEN VOOR KOMENDE JAREN
 
 In dit hoofdstuk lichten wij toe welke verbeteringen wij mogelijk achten.
We gaan daarbij eerst in op de aanbevelingen die wij vorig jaar deden en dit
jaar nog van toepassing zijn. Vervolgens doen wij nieuwe aanbevelingen.
 3.1 Stand van zaken eerdere aanbevelingen
 De lidstaatverklaring is de afgelopen jaren succesvol uitgebreid met structuur-
en migratiefondsen. De aandacht voor het beheer en de controle van de EU-fondsen
in gedeeld beheer is door de introductie van de lidstaatverklaring toegenomen
en wij constateren dat er maatregelen worden getroffen op basis van geconstateerde
problemen in de uitvoering. De omvang van de fouten en onzekerheden betreffende
de financiële transacties voor landbouwsubsidies is afgenomen.
 
 Twee aanbevelingen uit ons Rapport bij de Nederlandse
EU-lidstaatverklaring 2008 (Algemene Rekenkamer, 2009) verdienen
dit jaar nog aandacht van de betrokken ministers.
 Oordeelsvorming financiële transacties landbouwfondsen
tot en met het niveau van eindbegunstigden
 De naleving van relevante wet- en regelgeving wordt door middel van inspecties
gecontroleerd. De uitkomsten van de inspecties geven dus inzicht in de rechtmatigheid
van de financiële transacties en zijn derhalve voor de lidstaatverklaring
van belang.
 De complexe verantwoordelijkheidsverdeling, en het feit dat er met verschillende
inspectiediensten wordt gewerkt, stellen hoge eisen aan de planning &
controlcyclus en aan de informatievoorziening tussen de betrokken partijen.
 Er is nog geen goede aansluiting tussen informatie in de beheers- en controlesystemen
van betaalorganen enerzijds en de beheersverslagen en de Management Control
Systeem-rapportages van de verschillende inspectiediensten anderzijds.
 Een actueel beheersverslag van de AID over de randvoorwaardencontroles
ontbreekt en er zijn geen beheersverslagen van het Centraal Bureau Diensten
aan Slachtdieren, het adviesbureau Hordijk& Hordijk, het Centraal Orgaan
voor Kwaliteitsaangelegenheden in de Zuivel (COKZ), het Controlebureau voor
Pluimvee, Eieren en Eiproducten (CPE) en van Skal, toezichthouder op de biologische
productie.
 
 In 2009 zijn er maatregelen getroffen om de informatie-uitwisseling tussen
de AID en de betaalorganen over de voortgang van inspecties te verbeteren.
 Aanbevelingen (zie 4 en 5 in aanbevelingenlijst)
 Wij achten in 2010 verdere verbeteringen noodzakelijk. Daarom doen wij
de minister van LNV de volgende aanbevelingen:
 • Verbeter de goede aansluiting tussen de informatie in de beheers-
en controlesystemen van de betaalorganen en de beheersverslagen/MCS-rapportages van de verschillende inspectiediensten.
 • Verbeter ook de betrouwbaarheid van de inspectiegegevens waarvoor
de Europese Commissie nog geen aandacht heeft gevraagd in de richtsnoeren.
 • Laat alle betrokken inspectiediensten beheersverslagen opstellen
en laat de AID een actueel beheersverslag samenstellen over de randvoorwaardencontroles.
 • Zorg ervoor dat de beheersverslagen van de inspectiediensten tijdig
beschikbaar zijn zodat ze gebruikt kunnen worden voor de lidstaatverklaring.
 Informatiebeveiliging
 Het verbeterplan is nog in uitvoering, maar wordt volgens planning in
2010 afgerond (zie 6 in aanbevelingenlijst).
 3.2 Nieuwe aanbevelingen
 Transparantie lopende onderzoeken Europese Commissie
 De Europese Commissie voert onderzoeken uit in de lidstaten om voor verstrekte
subsidies de naleving van wet- en regelgeving te toetsten. Het niet naleven
kan leiden tot een financiële correctie. De financiële correcties
die Nederland de afgelopen jaren opgelegd heeft gekregen tonen aan dat dit
een risico is waarmee serieus rekening gehouden moet worden. Er is sprake
van een toename van de gemiddelde omvang van de financiële correcties
(over de afgelopen zeven jaar gemiddeld € 15,2 miljoen en over de
afgelopen drie jaar gemiddeld € 25,4 miljoen per jaar).
 Aanbeveling (zie 1 en 7 in aanbevelingenlijst)
 We bevelen de minister van LNV en de minster van Financiën aan om
in aanvulling op het overzicht met lopende onderzoeken van de Europese Commissie,
in de toelichting bij respectievelijk de deelverklaring en de lidstaatverklaring
een indicatie te geven van het financiële risico dat Nederland hierdoor
loopt.
 Uiteraard gelden hierbij onzekerheidsmarges omdat bij lopende onderzoeken
nog hoor- en wederhoor plaats moet vinden, er nog een bemiddelingsorgaan ingeschakeld
kan worden en beroep mogelijk is bij het Europese Hof van Justitie, als er
geen overeenstemming bereikt kan worden over de geconstateerde feiten en de
financiële consequenties die hieraan worden verbonden. Ondanks deze onzekerheid
over de exacte hoogte van de uiteindelijke correctie is inzicht in de mogelijke
financiële risico’s mogelijk en noodzakelijk. De wijze waarop het
Verenigd Koninkrijk de mogelijke financiële correcties verwerkt in de
Britse variant van de EU-lidstaatverklaring kan als voorbeeld dienen. In de
Britse «lidstaatverklaring » geeft
de minister van Financiën (HM Treasury) inzicht in lopende onderzoeken
van de Europese Commissie op grond van internationaal aanvaarde verslaggevingseisen.
Er worden voorzieningen getroffen om toekomstige financiële correcties
te kunnen betalen of er wordt in de toelichting op de jaarrekening een beschrijving
opgenomen van niet uit de balans blijkende verplichtingen als het onzeker
is of de financiële correctie daadwerkelijk wordt opgelegd. Het gebruik
van dezelfde verslaggevingsystematiek vergroot de vergelijkbaarheid van EU-lidstaatverklaringen.
 Onderlinge vergelijkbaarheid verantwoordingen EU-fondsen
 De consolidatie van de verantwoording van de verschillende EU-fondsen
die Nederland in gedeeld beheer met de Europese Commissie besteedt, maakt
de diversiteit in beheers- en controle-eisen van de verschillende directoraten-generaal
van de Europese Commissie zichtbaar. Zo verschillen de periodes waarover verantwoording
moet worden afgelegd. Voor de landbouwfondsen geldt het boekjaar, dat loopt
van 16 oktober tot en met 15 oktober en voor structuurfondsen geldt
het kalenderjaar, dat loopt van 1 januari tot en met 31 december.
Daarnaast geldt dat de inrichting van de beheers- en controlestructuren in
2009 in Nederland niet gelijk is geweest voor de verschillende structuurfondsen
en migratiefondsen. Hierdoor zijn er tussen de fondsen verschillen ontstaan
in de verantwoordingsperiode en/of de periode waarop de accountantsoordelen
betrekking hebben. Deze verschillen zijn inherent
aan de geldende Europese verordeningen (beschikkingen in het geval van de
migratiefondsen), maar compliceren de consolidatie van de financiële
informatie en de verklaringen over de subsidies.
 Aanbeveling (zie 2 in aanbevelingenlijst)
 Wij bevelen de minister van Financiën aan om samen met de betrokken
vakministers te verkennen welke mogelijkheden er zijn om tot meer eenduidige
en onderling vergelijkbare verantwoordingen te komen en daarbij de voor de
fondsen opgestelde Annual Summaries te betrekken.
 Assurance over de betrouwbaarheid van de deelverklaringen
 De accountantsoordelen bij de deelverklaringen van de ministers zijn bedoeld
om de minister van Financiën en via hem indirect de Europese Commissie
zekerheid («assurance») te verschaffen
over de betrouwbaarheid van de verklaring. De assurance-werkzaamheden richten zich op een onderzoek naar de totstandkoming
van de deelverklaring en de verwerking van de auditbevindingen in de deelverklaring.
 Aanbeveling (zie 3 in aanbevelingenlijst)
 Wij bevelen de minister van Financiën en de verantwoordelijke vakministers
aan om de uitvoering van de huidigeassurance-werkzaamheden
te evalueren en na te gaan in hoeverre hiermee de betrouwbaarheid van de deelverklaring
in voldoende mate wordt afgedekt.
 Tekortkomingen beheers- en controlesystemen EFRO
 De auditautoriteit heeft tekortkomingen geconstateerd in het functioneren
van de beheers- en controlesystemen van het EFRO.
 Aanbeveling (zie 9 in aanbevelingenlijst)
 Om te voorkomen dat er onrechtmatige uitgaven en ontvangsten worden gedaan
dient de minister van EZ ervoor te zorgen dat de managementautoriteiten opvolging
geven aan bevindingen en aanbevelingen van de auditautoriteit, waaronder:
 • het toereikend vastleggen en onderbouwen van verrichte controlewerkzaamheden;
 • het aanscherpen en vervolmaken van de checklists;
 • het bewaken van reactie- en beslistermijnen.
 Verbetermaatregelen ESF
 Aanbeveling (zie 10 in aanbevelingenlijst)
 Om te voorkomen dat er onrechtmatige uitgaven en ontvangsten worden gedaan
dient de managementautoriteit voortvarend de maatregelen uit te voeren die
door de managementautoriteit en de minister zijn vastgesteld op basis van
in 2009 door de interne auditdienst van het Ministerie van SZW geconstateerde
bevindingen.
 4 BESTUURLIJKE REACTIE EN NAWOORD
 Wij hebben het concept van dit rapport voor commentaar toegestuurd aan
de minister van Financiën, die namens het kabinet de lidstaatverklaring
heeft opgesteld. Tevens hebben wij een concept van dit rapport verstuurd naar
de minister van LNV, verantwoordelijk voor de deelverklaringen over de landbouwfondsen
en het EVF, de minister van EZ, verantwoordelijk voor de deelverklaring over
het EFRO, de staatssecretaris van SZW, verantwoordelijk voor de deelverklaring
over het ESF, de minister voor WWI voor het EIF, alsook naar de minister van
Justitie verantwoordelijk voor de deelverklaring over het Europees Vluchtelingenfonds,
het EBF en het ETF.
 
 Wij hebben de minister van Financiën gevraagd om zorg te dragen voor
een gezamenlijke reactie van hem, de ministers van LNV, EZ, SZW, Justitie
en WWI. Op 4 mei 2009 hebben wij deze reactie ontvangen. In dit hoofdstuk
is de volledige tekst van de brief opgenomen en van een nawoord voorzien.
 De minister heeft bij de brief ook een bijlage opgenomen met daarin een
reactie op de aanbevelingen voor de minister die wij hebben opgenomen in de
tabellen aan het eind van dit deel van het rapport. Dit deel van de reactie
hebben wij in de betreffende tabellen overgenomen.
 De integrale reactie staat op onze website www.rekenkamer.nl.
 4.1 Reactie ministers en staatssecretaris
 «Op 19 april jl. heeft u het concept van het «Rapport
bij de Nederlandse EU-lidstaatverklaring 2009» voor een bestuurlijke
reactie aangeboden. Hierbij bied ik u namens het kabinet de reactie op het
concept Rapport bij de Nederlandse EU-lidstaatverklaring 2009 aan (de Algemene
Rekenkamer gebruikt het begrip lidstaatverklaring voor het instrument nationale
verklaring).
 
 Met genoegen heeft het kabinet kennis genomen van het oordeel van de Algemene
Rekenkamer inzake de nationale verklaring 2009.
 
 De nationale verklaring 2009 bevat nu alle fondsen in gedeeld beheer.
Voor de Structuurfondsen, en Migratiefondsen betreft het een verklaring over
de werking van de operationele delen van het systeem, omdat er in de bedoelde
referentieperiode geen declaraties over transacties zijn ingediend en derhalve
een oordeel over de rechtmatigheid van betalingen nog niet aan de orde is.
Dit wordt wel volgend jaar verwacht.
 
 In het kader van verbetering van de verantwoording binnen de EU is van
belang te melden dat het kabinet tijdens de komende herziening van het Europees
Financieel Reglement zal aandringen op een aanscherping/uitbreiding van het
huidige EU-brede verantwoordingsinstrument van de «Annual Summary»,
zodat essentiële elementen van onze nationale verklaring daarin meer
tot uitdrukking komen en de toegevoegde waarde van de Annual Summary als een
adequaat verantwoordingsdocument toeneemt.
 
 Hieronder treft u de reactie van het kabinet aan op de hoofdconclusies
en de daaruit voortgekomen belangrijkste aanbevelingen tot een verdere verbetering
van de nationale verklaring en het financieel beheer.
 
 
 Oordeel bij de nationale verklaring 2009
 
 
 
 Algemeen
 
 In uw oordeel richt u zich op drie onderdelen van de NV 2009:
 – de totstandkoming van de NV en de deelverklaringen;
 – de kwalificatie van de systemen;
 – de kwalificatie van de wettigheid en regelmatigheid van de
verantwoorde financiële transacties tot op het niveau van eindbegunstigden.
 Met genoegen heeft het kabinet kennis genomen van uw positieve oordeel
over deze drie onderdelen. Specifiek wordt hierna op een aantal onderdelen
ingegaan.
 
 
 Oordeel over de kwalificatie van de beheer- en controlesystemen
 
 In de toelichting bij uw positieve oordeel vraagt u – zonder afbreuk
te doen aan uw oordeel – aandacht voor het geven van inzage van mogelijke
financiële correcties op basis van lopende onderzoeken van de Europese
Commissie in de nationale verklaring. U merkt daarbij terecht op dat over
deze correcties onzekerheid bestaat zolang de Commissie hierover geen definitief
oordeel heeft gegeven. In de nationale verklaring zijn thans opgenomen de
definitieve beschikkingen van de Commissie met de financiële correcties
over voorgaande jaren die door de betrokken minister zijn aanvaard. Belangrijke
randvoorwaarden met betrekking tot het verstrekken van informatie over nog
lopende onderzoeken over voorgaande jaren is dat informatie over risico’s
en/of de hoogte van geschatte financiële correcties de onderhandelingspositie
van Nederland in procedures met de Commissie niet mag schaden.
 
 Om invulling te geven aan het verzoek om transparantie over lopende onderzoeken
bij de EU Landbouwfondsen heeft het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid
(LNV) inmiddels een kwalitatief inzicht van alle lopende onderzoeken verstrekt.
Dit zal ook in de brief aan de Tweede Kamer worden opgenomen. Volgend jaar
zal deze informatie onderdeel vormen van de deelverklaring van de minister
van LNV en worden opgenomen in de nationale verklaring. In de komende periode
zal met de betrokken ministeries een onderzoek worden uitgevoerd naar de mogelijkheden
voor meer transparantie over geschatte financiële risico’s van
lopende onderzoeken van de Europese Commissie.
 Voorts merkt u op dat er verbetermaatregelen noodzakelijk zijn in het
beheers- en controlesysteem bij het Europees Sociaal Fonds (ESF) en het Europees
Visserij Fonds (EVF).
 Bij ESF heeft de auditautoriteit geconcludeerd dat er voor de operationele
onderdelen sprake is van een effectief functionerend systeem waarin beperkte
verbeteringen mogelijk zijn. Deze conclusie is door de Europese Commissie
aanvaard. De managementautoriteit heeft inmiddels een verbeterplan opgesteld
en is voortvarend gestart met de implementatie van de verbeteringen.
 Bij EVF heeft de auditautoriteit al in 2009 noodzakelijke verbetermaatregelen
geïdentificeerd. Eind 2009 is door de auditautoriteit geconstateerd dat
deze verbeteringen zijn doorgevoerd zodat ook bij EVF naar het oordeel van
de auditautoriteit sprake is van een effectief beheers- en controlesysteem.
De Europese Commissie vraagt in een brief d.d. 29 maart 2010 aan de auditautoriteit
EVF om aanvullende informatie inzake het controleverslag. De auditautoriteit
heeft aangegeven dat zij binnen de gestelde termijn de vragen van de Commissie
zal beantwoorden.
 
 
 Oordeel over de kwalificatie van financiële transacties
 
 U oordeelt dat de nationale verklaring een deugdelijke kwalificatie van
de wettigheid en regelmatigheid geeft van de transacties tot en met het niveau
van eindbegunstigden.
 De minister van LNV heeft geconcludeerd dat het voorbehoud inzake de randvoorwaarden
in 2009 kan worden opgeheven omdat de gemaakte afspraken met medehandhavers
inzake de uitvoering van de controles afdoende zijn. Dit blijkt ook uit de
toename van de meldingen van niet-naleving door medehandhavers. U geeft bij
uw kwalificatie van de financiële transacties in de toelichting aan dat
er geen sprake is van totale zekerheid over de volledigheid van de toegepaste
kortingen of ingestelde vorderingen bij niet naleving van randvoorwaarden.
Zoals ook uit uw oordeel blijkt, is hier echter geen sprake van een overschrijding
van de controletolerantie. De minister van LNV neemt uw aanbeveling om de
betrouwbaarheid van de verantwoording van inspectieresultaten te verbeteren
ter harte en volgt deze ook op.
 
 Aanbevelingen voor de komende jaren
 
 
 In 2009 constateerde u dat de aanbevelingen in uw rapporten bij de EU-lidstaatverklaring
de afgelopen twee jaar goed zijn opgevolgd. Dit jaar constateert u een afname
van de fouten en onzekerheden bij de Landbouwsubsidies. U geeft hierbij nog
mogelijkheden voor verdere verbeteringen waarbij u onderscheid maakt tussen
nieuwe en bestaande aanbevelingen. In onze reactie op uw aanbevelingen hebben
wij bovenstaande verbeteringen en onze eerdere reactie op bestaande aanbevelingen
meegenomen.
 
 
 Oordeelsvorming financiële transacties landbouwfondsen
tot en met het niveau van eindbegunstigden
 
 U ziet nog verbetermogelijkheden in:
 – de aansluiting tussen beheers- en controlesystemen van betaalorganen
enerzijds en de beheersverslagen en de Management Control Systeem-rapportages
van de verschillende inspectiediensten anderzijds;
 – het tijdig opstellen van beheersverslagen over controles
ter plaatse bij eindbegunstigden door de inspectiediensten, zodat deze bruikbaar
worden voor de EU-lidstaatverklaring.
 
 De minister van LNV geeft aan deze aanbevelingen over te nemen.
 
 
 Uitvoering beheers- en controlesystemen structuurfondsen
 
 U herhaalt uw aanbeveling aan de minister van Economische Zaken om de
kwaliteit van de uitvoering extra kritisch te volgen, indien nodig corrigerende
maatregelen te treffen en te zorgen voor opvolging van de aanbevelingen van
de auditautoriteit.
 
 De minister van EZ neemt de bevindingen van de auditautoriteit en de AR
serieus. Vanuit haar coördinerende rol voor het Europees Fonds voor Regionale
Ontwikkeling (EFRO) zal zij de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer onder
de aandacht brengen bij de managementautoriteiten. Via de comités van
toezicht zal de minister blijven volgen of de door de auditautoriteit geconstateerde
verbetermaatregelen worden opgevolgd door de managementautoriteiten voor EFRO.
 
 
 Onderlinge vergelijkbaarheid verantwoordingen EU-fondsen
 
 U beveelt aan om de mogelijkheden te verkennen om tot een meer eenduidige
en onderling vergelijkbare verantwoording te komen en daarbij de voor de fondsen
opgestelde annual summary te betrekken.
 Nederland heeft ervoor gekozen de nationale verklaring te baseren op de
EU verordeningen en normen, alsmede rapportagemomenten. Hiermee wordt verzekerd
dat sprake is van aansluiting op de Europese verantwoordingscyclus en wordt
aanvullend werk zo veel mogelijk beperkt. Het kabinet ziet de aansluiting
op dat niveau ook als een verantwoordelijkheid van de Europese Commissie en
is daarom van mening dat het initiatief voor eventuele aanpassingen bij de
Commissie ligt.
 Uiteraard zijn wij bereid in het kader van de nationale verklaring wel
te verkennen of de onderlinge vergelijkbaarheid van de deelverklaringen over
EU fondsen kan worden verbeterd door – waar dit binnen de Europese regelgeving
mogelijk is en niet leidt tot hogere administratieve lasten – procedures
en verklaringen verder te uniformeren. Daarbij zal ook de annual summary worden
betrokken.
 
 
 Betrouwbaarheid Assurance bij de deelverklaringen
 
 U beveelt aan de uitvoering van de huidige Assurance-werkzaamheden te
evalueren en na te gaan in hoeverre de betrouwbaarheid van de deelverklaringen
voldoende wordt afgedekt.
 De Assurance beoordeling richt zich op de beoordeling van het wegingsproces
en de informatieverwerking in de deelverklaring en dus niet op de toetsing
van de betrouwbaarheid van de onderliggende informatie. Dit laatste wordt
beoordeeld door de auditautoriteit. Uitgangspunt hierbij is dat ’controle
op controle’ moet worden voorkomen (geen dubbel werk) en dus wordt gesteund
op de inhoudelijke beoordeling van de auditautoriteit. Het vormt onderdeel
van de afspraken die in 2007 gemaakt zijn in het ’assurance
framework’ met de Algemene Rekenkamer. Het Assurance oordeel geeft zekerheid
voor de minister van Financiën en de Algemene Rekenkamer over de juiste
totstandkoming van de deelverklaring. Ook in 2009 heeft u aangegeven te kunnen
steunen op deze Assurance verklaringen en is het ’Assurance framework’
gevolgd. Het kabinet ziet geen aanleiding de bestaande procedure te evalueren.
Indien de Algemene Rekenkamer daartoe aanleiding ziet kan wel de taakuitoefening
van de verschillende actoren worden bezien.
 
 
 Uitwerking Sanctiebeleid
 
 Nederland kent een sanctiebeleid als onderdeel van het Subsidiekader.
Het kabinet is voorstander van de toepassing van sancties waar dit in het
kader van Europese subsidies in gedeeld beheer mogelijk en proportioneel is.
 
 De reactie op de resterende actiepunten treft u aan in de bijlage.»
 1.2 Nawoord Algemene Rekenkamer
 Wij hebben met tevredenheid kennis genomen van de toezegging van de betrokken
ministers om de aanbevelingen over te nemen.
 AANBEVELINGEN VOOR MINISTERS
 In onderstaande tabellen is aangegeven welke van de vorig jaar door ons
geformuleerde aanbevelingen nog niet (geheel) zijn gerealiseerd. Verder hebben
we enkele nieuwe aanbevelingen geïdentificeerd. Deze staan ook in de
tabellen.
 NATIONALE VERKLARING MINISTER VAN FINANCIEN (NAMENS KABINET)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aanbevelingen
 
 
 Stand van zaken
 
 
 Toezegging minister
 
 
 Nawoord Algemene Rekenkamer
 
 
 
 
 
 
 20061. Staten-Generaal
zouden op hoofdlijnen net zo goed geïnformeerd moeten worden als Europese
instellingen over aandachtspunten en in gang gezette verbetermaatregelen.
 Vorig jaar ontvingen wij
de volgende reactie van de verant- woordelijke ministers: «Er wordt
zorgvuldige afweging gemaakt over relevante informatie voor Staten-Generaal.
Vergelijking met Commissie is niet van toepassing gezien specifieke rol en
taken van Commissie.» Mede ingegeven door de finan- ciële correctie
van € 16,2 miljoen die DG AGRI in 2009 wegens tekortkomingen bij
oppervlakte- controles oplegde achten wij het van belang dat er meer inzicht
wordt gegeven in lopende onderzoeken van de Europese Commissie (zie ook aanbeveling
7).
 Zie aanbeveling 7.
 Zie aanbeveling 7.
 
 
 
 Nieuw in 2009
2. Aansluiting houden met Europese verantwoordings- en controle-eisen,
maar samen met de betrokken vakministers te verkennen welke mogelijkheden
er zijn om tot een meer eenduidige en onderling vergelijkbare verantwoordingen
te komen en daarbij de voor de fondsen opgestelde Annual Summaries1
te betrekken.
 
 Kabinet baseert nationale verkla- ring op Europese
rapportagetermijnen om aansluiting op Euro- pese verantwoordingscyclus te
verzekeren en aanvullend werk te beperken. Kabinet is bereid te verkennen
of onderlinge verge- lijkbaarheid van deelverklaringen kan worden verbeterd
door – waar dit binnen Europese regelgeving past en niet leidt tot hogere
administratieve lasten – procedures en verklaringen verder te uniformeren.
Daarbij zal ook annual summary worden betrokken. 
 Wij zien de analyse en uitkomsten met belangstelling tegemoet.
 
 
 
 Nieuw in 2009
3. Uitvoering van huidige assurance-werkzaamheden
evalueren en nagaan in hoeverre hiermee betrouwbaarheid van deelverklaring
in voldoende mate wordt afgedekt.
 
 Kabinet ziet geen aanleiding bestaande procedure
te wijzigen maar geeft aan dat taakuitoefening van verschillende actoren wel
kan worden bezien als wij daar aanleiding voor zien. 
 Wij achten het inderdaad van belang de taakuitoefening te evalueren,
zodat bezien kan worden op welke wijze de betrouwbaarheid van de deelverklaring
in voldoende mate wordt afgedekt.
 
 
 
 
 
 1 De Annual Summary is een
verplichte samenvatting voor de Europese fondsen in gedeeld beheer. Het betreft
een verantwoording over de financiële transacties, het beheer en de controle
en geeft inzicht in de uitkomsten van door de auditautoriteiten uitgevoerde
audits.
 DEELVERKLARING MINISTER VAN LNV (ELGF en ELFPO)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aanbevelingen
 
 
 Stand van zaken
 
 
 Toezegging minister
 
 
 Nawoord Algemene Rekenkamer
 
 
 
 
 
 
 2007 4. De
betrouwbaarheid van inspectieresultaten kan verder worden verbeterd. Manier
waarop gegevens worden vastgelegd heeft consequenties voor informatie die
op de gegevens wordt gebaseerd. 
 Mede
door aangescherpte eisen van de Europese Commissie zijn verbeteringen aangebracht.
Wel vragen wij aandacht voor: – verbetering van de betrouwbaarheid
van de inspectiegegevens waarvoor de Europese Commissie nog niet expliciet
aandacht heeft gevraagd in de richtsnoeren; – aansluiting van inspectiegegevens
in administratie betaalorganen en die in de beheersverslagen inspectiediensten; – beschikbaarheid
beheersverslagen van alle inspectiediensten.
 Minister neemt aanbeveling over betrouwbaarheid van gegevens over en is het
met ons eens dat deze ten minste moeten voldoen aan eisen die Europse Commissie
eraan stelt. 
 Wij zullen de verbeteringen
volgen.
 
 
 
 2008
5. Versnel beschikbaarheid inspectieresultaten, in het bijzon- der over
naleving randvoorwaarden, zodat deze informatie gebruikt kan worden voor lid-
staatverklaring. 
 De informatie over
de randvoorwaardencontroles is niet tijdig beschikbaar via beheersverslag
van de AID.
 Minister neemt aanbeveling
over en zal in overleg met diensten die fysieke inspecties uitvoeren onderzoeken
waar versnelling mogelijk is. 
 Wij vertrouwen
erop dat de minister er zorg voor draagt dat het beheersverslag betreffende
randvoorwaardencontroles – dat in 2007 voor het laatst is verschenen –
volgend jaar weer beschikbaar is. 
 
 
 
 2008 6. Tekortkoming
in informatiebeveiliging bij beide betaalorganen geconstateerd. Voer plan
van aanpak ter verbetering van informatiebeveiliging bij beide betaalorganen
tijdig uit. 
 Het verbeterplan is nog
in uitvoering. Planning gaat uit van afronding in 2010.
 Minister neemt aanbeveling over. Het plan van aanpak voor verbetering
informatiebeveiliging wordt conform meerjarenplanning afgerond. 
 Wij zullen de voortgang volgen.
 
 
 
 Nieuw in 2009
7. Geef Tweede Kamer in toelichting bij lidstaatverklaring inzicht in
onderzoeken van Europese Commissie naar mogelijke niet-naleving wet- en regelgeving
en indicatie van financiële risico dat Nederland daardoor loopt. Minister
van LNV heeft ons op verzoek een lijst verschaft van lopende onderzoeken die
kunnen leiden tot correctie. Daardoor hebben we dit jaar geen voor- behoud
bij ons oordeel hoeven opnemen. We bevelen de minister voor volgend jaar aan
om na te gaan hoe ook meer inzicht gegeven kan worden in omvang van financiële
risico’s. De wijze waarop dit in de Britse lidstaatverklaring1 is gedaan, kan daarbij als voorbeeld dienen.
 
 Minister neemt aanbeveling over.
 Wij zijn tevreden met deze toezeg- ging. We beschouwen het inzicht
in mogelijke financiële risico’s als een belangrijk onderdeel van
verantwoording. Bovendien kunnen ze mede van invloed kunnen zijn op de beeld-
vorming over de kwaliteit van bestaande beheer- en controle- systemen.
 
 
 
 
 
 1 Consolidated statement on the use of EU funds in the
UK for the year ended 31 March 2008.
 DEELVERKLARING MINISTER VAN EZ (EFRO)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aanbevelingen
 
 
 Stand van zaken
 
 
 Toezegging minister
 
 
 Nawoord Algemene Rekenkamer
 
 
 
 
 
 
 2008
8. Europese Commissie heeft beschrijvingen van beheers- en controlesystemen
nog niet aanvaard en om aanvullende acties gevraagd. Wij plaatsen kanttekening
bij ingewikkelde structuren die zijn ontstaan en bevelen de minister aan de
kwaliteit van de uitvoering extra kritisch te volgen, te bewa- ken en indien
nodig corrigerende maatregelen te treffen. 
 Per eind juli 2009 heeft de Euro- pese Commissie alle beschrijvingen
van de beheers- en controle- systemen voor de vier EFRO programma’s
aanvaard. De minister heeft vorig jaar aangegeven dat certificering en audit
is gecentraliseerd en dat adequate afspraken zijn gemaakt over het toezicht
voor de periode 2007–2013.
 Minister
zal aanbevelingen onder aandacht brengen van managementautoriteiten voor EFRO
en op grond van haar coördinerende verantwoordelijkheid de implementatie
van verbeteringen volgen. 
 Wij zullen
de ontwikkelingen in het toezicht met belangstelling blijven volgen. 
 
 
 
 Nieuw in 2009 9. Gezien
het voorbehoud in de verklaring, vragen we aandacht voor de geconstateerde
tekortkomingen, waaronder: – het toereikend vastleggen en onderbouwen
van verrichte controlewerkzaamheden; – het aanscherpen en vervolmaken
van de checklists; – het bewaken van reactie- en beslistermijnen.
 
 Minister zal aanbevelingen
onder aandacht brengen van managementautoriteiten voor EFRO en op grond van
haar coördinerende verantwoordelijkheid de implementatie van verbeteringen
volgen. 
 Komend jaar zullen er financiële
transacties worden opgenomen in de lidstaatverklaring. Wij zullen de kwaliteit
van de geïmplementeerde verbeteringen dan kunnen vast- stellen.
 
 
 
 
 DEELVERKLARING MINISTER VAN SZW (ESF)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aanbevelingen
 
 
 Stand van zaken
 
 
 Toezegging minister
 
 
 Nawoord Algemene Rekenkamer
 
 
 
 
 
 
 Nieuw in 2009
10. De door managementautoriteit en minister erkende verbetermaatregelen
voortvarend oppak- ken.
 
 Minister wijst erop dat auditautoriteit heeft geconcludeerd (en
Europese Commissie heeft deze conclusie aanvaard) dat er voor de operationele
onderdelen sprake is van een effectief func- tionerend systeem met beperkte
verbeteringen. Verbetermaatregelen zijn voortvarend opgepakt en worden conform
verbeterplan geïmplementeerd. 
 Komend jaar zullen er financiële transacties worden opgenomen in de lidstaatverklaring.
Wij zullen de kwaliteit van de geïmplementeerde verbeteringen dan kunnen
vast- stellen.
 
 
 
 
 DEELVERKLARING MINISTER VAN LNV (EVF)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aanbevelingen
 
 
 Stand van zaken
 
 
 Toezegging minister
 
 
 Nawoord Algemene Rekenkamer
 
 
 
 
 
 
 2008 11. Beschrijving
beheers- en controlesystemen is nog niet aanvaard. Europese Commissie heeft
om aanvullende acties gevraagd. 
 Beschrijving is
bij brief van 16 juni 2009 door de Europese Commissie goedgekeurd.
 
 
 
 
 
 
 DEELVERKLARING MINISTER VAN JUSTITIE (EUROPEES VLUCHTELINGENFONDS,
EBF, ETF)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aanbevelingen
 
 
 Stand van zaken
 
 
 Toezegging minister
 
 
 Nawoord Algemene Rekenkamer
 
 
 
 
 
 Geen aanbevelingen
 
 
 
 
 
 
 
 DEELVERKLARING MINISTER VOOR WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIE
(EIF)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aanbevelingen
 
 
 Stand van zaken
 
 
 Toezegging minister
 
 
 Nawoord Algemene Rekenkamer
 
 
 
 
 
 Geen aanbevelingen
 
 
 
 
 
 
 
 OVERIGE PUNTEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aanbevelingen
 
 
 Stand van zaken
 
 
 Toezegging minister
 
 
 Nawoord Algemene Rekenkamer
 
 
 
 
 
 
 2007 12. Bij uitbreiding
reikwijdte lidstaatverklaring met andere EU-fondsen is belangrijk om na te
gaan op welk niveau lidstaatverklaring bevindingen bevat: op fondsniveau of
op totaalniveau van alle EU-fondsen? Wij bevelen aan te kiezen voor fondsniveau. 
 Hoewel er geen concrete toezeg- ging
door minister is gedaan, constateren wij dat relevante bevindingen inmiddels
op fondsniveau worden toegelicht.
 Kabinet hanteert
EU-norm voor beoordeling van de materialiteit van bevindingen op het niveau
van beleidsvelden.
 
 
 
 
 
 DEEL 2: ONDERZOEKSBEVINDINGEN
 1 INLEIDING
 1.1 Aanleiding
 Het kabinet heeft in 2006 besloten om jaarlijks een nationale verklaring
op te stellen over het beheer en de besteding van gelden van de Europese Unie
(EU) in Nederland. Deze zogenoemdeEU-lidstaatverklaring, gericht aan de Europese Commissie en aan de Nederlandse Staten-Generaal,
is door Nederland op vrijwillige basis ingevoerd (Financiën, 2006). Er
is gekozen voor een stapsgewijze invoering. Over de verantwoordingsjaren 2006
en 2007 beperkte de lidstaatverklaring zich tot de twee landbouwfondsen die
beide vallen onder het gemeenschappelijk landbouwbeleid. In de EU-lidstaatverklaring
over 2008 zijn ook de drie structuurfondsen betrokken en met ingang van 2009
zijn de vier migratiefondsen eraan toegevoegd.
 Doel van de lidstaatverklaring
 Met de invoering van een jaarlijkse lidstaatverklaring wil Nederland bijdragen
aan een beter beheer, een betere verantwoording en een betere controle van
de subsidiegelden die Nederland in financieel gedeeld beheer heeft met de
Europese Commissie. De lidstaatverklaring biedt
de Staten-Generaal inzicht in het beheer van de Europese gelden in Nederland
en kan bovendien gebruikt worden voor de verantwoording door de Europese Commissie.
 Deelverklaring per verantwoordelijke minister
 Er zijn verschillende Europese fondsen die Nederland samen met de Europese
Commissie beheert. De verantwoordelijkheid voor het beheer en de controle
van specifieke fondsen is bij de minister neergelegd die beleidsinhoudelijk
verantwoordelijk is. Om deze verantwoordelijkheid tot uitdrukking te brengen
is afgesproken dat de verantwoordelijke minister zelf een deelverklaring afgeeft
voor de fondsen waarvoor hij verantwoordelijk is. Deze deelverklaring wordt
voorzien van eenassurancerapport, dat zekerheid
verschaft over de deugdelijke totstandkoming van de deelverklaring.
 Rol van de Algemene Rekenkamer
 De Algemene Rekenkamer is gevraagd om jaarlijks ten behoeve van de Staten-Generaal
een oordeel te geven over de EU-lidstaatverklaring. Op dit verzoek van de
minister van Financiën heeft de Algemene Rekenkamer positief gereageerd
(Algemene Rekenkamer, 2006).
 Dit is het vierde jaar dat wij een rapport bij de Nederlandse EU-lidstaatverklaring
opstellen. Het rapport bevat de uitkomsten van ons onderzoek naar de lidstaatverklaring
over 2009. Ons rapport is openbaar; de minister van Financiën kan het
dus doorsturen naar de Europese Commissie.
 Om hoeveel geld gaat het?
 Er zijn voor de verantwoordingsperiode die dit jaar onder de reikwijdte
van de lidstaatverklaring valt voor de (nieuwe) programmaperiode 2007–2013
bij het EFRO, ESF, EVF, vluchtelingenfonds, EBF, ETF en het EIF nog geen uitgaven
gedeclareerd. Om die reden heeft de EU-lidstaatverklaring
2009 alleen betrekking op de opzet en enkele aspecten van het functioneren
van de beheers- en controlesystemen voor deze fondsen. De begrote uitgaven
voor de programmaperiode 2007–2013 bedragen voor EFRO € 830
miljoen, voor ESF € 830 miljoen, voor het EVF € 48,6 miljoen
en voor de migratiefondsen (Europees Vluchtelingenfonds, EBF, ETF en het EIF) € 107
miljoen. Over het Europese boekjaar voor het
gemeenschappelijk landbouwbeleid (16 oktober 2008 tot en
met 15 oktober 2009) is bij het ELGF en het ELFPO respectievelijk € 1 047,0
miljoen en € 35,6 miljoen aan uitgaven gedeclareerd.
 1.2 Doelstelling
 De doelstelling van ons onderzoek is het afgeven van een oordeel over
de deugdelijkheid van de totstandkoming van de Nederlandse EU-lidstaatverklaring
en de deugdelijkheid van de kwalificaties in de lidstaatverklaring.
 Hiertoe onderzoeken we de lidstaatverklaring zelf, de onderliggende verantwoordingen
(deelverklaringen met bijbehorende consolidatiestaten), «assurance»-informatie (zoals assurancerapporten en accountantsverklaringen) en de totstandkoming van de
lidstaatverklaring en onderliggende documenten.
 1.3 Onderzoeksaanpak
 Onderzoeksobject
 Het object van ons onderzoek is de Nederlandse EU-lidstaatverklaring over
2009 en onderliggende deelverklaringen met bijbehorende consolidatiestaten.
 Normen
 De basisnormen die wij in dit onderzoek hanteren ontlenen wij om te beginnen
aan de Europese wet- en regelgeving. Daarnaast maken we gebruik van de International
Standards on Auditing (ISA’s), die zijn
opgesteld door de International Federation of accountants (IFAC), en van de
International Standards of Supreme Audit Institutions (ISSAI), die zijn opgesteld
door de International Organisation of Supreme Audit Institutions (INTOSAI).
 
 Verder hanteren wij een aantal algemene uitgangspunten op het gebied van
transparantie en publieke verantwoording. Voor
de lidstaatverklaring zijn dit:
 1. De reikwijdte en gehanteerde criteria voor de lidstaatverklaring moeten
expliciet uiteengezet zijn.
 2. De lidstaatverklaring moet alle belanghebbenden inzicht bieden in de
risico’s en belangrijkste aandachtspunten die verbonden zijn met de
gepresenteerde gegevens.
 Betrouwbaarheid en materialiteit
 «Betrouwbaarheid» en «materialiteit» zijn belangrijke
termen bij het uitvoeren van controles. Betrouwbaarheid betreft de mate waarin
de informatie waarheidsgetrouw is. Met andere woorden: kloppen de gegevens
en zijn alle benodigde gegevens aanwezig? Materialiteit betreft de mate van
onnauwkeurigheid die wordt geaccepteerd.
 Zowel de betrouwbaarheid als de materialiteit beïnvloedt de werkzaamheden
die een auditor moet uitvoeren om een accountantsverklaring bij een financiële
verantwoording af te geven. Een goedkeurende accountantsverklaring bij een
financiële verantwoording houdt in dat de verantwoording voldoet aan
de daaraan te stellen eisen met een betrouwbaarheid van (percentage) en geen
fouten en/of onzekerheden bevat die de materialiteitsgrens te boven gaan.
 Het gehanteerde betrouwbaarheidspercentage is overeenkomstig de algemeen
aanvaarde eisen voor controleopdrachten op 95 gesteld. De kwantitatieve materialiteitsgrens
voor financiële fouten die we hanteren sluit aan op de Europese
regels en is vastgesteld op 2%. De materialiteit
van afwijkingen van normen die gelden voor het gehanteerde beheers- en controlesysteem
zijn uiteraard van meer kwalitatieve aard.
 Oordeel tot en met het niveau van eindbegunstigden
 In ons oordeel betrekken we net als vorig jaar de vraag in hoeverre de
lidstaatverklaring een deugdelijke kwalificatie geeft van de wettigheid en
regelmatigheid van de financiële transacties tot en met het niveau van
eindbegunstigde (de uiteindelijke ontvanger van de subsidie).
 Controleaanpak
 Vanuit doelmatigheidsoverwegingen maken wij zoveel mogelijk gebruik van
het werk van andere accountants en deskundigen. Bij een goed functionerende
voorcontrole kunnen onze aanvullende werkzaamheden worden beperkt. Deze aanvullende
werkzaamheden zijn afhankelijk van de uitkomsten van een risicoanalyse en
de eventuele bevindingen die naar voren komen bij het beoordelen van de werkzaamheden
van anderen. De hoofdindeling van onze werkzaamheden is in onderstaand schema
weergegeven.
 
 
 
 
 
 
 
 I Gebruikmaken van werk anderen
 (auditdiensten)
 II Aanvullende eigen werkzaamheden Algemene Rekenkamer 
 
 
 
 
 A. Review accountantscontrole
auditdiensten 1. dossierreview 2. interviews/overleg
3. reperformance
 B. Systeemgericht
 C. Gegevensgericht
 
 
 
 
 
 Wij hebben de lidstaatverklaring getoetst en maken voor een belangrijk
deel – op basis van review – gebruik
van de werkzaamheden van de auditdienst van het Ministerie van LNV, de Rijksauditdienst
van het Ministerie van Financiën en voor de migratiefondsen de auditdienst
van het Ministerie van Justitie.
 
 De kwaliteit van de uitgevoerde audits, de bestaande waarborgen voor kwalitatief
goede auditors en de ordelijke en controleerbare dossiers van de betrokken
auditdiensten maken het mogelijk dat wij onze aanvullende werkzaamheden beperken.
Wij hebben de volgende aanvullende werkzaamheden uitgevoerd:
 • Reperformance van door auditdiensten uitgevoerde controles. Daarbij
vormen wij ons naast een oordeel over de kwaliteit van door de auditdienst
verrichte werkzaamheden eveneens zelfstandig een oordeel over de betreffende
gecontroleerde transactie.
 • Gezamenlijk met auditdiensten waarneming ter plaatse van de uitvoering
van inspecties. Ook hier is het resultaat van deze activiteit tweeledig. Het
levert onderzoeksbevindingen op over de kwaliteit van de uitvoering door de
auditdienst en anderzijds over de kwaliteit van de uitgevoerde inspectie.
 • Beoordelenn van het evaluatieproces betreffende de totstandkoming
van de lidstaatverklaring. Wij zijn nagegaan of alle bevindingen in afwegingen
zijn meegenomen en indien materieel ook tot uitdrukking in verklaringen zijn
gekomen.
 • Beoordelen in hoeverre de evaluatie van inspectieresultaten naar
een uitspraak over de wettigheid en regelmatigheid van de gerealiseerde financiële
transacties tot op het niveau van eindbegunstigden correct heeft plaatsgevonden.
De registratie van inspectieresultaten in de administratie van
de betaalorganen wordt vergeleken met de door de inspectiediensten opgestelde
beheersverslagen.
 • Interviews met betrokken actoren en kennisname van beschikbare
informatie over bijvoorbeeld de lopende onderzoeken van de Europese Commissie.
 Terminologie
 In dit rapport sluiten we zoveel mogelijk aan bij de in de EU gebruikelijke
terminologie. «Wettig en regelmatig» betekent dat de uitgaven
en ontvangsten in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid in overeenstemming
zijn met de relevante communautaire wet- en regelgeving. We beschouwen het
Nederlandse begrip «rechtmatigheid» en het Europese begrip «wettigheid
en regelmatigheid» in dit rapport als synoniemen.
 Vraagstelling
 De vraagstelling voor dit onderzoek valt uiteen in drie deelvragen:
 1) In hoeverre is sprake van een deugdelijke totstandkoming van de lidstaatverklaring
(inclusief consolidatiestaat)?
 2) In hoeverre geeft de lidstaatverklaring een deugdelijke kwalificatie
van het functioneren van de door Nederland opgezette systemen en maatregelen
voor het beheer en de controle van de gelden die ons land ontvangt uit het
ELGF, het ELFPO, het EFRO, het ESF, het EVF, het vluchtelingenfonds, het EBF,
het ETF en het EIF?
 3) In hoeverre geeft de lidstaatverklaring een deugdelijke kwalificatie
van de wettigheid en regelmatigheid van de financiële transacties tot
en met het niveau van eindbegunstigden?
 
 Een meer gedetailleerde toelichting op onze onderzoeksaanpak en gehanteerde
normen is te vinden in de bijlage van ons rapport over 2007 (Algemene Rekenkamer,
2008), dit rapport is te vinden op onze website www.rekenkamer.nl.
 1.4 Reikwijdte EU-lidstaatverklaring
 De Nederlandse EU-lidstaatverklaring is een jaarlijkse verklaring over
zowel de kwaliteit van de beheers- en controlesystemen voor het financieel
beheer van EU-gelden, als over de wettigheid en regelmatigheid van de transacties
die met deze gelden worden verricht tot en met het niveau van de eindbegunstigden.
De Nederlandse EU-lidstaatverklaring wordt opgebouwd op basis van de deelverklaringen
die worden opgesteld door de verantwoordelijke vakministers. Als er in een
deelverklaring materiële afwijkingen van wet- en regelgeving worden gemeld,
zullen deze in principe ook in de lidstaatverklaring terug te vinden zijn
in de vorm van een voorbehoud, voorgenomen verbeteringen, of opmerkingen.
 
 In bijlage 1 van deel 2 van dit rapport is de integrale tekst van de EU-lidstaatverklaring
over 2009 opgenomen.
 1.4.1 Deelverklaring minister van LNV (gemeenschappelijk
landbouwbeleid)
 Er zijn twee fondsen waaruit de doelstellingen van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid worden gefinancierd. Behalve specifieke productregelingen zijn
er regelingen die gericht zijn op inkomenssteun in de agrarische sector. Om
in aanmerking te komen voor subsidies moeten agrariërs voldoen
aan bepaalde voorwaarden. Deze voorwaarden betreffen producten en activiteiten
waarvoor men subsidie kan krijgen, en de informatie die men daarover moet
opleveren. Sinds enkele jaren moeten de agrariërs bovendien voldoen aan
een aantal randvoorwaarden op het gebied van milieubescherming, gezondheidseisen
voor mens, dier en plant, dierenwelzijn en goede landbouw- en milieuconditie
van de grond. Het niet-naleven van deze randvoorwaarden kan leiden tot een
boete of correctie die wordt verrekend met de inkomenssteun die de begunstigden
hebben aangevraagd. De inspecties op de naleving vinden deels plaats door
provincies, gemeenten en waterschappen.
 
 De subsidieregelingen worden sinds 2007 uitgevoerd door twee betaalorganen,
te weten de Dienst Regelingen en de Dienst Landelijk Gebied, en door vijf
uitvoerende «delegated bodies» (het Hoofdproductschap Akkerbouw,
het Productschap Tuinbouw, het Productschap Vee, Vlees en Eieren, het Productschap
Zuivel en de Dienst Regelingen).
 De fysieke controles op de naleving van de subsidievoorwaarden worden
onder meer verricht door: de Algemene Inspectiedienst (AID), GeoRas, het Centraal Orgaan voor Kwaliteitsaangelegenheden in
de Zuivel (COKZ), het Centraal Bureau diensten aan Slachtdieren (CBS) en de
Douane. Jaarlijks verantwoorden de betaalorganen zich over hun uitgaven en
ontvangsten.
 
 Op grond van Europese regelgeving geven de betaalorganen een managementstatement
(de Europese regelgeving spreekt van borgingsverklaring) af waarin zij zich
verantwoorden over het door hen gevoerde beheer (Dienst Landelijk Gebied,
2010a; Dienst Regelingen, 2010b). De verantwoordingen met de gerealiseerde
uitgaven en ontvangsten en borgingsverklaringen worden door de auditdienst
van het Ministerie van LNV gecertificeerd. De accountantsrapporten worden
samen met de jaarlijkse aangifte naar de Europese Commissie gestuurd.
 Tabel 1 Financieel belang (2009), betaalorganen en controle-instanties
EU-landbouwfondsen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fonds
 Financieel belang Kerncijfers (16 oktober 2008 t/m 15 oktober 2009;
auditdienst LNV, 2010 a en b)
 Betaalorgaan
 Gemachtigde instanties (delegated bodies)
 Inspecties 
 
 
 
 
 ELGF
 Jaarrekening Dienst
Regelingen ELGF: € 1 046 983 725,26 Openstaand saldo van door betaalorgaan ingestelde vorderingen bij
subsidieaanvragers: € 15 871 121,33
 Dienst Regelingen
 Hoofdproductschap Akkerbouw, Productschap
Tuinbouw, Product- schap Vee, Vlees en Eieren en Productschap Zuivel
 AID, Douane, CBS, Hordijk&Hordijk, COKZ, CPE, GeoRas 
 
 
 ELFPO
 Jaarrekeningen Dienst
Landelijk Gebied ELFPO: € 35 602 130,78 Openstaand saldo van door betaalorgaan ingestelde vorderingen bij
subsidieaanvragers: € 61 717,27
 Dienst Landelijk Gebied
 Dienst Regelingen
 AID, Dienst Landelijk Gebied, SKAL1
 
 
 
 
 
 1 (Stichting) SKAL is een onafhankelijke organisatie die
in opdracht van het Ministerie van LNV toezicht houdt op de biologische productie
in Nederland, door middel van inspectie en certificatie.
 1.4.2 Structuurfondsen
 Met ingang van vorig jaar zijn eveneens de structuurfondsen EFRO, ESF
en EVF onderdeel van de lidstaatverklaring.
De verschillende structuurfondsen vallen niet onder de verantwoordelijkheid
van één minister. De reikwijdte is ook dit jaar nog beperkt
tot de opzet van de systemen van beheer en controle en het bestaan en de werking
(«effectief functioneren») van een deel
van de systemen van beheer en controle. Er zijn voor de verantwoordingsperiode
die dit jaar onder reikwijdte van de lidstaatverklaring valt nog geen uitgaven
gedeclareerd bij de Europese Commissie. Onderstaande tabel geeft aan welke
structuurfondsen er zijn en welke minister ervoor verantwoordelijk is.
 Tabel 2 Verantwoordelijke ministers en auditautoriteiten
structuurfondsen
 
 
 
 
 
 
 
 Fonds
 Verantwoordelijke minister
 Verantwoordelijke
auditautoriteit 
 
 
 
 
 EFRO
 EZ Op 15 februari 2010 heeft de minister van EZ de Deelverklaring 2009 over
het EFRO getekend.
 Rijksauditdienst
van het Ministerie van Financiën 
 
 
 ESF
 SZWOp 15 februari 2010 heeft namens de minister van SZW de staatssecretaris
van SZW de Deelverklaring 2009 over het ESF getekend.
 Rijksauditdienst van het Ministerie
van Financiën 
 
 
 EVF
 LNV Op 18 februari 2010 heeft de minister van LNV de Deelverklaring 2009
over het EVF getekend.
 Rijksauditdienst
van het Ministerie van Financiën
 
 
 
 
 
 De doelstelling van de structuurfondsen is versterking van de economische,
sociale en territoriale samenhang tussen de regio’s. Meer in het bijzonder
dienen het EFRO en het ESF ter vergroting van respectievelijk de regionale
concurrentiekracht en de werkgelegenheid. Het EVF is gericht op een duurzame
visserij en de economische en sociale ontwikkeling van de gebieden die van
de visserij leven. Onderstaande tabel geeft aan wat het financieel belang
is per fonds.
 Tabel 3 Financieel belang, managementautoriteiten en begrote
uitgaven structuurfondsen 2007–2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fonds
 Financieel belang Kerncijfers (1 juli 2008 t/m 30 juni 2009)
 Managementautoriteit
 Begrote door Europese Commissie gefinancierde uitgaven
voor de totale programmaperiode 2007–2013 (in € miljoen) 
 
 
 
 
 EFRO
 Nog geen uitgaven
gedeclareerd
 1. Samenwerkingsverband Noord-Nederland
(Noord) 2. Gedeputeerde Staten provincie Noord-Brabant (Zuid) 3. Burgemeester
en wethouders gemeente Rotterdam (West) 4. Gedeputeerde Staten provincie
Gelderland (Oost) 
 169,4  185,9 
310,6  164,1 
 
 
 ESF
 Nog geen uitgaven
gedeclareerd
 Agentschap SZW
 830,0 
 
 
 EVF
 Nog geen uitgaven
gedeclareerd
 Directie Agroketens en Visserij van
het Ministerie van LNV
 48,6
 
 
 
 
 
 Mede vanwege de verschillende verantwoordelijkheden en bestaande systemen
geldt dat elk fonds zijn eigen specifieke beheers- en controlestructuur heeft.
 Deelverklaring minister van EZ (EFRO)
 De EFRO-gelden zijn in vier operationele programma’s ondergebracht:
de landsdelen Noord, Oost, Zuid en West. Elk operationeel programma heeft
een eigen managementautoriteit, zie tabel 3.
In het geval van EFRO West zijn bovendien drie bemiddelende instanties aangewezen. Er is dus sprake van een vergaande gespreide decentralisatie
van het beheer van de EFRO-gelden. Er is één centrale certificeringsautoriteit (de Dienst Regelingen) en één centrale
auditautoriteit (de Rijksauditdienst), zodat de certificering- en auditfunctie
wel gecentraliseerd is.
 De deelverklaring, opgesteld door de minister van EZ, wordt vanassurance voorzien door de Rijksauditdienst.
 Deelverklaring minister van SZW (ESF)
 De ESF-gelden worden door één managementautoriteit beheerd:
het Agentschap SZW, onderdeel van het Ministerie van SZW. Er is één
centrale certificeringsautoriteit (de Dienst Regelingen) en één
centrale auditautoriteit (de Rijksauditdienst), zodat de certificering- en
auditfunctie beide gecentraliseerd zijn.
 De deelverklaring, opgesteld door de staatssecretaris van SZW, wordt van assurance voorzien door de Rijksauditdienst.
 Deelverklaring minister van LNV (EVF)
 De EVF-gelden worden door één managementautoriteit beheerd:
de Directie Agroketens en Visserij van het Ministerie van LNV. Echter, de
managementautoriteit maakt gebruik van een bemiddelende instantie: Back Office
West van de Dienst Regelingen (Ministerie van LNV). Er is één
centrale certificeringsautoriteit (de Dienst Regelingen) en één
centrale auditautoriteit (de Rijksauditdienst), zodat de certificering- en
auditfunctie ook hier beide gecentraliseerd zijn. Er is sprake van interne
functiescheiding binnen de Dienst Regelingen tussen Back Office West en de
certificeringsautoriteit.
 De deelverklaring, opgesteld door de minister van LNV, wordt vanassurance voorzien door de auditdienst van het Ministerie
van LNV.
 1.4.3 Migratiefondsen
 Met ingang van dit jaar zijn eveneens de migratiefondsen Europees Vluchtelingenfonds,
EBF, ETF, en EIF onderdeel van de lidstaatverklaring. De verschillende migratiefondsen
vallen niet onder de verantwoordelijkheid van één minister.
Onderstaande tabel geeft aan welke migratiefondsen er zijn en welke minister
ervoor verantwoordelijk is.
 Tabel 4 Verantwoordelijke ministers en auditautoriteiten
migratiefondsen
 
 
 
 
 
 
 
 Fonds 
 Verantwoordelijke minister
 Verantwoordelijke
auditautoriteit 
 
 
 
 
 1. Europees Vluchtelingenfonds 2. EBF 3. ETF
 Justitie Op 15 februari
2010 heeft de minister van Justitie de Deelverklaring 2009 over het Europees
Vluchtelingenfonds, EBF en ETF getekend.
 Auditdienst van het Ministerie van Justitie
 
 
 4. EIF
 WWI Op 15 februari 2010 heeft de minister voor WWI de deelverklaring
2009 over het EIF getekend.
 Auditdienst
van het Ministerie van Justitie
 
 
 
 
 
 De Migratiefondsen betreffen vier fondsen met een relatief gering financieel
belang, in totaal € 107 miljoen voor de vier fondsen in de periode
2007–2013. Onderstaande tabel geeft samengevat het doel per fonds weer
voor de genoemde programmaperiode.
 Tabel 5 Migratiefondsen in Nederland 2007–2013
 
 
 
 
 
 
 Fonds
 Doel 
 
 
 
 
 Europees Vluchtelingenfonds 
 Opvang van vluchtelingen en ontheemden
 
 
 EBF
 Beheer van de buitengrenzen
van de EU ondersteunen
 
 
 ETF
 Organisatie van het
terugkeerproces verbeteren
 
 
 EIF
 Bevorderen integratie
onderdanen van derde landen
 
 
 
 
 Bron: meerjarenprogramma’s Nederland, zoals goedgekeurd door de
Europese Commissie, DG Vrijheid, Veiligheid en Justitie (2009). Website DG
Vrijheid, Veiligheid en Justitie, Solidarity and Management of Migration Flows,
ec.europa.eu/justice_home/funding, geraadpleegd op 27 oktober 2009.
 
 De structuur en de benaming wijkt bij de migratiefondsen af ten opzichte
van die bij de structuurfondsen. Zo wordt bij de migratiefondsen over de «verantwoordelijke
autoriteit» gesproken, welke bij de structuurfondsen «management
autoriteit» wordt genoemd. Onderstaande tabel geeft aan wat het financieel
belang is per fonds en wie de verantwoordelijke autoriteit is.
 Tabel 6 Financieel belang, verantwoordelijke autoriteiten
en begrote uitgaven migratiefondsen 2007–2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fonds
 Financieel belang Kerncijfers (1 januari 2007 t/m 31 december 2009)
 Verantwoordelijke autoriteit
 Begrote door Europese Commissie
gefinancierde uitgaven voor de totale programmaperiode 2007–2013 (in € miljoen) 
 
 
 
 
 Europees Vluchtelingenfonds 
 Nog geen uitgaven gedeclareerd
 Directie Migratiebeleid
bij het Ministerie van Justitie
 20,9 
 
 
 EBF
 Nog geen uitgaven
gedeclareerd
 Directie Migratiebeleid bij het Ministerie
van Justitie
 35,2 
 
 
 ETF
 Nog geen uitgaven
gedeclareerd
 Directie Migratiebeleid bij het Ministerie
van Justitie
 32,0 
 
 
 EIF
 Nog geen uitgaven
gedeclareerd
 Directie Inburgering en Integratie
(DI&I) bij het Ministerie van WWI/VROM
 18,9
 
 
 
 
 Deelverklaring minister van Justitie (vluchtelingenfonds,
EBF en ETF)
 Voor het Europees Vluchtelingenfonds, het EBF en het ETF is de Directie
Migratiebeleid van het Ministerie van Justitie aangewezen als verantwoordelijke
autoriteit. De verantwoordelijke autoriteit wordt bijgestaan door het Programmasecretariaat
Europese Fondsen, dat ondergebracht is bij de Directie Financieel Economische
Zaken (DFEZ). De Dienst Regelingen van het Ministerie van LNV is de Certificerende
Autoriteit.
 De auditautoriteit is de departementale auditdienst bij het Ministerie
van Justitie.
 De deelverklaring, opgesteld door de minister van Justitie, wordt van assurance voorzien door de Rijksauditdienst.
 Deelverklaring minister voor WWI (EIF)
 Voor het EIF is de Directie Inburgering en Integratie (DI&I) bij het
Ministerie van WWI/VROM de verantwoordelijke autoriteit. De verantwoordelijke
autoriteit laat zich bijstaan door het Programmasecretariaat Europese Fondsen
(PEF), dat organisatorisch is ondergebracht bij het Ministerie van Justitie,
Directie Financieel Economische Zaken (DFEZ). De Dienst Regelingen van het
Ministerie van LNV is de Certificerende Autoriteit.
 De auditautoriteit is de departementale auditdienst van het Ministerie
van Justitie.
 De deelverklaring, opgesteld door de minister voor WWI, wordt van assurance
voorzien door de Rijksauditdienst.
 1.5 Totstandkoming lidstaatverklaring
 Om tot een lidstaatverklaring te komen heeft het Nederlandse kabinet enkele
aanvullende voorzieningen getroffen. Deze aanvullende voorzieningen sluiten
aan op de al bestaande verantwoordings- en controlestructuren die op basis
van Europese regelgeving tot stand zijn gekomen. Het betreft de volgende voorzieningen:
 • De voor een specifiek beleid verantwoordelijke minister geeft een
deelverklaring over het functioneren van de systemen, de daarin vervatte maatregelen
voor het beheer en controle en over de wettigheid en regelmatigheid van onderliggende
transacties.
 • De deelverklaring wordt gecontroleerd door een auditdienst (de
departementale auditdienst of Rijksauditdienst). Op basis van de verrichte
auditwerkzaamheden stelt de (voor de assurance
bij de deelverklaring) verantwoordelijke auditdienst een assurancerapport op waarin een oordeel is opgenomen over de betrouwbaarheid
van de deelverklaring. De bij de deelverklaring behorende consolidatiestaat wordt eveneens door een auditdienst gecontroleerd en voorzien van
een accountantsverklaring. De internationale standaarden die gelden voor controlewerkzaamheden
worden bij zowel het assurancerapport als de accountantsverklaring
door de auditdienst gevolgd.
 • Het Ministerie van Financiën integreert de deelverklaringen
van de verantwoordelijke vakministers en voert een plausibiliteitstoets uit.
De minister van Financiën geeft namens het kabinet na accorderen door
de ministerraad de nationale verklaring af.
 
 De actoren, de structuur van beheer, controle, verantwoording en assurance
rond de totstandkoming van de lidstaatverklaring hebben we weergegeven in
de volgende figuur.
 
 2 EU-LIDSTAATVERKLARING 2009
 De minister van Financiën heeft op 10 maart 2010 de lidstaatverklaring
ondertekend. De verklaring omvat dit jaar negen fondsen. Aan de lidstaatverklaring
liggen de deelverklaringen van de minister van LNV (de twee landbouwfondsen
en het visserijfonds), de minister van EZ (structuurfonds EFRO), de staatssecretaris
van SZW (structuurfonds ESF), de minister van Justitie (de drie migratiefondsen
vluchtelingenfonds, EBF en ETF) en de minister voor WWI (migratiefonds EIF)
alsmede de bijbehorende assurancerapporten ten
grondslag.
 De lidstaatverklaring over 2009 betreft de volgende verantwoordingsperioden:
 • ELGF en ELFPO: 16 oktober 2008 tot en met 15 oktober
2009;
 • EFRO: juli 2008 t/m juni 2009;
 • ESF: boek- en kalenderjaar 2008;
 • EVF: 1 juli 2008 t/m 30 juni 2009;
 • de migratiefondsen: 1 januari 2007 t/m 31 december 2009.
 
 De integrale tekst van de lidstaatverklaring is opgenomen in bijlage 1.
 2.1 Inhoud EU-lidstaatverklaring
 De EU-lidstaatverklaring 2009 van de minister van Financiën bestaat
uit zes deelverklaringen. De grondslag van de verklaring en daarbij gemaakte
punten van voorbehoud wordt gevormd door de gegevens die de minister van Financiën
van de verantwoordelijke minister voor de deelverklaringen heeft ontvangen.
 
 De verklaring betreffende de landbouwfondsen ELGF en ELFPO dekt af:
 • het functioneren van de opgezette systemen en daarin vervatte maatregelen
voor het beheer en de controle van de onderliggende financiële transacties;
 • de wettigheid en regelmatigheid van de uitgaven en ontvangsten
zoals opgenomen in de bij de Europese Commissie ingediende rekeningen;
 • de wettigheid, regelmatigheid, volledigheid en de juistheid van
de ingestelde vorderingen die zijn opgenomen in de consolidatiestaat.
 
 De verklaringen van de minister van Financiën over de drie structuurfondsen
EFRO, ESF, EVF en de vier migratiefondsen (vluchtelingenfonds, EBF, ETF en
EIF) beperken zich tot de opzet van de ingestelde beheer- en controlesystemen
en voor wat betreft het functioneren tot enkele deelprocessen, omdat nog geen
uitgaven zijn gedeclareerd bij de Europese Commissie. Met uitzondering van
de deelverklaring voor de controle en het beheer van het EFRO is er in de
lidstaatverklaring geen voorbehoud opgenomen ten aanzien van de fondsen.
 2.2 Grondslag EU-lidstaatverklaring: systemen voor
beheer, controle, verantwoording en assurance
 Wij hebben onderzocht in hoeverre de bestaande ketens van beheer, controle
en verantwoording van de landbouwfondsen, structuurfondsen en migratiefondsen:
 • een geheel vormen van op elkaar aansluitende schakels;
 • toereikend zijn om tot de oorspronkelijk bedoelde lidstaatverklaring
te komen;
 • ons voorziet van toereikende controle-informatie om tot een oordeel
over de lidstaatverklaring te kunnen komen.
 
 Het is hierbij van belang dat de controle- en verantwoordingsstructuren
zo op elkaar aansluiten dat zij samen op doelmatige wijze voldoende informatie
leveren om de lidstaatverklaring te kunnen opstellen en beoordelen.
 2.2.1 Bestaande beheer-, controle- en verantwoordingsstructuren
 Bij de verschillende Europese fondsen worden verschillende systemen van
beheer, controle en verantwoording toegepast. Dit gebeurt op grond van de
regelgeving en de al bestaande verantwoordelijkheidsverdeling tussen Rijk
en medeoverheden.
 
 Wij hebben vastgesteld dat de in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid
voor de lidstaatverklaring ontwikkelde structuur van beheer, controle, verantwoording
en assurance (rekening houdend met de specifieke
inrichting per fonds) is overgenomen voor de verantwoording over de structuurfondsen
en met ingang van 2009 ook voor de migratiefondsen. Op grond hiervan concluderen
wij dat er op algemeen niveau sprake is van een sluitende keten van beheer,
controle, verantwoording en assurance. Voor de
beschrijving en beoordeling van onderliggende beheer- en controlesystemen
per fonds verwijzen we naar de afzonderlijke hoofdstukken per deelverklaring.
 
 Wanneer we de verschillende deelverklaringen vergelijken, valt op dat
er verschillende perioden worden gehanteerd voor verantwoording en controle
en dat ze niet één op één aansluiten op de bij Annual Summary die de verantwoordelijke autoriteit moet
indienen bij de Europese Commissie.
 2.2.2 Grondslag voor de lidstaatverklaring
 De minister van Financiën heeft een plausibiliteitstoets uitgevoerd
op de deelverklaringen van de ministers van LNV, EZ, SZW, Justitie en WWI
en bijbehorende assurancerapporten. De werkzaamheden
die hiervoor worden uitgevoerd en de weging van bevindingen zijn vastgelegd
in een wegingskader. Omdat de auditdienst van het Ministerie van LNV en de
Rijksauditdienst de deelverklaringen van zekerheid hebben voorzien, is het
niet nodig dat de lidstaatverklaring eveneens door een auditdienst van zekerheid
wordt voorzien. De Algemene Rekenkamer levert als onafhankelijk controleur
de aanvullende zekerheid bij de lidstaatverklaring voor de Tweede Kamer.
 
 In het kader van ons onderzoek hebben wij de plausibiliteitstoets beoordeeld.
Wij hebben vastgesteld dat het wegingskader toereikend werkt.
 2.3 Financiële transacties
 Aangezien Nederland in de voor de structuurfondsen en migratiefondsen
gehanteerde verantwoordingsperiode nog geen uitgaven heeft gedeclareerd bij
de Europese Commissie, beperken de financiële transacties waarover door
Nederland verantwoording kan worden afgelegd zich wederom tot de landbouwfondsgelden.
Deze transacties zijn verantwoord in de EU-lidstaatverklaring over 2009.
 Voor nadere informatie verwijzen wij naar ons oordeel bij de lidstaatverklaring
en naar het volgende hoofdstuk, waarin wij de deelverklaring van de minister
van LNV over de landbouwfondsen behandelen.
 3 DEELVERKLARING 2009 MINISTER VAN LNV: ELGF EN ELFPO
 Op 18 februari 2010 heeft de minister van LNV de deelverklaring 2009
over het gemeenschappelijk landbouwbeleid ondertekend.
 De deelverklaring heeft betrekking op de financiële verantwoording
van de twee betaalorganen voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB):
de Dienst Regelingen (gelden uit het ELGF) en de Dienst Landelijk Gebied (gelden
uit het ELFPO). Het betreft het GLB-jaar dat loopt van 16 oktober 2008
tot en met 15 oktober 2009.
 Ten behoeve van de lidstaatverklaring vraagt de minister van Financiën
een deelverklaring van de minister van LNV en een bijbehorende verantwoording
met financiële gegevens (de consolidatiestaat). Deze deelverklaring en
consolidatiestaat worden van assurance (zekerheid)
voorzien door het «assurancerapport»
en de accountantsverklaring van de auditdienst van het Ministerie van LNV
van 15 februari 2010. De deelverklaring en bijbehorende assuranceproducten staan op onze website, www.rekenkamer.nl.
 3.1 Inhoud deelverklaring 2009 ELGF en ELFPO
 In de deelverklaring maakt de minister van LNV een voorbehoud bij de interpretatie
van Europese regelgeving. Dit is een standaard voorbehoud dat jaarlijks terugkeert.
In de toelichting geeft de minister aan dat de Europese Commissie uiteindelijk
achteraf de naleving van de geldende wet- en regelgeving bepaalt en dat er
hierdoor altijd onzekerheid over de aard en de omvang van financiële
correcties bestaat. Het voorbehoud betreffende controles op zogenoemde randvoorwaarden
is naar het oordeel van de minister niet meer van toepassing.
 3.1.1 Criteria voor weging aandachtspunten of tekortkomingen
 De minister hanteert voor de weging van aandachtspunten of tekortkomingen
de volgende criteria:
 • Uit onderzoeken naar kwalitatieve aspecten is gebleken dat een
nationaal controlesysteem een belangrijke tekortkoming vertoont.
 • De fout voor de betrokken deelpopulatie van de jaardeclaratie is
geschat op meer dan 2%.
 • Het effect kan niet worden tenietgedaan door corrigerende maatregelen.
 
 Er wordt alleen een voorbehoud opgenomen in de verklaring die het betaalorgaan
aan de Europese Commissie afgeeft, als aan alle drie de criteria is voldaan.
Uit ons onderzoek is gebleken dat dit veel ruimte biedt om tekortkomingen
niet in de deelverklaring op te nemen. Dit is bijvoorbeeld gebeurd met tekortkomingen
die de Europese Commissie heeft geconstateerd bij de controles op oppervlakte
gerelateerde subsidies. Wij zijn van mening dat voor de informatievoorziening
aan de de Tweede Kamer een voorbehoud in de verklaring op zijn plaats was
geweest, ondanks dat de minister de Tweede Kamer heeft geïnformeerd over
de problematiek en ondanks dat de toelichting bij de deelverklaring er informatie
over bevat. In de toelichting staat bovendien dat de kwaliteit van de resultaten
van het herstelplan nog beoordeeld zullen worden door middel van een audit
in 2010.
 Ook voor de randvoorwaardencontroles geldt dat er in de toelichting bij
de deelverklaring wordt aangegeven wat er is verbeterd. Dit laat echter onverlet
dat de uitvoering van deze controles in 2009 nog niet geheel aan alle eisen
voldeed, zie volgende paragraaf.
 3.1.2 Uitvoering controles randvoorwaarden GLB
 De controles op de randvoorwaarden worden uitgevoerd om na te gaan of
agrariërs zich houden aan de wettelijke bepalingen ten aanzien van milieubescherming,
gezondheidseisen voor mens, dier en plant, dierenwelzijn en goede landbouw-
en milieuconditie van de grond. Het niet naleven kan leiden tot een korting
op de inkomenssteun of bedrijfstoeslag die de agrariërs via subsidie
vanuit de EU ontvangen.
 
 Een aandachtspunt bij de controle op de naleving van de randvoorwaarden
is de inzet van medehandhavers van de waterschappen, provincies en gemeenten.
Dat daarin vooruitgang zit blijkt uit een toename van het aantal meldingen
van medeoverheden en de bevestiging van AID-medewerkers dat er sprake is van
meer samenwerking met de medehandhavers. Wij hebben vastgesteld dat de AID
provincies, gemeenten en waterschappen actief heeft benaderd om ze te wijzen
op hun gezamenlijke verantwoordelijkheid. Het aantal uitgevoerde randvoorwaardencontroles
is daardoor toegenomen en samenwerking tussen de AID en de medehandhavers
is geïntensiveerd.
 Uit ons onderzoek is verder gebleken dat er een toename is te verwachten
van het aantal correcties op basis van de randvoorwaardencontroles wegens
een aanpassing in meldingssystematiek.
 3.1.3 Rechtmatigheid op het niveau van eindbegunstigden
 De minster beschrijft hoe dit jaar gebruik is gemaakt van de inspectieresultaten
die op grond van een aanpassing van EU-richtlijnen bij de borgingsverklaring
van de betaalorganen zijn gevoegd. Ook dient de certificerende instantie (de
auditdienst van LNV in dit geval) op basis van de richtsnoeren meer aandacht
te besteden aan de kwaliteit van inspecties en aan de controlestatistieken
met gegevens van de uitgevoerde inspecties. Wij constateren dat hierdoor de
kwaliteit van de informatie over inspectieresultaten verbetert en dat daardoor
minder additioneel controlewerk verricht hoeft te worden voor de deelverklaring.
Een voorwaarde om de extrapolatie van inspectiegegevens mogelijk te maken
is immers een adequate informatievoorziening over de planning, uitvoering
en verantwoording van uitgevoerde inspecties. In hoofdstuk 3.4 gaan we hier
nader op in.
 3.1.4 Risico’s als gevolg van mogelijke interpretatieverschillen
 In de toelichting bij de deelverklaring licht de minister van LNV dit
jaar wederom het voorbehoud bij de interpretatie van Europese regelgeving
toe. Het voorbehoud houdt in dat er als gevolg van mogelijke interpretatieverschillen
onzekerheid bestaat over de aard en omvang van financiële correcties
die de Europese Commissie kan opleggen. In geval van geschillen tussen Nederland
en de Europese Commissie bepaalt uiteindelijk het Europese Hof van Justitie
de conformiteit van de uitvoering van landbouwsubsidieregelingen.
 
 Het Ministerie van LNV maakt onderscheid tussen EU-conformiteit en rechtmatigheid.
De rechtmatigheid ziet het Ministerie van LNV als de wijze waarop in Nederland
invulling is gegeven aan de Europese regelgeving. De EU-conformiteit is de
wijze waarop de Europese Commissie de Europese regelgeving toepast bij de
controles in Nederland. De Algemene Rekenkamer maakt dit onderscheid niet
(rechtmatigheid is wat ons betreft synoniem aan EU-conformiteit en synoniem
aan naleving van wet- en regelgeving). Wel maken wij uit de lopende
onderzoeken van de Europese Commissie op dat er in de praktijk sprake kan
zijn van interpretatieverschillen.
 
 Mede gezien de toename van het financieel belang en de relatief substantiële
financiële correcties met betrekking tot in eerdere jaren geconstateerde
tekortkomingen, achten wij het noodzakelijk dat de verantwoordelijke minister
meer informatie geeft over de lopende onderzoeken en de daarmee samenhangende
financiële risico’s. Dit is niet alleen van belang voor de informatievoorziening
aan de Tweede Kamer, het levert ook de volgende voordelen op:
 • De complexiteit van de regelgeving kan inzichtelijk gemaakt worden
en dit kan bijdragen aan een discussie over vereenvoudiging van regelgeving.
 • Het vertrouwen in de lidstaatverklaring neemt toe, doordat de buitenwereld
ziet dat er niets verborgen wordt gehouden. Nederland staat ten aanzien van
EU-gelden voor transparantie en «good governance».
 
 De Algemene Rekenkamer acht inzicht in de mogelijke financiële correcties
onmisbare informatie voor primair de Tweede Kamer, maar ook andere gebruikers
van de lidstaatverklaring. Een ontoereikende toelichting bij de deelverklaring
over mogelijke financiële risico’s kan ons oordeel uiteindelijk
negatief beïnvloeden. In § 3.2.2 gaan wij nader in op de lopende
en openstaande onderzoeken van de Europese Commissie.
 3.2 Aandachtspunten bij beoordeling deelverklaring
2009 ELGF en ELFPO
 Er zijn enkele onderwerpen die volgens ons in de context van een beoordeling
van de deelverklaring relevant zijn om te vermelden. Dit zijn:
 • de aanbevelingen van de auditdienst van het Ministerie van LNV
(zie § 3.2.1);
 • de uitkomsten van de controles door de Europese Commissie en de
bijbehorende potentiële financiële correcties wegens onvolkomenheden
in beheer- en controlesystemen (zie § 3.2.2).
 3.2.1 Aanbevelingen van de auditdienst LNV aan de
betaalorganen
 In het kader van het certificeringsonderzoek bij de betaalorganen formuleert
de auditdienst van het Ministerie van LNV zo nodig elk jaar aanbevelingen
aan de betaalorganen betreffende het financieel beheer. De auditdienst onderscheidt
twee categorieën aanbevelingen:
 A. «zeer belangrijk», voor problemen waaraan onmiddellijk op hoog niveau binnen het betaalorgaan aandacht moet worden
besteed.
 B. «belangrijk» voor problemen waaraan onmiddellijk op een passend niveau aandacht moet worden besteed.
 
 In de tabel hieronder staat hoeveel zeer belangrijke (A) en belangrijke
(B) aanbevelingen de auditdienst van LNV de afgelopen drie jaar heeft gedaan.
 Tabel 7 Aanbevelingen auditdienst LNV in certificerende
rapporten*
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rapport
 2007
 2008
 2009
 
 
 
 
 Categorie
 A
 B
 A
 B
 A
 B 
 
 
 Dienst Regelingen (ELGF)
 –
 5
 –
 3
 –
 2 
 
 
 Dienst Landelijk gebied (ELFPO)
 –
 2
 –
 2
 –
 2
 
 
 
 
 * Certificerende rapporten boekjaren 2007, 2008 en 2009.
 
 De auditdienst heeft over 2009 ten aanzien van Dienst Regelingen minder
aanbevelingen geformuleerd dan over voorgaande jaren. De in 2009 gedane aanbevelingen
zijn voor beide fondsen gelijk en betreffen de volgende twee onderwerpen:
 • informatiebeveiliging
 De auditdienst constateert dat er ten opzichte van vorig jaar sprake is
van vooruitgang, maar dat een aantal als essentieel aangemerkte beveiligingsmaatregelen
nog niet operationeel is.
 • perceelsregistratiesysteem
 Een nieuwe aanbeveling betreft het herstel van het perceelsregistratiesysteem.
De auditdienst heeft de (belangrijke) aanbeveling gedaan dat Dienst Regelingen
het herstelplan voor de perceelsregistratie vóór 1 april
2010 uitvoert.
 3.2.2 Uitkomsten controlebezoeken van Europese instellingen
 Bevindingen van de Europese Commissie kunnen leiden tot een financiële
correctie op door de lidstaat gedeclareerde subsidies. Als de omvang van de
subsidies die ten onrechte ten laste van de Europese begroting zijn gebracht
niet goed is te bepalen, hanteert de Europese Commissie forfaitaire kortingspercentages.
Dit betekent dat de EU-bijdrage waarbij de onregelmatigheden zijn geconstateerd
worden verlaagd met een door de Europese Commissie vast te stellen percentage.
 Uiteraard geldt voor de correcties de procedure van hoor en wederhoor.
Daarnaast kan de lidstaat het bemiddelingsorgaan
inschakelen bij bezwaren tegen de onderbouwing of hoogte van de financiële
correctie. Als laatste mogelijkheid staat de weg naar het Hof van Justitie
van de Europese Gemeenschappen open.
 Financiële correcties tot en met 2009
 De historie van de financiële correcties is in onderstaande tabel
weergegeven. De financiële correcties worden voor een deel ten laste
van de begroting van het Ministerie van LNV gebracht. De rest komt ten laste
van het Ministerie van Financiën.
 Tabel 8 Financiële correcties Europese Commissie
landbouwfondsen van 2003 tot en met 2009
 
 
 
 
 
 
 Jaar1
 Bedrag (x € 1 miljoen) 
 
 
 
 
 2003
 6,2 
 
 
 2004
 4,3 
 
 
 2005
 10,5
 
 
 2006
 9,3 
 
 
 2007
 37,4 
 
 
 2008
 7,3 
 
 
 2009 
 Verrekend
in 2009: 3,3 Verrekend in 2010: 28,2
 
 
 
 
 
 1 Betreft het jaar van oplegging; correcties hebben doorgaans
betrekking op (m)eerdere jaren.
 
 In 2009 heeft de Europese Commissie in het kader van de goedkeuring van
de rekeningen over voorgaande jaren verrekeningen toegepast tot een totaalbedrag
van (per saldo) € 3,3 miljoen. Dit is verrekend met de ingediende
rekeningen.
 In 2009 is verder een correctie van in totaal € 28,2 miljoen
opgelegd die in 2010 wordt verrekend. De twee grootste componenten van deze
correctie betroffen tekortkomingen in het perceelsregistratiesysteem, de controles
en de toepassing van sancties ten aanzien van de oppervlaktesteun in de jaren
2005–2007 (€ 16,6 miljoen) en onvoldoende substitutiecontroles
bij de douane in de jaren 2001–2003 (€ 9,7 miljoen).
 Mogelijk omvang financiële correcties lopende onderzoeken
 De financiële omvang en de daadwerkelijke toepassing van een financiële
correctie is onzeker zolang de formele procedures nog niet zijn afgerond.
Dit komt door de volgende factoren:
 • Er kan een verschil van inzicht in de interpretatie van subsidievoorwaarden
zijn.
 • Er kunnen verschillende kortingspercentages worden toegepast (van
2% tot en met 100%).
 • De lopende onderzoeken bevinden zich in verschilende stadia.
 
 Op ons verzoek heeft het Ministerie van LNV een lijst ter beschikking
gesteld met de lopende onderzoeken van de Europese Commissie die mogelijk
tot financiële correcties leiden, zie tabel 9. De zeventien onderzoeken
hebben betrekking op de periode van 2000 tot 2009. Omdat de stadia waarin
de onderliggende geschillen zich bevinden verschillen zullen deze niet in één
besluit worden afgewikkeld, maar stapsgewijs. Zoals we hierboven al hebben
aangegeven is de omvang van de mogelijke financiële correcties naar aanleiding
van nog lopende onderzoeken onzeker. De financiële correcties van vorige
jaren zijn mogelijk een indicatie. De afgelopen drie jaar is gemiddeld € 25,4
miljoen per jaar aan financiële correcties opgelegd (zie tabel 8). De
omvang van de financiële correcties is toegenomen in de afgelopen jaren.
 
 Aangezien zowel het ministerie als de Europese Commissie de informatie
over lopende onderzoeken voor een deel als vertrouwelijk kwalificeren, zijn
wij terughoudend met detailinformatie. Het spreekt voor zich dat het opnemen
van lopende onderzoeken en een indicatie van de mogelijke financiële
correctie niet geïnterpreteerd kan worden als een schuldbekentenis. Het
proces van hoor- en wederhoor is immers nog niet afgerond.
 Tabel 9 Overzicht lopende onderzoeken van de Europese
Commissie die nog niet zijn afgerond
 
 
 
 
 
 
 
 Verordening
 Onderzoek
 Periode
 
 
 
 
 800/1999, 386/90, 2090/2002
 
 Exportrestitutie Deze regeling is bedoeld om exporteurs
financieel te compenseren voor het verschil tussen de EU-prijs en de lagere
wereldmarktprijs. De douane controleert uitvoeraangifte die als basis dienen
voor exportrestitutie.
 2003 en 2004 
 
 
 1868/94, 1782/2003, 1784/2003, 2235/2003, 1973/2004,
796/2004 en 1784/2003.
 
 Verwerkingsteun
aardappelzetmeel Deze regeling voorziet in uitbetaling van een steunbedrag
voor verwerkers van aardappelzetmeel. 
 2003–2008
 
 
 595/91, 1258/1999
 
 Inhouding terugvorderingen Lidstaten mogen bij de inning
van terugvorderingen bij geconstateerde onregelmatigheden in de rechtmatigheid
van de subsidie aanvraag 20% inhouden als vergoeding voor de inningskosten. 
 2000–2004
 
 
 2491/2001, 1254/1999, 2342/1999, 1782/2003, 1973/2004,
796/2004, 1760/2000
 
 Slachtpremieregeling
runderen en kalveren Houders van runderen en kalveren ontvangen inkomenssteun
in de vorm van een vast bedrag per geslacht/geëxporteerd rund/kalf. De
AID verricht controles ter plaatse op de naleving van subsidievoorwaarden.
 2004–2006 
 
 
 603/95, 785/95, 1786/2003, 382/2005
 
 Kunstmatig gedroogde voedergewassen
Agrariërs ontvangen een teeltvergoeding gerelateerd aan de beteelde oppervlakte
voedergewassen
 2005–2006
 
 
 4045/89
 
 Administratieve nacontroles De AID verricht conform genoemde verordening
controles ter plaatse bij aanvragers van subsidies, waarbij de steun is uitbetaald.
Het is een aanvulling op de bestaande controles voorafgaand aan uitbetaling.
 2006 
 
 
 2200/96, 1433/2003
 
 Operationele programma’s marktordening groente en fruit
Telersverenigingen ontvangen subsidie voor meerjarige operationele programma’s
gericht op de verbetering van de afzet, kwaliteit en milieubescherming. 
 2005, 2006, 2007 
 
 
 1782/2003, 796/2004
 
 Cross compliance Agrariërs als aanvragers van inkomenssteun
worden gekort als blijkt dat randvoorwaarden op het gebied van dierenwelzijn,
milieu en gezondheid niet worden nageleefd. 
 2006–2008 
 
 
 2913/92, 800/1999, 386/90, 2090/2002, 2390/1999,
456/2003, 639/2003, 1469/95, 1138/2005, 580/2004, 4045/89, 1260/2001, 1265/2001,
1469/95, 2670/81, 65/82, 314/2002, 1159/2003, 318/2006, 320/2006, 951/2006,
952/2006, 967/2006, 968/2006
 
 Uitvoerrestituties en marktordening suiker Deze regeling is bedoeld
exporteurs financieel te compenseren voor het verschil tussen de EU-prijs
en de lagere wereldmarktprijs. De douane controleert uitvoeraangifte die als
basis dienen voor subsidiebetaling. De marktordening suiker voorziet in diverse
marktondersteunende maatregelen. 
 2006 en 2007 
 
 
 1698/2005, 1974/2006, 1975/2006
 
 Plattelandsontwikkelingsprogramma 2007–2013, as 2
Binnen as 2 van het plattelandsontwikkelingsprogramma (POP-2) worden diverse
agromilieumaatregelen ondersteund. In Nederland betreft het de subsidieregeling
Agrarisch Natuurbeheer. 
 2007, deels 2008 
 
 
 1782/2003, 796/2004, 1973/2004, 1760/2000
 
 Slachtpremieregeling Houders
van runderen en kalveren ontvangen inkomenssteun in de vorm van een vast bedrag
per geslacht/geëxporteerd rund/kalf. Bij geconstateerde niet-naleving
worden sancties toegepast. 
 2006–2008 
 
 
 
 
 Certificering
boekjaar 2007 Het gaat hier om opmerkingen bij de boekhoudkundige
goedkeuring van de over 2007 door Nederland ingediende declaratie van subsidiebetalingen
ELGF. 
 2007 
 
 
 1290/2005, 885/2006
 
 Debiteurenadministratie Dienst Regelingen Betaalorganen
moeten een deugdelijke administratie bijhouden van vorderingen ten gunste
van de Europese landbouwfondsen, in casu het ELGF. 
 2006 
 
 
 1782/2003, 795/2004, 796/2004
 
 Vaststelling en toekenning toeslagrechten Betaalorganen
moeten de toeslagrechten toewijzen. 
 2007–2009 
 
 
 1782/2003, 795/2004, 1973/2004 en 796/2004, 1698/2005,
1975/2006
 
 Oppervlaktesteun
Betaalorganen moeten administratieve controles uitvoeren op de rechtmatigheid
van door agrariërs voor betaling in aanmerking gebrachte toeslagrechten.
 2008 
 
 
 826/2008
 
 Regeling particuliere opslag boter In het kader van de
marktordening kan de Commissie besluiten particulieren een tijdelijke opslagvergoeding
te geven voor het uit de markt nemen van landbouw- producten, in casu boter.
 2008, 2009 
 
 
 1580/2007, 2200/96, 1432/2003, 1433/2003, 1182/2007
 
 Operationele programma’s
marktordening groente en fruit Telersverenigingen ontvangen subsidie
voor meerjarige operationele programma’s gericht op de verbetering van
de afzet, kwaliteit en milieubescherming. 
 2007,
2008
 
 
 
 
 3.3 Grondslag deelverklaring ELGF en ELFPO: systemen
voor beheer, controle, verantwoording en assurance
 De deelverklaring is opgesteld door de directie Financieel-Economische
Zaken (FEZ) van het Ministerie van LNV. Het ministerie beschikt over een intern
document met de onderbouwing voor de deelverklaring. Dit document bevat een
inventarisatie van aandachtspunten en geeft daarbij aan of (en in welke mate)
deze van invloed zijn geweest op de afgegeven deelverklaring van het Ministerie
van LNV. De onderbouwing van de deelverklaring is onder meer gebaseerd op
de verantwoordingen van de betaalorganen (borgingsverklaring met declaratie)
en de bijbehorende certificeringsrapporten van de auditdienst van het Ministerie
van LNV. Wij zijn van mening dat alle voor 2009 relevante punten gewogen zijn.
 3.3.1 Structuur beheer, controle, verantwoording
en assurance gemeenschappelijk landbouwbeleid
 Bij het afgeven van de deelverklaring 2009 maakt de minister van LNV gebruik
van verantwoordingen van betaalorganen en inspectiediensten en van controlerapporten
van de certificerende instantie (de auditdienst van het Ministerie van LNV).
Op grond van Europese voorschriften verantwoorden de betaalorganen zich jaarlijks
over hun uitgaven en ontvangsten. Deze verantwoordingen worden, ook volgens
Europese voorschriften, door de auditdienst van het Ministerie van LNV gecertificeerd.
 De verantwoordingen en bijbehorende accountantsrapporten worden in januari
naar de Europese Commissie gestuurd. Het Directoraat-generaal Landbouw en
Plattelandsontwikkeling van de Commissie beoordeelt de ingediende verantwoordingen
en accountantsrapporten. Op basis daarvan beslist de Europese Commissie op
30 april over het goedkeuren van de rekeningen.
 
 De actoren in dit proces van verantwoording en controle zijn weergegeven
in figuur 2.
 
 
 Wij hebben het totstandkomingsproces van de deelverklaring onderzocht
en concluderen dat sprake is van een sluitende keten. De verschillende verantwoordingsdocumenten
zijn alle voorzien van assurance door gekwalificeerde
auditors.
 Wij hebben de werkzaamheden uitgevoerd zoals toegelicht in § 1.3
van deel 2 van dit rapport. Op grond van de door ons uitgevoerdereview op de werkzaamheden van de auditdienst van het Ministerie
van LNV concluderen wij dat we gebruik kunnen maken van die werkzaamheden.
 3.4 Financiële transacties: wettigheid en regelmatigheid
 De verwerking van de inspectiegegevens heeft het afgelopen jaar, mede
door aanscherpingen in de richtsnoeren van de Europese Commissie, een extra
impuls gekregen. Op basis van Europese verordeningen dienen de betaalorganen
periodiek controlestatistieken naar de Europese Commissie te sturen. In de
bijlage van de borgingsverklaring zijn met ingang van dit jaar de uitkomsten
zoals vastgelegd in de controlestatistieken opgenomen. In aanvulling hierop
heeft de auditdienst de opdracht gekregen om bij de certificerende audit meer
aandacht te besteden aan de kwaliteit van de inspectiefunctie en de kwaliteit
van de verwerking van de inspectiegegevens in de controlestatistieken.
 3.4.1 Inspecties
 In de regelgeving voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid zijn naast
administratieve controles drie soorten inspecties te onderscheiden:
 • fysieke landbouwcontroles ten behoeve van de betaalorganen;
 • administratieve nacontroles;
 • controle op de randvoorwaarden (waaronder «cross compliance»).
 
 Conform de geldende Europese verordeningen kunnen de uitkomsten van de
inspecties direct gevolg hebben voor de gecontroleerde eindbegunstigden. Bij
overtreding van de regels worden correcties opgelegd. Indien een afwijking
van de norm door de inspectiedienst wordt geconstateerd, dan wordt deze gemeld
aan het betaalorgaan. De geconstateerde afwijkingen leiden na beoordeling
door het betaalorgaan veelal tot een correctie op de uitgaven, een vordering
en/of een sanctie.
 
 Om op het niveau van de lidstaat inzicht te kunnen geven in kwantitatieve
gegevens over de inspecties en het extrapoleren van geconstateerde afwijkingen
naar de totale uitgaven en ontvangsten, dienen hoge eisen gesteld te worden
aan de administraties en de wijze waarop gegevens worden vastgelegd.
 Wij zijn voor de verschillende type inspecties nagegaan in hoeverre deze
informatie beschikbaar en bruikbaar is. We hebben, op basis van «worst
case»-berekeningen, de inspectieresultaten geëxtrapoleerd en gerelateerd
aan de in het kader van GLB-jaar 2009 gedeclareerde uitgaven.
 In bijlage 2 hebben we, uitgaande van de consolidatiestaat 2009, aangegeven
welke inspecties hebben plaatsgevonden en wat de bevindingen waren. De gewenste
eindsituatie voor de extrapolatie van de inspectiegegevens is nog niet bereikt,
zie § 3.4.6.
 3.4.2 Beschikbare inspectiegegevens
 Doordat in de bijlage bij de borgingsverklaring van het betaalorgaan vanaf
heden de inspectieresultaten van de verplichte controlestatistieken zijn opgenomen,
is er meer aandacht voor de kwaliteit van deze informatie en is
deze tijdig beschikbaar. Er zijn nog wel verbeteringen mogelijk in het totstandkomingsproces:
 • De interne controle in het totstandkomingsproces van de controlestatistieken
bij de Dienst Regelingen en Dienst Landelijk Gebied is nog niet op het gewenste
niveau.
 • Een belangrijk element in het totstandkomingsproces dat continu
aandacht vraagt is de weging van inspectiebevindingen. Weging vindt op verschillende
momenten in het proces plaats. Vooraf bij de normstelling, maar ook tijdens
de uitvoering door de AID en uiteindelijk bij de finale afweging door het
betaalorgaan. Het is van belang dat de afwegingen en conclusies goed wordt
gedocumenteerd zodat het controleerbaar is.
 
 Naast de controlestatistieken zijn de verantwoordingen (ook wel beheerverslagen)
van de inspectiediensten een belangrijk bron voor de analyse en extrapolatie
van inspectiegegevens, die overigens door de Europese Commissie niet verplicht
zijn gesteld. Bij een goed functionerende informatievoorziening sluiten de
controlestatistieken en de beheerverslagen van de inspectiediensten naadloos
op elkaar aan.
 Een optimale aansluiting tussen verantwoordingsinformatie van de inspectiediensten
en informatie van de betaalorganen is nog niet te maken. Dit komt voor een
belangrijk deel doordat de beheerverslagen van de inspectiediensten niet kort
na afloop van het verantwoordingsjaar worden opgeleverd en doordat de managementafspraken
met de inspectiediensten het kalenderjaar betreffen en niet het GLB-jaar.
De volgende tabel geeft een overzicht van de relevante inspectiediensten en
de beschikbaarheid van hun beheer- of controleverslagen.
 Tabel 10 Beschikbaarheid beheer- en controleverslagen
per inspectiedienst
 
 
 
 
 
 
 Inspectiediensten
 Beheer-
of controleverslag aanwezig
 
 
 
 
 AID
 Ja 
 
 
 Douane
 Ja 
 
 
 Centraal Bureau diensten aan Slachtdieren 
 Neen,
wel controleverslag 
 
 
 Hordijk&Hordijk
 Neen, wel controleverslag 
 
 
 COKZ
 Neen 
 
 
 CPE
 Neen
 
 
 RIKILT1
 Neen 
 
 
 GeoRas
 Ja 
 
 
 Dienst Landelijk Gebied
 Ja 
 
 
 SKAL
 Neen
 
 
 
 
 
 1 Het RIKILT voert analyseonderzoek uit van monsterneming
gedaan voor de controle van verschillende regelingen. Het Ministerie van LNV
heeft een uitvoeringsovereenkomst betreffende de uitvoering van wettelijke
onderzoeksresultaten met de Stichting DLO afgesloten.
 
 Wij bevelen aan de beheerverslagen eerder op te stellen, zodat deze een
rol kunnen vervullen in het toezicht op de inspectiefunctie.
 3.4.3 Fysieke inspecties
 In opdracht van de betaalorganen voeren de zogeheten technische diensten –
waaronder de AID en de Douane – fysieke controles uit (fysieke inspecties
en administratieve controles). De betaalorganen blijven verantwoordelijk voor
de fysieke controles en houden daarom toezicht op de werkzaamheden die aan
de technische diensten zijn gedelegeerd.
 
 Het Ministerie van LNV kan de werkzaamheden van de Douane niet rechtstreeks
beoordelen en maakt daarom gebruik van de zogenoemde «third party»-mededeling die de Rijksauditdienst
van het Ministerie van Financiën jaarlijks afgeeft (Rijksauditdienst
Ministerie van Financiën, 2010).
 
 De kwantitatieve uitkomsten van de fysieke controles, uitgevoerd door
de Douane, worden opgenomen in een evaluatieverslag, dat op grond van Verordening
(EG) nr. 2090/2002 vóór 1 mei moet worden uitgebracht.
Voor ons onderzoek hebben wij gebruikgemaakt van de definitieve rapportage
2008. Wij verzoeken de minister om de beschikbaarheid van het genoemde evaluatieverslag
te versnellen, opdat de informatie over het afgelopen GLB-jaar beschikbaar
is.
 Er is een voorbehoud gemaakt in de «third party»-mededeling van de Rijksauditdienst
van het Ministerie van Financiën met betrekking tot de juistheid en volledigheid
van de centraal verstrekte bestuurlijke informatie. Dat hier een knelpunt
zit, blijkt ook uit het gegeven dat de cumulatieve cijfers die in de «third party»-mededeling worden aangehaald
als realisatie in het kalenderjaar 2008 niet aansluiten op die in het verslag
overeenkomstig artikel 11 van verordening (EG) Nr. 2090/2002.
 Bedrijfstoeslagen
 De bedrijfstoeslagregeling omvat bijna 60% van de totale gedeclareerde
ELGF-subsidies. De subsidies die de agrariërs ontvangen zijn afhankelijk
van het aantal toeslagrechten dat ze bezitten en de oppervlakte van de percelen
waarop ze de rechten willen verzilveren. De bedrijfstoeslagregeling valt samen
met andere regelingen onder het Geïntegreerd Beheer en Controle Systeem
(GBCS). De controle van de opgegeven subsidiabele grondoppervlakte spelen
daarbinnen een cruciale rol. Alle aanvragen worden volledig administratief
gecontroleerd door de betaalorganen. De fysieke controle vindt deels plaats
door middel van waarneming en meting ter plaatse door de AID. Het merendeel
van de fysieke controles worden uitgevoerd door middel van satellietbeelden.
Tot 2010 zijn de controles met satellietbeelden door GEORAS uitgevoerd. De
Europese Commissie heeft enkele tekortkomingen geconstateerd in de oppervlaktecontroles.
Het Ministerie van LNV heeft deze tekortkomingen nader geanalyseerd en maatregelen
getroffen om ze op te heffen.
 In een bijlage bij dit rapport op onze website www.rekenkamer.nl staat
een uitgebreide toelichting op de controles met satellietbeelden. We gaan
in op de mogelijkheden die deze vorm van controle biedt en het belang daarvan
voor de controle van de opgegeven subsidiabele grondoppervlakte.
 Extrapolatie inspectiegegevens
 Onderstaande tabel geeft de kerngegevens over de fysieke controle in 2009
weer. Voor zover informatie beschikbaar is over het aantal aanvragen, uitgevoerde
controles, financieel belang per populatie en de geëxtrapoleerde fouten
en onzekerheden, is deze opgenomen.
 Tabel 11 Kerngegevens fysieke controles ELGF en EFLPO
(2009)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fonds (populaties)
 Aantal aanvragen
 Aantal inspecties & percentage van de aanvragen (foutpercentage)
 Financieel belang dat
is afgedekt met inspectie1
 Geëxtrapoleerde afwijkingen bij inspecties (financieel belang)2
 
 
 
 
 
 1. ELGF • GBCS: Bedrijfstoeslagregeling, slachtpremies, aardappelzetmeel,
eiwithoudende gewassen, energiegewassen; • niet-GBCS: verschillende restituties, groenten en fruit (GMO), melk en zuivelproducten,
fonds voor suikerherstructurering
 Aantal aanvragen verschilt per regeling
 (0,22) 
 
 € 1 194,03
miljoen
 
 
 € 2,6 miljoen
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specificatie
 
 
 
 VERZAMELAANVRAAG
 62 551
 
 
 
 
 
 Bedrijfstoeslagregeling
 62 451
 (0,2)
 € 689 576 424,22
 € 1 379 152,85 
 
 
 Dierpremie 
 Landbouwers/dieren 32 856/1 972 818
 3 568/251 799 (0,33)
 € 97 102 291,27
 € 291 306,87 
 
 
 GMO-groenten en fruit
 
 (0,6)
 € 119 204 495,01
 € 715 226,97
 
 
 Exportrestituties op hoofdstuk 05203,
05205, 05208, 05213 en 05215 (suiker, groente en fruit, rundvlees, varkensvlees,
eieren, pluimvee)
 
 (0,19) 
 € 103 881 146,43
 € 197 374,18
 
 
 
 Totaal ELGF
 
 
 
 
 
 € 2 583 060,87
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. ELFPO
 
 
 (2,29)
 
 € 35,6
miljoen
 
 
 € 0,8 miljoen
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specificatie:
 
 
 
 Oppervlakte gebonden maatregelen (art. 12; 214) 
 16 197 
 1 921 (4,41)
 € 16 901 640,10
 € 745 362,33 
 
 
 Modernisering (art. 27; 121)
 
 (1,79)
 € 3 798 792,19
 € 67 998,38
 
 
 Bebossing (art. 27; 221)
 
 (0,24)
 € 715 580,43
 € 1 717,39
 
 
 
 Totaal ELFPO
 
 
 
 
 
 € 815 078,10
 
 
 
 
 Totaal ELGF + ELFPO
 
 
 
 
 
 € 3 398 138,97
 
 
 
 
 
 
 1 De bedragen betreffen de gedeclareerde uitgaven.
 
 2 Het betreft de op basis van aselecte steekproef geconstateerde
afwijkingen. De fouten uit de risicogerichte (selecte) steekproef zijn niet
verwerkt. Op basis van de beschikbare informatie zouden deze de maximale schatting
niet veranderen.
 3.4.4 Administratieve nacontroles
 De basis voor de controlewerkzaamheden van de AID en de Douane in het
kader van de administratieve nacontroles is vastgelegd in Verordening (EG)
485/2009. De controleperiode loopt van 1 juli 2008 tot en met 30 juni
2009. Het betreft controles op financiële verrichtingen van het EOGFL
in de periode van 16 oktober 2006 tot en met 15 oktober 2007.
 De AID en Douane zijn de aangewezen controle-instanties. De boekencontrole
vindt plaats bij exporterende bedrijven, telersverenigingen, gemeenten en
provincies en de verwerkende industrie en in mindere mate bij de agrariërs.
De AID stelt jaarlijks een verslag op. Er zijn
geen voorschriften over de omvang van de uit te voeren detailwerkzaamheden.
 
 Onderstaande tabel geeft de kerngegevens over de administratieve nacontroles
weer. De populatie waar de selectie van te controleren posten op plaatsvindt
is die van het voorgaande begrotingsjaar. Voor de lidstaatverklaring 2009
is dit dus het jaar 2008.
 Tabel 12 Kerngegevens administratieve nacontrole
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fonds (populaties)
 Financieel belang consolidatiestaat 2008 waarop administratieve
nacontroles van toepassing zijn 
 Totale populatie aanvragen: aantal & financieel belang 
 Inspecties: aantal & percentage
van de aanvragen
 Geconstateerde
afwijkingen bij inspecties: aantal & financieel belang
 
 
 
 
 
 1. ELGF – Exportrestituties – Gemeenschappelijke
marktordening
 € 232 114 857,86
 146 (> € 150 000) 
 80 (55%)
 12 bij exportrestituties en 4
bij gemeenschappelijke marktordening groente en fruit.
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 80
 
 € 120 449
 
 
 
 
 
 3.4.5 Controle op de randvoorwaarden
 Agrariërs moeten aan een aantal randvoorwaarden voldoen op het terrein
van milieubescherming, gezondheidseisen voor
mens, dier en plant, dierenwelzijn en goede landbouw- en milieuconditie van
de grond. Er zijn in totaal 211 randvoorwaarden van toepassing. De controles
die worden uitgevoerd door de AID en decentrale overheden vinden hun grondslag
in Verordeningen (EG) 1782/2003 en 796/2004. De AID en decentrale overheden
zijn de aangewezen controle-instanties. De medeoverheden toetsen tien van
de 211 voorwaarden.
 
 De AID is verantwoordelijk voor de coördinatie van alle andere controle-instanties.
Deze coördinatietaak is conform de eisen van functionele scheiding ondergebracht
in een zelfstandige unit bij de AID, de EU-Desk. De AID is immers zelf een
gespecialiseerde controle-instantie.
 De EU-Desk is verantwoordelijk voor de risicoanalyse en de selectie van
te controleren bedrijven en voor het verzamelen van de controleresultaten.
De samenwerking tussen de EU-Desk en andere controle-instanties dan de AID
is in 2009 verder verbeterd. Uit de beschikbare informatie blijkt dat de aan
de decentrale overheden opgedragen controles is toegenomen. Op onderdelen
wordt het minimumpercentage van 1% nog niet gehaald.
 
 Het financieel belang van de subsidies waarvoor randvoorwaarden gelden
is € 823 miljoen. Op grond van de Europese regels moet 1%
van de begunstigden gecontroleerd worden door middel van een inspectie. Dit
betekent dat maximaal € 8,2 miljoen gecorrigeerd zou kunnen worden
als een 100% sanctie wordt toegepast. De kortingspercentages liggen
echter veelal tussen de 1 en 3, afhankelijk van welke voorwaarde niet wordt
nageleefd en de mate waarin sprake is van recidive.
 Het beheerverslag van de AID over de randvoorwaardencontroles uitgevoerd
in 2008 en 2009 is niet opgeleverd. Wel hebben wij inzicht gekregen in de
resultaten van de door de AID uitgevoerde randvoorwaardencontroles. Hieruit
blijkt dat er een sterke toename zal zijn van het aantal kortingen wegens
het niet naleven van randvoorwaarden. Deels heeft dit te maken met een toename
van het aantal meldingen door medehandhavers (provincies, waterschappen en
gemeenten). De activiteiten die de auditdienst van LNV en de AID hebben ondernomen
om de medehandhavers voldoende controles te laten uitvoeren, hebben in dit
opzicht resultaat gehad. Helaas hebben de provincies Noord-Brabant en Limburg
een groot deel van de 1%-controles wegens misverstanden niet uitgevoerd.
Ook hebben we geconstateerd dat tot augustus 2009 alleen een bevinding is
gemeld aan het betaalorgaan als er sprake was van een proces-verbaal (overtreding
die tot boete heeft geleid). Dit betekent dat het systeem van
randvoorwaardencontroles nog onvoldoende heeft gefunctioneerd en dat nog enige
onzekerheid blijft bestaan over de volledigheid van de toegepaste kortingen
of ingestelde vorderingen.
 
 In 2007 is een beheerverslag van de AID over de uitvoering van de controle
op de randvoorwaarden verschenen. Sindsdien is er vanwege tijdgebrek van de
betreffende eenheid van de AID geen verslag meer verschenen. Onderstaande
tabel bevat daarom helaas geen kerngegevens over de controles van de randvoorwaarden.
 Tabel 13 Controle randvoorwaarden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fonds (populaties)
 Financieel belang consolidatiestaat 2009 waarop randvoorwaarden
van toepassing zijn 
 Totale populatie aanvragen 
 Inspecties: aantal & percentage van de aanvragen
 Geconstateerde afwijkingen bij inspecties: aantal &
financieel belang 
 
 
 
 
 – Bedrijfstoeslagregeling – Oppervlaktegebonden
steunregelingen – Dierpremies
 € 823 430 173,28
 
 
 Onzekerheid over volledigheid
 
 
 Op grond van ervaringen in voorgaande jaren concentreert
de niet-naleving van randvoorwaarden zich bij: – Verordening (EG)
nr. 1760/2000 (Identificatie en registratie van runderen) – Verordening
(EG) nr. 21/2004 (Identificatie en registratie van schapen en geiten)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Een aandachtspunt bij de controle op de naleving van de randvoorwaarden
is de inzet van medehandhavers van de waterschappen, provincies en gemeenten.
In paragraaf 3.1.2 hebben wij de positieve ontwikkeling beschreven over
de inzet van medehandhavers en verbeterde informatie-uitwisseling over de
door de medehandhavers geconstateerde niet-naleving van randvoorwaarden.
 3.4.6 Kwaliteit van de inspectiefunctie
 In hoofdstuk 1 van bijlage 2 bij Richtsnoer 3 (Europese Commissie, 2009)
is bepaald dat de certificerende instantie controles ter plaatse moet bijwonen
of herhalen, om de kwaliteit van deze controles te kunnen beoordelen. Voor
elk fonds (ELGF en ELFPO) moet een steekproef van tien controles per populatie
(GBCS en niet-GBCS) worden bijgewoond of worden herhaald, waarbij ook de controleverslagen
moeten worden onderzocht.
 Om het bestaan en de werking van de inspectiefunctie te beoordelen heeft
de auditdienst van het Ministerie van LNV in totaal 41 controles ter plaatse
bijgewoond. Om inzicht te krijgen in de werkzaamheden van de technische diensten
en in het kader van haar review van de auditdienst,
hebben wij dertien keer een controle ter plaatse bijgewoond.
 
 In 2009 zijn door bureau Auditing van de AID geen werkzaamheden verricht
om de kwaliteit van de uitgevoerde inspecties te beoordelen wegens een tekort
aan capaciteit.
 
 Onze algemene indruk is dat de AID-inspecteurs de controles goed voorbereiden,
voldoende deskundig zijn en een voldoende kritische houding innemen tijdens
de controles.
 3.5 Conclusie
 Wij concluderen dat de onderzochte systemen van beheer en controle van
de twee landbouwfondsen in de periode 16 oktober 2008 tot en met 15 oktober
2009 voldoende effectief functioneerden en dat er sprake is van een afname
van het aantal geconstateerde fouten en onzekerheden. Voor ELFPO is nog wel
sprake van een overschrijding van de door de Europese Commissie gehanteerde
tolerantiegrens van 2%, namelijk 2,29%. Verdere verbetering
is nog mogelijk in de informatievoorziening over de inspectieresultaten, waaronder
het opstellen van een beheerverslag door de AID over de randvoorwaardencontroles.
 Het op ons verzoek door het ministerie verstrekte overzicht van lopende
onderzoeken van de Europese Commissie is een belangrijke verbetering in de
transparantie over de financiële risico’s die Nederland loopt.
Het betreft mogelijke financiële correcties die voortvloeien uit door
de Europese Commissie geconstateerde niet naleving van wet- en regelgeving.
 4 DEELVERKLARING 2009 MINISTER VAN EZ: EFRO
 Op 15 februari 2010 heeft de minister van EZ de deelverklaring 2009
inzake het EFRO ondertekend.
 De deelverklaring heeft betrekking op de ingestelde beheer- en controlesystemen
voor de uitvoering van de operationele programma’s voor de programmaperiode
2007–2013. Nederland kent vier operationele programma’s (Noord,
Zuid, Oost en West).
 Dit jaar betreft de deelverklaring de periode van 1 juli 2008 tot
en met 30 juni 2009. In deze periode zijn geen uitgaven gedeclareerd
bij de Europese Commissie. Dit beperkt de reikwijdte van de deelverklaring
en de verrichte audits.
 De deelverklaring betreft dit jaar (a) de opzet van de systemen van beheer
en controle van de managementautoriteiten en de certificeringsautoriteit (deze
moet «voldoen aan de geldende voorschriften») en (b) het bestaan
en de werking van deze systemen (het moet «effectief functioneren»)
van een deel van de systemen van beheer en controle
van de managementautoriteit (niet de certificeringsautoriteit). De deelverklaring
betreft nog niet de rechtmatigheid van de transacties.
 De deelverklaring is voorzien van assurance
(zekerheid) in de vorm van het assurancerapport
van de Rijksauditdienst van 15 februari 2010. De deelverklaring en het
bijbehorende assurancerapport staan op onze website
www.rekenkamer.nl.
 4.1 Inhoud deelverklaring 2009 EFRO
 De deelverklaring 2009 inzake EFRO bevat een voorbehoud.
 
 Naast een positieve uitspraak over de opzet van de systemen van beheer en controle, bevat de
deelverklaring een uitspraak met beperking over het bestaan en de werking van de onderzochte systemen: «de
beheer- en controlesystemen hebben voldoende effectief [...] gefunctioneerd,
met uitzondering van de geconstateerde tekortkomingen die op korte termijn
passend handelen van de betreffende managementautoriteiten vereisen teneinde
de financiële risico’s voor de Europese unie te beperken».
 
 Op grond van de geconstateerde tekortkomingen zijn de volgende aanbevelingen
in de toelichting bij de deelverklaring vermeld:
 • het ontwikkelen en uitvoeren van interne controleplannen en het
beheer van autorisaties;
 • het zichtbaar maken van uitgevoerde controlehandelingen van de
managementautoriteiten alsmede van de daarvoor van belang zijnde overwegingen
en verbetering van registraties, termijnbewakingen en dossiervorming;
 • het verbeteren van de informatieverstrekking aan de begunstigden.
 
 Voor een compleet overzicht van de bevindingen bij de managementautoriteiten
verwijzen wij naar bijlage 3.
 
 Ter illustratie van de beperkte reikwijdte van de deelverklaring geeft
onderstaande tabel een overzicht van de essentiële vereisten die op basis
van Europese voorschriften van toepassing zijn op de systemen en welke daarvan
dit jaar onder de deelverklaring en de onderliggende audits vallen.
 Tabel 14 De essentiële vereisten voor de beheer-
en controlesystemen EFRO
 
 
 
 
 
 
 
 Nr. essentiële vereiste
 Omschrijving
 In verklaring
 
 
 
 
 
 Managementautoriteiten
 
 
 
 1
 Heldere definitie, toewijzing
en scheiding van functies tussen en binnen management autoriteit en bemiddelende
instanties
 Ja
 
 
 2
 Adequate procedures
voor de selectie van aanvragen
 Ja
 
 
 3
 Adequate informatie
en strategie om begunstigden te begeleiden
 Ja 
 
 
 4
 Adequate managementverificaties 
 Nee (wel deels getoetst bij EFRO Oost) 
 
 
 5
 Adequaat controlespoor
 Nee
 
 
 6
 Betrouwbare geautomatiseerde
boekhouding, monitoring en financiële verslaglegging
 Nee (wel deels getoetst bij EFRO Oost)
 
 
 7
 Noodzakelijke preventieve
en correctieve maatregelen in geval van tjdens de audit ontdekte systeemfouten
 Nee
 
 
 
 Certificeringsautoriteit
 
 
 
 1
 Heldere definitie, toewijzing
en scheiding van functies binnen certificeringsautoriteit
 Nee 
 
 
 2
 Adequaat controlespoor
en geautomatiseerd systeem
 Nee 
 
 
 3
 Adequate certificering
ter waarborging van betrouwbare en deugdelijke betaalaanvragen
 Nee
 
 
 4
 Toereikende regelingen
voor administreren van terug te vorderen bedragen en terugvorderingen
 Nee
 
 
 
 
 
 Er is dit jaar sprake van een afwijkende referentieperiode: dit jaar beslaat de deelverklaring de periode 1 juli 2008
tot en met 30 juni 2009, dezelfde periode als de auditperiode. Vanaf volgend jaar zal de referentieperiode van de
deelverklaring, naar verwachting, het kalenderjaar t-2 zijn, terwijl de auditperiode
de periode 1 juli t-2 tot en met 30 juni t-1 zal beslaan. Deze termijnen
zijn inherent aan de Europese voorschriften. In de lidstaatverklaring 2011
zal het dus gaan om het kalenderjaar 2009.
 4.2 Grondslag deelverklaring 2009 EFRO: systemen
voor beheer, controle, verantwoording en assurance
 4.2.1 Structuur beheer, controle, verantwoording
en assurance EFRO
 De EFRO-gelden zijn in vier operationele programma’s ondergebracht:
de landsdelen Noord, Oost, Zuid en West. Elk OP heeft een eigen managementautoriteit:
 • Noord: Samenwerkingsverband Noord-Nederland;
 • Oost: Gedeputeerde Staten Provincie Gelderland;
 • Zuid: Gedeputeerde Staten Provincie Noord-Brabant;
 • West: College van Burgemeester en Wethouders (B&W) Gemeente
Rotterdam.
 
 In het geval van EFRO West zijn bovendien drie bemiddelende instanties
aangewezen: de colleges van B&W van Amsterdam, Den Haag en Utrecht. Er
is één centrale certificeringsautoriteit (de Dienst Regelingen)
en één centrale auditautoriteit (de Rijksauditdienst).
 De deelverklaring, opgesteld door de minister van EZ, wordt vanassurance voorzien door de Rijksauditdienst.
 
 De actoren in dit proces van verantwoording en controle zijn weergegeven
in figuur 3.
 
 
 De vier beschrijvingen van de beheer- en controlesystemen van de vier
EFRO-programma’s zijn in juni en juli 2009 aanvaard door de Europese
Commissie.
 Er is sprake van een complexe, maar sluitende keten van beheer, controle,
verantwoording en assurance.
 4.2.2 Totstandkoming en assurance over de deelverklaring
 De deelverklaring is opgesteld door de Directie Ruimtelijk-Economisch
Beleid van het Ministerie van EZ. Bij de totstandkoming van de deelverklaring
is het Wegingskader deelverklaring EZ bij Nationale Verklaring gehanteerd. De deelverklaring is gebaseerd op de – vier –
jaarlijkse controleverslagen en oordelen van de auditautoriteit, elk met betrekking
tot één van de vier EFRO-programma’s.
 
 De deelverklaring is voorzien van assurance
door de Rijksauditdienst. Wij hebben de uitvoering van de assuranceopdracht gereviewd en zijn tot een positief oordeel over
het werk van de Rijksauditdienst gekomen. Dit betekent dat wij de controlebevindingen
kunnen gebruiken voor onze eigen oordeelsvorming. We tekenen hierbij aan dat
de assurance van de Rijksauditdienst bij de deelverklaring
EZ zich, conform de verstrekte opdracht, beperkt tot een onderzoek van de
totstandkoming van de deelverklaring en de verwerking van de auditbevindingen
van de auditautoriteit in de deelverklaring. Een review door de Rijksauditdienst op de uitvoering van de audits van de auditautoriteit
(eveneens Rijksauditdienst) is achterwege gebleven.
 4.2.3 Bevindingen en conclusies jaarlijkse controlerapporten
en jaarlijkse oordelen van de auditautoriteit
 Op 23 december 2009 heeft de auditautoriteit haar vier jaarlijkse
controleverslagen en oordelen over de vier EFRO-programma’s uitgebracht.
Deze controleverslagen en oordelen zijn op 26 januari 2010 door de Europese
Commissie aanvaard.
 
 Wij hebben de auditwerkzaamheden van de auditautoriteit gereviewd en zijn
tot een positief oordeel gekomen over het werk van de Rijksauditdienst. Dit
betekent dat wij de controlebevindingen kunnen gebruiken voor onze eigen oordeelsvorming.
 
 De reikwijdte van het jaarlijkse oordeel is beperkt. Er zijn geen audits
van concrete acties uitgevoerd, de certificeringsautoriteit is niet bij de
controle betrokken en enkele essentiële vereisten voor de managementautoriteiten
(in de meeste gevallen essentiële vereisten 4 tot en met 7) zijn niet
meegenomen in deze auditcyclus.
 
 Het jaarlijkse oordeel bij de vier EFRO-programma’s is identiek
en bevat een beperking: de systemen hebben «voldoende
effectief [...] gefunctioneerd, met uitzondering van de in het bijgevoegde
jaarlijks controleverslag opgenomen tekortkomingen, die op korte termijn passend
handelen van de managementautoriteit vereisen teneinde de financiële
risico’s voor de Europese Unie te beperken.»
 Hoewel de bevindingen per managementautoriteit verschillen, luidt de conclusie
van de auditautoriteit voor elk van de vier jaarlijkse controleverslagen gelijk: «Tekortkomingen
zijn geconstateerd die mogelijk kunnen leiden tot onregelmatigheden. De invloed
van de tekortkomingen op het functioneren van de beheer- en controlesystemen
is significant. Aanbevelingen tot verbeteringen zijn middels
deze rapportage afgegeven.» Ook meldt de auditautoriteit in elk van
de controleverslagen dat zij haar oordeel over enkele onderzoeksaspecten opschort
totdat er duidelijkheid over is verkregen in overleg met de Commissie. Bij
alle vier de managementautoriteiten betreft dit de vraag of toepassing van
het integrale kostprijstarief, een in de Nederlandse praktijk van subsidieprogramma’s
vrijwel standaard gehanteerde en geaccepteerde methodiek voor de subsidiabiliteit
van personeelskosten, in de Europese context gebruikt mag worden. Bij de operationele
programma’s Noord en West speelt ook onduidelijkheid over additionaliteit
(het voldoen aan het criterium additionaliteit
) en inkomstengenererende projecten (de bijdragen die bij enkele projecten
mogelijk als opbrengsten zijn aan te merken).
 Bij drie van de vier managementautoriteiten meldt de auditautoriteit dat
zij binnen essentiële vereiste 6 (IT-audit) alleen een verkenning van
het systeemlandschap heeft uitgevoerd als voorbereiding op de auditcyclus
2009–2010 waarin informatietechnologie (IT) wel een controleobject zal
zijn. Alleen bij EFRO Oost heeft de auditautoriteit enige bevindingen inzake
essentiële vereiste 6 gerapporteerd in haar jaarlijkse controleverslag.
 
 De managementautoriteit heeft aangegeven al enkele verbeteringen te hebben
geïmplementeerd danwel voornemens te zijn acties te ondernemen teneinde
het financiële risico voor de Europese Unie te beperken.
 
 De auditautoriteit is niet in de gelegenheid geweest om in de tweede helft
van 2009 de follow-up van de controlebevindingen enaanbevelingen (na afsluiting
van de controlewerkzaamheden per 30 juni 2009) vast te stellen. Ontwikkelingen
bij de managementautoriteiten na 30 juni 2009 zijn dus niet meegenomen
in de jaarlijkse controlerapporten, die in december 2009 zijn gepubliceerd.
Vanaf de volgende lidstaatverklaring zal de auditautoriteit de follow-up wel
vaststellen in het tweede halfjaar en de bevindingen meewegen in de jaarlijkse
controlerapporten. 
 4.3 Conclusie
 Wij concluderen dat de onderzochte systemen van beheer en controle van
de vier operationele programma’s EFRO in de periode 1 juli 2008
tot en met 30 juni 2009 nog niet voldoende effectief functioneerden.
De meest voorkomende tekortkomingen betreffen de vastlegging en onderbouwing
van verrichte controlewerkzaamheden, de vervolmaking van checklists, de volledigheid
van de projectdossiers, de bewaking van reactie- en beslistermijnen van de
managementautoriteiten, de naleving van de technische publiciteitsvoorschriften
en de uitvoering van interne audits.
 5 DEELVERKLARING 2009 MINISTER VAN SZW: ESF
 Op 15 februari 2010 heeft de staatssecretaris van SZW namens de minister
van SZW de deelverklaring 2009 over het ESF
ondertekend.
 De deelverklaring heeft betrekking op de ingestelde beheer- en controlesystemen
voor de programmaperiode 2007–2013. Anders dan de deelverklaringen over
het EFRO en het EVF heeft de deelverklaring over het ESF betrekking op het
kalenderjaar 2008. In deze periode zijn geen
uitgaven gedeclareerd bij de Europese Commissie. Dit betekent dat de deelverklaring
en de verrichte auditwerkzaamheden een beperkte reikwijdte hebben.
 De deelverklaring betreft dit jaar (a) de opzet van de beheer- en controlesystemen
van de managementautoriteit en de certificeringsautoriteit (deze moet «voldoen
aan de geldende voorschriften») en (b) het bestaan en de werking van
deze systemen bij de managementautoriteit (deze
moeten«voldoende effectief functioneren»). De deelverklaring betreft
nog niet de rechtmatigheid van de transacties.
 De deelverklaring is voorzien van assurance (zekerheid)
in de vorm van een assurancerapport van de Rijksauditdienst van 15 februari
2010. De deelverklaring en het bijbehorende assurancerapport
staan op onze website www.rekenkamer.nl.
 5.1 Inhoud deelverklaring 2009 ESF
 De deelverklaring 2009 over het ESF bevat een positieve
uitspraak over opzet, bestaan en werking
van de systemen van beheer en controle: «In het jaar 2008 voldeden de
voor het ESF-programma ingestelde beheer- en controlesystemen [...]
in opzet aan de voorschriften. [...] Ook was er in 2008 sprake van
een effectief functionerend systeem. Dit betekent dat de opzet en werking
van het beheer- en controlesysteem in 2008 een redelijke mate van zekerheid
bieden voor de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende transacties.»
 
 De deelverklaring is grotendeels gebaseerd op het goedkeurende jaarlijkse
oordeel en het jaarlijkse controleverslag van de auditautoriteit. Zie onze
kanttekening bij het goedkeurende jaarlijkse oordeel van de auditautoriteit
in § 5.2.3.
 
 In de toelichting bij de deelverklaring stelt de minister dat voor de
weging van relevante aandachtspunten een ten opzichte van 2007 verder uitgewerkt
wegingskader is opgesteld. Op basis van dit wegingskader wordt bepaald of
er relevante zaken zijn die in de verklaring moeten worden opgenomen.
 Hoewel de deelverklaring overeenkomt met de informatie die is verstrekt
in de jaarlijkse controleverslagen en jaarlijkse oordelen van de auditautoriteit
en de overige relevante informatie, tekenen wij aan dat in het wegingskader
ook staat dat de deelverklaring van SZW een samenvatting geeft van de belangrijkste
bevindingen uit de audits, van eventuele relevante aanvullende eigen informatie
en van de (eventueel resultaten van de) ingezette verbetermaatregelen. Zo’n
samenvatting ontbreekt. De managementautoriteit heeft weliswaar van een groot
deel van de bevindingen de ernst onderkend en verbetermaatregelen in gang
gezet, maar een samenvatting van de belangrijkste bevindingen uit de audits
is niet in de toelichting bij de deelverklaring opgenomen. De bevindingen
van de auditautoriteit uit haar jaarlijkse controleverslag zijn samengevat
opgenomen in bijlage 3 van dit rapport.
 
 Ter illustratie van de beperkte reikwijdte van de deelverklaring geeft
onderstaande tabel een overzicht van de essentiële vereisten die op basis
van Europese voorschriften van toepassing zijn op de systemen en welke daarvan
dit jaar onder de deelverklaring en de onderliggende audits vallen.
 Tabel 15 De essentiële vereisten voor de beheer-
en controlesystemen ESF
 
 
 
 
 
 
 
 Essentiële vereiste
 Onderwerp
 In
verklaring
 
 
 
 
 
 Managementautoriteiten
 
 
 
 1
 Heldere definitie, toewijzing
en scheiding van functies tussen en binnen managementautoriteit en bemiddelende
instanties
 Ja 
 
 
 2
 Adequate procedures
voor de selectie van aanvragen
 Ja 
 
 
 3
 Adequate informatie
en strategie om begunstigden te begeleiden
 Ja
 
 
 4
 Adequate managementverificaties
 Ja 
 
 
 5
 Adequaat controlespoor
 Ja 
 
 
 6
 Betrouwbare geautomatiseerde
boekhouding, monitoring en financiële verslaglegging
 Ja 
 
 
 7
 Noodzakelijke preventieve
en correctieve maatregelen in geval van tijdens de audit ontdekte systeemfouten
 Nee
 
 
 
 Certificeringsautoriteit
 
 
 
 1
 Heldere definitie, toewijzing
en scheiding van functies binnen certificeringsautoriteit
 Nee 
 
 
 2
 Adequaat controlespoor
en geautomatiseerd systeem
 Nee 
 
 
 3
 Adequate certificering
ter waarborging van betrouwbare en deugdelijke betaalaanvragen
 Nee
 
 
 4
 Toereikende regelingen
voor administreren van terug te vorderen bedragen en terugvorderingen
 Nee
 
 
 
 
 5.2 Grondslag deelverklaring 2009 ESF: systemen voor
beheer, controle, verantwoording en assurance
 5.2.1 Structuur beheer, controle, verantwoording
en assurance ESF
 De ESF-gelden zijn in één operationeel programma ondergebracht.
Het Agentschap SZW, onderdeel van het Ministerie van SZW, is managementautoriteit.
Er is geen bemiddelende instantie.
 Er is één centrale certificeringsautoriteit (de Dienst Regelingen)
en één centrale auditautoriteit (de Rijksauditdienst). De auditautoriteit
zal gebruikmaken van de auditwerkzaamheden van de auditdienst van het Ministerie
van SZW, waarmee een convenant is gesloten.
 De deelverklaring, opgesteld door de staatssecretaris van SZW, wordt van assurance voorzien door de Rijksauditdienst.
 
 De actoren in dit proces van verantwoording en controle zijn weergegeven
in figuur 4.
 
 
 De beschrijving van de beheer- en controlesystemen is in januari 2009
aanvaard door de Europese Commissie.
 Er is sprake van een sluitende keten van beheer, controle, verantwoording
en assurance.
 5.2.2 Totstandkoming en assurance van de deelverklaring
 De deelverklaring is opgesteld door de Directie Re-integratie en Participatie
van het Ministerie van SZW, in samenwerking met het Agentschap SZW. Bij de
totstandkoming van de deelverklaring is het Wegingskader
2010 van SZW voor de af te geven ESF deelverklaring gehanteerd. De
deelverklaring is voornamelijk gebaseerd op het jaarlijkse controleverslag
en oordeel van de auditautoriteit.
 Aan dit controleverslag en dit oordeel lag een systeemaudit bij de managementautoriteit
ten grondslag. Dit jaar zijn nog geen audits van concrete acties verricht.
 
 De deelverklaring is voorzien van assurance door de Rijksauditdienst.
Wij hebben de uitvoering van de assuranceopdracht
gereviewd, waarbij wij tot een positief oordeel over het werk van de Rijksauditdienst
zijn gekomen. Dit betekent dat wij de controlebevindingen kunnen gebruiken
voor onze eigen oordeelsvorming.
 Wij tekenen hierbij aan dat de uitvoering van de assuranceopdracht bij de deelverklaring SZW, evenals bij de deelverklaring
EZ, beperkt blijft tot een onderzoek van de totstandkoming van de deelverklaring
en de verwerking van de auditbevindingen van de auditautoriteit in de deelverklaring.
Een review door de Rijksauditdienst op de uitvoering
van de audits van de auditautoriteit (eveneens Rijksauditdienst) is achterwege
gebleven.
 5.2.3 Bevindingen en conclusies jaarlijks controlerapport
en jaarlijks oordeel van de auditautoriteit
 Op 11 december 2009 heeft de auditautoriteit haar jaarlijkse controleverslag
en jaarlijks oordeel bij de Europese Commissie ingediend. Het controleverslag
en oordeel zijn op 24 februari 2010 door de Europese Commissie aanvaard.
 
 Wij hebben de auditwerkzaamheden van de auditautoriteit gereviewd. Met
inachtneming van ondergenoemde opmerking over het jaarlijkse oordeel komen
wij tot een positief oordeel over het werk van de Rijksauditdienst. Dit betekent
dat wij de controlebevindingen kunnen gebruiken voor onze eigen oordeelsvorming.
 
 De reikwijdte van het jaarlijkse oordeel is beperkt. Er zijn geen audits
van concrete acties uitgevoerd en de certificeringsautoriteit is niet in de
controle betrokken.
 
 De auditautoriteit geeft een goedkeurend oordeel af. De bevindingen van
de auditautoriteit uit haar jaarlijkse controleverslag zijn samengevat opgenomen
in bijlage 3 van dit rapport. De managementautoriteit heeft bij veel van de
geconstateerde bevindingen aangegeven dat er al verbeteringen zijn geïmplementeerd.
Van andere bevindingen onderkent de managementautoriteit het belang; zij geeft
aan hier verbeteracties in te zullen zetten.
 
 De auditautoriteit komt op basis van haar systeemaudit tot een score 2
(«works, but some improvements are needed»). Deze score is echter
niet vermeld in het jaarlijkse controleverslag en jaarlijks oordeel
van de auditautoriteit, hetgeen strikt genomen overigens ook niet verplicht
is. De Guidance note on annual
control reports and opinions van de Europese Commissie bevat de richtlijn dat bij deze score een oordeel met beperking («qualified
opinion») past. Volgens de Europese verordeningen en richtsnoeren is
in elke fase van de beoordeling ook professionele oordeelsvorming vereist
en zijn ook de International Standards on Auditing(ISA’s)
van kracht.
 De auditautoriteit heeft op basis van professionele oordeelsvorming en
toepassing van de ISA’s besloten tot een goedkeurend oordeel. Het goedkeurende
oordeel is ook gemotiveerd in het controleverslag: aangegeven is dat de bevindingen
volgens de auditautoriteit geen afbreuk doen aan de totaalconclusie dat er
sprake is van een voldoende effectief functionerend beheers- en controlesysteem
en dat bovendien de bevindingen niet een zodanig systemisch karakter hebben
dat sprake is van ernstige tekortkomingen in het systeem. De auditautoriteit
heeft hierbij niet toegelicht dat zij de in de richtsnoer opgenomen richtlijn
dat bij een score 2 een oordeel met beperking past, niet heeft gevolgd. De
Commissie heeft dit oordeel en het controleverslag aanvaard, en hierbij aangemoedigd
voortaan een samenvatting van bevindingen en conclusies per essentiële
vereiste op te nemen.
 Hoewel wij vinden dat, gezien de aard van de geconstateerde tekortkomingen
bij de managementautoriteit, volgens ISA’s een goedkeurend oordeel verdedigbaar
is, zijn wij wel van mening dat expliciete toelichting in het oordeel en controleverslag
van het niet volgen van een belangrijke richtlijn over de oordeelsvorming
uit een richtinggevend richtsnoer van de Commissie gewenst is.
 
 Tot slot tekenen wij aan dat uit het recente auditrapport van de auditdienst
van het Ministerie van SZW over de bedrijfsvoering 2009 nog enkele verbeterpunten
naar voren komen. Verbeteringen zijn nodig bij de vaststelling van subsidies
en bij de procedures voor totaalaansluitingen en het controlespoor.
 5.3 Conclusie
 Wij concluderen dat de onderzochte systemen van beheer en controle van
het operationeel programma ESF in 2008 overwegend voldoende effectief functioneerden,
maar dat enkele verbeteringen nodig zijn. De uiteindelijke effectiviteit zal
moeten blijken uit de rechtmatige besteding van de daadwerkelijk bij de Europese
Commissie gedeclareerde uitgaven.
 6 DEELVERKLARING 2009 MINISTER VAN LNV: EVF
 Op 18 februari 2010 heeft de minister van LNV de deelverklaring 2009
over het Europees Visserij Fonds (EVF) ondertekend.
 De deelverklaring heeft betrekking op de beheer- en controlesystemen in
de periode van 1 juli 2008 tot en met 30 juni 2009. In deze periode
zijn geen uitgaven gedeclareerd bij de Europese Commissie. Dit betekent dat
de deelverklaring en de verrichte auditwerkzaamheden een beperkte reikwijdte
hebben.
 De deelverklaring betreft dit jaar het bestaan en de werking («functioneren
van de opgezette systemen en daarin vervatte maatregelen») van een deel van de systemen van beheer en controle van de managementautoriteit
(niet de certificeringsautoriteit). De deelverklaring betreft nog niet de
rechtmatigheid van de transacties.
 De deelverklaring is voorzien van assurance
(zekerheid) in de vorm van een assurancerapport
van de auditdienst van het Ministerie van LNV van 15 februari 2010. De
deelverklaring en het bijbehorende assurancerapport
staan op onze website www.rekenkamer.nl.
 6.1 Inhoud deelverklaring 2009 EVF
 De deelverklaring 2009 over het EVF bevat een positieve
uitspraak over bestaan en werking van
de systemen van beheer en controle. De minister van LNV verklaart dat: «...
het functioneren van de door Nederland opgezette systemen en daarin vervatte
maatregelen voor het beheer en de controle van de gelden [...],
naar mijn beste weten een redelijke mate van zekerheid bieden voor de wettigheid
en regelmatigheid van de onderliggende transacties en voor de subsidiabiliteit
van de desbetreffende subsidieaanvragen.»
 Een expliciete uitspraak over de opzet van de systemen, zoals die is opgenomen
in de deelverklaringen over het EFRO en het ESF, ontbreekt.
 
 De deelverklaring over het EVF beperkt zich tot zaken van materieel belang,
die direct voortvloeien uit afgeronde audits. De deelverklaring bevat een
voorbehoud omtrent inherente interpretatie van Europese regelgeving. Daarmee
wordt geduid op (financiële) risico’s als gevolg van mogelijke
interpretatieverschillen.
 
 De deelverklaring is grotendeels gebaseerd op het goedkeurende jaarlijkse
oordeel en het jaarlijkse controleverslag van de auditautoriteit. Zie onze
kanttekening bij het goedkeurende jaarlijkse oordeel van de auditautoriteit
in § 6.2.3.
 
 De toelichting op de deelverklaring is duidelijk.
Wij plaatsen hierbij echter de volgende kanttekening. Het positieve oordeel
van de deelverklaring is gebaseerd op de bevindingen van de systeemaudit die
is uitgevoerd door de auditautoriteit. Zoals in de toelichting vermeld heeft
de auditautoriteit een aantal aanbevelingen geformuleerd, waarvan zij de opvolging
inmiddels als toereikend heeft beoordeeld. Eén aanbeveling beschouwt
de auditautoriteit nog niet als afgesloten, te weten essentieel vereiste 6:
de integriteit en vertrouwelijkheid van het (geautomatiseerde) EVF-systeem.
Deze tekortkoming dient in de toelichting te worden gesignaleerd.
 
 De verklaring over het EVF in de lidstaatverklaring wijkt op drie punten
af van de door de minister van LNV getekende deelverklaring EVF.
 In de eerste plaats wordt in de lidstaatverklaring de beperking in de
reikwijdte betreffende de onderzochte systemen (essentiële vereisten
1 tot en met 3 en deels 6) in de verklaring zelf opgenomen; in
de deelverklaring is deze beperking in de toelichting opgenomen.
 Een tweede verschil is dat in de lidstaatverklaring wordt gesproken over
opzet en functioneren en in de deelverklaring alleen over het functioneren
van de systemen.
 Een derde verschil is dat in de deelverklaring het oordeel ook van toepassing
is op de «subsidiabiliteit» van subsidieaanvragen. Deze toevoeging
is niet opgenomen in de lidstaatverklaring.
 De drie verschillen zijn onwenselijk en moeten volgend jaar door goede
afspraken tussen de betrokken ministeries worden voorkomen.
 
 Ter illustratie van de beperkte reikwijdte
van de deelverklaring geeft onderstaande tabel een overzicht van de essentiële
vereisten die op basis van Europese voorschriften van toepassing zijn op de
systemen en welke daarvan dit jaar onder de deelverklaring en de onderliggende
audits vallen.
 Tabel 16 De essentiële vereisten voor de beheer-
en controlesystemen EVF
 
 
 
 
 
 
 
 Essentiële vereiste
 Onderwerp
 In
verklaring
 
 
 
 
 
 Managementautoriteiten
 
 
 
 1
 Heldere definitie, toewijzing
en scheiding van functies tussen en binnen managementautoriteit en bemiddelende
instanties
 Ja 
 
 
 2
 Adequate procedures
voor de selectie van aanvragen
 Ja 
 
 
 3
 Adequate informatie
en strategie om begunstigden te begeleiden
 Ja
 
 
 4
 Adequate managementverificaties
 Nee 
 
 
 5
 Adequaat controlespoor
 Nee 
 
 
 6
 Betrouwbare geautomatiseerde
boekhouding, monitoring en financiële verslaglegging
 Deels
 
 
 7
 Noodzakelijke preventieve
en correctieve maatregelen in geval van tijdens de audit ontdekte systeemfouten
 Nee
 
 
 
 Certificeringsautoriteit
 
 
 
 1
 Heldere definitie, toewijzing
en scheiding van functies binnen certificeringsautoriteit
 Nee 
 
 
 2
 Adequaat controlespoor
en geautomatiseerd systeem
 Nee 
 
 
 3
 Adequate certificering
ter waarborging van betrouwbare en deugdelijke betaalaanvragen
 Nee
 
 
 4
 Toereikende regelingen
voor administreren van terug te vorderen bedragen en terugvorderingen
 Nee
 
 
 
 
 
 Er is sprake van een afwijkende referentieperiode:
dit jaar beslaat de deelverklaring de periode 1 juli 2008 tot en met
30 juni 2009, dezelfde periode als de auditperiode. Vanaf volgend jaar zal de referentieperiode van de deelverklaring
het kalenderjaar t-2 zijn, terwijl de auditperiode de periode 1 juli
t-2 tot en met 30 juni t-1 zal beslaan. Deze termijnen zijn inherent
aan de Europese voorschriften. In de lidstaatverklaring 2011 zal het dus gaan
om het kalenderjaar 2009.
 6.2 Grondslag deelverklaring 2009 EVF: systemen voor
beheer, controle, verantwoording en assurance
 6.2.1 Structuur beheer, controle, verantwoording
en assurance EVF
 De EVF-gelden zijn in één operationeel programma ondergebracht.
De Directie Agroketens en Visserij van het Ministerie
van LNV is managementautoriteit. Deze directie heeft de uitvoerende werkzaamheden overgedragen aan de bemiddelende instantie Back Office West van de
Dienst Regelingen van het Ministerie van LNV.
 
 Er is één centrale certificeringsautoriteit (de projectorganisatie
Certificeringsautoriteit van de Dienst Regelingen) en één centrale
auditautoriteit (de Rijksauditdienst). De auditautoriteit kan gebruikmaken
van auditwerkzaamheden van de auditdienst van het Ministerie van LNV, waarmee
een convenant is gesloten. Binnen de Dienst Regelingen is interne functiescheiding
aangebracht tussen de Back Office West/Dienst Regelingen en de projectorganisatie
Certificeringsautoriteit.
 De deelverklaring over het EVF, opgesteld door de minister van LNV, wordt
van assurance voorzien door de auditdienst van
het Ministerie van LNV.
 
 De actoren in dit proces van verantwoording en controle zijn weergegeven
in figuur 5.
 
 
 De beschrijving van de beheer- en controlesystemen van het EVF-programma
is in juni 2009 aanvaard door de Europese Commissie.
 Er is sprake van een sluitende keten van beheer, controle, verantwoording
en assurance.
 6.2.2 Totstandkoming en assurance deelverklaring
 De deelverklaring is opgesteld door de Directie Financieel-Economische
Zaken (FEZ) van het Ministerie van LNV. Bij de totstandkoming van de deelverklaring
is de Procedure consolidatie en weging aandachtspunten-bedrijfsvoeringsparagraaf 2009
(inclusief deelverklaring GLB en EVF) gehanteerd.
 
 De deelverklaring is hoofdzakelijk gebaseerd op het jaarlijkse controleverslag
en oordeel van de auditautoriteit. Aan het controleverslag en het oordeel
lag een (beperkte) systeemaudit bij de bemiddelende instantie ten grondslag.
Dit jaar zijn nog geen audits van concrete acties verricht.
 
 De deelverklaring is voorzien van assurance
door de auditdienst van het Ministerie van LNV. Wij hebben de uitvoering van
de assuranceopdracht gereviewd, waarbij wij tot
een positief oordeel over het werk van de auditdienst LNV zijn gekomen. Dit
betekent dat wij de controlebevindingen kunnen gebruiken voor onze eigen oordeelsvorming.
 Wij tekenen hierbij nog wel aan dat de uitvoering van deassuranceopdracht bij de deelverklaring EVF beperkt blijft tot een
onderzoek van de totstandkoming van de deelverklaring en de verwerking van
de auditbevindingen van de auditautoriteit in de deelverklaring. Een review door de auditdienst van LNV op de uitvoering van
de audits van de auditautoriteit (Rijksauditdienst) is achterwege gebleven.
 6.2.3 Bevindingen en conclusies jaarlijks controlerapport
en jaarlijkse oordeel van de auditautoriteit
 Op 14 december 2009 heeft de auditautoriteit haar jaarlijkse controleverslag
en oordeel over het EVF-programma’s uitgebracht. Dit controleverslag
en het goedkeurende oordeel zijn op 23 december 2009 naar de Europese
Commissie gestuurd, maar nog niet aanvaard. Het DG MARE heeft in een brief,
d.d. 29 maart 2010 aan de auditautoriteit gevraagd om het controleverslag
en het oordeel aan te passen. Het goedkeurende oordeel zou een verklaring
met beperking moeten worden en aan het controleverslag zou bepaalde informatie
moeten worden toegevoegd. Het controleverslag zou voorts conform de daarvoor
geldende modellen moeten worden opgesteld. De auditautoriteit zal de Commissie
de gevraagde informatie verstrekken.
 
 Wij hebben de auditwerkzaamheden van de auditautoriteit gereviewd. Met
inachtneming van ondergenoemde opmerking over het jaarlijkse oordeel komen
wij tot een positief oordeel over het werk van de Rijksauditdienst. Dit betekent
dat wij de controlebevindingen kunnen gebruiken voor onze eigen oordeelsvorming.
 
 De reikwijdte van het jaarlijkse oordeel is beperkt. Er zijn geen audits
van concrete acties uitgevoerd, de certificeringsautoriteit is niet in de
controle betrokken en enkele essentiële vereisten voor de managementautoriteiten
(essentiële vereisten 4, 5 en 7) zijn niet in deze auditcyclus betrokken.
 
 De auditautoriteit heeft een goedkeurend oordeel afgegeven. De bevindingen
van de auditautoriteit uit haar jaarlijkse controleverslag zijn samengevat
opgenomen in bijlage 3. Naar aanleiding van het controleverslag van de auditautoriteit
heeft de managementautoriteit (in samenwerking met de bemiddelende instantie)
een actieplan met een termijnplanning opgesteld. In november 2009 heeft de
auditautoriteit in een «follow-up»-audit dit plan geverifieerd
en de invloed daarvan vastgesteld op de bevindingen per 30 juni 2009.
De uitkomst van deze «follow-up»-audit is meegenomen in het controleverslag.
De meeste bevindingen zijn door de auditautoriteit als gesloten beschouwd,
omdat de genomen maatregelen als doeltreffend zijn beoordeeld en uitvoering
is geïnitieerd.
 
 De auditautoriteit komt op basis van haar systeemaudit en de follow-up
van de initiële auditbevindingen tot een score 2 («works, but some
improvements are needed»). Deze score is door de auditautoriteit expliciet
vermeld in haar jaarlijkse controleverslag en jaarlijks oordeel. De Guidance note on annual control reports and opinions van
de Europese Commissie bevat de richtlijn dat
bij deze score een oordeel met beperking («qualified opinion»)
past. De Europese Commissie wijst hier ook op
in haar reactie op het jaarlijks oordeel.
 Op basis van professionele oordeelsvorming (die volgens Europese verordeningen
en richtsnoeren, evenals de International Standards on
Auditing (ISA’s), in elke beoordelingsfase moet worden toegepast)
en met inachtneming van de beoordeling van het verbeterplan heeft de auditautoriteit
besloten tot een goedkeurend oordeel. De auditautoriteit heeft hierbij niet
toegelicht dat zij de in het richtsnoer opgenomen richtlijn dat bij een score
2 een oordeel met beperking past, niet heeft gevolgd.
 Hoewel wij van mening zijn dat, gezien de aard van de geconstateerde tekortkomingen
bij de managementautoriteit, volgens de International Standards on Auditing
een goedkeurend oordeel verdedigbaar is, zijn wij wel van mening dat expliciete
toelichting in het oordeel en controleverslag van het niet volgen van een
belangrijke richtlijn over de oordeelsvorming uit een richtinggevend richtsnoer
van de Commissie gewenst is.
 6.3 Conclusie
 Wij concluderen dat de onderzochte systemen van beheer en controle van
het operationele programma EVF in de periode 1 juli 2008 tot en met 30 juni
2009 overwegend voldoende effectief functioneerden, maar dat enkele verbeteringen
nodig zijn. Er blijft volgens ons aandacht nodig voor het voldoen aan essentiële
vereiste 6, de integriteit en vertrouwelijkheid van het geautomatiseerde EVF-systeem.
De uiteindelijke effectiviteit zal moeten blijken uit de rechtmatige besteding
van de daadwerkelijk bij de Europese Commissie gedeclareerde uitgaven.
 7 DEELVERKLARINGEN 2009 INZAKE MIGRATIEFONDSEN
 De migratiefondsen maken dit jaar voor het eerst deel uit van de Nederlandse
lidstaatverklaring. Op 15 februari 2010 heeft de minister van Justitie
de deelverklaring 2009 over het vluchtelingenfonds, het buitengrenzenfonds
(EBF) en het terugkeerfonds (ETF) ondertekend.
 Eveneens op deze datum heeft de minister voor Wonen, Wijken en Integratie
(WWI) de deelverklaring 2009 over het integratiefonds (EIF) ondertekend.
 De deelverklaringen bevatten dit jaar alleen een oordeel over de opzet
van de systemen (deze moeten «voldoen aan de voorschriften») en
over de werking van een deel van de systemen.
De deelverklaring betreft dus nog niet de rechtmatigheid van de transacties.
De reden hiervan is dat er in 2008 noch in 2009 uitgaven zijn gedeclareerd
bij de Europese Commissie.
 De Rijksauditdienst verschaft assurance (zekerheid)
in de vorm van een assurancerapport, gedateerd
15 februari 2010, ten behoeve van deze verklaringen. De deelverklaringen
en bijbehorende assurancerapporten zijn te raadplegen
via onze website www.rekenkamer.nl.
 7.1 Inhoud deelverklaring 2009 vluchtelingenfonds,
EBF en ETF
 In de deelverklaring vluchtelingenfonds, EBF en ETF verklaart de minister
van Justitie dat:
 • de voor het vluchtelingenfonds, het EBF en het ETF ingestelde beheer-
en controlesystemen in opzet voldoen aan de bovengenoemde voorschriften;
 • het functioneren van de door Nederland opgezette systemen en daarin
vervatte maatregelen voor het beheer en de controle van de gelden voor het
EBF, respectievelijk voor het vluchtelingenfonds en het ETF over de periode
1 januari 2007, respectievelijk 1 januari 2008 tot en met 31 december
2009, een redelijke mate van zekerheid bieden voor de wettigheid en regelmatigheid
van de onderliggende transacties alsmede voor de subsidiabiliteit van de desbetreffende
subsidieaanvragen.
 
 De deelverklaring 2009 vluchtelingenfonds, EBF en ETF van Justitie spreekt
zich niet uit over de werking van het gehele financiële systeem maar
over de volgende aspecten daarvan: voorbereiden jaarprogramma, voorbereiden «call for proposals», beoordeling subsidieaanvragen
en toekenning subsidie.
 
 In het rapport van de auditautoriteit (de auditdienst van het Ministerie
van Justitie) staan twee opmerkingen van procedurele aard die met verbeteracties
zullen worden gecorrigeerd:
 1. Er is niet gebleken dat de verantwoordelijke autoriteit toezicht heeft
gehouden op op de voortgangsrapportages van het Programmasecretariaat Europese
Fondsen.
 2. De uitgebreide handleiding van de certificerende autoriteit (de Dienst
Regelingen) is ontwikkeld voor andere Europese structuurfondsen. De migratiefondsen
kennen een aantal afwijkende regels ten opzichte van die fondsen; de certificerende
autoriteit zal deze afwijkingen en de gevolgen daarvan beschrijven in een
specifiek voor de migratiefondsen op te stellen addendum.
 
 De deelverklaring van de minister van Justitie is duidelijk en vermeldt
in de toelichting bij de deelverklaring de twee opmerkingen van procedurele
aard uit het rapport van de auditautoriteit.
 
 In de Europese beschikkingen over de migratiefondsen zijn geen essentieel
vereisten opgesteld. Deze behoeven dan ook niet in de rapportage van de auditdienst
of in de toelichting te worden aangehaald.
 Wel hanteert de auditautoriteit in werkdocumenten «key requirements»,
maar dit is slechts ten behoeve van de eigen oordeelsvorming van de auditautoriteit.
 Zoals uit de deelverklaringen blijkt, is de referentieperiode het jaar
2008 en het jaar 2009.
 7.2 Inhoud deelverklaring 2009 EIF
 In de deelverklaring over het EIF verklaart de minister voor WWI dat:
 • de voor het Europees Integratiefonds (EIF) ingestelde beheer- en
controlesystemen in opzet voldoen aan de bovengenoemde voorschriften;.
 • het functioneren van de door Nederland opgezette systemen en daarin
vervatte maatregelen voor het beheer en de controle van de gelden voor het
EIF over de periode 1 januari 2007 tot en met 31 december 2009,
een redelijke mate van zekerheid bieden voor de wettigheid en regelmatigheid
van de onderliggende transacties alsmede voor de subsidiabiliteit van de desbetreffende
subsidieaanvragen.
 
 De deelverklaring 2009 van WWI/VROM over het EIF spreekt zich niet uit
over de werking van het gehele financiële systeem maar over de volgende
deelaspecten daarvan: voorbereiden jaarprogramma, voorbereiden «call for proposals», beoordeling subsidieaanvragen en
toekenning subsidie.
 
 • In het rapport van de auditautoriteit (de auditdienst van het Ministerie
van Justitie) worden over het EIF dezelfde procedurele opmerkingen gemaakt
als over de overige migratiefondsen (zie § 7.1).
 
 De deelverklaring van de minister voor WWI, is duidelijk en vermeldt in
de toelichting bij de deelverklaring eveneens deze twee opmerkingen van procedurele
aard uit het rapport van de auditautoriteit. Zoals uit de deelverklaringen
blijkt is de referentieperiode het jaar 2008 en het jaar 2009.
 7.3 Structuur beheer, controle, verantwoording en
assurance
 7.3.1 Structuur beheer, controle, verantwoording
en assurance Justitie
 Voor het vluchtelingenfonds, het EBF en het ETF is de Directie Migratiebeleid
van het Ministerie van Justitie aangewezen als verantwoordelijke autoriteit. De directeur van de Directie Migratiebeleid is aangewezen
als verantwoordelijke autoriteit. De Directie
Migratiebeleid ontleent haar status van Verantwoordelijk Autoriteit derhalve
aan de aanwijzing van de directeur als zodanig.
 De verantwoordelijke autoriteit wordt bijgestaan door het Programmasecretariaat
Europese Fondsen, dat ondergebracht is bij de Directie Financieel-Economische
Zaken (FEZ), bij de afdeling Financiële Infrastructuur en Administratie
(FIA) bij het Ministerie van Justitie. Dit programmasecretariaat heeft een
overeenkomstige functie ten aanzien van het EIF, waardoor is besloten het
programmasecretariaat als gedelegeerde instantie te beschouwen.
 De Dienst Regelingen van het Ministerie van LNV is de certificerende autoriteit.
Deze dienst vervult deze functie ook voor het EIF, het ESF, het EVF en het
EFRO.
 De auditautoriteit is de departementale auditdienst van het Ministerie
van Justitie.
 
 De actoren in dit proces van verantwoording en controle zijn weergegeven
in figuur 6.
 
 7.3.2 Structuur beheer, controle, verantwoording
en assurance WWI/VROM
 De verantwoordelijke autoriteit is de Directie Inburgering en Integratie
bij het Ministerie van WWI/VROM. De verantwoordelijke autoriteit laat zich
bijstaan door het Programmasecretariaat Europese Fondsen, dat organisatorisch
is ondergebracht bij het Ministerie van Justitie, Directie Financieel Economische
Zaken (FEZ), afdeling Financiële Infrastructuur en Administratie. Dit
programmasecretariaat heeft een overeenkomstige functie bij het vluchtelingenfonds,
EBF en ETF, waardoor is besloten het programmasecretariaat te beschouwen als
een gedelegeerde instantie.
 De Dienst Regelingen van het Ministerie van LNV is de certificerende autoriteit.
Deze dienst vervult deze functie ook voor het vluchtelingenfonds, het EBF,
het ETF, het ESF, het EVF en het EFRO.
 De auditautoriteit is de departementale auditdienst van het Ministerie
van Justitie.
 
 De actoren in dit proces van verantwoording en controle zijn weergegeven
in figuur 7 hierna.
 
 7.3.3 Totstandkoming en assurance deelverklaringen
 De minister van Justitie is verantwoordelijk voor de afgifte van de deelverklaring
over het vluchtelingenfonds, het ETF en het EBF.
 Het Programmasecretariaat Europese Fondsen doet ten behoeve van de Directie
Migratiebeleid van het Ministerie van Justitie (en van de Directie Inburgering
en Integratie van het Ministerie van VROM/WWI) het dagelijks beheer van de
migratiefondsen. Het programmasecretariaat is het aanspreekpunt voor het Ministerie
van Financiën voor de procedure, inhoud en afspraken inzake de deelverklaringen
voor de migratiefondsen.
 De minister van VROM/WWI is verantwoordelijk voor de afgifte van de deelverklaring
voor het Europees Integratiefonds.
 Het programmasecretariaat doet ten behoeve van de Directie Inburgering
en Integratie van het Ministerie van VROM/WWI (en ten behoeve van de Directie
Migratiebeleid van het Ministerie van Justitie) het dagelijks beheer van de
migratiefondsen. Het programmasecretariaat is ondergebracht bij de Directie
FEZ van het Ministerie van Justitie en is het aanspreekpunt voor het Ministerie
van Financiën voor de procedure, inhoud en afspraken inzake de deelverklaringen
voor de migratiefondsen.
 
 Bij de opstelling van de deelverklaringen baseert het programmasecretariaat
zich hoofdzakelijk op de rapportages van de auditautoriteit voor de migratiefondsen,
de auditdienst van het Ministerie van Justitie.
 Bij de totstandkoming van de deelverklaring wordt het Wegingskader deelverklaringen Migratiefondsen ten behoeve van de Nationale
Verklaring gehanteerd. Deze deelverklaring wordt van assurance voorzien door middel van het door de Rijksauditdienst opgestelde assurancerapport.
 
 Wij hebben zowel de planning, uitvoering en rapportage rond de systemen
en rond de assuranceopdracht aan een review onderworpen
en zijn hierbij tot een positief oordeel gekomen over de werkzaamheden van
de auditautoriteit. Dit betekent dat wij gebruik kunnen maken van haar werkzaamheden.
 Wij tekenen hierbij aan dat de review op de
uitvoering van de assuranceopdracht bij de deelverklaringen
beperkt blijft tot een onderzoek van de totstandkoming van de deelverklaring
en de verwerking van de auditbevindingen van de auditautoriteit en de bevindingen
van de Rijksauditdienst in de deelverklaring.
 Een review door de Rijksauditdienst op de
uitvoering van de audits is achterwege gebleven.
 7.3.4 Bevindingen en conclusies jaarlijkse controlerapporten
en jaarlijkse oordelen van de auditautoriteit
 Op 26 januari 2010 heeft de auditdienst van het Ministerie van Justitie
een rapport uitgebracht over de conformiteit van het management- en controlesysteem
van de Europese migratiefondsen aan de relevante beschikkingen. Het betrof
het vluchtelingenfonds, het ETF en het EBF.
 Eveneens op 26 januari 2010 heeft de auditdienst van het Ministerie
van Justitie een rapport uitgebracht over de conformiteit van het management-
en controlesysteem van het EIF. De reikwijdte en de uitkomsten van de onderzoeken
zijn eensluidend.
 Bij de systemen heeft de auditdienst zich bij haar onderzoek gericht op
de volgende aspecten: voorbereiden jaarprogramma, voorbereiden «call
for proposals», beoordeling subsidieaanvragen, toekenning subsidie.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitkomsten onderzoek auditdienst
 
 
 Het onderzoek van de auditdienst leidt
tot de volgende uitkomsten: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 «Uit ons onderzoek
blijkt dat het management- en controlsysteem, zoals ingediend op 25 februari
2009 bij de Europese Commissie en tevens door de auditautoriteit onderte-
kend is, in opzet voldoen aan de voorschriften van de bovengenoemde beschikkingen
van de Commissie. 
 
 
 Uit ons onderzoek naar de werking van
het management- en controlsystemen blijken geen fouten die financiële
consequenties hebben. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Er zijn twee opmerkingen van procedurele
aard: 
 
 
 
 Verantwoordelijke
autoriteit
 
 
 
 De Commissie schrijft voor dat de verantwoordelijke
autoriteit voor een toereikend audit trail zorgt.
Dat houdt ook in dat de verantwoordelijke autoriteit zichtbaar (bijvoorbeeld
door middel van vastleggingen) toezicht houdt op de activiteiten van de gedelegeerde
autoriteit (het Programmabureau Europese Fondsen). 
 
 
 Wij hebben geconstateerd dat de communicatie
en afstemming tussen de autoriteiten soepel en zichtbaar verloopt wat betreft
de aspecten die binnen de scope van deze audit vallen. Echter hebben wij geen
zichtbare toezicht op de voortgangsrapportages, die door het Programmabureau
Europese Fondsen richting de verantwoordelijke autoriteit zijn opgesteld,
gezien. De verantwoordelijke autoriteit zal in de toekomst de voortgangsrapportages
van een formele goedkeuring voorzien.
 
 
 
 Certificerende autoriteit
 
 
 
 De Europese Commissie schrijft
het bestaan van procedurehandleidingen met betrek- king tot de uit te oefenen
functies voor. 
 
 
 Wij hebben geconstateerd
dat de certificerende autoriteit reeds over een uitgebreide handleiding beschikt.
Deze is in principe ontwikkeld ten behoeve van de certificerende functie met
betrekking tot EFRO en ESF. De migratiefondsen kennen een aantal afwij- kende
regels ten opzichte van het ESF en het EFRO. De certificerende autoriteit
zal deze afwijkingen en de gevolgen daarvan beschrijven in een specifiek voor
de migratiefondsen op te stellen addendum. Dit addendum en de interne accordering
daarvan binnen de certificerende autoriteit zal dit jaar worden afgerond.»
 
 
 
 
 7.4 Conclusie
 Wij concluderen dat bij de vier migratiefondsen de ingestelde beheer-
en controlesystemen in opzet voldoen aan de van toepassing zijnde voorschriften.
Daarnaast functioneren de onderzochte systemen voldoende effectief.
 Wel komen uit de onderzoeken twee opmerkingen van procedurele aard naar
voren. Bij de verantwoordelijke autoriteit (de Directie Migratiebeleid bij
het Ministerie van Justitie en Directie Inburgering en Integratie bij het
Ministerie voor WWI/VROM) betreft deze procedurele opmerking het zichtbaar
toezicht houden op de activiteiten van de gedelegeerde autoriteit (programmasecretariaat
Europese fondsen). Bij de certificerende autoriteit (de Dienst Regelingen
van het Ministerie van LNV) gaat dit om het opstellen van een handleiding
die niet alleen op de structuurfondsen, maar ook op de migratiefondsen is
toegesneden.
 
 BIJLAGE 1
 LIDSTAATVERKLARING 2009
 «NATIONALE VERKLARING 2009
 Op grond van het besluit van de Ministerraad d.d. 5 maart 2010, verklaar
ik hierbij namens het Nederlandse kabinet, vanuit mijn positie en verantwoordelijkheid
als minister van Financiën inzake het financieel beheer van middelen
voor de hierna genoemde Europese fondsen in gedeeld beheer en op basis van
de mij ter beschikking staande informatie dat:
 Verklaring inzake het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF)
en het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO):
 (1) het functioneren van de door Nederland opgezette systemen en daarin
vervatte maatregelen voor het beheer en de controle van de gelden inzake het
Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) en het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling
(ELFPO) over het begrotingsjaar 16 oktober 2008 tot en met 15 oktober
2009 naar mijn beste weten een redelijke mate van zekerheid bieden voor de
wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende transacties alsmede voor
de subsidiabiliteit van de desbetreffende subsidieaanvragen;
 (2) de uitgaven en ontvangsten tot een totaal bedrag van € 1 082 585 856
ten laste respectievelijk ten gunste van het inzake het Europees Landbouwgarantiefonds
(ELGF) en het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO)
die zijn opgenomen in bijgaande consolidatiestaat van door de Nederlandse
betaalorganen over het begrotingsjaar 16 oktober 2008 tot en met 15 oktober
2009 opgestelde en bij de Commissie ingediende rekeningen, naar mijn beste
weten, wettig en regelmatig zijn.
 (3) openstaande vorderingen tot een totaalbedrag van € 15 932 839
ten gunste van het inzake het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) en het
Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO) die zijn opgenomen
in bijgaande consolidatiestaat van door de Nederlandse betaalorganen over
het begrotingsjaar 16 oktober 2008 tot en met 15 oktober 2009 opgestelde
en bij de Commissie ingediende rekeningen, in de context van bovengenoemde
certificerende rapportages naar mijn beste weten, wettig, regelmatig, volledig
en juist zijn.
 Verklaring inzake het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling
(EFRO):
 de ingestelde beheers- en controlesystemen van de operationele programma’s
EFRO noord, EFRO oost, EFRO zuid en EFRO west, in relatie tot de eisen zoals
beschreven in artikel 58 tot en met 62 van verordening (EG) nr. 1083/2006
van de raad en voor zover betrekking hebbende op de essentiële vereisten
1 tot en met 3 zoals beschreven in de toelichting, voor de programmaperiode
2007–2013 in de periode 1 juli 2008 tot en met 30 juni 2009,
voldoen aan de voorschriften van artikel 58 tot en met 62 van verordening
(EG) nr. 1083/2006 van de raad en afdeling 2 van verordening (EG) nr. 1828/2006
van de Commissie, en deze in de periode 1 juli 2008 tot en met 30 juni
2009 naar mijn beste weten met een redelijke mate van zekerheid voldoende
effectief hebben gefunctioneerd, met uitzondering van de geconstateerde tekortkomingen
die op korte termijn passend handelen van de betreffende management autoriteiten
vereisen teneinde de financiële risico’s voor de Europese unie
te beperken.
 Verklaring inzake het Europees Sociaal Fonds (ESF):
 de voor het ESF-programma ingestelde beheers- en controlesystemen voor
de programmaperiode 2007–2013 in de periode 1 januari 2008 tot
en met 31 december 2008 in opzet voldeden aan de voorschriften van de
artikelen 58 tot en met 62 van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad
en afdeling 3 van Verordening (EG) nr. 1828/2006 van de Commissie en dat het
functioneren met betrekking tot de essentiële vereisten 1 tot en met
6, over de periode 1 januari 2008 tot en met 31 december 2008 naar
mijn beste weten een redelijke mate van zekerheid biedt voor de wettigheid
en regelmatigheid van de onderliggende transacties.
 Verklaring inzake het Europees Visserij Fonds (EVF):
 de voor het EVF-programma ingestelde beheers- en controlesystemen voor
het beheer en de controle van de gelden voor het Programma 2007–2013: «Perspectief
voor een duurzame visserij», met cofinanciering uit het Europees Visserij
Fonds (EVF), voor de programmaperiode 2007–2013 met betrekking tot de
essentiële vereisten 1 tot en met 3 en (deels) 6, in opzet voldoen aan
de voorschriften van Verordening (EG) nr. 1198/2006 van de Raad van 27 juli
2006 en dat het functioneren met betrekking tot de essentiële vereisten
1 tot en met 3 en (deels) 6, over de periode 1 juli 2008 tot en met 30 juni
2009, naar mijn beste weten een redelijke mate van zekerheid biedt voor de
wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende transacties.
 Verklaring inzake de Europese Migratiefondsen: het Europees
Vluchtelingenfonds (EVF), het Europees Buitengrenzenfonds (EBF), het Europees
Terugkeerfonds (ETF) en het Europees Integratiefonds (EIF)
 voor wat betreft de beschrijving van de opzet van de systemen en de werking
van de systemen zoals genoemd in de artikelen 24 tot en met 30 van Beschikking
573/2007/EG van 23 mei 2007 van het Europees Parlement en van de Raad,
de artikelen 26 tot en met 32 van Beschikking 574/2007/EG van 23 mei
2007 van het Europees Parlement en de Raad de artikelen 24 tot en met 30 van
Beschikking 575/2007/EG van 23 mei 2007 van het Europees Parlement en
de Raad en de artikelen 22 tot en met 28 van Beschikking 2007/435/EG van 25 juni
2007 van de Raad en alle overige informatie, dat:
 • de voor het Europees Vluchtelingenfonds (EVF), het Europees Buitengrenzenfonds
(EBF) het Europees Terugkeerfonds (ETF) en het Europees Integratiefonds (EIF)
ingestelde beheers- en controlesystemen in opzet voldoen aan de bovengenoemde
voorschriften.
 • het functioneren van de door Nederland opgezette systemen en daarin
vervatte maatregelen voor het beheer en de controle van de gelden voor het
EBF en het EIF, respectievelijk voor het EVF en het ETF over de periode 1 januari
2007, respectievelijk 1 januari 2008 tot en met 31 december 2009,
naar mijn beste weten een redelijke mate van zekerheid bieden voor de wettigheid
en regelmatigheid van de onderliggende transacties alsmede voor de subsidiabiliteit
van de desbetreffende subsidieaanvragen.
 Deze verklaring ziet op de werking van de volgende deelaspecten van het
financiële systeem: voorbereiden Jaarprogramma, voorbereiden Call for
proposals, beoordeling subsidieaanvragen en toekenning subsidie.
 
 De grondslag van mijn verklaring wordt gevormd door de gegevens die de
verantwoordelijke Nederlandse bewindspersoon aan mij beschikbaar heeft gesteld,
onverlet inherente onzekerheden ten aanzien van de interpretatie van Europese
regelgeving.
 de minister van Financiën,
 mr. drs. J.C. de Jager
 TOELICHTING BEHORENDE BIJ DE NATIONALE VERKLARING 2009
 Toelichting met betrekking tot de verklaring inzake ELGF
en ELFPO
 Rechtmatigheid op eindbegunstigdenniveau
 De Ministerraad streeft naar een nationale verklaring op eindbegunstigden
niveau. Om dit te bereiken verricht de Auditdienst LNV, in overleg met de
Algemene Rekenkamer en het ministerie van Financiën, werkzaamheden volgens
een overeengekomen «control framework».
 Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek, concludeer ik, dat binnen
de nationale kaders voor de onder punt 2 vermelde uitgaven en ontvangsten
er sprake is van rechtmatigheid op eindbegunstigden niveau.
 
 Extrapolatie van de uitkomsten van resultaten van controles ter plaatse
leidt tot een maximaal foutpercentage van 2,29% in het bij het ELFPO
gedeclareerde bedrag. Op het totaal van de gedeclareerde bedragen (ELGF en
ELFPO) is echter de tolerantie van 2% niet overschreden.
 Controles op randvoorwaarden
 In de verklaring over 2008 is een voorbehoud geformuleerd inzake de uitvoering
van controles op randvoorwaarden (het voldoen aan wettelijke bepalingen over
milieu, voedselveiligheid en dierenwelzijn, voor subsidies in het kader van
het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid) in Nederland.
 
 In 2008 en 2009 zijn de nodige stappen gezet die hebben geleid tot formalisering
van de beoogde samenwerkingsovereenkomsten met medehandhavers. In 2009 zijn
er samenwerkingsovereenkomsten afgesloten met provincies en alle afzonderlijke
waterschappen. Voor de handhavingcontroles uit te voeren door gemeenten zijn
op operationeel niveau toereikende afspraken gemaakt over de uitvoering en
de verantwoording daarover aan het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
(hierna: LNV). Verder is de juridische figuur ’overtreding van gering
belang’, de zogenoemde kleine overtreding, geïntroduceerd. Hiermee
is op een adequate wijze de geconstateerde tekortkoming rond het tolerantiebeleid
ingevuld. Voor de verantwoording over de controles op randvoorwaarden 2009
is er sprake van verbetering ten opzichte van voorgaande jaren. Dit blijkt
uit een toename van het aantal meldingen (rapporten) aan LNV. Voor de Goede
Landbouw- en Milieucondities (GLMC) zijn voor de verplichte beheerseisen normen
gesteld die per 1 januari 2010 in werking treden.
 
 Met de implementatie van bovenstaande maatregelen zijn de vereiste handhavingscontroles
in voldoende mate geborgd en is het voorbehoud voor de controles op randvoorwaarden
niet gecontinueerd.
 Controles op oppervlakte gerelateerde subsidies
 Op 14 augustus 2009 hebben de Nederlandse autoriteiten de mededeling,
als bedoeld in artikel 11, lid 1, van de Verordening (EG) nr. 885/2006, betreffende
de bevindingen van het onderzoek nr. AA/2009/17 inzake areaalsteun ontvangen.
De Commissie heeft Nederland naar aanleiding hiervan verzocht tot aanpassing
van de financiële systemen en de werkwijze aan de hand van haar opmerkingen.
Inmiddels is de Europese Commissie op 16 december 2009 geïnformeerd
op welke wijze Nederland deze opmerkingen en verzoeken heeft opgevolgd. Voor
de actualisatie van het perceelsregister is tevens een met de Europese Commissie
afgestemd herstelplan opgesteld. De uitvoering van het plan heeft bijgedragen
aan het in voldoende mate actualiseren van gegevens. Hierdoor beschikt Nederland
voor de afrekening van het aanvraagjaar 2009 over voldoende nauwkeurige oppervlaktegegevens.
Deze (gecorrigeerde) gegevens zijn tevens de basis voor de definitieve financiële
afwikkeling van de jaardeclaraties ELGF en ELFPO 2010. Als het herstelplan
perceelsregistratie geheel is uitgevoerd zullen de resultaten aan een (externe)
audit worden onderworpen.
 Met de brief van 14 oktober 2009 heeft de minister van LNV de Tweede
Kamer over de belangrijkste tekortkomingen in het perceelsregistratiesysteem
en de voorgenomen herstelacties geïnformeerd.
 
 In de bijlage zijn de volgende gegevens opgenomen:
 – de consolidatiestaat van de over de periode 16 oktober 2008
tot en met 15 oktober 2009 bij de Europese Commissie ingediende financiële
verantwoordingen voor ELGF en ELFPO.
 – Verrekeningen uit opgelegde financiële correcties over voorgaande
jaren.
 Toelichting met betrekking tot de verklaring inzake EFRO
 Reikwijdte verklaring EFRO
 Bovenstaande verklaring is gebaseerd op het onderzoek van de Audit Autoriteit
over de periode 1 juli 2008 tot en met 30 juni 2009 naar de essentiële
vereisten 1 tot en met 3. In dit tijdvak waren nog niet alle processen operationeel,
omdat in de auditperiode geen uitgaven waren gedeclareerd bij de Europese
Commissie. Hierdoor zijn de certificeringautoriteit (de Dienst Regelingen
onder verantwoordelijkheid van de minister van LNV), die zorg draagt voor
een laatste controle op de betaalaanvragen alvorens deze bij de Commissie
worden ingediend en de essentiële vereisten 4 tot en met 7, niet in het
onderhavige onderzoek betrokken. Het onderzoek is in de genoemde periode derhalve
noodzakelijkerwijs beperkt tot een gedeeltelijke systeemaudit.
 Strekking jaarlijkse oordelen
 De door de Audit Autoriteit afgegeven (accountants)oordelen per regionaal
programma, zijn, met inachtneming van de EU regelgeving, goedkeurende accountantsoordelen
met beperkingen en voor alle programma’s gelijk. Dit betekent dat de
kwalificatie «voldoende effectief functioneert» over de beheers-
en controlesystemen geen betrekking heeft op alle onderdelen van deze systemen.
 Aandachtsgebieden financieel beheer EFRO
 Op grond van de oordelen van de Audit Autoriteit kan worden geconstateerd
dat het functioneren van het beheer- en controlesysteem op onderstaande onderdelen
dient te worden verbeterd. De managementautoriteiten zullen door de minister
van Economische Zaken worden gevraagd periodiek aan het Comité
van Toezicht van hun programma te rapporteren over de voortgang van de implementatie
van de aanbevelingen. Voorts zullen de managementautoriteiten worden verzocht
daarbij de (interim)rapportages van de Audit Autoriteit te betrekken. De aanbevelingen
van de Audit Autoriteit betreffen op hoofdlijnen de essentiële vereisten
(EV) 1 tot en met 3:
 1) Duidelijke omschrijving, allocatie en scheiding van
functies tussen en binnen de managementautoriteit en bemiddelende instantie(s):
 De aanbevelingen van de Audit Autoriteit richten zich met name op het
ontwikkelen en uitvoeren van interne controleplannen. Ook de procedures gericht
op het beheer van autorisaties maken hier deel vanuit. Verder wordt, in een
enkel geval, gewezen op het ontbreken van voortgangsrapportages in het dossier.
 2) Adequate procedures voor de behandeling van subsidieaanvragen
 De meeste aanbevelingen hebben betrekking op het zichtbaar maken van uitgevoerde
controlehandelingen van de managementautoriteiten alsmede van de daarvoor
van belang zijnde overwegingen. Verder verdienen registraties en termijnbewakingen
een verbeterde uitvoering. Tenslotte heeft de Audit Autoriteit geconstateerd
dat projectdossiers niet altijd volledig zijn.
 3) Adequate informatie en strategie om de begunstigden
te voorzien van voldoende begeleiding.
 Niet in alle gevallen worden de begunstigden voorzien van alle benodigde
informatie. Dit zou, in een later stadium, tot problemen in de uitvoering
van het project kunnen leiden.
 
 Met het oog op bovenstaande bevindingen, is het van belang te realiseren
dat de EFRO-programma’s met ingang van de huidige structuurfondsperiode
met nieuwe systemen en procedures van start zijn gegaan. Nu de uitvoering
van de programma’s in een hogere versnelling is gekomen, is het van
groot belang dat de de beheers- en controlesystemen effectief functioneren.
 Er zijn geen transacties met de Europese Commissie geweest ten aanzien
van bovenstaande programma’s in 2009, derhalve is geen consolidatiestaat
opgemaakt als onderdeel van deze verklaring.
 Toelichting met betrekking tot de verklaring inzake ESF
 Met deze verklaring wordt zowel een oordeel gegeven over de opzet van
de systemen als over de werking van de systemen. Daarmee gaat de nu afgegeven
verklaring verder dan de verklaring 2008 afgegeven in 2009 voor de periode
2007–2013 waarin gegeven de opstartfase van het ESF-programma alleen
een oordeel over de opzet kon worden gegeven.
 De scope en strekking van mijn verklaring over de werking van systemen
in 2008 sluiten aan op de referentieperiode van het onderzoek dat de Audit
Autoriteit heeft uitgevoerd en op het oordeel van de Audit Autoriteit. In
haar jaarlijkse oordeel geeft de Audit Autoriteit namelijk aan dat «het
beheers- en controlesysteem beantwoordt aan de geldende voorschriften»
en «voldoende effectief functioneert».
 
 In de door de Audit Autoriteit onderzochte referentieperiode zijn geen
uitgavenstaten gedeclareerd en om deze reden zijn er nog geen audits van concrete
acties uitgevoerd. Dit is ook de reden dat in de verklaring geen consolidatie
van gedeclareerde uitgaven is opgenomen.
 Toelichting met betrekking tot de verklaring inzake EVF
 Voor het inventariseren van aandachtspunten is gebruik gemaakt van de
informatie uit het departementale management control systeem en bevindingen
uit afgeronde audits.
 
 De Audit Autoriteit heeft overeenkomstig artikel 61 van Verordening (EG
nr. 1198/2006 van de Raad van 27 juli 2006 over de periode 1 juli
2008 tot en met 30 juni 2009 bevestigd dat het beheers- en controlesysteem
van het EVF, voor zover betrekking hebbend op de essentiële beheersingsmaatregelen
1 tot en met 3 en (deels) 6, zoals bedoeld in de richtsnoer: EFFC/27/2008
van 12/09/2008 van de Commissie, voldoende effectief is en redelijke zekerheid
biedt omtrent de juistheid van de uitgavenstaten, alsmede op grond daarvan,
omtrent de wettigheid en regelmatigheid van onderliggende transacties. Daarbij
heeft zij een aantal aanbevelingen geformuleerd waarvan de Audit Autoriteit
de opvolging inmiddels als toereikend heeft beoordeeld.
 
 Er zijn in de referentieperiode geen uitgaven bij de Commissie gedeclareerd,
waardoor het oordeel is beperkt tot essentiële onderdelen uit het beheers-
en controlesysteem genoemd in richtsnoer: EFFC/27/2008 van 12/09/2008 van
de Commissie, te weten:
 1. het bestaan van duidelijke omschrijvingen, allocatie en scheiding van
functies.
 2. het bestaan van adequate procedures voor de behandeling van subsidieaanvragen.
 3. het verstrekken van voorlichting en begeleiding aan (potentiële)
begunstigden
 6. het bestaan van geautomatiseerde systemen voor betrouwbare informatie
op project- en programmaniveau.
 Toelichting met betrekking tot de verklaring inzake de
Europese migratiefondsen: EVF, EBF, ETF en EIF
 De verklaring ziet op de volgende aspecten (’scope limitation’):
 • Voorbereiden Jaarprogramma
 • Voorbereiden Call for proposals
 • Beoordeling subsidieaanvragen
 • Toekenning subsidie
 
 In het rapport van de Audit Autoriteit (met «scope limitation»)
worden twee opmerkingen van procedurele aard gedaan die geen financiële
consequenties hebben en met verbeteracties zullen worden gecorrigeerd:
 • Er is geen zichtbaar toezicht van de Verantwoordelijke Autoriteit
op de voortgangsrapportages van het Programmasecretariaat Europese Fondsen
gezien.
 • De uitgebreide manual van de Certificerend Autoriteit is ontwikkeld
voor andere Europese Structuurfondsen. De Migratiefondsen kennen een aantal
afwijkende regels ten opzichte van die fondsen. De Certificerend Autoriteit
zal deze afwijkingen en de gevolgen daarvan beschrijven in een specifiek voor
de Migratiefondsen op te stellen addendum.
 Toelichting met betrekking tot relevante te rapporten
aandachtspunten bij de Europese Landbouwfondsen, de Structuurfondsen, het
EVF en de Europese Migratiefondsen in de verklaring.
 De volgende criteria zijn van toepassing:
 – Vormt het aandachtspunt een substantieel financieel en/of politiek
risico?
 – Gaat het om een belangrijke kwaliteitsverbetering in de uitvoering
van de Europese subsidieregelingen?
 – Speelt het aandachtspunt voldoende breed in de uitvoering van
het fonds binnen Nederland?
 – Uit onderzoek naar kwalitatieve aspecten is gebleken dat een nationaal
controlesysteem een belangrijke tekortkoming vertoont en
 – deze wordt voor de betrokken deelpopulatie van de jaardeclaratie
geschat op meer dan 2% van de declaratie en
 – het effect kon niet ongedaan worden gemaakt door corrigerende
maatregelen.
 De Europese Commissie bepaalt uiteindelijk de EU-conformiteit van de uitvoering
van Europese subsidies op grond van formele en informele regelgeving. Daardoor
bestaat er een inherente onzekerheid over de aard en omvang van financiële
correcties die de Europese Commissie kan opleggen.
 Voor de desbetreffende fondsen zijn specifieke wegingskaders opgesteld
die gepubliceerd zijn op de internetwebsite van het ministerie van Financiën.
 Bijlage Nationale verklaring 2009:
 – Consolidatie deelverklaring GLB 2009
 – Financiële correcties verrekend GLB 2009
 – Opgelegde correcties nog te verrekenen in 2010 GLB 2009
 Consolidatie deelverklaring GLB 2009
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 HFDSTK 
 ELGF
 Uitgaven van 16-okt-08
t/m 15-okt-09 €
 Correcties €
 Definitief 2009 €
 
 
 
 
 050201
 Granen
 10 807 743,31
 0,00
 10 807 743,31
 
 
 050202
 Rijst
 0,00
 0,00
 0,00 
 
 
 050203
 Restituties voor niet in bijlage
1 genoemde producten
 19 856 057,56
 – 205 722,64
 19 650 334,92
 
 
 050204
 Voedselprogramma’s
 0,00
 0,00
 0,00
 
 
 050205
 Suiker
 6 111 302,21
 – 10 385,28
 6 100 916,93
 
 
 050206
 Olijfolie
 0,00
 0,00
 0,00
 
 
 050207
 Vezelgewassen
 710 190,88
 0,00
 710 190,88
 
 
 050208
 Groenten en fruit
 119 358 814,39
 0,00
 119 358 814,39
 
 
 050209
 Producten van de wijnbouwsector
 0,00
 0,00
 0,00
 
 
 050210
 Afzetbevordering
 3 356 710,23
 0,00
 3 356 710,23
 
 
 050211
 Overige plantaardige producten/overige
maatregelen
 3 502 543,90
 0,00
 3 502 543,90
 
 
 050212
 Melk en zuivelproducten
 84 032 215,15
 – 293 699,40
 83 738 515,75
 
 
 050213
 Rundvlees
 2 683 360,13
 0,00
 2 683 360,13
 
 
 050214
 Schapen- en geitenvlees
 0,00
 0,00
 0,00
 
 
 050215
 Varkensvlees, eieren, pluimvee,
producten van de bijenteelt en andere dierlijke producten
 5 167 560,57
 – 133 012,51
 5 034 548,06
 
 
 050216
 Fonds voor de herstructurering
van de suikerindustrie
 115 972 805,19
 0,00
 115 972 805,19
 
 
 
 
 Totaal 0502
 
 
 371 559 303,52
 
 
 – 642 819,83
 
 
 370 916 483,69
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 050301
 Ontkoppelde rechtstreekse steun
 689 576 424,22
 0,00
 689 576 424,22
 
 
 050302
 Andere rechtstreekse steun
 123 002 710,39
 0,00
 123 002 710,39
 
 
 050303
 Extra steunbedragen
 10 537 835,55
 0,00
 10 537 835,55
 
 
 
 
 Totaal 0503
 
 
 823 116 970,16
 
 
 0,00
 
 
 823 116 970,16
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 050401
 Financiering van plattelandsontwikkeling
via het EOGFL, afdeling Garantie – Programmeringsperiode 2000–2006
 – 61 794,00
 0,00
 – 61 794,00
 
 
 
 
 Totaal 0504
 
 
 – 61 794,00
 
 
 0,00
 
 
 – 61 794,00
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 05 07 01 06
 Boekhoudkundige goedkeuring
van de rekeningen over de voorgaande begrotingsjaren met betrekking tot gedeelde
beheersuitgaven in het dader van het EOGFL, afdeling Garantie (vorige maatregelen),
en van het ELGF
 – 1 281 174,70
 0,00
 1 281 174,70 
 
 
 05 07 01 07
 Conformiteitsgoedkeuring
van de rekeningen over de voorgaande begrotingsjaren met betrekking tot gedeelde
beheersuitgaven in het kader van het EOGFL, afdeling Garantie (vorige maatregelen),
en van het ELGF
 0,00
 0,00
 0,00 
 
 
 
 
 Totaal 050701
 
 
 – 1 281 174,70
 
 
 0,00
 
 
 – 1 281 174,70
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 050702
 Regeling van geschillen
 0,00
 0,00
 0,00 
 
 
 
 
 Totaal 050 702
 
 
 0,00
 
 
 0,00
 
 
 0,00
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 67 01 00
 Goedkeuring van de ELGF rekeningen –
Bestemmingsontvangsten
 1 901 946,59
 0,00
 – 1 901 946,59
 
 
 67 02 00
 Onregelmatigheden in het kader
van het ELGF – Bestemmingsontvangsten
 6 312 008,11
 1 238 591,35
 – 5 073 416,76
 
 
 67 03 00
 Heffing voor melkproducten –
Bestemmingsontvangsten
 – 40 841 843,02
 17 918,80
 – 40 823 924,22
 
 
 
 
 Totaal 67
 
 
 – 49 055 797,72
 
 
 1 256 510,15
 
 
 – 47 799 287,57
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 68 01 00
 Tijdelijke herstructureringsheffing –
Bestemmingsontvangst.
 97 907 472,32
 0,00
 – 97 907 472,32 
 
 
 68 02 00
 Onregelmatigheden in verband
met het tijdelijke herstructureringsfonds – Bestemmingsontvangsten
 0,00
 0,00
 0,00 
 
 
 68 03 00
 Goedkeuring in verband met
het tijdelijk herstructureringsfonds – Bestemmingsontvangsten
 0,00
 0,00
 0,00
 
 
 
 
 Totaal 68
 
 
 – 97 907 472,32
 
 
 0,00
 
 
 – 97 907 472,32
 
 
 
 
 
 Totaal Generaal
 
 
 1 046 370 034,94
 
 
 613 690,32
 
 
 1 046 983 725,26
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 AS 
 ELFPO
 Uitgaven van 16-okt-08 t/m 15-okt-09 €
 Correcties €
 Definitief 2009 €
 
 
 
 
 1
 Verbetering van de concurrentiekracht
land- en bosbouwsector
 6 638 304,26
 0,37
 6 638 303,89
 
 
 2
 Milieu- en natuurverbetering
 19 382 002,59
 – 13 675,20
 19 368 327,39
 
 
 3
 De leefkwaliteit op het platteland
en diversificatie van de plattelandseconomie
 6 811 541,66
 – 517 707,28
 6 293 834,38
 
 
 4
 Leader
 2 554 182,44
 0,00
 2 554 182,44
 
 
 5
 Technische
bijstand
 747 482,68
 0,00
 747 482,68 
 
 
 
 
 Totaal Generaal
 
 
 36 133 513,63
 
 
 – 531 382,85
 
 
 35 602 130,78
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal ELGF + ELFPO
 1 082 503 548,57
 82 307,47
 1 082 585 856,04
 
 
 
 
 Financiële correcties als gevolg van onderzoeken
naar EU-conformiteit
 In de consolidatie zijn door de Commissie opgelegde financiële correcties
opgenomen over voorgaande jaren ten bedrage van € 3 183 121,29
(begrotingslijn 67.01 € 1 901 946,59 en begrotingslijn
05.07 € 1 281 174,70). Dit betreffen correcties als gevolg
van overschrijding van financiële maxima en betaaltermijnen. Op begrotingslijn
67.02 van € 164 968,12 is een financiële correctie opgenomen
wegens lang openstaande vorderingen.
 Financiële correcties verrekend in 2009
 
 
 
 
 
 
 Besluit
 Bedrag
in € 
 
 
 
 
 C 2009/87/EG
 163 611,00 
 
 
 C 2009/367/EG
 – 1 444 785,70 
 
 
 C 2008/960/EG
 – 183 554,00 
 
 
 C 2009/87/EG
 – 1 629 417,47
 
 
 C/2009/367/EG
 – 88 975,12
 
 
 Totaal
 – 3 183 121,29
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Besluit
 Bedrag
in € 
 
 
 
 
 C 2009/87/EG
 – 99 891,82 
 
 
 C 2009/367/EG
 – 65 076,30 
 
 
 Totaal
 – 164 968,12
 
 
 
 
 C 2009/367/EG ad € 1 444 785,70
 Dit betreft een correctie als gevolg van overschrijding van financiële
maxima in de subsidiebetalingen op de Bedrijfstoeslag Regeling in 2008.
 C 2009/87/EG ad € 1 629 417,47
 Dit betreft een correctie als gevolg van overschrijding van financiële
maxima in de subsidiebetalingen op de Bedrijfstoeslag Regeling in 2007.
 C2009/87/EG ad € 99 891,82
 Dit betreft een correctie wegens overschrijding van de termijn voor lang
openstaande vorderingen in 2007.
 C2009/367/EG ad € 65 076,30
 Dit betreft een correctie wegens overschrijding van de termijn voor lang
openstaande vorderingen in 2008.
 
 De overige posten betreffen overige verrekeningen als gevolg van overschrijding
van betalingstermijnen en financiële maxima.
 Opgelegde correcties nog te verrekenen in 2010
 Voorts heeft de Commissie in 2009 financiële correcties opgelegd
welke in 2010 worden verrekend, te weten:
 Oppervlaktesteun (2005–2007) ad € 16,63
mln.
 Dit betreft tekortkomingen in het perceelsregistratiesysteem, de administratieve
controles, de controles ter plaatse en de toepassing van sancties. De Europese
Commissie heeft ingestemd met de uitvoering van een herstelplan voor de jaren
vanaf 2008 (zie toelichting verklaring)
 Uitvoerrestituties (2002) ad € 9,74 mln.
 Dit betreft onvoldoende substitutiecontroles ter plaatse bij de uitvoer
van landbouwproducten. De Douane heeft de Commissie gerapporteerd dat vanaf 2005
de substitutiecontroles conform Europese regelgeving wordt uitgevoerd.
 Plattelendsontwikkeling (2000–2006) ad € 1,87
mln.
 Dit betreft een overschrijding van de financiële maxima in het meerjarige
programma voor de Plattelandsontwikkeling, veroorzaakt door onduidelijkheden
binnen LNV in de juiste toepassing van de Europese regelgeving bij tussentijdse
wijzigingen in het budget. Voor het nieuwe programma is dit probleem opgelost
doordat de regelgeving vanuit Brussel op dit punt is verhelderd.»
 
 
 BIJLAGE 2
 EXTRAPOLATIEOVERZICHT GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID
 Uitkomsten fysieke inspecties ELGF*
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hfst.
 ELGF
 Gedeclareerde uitgaven
(in €)
 Regeling
 Gedeclareerd per regeling (in €)
 % fout
 Maximale fout (in €)
 
 
 
 
 201
 Granen
 10 807 743,31
 Aardappelzetmeel niet GBCS
 10 804 680,75
 0
 0,00
 
 
 
 
 
 Oud
 3 062,56
 
 
 
 
 202
 Rijst
 0
 Rijst
 
 
 
 
 
 203
 Restituties niet bijlage 1
 19 650 334,92
 Restituties
 19 650 334,92
 0,19
 37 335,64
 
 
 204
 Voedselprogramma’s
 0
 Voedselprogramma’s
 
 
 
 
 
 205
 Suiker
 6 100 916,93
 Restituties
 6 100 916,93
 0,19
 11 591,74
 
 
 206
 Olijfolie
 0
 Olijfolie
 
 
 
 
 
 207
 Vezelgewassen (vlas/hennep)
 710 190,88
 Vlas
 710 190,88
 0
 0,00 
 
 
 208
 Groenten en fruit (interventie PT, GMO, export restitutie)
 119 358 814,39
 Gemeenschappelijk Marktordening groente en fruit
 119 204 495,01
 0,6
 715 226,97
 
 
 
 
 
 Uitvoerrestitutie
 154 319,38
 0,19
 293,21
 
 
 209
 
 0
 
 
 
 
 
 
 210
 
 3 356 710,23
 Promotie en afzetbevordering
 3 356 710,23
 
 0,00
 
 
 211
 Overige plantaardige pro- ducten/overige maatregelen (Kunstmatig
Gedroogde V)
 3 502 543,90
 Kunstmatig gedroogde voedergewassen
 3 502 397,61
 0
 0,00
 
 
 212
 Melk en zuivelproducten (interventie DR, openbare
opslag, Magere Melk Poeder, Schoolmelk, Caseine, export restitutie)
 83 738 515,75
 Openbare opslag
 6 010 680,57
 0
 0,00 
 
 
 Interventie particulier opslag
 6 437 242,01
 
 0,00
 
 
 Uitvoerrestitutie
 70 418 982,07
 0,19
 133 796,07
 
 
 Schoolmelk
 816 104,58
 0
 0,00
 
 
 Oud
 55 506,52
 
 
 
 
 213
 Rundvlees (exportrestitutie)
 2 683 360,13
 Uitvoerrestitutie
 2 683 360,13
 0,19
 5 098,38 
 
 
 214
 
 0
 Schapen en geitenvlees
 
 
 
 
 
 215
 Varkensvlees, eieren, pluimvee, producten van de bijenteelt
en andere dierlijke producten (acties ter ondersteuning, honing)
 5 034 548,06
 Honingregeling
 161 315,00
 
 0,00
 
 
 Uitvoerrestitutie
 4 873 233,00
 0,19
 9 259,14
 
 
 216
 Fonds voor de suikerherstructurering
 115 972 805,19
 Herstructurering suiker
 115 972 805,19
 0
 0,00 
 
 
 
 
 Totaal 05 02
 
 
 370 916 483,69
 
 
 
 
 
 
 
 301
 Ontkoppelde rechtstreekse steun (BTR)
 689 576 424,22
 BTR
 689 576 424, 22
 0,2
 1 379 152,85 
 
 
 302
 Andere rechtstreekse steun (slachtpremies kalveren,
slachtpremie runderen, melkpremie, aardappel zetmeel, extra steun, nabetaling
planten)
 123 002 710,39
 Kalverslacht
 38 279 309,43
 0,3
 114 837,93
 
 
 Runderslacht
 58 822 981,84
 0,3
 176 468,95
 
 
 Aardappelzetmeel GBCS
 25 004 726,28
 0
 0,00
 
 
 Eiwithoudende gewassen
 36 886,67
 0
 0,00
 
 
 Energiegewassen
 498 981,87
 0
 0,00
 
 
 KGV
 – 146,29
 
 
 
 
 Oud
 359 970,59
 
 
 
 
 303
 Extra steunbedragen (extra steun)
 10 537 835,55
 Extra steun
 10 537 835,55
 0
 0,00 
 
 
 
 
 Totaal 05 03
 
 
 823 116 970,16
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL
 
 
 1 194 033 453,85
 
 
 
 0, 22
 
 2 583 060,87
 
 
 
 
 Ontvangsten en apur.
 – 147 049 728,59
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal generaal
 
 
 1 046 983 725,26
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitkomsten fysieke inspecties ELFPO
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 As 
 ELFPO
 Gedeclareerde uitgaven
(in €)
 Regeling 
 Gedeclareerd per regeling (in €)
 % fout
 Maximale fout (in €)
 
 
 
 
 1
 Verbetering van de concurrentiekracht land- bosbouwsector (SSBP, RSG, SJA,
DEMO)
 6 638 303,89
 Modernisering landbouwbedrijven
 3 798 792,19
 1,79
 67 998,38
 
 
 2
 Milieu- en natuurverbetering (SAN, SBL, RSBP)
 19 368 327,39
 Agromilieu maatregelen
 16 901 640,10
 4,41
 745 362,33
 
 
 eerste bebossing van landbouwgrond
 715 580,43
 0,24
 1 717,39 
 
 
 3
 De leefkwaliteit op het platteland en diversificatie van de plattelandseconomie
 6 293 834,38
 
 
 
 
 
 
 4
 Leader
 2 554 182,44
 
 
 
 
 
 
 5
 Technische bijstand
 747 482,68
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal generaal
 
 
 35 602 130,78
 
 
 
 2,29
 
 815 078,10
 
 
 
 
 
 Totaal consolidatie
 
 1 082 585 856,04
 Goedkeuringstolerantie (2%)
 21 651 717,12
 
 
 
 
 
 
 Uitkomsten inspecties naleving randvoorwaarden en administratieve
nacontrole
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal gedeclareerd
 Aantal
gevallen waarin niet-naleving is geconstateerd
 Financiële onregelmatigheid
 
 
 
 
 Totaalbedrag aanvragen waar randvoorwaarden
gelden
 € 836 160 196,78
 Aantal in periode 16 oktober 2008
t/m 15 oktober 2009 onbekend
 
 
 
 Totaalbedrag aanvragen waar administratieve nacontrole
gelden
 € 227 782 213,12
 • 12, bij exportrestituties • 4,
bij gemeenschappelijke marktordening groenten en fruit
 € 120 449
 
 
 
 
 * De grijs gemarkeerde velden geven aan dat het GBCS van toepassing
is.
 Extrapolatie op basis van geconstateerde niet-naleving
en overige fouten
 
 
 
 
 
 
 
 Maximale fout
 
 
 
 
 Extrapolatie fout fysieke inspecties
 € 3 398 138,97
 
 
 Berekende fout perceelregistratiesysteem
 € 6 199 721,00
 
 
 Fouten geconstateerd door AD ELGF
 € 52 193,00
 
 
 Fouten geconstateerd door AD ELFPO
 € 41 862,00
 
 
 
 Totaal
 
 
 € 9 691 914,97
 
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE 3
 TABEL BEVINDINGEN STRUCTUURFONDSEN
 EFRO
 De belangrijkste bevindingen van de auditautoriteit bij de vier managementautoriteiten
zijn in onderstaande tabellen samengevat weergegeven.
 EFRO Noord Operationeel Programma EFRO Noord-NL 2007–2013
 
 
 
 
 
 
 Essentiële vereisten per autoriteit
 Bevindingen
 
 
 
 
 
 Managementautoriteit: SNN
 
 
 
 Essentieel vereiste 1: Heldere definitie,
toewijzing en scheiding van functies tussen en binnen MA en BI’s
 N.v.t.
 
 
 Essentieel vereiste 2: Adequate procedures
voor de selectie van aanvragen
 • De
MA informeert potentiële begunstigden, op voorhand, niet formeel over
de publicatieplicht van de lijst met begunstigden, de namen van de concrete
acties en de toegewezen overheidsgelden. • Ingediende projecten
worden niet altijd op volgorde van binnenkomst behandeld. • Niet
alle (lokale) vereisten zijn opgenomen in de checklist ter beoordeling van
de aanvragen. • De onderbouwing van afwegingen bij de beoordeling
van aanvragen wordt voor een aantal criteria onvoldoende helder vastgelegd
in het projectdossier, zodat niet altijd sprake is van een toereikend controlespoor. • De
doorlooptijden, reactietermijnen, ontvangst- en verzenddata worden onvoldoende
zichtbaar geregistreerd en bewaakt. • Bij afgifte van de toekenningsbeschikking
zijn nog niet altijd alle cofinancieringsverklaringen van de begunstigden
ontvangen.
 
 
 Essentieel vereiste 3: Adequate informatie
en strategie om begunstigden te begeleiden
 • De MA deelt de begunstigde niet altijd bij afgifte van de beschikking
mee dat de naam van de begunstigde wordt opgenomen in een te publiceren lijst.q • De
MA stelt de begunstigde niet een allesomvattend overzicht ter beschikking
met de nationale subsidiabiliteitsregels.
 
 
 Essentieel
vereiste 4: Adequate managementverificaties
 Niet getoetst.
 
 
 Essentieel
vereiste 5: Adequaat controlespoor
 
 
 
 Essentieel
vereiste 6: Betrouwbare geautomatiseerde boekhouding, monitoring en financiële
verslaglegging
 
 
 
 Essentieel
vereiste 7: Noodzakelijke preventieve en correctieve maatregelen in geval
van tijdens de audit ontdekte systeemfouten
 
 
 
 
 Certificeringsautoriteit: Dienst Regelingen
 
 
 
 Essentieel
vereiste 1: Heldere definitie, toewijzing en scheiding van functies binnen
CA
 Niet getoetst.
 
 
 Essentieel
vereiste 2: Adequaat controlespoor en geautomatiseerd systeem
 
 
 
 Essentieel
vereiste 3: Adequate certificering ter waarborging van betrouwbare en deugdelijke
betaalaanvragen
 
 
 
 Essentieel
vereiste 4: Toereikende regelingen voor administreren van terug te vorderen
bedragen en terugvorderingen
 
 
 
 
 Oordeel van de auditautoriteit:
 
 
 Oordeel met beperking
 
 
 
 
 
 EFRO Oost Operationeel Programma EFRO Oost-NL 2007–2013
 
 
 
 
 
 
 Essentiële vereisten per autoriteit
 Bevindingen
 
 
 
 
 
 Managementautoriteit: Gedeputeerde Staten Provincie Gelderland
 
 
 
 Essentieel vereiste 1: Heldere definitie,
toewijzing en scheiding van functies tussen en binnen MA en BI’s
 N.v.t. 
 
 
 Essentieel vereiste 2: Adequate procedures voor de
selectie van aanvragen
 • Het is van belang
om rekening te houden met alle van toepassing zijnde wet- en regelgeving.
Hierbij dient gewaarborgd te worden dat de wijzigingen in de wet- en regelgeving
worden gevolgd en de consequenties hiervan worden geanalyseerd en doorgevoerd
in de processen. Naast de Europese en op nationaal niveau vastgestelde wet-
en regelgeving dient tevens aan de provinciale wet- en regelgeving en het
toetsingskader te worden getoetst.
 
 
 
 • Afwegingen
en keuzes binnen de beoordelingsprocessen dienen transparant te worden vastgelegd
en de (diepgang van de) interne controle dient meer zichtbaar te zijn, zodat
ook het intern en extern monitoren van de processen beter zal kunnen plaatsvinden.
Dit betreft in het bijzonder de vastlegging van de beoordeling van begrote
projectkosten in de checklist beoordeling subsidie-aanvragen.
 
 
 
 • Gewaarborgd
dient te worden dat de subsidieaanvragen getoetst worden aan alle selectiecriteria
uit de wet- en regelgeving en het toetsingskader. 
 
 
 
 • Gewaarborgd
dient te worden dat projectdossiers compleet zijn en dat termijnen voor besluitvorming
over subsidie-aanvragen gehandhaafd worden. 
 
 
 
 • In de subsidiebeschikking dient ook verwezen te worden naar de
Europese verordeningen en de provinciale en regionale wet- en regelgeving.
De MA dient ook de begunstigden mede te delen, dat aanvaarding van de financiering
impliceert dat begunstigden akkoord gaan dat hun naam wordt opgenomen in de
gepubliceerde lijst van begunstigden. Afgegeven beschikkingen dienen correct
te worden ondertekend door de leden van de Gedeputeerde Staten gezamenlijk. 
 
 
 Essentieel vereiste 3: Adequate informatie
en strategie om begunstigden te begeleiden
 N.v.t. 
 
 
 Essentieel vereiste 4: Adequate managementverificaties
 • De checklist beoordeling voortgangsrapportages
dient explicieter af te dwingen dat de beoordeling van de subsidiabiliteit
van opgevoerde kosten met voldoende diepgang plaatsvindt en toereikend in
het dossier wordt onderbouwd.
 
 
 
 • De checklist
beoordeling voortgangsrapportages dient af te dwingen dat goedkeuring van
kosten van aanbesteding alleen kan plaatsvinden als beoordeling van het aanbestedingstraject
door de MA heeft plaatsgevonden. 
 
 
 
 • In de checklist dienen criteria te worden opgenomen om te bepalen
of naar aanleiding van de beoordeling wel of niet controle ter plaatse moet
plaatsvinden.
 
 
 Essentieel
vereiste 5: Adequaat controlespoor
 Niet getoetst. 
 
 
 Essentieel vereiste 6: Betrouwbare geautomatiseerde
boekhouding, monitoring en financiële verslaglegging
 • In het kader van het opstellen van een integraal informatie- en
automatiseringsbeleid voor de provincie Gelderland worden bestaande generieke
beheermaatregelen herzien en nieuwe ontwikkeld, echter dit geldt nog niet
of in mindere mate voor aspecten als logische toegangsbeveiliging en continuïteit. 
 
 
 
 • Er is meer
aandacht nodig voor de juiste toekenning van gebruikersrollen en autorisaties
aan medewerkers in relatie tot de vereiste functiescheiding in het subsidieproces
(geautomatiseerd systeem SUM).
 
 
 
 • Er dient invulling te worden gegeven aan de procedures gericht
op back-up en recovery van bestanden teneinde geen onnodige risico’s
te lopen betreffende de continuïteit van de (geautomatiseerde) gegevensverwerking.
 
 
 Essentieel
vereiste 7: Noodzakelijke preventieve en correctieve maatregelen in geval
van tijdens de audit ontdekte systeemfouten
 Niet getoetst.
 
 
 
 Certificeringsautoriteit: Dienst Regelingen
 
 
 
 Essentieel
vereiste 1: Heldere definitie, toewijzing en scheiding van functies binnen
CA
 Niet getoetst. 
 
 
 Essentieel
vereiste 2: Adequaat controlespoor en geautomatiseerd systeem
 
 
 
 Essentieel
vereiste 3: Adequate certificering ter waarborging van betrouwbare en deugdelijke
betaalaanvragen
 Niet getoetst.
 
 
 Essentieel
vereiste 4: Toereikende regelingen voor administreren van terug te vorderen
bedragen en terugvorderingen
 
 
 
 
 Oordeel van de auditautoriteit:
 
 
 Oordeel met beperking
 
 
 
 
 
 EFRO Zuid Operationeel Programma EFRO Zuid-NL 2007–2013
 
 
 
 
 
 
 Essentiële vereisten per autoriteit
 Bevindingen
 
 
 
 
 
 Managementautoriteit: Gedeputeerde Staten Provincie Noord-Brabant
 
 
 
 Essentieel vereiste 1: Heldere definitie, toewijzing
en scheiding van functies tussen en binnen MA en BI’s
 • De MA wordt aanbevolen toe te zien op de werking
van procedures gericht op het beheren van autorisaties en daaraan gekoppelde
identiteiten. 
 
 
 
 • De MA wordt
aanbevolen meer aandacht te besteden aan de goede werking van procedures met
betrekking tot documentmanagement, waarbij vooral adequaat versiebeheer en
eigenaarschap van belang zijn. 
 
 
 
 • Met betrekking
tot het gebruik van interne en externe auditverslagen wordt de MA aanbevolen
om naast het corrigeren van de in die verslagen opgesomde fouten en tekortkomingen,
ook de oorzaken hiervan te analyseren en op basis van deze analyses het beheer-
en controlesysteem te verbeteren.
 
 
 
 • De MA wordt
aanbevolen de Self Assessment Tool van de Commissie volledig in te vullen
en in te zetten bij de monitoring van het beheer- en controlesysteem. 
 
 
 
 • De controller
komt nog onvoldoende toe aan de uitvoering van zijn interne audit taak.
 
 
 
 • Met betrekking tot interne audits ontbraken nog een jaarplanning,
een vastlegging van de uit te voeren werkzaamheden in een controleprogramma
en de vastlegging van de geconstateerde bevindingen op detailniveau. Ook is
het zichtbaar maken van de follow up/bijsturingsacties naar aanleiding van
de resultaten van uitgevoerde interne audits een aandachtspunt. 
 
 
 Essentieel vereiste 2: Adequate procedures voor de
selectie van aanvragen
 • Wat betreft
voorlichtings- en publicatiemaatregelen dient de MA toe te zien op volledige
en tijdige publicatie van de lijst van begunstigden, de namen van de concrete
acties en de daarvoor uitgetrokken bedragen aan overheidsgelden. Ook voldeden
de lay-out van de website van OP Zuid en de daar ter beschikking gestelde
documenten niet aan de technische eisen. 
 
 
 
 • De MA dient
reactietermijnen met betrekking tot bijvoorbeeld ingediende subsidieaanvragen
te bewaken. 
 
 
 
 • De MA dient
ten behoeve van het beoordelen van aanvragen en de subsidiabiliteit van kosten
een aantal criteria aan te scherpen, te operationaliseren in toetsvragen en
vast te leggen in de checklist aanvraag subsidie. Ook dient de controle op
de specifieke voorwaarden van de «bedrijfsgerichte regelingen»
aan deze checklist te worden toegevoegd. 
 
 
 
 • Het begrip
additionaliteit wordt op verschillende wijzen gedefinieerd en is niet geoperationaliseerd
in controleerbare toetspunten. Additionaliteit is geen expliciet onderdeel
van de checklist aanvraag subsidie. De MA dient de motivering, overwegingen
en onderbouwing bij de beoordeling van de additionaliteit van een subsidie-aanvraag
in het projectdossier op te nemen.
 
 
 
 • Bij de beoordeling
van de subsidiabiliteit van kosten dient de MA zichtbaar vast te leggen welke
werkzaamheden zij heeft verricht (incl. het toetsen aan specifieke vereisten
in regelingen) en wat de uitkomsten daarvan zijn. 
 
 
 
 • De MA wordt
aanbevolen in alle gevallen de checklist overheidsopdrachten te gebruiken
als openbare aanbesteding (mogelijk) aan de orde is. 
 
 
 
 • De MA dient
de onderbouwing van de beoordeling van staatssteun (incl. het gebruik maken
van externe deskundigen) expliciet te maken op de checklist aanvraag subsidie
en in het projectdossier op te nemen.
 
 
 
 • De MA dient
te waarborgen dat cofinancieringverklaringen in de projectdossiers aanwezig
moeten zijn. 
 
 
 
 • De MA dient
te waarborgen dat bij inkomstengenererende projecten de uitvoering en uitkomsten
van een toets op de aanvaardbaarheid van de berekende inkomsten worden vastgelegd
in het projectdossier. 
 
 
 
 • Ook de beoordeling
van de operationele, financiële en administratieve capaciteit dient zichtbaar
te worden onderbouwd in de checklist aanvraag subsidie. 
 
 
 
 • De (digitale) projectdossiers waren niet altijd volledig, zodat
adequate dossiervorming een belangrijk aandachtspunt is.
 
 
 Essentieel vereiste 3: Adequate informatie
en strategie om begunstigden te begeleiden
 N.v.t.
 
 
 Essentieel
vereiste 4: Adequate managementverificaties
 Niet
getoetst.
 
 
 Essentieel
vereiste 5: Adequaat controlespoor
 
 
 
 Essentieel
vereiste 6: Betrouwbare geautomatiseerde boekhouding, monitoring en financiële
verslaglegging
 
 
 
 Essentieel
vereiste 7: Noodzakelijke preventieve en correctieve maatregelen in geval
van tijdens de audit ontdekte systeemfouten
 
 
 
 
 Certificeringsautoriteit: Dienst Regelingen
 
 
 
 Essentieel
vereiste 1: Heldere definitie, toewijzing en scheiding van functies binnen
CA
 Niet getoetst.
 
 
 Essentieel
vereiste 2: Adequaat controlespoor en geautomatiseerd systeem
 
 
 
 Essentieel
vereiste 3: Adequate certificering ter waarborging van betrouwbare en deugdelijke
betaalaanvragen
 
 
 
 Essentieel
vereiste 4: Toereikende regelingen voor administreren van terug te vorderen
bedragen en terugvorderingen
 
 
 
 
 Oordeel van de auditautoriteit:
 
 
 Oordeel met beperking
 
 
 
 
 
 EFRO West Operationeel Programma EFRO West-NL 2007–2013
 
 
 
 
 
 
 Essentiële vereisten per autoriteit
 Bevindingen
 
 
 
 
 
 Managementautoriteit: College van Burgemeester en Wethouders Gemeente Rotterdam
 
 
 
 Essentieel vereiste 1: Heldere definitie,
toewijzing en scheiding van functies tussen en binnen MA en BI’s
 • Niet alle BI’s hebben voortgangsrapportages
bij de MA ingediend. • De afwerking van openstaande bevindingen
n.a.v. systeemaudits bij de BI’s is niet altijd zichtbaar. • De
MA heeft nog geen (jaarlijks) controleplan voor de systeemaudits bij de BI’s
en de self-assessment nog niet volledig uitgevoerd.
 
 
 Essentieel vereiste 2: Adequate procedures voor de
selectie van aanvragen
 • De MA leeft
de technische publiciteitsvoorschriften niet altijd even strikt na. Zo hing
de Europese vlag rond 9 mei niet uit bij B&W Rotterdam en is de gepubliceerde
lijst met begunstigden en toegekende subsidies niet geheel juist en volledig. 
 
 
 
 • De doorlooptijden,
ontvangst- en verzenddata en status beoordeling worden onvoldoende zichtbaar
geregistreerd en bewaakt. 
 
 
 
 • Niet alle
(lokale) vereisten zijn opgenomen in de checklist ter beoordeling van de aanvragen
en/of worden getoetst. 
 
 
 
 • Het adviesformulier
met uitkomsten van de beleidsmatige beoordeling bevat niet alle voor EFRO
relevante onderwerpen. Ook zijn de overwegingen niet inzichtelijk gemaakt.
Niet alle aanvragen bevatten voldoende informatie om op duurzaamheid te kunnen
worden getoetst. 
 
 
 
 • De technische
beoordeling van de aanvragen schiet soms tekort als het gaat om de projectbegroting,
categoriseringscodes, aanbestedingen, staatsteun, cofinanciering, verrekenbare
btw, een zichtbare onderbouwing en collegiale toetsing. 
 
 
 
 • Er ontbreken
soms documenten in dossiers. 
 
 
 
 • Niet alle
organisatieonderdelen beschikken over een (actuele) parafenen handtekeningenlijst. 
 
 
 
 • Een aantal
aanvragers is niet tijdig geïnformeerd over het besluit over wel of geen
toekenning EFRO subsidie. 
 
 
 
 • Een aantal aanvragers hebben een voorschotbetaling gekregen, voordat
alle bescheiden door de MA ontvangen waren en/of de beschikking was afgegeven.
Ook kwam het voor dat aanvragers de termijn overschreden voor het toesturen
van de uitvoeringsovereenkomst, zonder dat dit gevolgen had voor de geldigheid
van de subsidiebeschikking.
 
 
 Essentieel vereiste 3: Adequate informatie
en strategie om begunstigden te begeleiden
 • De MA deelt de begunstigde niet altijd alle aanvullende voorwaarden
en verplichtingen mee bij afgifte van de beschikking, m.b.t. cofinanciering,
de-minimis administratie, en de accountantsverklaring bij het eindverslag.
 
 
 Essentieel
vereiste 4: Adequate managementverificaties
 Niet
getoetst.
 
 
 Essentieel
vereiste 5: Adequaat controlespoor
 
 
 
 Essentieel
vereiste 6: Betrouwbare geautomatiseerde boekhouding, monitoring en financiële
verslaglegging
 
 
 
 Essentieel
vereiste 7: Noodzakelijke preventieve en correctieve maatregelen in geval
van tijdens de audit ontdekte systeemfouten
 
 
 
 
 Certificeringsautoriteit: Dienst Regelingen
 
 
 
 Essentieel
vereiste 1: Heldere definitie, toewij- zing en scheiding van functies binnen
CA
 Niet getoetst.
 
 
 Essentieel
vereiste 2: Adequaat controlespoor en geautomatiseerd systeem
 
 
 
 Essentieel
vereiste 3: Adequate certificering ter waarborging van betrouwbare en deugdelijke
betaalaanvragen
 
 
 
 Essentieel
vereiste 4: Toereikende regelingen voor administreren van terug te vorderen
bedragen en terugvorderingen
 
 
 
 
 Oordeel van de auditautoriteit:
 
 
 Oordeel met beperking
 
 
 
 
 
 ESF
 De belangrijkste bevindingen van de auditautoriteit bij de beoordeling
van de ingestelde beheer- en controlesystemen zijn in onderstaande tabel samengevat
weergegeven.
 Operationeel Programma ESF 2007–2013
 
 
 
 
 
 
 Essentiële vereisten per autoriteit
 Bevindingen
 
 
 
 
 
 Managementautoriteit: Agentschap SZW
 
 
 
 Essentieel vereiste 1: Heldere definitie,
toewij- zing en scheiding van functies tussen en binnen MA en BI’s
 • Er is sprake van onvoldoende functiescheiding;
dezelfde personen (relatiebeheerders en consultants) zijn zowel betrokken
bij het proces van subsidieaanvragen en subsidieverlening als bij de eindcontroles
en subsidieafrekening. 
 
 
 
 • Bij het uitvoeren van werkzaamheden bij de onderscheiden stromen
(aanvragen, interimbezoeken en einddeclaraties) ontstaat er druk op de capaciteit
van het Agentschap als geheel. Ondanks het werken met planningen treden er
achterstanden en/of vertragingen in de stromen op.
 
 
 Essentieel vereiste 2: Adequate procedures
voor de selectie van aanvragen
 • De
rankingscriteria van sommige acties kunnen leiden tot het risico dat aanvragers
hun aanvragen fiatteren om deze gehonoreerd te krijgen. Gevolg is tevens dat
er een verhoogd risico optreedt voor onderrealisatie van projecten.
 
 
 Essentieel vereiste 3: Adequate informatie
en strategie om begunstigden te begeleiden.
 • De informatievoorziening met betrekking tot de toepassing van
de (gedetailleerde) subsidiabiliteitsvoorwaarden door de eindbegunstigden
alsmede de hiermee samenhangende administratieve verplichtingen vormen een
doorlopend punt van aandacht. 
 
 
 Essentieel vereiste 4: Adequate managementverificaties
 • Interimcontroles hebben veelal in
te laat stadium plaats. • Er is sprake van substantiële onderrealisatie,
blijkend uit de bedragen in de einddeclaraties ten opzichte van de toekenningsbeschikkingen. 
 
 
 
 • Een deel
van de bedragen van de einddeclaraties is door de MA gecorrigeerd. Door de
omvang van de onderrealisatie en correcties ontstaan extra risico’s.
De extra tijdvakken waartoe door SZW besloten is, hebben geleid tot extra
druk op de capaciteit. Bovendien is er een verhoogd risico op het niet realiseren
van de zogenoemde n+2 termijn. 
 
 
 
 • De voortgang
van afhandeling van ingediende einddeclaraties loopt vertraging op waardoor
met de beschikbare capaciteit de wettelijke termijn vaak niet wordt gehaald. 
 
 
 
 • Recapitulatie van de correcties en overige bevindingen. Het Agentschap
SZW moet analyses plegen van elke geconstateerde fout bij de eindcontrole,
betreft het een incident of heeft de fout een systematisch karakter.
 
 
 Essentieel vereiste 5: Adequaat controlespoor
 • Audittrail niet altijd even goed. Voorbeeld:
niet alle fouten waren overgenomen in eindconclusie 
 
 
 
 • De overzichtelijkheid en volledigheid van de dossiers is voor
verbetering vatbaar. Voorts verdient de volledige invulling van de werkprogramma’s
en handhaving van de eigen standaardiseringstabellen aandacht. Dit geldt ook
voor de interne review van de dossiers, de (concept)beschikkingen
en rapportages, alsmede de zichtbaarheid daarvan. 
 
 
 Essentieel vereiste 6: Betrouwbare geautomatiseerde
boekhouding, monitoring en financiële verslaglegging
 • Met betrekking tot de ICT-systemen behoeft de kwaliteit
van de automatiseringsomgeving en in het bijzonder de general controls verbetering.
Gedoeld wordt op onder meer de uitbestede productiesystemen, de logische toegangsbeveiliging
en de continuïteit. 
 
 
 Essentieel
vereiste 7: Noodzakelijke preventieve en correctieve maatregelen in geval
van tijdens de audit ontdekte systeemfouten
 Niet getoetst.
 
 
 
 Certificeringsautoriteit: Dienst Regelingen
 
 
 
 Essentieel
vereiste 1: Heldere definitie, toewijzing en scheiding van functies binnen
CA
 Niet getoetst. 
 
 
 Essentieel
vereiste 2: Adequaat controlespoor en geautomatiseerd systeem
 
 
 
 Essentieel
vereiste 3: Adequate certificering ter waarborging van betrouwbare en deugdelijke
betaalaanvragen
 
 
 
 Essentieel
vereiste 4: Toereikende regelingen voor administreren van terug te vorderen
bedragen en terugvorderingen
 Niet getoetst
 
 
 
 Oordeel van de auditautoriteit:
 
 
 Goedkeurend oordeel
 
 
 
 
 
 EVF
 De belangrijkste bevindingen van de auditautoriteit bij de beoordeling
van de ingestelde beheer- en controlesystemen zijn in onderstaande tabel samengevat
weergegeven.
 Operationeel Programma EVF 2007–2013
 
 
 
 
 
 
 Essentiële vereisten per autoriteit
 Bevindingen
 
 
 
 
 
 Managementautoriteit: directie AKV
 
 
 
 Essentieel vereiste 1: Heldere definitie,
toewijzing en scheiding van functies tussen en binnen MA en BI’s
 • Reactie van de directie AKV op
rapportages van de DR is bij betreffende DR-mensen niet bekend. 
 
 
 Essentieel vereiste 2: Adequate procedures
voor de selectie van aanvragen
 • Documenten
zijn niet altijd in het dossier teruggevonden, waardoor audittrail onvolledig
was en de beoordeling van m.n. individuele projecten niet kon worden gevolgd. • In
controlememoranda voor nieuwe openstellingen ontbreken de eisen vanuit Europa
gesteld aan het verstrekken van Europese subsidies.
 
 
 Essentieel vereiste 3: Adequate informatie
en strategie om begunstigden te begeleiden
 • Publiciteitsuitingen zoals EU-logo ontbreken op website en officiële
formulieren. • Aan de meeste begunstigden wordt geen informatie
verstrekt dat zij Europese subsidie hebben gekregen en welke verplichtingen
daaruit voortvloeien.
 
 
 Essentieel
vereiste 4: Adequate managementverificaties
 Niet
getoetst.
 
 
 Essentieel
vereiste 5: Adequaat controlespoor
 
 
 
 Essentieel vereiste 6: Betrouwbare geautomatiseerde
boekhouding, monitoring en financiële verslaglegging
 • De integriteit en de vertrouwelijkheid van het EVF-systeem
(RLSS) zijn niet gewaarborgd. • De beheermaatregelen gericht op
proces-, change-, en incidentmanagement, testen en continuïteit van de
door MA, BI en CA gebruikte geautomatiseerde (EVF) systemen zijn niet, of
onvolledig beschreven en/of geïmplementeerd. 
 
 
 Essentieel
vereiste 7: Noodzakelijke preventieve en correctieve maatregelen in geval
van tijdens de audit ontdekte systeemfouten
 Niet getoetst.
 
 
 
 Certificeringsautoriteit: Dienst Regelingen
 
 
 
 Essentieel
vereiste 1: Heldere definitie, toewijzing en scheiding van functies binnen
CA
 Niet getoetst. 
 
 
 Essentieel
vereiste 2: Adequaat controlespoor en geautomatiseerd systeem
 
 
 
 Essentieel
vereiste 3: Adequate certificering ter waarborging van betrouwbare en deugdelijke
betaalaanvragen
 
 
 
 Essentieel
vereiste 4: Toereikende regelingen voor administreren van terug te vorderen
bedragen en terugvorderingen
 
 
 
 
 Oordeel van de auditautoriteit:
 
 
 Goedkeurend oordeel
 
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE 4
 GEBRUIKTE AFKORTINGEN
 
 
 
 
 
 
 Afkorting
 Betekenis
 
 
 
 
 AdF
 Auditdienst van het
ministerie van Financiën
 
 
 AID
 Algemene Inspectiedienst 
 
 
 AKV
 (Directie) Agroketens
en Visserij van het Ministerie van LNV 
 
 
 AO/IC
 (Beschrijving van
de) administratieve organisatie/interne controle 
 
 
 BOW/DR
 Back Office West
van de DR (bemiddelende instantie) 
 
 
 CAD
 Coördinatie Auditbeleid
Departementen (Financiën) 
 
 
 CB
 Coördinerend Bureau
(LNV) 
 
 
 CCU
 Controle Coördinatie
Unit 
 
 
 DAS
 Déclaration
d’assurance (betrouwbaarheidsverklaring
Europese Rekenkamer) 
 
 
 DG
 Directoraat-generaal 
 
 
 DICTU
 Dienst ICT Uitvoering
(LNV) 
 
 
 Ecofin
 Raad van ministers
van Economische Zaken en Financiën 
 
 
 EFRO
 Europees Fonds voor
Regionale Ontwikkeling
 
 
 EG
 Europese Gemeenschap 
 
 
 ELFPO
 Europees Landbouwfonds
voor plattelandsontwikkeling (vanaf 2007) 
 
 
 ELGF
 Europees Landbouw
Garantiefonds (vanaf 2007) 
 
 
 EOGFL
 Europees Oriëntatie-
en Garantiefonds voor de Landbouw 
 
 
 ESF
 Europees Sociaal Fonds
 
 
 EU
 Europese Unie 
 
 
 EVF
 Europees Visserij
Fonds (vanaf 2007) 
 
 
 FEZ
 Directie Financieel-economische
zaken (LNV)
 
 
 GBCS
 Geïntegreerd
beheer- en controlesysteem
 
 
 GLB
 Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid 
 
 
 GLMC
 Goede landbouw- en
milieuconditie 
 
 
 GMO
 Gemeenschappelijke
marktordening
 
 
 HPA
 Hoofdproductschap
Akkerbouw 
 
 
 IAD
 Interne Accountantsdienst
(van de betaalorganen) 
 
 
 ISA
 International Standards
on Auditing 
 
 
 JZ
 Juridische Zaken (LNV)
 
 
 LNV
 (Ministerie van) Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit
 
 
 MARE
 (DG) Maritime Affaires
and Fisheries (Maritieme Zaken en Visserij) 
 
 
 MCS
 Managementcontrolsysteem
 
 
 M&O-beleid
 Beleid
tegen misbruik en oneigenlijk gebruik 
 
 
 OLAF
 Europees bureau voor
fraudebestrijding 
 
 
 OP
 Operationeel programma
 
 
 POP
 Plattelandsontwikkelingsprogramma 
 
 
 PT
 Productschap Tuinbouw 
 
 
 PVE
 Productschappen Vee,
Vlees en Eieren
 
 
 PZ
 Productschap Zuivel
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE 5
 BEGRIPPENLIJST
 Assurance
 Het verschaffen van zekerheid over informatie door een accountant/auditor.
 Audit
 Een systematisch, onafhankelijk en gedocumenteerd proces om de activiteiten
en resultaten van een organisatie te onderzoeken en te evalueren.
 Auditautoriteit
 Instantie die door de lidstaat is aangewezen voor elk operationeel programma
en verantwoordelijk is voor het verifiëren van de goede werking van het
beheer- en controlesysteem. De auditautoriteit is functioneel onafhankelijk
van de managementautoriteit en van de certificeringsautoriteit.
 Audit Committee
 Onder leiding van de secretaris-generaal van een ministerie vindt in deze
commissie – mede aan de hand van AD-rapporten – overleg plaats
over de controle-aangelegenheden binnen het ministerie. De directeur van de
auditdienst en directeur van de Centrale Directie Financieel Economische Zaken
hebben zitting in de commissie.
 Auditdienst
 Accountantsdienst die naast de (wettelijke verplichte) controle van het
(departementale) jaarverslag ook periodiek de bedrijfsvoering en de beleidsvoering
onderzoekt.
 Beheerverslagen
 Een beheerverslag geeft een overzicht van de resultaten (activiteiten
en bevindingen) van een dienst en daarmee wordt verantwoording aan de opdrachtgever
(en toezichthouder) afgelegd.
 Bemiddelende instantie
 Instantie die handelt onder de verantwoordelijkheid van een management-
of certificeringsautoriteit of die namens een dergelijke autoriteit taken
verricht.
 Betrouwbaarheid
 De mate waarin de informatie waarheidsgetrouw is.
 Bestuursraad
 De Bestuursraad is de ambtelijke leiding van het ministerie, die de minister
ondersteunt. De Bestuursraad is verantwoordelijk voor beleidsontwikkeling,
beleidsuitvoering en beheer.
 Betaalorgaan
 Orgaan dat namens de Europese Commissie betalingen verricht.
 Borgingsverklaring
 Een door de directeur van een betaalorgaan ondertekende verklaring waarin
deze verklaart dat:
 – de overgelegde rekeningen naar zijn beste weten een waarheidsgetrouw,
volledig en nauwkeurig beeld geven van de uitgaven en ontvangsten in het bovengenoemde
begrotingsjaar;
 – het systeem een redelijke mate van zekerheid biedt dat de onderliggende
tranacties wettig en regelmatig zijn.
 Certificering
 Het (officieel) verklaren dat iets geldig is of voldoet aan een norm.
 Certificeringsautoriteit
 Instantie die door de lidstaat is aangewezen om uitgavendeclaraties en
betalingsaanvragen te certificeren voordat zij aan de Commissie worden toegezonden.
 Conformiteit
 Het in overeenstemming zijn met de voorschriften (van de Europese Unie).
 Conformiteitsbeoordeling
 Het beoordelen of aan de (voorgeschreven) vereisten (van de Europese Unie)
is voldaan.
 Consolidatiestaat
 Een overzicht van samengevoegde uitgaven/betalingen.
 Convenant
 Een convenant is een schriftelijke overeenkomst tussen partijen, waarin
afspraken zijn vastgelegd voor het bereiken van bepaalde doelen.
 Eindbegunstigde
 De uiteindelijke ontvanger van de subsidie.
 Fasen in administratief organisatorische processen
 1. Opzet: beschrijving en inrichting van het proces;
 2. Bestaan: er is daadwerkelijk een proces met activiteiten aanwezig conform
opzet;
 3. Werking: het proces functioneert de gehele periode conform opzet en
doet waarvoor het is ingesteld.
 Guidance note
 Zie Richtsnoer.
 Managementautoriteit
 Instantie die door de lidstaat is aangewezen om het operationale programma
te beheren.
 Materialiteit
 De mate van onnauwkeurigheid die wordt geaccepteerd.
 Materiële fouten
 Fouten zijn van materieel belang wanneer zij een bepaald aanvaardbaar
geacht percentage te boven gaan.
 Onregelmatigheden
 Elke inbreuk op het Gemeenschapsrecht die bestaat in een handeling of
een nalaten van een marktdeelnemer waardoor de algemene begroting van de Gemeenschappen
of de door de Gemeenschappen beheerde begrotingen worden of zouden kunnen
worden benadeeld, hetzij door de vermindering of het achterwege blijven van
ontvangsten uit de eigen middelen, die rechtstreeks voor rekening
van de Gemeenschappen worden geïnd, hetzij door een onverschuldigde uitgave.
 Onzekerheid
 Indien niet kan worden vastgesteld of bepaalde uitgaven of ontvangsten
rechtmatig zijn of getrouw zijn weergegeven.
 Operationeel Programma
 Document dat door een lidstaat is ingediend en door de Commissie is goedgekeurd,
waarin een ontwikkelingsstrategie wordt uiteengezet die gebaseerd is op een
coherent geheel van prioriteiten, en voor realisatie waarvan een beroep wordt
gedaan op bijstand uit een fonds.
 Plausibiliteitstoets
 Een door de minister van Financiën uitgevoerde beoordeling van de
deelverklaringen en bijbehorende assurancerapporten
om vast te stellen dat de inhoud van deze documenten aannemelijk is.
 Randvoorwaarden
 Randvoorwaarden zijn specifieke eisen op het terrein van volksgezond-heid,
diergezondheid en gezondheid van planten, milieu, dierenwelzijn waaraan een
landbouwer moet voldoen om voor volledige steun in aanmerking te komen.
 Referentieperiode
 Het tijdvak waarover een uitspraak dan wel oordeel wordt gedaan.
 Reperformance
 Het herhalen/overdoen van (bepaalde) controlewerkzaamheden van de accountant.
 Review
 Onderzoek naar de (toereikendheid van de) uitgevoerde accountantscontrole.
 Richtsnoeren
 Richtsnoeren zijn documenten waarin de Commissie nadere instructies geeft
over o.a. erkenning en accountantscontrole.
 Subsidiabiliteit
 Uitgaven die op grond van criteria van de Europese Commissie in aanmerking
komen voor steun uit Europese fondsen.
 Systeemaudit
 Een audit gericht op het systeem als geheel; getoetst wordt of en in welke
mate het systeem aan de gestelde eisen voldoet.
 Third Party Mededeling
 Een Third Party Mededeling is een verklaring van een onafhankelijke (derde)
instantie of de processen in een organisatie voldoen aan vooraf opgestelde
criteria.
 Tolerantiegrens
 Kwantitatieve tolerantiegrenzen geven een financiële grens aan, waarboven
een fout of onzekerheid als belangrijk (materieel) wordt aangemerkt.
 Voorbehoud
 Voorbehoud is een uitzondering op een afgegeven verklaring.
 Vordering
 Een vordering is een juridisch afdwingbaar recht op een geldbedrag van
een derde. Veelal is sprake van teruggave van onverschuldigde betalingen.
 LITERATUUR
 Algemene Rekenkamer (2003). Presteren en functioneren
van het openbaar bestuur. Strategie Algemene Rekenkamer 2004–2009,
december 2003. Den Haag: eigen beheer.
 
 Algemene Rekenkamer (2005). Essentialia van goed openbaar
bestuur, december 2005. Den Haag: Ando.
 
 Algemene Rekenkamer (2006). Brief aan de minister van
Financiën, 14 november 2006, kenmerk 6 006 396
R/S. Den Haag: eigen beheer.
 
 Algemene Rekenkamer (2007). Rapport bij de Nederlandse
EU-lidstaatverklaring 2006, Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007,
31 095, nrs. 1–2, Den Haag: Sdu.
 
 Algemene Rekenkamer (2008). Rapport bij de Nederlandse
EU-lidstaatverklaring 2007, Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
31 335, nr. 6. Mededeling, 21 mei 2008, rapport ter inzage
gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer der Staten-Generaal.
 
 Algemene Rekenkamer (2009). Rapport bij de Nederlandse
EU-lidstaatverklaring 2008, Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
31 940, nrs. 1–2, Den Haag: Sdu.
 
 Auditdienst LNV (2010a). Rapport inzake de certificerende
audit van de Dienst Landelijk Gebied over het ELFPO-begrotingsjaar 2009. 28 januari 2010. Den Haag.
 
 Auditdienst LNV (2010b). Rapport inzake de certificerende
audit van de Dienst Regelingen over het ELGF-begrotingsjaar 2009.
28 januari 2010. Den Haag.
 
 
 
 
 Consolidatiestaten zijn verantwoordingsdocumenten waarin de gerealiseerde
uitgaven en ontvangsten per EU-fonds zijn weergegeven.
 
 
 De door de Minister van Financiën ondertekende EU-lidstaatverklaring
2009 is opgenomen in bijlage 1 van deel II van dit rapport.
 
 
 MCS: management control systeem.
 
 
 Consolidated Statement on the use of EU funds in UK for the year ended
31 March 2008.
 
 
 Voor dit jaar geldt op basis van de Europese verordeningen dat voor de
structuurfondsen op 31 december 2009 het controleverslag en oordeel is
afgegeven dat betrekking heeft op het kalenderjaar 2008. De verordening spreekt
van referentieperiode (dit jaar dus kalenderjaar 2008) en auditperiode 1-7-2008
t/m 30-6-2009. Deze systematiek geldt ook voor de komende jaren. Dit betekent
dat de lidstaatverklaring in feite een uitspraak doet over t-2 (dit jaar in
2010 dus een uitspraak over 2008).
 
 
 De Annual Summary is een verplichte samenvatting
voor de Europese fondsen in gedeeld beheer. Het betreft een verantwoording
over de financiële transacties, het beheer en de controle en geeft inzicht
in de uitkomsten van door de auditautoriteiten uitgevoerde audits.
 
 
 Het Ministerie van Financiën heeft laten weten dat de afdrachten
aan de Europese Unie geen deel gaan uitmaken van de jaarlijkse lidstaatverklaring.
 
 
 Hoewel er al wel projecten worden gefinancierd, zijn er nog geen uitgaven
bij de Europese Commissie gedeclareerd in de periode waarop de huidige deelverklaringen
betrekking hebben.
 
 
 Deze € 107 miljoen is naar de stand van oktober 2009.
 
 
 De ISA’s zijn in Nederland door het Koninklijk NIVRA vastgelegd
in de «Controle- en overige standaarden» (COS).
 
 
 Deze uitgangspunten zijn vastgelegd in onze strategie 2004–2009
(Algemene Rekenkamer, 2003) en nader uitgewerkt in hoofdnormen («essentialia»)
voor goed openbaar bestuur (Algemene Rekenkamer, 2005).
 
 
 De Europese Commissie heeft in de bijlage bij Richtsnoer nr. 3 –
Strategie voor de accountantsverklaring (EC, 2007) – aangegeven dat
bij de steekproefomvang een materialiteitsgrens van 2% gehanteerd moet
worden per populatie. Richtsnoeren zijn documenten waarin de Commissie nadere
instructies geeft over erkenning, accountantscontrole, informatiebeveiliging,
enzovoort.
 
 
 Voor de structuurfondsen en migratiefondsen is dit jaar alleen een review
uitgevoerd op (1) de werkzaamheden van de auditor die binnen de scope vielen
(opzet en slechts deel van processen voor wat betreft het functioneren van
de systemen) en (2) de totstandkoming van de assurancerapporten bij de deelverklaringen.
 
 
 De Dienst Regelingen is behalve betaalorgaan ook «delegated body»
van het betaalorgaan Dienst Landelijk Gebied.
 
 
 Het bedrijf GeoRas voert controles uit op landbouwsubsidieaanvragen door
middel van teledetectie. Met ingang van 2010 is dit overgegaan naar NEO.
 
 
 Voor de leesbaarheid rekenen wij het EVF tot de structuurfondsen, hoewel
strikt genomen alleen EFRO en ESF tot de structuurfondsen behoren.
 
 
 Instantie die door de lidstaat is aangewezen om het operationale programma
te beheren.
 
 
 De bemiddelende instanties zijn de colleges van B&W van Amsterdam,
Den Haag en Utrecht.
 
 
 Instantie die door de lidstaat is aangewezen om uitgavendeclaraties en
betalingsaanvragen te certificeren voordat zij aan de Commissie worden toegezonden.
Certificeren is officieel verklaren dat iets geldig is of voldoet aan de norm.
 
 
 Dit zijn door de Europese Commissie aanbevolen criteria voor de weging
van aandachtspunten/tekortkomingen voor de door de betaalorganen af te geven
borgingsverklaringen.
 
 
 Het orgaan is per 1 juli 1994 door de Commissie opgericht, bestaat
uit 5 onafhankelijke leden en heeft tot taak de standpunten van de Commissie
en een lidstaat nader tot elkaar te brengen indien deze uiteenlopen. Het bemiddelt
bij financiële geschillen tussen lidstaten en EC. Adviezen van het bemiddelingsorgaan
zijn niet bindend.
 
 
 De stadia zijn: onderzoek loopt nog, brief met onderzoeksbevindingen van
de Europese Commissie, hoor- en wederhoor, artikel 11 brief van de Europese
Commissie, met aankondiging van het besluit tot een financiële correctie,
Bemiddelingsorgaan is ingeschakeld, Syntheseverslag, definitieve beschikking
van EC en beroep bij het Europees Hof van Justitie.
 
 
 Een «third party»-mededeling behelst een oordeel van een onafhankelijke
auditor bij de opzet en/of werking van een proces of systeem.
 
 
 Verslag op grond van artikel 9 van Verordening (EG) 485/2009. De Douane
stelt geen separaat verslag op over de administratieve nacontroles. Binnen
de AID is het de controlecoördinatie-unit die over alle administratieve
nacontroles rapporteert, dus ook over de controles die de Douane uitvoert.
 
 
 Zo moet onder meer worden voldaan aan Richtlijn 91/676/EEG over de bescherming
van water tegen nitraten uit agrarische bronnen (Nitraatrichtlijn) en Richtlijn
92/43/EEG over de instandhouding van natuurlijke habitats en de wilde flora
en fauna (Habitatrichtlijn). Zie Bijlage III van Verordening (EG) nr. 1782/2003.
Zie ook Staatscourant 19 december 2007, nr. 246/pag. 10, Wijziging
Regeling GLB-inkomenssteun 2006 (LNV, 2007) en Beleidsregels normenkader randvoorwaarden
GLB (LNV, 2006).
 
 
 Additionaliteit houdt in dat de financiële steun uit de EU structuurfondsen
ter aanvulling dient (cofinanciering) en niet ter volledige vervanging van
de nationale structurele investeringen in de regio’s die onder de convergentiedoelstelling
vallen.
 
 
 De deelverklaring ESF is officieel «deelverklaring 2008» getiteld,
omdat de deelverklaring een uitspraak over het boekjaar 2008 bevat. Aangezien
de nationale verklaring echter «nationale verklaring 2009» is
getiteld, spreken wij hier over de deelverklaring 2009.
 
 
 De referentieperiode is het kalenderjaar t-2, terwijl de auditperiode
de periode 1 juli t-2 tot en met 30 juni t-1 is. Deze termijnen
zijn inherent aan de Europese voorschriften.
 
 
 De uitspraak die in de deelverklaring wordt gedaan over bestaan en werking
van de beheer- en controlesystemen betreft niet de certificeringsautoriteit.
 
 
 Bij het Europees Visserijfonds (zie hoofdstuk 6), waarbij eveneens een
goedkeurend oordeel bij een score 2 is gegeven, en waar deze score 2 –
in tegenstelling tot bij het ESF – expliciet is genoemd in het jaarlijkse
controleverslag en het jaarlijkse oordeel, is gebleken dat de Commissie vooralsnog
bezwaar maakt tegen een goedkeurend oordeel bij een score 2 en aangeeft dat
een oordeel met beperking op zijn plaats is. Ten tijde van de afronding van
dit rapport is de uiteindelijke uitkomst van de correspondentie tussen Commissie
en auditautoriteit nog niet bekend.
 
 
 Richtsnoeren («guidance notes») van de Commissie zijn formeel
niet bindend, maar wel zwaarwegend richtinggevend.
 
 
 De Directie Visserij is medio 2009 na een reorganisatie opgegaan in een
grotere Directie Agroketens en Visserij.
 
 
 Richtsnoeren («guidance notes») van de Commissie zijn formeel
niet bindend, maar wel zwaarwegend richtinggevend.
 
 
 Bovendien is het onderzoek bij de managementautoriteit en de bemiddelende
instantie uitgevoerd met een beperkte reikwijdte (niet alle essentiële
vereisten zijn getoetst), hetgeen volgens het genoemde richtsnoer van de Commissie
tot een «qualified opinion» zou moeten leiden.
 
 
 Dit betreft de voorschriften voor de beschrijving van de opzet van de
systemen en de werking van de systemen zoals genoemd in de artikelen 24 tot
en met 30 van Beschikking 573/2007/EG van 23 mei 2007 van het Europees
Parlement en van de Raad, de artikelen 26 tot en met 32 van Beschikking 574/2007/EG
van 23 mei 2007 van het Europees Parlement en de Raad en de artikelen
24 tot en met 30 van Beschikking 575/2007/EG van 23 mei 2007 van het
Europees Parlement en de Raad en alle overige informatie.
 
 
 Dit betreffen de voorschriften inzake de beschrijving van de opzet van
de systemen en de werking van de systemen zoals genoemd in de artikelen 22
tot en met 28 van Beschikking 2007/435/EG van 25 juni 2007 van de Raad
en alle overige informatie.
 
 
 Vergelijkbaar met managementautoriteit bij de structuurfondsen.
 
 
 In Nederland worden geen bevoegdheden gegeven aan organisaties, maar aan
functionarissen.
 
 
 Er was slechts één verschil tussen deze twee rapporten;
dit betrof de datum van indiening van het MCS bij de EC. Voor de onder Justitie
vallende fondsen was de indiening op 25 februari 2009; voor het onder
WWI/VROM vallende fonds betrof dit 3 maart 2009.