Veegwet Wet inkomstenbelasting 2001; Brief staatssecretaris
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20012002-27466, nr. 287a

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

05-04-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

27466 nr. 287a

29-03-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamRapportage naar aanleiding van de motie Rensema c.s.De fiscale behandeling van boekwinsten die zijn behaald
door de schoenlappende ondernemer en zijn terbeschikkingstellende collega1. InleidingTekst van de motieAanleiding voor de motieOpbouw van de rapportage2. Inflatieneutraliteit3. Behandeling van boekwinsten na stelselwijzigingStaking en winst uit ondernemingStaking en resultaat uit overige werkzaamheden4. De afschaffing van de bijzondere tarieven5. Mogelijkheden tot matiging van het tarief onder de
Wet IB 2001Tien jaar renteloos uitstel van betalingMiddelingsregelingBedingen van een stakingslijfrenteVerruiming van de doorschuiffaciliteitenAdditionele maatregel ten aanzien van terbeschikkingstellers6. Analyse van effect stelselwijziging6.1 Effecten stelselwijzing voor stakende IB-ondernemersTabel 1 Stakende ondernemers in de praktijk in de leeftijdcategorie
55–64 jaar (1997) 6.1.1 Staking bij levenTabel 2 Effect stelselherziening op heffing over stakingswinst
bij leven zonder aankoop stakingslijfrente. Uitgangspunten: stakende ondernemer
is in het kalenderjaar 2001 55 jaar of ouder en heeft in het jaar van staking
behoudens de stakingswinst een overig inkomen van € 25 000,
de daarop volgende jaren 70% hiervan (= €17 500) Tabel 3 Effect van belastingherziening op heffing over
stakingswinst in het geval van staken bij leven met gebruikmaking van aankoop
van een lijfrente als pensioenvoorziening. Overige uitgangspunten zie tabel
2. 6.1.2 Staking door overlijdenTabel 4 Effect stelselherziening op heffing over stakingswinst
bij overlijden zonder aankoop stakingslijfrente met gebruikmaking van de faciliteit
waarbij 10 jaar renteloos uitstel van betaling wordt verkregen. Tabel 5 Effect van belastingherziening op heffing over
stakingswinst in het geval van staken bij overlijden met gebruikmaking van
aankoop van een lijfrente. Overige uitgangspunten zie tabel 2. 6.2 Beëindiging van de terbeschikkingstelling van
een vermogensbestanddeel6.2.1 Beëindiging van de terbeschikkingstelling bij
levenTabel 6 Belastingheffing bij beeindiging van de terbeschikkingstelling
bij leven na de stelselherziening. 6.2.2 Beëindiging van de terbeschikkingstelling door
overlijden van de belastingplichtigeTabel 7 Effect uitbreiding uitstel van betaling 7. Conclusie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27466Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 60 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 466Wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001, de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting
2001 en enige andere belastingwetten c.a. (Veegwet Wet inkomstenbelasting
2001)nr. 287aBRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËNAan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 29 maart 2002Hierbij bied ik u aan de toegezegde rapportage naar aanleiding van de
motie Rensema c.s. (Kamerstukken I, vergaderjaar 2000–2001, 27 466,
nr. 132d).In deze motie wordt verzocht om een onderzoek naar de problematiek van
progressieve belastingheffing over de inflatoire component in boekwinsten.
In de rapportage komen kort samengevat drie onderwerpen naar voren; de behandeling
van inflatie in de Nederlandse belastingheffing, de afschaffing van de bijzondere
tarieven als onderdeel van de Belastingherziening 2001 en de in de Wet IB
2001 verankerde faciliteiten die het mogelijk maken ondanks de afschaffing
van de bijzondere tarieven het progressieve tarief in box I te matigen.Deze analyse heeft mij tot de conclusie gebracht dat op een onderdeel
een nader evenwicht gevonden kan worden, namelijk in het geval het genieten
van belastbaar resultaat uit overige werkzaamheden wordt beëindigd door
het overlijden van de belastingplichtige zelf. In een dergelijke situatie
is geen mogelijkheid voorhanden de druk van het progressieve tarief te matigen,
bovendien zal veelal sprake zijn van cumulatie van de heffing van inkomstenbelasting
en successierecht. Als gevolg van voornoemde cumulatie is als onderdeel van
het Belastingplan 2002 IV voor ondernemers en medegerechtigden een faciliteit
in de Invorderingswet 1990 opgenomen waardoor de effectieve druk van het progressieve
tarief aanzienlijk wordt gematigd.Naar aanleiding van deze geconstateerde onevenwichtigheid ben ik voornemens
een wetsvoorstel aanhangig te maken waarin zal worden voorgesteld de werking
van deze faciliteit uit te breiden als gevolg waarvan resultaatgenieters ook
op verzoek 10 jaar renteloos uitstel van betaling kunnen verkrijgen in overlijdenssituaties.De Staatssecretaris van Financiën,W. J. Bos Rapportage naar aanleiding van de motie Rensema c.s.De fiscale behandeling van boekwinsten die zijn behaald
door de schoenlappende ondernemer en zijn terbeschikkingstellende collega1. InleidingDe motie Rensema c.s. (Kamerstukken I, vergaderjaar 2000–2001, 27 466,
nr. 132d) die in deze rapportage centraal zal staan, is een vervolg op
de eerste motie Rensema c.s. (Kamerstukken I, vergaderjaar 1999–2000,
26 727 en 26 728, nr. 202d) waarin een algehele heroverweging
werd gevraagd van de (toentertijd zo genoemde) meesleep- en meetrekregelingen.
Deze heroverweging, opgenomen in de memorie van toelichting bij de Veegwet
Wet IB 2001, heeft geleid tot een verdere verfijning en stroomlijning van
de terbeschikkingstellingsregeling. De heroverweging leidde in concreto tot
het beperken van de familiegroep tot de partner van belastingplichtige en
hun minderjarige kinderen, de introductie van een ruimere familiekring waarin
belastingarbitrage wordt bestreden indien de terbeschikkingstelling maatschappelijk
ongebruikelijk is en het laten vervallen van de duurzaam gescheiden levende
echtgenoot als verbonden persoon. Het resultaat van deze wijzigingen, die
zijn terug te voeren op de eerste motie Rensema c.s., werd als bevredigend
beschouwd.De tweede motie Rensema c.s. is aangenomen ten tijde van de Eerste Kamer-behandeling
van de Veegwet Wet IB 2001. Centraal in de tweede motie staat de behandeling
van gerealiseerde boekwinsten door ondernemers. Tijdens de parlementaire behandeling
is in deze context veelal gerefereerd aan het voorbeeld van een schoenlapper,
èn aan belastingplichtigen die de terbeschikkingstelling van een onroerende
zaak beëindigen.Tekst van de motie«De Kamer, gehoord de beraadslaging; overwegende, dat met betrekking
tot de belastingheffing van de IB-ondernemer en de terbeschikkingstellingsregeling
voor de ondernemer met een BV een belastingheffing naar het volle progressieve
tarief over de waardestijging van onroerende zaken voor een beperkte groep
belastingplichtigen niet past in het nieuwe systeem van heffing onder meer
in verband met het inflatoire karakter van deze waardestijging; verzoekt de
regering om deze problematiek te onderzoeken en binnen redelijke termijn te
rapporteren aan de Staten-Generaal, en gaat over tot de orde van de dag».Aanleiding voor de motieDe motie is, zoals hiervoor aangegeven, in historische zin terug te voeren
op de terbeschikkingstellingsregeling. Door de invoering van deze regeling
worden belastingplichtigen die een vermogensbestanddeel ter beschikking stellen
aan de eigen vennootschap of aan de onderneming, werkzaamheid of vennootschap
van een met de belastingplichtige verbonden persoon belast in box I. Het ter
beschikking stellen van vermogensbestanddelen behoort derhalve tot de grondslag
van het belastbaar resultaat uit overige werkzaamheden, en vormt in die hoedanigheid
een onderdeel van het reeds genoemde belastbaar inkomen uit werk en woning
(box I). Het belastbaar resultaat van deze zogenoemde resultaatgenieters wordt
ingevolge artikel 3.95 Wet IB 2001 (deels) bepaald conform het regime dat
geldt voor de belastbare winst uit onderneming. Hierdoor worden behaalde vermogenswinsten
belast tegen het progressieve tarief in box I; voor resultaatgenieters is
dit in de meeste gevallen een nieuw fenomeen, voor IB-ondernemers
die hun onderneming staken bestond dit al onder de Wet op de Inkomstenbelasting
1964.Opbouw van de rapportageDe rapportage behandelt grosso modo drie onderdelen, te weten inflatie-neutraliteit
en belastingheffing in Nederland, de afschaffing van de bijzondere tarieven
en de mogelijkheid om ondanks de afschaffing van de bijzondere tarieven door
overige in het systeem verankerde regelingen de druk op stakingswinsten te
mitigeren.De problematiek waarvoor in de motie aandacht wordt gevraagd, doet zich
niet alleen voor in het kader van de terbeschikkingstellingsregeling of in
het kader van de te belasten stakingswinst maar de problematiek is veel ruimer.
Het kernvraagstuk in de motie ligt dan ook niet zo zeer in de wijze van belastingheffing
voor een specifieke groep maar focust zich primair op de vraag welk stelsel
in Nederland moet worden toegepast; een nominalistisch stelsel waarin geen
rekening wordt gehouden met inflatie of een substantialistisch waarin wel
rekening wordt gehouden met inflatie. Een onderdeel van de behaalde vermogenswinsten
zal namelijk zonder enige twijfel zijn veroorzaakt door de inflatie die zich
heeft voor-gedaan gedurende de bezitsperiode.In samenhang met het voorgaande ligt er ook de relatie met de afschaf-fing
van de bijzondere tarieven bij de invoering van de Wet IB 2001. Immers, boekwinsten
behaald in geval van staking van de onderneming werden onder de Wet op de
Inkomstenbelasting 1964 tegen een lager percentage belast dan het progressieve
tabeltarief. Tevens had de stakende ondernemer recht op andere stakingsfaciliteiten,
waaronder de stakingswinstvrijstelling en de mogelijkheid (een deel van de)
stakingswinst om te zetten in een lijfrente; de Wet IB 2001 brengt inzake
deze twee faciliteiten weliswaar beperkingen aan maar zij blijven in essentie
bestaan. Als gevolg van de aanwezigheid van de bijzondere tarieven in de Wet
op de Inkomstenbelasting 1964 werd de discussie omtrent het ontbreken van
een inflatiecorrectie, behoudens na het verschijnen van het rapport van de
commissie Hofstra, niet zo heftig gevoerd; of beter gezegd deze discussie
ontbrak wel haast in zijn geheel. Daarom zal in dit rapport worden bezien
of het afschaffen van de bijzondere tarieven (gecombineerd met het in Nederland
geldende nominalistische stelsel) heeft geleid tot een essentieel gewijzigde
positie van de IB-ondernemers.In het verlengde hiervan zal ingegaan worden op de mogelijkheden om ondanks
de afschaffing van de bijzondere tarieven met behulp van de in de Wet IB 2001
verankerde regelingen de tarieven te matigen. Het voorgaande zal worden bekeken
in vier voor deze rapportage relevante gevallen, te weten in het kader van:1) staking van de onderneming bij leven;2) staking van de onderneming door het overlijden van de IB-onder-nemer;3) het beëindigen van een terbeschikkingstelling van een vermogensbestanddeel
bij leven;4) het beëindigen van een terbeschikkingstelling van een vermogensbestanddeel
door overlijden van de ter beschikking stellende belastingplichtige.2. InflatieneutraliteitHet verschil tussen het nominalistische en het substantialistische stelsel
van fiscale winstbepaling komt in de kern neer op de behandeling van de invloed
van inflatie op de winst. Een nominalistisch stelsel belast de gehele
als winst genoten euro, ongeacht het karakter van de winst. Verandering in
geldwaarde wordt buiten beschouwing gelaten, de absolute omvang van de winst
wordt belast; de zogenoemde gulden is gulden benadering of beter nu: de euro
is euro benadering. Een substantialistisch stelsel belast enkel de reële
stijging die gerealiseerd wordt in de vorm van winst; de gerealiseerde winst
wordt gecorrigeerd voor de waardeverandering van het geld. Op deze manier
komt de reële toename in vermogen naar voren.In Nederland wordt uitgegaan van een nominalistisch winstbegrip, met de
inflatiecomponent van boekwinsten wordt dus (in beginsel) geen rekening gehouden.Eind jaren zeventig van de vorige eeuw is een uitgebreide analyse uitgevoerd
omtrent het wel of niet invoeren van een integrale inflatieneutrale heffing.
Het nominalistische stelsel zoals dat toentertijd gold (en nu nog steeds geldt)
is onder leiding van wijlen prof. mr. H.J. Hofstra nader onderzocht. Het onderzoek
resulteerde in het in 1978 gepubliceerde rapport «Inflatieneutrale belastingheffing»
dat voorstellen bevatte om te komen tot een integrale inflatieneutrale belasting
(Kamerstukken II, vergaderjaar 1977–1978, 14 932, nr. 1).Het rapport-Hofstra heeft geleid tot een uitvoerige discussie zonder tot
een onomstreden oplossing voor het inflatievraagstuk te kunnen komen, hetgeen
de complexiteit van het onderwerp nogmaals aangeeft. Als gevolg hiervan zijn
de in het rapport gedane voorstellen dan ook niet ten uitvoer gebracht.Als niet principiële oplossing is toentertijd gekozen voor invoering
van een voorraad- en vermogensaftrek in de winstsfeer en een rente- en dividendvrijstelling
in de privé-sfeer. De eerstbedoelde regelingen in de winstsfeer zijn
met het sterk afnemen van de inflatie in de jaren 80 van de vorige eeuw al
weer enkele jaren van het toneel verdwenen. De rente- en dividendvrijstelling
in de privé-sfeer zijn in box IIIomgezet in het heffingsvrije vermogen.
Wel dient vermeld te worden dat de rente- en dividendvrijstelling (en ook
het heffingvrije vermogen) veelal het karakter van doelmatigheid hebben verkregen,
op deze manier werden (en worden) immers kleine ontvangsten (nu vermogens)
buiten de heffing gelaten. Bovendien bestond reeds voor het verschijnen van
het rapport-Hofstra al een regeling in de Wet op de Inkomstenbelasting 1964
die voorzag in een indexering van bepaalde geldbedragen in wet. Soortgelijke
bepalingen zijn nog steeds te vinden in de Wet IB 2001, te weten in afdeling
10.1. Zo worden bijvoorbeeld ieder jaar de tariefschijven aangepast, genoemde
geldbedragen met betrekking tot ondernemersfaciliteiten alsmede de vrijstelling
in box III geïndexeerd.Het Nederlandse stelsel, dat in wezen nominalistisch van aard is, bevat,
zoals nog zal worden aangegeven, substantialistische elementen die beogen
de inflatie-invloeden enigszins te corrigeren. Daarnaast bestonden onder de
Wet op de Inkomstenbelasting 1964 nog de bijzondere tarieven die ook als tegemoetkoming
werden beschouwd. Immers door de lagere tarieven werd belastingheffing over
het door de inflatie veroorzaakte deel van de winst niet als bezwaarlijk ervaren.
De invloed van inflatie werd wellicht gemitigeerd door de bijzondere tarieven
maar dat doet niets af aan het onbeantwoord blijven van de meer principiële
vraag of tot een inflatieneutrale heffing moet worden gekomen; men bleef onder
de Wet op de Inkomstenbelasting 1964 evenals onder de werking van het huidige
stelsel het antwoord schuldig. Ten tijde van de behandeling van de Veegwet
Wet IB 2001 is hieraan reeds gerefereerd. Het is een breed gedragen mening
dat een substantialistisch stelsel weliswaar een theoretisch ideaal
is maar in de praktijk welhaast onbereikbaar, vandaar dat de discussie die
ontstond na het verschijnen van het rapport Hofstra niet nogmaals zal worden
overgedaan. Tijdens de Eerste-Kamerbehan-deling van het Belastingplan 2002
(deel IV) is dan ook niet zozeer aangesloten bij deze discussie maar is enkel
malen aandacht gevraagd voor de afschaffing van de bijzondere tarieven, waarvan
een neutraliserend effect op de inflatiecomponent in boekwinsten uitging.3. Behandeling van boekwinsten na stelselwijzigingHierna zal worden ingegaan op de afschaffing van de bijzondere tarieven
en de daarmee gepaard gaande nieuwe dan wel verfijndere regelingen in geval
van staking van de onderneming. Allereerst zullen echter achtereenvolgens
de situaties beschreven worden die relevant zijn voor deze rapportage en waarvoor
onder de Wet op de Inkomstenbelasting 1964 de bijzondere tarieven golden.
Te weten het hoog bijzondere tarief in geval van staking bij leven en het
laag bijzondere tarief in geval van staking bij overlijden.Staking en winst uit ondernemingDe vermogenswinst behaald met een tot het ondernemingsvermogen van de
IB-ondernemer behorende onroerende zaak was en is belast als winst uit onderneming
tegen het tabeltarief. Indien een boekwinst werd behaald bij staking van de
onderneming dan was de behaalde stakingswinst onder de Wet op de Inkomstenbelasting
1964 belast tegen het bijzondere tarief. Was de staking het gevolg van overlijden
dan betrof het percentage 20, in alle andere gevallen betrof het percentage
sinds 1990 45; bovendien werd een deel van de stakingswinst, tot een maximum
van het equivalent van f 20 000 per onderneming, vrijgesteld. Dit
bedrag werd in bepaalde gevallen verhoogd tot f 45 000.Na invoering van de Wet IB 2001 is de afrekening over vermogenswinsten
(ook als gevolg van staking) hetzelfde gebleven als onder de oude inkomstenbelasting.
Het verschil met de oude regeling is dat de bijzondere tarieven zijn komen
te vervallen; bovendien wordt de stakingswinstvrijstelling (na 1 januari 2001
de stakingsvrijstelling genoemd) in vijf jaren afgebouwd van maximaal € 20 420
naar € 3 630 per ondernemer. Bovendien is vanaf 1 januari
2001 het karakter van de vrijstelling gewijzigd. In plaats van een objectieve
vrijstelling is thans sprake van een subjectieve vrijstelling, met andere
woorden de stakingsaftrek wordt berekend per ondernemer (het subject van heffing)
in plaats van onderneming (het object van heffing). De mogelijkheid om (een
deel van de) stakingswinst om te zetten in een lijfrente bestond reeds onder
de Wet op de Inkomstenbelasting 1964 en is gehandhaafd in de Wet IB 2001.Volledigheidshalve wordt, gezien de tekst van de motie, hier ook kort
ingegaan op de gevolgen van het beëindigen van een terbeschikkingstelling
van een vermogensbestanddeel, al dan niet als gevolg van overlijden.Staking en resultaat uit overige werkzaamhedenOnder de Wet op de Inkomstenbelasting 1964 bestond het resultaat uit overige
werkzaamheden niet als zodanig. Het hebben van een onroerende zaak die werd
verhuurd aan de eigen vennootschap of vennootschap of onderneming van een
met de belastingplichtige verbonden persoon leverde slechts een belastbaar
feit op voor zover het vruchten van de bron betrof (huurpenningen), een vermogenswinst
die werd behaald was in beginsel onbelast. Met andere woorden, onder de Wet
op de Inkomstenbelasting 1964 werden enkel de zuivere inkomsten belast. Na invoering van het resultaat uit overige werkzaamheden waarvan het ter
beschikking stellen van vermogensbestanddelen een onderdeel vormt, is het
een en ander veranderd. De behandeling van inkomsten die voortkomen uit het
ter beschikking gestelde vermogensbestanddeel is, wat onroerende zaken betreft,
onder de Wet IB 2001 niet anders, maar gerealiseerde vermogenswinsten worden
vanaf 1 januari 2001 wel belast. Het belasten van vermogenswinsten is
een gevolg van de koppeling die gemaakt wordt met de winstbepaling, immers
op basis van artikel 3.95 Wet IB 2001 wordt het resultaat bepaald aan de hand
van de bepalingen van het winstregime. Wordt de vermogenswinst die de resultaatgenieter
als gevolg van het beëindigen van de terbeschikkingstelling van een vermogensbestanddeel
na 1 januari 2001 realiseert in zijn geheel belast; met andere woorden ook
de waardeaangroei die betrekking heeft op de periode gelegen voor invoering
van de terbeschikkingstellingsregeling? Voorgaande vraag dient ontkennend
beantwoord te worden, immers op grond van het overgangsrecht wordt alleen
de waardeaangroei na 1 januari 2001, de datum van invoering van het resultaat
uit overige werkzaamheden, in de heffing betrokken Overigens bestaan, zoals
later in deze rapportage zal blijken, ook voor deze situaties onder de Wet
IB 2001 nog enkele mogelijkheden het progressieve tarief te mitigeren.De verandering met betrekking tot de ondernemer («de schoenlapper»
uit de parlementaire behandeling) die als gevolg van staking van zijn onderneming
een vermogenswinst op de tot het ondernemingsvermogen behorende onroerende
zaak behaalt, zit op het eerste gezicht hoofdzakelijk in de afschaffing van
de bijzondere tarieven. Na 1 januari 2001 wordt iedere vorm van stakingswinst
tegen het tabeltarief van maximaal 52% belast.4. De afschaffing van de bijzondere tarievenTijdens de parlementaire behandeling van de Wet Inkomstenbelasting 2001
is verscheidene malen ingegaan op de afschaffing van de bijzondere tarieven1. De bijzondere tarieven in de Wet op de Inkomstenbelasting
1964 waren oorspronkelijk ingevoerd om de progressie te matigen ingeval het
inkomen weliswaar technisch aan een bepaald kalenderjaar wordt toegerekend
maar in wezen op meer dan één jaar betrekking had. Dit argument
heeft door de verlaging over de gehele linie van de tarieven in de inkomstenbelasting
aan kracht ingeboet, immers het maximale tarief voor box I bedraagt 52% terwijl
het hoog bijzondere tarief 45% bedroeg. In samenhang met de eerder genoemde
tariefsverlaging, de geleidelijke afbouw van de stakingsaftrek2 en met het oog op de (later te noemen) verruiming van de ondernemersfaciliteiten
uit de Wet Ondernemerspakket 2001 leidt het voorgaande voor gevallen van staking
bij leven tot een zeker evenwicht. Te meer daar met de afschaffing van de
bijzondere tarieven een duidelijke vereenvoudiging wordt bereikt, hetgeen
spoort met de initiële doelstelling die ten grondslag ligt aan de vereenvoudi-gingsgedachte
van de belastingherziening.Omtrent de afschaffing van het laag bijzondere tarief zijn echter door
verscheidene fracties in beide Kamers kanttekeningen geplaatst, immers het
lage bijzondere tarief was mede ingegeven door de wens de cumulatie van het
successierecht en de inkomstenbelasting te verzachten. Gedurende de parlementaire
behandeling werd de nadruk met name gelegd op de afschaffing van het lage
bijzondere tarief, hierover werd echter wel opgemerkt dat wanneer uit het
rapport van de werkgroep Moltmaker bleek dat de cumulatie van successieheffing
en inkomstenbelasting alsnog als knelpunt naar voren zou komen een tegemoetkoming
op zijn plaats zou zijn. Het kabinet constateerde een dergelijk knelpunt en
heeft als onderdeel van het Belastingplan 2002 (deel IV) tegemoetkomingen
opgenomen in zowel de Successiewet 1956 als de Invorderingswet 1990.De afschaffing van de bijzondere tarieven dient naast de vereenvoudiging
en de verlaging van de tarieven in de Wet IB 2001 ook te worden bezien in
het licht van het feit dat de budgettaire besparing van f 300 mln aange-wend
is voor faciliteiten voor ondernemers die deel uitmaken van het Ondernemerspakket
2001. De maatregelen uit het Ondernemerspakket 2001 zijn vooral gericht op
de versterking en continuering van het onder-nemerschap. De focus in de Wet
IB 2001 ligt derhalve niet meer zo zeer op het faciliëren van de beëindiging
van het ondernemerschap maar meer op de continuïteit ervan. Dit is een
verandering van het beleid die nadrukkelijke instemming vond bij VNO/NCW,
MKB Nederland en LTO Nederland. De herinvoering van een bijzonder tarief in
de Wet IB 2001 zou derhalve een aantasting zijn van voornoemde beleidsdoelstellingen
en nopen tot dekking door middel van het intrekken van andere ondernemersfaciliteiten.Ten slotte is in de parlementaire behandeling benadrukt dat de Wet IB
2001 nog steeds regelingen bevat die leiden tot het matigen van de druk van
het progressieve tarief, te denken valt aan de stakingslijfrentefaciliteit
en de uitgebreide middelingsregeling.5. Mogelijkheden tot matiging van het tarief onder de
Wet IB 2001Naast mogelijkheden het effect van de progressie in het tarief te matigen,
hebben belastingplichtigen, zowel terbeschikkingstellers als ondernemers,
een voordeel in tijd gezien het feit dat de waardestijging van de vermo-gensbestanddelen
niet ieder jaar moeten worden genomen maar pas op het moment van realisatie.
Bovendien mogen de ondernemer en de terbeschikkingsteller al wel meteen over
het vermogensbestanddeel afschrijven. De verschuldigde belasting die is toe
te rekenen aan de in een jaar optredende waardestijging wordt immers in het
nu geldende systeem niet geformaliseerd middels een aanslag. Belastingplichtigen
hebben als het ware een tijdsvoordeel, de heffing wordt verschoven naar het
tijdstip waarop het vermogensbestanddeel daadwerkelijk wordt vervreemd. Middelen
blijven derhalve gedurende het bezit van het vermogensbestanddeel aanwezig
in de onderneming en kunnen voor de bedrijfsvoering worden aangewend, sterker
nog men heeft zelfs in eerste instantie een mogelijkheid van aftrek in de
vorm van afschrijvingen. Indien voor een systeem was gekozen waarbij ieder
jaar de over de waardestijging verschuldigde belastingheffing werd geformaliseerd
zouden dezelfde middelen immers aan de bedrijfsvoering onttrokken worden.Behoudens voornoemde systeemkeuze hebben ook een budgettair aspect en
een vereenvoudigingsargument meegespeeld bij de afweging al dan niet te komen
tot afschaffing van de bijzondere tarieven. Gaandeweg deze rapportage is daar
reeds verscheidene malen op ingegaan, derhalve wordt hier volstaan deze argumenten
nogmaals te benoemen.Zoals hiervoor opgemerkt bestaan in de Wet IB 2001 enkele regelingen die
het tarief over de gerealiseerde boekwinsten, ondanks de afschaffing van de
bijzondere tarieven, kunnen mitigeren waardoor het zogenoemde progressie-effect
getemperd wordt. Voorbeelden van deze regelingen zijn het verkrijgen van 10
jaar renteloos uitstel van betaling in geval van overlijdenswinsten, de middelingsregeling,
de mogelijkheid tot het bedingen van een stakingslijfrente en de verruimde
doorschuiffaciliteiten. Deze maatregelen die er op gericht zijn het tarief
te matigen zullen hierna achtereenvolgens kort worden aangestipt. Tien jaar renteloos uitstel van betalingVanaf 1 januari 2002 is, als onderdeel van het Belastingplan 2002
(deel IV), een faciliteit opgenomen in artikel 25, zeventiende lid, Invorderingswet
1990. In dit artikellid wordt 10 jaar uitstel van betaling verleend voor inkomstenbelasting
die is verschuldigd bij staking door overlijden als bedoeld in artikel 3.58,
eerste lid, Wet IB 2001. Op grond van artikel 28, tweede lid, Invorderingswet
1990 wordt geen invorderingsrente berekend voor zover uitstel van betaling
is verleend op grond van het zeventiende lid van artikel 25. Gevolg van de
renteloosheid van het uitstel van betaling is dat het effectieve tarief van
de verschuldigde inkomstenbelasting aanzienlijk wordt verlaagd. In de parlementaire
behandeling van het Belastingplan 2002 deel IV is nogmaals uitgesproken dat
het opnemen van de faciliteit van de verlening van 10 jaar renteloos uitstel
van betaling alsmede de verruiming van de bedrijfsopvolgingsfaciliteit in
de Successiewet 1956 beogen een tegemoetkoming te bieden voor het vervallen
van het laag bijzondere tarief in de Wet IB 2001 (zie Kamer-stukken II, vergaderjaar
2001–2002, 28 015, nr. 3, blz. 4). Op deze manier worden
de effecten die optreden als gevolg van de cumulatie van inkomstenbelasting
en successierecht gematigd.De faciliteit in artikel 25, zeventiende lid, Invorderingswet 1990 heeft
ingevolge artikel 2.8, derde lid Wet IB 2001 alleen effect voor ondernemers
als bedoeld in artikel 3.2 Wet IB 2001 en medegerechtigden als bedoeld in
artikel 3.3, eerste lid, onderdeel a, Wet IB 2001. Dit terwijl in geval van
het beëindigen van een terbeschikkingstelling door overlijden van belastingplichtige
ook een cumulatie van inkomstenbelasting en successierecht optreedt. De resultaten
van deze rapportage leiden tot de conclusie dat hier nu geen evenwicht aanwezig
is. Het wordt dan ook passend geacht op korte termijn met voorstellen te komen
die dit evenwicht herstellen. Hierin zal worden voorgesteld dat het inkomen
dat wordt behaald als gevolg van het beëindigen van het genieten van
belastbaar resultaat uit overige werkzaamheden door overlijden van de resultaatgenieter,
tevens is aan te merken als te conserverende inkomen. Daardoor kan ook in
resultaatsituaties (dus ook terbeschikkingstelling) op verzoek tien jaar renteloos
uitstel van betaling worden verkregen.Voor wat betreft de budgettaire aspecten van dit voornemen, kan het volgende
worden opgemerkt het is de verwachting dat de omvang van de groep belastingplichtigen,
die door het eigen overlijden ophouden belastbaar resultaat uit overige werkzaamheden
te genieten, beperkt zal zijn. Deze verwachting is mede gestoeld op het feit
dat het ter beschikking stellen van vermogensbestanddelen na inwerkingtreding
van de Wet IB 2001 aan aantrekkelijkheid heeft ingeboet. Bovendien zal staking
normaal gesproken bij leven plaatsvinden. Omdat daarnaast uitsluitend de waardestijgingen
na 1 januari 2001 worden belast, zal het belang in de eerste jaren zeer gering
zijn. Op termijn zal het budgettaire belang geleidelijk toenemen. Na tien
jaar uitstel komt de belastingbetaling alsnog op gang, waardoor het budgettaire
belang wordt gematigd.MiddelingsregelingIn de parlementaire behandeling van de Wet IB 2001 is ook verscheidene
malen gerefereerd aan de middelingsregeling van artikel 3.154 Wet IB 2001.
Deze regeling heeft tot doel om de progressie bij sterk fluctuerende inkomens
af te vlakken door middel van het, onder voorwaarden, verlenen van een teruggaaf
inkomstenbelasting. Door opname van het stakingsjaar of het jaar waarin de
terbeschikkingstelling wordt beëindigd, kan de progressie over stakingswinsten
bij leven worden gematigd. Bovendien is de middelingsregeling per 1 januari
2001 uitgebreid. Vanaf die datum mag het jaar waarin belastingplichtige 65
jaar wordt ook opgenomen worden in het middelingstijdvak. Bedingen van een stakingslijfrenteDoor enkele fracties, in zowel Eerste als Tweede Kamer, is wel gesteld
dat door het afschaffen van de bijzondere tarieven een nadelig effect kan
optreden voor de IB-ondernemer die in het verleden een pand heeft gekocht
en de behaalde vermogenswinst als gevolg van staking wil aanwenden als oudedagsvoorziening.
De IB ondernemer zou, volgens enkele indieners van de motie, in problemen
komen enkel door het afschaffen van de bijzondere tarieven. Echter er is in
dezen ook al gewezen op de mogelijkheid tot het bedingen van een stakingslijfrente.
Het bedingen van een stakingslijfrente is weliswaar geen nieuwe faciliteit;
onder de Wet op de Inkomstenbelasting 1964 bestond deze mogelijkheid ook al.
Door het vervallen van de bijzondere tarieven heeft de stakingslijfrentefaciliteit
wel aan belang gewonnen. De regeling zoals opgenomen in artikel 3 129
Wet IB 2001 bepaalt dat (een deel van) de stakingswinst kan worden omgezet
in een lijfrente. De in aanmerking te nemen lijfrentepremie kent een –
overigens aanzienlijke – maximumgrens, het maximum dat in aanmerking
mag worden genomen; kan oplopen tot € 373 331.Indien de stakingswinst grotendeels wordt veroorzaakt door de stille reserve
in de onroerende zaak dan zal deze boekwinst nog steeds (althans tot het maximumbedrag)
als oudedagsvoorziening kunnen worden aangewend. Op het moment van staking
is de ondernemer derhalve geen inkomstenbelasting verschuldigd, pas op het
moment van ontvangst van de lijfrenteuitkeringen zal inkomstenbelasting verschuldigd
zijn. Voor de gevallen waarin het ondernemingsvermogen het karakter van een
oudedagsvoorziening heeft, is derhalve sprake van een in het systeem van de
wet ingepaste fiscale begeleiding.In geval van staking als gevolg van overlijden van de IB-ondernemer kan
ook gebruik worden gemaakt van de regeling die het mogelijk maakt (tot het
maximum) een stakings(overlijdens)lijfrente te bedingen. De lijfrentetermijnen
zullen pas worden belast indien deze tot uitkering komen bij de begunstigde(n).
Voor het overige, dus boven het maximumbedrag, kan bovendien 10 jaar renteloos
uitstel van betaling worden verleend. Doordat beide regelingen in geval van
overlijden van de IB ondernemer kunnen cumuleren gaat uiteraard een grotere
matigende werking uit van beide regelingen gezamenlijk dan van de afzonderlijke
regelingen.Verruiming van de doorschuiffaciliteitenTijdens de parlementaire behandeling van de Wet ondernemerspakket IB 2001
is verscheidene malen gerefereerd aan de budgettaire en beleidsmatige samenhang
tussen de afschaffing van de bijzondere tarieven enerzijds en de continuïteit
en versterking van ondernemingen anderzijds. Als onderdeel van het ondernemerspakket
zijn de doorschuiffaciliteiten in de Wet IB 2001 dan ook verruimd, vanaf 1
januari 2001 is het mogelijk om op basis van artikel 3.63 de onderneming tegen
boekwaarde over te dragen aan een medeondernemer (ook buiten de familiesfeer).
Een duidelijke verruiming ten opzichte van de Wet op de Inkomstenbelasting
1964 waarin alleen de doorschuiving binnen de familiesfeer mogelijk was, deze
doorschuiffaciliteit is echter alleen van toepassing op winstgenieters (i.c.
IB-ondernemers) niet op resultaatgenieters (i.c. terbeschikkingstellers).Doorschuiving van boekwaarden is ook mogelijk in geval van staking van
de onderneming of beëindiging van de terbeschikkingstelling als gevolg
van overlijden (ex artikel 3.62 Wet IB 2001). Gevolg van de doorschuiffaciliteiten
is dat op het moment van overdracht van de onderneming niet afgerekend dient
te worden over de fiscale claim. Additionele maatregel ten aanzien van terbeschikkingstellersAls gevolg van een amendement van het lid De Vries c.s. (Kamerstukken
II, vergaderjaar 2000–2001, 27 466, nr. 12) is een additionele
tegemoetkoming in artikel 25, veertiende lid, Invorderingswet 1990 opgenomen.
In het artikellid is een bepaling opgenomen die beoogd een regeling te treffen
die voorziet in uitstel van betaling voor ten hoogste tien jaar in gevallen
waarin afgerekend dient te worden over de waardestijging van een terbeschikkinggestelde
zaak doordat de terbeschikkingstelling van die zaak eindigt terwijl geen sprake
is van het vrijkomen van gelden waaruit die belasting kan worden voldaan.
Van deze regeling kan, onder voorwaarden, gebruik worden gemaakt indien de
terbeschikkingstelling van het vermogensbestanddeel wordt beëindigd bij
leven van de terbeschikkingstellende belastingplichtige. Wel zal gedurende
de termijn waarop de betalingsregeling ziet een rentevergoeding in rekening
worden gebracht aan de belastingplichtige (voorzover een bedrag op de aanslag
openstaat).6. Analyse van effect stelselwijzigingHet voorgaande geeft aan dat ingeval van staking van de onderneming diverse
cumulerende regelingen in de Wet IB 2001 aanwezig zijn die de progressie kunnen
matigen. In het geval van staking bij leven zijn dat de verruimde doorschuiffaciliteiten,
de mogelijkheid tot het bedingen van een stakingslijfrente en de middelingsregeling.
In geval van staking door overlijden kan genoemd worden de doorschuiffaciliteit,
de mogelijkheid tot het bedingen van een stakingslijfrente en het verkrijgen
van tien jaar renteloos uitstel van betaling. Inzake het beëindigen van
een terbeschikkingstelling zijn ook enkele regelingen opgenomen die de belastingheffing
over de, pas na 1 januari 2001 optredende, waardestijging kunnen matigen.
Te denken valt aan de middelingsregeling en de doorschuiffaciliteiten in geval
van beëindiging van de terbeschikkingstelling als gevolg van echtscheiding
of overlijden en de betalingsregeling in de Invorderingswet. Ter illustratie
zullen, voor de vier relevante situaties, de effecten van de stelselherziening
cijfermatig zichtbaar gemaakt worden.6.1 Effecten stelselwijzing voor stakende IB-ondernemersAllereerst is het van belang hoe vaak zich stakingssituaties voordoen
in de groep van ondernemers tussen de 55 en 64 jaar. Deze ondernemers zullen
normaal gesproken het eerste te maken krijgen met staking van de onderneming
onder het nieuwe stelsel. Bovendien hebben deze IB ondernemers gezien hun
leeftijd relatief het minste profijt van de verlaging van de tarieven in de
Wet IB 2001 en de uitbreiding van de ondernemersfaciliteiten die tot stand
zijn gekomen als resultaat van het vervallen van de bijzondere tarieven. De
nadruk in de Wet IB 2001 is namelijk, met volledige instemming van de ondernemersorganisaties,
verschoven van het faciliëren van het beëindigen van een onderneming
naar het continueren en versterken ervan. Tabel 1 geeft meer inzicht in de
omvang van de voor deze rapportage meest relevante groep en de hoogte van
de door deze groep ondernemers gerealiseerde stakingswinsten: Tabel 1 Stakende ondernemers in de praktijk in de leeftijdcategorie
55–64 jaar (1997)        TotaalStakingswinst (euro)       Stakingswinst boven–22 50045 00068 00090 500113 000–maar beneden22 50045 00068 00090 500113 000––        Stakende ondernemers6165035025683113432 843Percentage22%18%18%20%11%12%100%                Gem. eenmalige winst7 00028 50053 00077 000108 000237 00072 000Gem. gewone winst34 50042 00020 00017 00030 50023 50028 000De relevante groep stakende ondernemers is zoals blijkt een relatief beperkte
groep belastingplichtigen. Het overgrote deel heeft een stakingswinst beneden
de honderd duizend euro.6.1.1 Staking bij levenIn de onderstaande tabel (tabel 2) wordt cijfermatig uitgewerkt wat het
effect van de stelselherziening is voor een stakende ondernemer. Volledigheidshalve
wordt er op gewezen dat in het voorbeeld wordt uitgegaan van de stakingsaftrek
die geldt voor het kalenderjaar 20011, tevens
is ervan uitgegaan dat wordt afgezien van de mogelijkheid een stakingslijfrente
te bedingen.Tabel 2 Effect stelselherziening op heffing over stakingswinst
bij leven zonder aankoop stakingslijfrente. Uitgangspunten: stakende ondernemer
is in het kalenderjaar 2001 55 jaar of ouder en heeft in het jaar van staking
behoudens de stakingswinst een overig inkomen van € 25 000,
de daarop volgende jaren 70% hiervan (= €17 500) Stakingswinst (euro)25 00050 00075 000100 000200 000400 000Belastingheffing      Voor herziening7,0%23,1%30,4%34,1%39,5%42,3%Na herziening6,9%22,6%29,1%32,3%42,0%47,0%Totaal effect herziening– 0,1%– 0,5%– 1,4%– 1,8%2,4%4,7%effect verlaging vrijstelling0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%effect tariefwijzigingen etc.– 0,1%– 0,6%1,9%3,2%5,1%6,1%effect middeling0,0%0,1%– 3,3%– 5,0%– 2,7%– 1,3%Indien de stakende IB-ondernemer na stelselwijziging kiest voor afrekening
over de gerealiseerde boekwinst zal het effectieve tarief, over het algemeen
iets afnemen als gevolg van het verlagen van de tarieven en het toegenomen
belang van de middelingsregeling. Pas bij hoge stakingswinsten zal de belastingdruk
(zij het marginaal) toenemen. Eerder in deze rapportage is reeds opgemerkt
dat het relatieve belang van het bedingen van een stakingslijfrente zal gaan
toenemen. De stakende belastingplichtige heeft immers niet meer de keuze tussen
het afrekenen tegen een hoog bijzonder tarief of het bedingen van een stakingslijfrente.
Tabel 3 geeft de (versterkte) aantrekkelijkheid van deze faciliteit aan: Tabel 3 Effect van belastingherziening op heffing over
stakingswinst in het geval van staken bij leven met gebruikmaking van aankoop
van een lijfrente als pensioenvoorziening. Overige uitgangspunten zie tabel
2. Stakingswinst (euro)25 00050 00075 000100 000200 000400 000Belastingheffing      Voor herziening0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%0,6% Na herziening0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%0,6%Totaal effect herziening0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%effect verlaging0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%effect tariefwijzigingen0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%0,0% effect middeling0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%6.1.2 Staking door overlijdenUiteraard kan staking van een onderneming zich ook voordoen als gevolg
van overlijden van de ondernemer. Eerder is geconstateerd dat in geval het
jaar van staking van de onderneming en overlijden van de ondernemer samenvallen,
het bedoelde jaar niet in een middelingstijdvak mag worden opgenomen. In tabel
4 staat een nadere uitwerking van het effect van de stelselherziening ingeval
van staking van de onderneming door overlijden van de IB-ondernemer, met dien
verstande dat het overige inkomen in het jaar van overlijden € 12 500
bedraagt.Tabel 4 Effect stelselherziening op heffing over stakingswinst
bij overlijden zonder aankoop stakingslijfrente met gebruikmaking van de faciliteit
waarbij 10 jaar renteloos uitstel van betaling wordt verkregen. Stakingswinst (euro)25 00050 00075 000100 000200 000400 000Belastingheffing      Voor herziening6,2%18,6%19,0%19,3%19,6%19,8%Na herziening4,0%15,0%20,8%24,4%29,8%32,5%Totaal effect herziening– 2,2%– 3,5%1,8%5,1%10,1%12,6%effect verlaging vrijstelling0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%effect tariefwijzigingen– 0,3%3,7%11,8%16,9%24,4%28,2%effect renteloos uitstel– 1,9%– 7,2%– 10,0%– 11,7%– 14,3%15,6%Ook in geval van staking door overlijden kan een stakingslijfrente worden
bedongen. De lijfrentetermijnen komen dan ten goede aan de begunstigde(n),
bij wie de uitkeringen in de heffing betrokken worden. In tabel 5 staat weergegeven
wat de effecten zijn van het bedingen van een lijfrente als gevolg van staking
door overlijden.Tabel 5 Effect van belastingherziening op heffing over
stakingswinst in het geval van staken bij overlijden met gebruikmaking van
aankoop van een lijfrente. Overige uitgangspunten zie tabel 2. Stakingswinst (euro)25 00050 00075 000100 000200 000400 000Belastingheffing      Voor herziening0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%0,5% Na herziening0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%0,3%Totaal effect herziening0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%– 0,2%w.v. eff. verlaging vrijstelling0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%effect tariefwijzigingen etc.0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%0,0% effect renteloos uitstel0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%– 0,2%6.2 Beëindiging van de terbeschikkingstelling van
een vermogensbestanddeelDe omvang van de groep belastingplichtigen die een vermogensbestanddeel
ter beschikking stellen is niet goed aan te geven. Een vergelijking in fiscale
behandeling van voor en na de stelselherziening is niet mogelijk, omdat het
terbeschikkingstellingsregime als onderdeel van de Belastingherziening in
2001 in de Wet IB 2001 is gekomen. Hier speelt enkel de vraag hoe de progressie
eventueel gematigd kan worden. In het navolgende zal voor beide gevallen, te weten het beëindigen
van de terbeschikkingstelling bij leven en door overlijden, aangegeven worden
welke mogelijkheden er zijn tot matiging van de tarieven. Nogmaals wordt benadrukt
dat uitsluitend de waardeverandering die optreedt na 1 januari 2001 wordt
belast. In vergelijking met de stakingswinsten van de ondernemers (zie tabel
1) zullen de «stakingswinsten» van de terbeschikkingstellers daardoor
zeker in het begin relatief gering zijn. Bovendien is aangenomen dat wordt
afgezien van de mogelijkheid om gebruik te maken van de ook voor de terbeschikkingstellers
van toepassing zijnde doorschuiffaciliteiten.6.2.1 Beëindiging van de terbeschikkingstelling bij
levenIn tabel 6 wordt een indruk gegeven van de belastingheffing over vermogenswinsten
die worden gerealiseerd bij beëindiging van de terbeschikkingstelling
bij leven van de belastingplichtige. Hierin is het matigende effect van de
middelingsregeling reeds verwerkt. Uitgangspunt is dat belastingplichtige
de twee jaren volgend op het jaar van beëindigen van de terbeschikkingstelling
opneemt in het middelingstijdvak en (uiteraard) het jaar van beëindigen
van de terbeschikkingstelling. Het overige inkomen in de jaren na beëindiging
wordt gesteld op € 17 500. Het overige inkomen in het jaar
van beëindiging, net als bij de stakende IB-ondernemer, op € 25 000.Tabel 6 Belastingheffing bij beeindiging van de terbeschikkingstelling
bij leven na de stelselherziening. Stakingswinst (euro)25 00050 00075 000100 000200 000400 000       Belastingheffing (middeling)38,3%40,1%40,8%43,2%47,6%49,8%Bij de interpretatie van tabel 6 is van belang dat terbeschikkingstellers
geen recht hebben op alle ondernemersfaciliteiten waaronder de stakingsaftrek
en de zelfstandigenaftrek.In deze berekening is geen rekening gehouden met de faciliteit van artikel
25, veertiende lid, Invorderingswet 1990. Indien belastingplichtige echter
het vermogensbestanddeel niet vervreemdt maar de terbeschikkingstelling wel
wordt beeindigd, heeft hij tevens een voordeel gezien het feit dat (onder
voorwaarden) niet direct afgerekend dient te worden.6.2.2 Beëindiging van de terbeschikkingstelling door
overlijden van de belastingplichtigeDe belastingplichtige wiens terbeschikkingstelling wordt beeindigd door
zijn eigen overlijden heeft, behoudens de doorschuiffaciliteit van artikel
3.63 Wet IB 2001, onder de huidige wetgeving geen mogelijkheden het tarief
te matigen. Wel verdient het de opmerking dat slechts de waardestijging die
optreedt na 1 januari 2001 in de heffing wordt betrokken.Eerder in deze rapportage is geconstateerd dat zich in deze situatie ook
de cumulatie van de inkomstenbelasting en successierecht voordoet, hetgeen
vorig jaar een reden was voor de ondernemers en medegerechtigden een tegemoetkoming
op te nemen waardoor zij op verzoek 10 jaar renteloos uitstel van betaling
verkrijgen. Om het evenwicht tussen ondernemers en medegerechtigden enerzijds
en terbeschikkingstellers anderzijds weer enigszins te herstellen zal binnenkort
worden voorgesteld deze faciliteit uit te breiden. Hierdoor zal worden voorgesteld
het op verzoek verlenen van 10 jaar renteloos uitstel van betaling tevens
van toepassing te verklaren op situaties waarbij de terbeschikkingstelling
wordt beëindigd als gevolg van het overlijden van belastingplichtige. Het matigende effect van deze regeling wordt nader zichtbaar gemaakt in
tabel 7, waarbij het overig inkomen in het overlijdensjaar wordt gesteld op € 12 500.Tabel 7 Effect uitbreiding uitstel van betaling Stakingswinst (euro)25 00050 00075 000100 000200 000400 000       Heffing cf. huidige wet38,9%43,7%46,5%47,9%49,9%51,0%Effect uitstel van betaling12,6%14,2%15,1%15,6%16,2%16,6%       Heffing na invoering voorstel inzake uitstel van betaling26,3%29,5%31,4%32,3%33,7%34,4%Door invoering van deze faciliteit wordt het tarief aanzienlijk gematigd,
en is voor de gevallen waarin de terbeschikkingstelling wordt beëindigd
als gevolg van overlijden van de belastingplichtige een nagenoeg vergelijkbare
effectieve druk bereikt als voor stakende IB-ondernemers.7. ConclusieDe motie Rensema c.s. richt zich specifiek op de behandeling van het inflatoire
deel van boekwinsten op onroerende zaken met name in het kader van staking
en de terbeschikkingstellingsregeling. Inzake stakingswinsten is het voorgaande
niet nieuw, ten opzichte van de terbeschikkingstellingsregeling wel. In de
motie wordt gevraagd naar het bezien van de behandeling in deze twee gevallen.
Het vraagstuk beperkt zich dan ook niet alleen tot de inflatiecomponent in
boekwinsten maar het is een veel algemener verschijnsel, het is een vraagstuk
dat zich bezighoudt met de essentie van het Nederlandse (nominalistische)
belastingstelsel.De bezwaren die aan een dergelijk systeem kleven, zijn tijdens de behandeling
van het rapport Hofstra uitvoerig aan de orde geweest. Ook in het huidige
tijdsgewricht kunnen en moeten dezelfde conclusies als destijds worden getrokken.
Het relatieve belang van het op nominalistische wijze belasten van boekwinsten
is per saldo iets toegenomen door de wijze waarop het resultaat uit overige
werkzaamheden wordt bepaald. In deze categorie van inkomen, waartoe ook de
terbeschikkingstellingsregelingen behoren, wordt het resultaat immers bepaald
aan de hand van de regels van het winstregime.Hoewel een substantialistisch stelsel in de praktijk onhaalbaar bleek
en ook nu nog is, is het goed te onderkennen dat het huidige fiscale systeem
tal van regelingen bevat die compenseren voor het zwakke inkomenskarakter
van de inflatiecomponent in het inkomen. Het probleem beperkt zich immers
niet tot boekwinsten, inflatie manifesteert zich op meer terreinen het probleem
is derhalve veel ruimer. In de kern is één en ander geregeld
in de vorm van een – in beginsel jaarlijkse – bijstelling van
de lengte van de tariefschijven en de hoogte van diverse vrijstellingen.Eén en ander laat onverlet dat een progressie-effect ontstaat indien
inkomen dat betrekking heeft op verschillende jaren, in één
jaar wordt genoten. Dat geldt overigens niet alleen voor boekwinsten, ook
in een andere sfeer kan dat optreden. In het kader van de herziening van de
inkomstenbelasting per 1 januari 2001 is – na uitvoerige discussie met
het parlement – gekozen voor afschaffing van de bijzondere tarieven.
Er bestaan nu geen nieuwe invalshoeken die ertoe nopen de gemaakte keuze te
herzien. In dat licht is ook van belang dat de opbrengst van het afschaffen
van de bijzondere tarieven weer is versleuteld in de hoogte van de tarieven
en is teruggesluisd in de maatregelen die waren opgenomen in het ondernemerspakket.
Ook is van belang dat het fiscale stelsel een reeks van maatregelen
bevat die feitelijk een temperende werking hebben op het beschreven progressie-effect.Echter in geval van het beëindigen van het genieten van belastbaar
resultaat uit overige werkzaamheden bleek dat in de situatie die ontstaat
bij overlijden, vergelijkbare effecten op de belastingdruk optreden die vorig
jaar reeds aanleiding waren om de cumulatie van inkomstenbelasting en successierecht
te matigen met een regeling voor uitstel van betaling van de verschuldigde
belasting. Derhalve zal naar aanleiding van deze rapportage worden voorgesteld
ook in die gevallen op verzoek 10 jaar renteloos uitstel van betaling te verlenen.
Ingevolge deze voorgestelde tegemoetkoming wordt bereikt dat resultaatgenieters
die «staken» als gevolg van overlijden en IB-ondernemers die staken
als gevolg van overlijden geconfronteerd zullen worden met een vergelijkbare
effectieve heffing.XNoot1In dezelfde zin zie Kamerstukken II, vergaderjaar 1998–1999, 26 727,
nr. 3, blz. 23, Kamerstukken II, vergaderjaar 1999–2000, 26 727,
nr. 7, blz. 81–82, Kamerstukken II, vergaderjaar 1999–2000, 26 727,
nr. 17, blz. 37–38, Kamerstukken I, vergaderjaar 1999–2000, 26 727
en 26 728, nr. 202a, blz. 21.XNoot2De stakingsaftrek wordt ingevolge Artikel I, Onderdeel A Invoeringswet
Wet IB 2001 in vijf jaar afgebouwd naar het structurele niveau van €
3 630 per ondernemer hetgeen zal worden bereikt per 1 januari 2006.XNoot1Zoals eerder aangegeven zal het structurele niveau (vanaf 1 januari
2006) een ander beeld geven, immers de stakingaftrek wordt afgebouwd naar € 3 630
per ondernemer. Echter een vergelijking van deze situatie met het laatste
jaar waarin de Wet op de Inkomstenbelasting 1964 nog van kracht was (2000)
is niet zuiver, aangezien ondernemers in de periode tussen 2001 en 2006 tevens
profijt hebben van verruimde ondernemersfaciliteiten en de algehele verlaging
van het tarief in box I. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20012002-27466-287a.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl