Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2014-06-27 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2012-2013
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 33 400
 X
 
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie
		(X) voor het jaar 2013
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 
 Het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State wordt niet openbaar gemaakt, omdat het zonder meer instemmend luidt/uitsluitend opmerkingen van redactionele aard bevat (artikel 26, vijfde lid, van de Wet op de Raad van State).
 
 
 
 Inhoudsopgave
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 blz.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voorstel van wet
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begrotingstaat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 
 
 
 
 Artikelsgewijze toelichting bij het begrotingswetsvoorstel
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 
 
 
 
 Begrotingstoelichting
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Leeswijzer
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Het beleid
 
 
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.1
 
 
 
 
 De beleidsagenda 2013
 
 
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.2
 
 
 
 
 De beleidsartikelen
 
 
 
 
 23
 
 
 
 
 
 
 2.2.1. 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 1 Inzet
 
 
 
 
 23
 
 
 
 
 
 
 2.2.2. 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 2 Taakuitvoering zeestrijdkrachten
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 
 
 2.2.3. 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 3 Taakuitvoering landstrijdkrachten
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 
 
 2.2.4. 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 4 Taakuitvoering luchtstrijdkrachten
 
 
 
 
 38
 
 
 
 
 
 
 2.2.5. 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 5 Taakuitvoering marechaussee
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 
 
 2.2.6. 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 6 Investeringen krijgsmacht
 
 
 
 
 44
 
 
 
 
 
 
 2.2.7. 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 7 Ondersteuning krijgsmacht door Defensie Materieel Organisatie
 
 
 
 
 57
 
 
 
 
 
 
 2.2.8. 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 8 Ondersteuning krijgsmacht door Commando DienstenCentra
 
 
 
 
 59
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.3
 
 
 
 
 De niet-beleidsartikelen
 
 
 
 
 61
 
 
 
 
 
 
 2.3.1. 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikel 9 Algemeen
 
 
 
 
 61
 
 
 
 
 
 
 2.3.2. 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikel 10 Centraal apparaat
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 
 
 2.3.3. 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikel 11 Geheime uitgaven
 
 
 
 
 67
 
 
 
 
 
 
 2.3.4. 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikel 12 Nominaal en onvoorzien
 
 
 
 
 68
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Baten-lastendiensten
 
 
 
 
 69
 
 
 
 
 
 
 3.1. 
 
 
 
 
 Defensie Telematica Organisatie
 
 
 
 
 69
 
 
 
 
 
 
 3.2. 
 
 
 
 
 Dienst Vastgoed Defensie
 
 
 
 
 73
 
 
 
 
 
 
 3.3. 
 
 
 
 
 Paresto
 
 
 
 
 78
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 
 
 Bijlagen
 
 
 
 
 82
 
 
 
 
 
 
 4.1. 
 
 
 
 
 Volumes per rang en schaal defensiebreed
 
 
 
 
 82
 
 
 
 
 
 
 4.2. 
 
 
 
 
 Verdiepingshoofdstuk
 
 
 
 
 84
 
 
 
 
 
 
 4.3. 
 
 
 
 
 Overzichtsconstructie uitgaven veteranen en uitgaven zorg en nazorg
 
 
 
 
 90
 
 
 
 
 
 
 4.4. 
 
 
 
 
 Overzicht Cyber
 
 
 
 
 94
 
 
 
 
 
 
 4.5. 
 
 
 
 
 Overzicht Subsidies
 
 
 
 
 96
 
 
 
 
 
 
 4.6. 
 
 
 
 
 Overzicht Evaluaties
 
 
 
 
 98
 
 
 
 
 
 
 4.7. 
 
 
 
 
 Toezichtrelaties en ZBO/RWT’s
 
 
 
 
 99
 
 
 
 
 
 
 4.8. 
 
 
 
 
 Moties en toezeggingen
 
 
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
 4.9. 
 
 
 
 
 Lijst van afkortingen
 
 
 
 
 106
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL
 
 Wetsartikel 1 (begrotingsstaat ministerie)
 De begrotingsstaten die deel uitmaken van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld. Het wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat van het ministerie van Defensie voor het jaar 2013 vast te stellen.
 Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor het jaar 2013. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota 2013.
 Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen en de ontvangsten voor het jaar 2013 vastgesteld. De in de begroting opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze Memorie van Toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
 Wetsartikel 2 (begrotingsstaat baten-lastendiensten)
 Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en lasten en de kapitaaluitgaven en -ontvangsten van de baten-lastendiensten Defensie Telematica Organisatie (DTO), Dienst Vastgoed Defensie (DVD) en Paresto voor het jaar 2013 vastgesteld.
 De in die begrotingen opgenomen begrotingsartikelen worden toegelicht in onderdeel B (begrotingstoelichting) van deze Memorie van Toelichting en wel in de paragraaf inzake de diensten die een baten-lastenstelsel voeren.
 
 
 
 
 De Minister van Defensie,
 
 J. S. J.
 Hillen
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 blz.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. 
 
 
 
 
 LEESWIJZER
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. 
 
 
 
 
 HET BELEID
 
 
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.1. 
 
 
 
 
 De beleidsagenda 2013
 
 
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 
 Financiële gevolgen van defensiebeleid
 
 
 
 
 18
 
 
 
 
 
 
 
 Inzetbaarheidsdoelstellingen tot 2015
 
 
 
 
 19
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.2. 
 
 
 
 
 De beleidsartikelen
 
 
 
 
 23
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.2.1. 
 
 
 
 
 Inzet – beleidsartikel 1
 
 
 
 
 23
 
 
 
 
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 
 
 
 23
 
 
 
 
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid minister
 
 
 
 
 23
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
 
 
 
 
 26
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 
 
 
 26
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.2.2. 
 
 
 
 
 Taakuitvoering zeestrijdkrachten – beleidsartikel 2
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid minister
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 
 
 
 33
 
 
 
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
 
 
 
 
 33
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 
 
 
 33
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.2.3. 
 
 
 
 
 Taakuitvoering landstrijdkrachten – beleidsartikel 3
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid minister
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 
 
 
 36
 
 
 
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
 
 
 
 
 36
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 
 
 
 36
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.2.4. 
 
 
 
 
 Taakuitvoering luchtstrijdkrachten – beleidsartikel 4
 
 
 
 
 38
 
 
 
 
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 
 
 
 38
 
 
 
 
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid minister
 
 
 
 
 38
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.2.5. 
 
 
 
 
 Taakuitvoering marechaussee – beleidsartikel 5
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid minister
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 
 
 
 42
 
 
 
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
 
 
 
 
 43
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 
 
 
 43
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.2.6. 
 
 
 
 
 Investeringen krijgsmacht – beleidsartikel 6
 
 
 
 
 44
 
 
 
 
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 
 
 
 44
 
 
 
 
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid minister
 
 
 
 
 44
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 
 
 
 44
 
 
 
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
 
 
 
 
 45
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 
 
 
 45
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.2.7. 
 
 
 
 
 Ondersteuning krijgsmacht door Defensie Materieel Organisatie – beleidsartikel 7
 
 
 
 
 57
 
 
 
 
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 
 
 
 57
 
 
 
 
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid minister
 
 
 
 
 57
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 
 
 
 57
 
 
 
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
 
 
 
 
 57
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 
 
 
 58
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.2.8. 
 
 
 
 
 Ondersteuning krijgsmacht door Commando DienstenCentra – beleidsartikel 8
 
 
 
 
 59
 
 
 
 
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 
 
 
 59
 
 
 
 
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid minister
 
 
 
 
 59
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 
 
 
 59
 
 
 
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
 
 
 
 
 59
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 
 
 
 60
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.3. 
 
 
 
 
 De niet-beleidsartikelen
 
 
 
 
 61
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.3.1. 
 
 
 
 
 Algemeen – niet-beleidsartikel 9
 
 
 
 
 61
 
 
 
 
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 
 
 
 61
 
 
 
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen
 
 
 
 
 61
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.3.2. 
 
 
 
 
 Centraal Apparaat – niet-beleidsartikel 10
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 
 
 
 Bedrijfsvoering
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.3.3. 
 
 
 
 
 Geheime uitgaven – niet-beleidsartikel 11
 
 
 
 
 67
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.3.4. 
 
 
 
 
 Nominaal en onvoorzien – niet-beleidsartikel 12
 
 
 
 
 68
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. 
 
 
 
 
 BATEN-LASTENDIENSTEN
 
 
 
 
 69
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.1. 
 
 
 
 
 Defensie Telematica Organisatie (DTO)
 
 
 
 
 69
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.2. 
 
 
 
 
 Dienst Vastgoed Defensie (DVD)
 
 
 
 
 73
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.3. 
 
 
 
 
 Paresto
 
 
 
 
 78
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4. 
 
 
 
 
 BIJLAGEN
 
 
 
 
 82
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.1. 
 
 
 
 
 Volumes per rang en schaal defensiebreed
 
 
 
 
 82
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.2. 
 
 
 
 
 Verdiepingshoofdstuk
 
 
 
 
 84
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.3. 
 
 
 
 
 Overzichtsconstructie uitgaven veteranen en uitgaven zorg en nazorg
 
 
 
 
 90
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.4. 
 
 
 
 
 Overzicht Cyber
 
 
 
 
 94
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.5. 
 
 
 
 
 Overzicht Subsidies
 
 
 
 
 96
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.6. 
 
 
 
 
 Overzicht Evaluaties
 
 
 
 
 98
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.7. 
 
 
 
 
 Toezichtrelaties en ZBO/RWT’s
 
 
 
 
 99
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.8. 
 
 
 
 
 Moties en toezeggingen
 
 
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.9.
 
 
 
 
 Lijst van afkortingen
 
 
 
 
 106
 
 
 
 
 
 
 
 Leeswijzer
 
 1.
 LEESWIJZER
 
 Groeiparagraaf
 Op 20 april 2011 is de Tweede Kamer akkoord gegaan met een aanpassing van de presentatie van de Rijksbegroting onder de naam «Verantwoord Begroten» (Kamerstuk 31 865, nr. 26). In de begroting 2012 zijn reeds belangrijke wijzigingen doorgevoerd, onder meer als gevolg van «Verantwoord Begroten». Het betreft de volgende wijzigingen:
 
 
 •
 De tabellen budgettaire gevolgen zijn ingedeeld naar financiële instrumenten conform de definities in de Rijksbegrotingsvoorschriften. Vooral het instrument «opdracht» wordt veelvuldig gebruikt, omdat dit instrument goed aansluit bij de activiteiten binnen Defensie. In de kolommen 2011 en 2012 is de indeling van de begroting 2012 gehandhaafd.
 
 
 •
 Er is een koppeling gemaakt tussen de tabellen budgettaire gevolgen en de toelichtingen.
 
 
 •
 Daarnaast is conform mijn toezegging aan de Kamer een Centraal Investeringsartikel opgenomen. Hieronder vallen de investeringen uit beleidsartikel 7 Defensie Materieel Organisatie (voorheen beleidsartikel 25) en beleidsartikel 8 Commando DienstenCentra (voorheen beleidsartikel 26), Investeringen voor Wetenschappelijk Onderzoek en Navo-bijdragen uit niet-beleidsartikel 9 Algemeen (voorheen niet-beleidsartikel 90).
 
 
 •
 Oefen- en uitzendtoelagen zijn in de begroting 2013 als onderdeel van respectievelijk gereedstelling en inzet opgenomen onder de programma-uitgaven. Voor de begroting 2014 zullen deze toelagen in lijn met andere departementen worden gepresenteerd als apparaatsuitgaven dan wel programma-uitgaven, conform de rijksbrede definities.
 
 
 In een afzonderlijke brief wordt gerapporteerd over de voortgang van de maatregelen uit de beleidsbrief van 7 april 2011. Dit gebeurt aan de hand van key performance indicators zoals die zijn vermeld in de jaarrapportage over 2011 (Kamerstuk 33 240 X, nr. 1).
 Beleidsartikelen
 
 In beleidsartikel 1 Inzet wordt de inzet van de krijgsmacht verantwoord. Dit betreft de bijdragen van Defensie aan crisisbeheersingsoperaties, contributies aan common funded Navo- en EU-operaties, inzet voor nationale en koninkrijkstaken en overige inzet. Het artikel is uitgebreid met een overzicht voor de structurele inzet die in andere beleidsartikelen is verantwoord, bijvoorbeeld door de Kmar, de EODD en de Kustwachten.
 In de beleidsartikelen 2 tot en met 5 wordt de taakuitvoering geraamd voor zeestrijdkrachten, landstrijdkrachten, luchtstrijdkrachten, de marechaussee en de aan hen gemandateerde inzet, voor zover deze niet valt onder artikel 1.
 In beleidsartikel 6 zijn de investeringen opgenomen voor de krijgsmacht, te weten investeringen voor materieel, infrastructuur, ICT, wetenschappelijk onderzoek en bijdragen aan de Navo-investeringen. Daarnaast zijn de verkoopopbrengsten voor afstoting van materieel en infrastructuur in dit beleidsartikel opgenomen.
 In de beleidsartikelen 7 Ondersteuning door Defensie Materieel Organisatie en 8 Ondersteuning door Commando DienstenCentra zijn de uitgaven en verplichtingen geraamd voor de ondersteunende en dienstverlenende defensieorganisaties.
 In het niet-beleidsartikel 9 Algemeen worden de niet specifiek aan een defensieonderdeel toe te wijzen programma-uitgaven opgenomen. In niet-beleidsartikel 10 worden de uitgaven ten behoeve van het centrale apparaat van Defensie begroot, waaronder voor de Bestuursstaf en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD), alsmede pensioenen en wachtgelden.
 Ten slotte worden in de niet-beleidsartikelen 11 en 12 de Geheime uitgaven opgenomen en de ramingen voor Nominaal en onvoorzien.
 
 In de onderstaande tabel staan de oude en nieuwe artikelindeling weergegeven.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indeling begroting 2012
 
 
 Indeling begroting 2013
 
 
 Opmerkingen
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 20 Inzet
 
 
 Beleidsartikel 1 Inzet
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 21
 Commando zeestrijdkrachten
 
 
 Beleidsartikel 2
 Taakuitvoering zeestrijdkrachten
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 22
 Commando landstrijdkrachten
 
 
 Beleidsartikel 3
 Taakuitvoering landstrijdkrachten
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 23
 Commando luchtstrijdkrachten
 
 
 Beleidsartikel 4
 Taakuitvoering luchtstrijdkrachten
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 24
 Commando Koninklijke marechaussee
 
 
 Beleidsartikel 5
 Taakuitvoering marechaussee
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 6
 Investeringen krijgsmacht
 
 
 Samengesteld uit:
 ba: 25 Investeringen en verkoopopbrengsten materieel
 ba: 26 Investeringen en verkoopopbrengsten ICT en Infrastructuur
 nba: 90 Wetenschappelijk onderzoek en Navo-bijdragen
 
 
 
 
 Beleidsartikel 25
 Defensie Materieel Organisatie
 
 
 Beleidsartikel 7
 Ondersteuning door Defensie Materieel Organisatie
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 26
 Commando DienstenCentra
 
 
 Beleidsartikel 8
 Ondersteuning door Commando DienstenCentra
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikel 70
 Geheime uitgaven
 
 
 Niet-beleidsartikel 11
 Geheime uitgaven
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikel 80
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 Niet-beleidsartikel 12
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikel 90 Algemeen
 
 
 Niet-beleidsartikel 9 Algemeen
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikel 91
 Centrale Apparaatsuitgaven
 
 
 Niet-beleidsartikel 10
 Centrale Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 
 
 Overig
 Ook worden in de begroting de ramingen voor de baten-lastendiensten Defensie Telematica Organisatie (onderdeel van het Joint IV Commando), de Dienst Vastgoed Defensie (divisie Vastgoed en Beveiliging) en Paresto (divisie Facilitair en Logistiek) weergegeven. Daarnaast is in de bijlagen informatie opgenomen over de uitgaven voor veteranen en de uitgaven voor zorg en nazorg.
 De begroting van het ministerie van Defensie is ook digitaal beschikbaar op de website www.rijksbegroting.nl. Om de toegankelijkheid verder te vergroten zijn in de digitale versie, waar mogelijk, hyperlinks aangebracht naar de achterliggende documenten.
 Defensie Materieelprojectenoverzicht (MPO)
 Zoals gebruikelijk ontvangt de Kamer op Prinsjesdag het MPO. Hierin wordt per project meer gedetailleerde informatie gegeven dan in de begroting. Zo wordt duidelijk gemaakt wat de relatie is met het defensiebeleid en wat de samenhang is met andere projecten. In het MPO zijn de lopende en de geplande strategische materieelprojecten opgenomen met een financiële omvang van meer dan € 25 miljoen, evenals politiek gevoelige projecten. Daarnaast wordt ingegaan op af te stoten materieel. In deze begroting worden daarom alleen de grotere wijzigingen op de projecten verder toegelicht.
 Defensie Industrie Strategie
 In het jaarverslag van 2011 is gemeld dat de Defensie Industrie Strategie (DIS) is uitgevoerd en dat het bijbehorend instrumentarium is ingevoerd in de defensieorganisatie. Defensie zal de DIS, in samenwerking met het ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie (EL&I), evalueren en actualiseren.
 
 
 De beleidsagenda 2013
 
 2.
 HET BELEID
 
 Gezien de demissionaire status van het kabinet dat deze begroting opstelt, is gekozen voor een sobere invulling van de beleidsagenda 2013 waarbij wordt ingegaan op de relevante ontwikkelingen die de begroting in financiële zin raken. In de artikelen wordt, zoals in andere jaren, de relevante financiële en beleidsinformatie vermeld die samenhangt met de voorgenomen uitgaven.
 
 
 2.1
 DE BELEIDSAGENDA 2013
 
 Inleiding
 De grootscheepse veranderingen van Defensie gaan in 2013 het derde jaar in. Zoals voorzien leiden de bezuinigingen en ombuigingen waartoe in 2011 is besloten tot onzekerheid onder het personeel en tot een verminderde gereedheid van onderdelen van de krijgsmacht. De uitvoering van alle maatregelen in de beleidsbrief Defensie na de kredietcrisis van 8 april 2011 (Kamerstuk 32 733, nr. 1) zal zeker vier jaar in beslag nemen. In die jaren zullen de bezuinigingen waartoe door het kabinet-Rutte is besloten, worden uitgevoerd en moet de krijgsmacht op orde worden gebracht. Defensie gaat daarvoor in 2012 en ook 2013 door een dal. Zoals toegezegd in het jaarverslag over 2011 (Kamerstuk 33 240-X, nr. 1) ontvangt u een afzonderlijke brief bij de begroting en het jaarverslag over de uitvoering van de maatregelen uit de beleidsbrief aan de hand van key performance indicators.
 In 2012 zijn de voorbereidingen getroffen voor de reorganisaties waarmee de krijgmacht substantieel kleiner wordt. Ongeveer 12 000 banen verdwijnen en vanaf 2013 zullen naar schatting ongeveer 6 000 medewerkers Defensie al dan niet gedwongen moeten verlaten. De krijgsmacht zal onvermijdelijk aan gevechtskracht inboeten, in kwalitatief en kwantitatief opzicht, en de inzetbaarheid en het voortzettingsvermogen zullen afnemen. Eenheden verdwijnen en materieel en defensielocaties worden afgestoten. Voor defensiemedewerkers, op wie in voorbereiding op en in missies van de krijgsmacht en in het kader van de reorganisatie een groot beroep wordt gedaan, is 2013 een moeilijk jaar. Zij verdienen des te meer waardering voor de grote inspanningen die zij in het belang van onze veiligheid en welvaart blijven leveren.
 Ondanks de zware tijd voor Defensie is de Krijgsmacht nationaal en internationaal veelvuldig actief. Zo wordt bijzondere onderwater-zoekcapaciteit ingezet voor bomverkenningen voorafgaande aan grote publieke evenementen. Deze capaciteit is in augustus ook ingezet bij de zoektocht naar een verdronken man. In augustus zijn verder vier specialistische Search Teams ingezet om verborgen geld, wapens en explosieven op te sporen. Zij hebben grote hoeveelheden geld gevonden die vermoedelijk door illegale activiteiten zijn verkregen. In de afgelopen jaren heeft Defensie schepen, onderzeeboten en een onbemand vliegtuig ingezet tegen piraterij. Ook beschermde Defensie met militaire beveiligingsteams (VPD’s) onder Koninkrijksvlag varende koopvaardijschepen en humanitaire transporten. Deze inzet wordt in 2013 voortgezet.
 Zoals in de beleidsbrief van 8 april 2011 is uiteengezet, bezuinigt Defensie in 2013 € 529 miljoen en herschikt zij nog eens € 178 miljoen om achterstanden op verschillende terreinen in te lopen. Het in mei 2012 overeengekomen begrotingsakkoord resulteert voor Defensie in een extra taakstelling van € 84 miljoen vanaf 2013. Deze taakstelling is verwerkt op niet-beleidsartikel 12 Nominaal en onvoorzien. Het saldo op dit artikel blijft positief. Om de huidige reorganisatie niet te verstoren wordt deze taakstelling met maatregelen ingevuld in de begroting 2014. Zoals voorzien in de beleidsbrief komt een deel van de bezuinigingen ten laste van het investeringsbudget dat daardoor fors kleiner is geworden. Het investeringspercentage ligt onder de 20 en komt in 2013 naar verwachting uit op 15,5. Met het verkleinde investeringsbudget werkt Defensie aan de toekomst van de krijgsmacht en investeert zij in nieuwe technieken en wapensystemen, zoals de onbemande luchtsystemen en de verdediging tegen ballistische raketten. Dergelijke intensiveringen zijn van groot belang voor de toekomst van de krijgsmacht en van de nationale veiligheid. Defensienetwerken worden permanent aangevallen en (het aantal pogingen tot) digitale spionage neemt toe. Defensie versterkt de cybercapaciteiten om de permanente aanvallen op de defensienetwerken te kunnen blijven weerstaan en digitale spionage te bestrijden. Ook wordt de capaciteit voor het vergaren van inlichtingen in het digitale domein vergroot en worden de eerste stappen gezet op weg naar een volwaardige militaire capaciteit voor de uitvoering van cyberoperaties.
 De Nederlandse defensie-inspanning moet voorts nadrukkelijk in een internationale context worden beoordeeld. In het licht van de aanhoudende druk op defensiebudgetten en de afnemende bereidheid van de Verenigde Staten om de Europese bondgenoten bij te staan, is internationale militaire samenwerking de enige manier om de militaire slagkracht op peil te houden. Nederland loopt daarbij voorop, zowel in de samenwerking tussen landen als binnen de NAVO en de EU en tussen beide organisaties. Illustratief zijn de nauwe marinesamenwerking met België en met het Verenigd Koninkrijk, de hechte relaties tussen de Duitse en Nederlandse landmacht en de verbondenheid van de Nederlandse met de Amerikaanse luchtmacht. Aanvullende afspraken – te land, ter zee en in de lucht – zijn in de maak met België, Duitsland en Noorwegen. Deze samenwerking is echter alleen mogelijk als partners afspraken nakomen en is derhalve niet vrijblijvend. Bij de totstandkoming van initiatieven gaat de kost bovendien voor de baat uit.
 Inzetbaarheid en inzet
 Inzetbaarheid
 Ondanks de ingrijpende veranderingen kan in 2013 een beroep worden gedaan op de krijgsmacht om de belangen van het Koninkrijk der Nederlanden en de internationale rechtsorde zo nodig gewapenderhand te verdedigen. De inzetbaarheidsdoelstellingen in deze beleidsagenda maken duidelijk dat, in het licht van de grote veranderlijkheid van de internationale veiligheidssituatie, het streven naar een veelzijdig inzetbare krijgsmacht overeind staat. Als gevolg van de grootscheepse reorganisatie bij Defensie die met de beleidsbrief in gang is gezet, is de krijgsmacht ook in 2013 echter verminderd inzetbaar. Vanwege instandhoudingsprogramma’s en modificaties is de beschikbaarheid bij het Commando Zeestrijdkrachten (CZSK) van onderzeeboten, M-fregatten en hydrografische opnemingsvaartuigen tijdelijk iets lager. De gereedstellingsdoelen van de eenheden van het Commando landstrijdkrachten (CLAS) zijn voor 2013 aangepast. Door de verstrekkende reorganisaties en de implementatie van nieuwe materieelsystemen is het aantal gereed gestelde pantserinfanterie-eenheden tijdelijk lager. De eenheden van het CLAS zijn in 2014 naar verwachting weer op sterkte. In de gereedstellingsdoelen voor de eenheden van het Commando luchtstrijdkrachten (CLSK) is rekening gehouden met tekorten aan materieellogistiek personeel en van reservedelen. Ook de beschikbaarheid van de NH-90 helikopter zal in 2013 nog beperkt zijn. De inzetbaarheid van de eenheden van de Koninklijke marechaussee (Kmar) is in 2013 op hoofdlijnen gelijk aan die in voorgaande jaren.
 Internationale operaties en crisisbeheersing
 In 2013 blijft Defensie deelnemen aan de Geïntegreerde Politietrainingsmissie in Afghanistan. De Nederlandse missie bestaat onder meer uit een Police Training Group, civiele politieagenten bij de EUPOL-missie en rule of law-deskundigen in Kaboel en Kunduz. Door de gezamenlijke inzet van politiepersoneel, civiele experts, marechaussees en andere militairen verricht Nederland een wezenlijke inspanning met het trainen en begeleiden van de Afghaanse civiele politie en het versterken van de justitiële keten. Daarmee wordt gewerkt aan de verbetering van het functioneren van de Afghaanse rechtsstaat. Verder wordt de inzet van de Air Task Force met vier F-16 jachtvliegtuigen in 2013 voortgezet en dat geldt ook voor de Nederlandse bijdrage aan ISAF-staven.
 Nederland heeft de afgelopen jaren verschillende capaciteiten ingezet in de strijd tegen piraterij, via de Navo- en EU-piraterijbestrijdingsoperaties Ocean Shield en Atalanta. Het Navo- en EU-mandaat van beide operaties is verlengd tot eind 2014 en Nederland zal daarom bezien op welke wijze de bijdrage aan deze missies in 2013 kan worden voortgezet. De Kamer zal daarover nog nader worden geïnformeerd in een artikel 100-brief.
 Momenteel bevinden de voorbereidingen voor de regionale maritieme capaciteitsopbouwmissie van de EU voor Somalië en omliggende landen in de Hoorn van Afrika en de Westelijke Indische Oceaan zich in de afrondende fase. De missie, met een hoofdkwartier in Djibouti, gaat in 2012 van start. Nederland is voornemens een bijdrage te leveren aan deze missie en zal de Kamer hier separaat over informeren. Met de opbouw en training van de maritieme capaciteiten in de Hoorn van Afrika zijn landen in de toekomst beter in staat hun eigen kustwateren tegen piraterij te beschermen. Voor 2013 wordt voorts rekening gehouden met de inzet van militaire Vessel Protection Detachments (VPD’s) ter bescherming van de Nederlandse koopvaardij tegen piraterij in het risicogebied rond de Hoorn van Afrika. Op grond van de ervaringen in 2011 en 2012 is de aanvraagtermijn voor de inzet van een VPD verkort en is de door reders te betalen bijdrage verlaagd. Gelet hierop is rekening gehouden met een groeiend aantal VPD’s dat wordt ingezet.
 Op het Afrikaanse continent worden in 2013 militairen in verschillende functies ingezet in de VN-operatie United Nations Mission in South Sudan (UNMISS). Deze operatie heeft tot doel de Zuid-Soedanese overheid te ondersteunen bij de vredesconsolidatie, conflictpreventie en -beheersing, de bescherming van burgers, de opbouw van de veiligheid- en justitiesector en de ontwikkeling van de rechtsstaat.
 De krijgsmacht zal ook in 2013 eenheden gereed hebben voor de snelle reactiemacht van de Navo – de Nato Response Force (NRF). Het betreft een mijnenjager (twee maal drie maanden), acht F-16»s gedurende het gehele jaar, een brigadehoofdkwartier, een gemechaniseerd infanteriebataljon, een geniecompagnie, een artilleriebatterij, een medische role-2 eenheid, een ISTAR-element en een logistiek element.
 Nationale inzet
 Ook in 2013 is de nationale inzet van de krijgsmacht van belang. De open Nederlandse samenleving blijft immers kwetsbaar voor ontwrichtende invloeden en veiligheidsrisico’s. Defensie draagt dagelijks door tal van activiteiten bij aan de veiligheid in Nederland. Behalve incidentele bijstand op verzoek van civiele autoriteiten voert de krijgsmacht een groot aantal reguliere taken uit, zowel in Nederland als in de Caribische delen van het Koninkrijk. Civiele autoriteiten weten Defensie steeds vaker te vinden, waardoor de vraag naar militaire bijstand en steunverlening aanwijsbaar toeneemt. De toenemende inzet van search teams van de genie om te speuren naar verborgen goederen en contrabande is daarvan een goed voorbeeld. In 2013 blijven gegarandeerde militaire capaciteiten beschikbaar zoals overeengekomen in de bestuurlijke afspraken in het kader van het convenant civiel-militaire samenwerking. Vanzelfsprekend kan in noodgevallen op de gehele krijgsmacht een beroep worden gedaan.
 Heringericht en verkleind
 De bezuinigingen bij Defensie monden uit in een aanzienlijk kleinere krijgsmacht. Als gevolg van de maatregelen is bovendien sprake van een ingrijpende herinrichting. Eenheden zijn of worden opgeheven. Duizenden medewerkers verlaten de organisatie. Modern materieel en locaties worden afgestoten of ontmanteld. De bestuurlijke en ondersteunende processen worden met ingang van 2013 zo ingericht dat deze aanzienlijk minder stafcapaciteit vergen. Voorts wordt de opbouw van het personeelsbestand mede met behulp van het «numerus fixus»-instrument gewijzigd en eens per jaar geëvalueerd en zo nodig aangepast.
 De eenheden die worden opgeheven, staan al sinds mei 2011 stil en zullen als onderdeel van het lopende reorganisatietraject van de defensieonderdelen formeel worden opgeheven. Militair materieel dat wordt afgestoten, wordt voor verkoop gereedgemaakt en aangeboden of wordt aangehouden voor reservedelen (zie Kamerstuk 32 733, nr. 64). Als gevolg van de economische crisis en het grote aanbod aan gebruikt defensiematerieel zijn de marktomstandigheden voor verkoop van materieel moeilijk. In 2013 zijn de verschillende staven van de defensieonderdelen gereorganiseerd en met dertig procent gereduceerd. Veel personeel zal Defensie in 2013 al dan niet gedwongen verlaten. Voor de medewerkers van Defensie wordt 2013 dan ook zonder enige twijfel een bijzonder moeilijk jaar.
 Tegelijkertijd ontstaan er gaandeweg nieuwe perspectieven. Zo worden met ingang van 2013 het Joint IV Commando (JIVC) en de Dienst Personeel en Organisatie Defensie opgericht. Defensie stelt tegelijkertijd alles in het werk om een moderne en aantrekkelijke werkgever blijven, ook op langere termijn. Daarvoor zijn fundamentele veranderingen nodig. Defensie werkt daarom verder aan de uitwerking van haar strategische personeelsbeleid. Zo komt er een nieuw functiegebouw om de mobiliteit en loopbaanperspectieven te verbeteren. Ook wordt het militair bezoldigingssysteem gemoderniseerd, waarbij het stelsel van toelagen en toeslagen wordt vereenvoudigd. Verder worden in 2013 de initiële doelstellingen van het flexibele personeelssysteem (FPS) herijkt. Defensie is zich er zeer van bewust dat het functioneren van de krijgsmacht afhangt van de kwaliteit en de motivatie van haar medewerkers.
 De ingrijpende herziening van de belegging van het vastgoed bij Defensie hangt nauw samen met de opheffing van eenheden en met andere maatregelen. De doelstelling van de herbelegging is exploitatiewinst door sluiting en afstoting van locaties, door verdergaande clustering en door een meer doelmatige benutting van het vastgoed. Geografische spreiding is daarbij wenselijk. Wegens de complexiteit van de herbelegging is de uitvoering verdeeld in fasen. De maatregelen uit de eerste fase van het herbeleggingsplan leiden tot een structurele bezuiniging die oploopt tot € 37 miljoen in 2017. Met fase 2a is daar € 4 miljoen aan toegevoegd. De resterende taakstelling van € 20 miljoen moet worden bereikt door maatregelen uit fase 2b van het herbeleggingsplan. Dit laatste deel is nog in onderzoek.
 Op orde
 Defensie stelt veel in het werk om de krijgsmacht op orde te krijgen. Dit is van wezenlijk belang voor de inzetbaarheid van de krijgsmacht en de motivatie van de defensiemedewerkers. Het gaat in het bijzonder om de personele vulling van operationele eenheden, het doorlopen van een volledig oefenprogramma en het op orde brengen van voorraden brandstof, kleding en persoonsgeboden uitrusting, munitie en reservedelen. Ten aanzien van de kleding en uitrusting wordt prioriteit gegeven aan artikelen die nodig zijn voor opkomst, de uitvoering van missies en aan pakketten die zijn gerelateerd aan specifieke functies. Daarnaast vullen de systeemlogistieke en ketenlogistieke bedrijven hun voorraden aan. Defensie vult de munitievoorraden aan, opdat er voldoende munitie beschikbaar is voor inzet, inzetvoorbereiding, opleidingen en trainingen. De meest urgente munitiesoorten zullen in 2013 zijn aangevuld. In 2014 zullen alle munitievoorraden op voldoende niveau moeten zijn. Ook de reservedelenvoorraden worden aangevuld. Het gaat dan om die reservedelen waarvan een tekort zou leiden tot verstoringen van het onderhoudsproces. Met uitzondering van de onderdelen met een lange levertijd moeten de voorraden voor reservedelen in 2014 weer op het gewenste peil zijn. Dit is van grote betekenis voor de inzetbaarheid van het materieel en dus van de krijgsmacht. Daarbij heeft de verbetering van het financieel beheer en het materieel beheer, waaronder normering, permanente aandacht. In de bedrijfsvoeringsparagraaf (2.3.2) wordt nader ingegaan op de structurele verbeteringen ten aanzien van het financieel en materieel beheer.
 De instroom van nieuw en jong personeel bij Defensie blijft voor de inzetbaarheid van de krijgsmacht van groot belang. De werving wordt bemoeilijkt, doordat de bezuinigingen het aanzien van Defensie als betrouwbare werkgever hebben geschaad. In 2012 is de beoogde instroom van nieuw personeel tot nu toe achtergebleven bij de uitstroom. Hierdoor zullen de operationele eenheden in 2013 naar verwachting nog niet volledig zijn gevuld. De wervingscampagne uit 2012 met filmspotjes en wervingsadvertenties wordt om die reden in 2013 voortgezet. Ook wordt intensief gebruik gemaakt van de mogelijkheden van sociale media. De campagne is in het bijzonder gericht op werving van schaarse medewerkers, zoals technici en verpleegkundigen, en op leerlingen van de ROC-opleiding Veiligheid en Vakmanschap.
 Vernieuwingen operationeel domein
 Om het hoofd te kunnen bieden aan nieuwe bedreigingen is vernieuwing in het operationele domein noodzakelijk. Alleen zo kan de Nederlandse krijgsmacht in internationaal verband bovendien een rol van betekenis blijven spelen. Voor de vernieuwing in het operationele domein zijn op uiteenlopende terreinen zowel nieuwe middelen als nieuwe operationele concepten noodzakelijk. Hierover zijn vooral tijdens de laatste Navo-top in Chicago belangrijke afspraken gemaakt.
 
 
 •
 Zo is een goede informatiepositie van steeds groter belang. Defensie is in dat verband voornemens om het onbemande luchtsysteem MALE-UAV te verwerven. Zij krijgt daardoor de beschikking over operationeel-strategische grondwaarneming vanuit de lucht.
 
 
 •
 Nederland wenst voorts binnen de NAVO zijn sterke positie op het gebied van raketverdediging te behouden. Defensie investeert daartoe in de vervanging van het verbindingsysteem COMPATRIOT ten behoeve van de Patriot raketverdedigingscapaciteit. Ook wordt geïnvesteerd in sensorcapaciteit en worden de SMART-L radars aan boord van de luchtverdedigings- en commandofregatten gemodificeerd.
 
 
 •
 Ter bescherming van het personeel en het materieel tegen geïmproviseerde explosieven wordt een permanente Joint Counter Improvised Explosive Devices (C-IED) organisatie opgericht. Defensie vervult op dit vlak ook in internationaal verband een voortrekkersrol.
 
 
 •
 De kosten van brandstof en energie zijn, zeker in missiegebieden, hoog. Daarnaast vergt het transport van brandstof tijdens missies vaak een aanzienlijke logistieke inspanning die tot verhoogde kwetsbaarheid van militairen leidt. Om deze redenen treft Defensie in 2013 maatregelen om het energieverbruik van de krijgsmacht te reduceren, waarmee kosten worden bespaard en de behoefte aan logistieke ondersteuning afneemt.
 
 
 •
 Ook de in de beleidsbrief genoemde versterking van de samenwerking bij speciale operaties is van belang. In dat kader wordt de operationele samenwerking tussen de Special Operations Forces (SOF) verbeterd. In 2013 wordt begonnen met de ontwikkeling van een gezamenlijke opleidingsmodule.
 
 
 •
 De aangekondigde intensivering van de capaciteit voor psychologische operaties draagt eveneens bij aan de effectiviteit van het militaire optreden. Vanaf 2013 zal deze capaciteit deel uitmaken van het CIMIC-bataljon van het CLAS.
 
 
 •
 Defensie investeert in satellietcommunicatie. Dankzij het project Militaire Satelliet Communicatie (MILSATCOM) zal de krijgsmacht kunnen beschikken over satellietcapaciteit voor militair gebruik. De eerste twee satellieten zijn gelanceerd. De lancering van de derde satelliet is voorzien voor eind 2013. De Advanced Extremely High Frequency (AEHF) satellietcommunicatiecapaciteit komen voor Nederland naar verwachting in 2013 beschikbaar.
 
 
 Cyber
 Een bijzondere intensivering betreft de versterking van de digitale weerbaarheid en de ontwikkeling van het vermogen cyberoperaties uit te voeren. Op 27 juni 2012 is de Defensie Cyber Strategie aan de Kamer aangeboden (Kamerstuk 33 321, nr. 1). Deze strategie geeft uitwerking aan de in de beleidsbrief opgenomen cyberintensivering en geeft de komende jaren richting, samenhang en focus aan de integrale aanpak voor de ontwikkeling van het militaire vermogen in het digitale domein. In 2012 is verder een programmamanager Cyber aangesteld die verantwoordelijk is voor de coördinatie van alle cyber gerelateerde activiteiten binnen Defensie en is de Taskforce Cyber opgericht. Eind 2013 wordt een Defensie Cyber Expertise Centrum (DCEC) opgericht, dat intensief zal samenwerken met het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC). De oprichting van een Defensie Cyber Commando (DCC) is voorzien voor eind 2014. Het DCC is onder meer verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het militaire vermogen om cyber operations uit te voeren. De defensieve maatregelen richten zich op het versterken van de bescherming van netwerken en wapen-, sensor- en regelsystemen. Het Defensie Computer Emergency Response Team (DefCERT) is mede verantwoordelijk voor de beveiliging van deze netwerken en systemen en zal medio 2013 volledig operationeel zijn om 24 uur per dag, zeven dagen per week de beveiliging van de meest kritieke defensienetwerken te ondersteunen. De MIVD versterkt in de periode 2012–2015 de cyber inlichtingencapaciteit. Die intensivering bestaat in 2013 uit elf extra vte’n en materiële investeringen. Verder intensiveren de MIVD en de AIVD de samenwerking op het gebied van cyber en signals intelligence (SIGINT) wat moet leiden tot de oprichting van een gezamenlijke SIGINT-cybereenheid. Nederland zoekt op dit gebied zowel samenwerking met publieke en private partijen in Nederland als met internationale partners als de Navo en met landen als de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen.
 Internationale defensiesamenwerking
 De versterking van de internationale militaire samenwerking is een speerpunt in het defensiebeleid. Prioriteit heeft de versterking van de bilaterale samenwerking met strategische partners, Duitsland en de Benelux-partners voorop. De Benelux-partners hebben op 18 april 2012 een verklaring uitgegeven over hun gezamenlijke voornemen de samenwerking te verdiepen. Vergaande samenwerking ligt mogelijk in het verschiet tussen in het bijzonder de Belgische en de Nederlandse luchtmacht, onder meer op de terreinen van helikopters, luchttransport en jachtvliegtuigen. Bij verdergaande samenwerking met Duitsland staan de landstrijdkrachten centraal. Hierbij worden mogelijkheden bezien om tot een verdere integratie van het trainen, oefenen en opleiden van eenheden te komen, alsmede aanvullende initiatieven rondom het gezamenlijk multinationaal hoofdkwartier.
 Ook de samenwerking in multinationaal en multilateraal verband wordt bevorderd, met verdere vervlechting van de krijgsmachten als inzet. De EU en de Navo zijn onmisbaar als institutionele kaders en als bronnen van kennis en expertise. Nederland wil bij het nationale proces van behoeftestelling, verwerving en exploitatie van defensiecapaciteiten rekening houden met de in EU of Navo-verband vastgestelde tekorten en de initiatieven om in de essentiële capaciteiten te voorzien. Tijdens de Navo-top in Chicago zijn in dat kader afspraken gemaakt in het kader van het Smart Defence initiatief. Nederland neemt deel aan vijftien projecten, die zijn gericht op de versterking van veelgevraagde en nichecapaciteiten. Nederland neemt de leiding bij het Counter-IED Biometrie-initiatief. In EU-verband is eveneens voortgang geboekt bij de versterking van de militaire capaciteiten. Op 22 maart 2012 is het Air to Air Refueling initiatief gelanceerd, dat inzet op versterking van de Europese tankercapaciteit. Nederland, Duitsland en Frankrijk nemen hierbij het voortouw. Het afgelopen jaar is ook het belang van de zogenoemde Northern Group voor internationale militaire samenwerking toegenomen. In het bijzonder met Noorwegen en Denemarken wordt gericht gewerkt aan nauwere samenwerking. De bestaande samenwerking met beide landen biedt goede mogelijkheden voor de intensivering en de verbreding van de samenwerking, onder meer bij de verwerving, instandhouding en training van en met de opvolger van de F-16. Deze samenwerking biedt tevens kansen voor de Nederlandse industrie.
 Bij de totstandkoming van deze initiatieven gaat de kost (investeringen) uit voor de baat. Kostenbesparingen worden op termijn gerealiseerd, met voor Europa essentiële militaire capaciteiten en lagere life cycle costs als resultaat. Vertrouwen tussen Nederland en de partnerlanden is randvoorwaardelijk voor de realisatie van dit perspectief.
 Ten slotte heeft Defensie de bestaande internationale militaire samenwerking tegen het licht gehouden (Kamerstuk 33 279, nr. 3). Er zijn criteria geformuleerd ter beoordeling van bestaande bilaterale en multilaterale samenwerkingsvormen. Aan de hand daarvan zijn strategische partners en prioritaire aandachtsgebieden gedefinieerd. Zo kan de internationale militaire samenwerking in 2013 over de volle breedte van de nodige focus worden voorzien.
 Een slagvaardige organisatie
 Defensie moet snel en doeltreffend kunnen inspelen op een veranderlijke omgeving. Dit stelt hoge eisen aan de flexibiliteit en de slagvaardigheid van de organisatie. Defensie gaat in 2013 werken volgens een nieuw besturingsmodel. Een kleinere bestuursstaf voert daarin de regie op hoofdlijnen. Op tal van gebieden wordt de regelgeving vereenvoudigd en de bureaucratie verminderd. Voor de uitvoering ontstaat daardoor meer ruimte. Binnen Defensie worden voorts de digitale en fysieke mogelijkheden verruimd om genetwerkt samen te werken. De invoering van het ERP-systeem SAP en de uitvoering van de sourcing agenda zijn eveneens van groot belang voor de verdere ontwikkeling van de organisatie.
 SPEER
 Een goede werking van de bedrijfsvoering en de informatievoorziening blijft in 2013 voor Defensie van groot belang. Niet alleen het primaire product van Defensie, gevechtskracht, is er van afhankelijk; de voortgang van de reorganisaties van de beleidsbrief in niet mindere mate. Om die reden wordt in 2013 de verdere ontwikkeling van de bedrijfsvoering en de informatievoorziening voortgezet waarbij standaardisatie, versobering en kostenreductie de uitgangspunten vormen. De ingebruikneming van het ERP-systeem SAP, is hierin instrumenteel. Het programma SPEER dat is belast met de invoering van SAP krijgt vanwege extra werkzaamheden ter ondersteuning van de reorganisaties een verlenging van vier tot zes maanden.
 Sourcing en samenwerking
 Een actieve sourcing agenda en de samenwerking met tweeden en derden zijn eveneens van belang. Defensie beoogt met sourcing projecten de inzetbaarheid van de krijgsmacht en het innovatieve vermogen van Defensie te verhogen en de flexibiliteit, het aanpassingsvermogen en het inzicht in de kosten te verbeteren. Met de brief van 27 april jl. (Kamerstuk 31 125, nr. 10) bent u daarover geïnformeerd. Defensie heeft een omvangrijke en ambitieuze sourcing agenda. Defensie werkt in overleg met de centrales van overheidspersoneel aan afspraken over de overgang van personeel die op elk uitbestedingtraject van toepassing zijn. Voor de realisatie van sourcing projecten zijn die afspraken randvoorwaardelijk. In 2013 wordt verder gewerkt aan ruim 25 sourcing projecten waaronder de vijf prioritaire sourcing projecten. De verwachting is dat in 2013 de aanbesteding aanvangt voor de kavels IV en ICT van de IV- en ICT-dienstverlening, de vastgoeddiensten en de defensiebrede bewakings- en beveiligingssystemen. Het project Uitbesteden Cateringdiensten Defensie bevindt zich op dit ogenblik in de voorbereidingsfase. De financiële aspecten van uitbesteding worden de komende periode nader onderzocht. Naar verwachting kunnen in 2013 contracten worden afgesloten voor de instandhouding van de operationele wielvoertuigen 7,5 kN.
 De task force Civiel medegebruik Defensiehaven Den Helder heeft op 6 juli 2012 voorstellen voor medegebruik gepresenteerd. Op 1 januari 2013 wordt het Havenbedrijf formeel opgericht. Onderdeel hiervan is een planningcel onder militaire leiding voor de toewijzing van kaderuimte. In 2013 wordt verder gewerkt aan de uitvoering van de ruimtelijke plannen, waaronder de ontruiming en overdracht van Buitenveld.
 Financiële gevolgen van defensiebeleid
 In onderstaande tabel staan de mutaties ten opzichte van de vastgestelde begroting 2012.
 
 TOTAAL DEFENSIE (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Standen ingediende ontwerpbegroting 2012 (incl. NvW)
 
 
 
 
 8 513,6
 
 
 
 
 7 873,1
 
 
 
 
 7 737,0
 
 
 
 
 7 786,4
 
 
 
 
 7 708,6
 
 
 
 
 7 700,0
 
 
 
 
 7 713,2
 
 
 
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting 2012
 
 
 44,1
 
 
 235,1
 
 
 49,9
 
 
 15,2
 
 
 15,4
 
 
 16,3
 
 
 16,1
 
 
 
 
 
 Stand voorjaarsnota 2012
 
 
 
 
 8 471,6
 
 
 
 
 8 108,2
 
 
 
 
 7 786,9
 
 
 
 
 7 801,6
 
 
 
 
 7 724,0
 
 
 
 
 7 716,2
 
 
 
 
 7 729,3
 
 
 
 
 
 
 Belangrijkste mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Taakstelling Begrotingsakkoord
 
 
 
 
 – 84,0
 
 
 – 84,0
 
 
 – 84,0
 
 
 – 84,0
 
 
 – 84,0
 
 
 
 
 2
 
 
 Taakstelling Begrotingsakkoord HGIS
 
 
 
 
 – 2,0
 
 
 – 2,0
 
 
 – 2,0
 
 
 – 2,0
 
 
 – 2,0
 
 
 
 
 3
 
 
 Overheveling van/naar departementen
 
 
 
 
 2,2
 
 
 4,1
 
 
 1,0
 
 
 0,9
 
 
 0,9
 
 
 
 
 4
 
 
 Doorwerking ontvangsten
 
 
 
 
 1,2
 
 
 – 6,6
 
 
 – 5,0
 
 
 2,8
 
 
 1,4
 
 
 
 
 5
 
 
 Eindheffing Veteranenwet
 
 
 
 73,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6
 
 
 Uitdeling prijsbijstelling
 
 
 
 62,9
 
 
 63,4
 
 
 68,7
 
 
 68,1
 
 
 68,0
 
 
 68,3
 
 
 
 
 7
 
 
 Uitbreiding inzet VPD's
 
 
 
 
 9,2
 
 
 9,2
 
 
 9,2
 
 
 9,2
 
 
 9,2
 
 
 
 
 8
 
 
 Extrapolatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 4,6
 
 
 
 
 9
 
 
 Extrapolatie (HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 10,5
 
 
 
 
 
 Standen ontwerpbegroting 2013
 
 
 
 
 8 471,6
 
 
 
 
 8 244,1
 
 
 
 
 7 777,0
 
 
 
 
 7 791,0
 
 
 
 
 7 711,2
 
 
 
 
 7 711,1
 
 
 
 
 7 717,2
 
 
 
 
 
 
 Toelichting mutaties
 1. Taakstelling Begrotingsakkoord
 Er worden drie rijksbrede (efficiency-)taakstellingen opgelegd: een inkooptaakstelling, een prijsbijstellingstaakstelling en een departementale taakstelling. De verdelingen berusten op de omvang en samenstelling van de departementale begrotingen (kader RBG-eng, stand Miljoenennota 2012).
 2. Taakstelling Begrotingsakkoord HGIS
 De taakstelling uit het begrotingsakkoord voor het HGIS-deel in de defensiebegroting bedraagt € 2 miljoen.
 3. Overhevelingen van en naar departementen
 In deze mutatie zijn diverse kleine overhevelingen tussen departementen opgenomen waaronder € 2 miljoen voor de Nuclear Security Summit (NSS), een conferentie in het kader van nucleaire veiligheid, die naar verwachting in 2014 wordt gehouden.
 4. Doorwerking ontvangsten
 Op basis van herziene administratieve afspraken met de belastingdienst voor leveringen aan schepen is sprake van een structureel hogere BTW teruggaaf van € 3 miljoen. Daarnaast is sprake van hogere ontvangsten door de zorgdeclaraties en voor het civiele medegebruik van vliegbases.
 5. Eindheffing Veteranenwet
 
 Met de Najaarsnota 2011 is de basis gelegd voor de totstandkoming van een schadeloosstelling voor veteranen. Ter eenmalige compensatie van veteranen die voor 1 juli 2007 gewond zijn geraakt als gevolg van inzet in voormalige missiegebieden is in 2011 € 110 miljoen vrijgemaakt. Defensie wordt in 2012 in staat gesteld een eindheffing af te dragen om te voorkomen dat de uitkering van de schadeloosstelling effect heeft op de inkomensafhankelijke regelingen van de veteranen.
 De Veteranenwet treedt naar verwachting met ingang van 1 januari 2013 in werking. In 2012 en 2013 wordt gewerkt aan de invoering van deze wet. De belangrijkste onderwerpen daarvan zijn de inrichting van het Veteranenloket en de zorgcoördinatie.
 
 6. Uitdeling prijsbijstelling
 De prijsbijstelling tranche 2012 is uitgekeerd.
 7. Uitbreiding inzet VPD’s
 Het aantal verzoeken van Nederlandse reders om ondersteuning van de overheid bij beveiliging van kwetsbare schepen in risicogebieden is de afgelopen jaren toegenomen. Het AIV-rapport «Piraterijbestrijding op zee – een herijking van publieke en private verantwoordelijkheden» deed de aanbeveling in bepaalde gevallen tot deze ondersteuning over te gaan. Inmiddels is een beleidskader opgesteld met operationele, juridische en financiële aspecten. In 2012 is als gevolg van de conclusies in het rapport van de Commissie de Wijkerslooth het aantal begrote VPD’s van twintig naar vijftig verhoogd. Voor 2013 is een verdere verhoging tot ongeveer 175 VPD’s voorzien. De in artikel 1 begrote additionele uitgaven bestaan hoofdzakelijk uit toelagen, reis- en verblijfskosten alsmede de kosten voor de opslag van materieelpakketten in de regio. De investeringen en instandhouding van de benodigde materieelpakketten en uitgaven voor militair luchttransport zijn opgenomen bij de desbetreffende beleidsartikelen.
 8. en 9. Extrapolatie (HGIS)
 Deze technische mutaties betreft de extrapolatie voor het kasjaar 2017.
 Inzetbaarheidsdoelstellingen Defensie tot 2015
 Met inachtneming van de beperkingen in operationele capaciteit als gevolg van de bezuinigingen hanteert Defensie voor deze kabinetsperiode de onderstaande inzetbaarheidsdoelstellingen. De inzetbaarheidsdoelstellingen brengen tot uitdrukking wat de krijgsmacht, binnen de financiële kaders voor de komende jaren, moet kunnen.
 
 De krijgsmacht is inzetbaar voor:
 
 
 1.
 De bescherming – en zo nodig verdediging – van het eigen en het bondgenootschappelijke grondgebied, inclusief de Caribische delen van het Koninkrijk, zo nodig met alle beschikbare middelen;
 
 
 2.
 Eenmalige bijdragen aan internationale interventieoperaties met:
 
 
 •
 een taakgroep van brigadeomvang, inclusief helikopters;
 
 
 •
 een squadron jachtvliegtuigen;
 
 
 •
 een batterij Patriot-raketverdediging;
 
 
 •
 een maritieme taakgroep, inclusief helikopters.
 
 
 Een combinatie van deze bijdragen of bijdragen met andere eenheden waarover de krijgsmacht beschikt, zijn eveneens mogelijk;
 
 
 3.
 Langdurige bijdragen aan stabilisatieoperaties. Het gaat hierbij in het bijzonder om bijdragen:
 
 
 •
 aan maximaal twee operaties te land met bataljonstaakgroepen;
 
 
 •
 aan één operatie in de lucht met jachtvliegtuigen, waarbij als uitgangspunt gemiddeld acht toestellen worden ingezet;
 
 
 •
 met een eenheid bewapende helikopters en een eenheid transporthelikopters;
 
 
 •
 aan maximaal twee operaties op zee met, afhankelijk van de operationele vereisten, een fregat, een ander groot oppervlakteschip, Alkmaar-klasse Mijnenbestrijdingsvaartuig (AMBV) of een onderzeeboot.
 De krijgsmacht kan hiermee ook langdurig bijdragen aan de bescherming, in het bijzonder tegen piraterij, van aanvoerlijnen die van belang zijn voor de Nederlandse economie, de handhaving van een embargo of een vliegverbod en de bewaking van de buitengrenzen van de Europese Unie (Frontex). Een combinatie van deze bijdragen of bijdragen met andere eenheden waarover de krijgsmacht beschikt, zijn eveneens mogelijk. Voor de logistieke ondersteuning is de krijgsmacht vooral bij langdurige operaties gedeeltelijk afhankelijk van derden. In het geval van een beroep op de krijgsmacht ten behoeve van een interventieoperatie, kan het nodig zijn bijdragen aan stabilisatieoperaties – tijdelijk – te verminderen of te beëindigen;
 
 
 
 
 4.
 Het optreden als leidinggevende natie (lead nation) op het niveau van een brigade of een maritieme taakgroep en, samen met andere landen, op legerkorpsniveau. Ook moeten in de domeinen zee, land en lucht staffunctionarissen kunnen worden geleverd aan internationale operationele staven;
 
 
 5.
 De uitvoering van speciale operaties in het buitenland ter bescherming van de belangen van het Koninkrijk, met inbegrip van contraterrorisme-operaties en operaties ter evacuatie van Nederlandse staatsburgers;
 
 
 6.
 Deelneming aan politiemissies, waaronder die van de European Gendarmerie Force (EGF), met functionarissen en eenheden van de Koninklijke marechaussee en aan kleinschalige missies met een civiel-militair karakter;
 
 
 7.
 Het op voortdurende basis beschikbaar stellen van deskundigen uit de staande organisatie ten behoeve van de training en advisering van veiligheidsorganisaties in andere landen;
 
 
 8.
 Bijdragen binnen de grenzen van het Koninkrijk aan de veiligheid van onze samenleving, onder civiel gezag. Het gaat hierbij in het bijzonder om:
 
 
 •
 de uitvoering van structurele nationale taken, zoals de politietaken van de Koninklijke marechaussee (onder meer het grenstoezicht, de bestrijding van de grensoverschrijdende criminaliteit en de illegale migratie), het beheer van de kustwachten in Nederland en in de Caribische delen van het Koninkrijk, de ruiming van explosieven op het land en te water en de bestrijding van het luchtvaartterrorisme (in het bijzonder met behulp van de quick reaction alert taak van jachtvliegtuigen);
 
 
 •
 militaire bijstand bij de handhaving van de openbare orde en veiligheid evenals de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde, zoals door middel van de structurele bijdrage aan de bijzondere bijstandseenheden;
 
 
 •
 militaire bijstand bij de bestrijding van branden, rampen, crises of bij ernstige vrees voor het ontstaan daarvan, in overeenstemming met de bestuurlijke en wettelijke afspraken;
 
 
 
 
 9.
 Het op verzoek van civiele autoriteiten met beschikbare middelen bijdragen aan internationale noodhulpoperaties.
 
 
 
 Overzicht beleidsdoorlichtingen
 Op verzoek van de Tweede Kamer is de defensiebegroting ingericht naar organisatieonderdelen en niet naar beleidsthema’s. Daarom vormen de begrotingsartikelen bij Defensie geen logisch aanknopingspunt voor de programmering van beleidsdoorlichtingen, die immers gericht zijn op het evalueren van de effecten van het gevoerde beleid en de daarvoor gebruikte financiële middelen. In de begroting 2010 (Kamerstuk 32 123 X, nr. 2) is aangekondigd dat meer nadruk wordt gelegd op de belangrijkste activiteiten van Defensie. Deze benadering wordt in deze begroting voortgezet. Onderstaande tabel is financieel en beleidsmatig zo dekkend mogelijk en de uitvoering geschiedt zoveel mogelijk conform de vereisten die gelden voor beleidsdoorlichtingen (Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek). Zo worden per doorlichting zoveel mogelijk gerelateerde defensieuitgaven verantwoord. Hoewel de begroting niet is ingericht om een directe relatie te leggen tussen beleidsthema’s, activiteiten en de kosten hiervan wordt dat in de doorlichtingen wel zo veel mogelijk benaderd. Verder wordt in elke doorlichting waar mogelijk aandacht besteed aan de behaalde (maatschappelijke) effecten. Verantwoording van verrichte activiteiten en geleverde prestaties staat centraal. Indien hierbij de causale relatie tussen de defensie-inzet en de beoogde effecten niet kan worden aangetoond, wordt zo mogelijk ingegaan op de plausibiliteit van een relatie tussen defensie-inzet en de beoogde effecten. Ten slotte wordt in de beleidsdoorlichting op meerdere jaren teruggekeken, waarbij periodieke en tussentijdse evaluaties als bouwstenen kunnen worden gebruikt.
 
 Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Planning
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel / Operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 1; Inzet
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bescherming kwetsbare schepen nabij Somalië
 
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inzet defensiepersoneel en -materieel voor ISAF in het kader van de eindevaluatie ISAF, inclusief de evaluatie Van Geel-gelden (2008–2009)
 
 
 V
 
 27 925, nr. 436
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 2; CZSK
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Defensie-inzet Kustwacht Nederland
 
 
 
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Wijziging samenstelling Koninklijke marine (2005)
 
 
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 3; CLAS
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 4; CLSK
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Strategische luchttransportcapaciteit
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Herinrichting van de integrale helikoptercapaciteit
 
 
 
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 5; CKmar
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mensenhandel/mensensmokkel
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 6; investeringen krijgsmacht
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 7; Ondersteuning krijgsmacht door Defensie Materieel Organisatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 8; Ondersteuning krijgsmacht door Commando DienstenCentra
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Defensiebreed
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actieplan werving en behoud
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Civiel-militaire samenwerking
 
 
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 
 Veteranenzorg + ondersteuning defilé Wageningen
 
 
 
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Uitvoering Koninkrijkstaken door Defensie
 
 
 
 
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 Flexibel Personeelssysteem
 
 
 
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Integriteit
 
 
 
 
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 Digitale weerbaarheid en cyber operations
 
 
 
 
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 Sourcing
 
 
 
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: De beleidsdoorlichting over het Actieplan werving en behoud die gepland stond voor 2011 wordt in 2012 uitgevoerd. In 2013 zal een beleidsdoorlichting worden uitgevoerd van de bescherming van kwetsbare schepen nabij Somalië. Ten opzichte van het overzicht in de begroting van 2012 zijn de volgende wijzigingen doorgevoerd. De evaluatie van de Civiel-militaire samenwerking wordt vanwege capaciteitsredenen in 2014 uitgevoerd. Het onderwerp sourcing wordt voor 2014 toegevoegd. De evaluatie Veteranenzorg die was gepland voor 2014 zal in 2015 worden uitgevoerd zodat tevens de ondersteuning van het defilé Wageningen daarbij kan worden betrokken. De evaluatie van de uitvoering van Koninkrijkstaken wordt niet in 2015 maar in 2016 uitgevoerd om zodoende de uitkomsten van de evaluatie van de nieuwe staatkundige constellatie in het Caribisch deel van het Koninkrijk daarbij te kunnen betrekken.
 
 
 
 Beleidsartikelen
 
 2.2
 DE BELEIDSARTIKELEN
 
 
 
 2.2.1
 Inzet - beleidsartikel 1
 
 Algemene doelstelling
 De krijgsmacht is er ten behoeve van de verdediging en bescherming van de belangen van het Koninkrijk, alsmede ten behoeve van de handhaving en de bevordering van de internationale rechtsorde. Tevens ondersteunt de krijgsmacht civiele autoriteiten bij rechtshandhaving, rampenbestrijding en humanitaire hulp, zowel nationaal als internationaal. Om deze taken te kunnen uitvoeren stelt Defensie militaire eenheden gereed die daarvoor kunnen worden ingezet.
 Rol en verantwoordelijkheid
 De minister is verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen en daadwerkelijk inzetten van eenheden om de veiligheid van het eigen en bondgenootschappelijk grondgebied te handhaven. Verder is de minister in samenwerking met bondgenoten verantwoordelijk voor de uitvoering van bijdragen aan missies voor conflictpreventie, crisisbeheersing en vredesopbouw, zowel in Europa als daarbuiten. Het Koninkrijk der Nederlanden draagt daarmee onverminderd bij aan de handhaving en bevordering van de internationale rechtsorde. De eenheden kunnen ook worden ingezet ten behoeve van nationale taken en het verlenen van (internationale) noodhulp.
 Leeswijzer
 
 Onder Beleidsartikel 1 Inzet wordt een overzicht geboden van de gehele inzet van de krijgsmacht. Dit betreft de bijdragen van Defensie aan crisisbeheersingsoperaties, contributies aan common funded Navo- en EU-operaties, inzet voor nationale en koninkrijkstaken en overige inzet. Het artikel is daartoe uitgebreid met één niet-financieel overzicht voor de structurele inzet voor nationale en koninkrijkstaken, bijvoorbeeld door de Kmar, de EODD en de Kustwachten.
 In Beleidsartikel 1 is de raming opgenomen van de additionele uitgaven voor inzet onder verantwoordelijkheid van de CDS. In de beleidsartikelen 2 tot en met 5 wordt de taakuitvoering geraamd voor zeestrijdkrachten, landstrijdkrachten, luchtstrijdkrachten, de marechaussee en de aan hen gemandateerde inzet, voor zover deze niet valt onder artikel 1
 
 Toelichting op nationale inzet
 De ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Veiligheid en Justitie en Defensie hebben bestuursafspraken gemaakt over de gegarandeerde beschikbaarheid van militaire (specialistische) capaciteiten voor nationale veiligheid, crisisbeheersing en de operationele aansturing daarvan onder civiel gezag (Intensivering Civiel-Militaire samenwerking, ICMS).
 Defensie levert de volgende vormen van ondersteuning aan de civiele autoriteiten, zowel in Nederland als in het Caribisch deel van het Koninkrijk:
 
 
 •
 Structurele nationale taken:
 
 
 –
 Inzet van de Koninklijke marechaussee voor politietaken zoals beschreven in artikel 4 van de Politiewet 2012:
 
 
 –
 Beveiliging Koninklijk Huis;
 
 
 –
 Politietaak ten behoeve van Defensie;
 
 
 –
 Politietaak op Schiphol en andere aangewezen luchthavens;
 
 
 –
 Beveiliging burgerluchtvaart;
 
 
 –
 Verlenen van bijstand aan en samenwerking met de Politie alsmede assistentieverlening bij grensoverschrijdende criminaliteit;
 
 
 –
 Politietaak op plaatsen onder beheer van de Minister van Defensie, op aangewezen verboden plaatsen en de ambtswoning van de Minister President;
 
 
 –
 Uitvoering van vreemdelingentaken op basis van de Vreemdelingenwet 2000;
 
 
 –
 De bestrijding van mensensmokkel en van fraude met reis- en identiteitsdocumenten;
 
 
 –
 Beveiligingswerkzaamheden voor De Nederlandsche Bank N.V.
 
 
 
 
 –
 Kustwacht Nederland, inclusief Search and Rescue (SAR);
 
 
 –
 Kustwacht Caribisch gebied;
 
 
 –
 Explosievenopruiming;
 
 
 –
 Luchtruimbewaking/bestrijding luchtvaartterrorisme, waaronder de Quick Reaction Alert (QRA) van twee bewapende F-16»s;
 
 
 –
 Bijzondere bijstandseenheden, waaronder de Unit Interventie Mariniers (UIM), een Aanhoudings- en Ondersteuningseenheid van de Koninklijke marechaussee en een personele bijdrage aan de Dienst Speciale Interventies (DSI) van het KPLD;
 
 
 –
 Calamiteitenhospitaal;
 
 
 –
 Patiëntenvervoer van en naar de Waddeneilanden;
 
 
 –
 Hydrografische opneming van de zeebodem en de verwerking daarvan tot zeekaarten.
 
 
 
 
 •
 Militaire bijstand op grond van de Politiewet 2012:
 
 
 –
 Ondersteuning van de handhaving van de openbare orde;
 
 
 –
 Ondersteuning van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde.
 
 
 
 
 •
 Militaire bijstand op grond van de Wet Veiligheidsregio’s.
 
 
 •
 Militaire steunverlening in het openbaar belang.
 
 
 Naast deze gegarandeerde militaire capaciteiten worden verscheidene incidentele inzetten verwacht die niet vallen onder structurele en reguliere militaire bijstand of militaire steunverlening.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Taak
 
 
 Indicatieve inzet in 2013 op grond van de realisatie van 2011
 
 
 Artikel
 
 
 
 
 
 
 Structurele taken ter ondersteuning van de civiele autoriteiten op grond van wetgeving en formele afspraken
 
 
 
 
 Explosievenopruiming
 
 
 Aantal ruimingen
 
 
 1904
 
 
 CLAS / FNIK
 
 
 
 
 Patiëntenvervoer
 
 
 Aantal uitgevoerde transporten
 
 
 PM
 
 
 CLSK
 
 
 
 
 Calamiteitenhospitaal
 
 
 Aantal keer operationeel
 
 
 0
 
 
 CDC
 
 
 
 
 Luchtruimbewaking
 
 
 Aantal alerts (onbekend vliegtuig in Nederlands luchtruim)
 
 
 11
 
 
 CLSK
 
 
 
 
 Aantal onderscheppingen
 
 
 3
 
 
 CLSK
 
 
 
 
 Kustwacht Nederland
 
 
 Inzet schepen in vaardagen
 
 
 PM
 
 
 CZSK
 
 
 
 
 Inzet vliegtuigen in vlieguren
 
 
 PM
 
 
 CLSK
 
 
 
 
 Aantal helikopterinzetten voor Search and Rescue
 
 
 174
 
 
 CLSK
 
 
 
 
 Kustwacht Caribisch gebied
 
 
 Inzet stationsschip in vaardagen
 
 
 PM
 
 
 CZSK
 
 
 
 
 Militaire bijstand en steunverlening op grond van de Politiewet (art 57, 58 en 59) en de wet Veiligheidsregio’s
 
 
 
 
 Strafrechtelijke handhaving rechtsorde
 
 
 Aantal aanvragen
 
 
 43
 
 
 KMAR / CLAS / FNIK
 
 
 
 
 Handhaving openbare orde
 
 
 
 23
 
 
 KMAR / FNIK
 
 
 
 
 Steunverlening in het openbaar belang
 
 
 
 41
 
 
 Alle krijgsmachtdelen
 
 
 
 
 Bijstand bij rampen en crisis
 
 
 
 15
 
 
 Alle krijgsmachtdelen
 
 
 
 
 Caribisch gebied
 
 
 
 8
 
 
 CZSK / FNIK
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: In de rechter kolom staat het artikel dat de uitgaven draagt die worden gemaakt om de taken te kunnen uitvoeren. Indien de inzet voldoet aan de criteria, worden de additionele uitgaven met FNIK verrekend. Soms zijn er meerdere krijgsmachtdelen die de taken kunnen uitvoeren.
 
 De additionele uitgaven die het gevolg zijn van het uitvoeren van militaire bijstand en militaire steunverlening worden gefinancierd uit fonds Financiering Nationale Inzet Krijgsmacht (FNIK). Hiervoor dragen het ministerie van BZK, het ministerie van V&J en het Gemeentefonds gezamenlijk structureel € 2,25 miljoen per jaar bij. Dit voorkomt dat routinematige inzet afzonderlijk met de aanvragende instantie moet worden verrekend. Indien er sprake is van uitzonderlijke – bijvoorbeeld zeer grootschalige of langdurige – inzet die niet binnen deze voorziening kan worden opgevangen, dan worden in overleg met betrokken partijen afspraken gemaakt over afzonderlijke verrekening.
 Beleidswijzigingen
 Sinds de begroting 2012 zijn Nederlandse bijdragen aan de volgende missies in 2013 aangevangen dan wel verlengd:
 
 
 •
 UNAMA (als onderdeel van de Geïntegreerde Politietrainingsmissie);
 
 
 •
 CMF;
 
 
 •
 UNMISS.
 
 
 Voor 2012 worden nog besluiten voorzien over de verlenging van de Nederlandse bijdrage aan:
 
 
 •
 KFOR;
 
 
 •
 EU NAVFOR Atalanta;
 
 
 •
 
 Ocean Shield.
 
 
 
 
 Daarnaast is voor 2013 een verhoging van het aantal ingezette VPD’s voorzien. Deze verhoging is mede het gevolg van een verkorting van de aanvraagtermijn en een verlaging van de vergoeding die door de reders wordt betaald.
 Als gevolg van het begrotingsakkoord is € 2,0 miljoen structureel gekort op de HGIS-voorziening voor crisisbeheersingsoperaties, die hierdoor is verlaagd tot € 190,5 miljoen per jaar.
 
 
 Budgettaire gevolgen van het beleid en budgetflexibiliteit
 
 Artikel 1 Inzet (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 270 694
 
 
 
 
 206 450
 
 
 
 
 213 150
 
 
 
 
 215 150
 
 
 
 
 213 150
 
 
 
 
 213 150
 
 
 
 
 213 150
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 138 925
 
 
 119 250
 
 
 59 550
 
 
 22 100
 
 
 22 100
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 186 102
 
 
 
 
 231 519
 
 
 
 
 213 150
 
 
 
 
 215 150
 
 
 
 
 213 150
 
 
 
 
 213 150
 
 
 
 
 213 150
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma uitgaven 
 
 
 
 
 186 102
 
 
 
 
 231 519
 
 
 
 
 213 150
 
 
 
 
 215 150
 
 
 
 
 213 150
 
 
 
 
 213 150
 
 
 
 
 213 150
 
 
 
 
 
 
 Opdracht Inzet
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan crisisbeheersingsoperaties (HGIS)
 
 
 
 186 102
 
 
 218 069
 
 
 190 500
 
 
 190 500
 
 
 190 500
 
 
 190 500
 
 
 190 500
 
 
 
 
 
 – waarvan financiering nationale inzet krijgsmacht
 
 
 
 
 2 250
 
 
 2 250
 
 
 2 250
 
 
 2 250
 
 
 2 250
 
 
 2 250
 
 
 
 
 
 – waarvan overige inzet
 
 
 
 
 11 200
 
 
 20 400
 
 
 22 400
 
 
 20 400
 
 
 20 400
 
 
 20 400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 3 214
 
 
 
 
 12 607
 
 
 
 
 13 707
 
 
 
 
 13 707
 
 
 
 
 13 707
 
 
 
 
 13 707
 
 
 
 
 13 707
 
 
 
 
 
 
 Programmaontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan crisisbeheersingsoperaties (HGIS)
 
 
 
 3 214
 
 
 1 407
 
 
 1 407
 
 
 1 407
 
 
 1 407
 
 
 1 407
 
 
 1 407
 
 
 
 
 
 – waarvan overige inzet
 
 
 
 
 11 200
 
 
 12 300
 
 
 12 300
 
 
 12 300
 
 
 12 300
 
 
 12 300
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 Toelichting algemeen
 Binnen artikel 1 worden alleen uitgaven voor inzet begroot en verantwoord:
 
 
 (1)
 Voor zover deze uitgaven additioneel zijn. Dit betekent dat vormen van inzet budgettair niet zichtbaar zijn in dit artikel indien geen sprake is van additionele uitgaven ten opzichte van de uitgaven voor gereedstelling en instandhouding binnen de artikelen van de operationele commando’s (bijvoorbeeld de inzet van helikopters voor Search and Rescue) of indien deze worden verrekend met tweeden of derden (bijvoorbeeld noodhulp die wordt verrekend met het ministerie van Buitenlandse Zaken).
 
 
 (2)
 Voor zover deze inzet onder directe verantwoordelijkheid van de CDS wordt uitgevoerd. Verschillende vormen van inzet zijn gemandateerd aan de operationele commando’s, zoals bijvoorbeeld de inzet voor de Kustwacht, en worden daarom in die artikelen begroot en verantwoord.
 
 
 
 Toelichting op uitgaven
 De uitgaven per missie zien er als volgt uit:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven missies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ISAF Redeployment
 
 
 15 900
 
 
 
 
 
 
 
 
 GPM
 
 
 96 200
 
 
 96 200
 
 
 37 200
 
 
 
 
 
 
 Ocean Shield
 
 
 2 800
 
 
 
 
 
 
 
 
 UNMISS
 
 
 1 400
 
 
 600
 
 
 
 
 
 
 
 EUFOR Althea
 
 
 50
 
 
 
 
 
 
 
 
 UNAMA
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 
 
 
 
 
 UNTSO
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 
 
 CMF
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 
 
 
 
 NLTC
 
 
 175
 
 
 50
 
 
 
 
 
 
 
 Missies algemeen
 
 
 5 500
 
 
 5 500
 
 
 5 500
 
 
 5 500
 
 
 5 500
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven aan missies
 
 
 
 
 122 925
 
 
 
 
 103 250
 
 
 
 
 43 550
 
 
 
 
 6 100
 
 
 
 
 6 100
 
 
 
 
 
 Uitgaven contributies
 
 
 16 000
 
 
 16 000
 
 
 16 000
 
 
 16 000
 
 
 16 000
 
 
 
 
 Voorziening HGIS
 
 
 51 575
 
 
 71 250
 
 
 130 950
 
 
 168 400
 
 
 168 400
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven HGIS
 
 
 
 
 190 500
 
 
 
 
 190 500
 
 
 
 
 190 500
 
 
 
 
 190 500
 
 
 
 
 190 500
 
 
 
 
 
 
 De missies worden hieronder toegelicht. De uitgaven per missie zijn verder toegelicht in de artikel-100-brieven.
 Toelichting missies
 
 
 
 •
 
 ISAF
 Redeployment
 
 Het proces van terugkeer en reparatie van het materieel uit Uruzgan en Kandahar heeft door verschillende oorzaken vertraging opgelopen waardoor de redeployment in 2013 wordt voltooid. De aanvulling van de in Uruzgan verbruikte munitievoorraden loopt door tot in 2013.
 
 
 
 
 
 
 •
 
 Geïntegreerde Politietrainingsmissie (GPM)
 
 Het doel van de GPM is de training en mentoring van de Afghan Uniformed Police (AUP) en de verhoging van de kwaliteit van het juridische systeem (rule of law). De Nederlandse militaire bijdrage aan het trainingsprogramma in Afghanistan bestaat uit de Police Training Group (PTG), de Air Task Force en de nationale bijdrage aan ISAF-staven. De totale defensiebijdrage aan deze missie bedraagt 500 militairen. Deze bijdrage is voorzien tot midden 2014.
 
 
 
 
 
 
 •
 
 Ocean Shield
 
 Deze Navo-operatie richt zich op de bescherming van koopvaardijschepen in de Internationally Recommended Transit Corridor in de Golf van Aden, de uitvoering van patrouilletaken in het Somalië Bassin en het voorkomen, bestrijden en verstoren van aanvallen door piraten. Over de Nederlandse bijdrage in 2013 wordt in de tweede helft van 2012 een besluit genomen.
 
 
 
 
 
 
 •
 
 United Nations Mission in South Sudan (UNMISS)
 
 Na de onafhankelijkheid van Zuid-Soedan midden 2011 is UNMISS begonnen als een geïntegreerde missie ter assistentie van de overheid bij de verbetering van de vrede en veiligheid en voor het creëren van randvoorwaarden voor verdere ontwikkeling. Het doel daarvan is dat de overheid in staat wordt gesteld effectief en democratisch te regeren en goede betrekkingen op te bouwen met de buurlanden. In totaal draagt Nederland met maximaal 30 personen bij aan UNMISS, van wie 24 functionarissen van Defensie. De Nederlandse bijdrage geldt voor de duur van twee jaar.
 
 
 
 
 
 
 •
 
 EUFOR Althea
 
 Nederland draagt met drie militairen bij aan het deel van EUFOR dat zich richt op capaciteitsopbouw en training van de Bosnische strijdkrachten. Het mandaat loopt tot maart 2013.
 
 
 
 
 
 
 •
 
 United Nations Assistance Mission in Afghanistan (UNAMA)
 
 UNAMA is een politieke VN-missie op verzoek van de Afghaanse regering. UNAMA richt zich op democratisering, de uitvoering van wetten, de beheersing van drugs, verbetering van de mensenrechtensituatie, humanitaire hulpverlening en aanverwante onderwerpen. Er is één Nederlandse militair in de organisatie van UNAMA opgenomen, primair ter ondersteuning van de rule of law activiteiten van de GPM in het noorden van Afghanistan.
 
 
 
 
 
 
 •
 
 United Nations Truce Supervision Organization (UNTSO)
 
 UNTSO heeft als taak toe te zien op de naleving van de bestaande bestandsafspraken tussen de landen in de regio in en rond Israël. Nederland levert in 2013 twaalf officieren voor verschillende waarnemersgroepen in Syrië, Israël, en Libanon en op het hoofdkwartier van UNTSO te Jeruzalem. Er is geen einddatum voor deze bijdrage voorzien.
 
 
 
 
 
 
 •
 
 Netherlands Liaison Team CENTCOM (NLTC)
 
 In verband met de coördinatie en het volgen van de ontwikkelingen in de Verenigde Staten in de strijd tegen het internationale terrorisme en voor de operatie ISAF en overige operaties die worden uitgevoerd onder CENTCOM, levert Nederland vier militairen aan NLTC in Tampa (Verenigde Staten). Deze capaciteit wordt periodiek geëvalueerd en wordt waarschijnlijk voortgezet tot het einde van de Geïntegreerde Politietrainingsmissie.
 
 
 
 Toelichting missies algemeen
 
 
 
 •
 
 European Union Rule of Law Mission in Kosovo (EULEX Kosovo)
 
 EULEX heeft tot doel het bestuur, de politie, justitie en de douane van Kosovo te ondersteunen om zo een bijdrage te leveren aan het democratiseringsproces in de regio. De defensiebijdrage aan de missie betreft circa vijftien Kmar-functionarissen en heeft een politiek mandaat tot 14 juni 2014.
 
 
 
 
 
 
 •
 
 Kosovo Force (KFOR)
 
 KFOR heeft tot doel het creëren en in stand houden van een veilige en stabiele omgeving, inclusief de openbare orde. De Nederlandse bijdrage bestaat uit zeven militairen, inclusief een National Support Element ter ondersteuning van de Nederlandse aanwezigheid in Kosovo.
 
 
 
 
 
 
 •
 
 United States Security Coordinator (USCC), West Bank
 
 Deze missie richt zich op de training van de Palestijnse veiligheidseenheden. De Nederlandse bijdrage bestaat uit maximaal vijf officieren en wordt voortgezet tot eind 2013.
 
 
 
 
 
 
 •
 
 EUBAM Rafah
 
 De EU Border Assistance Mission Rafah (EUBAM Rafah) heeft als taak om de grensbewaking van het Rafah Crossing Point door de Palestijnse Autoriteit (PA) te monitoren en te begeleiden. Sinds de machtsovername door Hamas in de Gaza-strook in juni 2007 is de missie niet meer operationeel. Nederland heeft drie marechaussees op stand-by staan die kunnen worden uitgezonden in het geval van reactivering van de missie. De Nederlandse bijdrage loopt, evenals het EU-mandaat voor de missie, tot mei 2013.
 
 
 
 
 
 
 •
 
 Combined Maritime Forces (CMF)
 
 De CMF richt zich op de strijd tegen het internationale terrorisme en op anti-piraterij operaties. Nederland levert twee militairen aan de staf van het hoofdkwartier van de CMF in Bahrein.
 
 
 
 
 
 
 •
 
 EU NAVFOR Atalanta
 
 De hoofdtaken van deze EU-missie bestaan uit maritieme bescherming van humanitaire transporten en het verstoren en bestrijden van piraterij. Het mandaat van de missie is verlengd tot eind 2014. De huidige Nederlandse bijdragen worden voorzien tot eind 2012. Over de Nederlandse bijdragen in 2013 en 2014 zullen in de tweede helft van 2012 besluiten worden genomen.
 
 
 
 
 
 
 •
 
 Security Sector Reform (SSR) Burundi
 
 Nederland heeft in april 2009 een Memorandum of Understanding (MoU) met de Burundese regering afgesloten waarin de samenwerking op het gebied van de hervorming van de veiligheidssector voor een periode van acht jaar is afgesproken. Het programma richt zich op de verdere professionalisering van het Burundese leger. Nederland heeft daartoe drie functionarissen in Burundi geplaatst die in samenwerking met een Burundees projectteam zorg dragen voor de voorbereiding daarvan. Deze bijdrage heeft een doorlopend mandaat. Deze inzet wordt gefinancierd uit het Stabilisatiefonds op de begroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken.
 
 
 
 
 
 
 •
 
 Contributies HGIS
 
 Nederland draagt bij aan de gemeenschappelijke uitgaven voor crisisbeheersingsoperaties van de Navo en de EU. Dit bedrag staat los van een eventuele Nederlandse deelneming aan een specifieke missie van de Navo of de EU.
 
 
 
 Toelichting op overige inzet
 
 
 
 •
 
 Vessel Protection Detachments (VPD’s)
 
 Het aantal verzoeken van Nederlandse reders om ondersteuning van de overheid bij beveiliging van kwetsbare schepen in risicogebieden is de afgelopen jaren toegenomen. Het AIV-rapport «Piraterijbestrijding op zee – een herijking van publieke en private verantwoordelijkheden» deed de aanbeveling in bepaalde gevallen tot deze ondersteuning over te gaan. Inmiddels is een beleidskader opgesteld met operationele, juridische en financiële aspecten. In 2012 is als gevolg van de conclusies in het rapport van de Commissie de Wijkerslooth het aantal begrote VPD’s van twintig naar vijftig verhoogd. Voor 2013 is een verdere verhoging tot ongeveer 175 VPD’s voorzien. De in artikel 1 begrote additionele uitgaven bestaan hoofdzakelijk uit toelagen, reis- en verblijfskosten alsmede de kosten voor de opslag van materieelpakketten in de regio. De investeringen en instandhouding van de benodigde materieelpakketten en uitgaven voor militair luchttransport zijn opgenomen bij de desbetreffende beleidsartikelen.
 
 
 
 
 
 
 •
 
 FRONTEX
 
 Nederland heeft 50 grenswachters beschikbaar gesteld voor de FRONTEX-pool voor snel inzetbare grensinterventieteams. Jaarlijks wordt bij de opstelling van het inzetplan bezien of deze bijdrage aan de pool wordt voortgezet. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties meldt de Nederlandse bijdrage met het inzetplan aan de Tweede Kamer. In 2013 is het weer mogelijk dat een beroep gedaan wordt op een Nederlandse bijdrage met mijnenjagers en/of een Dornier. De wenselijkheid en uitvoerbaarheid van een bijdrage zal dan worden bezien. Een Nederlandse bijdrage wordt verrekend met de EU. Deze inzet wordt gemandateerd aan de operationele commando’s.
 
 
 
 Toelichting op ontvangsten
 Ontvangsten HGIS
 De ontvangsten hebben voornamelijk betrekking op de vergoedingen van de EU, Navo en VN-partners voor de door Nederland in het verleden geleverde diensten of ingezette personele en materiële middelen.
 Ontvangsten VPD’s
 De Nederlandse reders betalen € 12,3 miljoen van de uitgaven voor VPD’s.
 
 
 
 Overzicht missies
 
 
 
 
 
 
 2.2.2
 Taakuitvoering zeestrijdkrachten - beleidsartikel 2
 
 Algemene doelstelling
 De zeestrijdkrachten leveren operationeel gerede maritieme expeditionaire capaciteit, zowel vloot als mariniers, voor nationale en internationale operaties.
 Rol en verantwoordelijkheid minister
 De minister is verantwoordelijk voor de vaststelling van de omvang en samenstelling van de zeestrijdkrachten en van de mate van gereedheid van maritieme eenheden.
 Voor de maritieme capaciteit van de krijgsmacht is het CZSK verantwoordelijk voor het operationeel gereedstellen en in stand houden van de maritieme eenheden. De zeestrijdkrachten zijn inzetbaar voor zowel expeditionaire als voor nationale taken.
 Indicatoren algemene doelstelling
 In onderstaande tabel staan de beschikbaarheid van operationeel gerede en in stand te houden eenheden van CZSK voor 2013. Waar het aantal operationeel gerede eenheden gedurende het jaar uiteenloopt, is het rekenkundig gemiddelde in de tabel opgenomen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstellingenmatrix CZSK 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Groep
 
 
 Organieke eenheid
 
 
 Totaal aantal eenheden
 
 
 Operationeel gerede eenheden
 
 
 Voortzettingsvermogen
 
 
 
 
 
 
 Staf
 
 
 NLMARFOR
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 –
 
 
 
 
 Vlooteenheden
 
 
 Fregatten
 
 
 LC-fregat
 
 
 4
 
 
 1,8
 
 
 2,2
 
 
 
 
 
 M-fregat
 
 
 2
 
 
 0,5
 
 
 1,5
 
 
 
 
 Patrouilleschepen
 
 
 0 → 4
 
 
 0 → 0,6
 
 
 0 → 3,4
 
 
 
 
 Bevoorradingsschip
 
 
 1
 
 
 0,3
 
 
 0,7
 
 
 
 
 
 Landing Platform Docks
 
 
 
 2
 
 
 1,5
 
 
 0,5
 
 
 
 
 Onderzeeboten
 
 
 4
 
 
 1,5
 
 
 2,5
 
 
 
 
 Ondersteuningsvaartuig OZD
 
 
 1
 
 
 0,7
 
 
 0,3
 
 
 
 
 Mijnenbestrijdingsvaartuigen
 
 
 6
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 
 
 Hydrografische opnemingsvaartuigen
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 Ondersteuningsvaartuig CARIB
 
 
 1
 
 
 0,8
 
 
 0,2
 
 
 
 
 Marinierseenheden
 
 
 Mariniersbataljons
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 Ondersteunende mariniersbataljons
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 Unit Interventie Mariniers
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 –
 
 
 
 
 Marinierscompagnie CARIB
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 –
 
 
 
 
 Bootpeloton Caribisch Gebied
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 –
 
 
 
 
 Overige eenheden
 
 
 Defensie Duikgroep
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: De gereedheidsdoelstellingen per operationeel commando worden weergegeven in de doelstellingenmatrix. In de kolom «Totaal aantal eenheden» staat vermeld hoeveel eenheden er zijn. Deze eenheden zijn daarnaast verdeeld over de kolommen «Operationeel gerede eenheden» en «Voortzettingsvermogen». In de kolom «Operationeel gerede eenheden» is weergegeven hoeveel eenheden beschikbaar moeten zijn voor inzet. In de kolom voortzettingsvermogen zijn de overige eenheden weergegeven. De getallen betreffen het gemiddelde aantal gereed te stellen eenheden, over het hele jaar. Voorbeeld: indien één eenheid voor zes maanden gereed moet zijn, wordt dit in de matrix weergegeven met 0,5.
 
 Beleidswijzigingen
 In 2013 worden de eerste patrouilleschepen operationeel gereed. Deze schepen worden na oplevering gefaseerd ingevoerd.
 Budgettaire gevolgen van het beleid en budgetflexibiliteit
 
 Artikel 2 Taakuitvoering Zeestrijdkrachten (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 573 652
 
 
 
 
 670 288
 
 
 
 
 714 076
 
 
 
 
 685 593
 
 
 
 
 661 656
 
 
 
 
 655 512
 
 
 
 
 653 468
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 590 214
 
 
 
 
 670 288
 
 
 
 
 714 076
 
 
 
 
 685 593
 
 
 
 
 661 656
 
 
 
 
 655 512
 
 
 
 
 653 468
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 119 564
 
 
 68 230
 
 
 20 928
 
 
 21 000
 
 
 21 037
 
 
 
 
 
 Programmauitgaven
 
 
 
 
 573 569
 
 
 
 
 73 777
 
 
 
 
 165 093
 
 
 
 
 155 697
 
 
 
 
 137 459
 
 
 
 
 137 458
 
 
 
 
 137 458
 
 
 
 
 
 
 Opdracht Gereedstelling en instandhouding Commando ZSK
 
 
 
 
 73 777
 
 
 165 093
 
 
 155 697
 
 
 137 459
 
 
 137 458
 
 
 137 458
 
 
 
 
 
 – waarvan inzet
 
 
 
 
 
 8 441
 
 
 
 
 8 429
 
 
 
 
 8 447
 
 
 
 
 8 455
 
 
 
 
 8 455
 
 
 
 
 8 455
 
 
 
 
 
 
 – waarvan gereedstelling
 
 
 
 
 
 61 508
 
 
 
 
 66 035
 
 
 
 
 57 968
 
 
 
 
 59 122
 
 
 
 
 59 123
 
 
 
 
 59 123
 
 
 
 
 
 
 – waarvan instandhouding
 
 
 
 
 
 3 828
 
 
 
 
 90 629
 
 
 
 
 89 282
 
 
 
 
 69 882
 
 
 
 
 69 880
 
 
 
 
 69 880
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 16 645
 
 
 
 
 596 511
 
 
 
 
 548 983
 
 
 
 
 529 896
 
 
 
 
 524 197
 
 
 
 
 518 054
 
 
 
 
 516 010
 
 
 
 
 
 
 Staven
 
 
 
 
 
 8 998
 
 
 
 
 9 286
 
 
 
 
 9 168
 
 
 
 
 9 001
 
 
 
 
 8 861
 
 
 
 
 8 861
 
 
 
 
 
 
 Operationele eenheden Commando ZSK
 
 
 
 
 
 582 248
 
 
 
 
 539 697
 
 
 
 
 520 728
 
 
 
 
 515 196
 
 
 
 
 509 193
 
 
 
 
 507 149
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan SSO's
 
 
 
 
 
 5 265
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaat per uitgavencategorie
 
 
 
 
 16 645
 
 
 
 
 596 511
 
 
 
 
 548 983
 
 
 
 
 529 896
 
 
 
 
 524 197
 
 
 
 
 518 054
 
 
 
 
 516 010
 
 
 
 
 
 
 personele uitgaven
 
 
 
 
 479 949
 
 
 474 948
 
 
 458 159
 
 
 452 380
 
 
 445 508
 
 
 443 098
 
 
 
 
 
 – waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 479 949
 
 
 474 948
 
 
 458 159
 
 
 452 380
 
 
 445 508
 
 
 443 098
 
 
 
 
 
 – waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 materiele uitgaven
 
 
 
 
 116 562
 
 
 74 035
 
 
 71 737
 
 
 71 817
 
 
 72 546
 
 
 72 912
 
 
 
 
 
 – waarvan huisvesting en infrastructuur
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 29 292
 
 
 
 
 4 090
 
 
 
 
 4 092
 
 
 
 
 4 092
 
 
 
 
 4 093
 
 
 
 
 4 093
 
 
 
 
 
 
 – waarvan ICT
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 23 074
 
 
 
 
 1 574
 
 
 
 
 1 580
 
 
 
 
 1 580
 
 
 
 
 1 580
 
 
 
 
 1 580
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige exploitatie
 
 
 
 
 64 196
 
 
 68 371
 
 
 66 065
 
 
 66 145
 
 
 66 873
 
 
 67 239
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 9 876
 
 
 
 
 13 564
 
 
 
 
 20 164
 
 
 
 
 20 164
 
 
 
 
 20 164
 
 
 
 
 20 164
 
 
 
 
 20 164
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op financiële instrumenten
 Inzet
 De geraamde uitgaven voor inzet zijn gerelateerd aan de vlieguren en de vaardagen ten behoeve van de kustwacht in Nederland en de kustwacht in het Caribisch gebied. De overige inzet wordt verantwoord in beleidsartikel 1 Inzet. De jaarplannen en jaarverslagen van de kustwachten bevatten nadere informatie over hun activiteiten en middelen.
 Gereedstelling
 De geraamde uitgaven voor gereedstelling worden gedaan voor oefenactiviteiten. Het betreft vooral uitgaven voor oefentoelagen voor militair personeel (€ 35,3 miljoen), andere operationele uitgaven (€ 24,4 miljoen) waaronder € 11 miljoen voor de inhuur van twee vliegtuigen ten behoeve van de kustwacht. Voor 2013 zijn voor het CSZK 2 671 vaardagen en 224 200 mensoefendagen geraamd. Voor de periode 2014 tot en met 2017 zijn voor het CSZK per jaar 2 844 vaardagen en 224 200 mensoefendagen geraamd.
 Instandhouding
 De geraamde uitgaven voor de instandhouding van materieel betreffen het onderhoud van wapensystemen. Vanaf 2013 zijn de instandhoudingsuitgaven van het Marinebedrijf hierin opgenomen. Naast uitgaven voor diverse ondersteunende installaties gaat het om uitgaven voor de instandhouding van de vlooteenheden en marinierseenheden die in de doelstellingenmatrix zijn genoemd. Tot en met 2015 verminderen de uitgaven als gevolg van de afstoting van materieel.
 Apparaatsuitgaven
 De apparaatsuitgaven bevatten vooral personele uitgaven. Deze uitgaven bestaan hoofdzakelijk uit salarissen, sociale lasten en uitgaven voor toelagen en reiskosten woon-werkverkeer, De personele uitgaven worden besteed aan de volgende aantallen personeel (gemiddelde jaarsterktes):
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 8 935
 
 
 10 219
 
 
 9 986
 
 
 9 901
 
 
 9 816
 
 
 9 774
 
 
 9 774
 
 
 
 
 
 Verder wordt voor de toelichting op de apparaatsuitgaven verwezen naar de brief over de personele vulling van Defensie die gelijktijdig met de begroting wordt aangeboden, en het niet-beleidsartikel 10 Centraal apparaat.
 De uitgaven voor huisvesting en ICT zijn met ingang van 2013 overgeheveld naar CDC en DMO. De achtergebleven uitgaven worden gedaan voor de kustwacht.
 De overige exploitatie is voor het grootste deel personeelsgebonden. Deze uitgaven bestaan voornamelijk uit opleidingen, werving, dienstreizen en kleding en uitrusting en overige materiële uitgaven.
 
 
 
 2.2.3
 Taakuitvoering landstrijdkrachten - beleidsartikel 3
 
 Algemene doelstelling
 De landstrijdkrachten leveren operationeel gerede grondgebonden expeditionaire capaciteit voor nationale en internationale operaties.
 Rol en verantwoordelijkheid
 De minister van Defensie is verantwoordelijk voor de vaststelling van de omvang en de samenstelling van de landstrijdkrachten en de mate van gereedheid van de grondgebonden capaciteiten.
 Om grondgebonden capaciteit te leveren dient het CLAS eenheden operationeel gereed te stellen en in stand te houden. De landstrijdkrachten zijn inzetbaar voor zowel expeditionaire als voor nationale taken.
 Indicatoren algemene doelstelling
 In onderstaande tabel staat de beschikbaarheid weergegeven van de operationeel gerede en in stand te houden eenheden van het CLAS voor 2013. Waar het aantal operationeel gerede eenheden gedurende het jaar uiteenloopt, is het rekenkundig gemiddelde in de tabel opgenomen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstellingenmatrix
 CLAS 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 Groep
 
 
 Organieke eenheden
 
 
 Totaal aantal eenheden
 
 
 Operationeel gereed
 
 
 Voortzettingsvermogen
 
 
 
 
 
 
 HRF(L)HQ
 
 
 NLD deel staf HRF HQ
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 CIS Battalion
 
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 Staff Support Battalion
 
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 KCT
 
 
 Commandotroepencompagnie
 
 
 4
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 
 
 Brigade HK
 
 
 Brigade Hoofdkwartier
 
 
 3
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 Luchtmobiele
 Brigade
 (11 LMB)
 
 
 Infanteriebataljon Luchtmobiel
 
 
 3
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 Geniecompagnie
 
 
 1
 
 
 0,3
 
 
 0,7
 
 
 
 
 Bevoorradingscompagnie
 
 
 1
 
 
 0,3
 
 
 0,7
 
 
 
 
 Geneeskundige compagnie
 
 
 1
 
 
 0,3
 
 
 0,7
 
 
 
 
 Herstelcompagnie
 
 
 1
 
 
 0,3
 
 
 0,7
 
 
 
 
 NATRES Bataljon
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 Gemechaniseerde
 Brigades (13, 43 Mechbrig)
 
 
 Pantserinfanteriebataljon
 
 
 4
 
 
 1
 
 
 3
 
 
 
 
 Brigade Verkenningseskadron
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 Afdeling Veldartillerie
 
 
 1
 
 
 0,3
 
 
 0,7
 
 
 
 
 Pantsergeniebataljon
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 Geneeskundige compagnie
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 Herstelcompagnie
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 NATRES Bataljon
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 
 
 
 Operationeel
 Ondersteunings
 Commando
 Land (OOCL)
 
 
 Staf OOCL + stafcompagnie
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 
 
 Geniebataljon
 
 
 1
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 
 
 JISTARC modules
 
 
 5
 
 
 2
 
 
 3
 
 
 
 
 CIS-bataljon (CIS-compagnie)
 
 
 3
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 
 Civil Effects Support Element
 
 
 
 6
 
 
 2
 
 
 4
 
 
 
 
 Bevoorradings- en Transportbataljon
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 Geneeskundig bataljon (Role 2 MTF)
 
 
 4
 
 
 1
 
 
 3
 
 
 
 
 Grondgebonden Luchtverdediging (DGLC)
 
 
 Commando Element
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 Patriot Fire Unit
 
 
 3
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 
 
 AMRAAM Peloton
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 Stinger Peloton
 
 
 3
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 
 
 EODD
 
 
 Ploegen
 
 
 48
 
 
 12
 
 
 36
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: De gereedheidsdoelstellingen per operationeel commando worden weergegeven in de doelstellingenmatrix. In de kolom «Totaal aantal eenheden» staat vermeld hoeveel eenheden er zijn. Deze eenheden zijn daarnaast verdeeld over de kolommen «Operationeel gerede eenheden» en «Voortzettingsvermogen». In de kolom «Operationeel gerede eenheden» is weergegeven hoeveel eenheden beschikbaar moeten zijn voor inzet. In de kolom «Voortzettingsvermogen» zijn de overige eenheden weergegeven. De getallen betreffen het gemiddelde aantal gereed te stellen eenheden over het hele jaar. Voorbeeld: indien één eenheid voor zes maanden gereed moet zijn, wordt dit in de matrix weergegeven met 0,5.
 
 Beleidswijzigingen
 Er zijn geen significante beleidswijzigingen ten opzichte van de begroting 2012.
 Budgettaire gevolgen van het beleid en budgetflexibiliteit
 
 Artikel 3 Taakuitvoering Landstrijdkrachten (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1 261 386
 
 
 
 
 1 265 522
 
 
 
 
 1 135 839
 
 
 
 
 1 061 811
 
 
 
 
 1 016 103
 
 
 
 
 993 780
 
 
 
 
 990 260
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1 280 930
 
 
 
 
 1 265 522
 
 
 
 
 1 135 839
 
 
 
 
 1 061 811
 
 
 
 
 1 016 103
 
 
 
 
 993 780
 
 
 
 
 990 260
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 129 327
 
 
 70 267
 
 
 21 031
 
 
 20 849
 
 
 20 888
 
 
 
 
 
 Programmauitgaven
 
 
 
 
 1 042 161
 
 
 
 
 101 355
 
 
 
 
 163 007
 
 
 
 
 163 168
 
 
 
 
 138 836
 
 
 
 
 138 837
 
 
 
 
 138 837
 
 
 
 
 
 Opdracht Gereedstelling en instandhouding Commando LAS
 
 
 
  
 
 
 
 101 355
 
 
 163 007
 
 
 163 168
 
 
 138 836
 
 
 138 837
 
 
 138 837
 
 
 
 
 
 – waarvan inzet
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan gereedstelling
 
 
 
 
 
 96 694
 
 
 
 
 91 824
 
 
 
 
 91 830
 
 
 
 
 94 724
 
 
 
 
 94 725
 
 
 
 
 94 725
 
 
 
 
 
 
 – waarvan instandhouding
 
 
 
 
 
 4 661
 
 
 
 
 71 183
 
 
 
 
 71 338
 
 
 
 
 44 112
 
 
 
 
 44 112
 
 
 
 
 44 112
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 238 769
 
 
 
 
 1 164 167
 
 
 
 
 972 832
 
 
 
 
 898 643
 
 
 
 
 877 267
 
 
 
 
 854 943
 
 
 
 
 851 423
 
 
 
 
 
 
 Staven
 
 
 
 
 
 21 910
 
 
 
 
 18 048
 
 
 
 
 13 544
 
 
 
 
 13 346
 
 
 
 
 13 504
 
 
 
 
 13 515
 
 
 
 
 
 
 Operationele eenheden Commando LAS
 
 
 
 
 
 1 123 241
 
 
 
 
 954 784
 
 
 
 
 885 099
 
 
 
 
 863 921
 
 
 
 
 841 439
 
 
 
 
 837 908
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan SSO's
 
 
 
 
 
 19 016
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaat per uitgavencategorie
 
 
 
 
 238 769
 
 
 
 
 1 164 167
 
 
 
 
 972 832
 
 
 
 
 898 643
 
 
 
 
 877 267
 
 
 
 
 854 943
 
 
 
 
 851 423
 
 
 
 
 
 
 personele uitgaven
 
 
 
 
 
 911 747
 
 
 
 
 877 185
 
 
 
 
 827 588
 
 
 
 
 805 793
 
 
 
 
 785 289
 
 
 
 
 781 377
 
 
 
 
 
 
 – waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 
 911 747
 
 
 
 
 877 185
 
 
 
 
 827 588
 
 
 
 
 805 793
 
 
 
 
 785 289
 
 
 
 
 781 377
 
 
 
 
 
 
 – waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 materiele uitgaven
 
 
 
 
 
 252 420
 
 
 
 
 95 647
 
 
 
 
 71 055
 
 
 
 
 71 474
 
 
 
 
 69 654
 
 
 
 
 70 046
 
 
 
 
 
 
 – waarvan huisvesting en infrastructuur
 
 
 
 
 
 85 955
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan ICT
 
 
 
 
 
 48 101
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige exploitatie
 
 
 
 
 118 364
 
 
 95 647
 
 
 71 055
 
 
 71 474
 
 
 69 654
 
 
 70 046
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 21 470
 
 
 
 
 15 823
 
 
 
 
 20 523
 
 
 
 
 20 523
 
 
 
 
 20 523
 
 
 
 
 20 523
 
 
 
 
 20 523
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op financiële instrumenten
 Inzet
 De inzet wordt verantwoord in beleidsartikel 1 Inzet.
 Gereedstelling
 De geraamde uitgaven voor gereedstelling worden gedaan voor oefenactiviteiten. Het betreffen hoofdzakelijk uitgaven voor oefentoelagen voor militair personeel (€ 41,6 miljoen), en andere operationele uitgaven (€ 40,5 miljoen). Voor het grootste deel bestaan deze uitgaven uit de inhuur van oefenterreinen.
 Voor de periode 2013 tot en met 2017 zijn voor het CLAS per jaar 736 890 mensoefendagen geraamd.
 Instandhouding
 De geraamde uitgaven voor de instandhouding van materieel betreffen het onderhoud van wapensystemen. Vanaf 2013 zijn de instandhoudingsuitgaven van het Defensiebedrijf Grondgebonden Systemen hierin opgenomen. Naast uitgaven voor diverse ondersteunende installaties gaat het om uitgaven voor de instandhouding van de organieke eenheden die in de doelstellingenmatrix zijn genoemd. Tot en met 2015 verminderen de uitgaven als gevolg van de vermindering van het aantal operationele eenheden.
 Apparaatsuitgaven
 De apparaatsuitgaven bevatten vooral personele uitgaven. Deze uitgaven bestaan hoofdzakelijk uit salarissen, sociale lasten en uitgaven voor toelagen en reiskosten woon-werkverkeer. De personele uitgaven worden besteed aan de volgende aantallen personeel (gemiddelde jaarsterktes):
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 22 767
 
 
 20 851
 
 
 20 163
 
 
 19 668
 
 
 19 172
 
 
 18 925
 
 
 18 925
 
 
 
 
 
 Verder wordt voor de toelichting op de apparaatsuitgaven verwezen naar de brief over de personele vulling van Defensie die gelijktijdig met de begroting wordt aangeboden, en het niet-beleidsartikel 10 Centraal apparaat.
 De uitgaven voor huisvesting en ICT zijn met ingang van 2013 overgeheveld naar CDC en DMO.
 De overige exploitatie is voor het grootste deel personeelsgebonden. Deze uitgaven bestaan voornamelijk uit opleidingen, werving, dienstreizen en kleding en uitrusting en overige materiële uitgaven.
 
 
 
 2.2.4
 Taakuitvoering luchtstrijdkrachten - beleidsartikel 4
 
 Algemene doelstelling
 De luchtstrijdkrachten leveren lucht- en grondgebonden capaciteit voor nationale en internationale operaties.
 Rol en verantwoordelijkheid
 De minister van Defensie is verantwoordelijk voor de vaststelling van de omvang, de samenstelling en de vereiste mate van gereedheid van de luchtstrijdkrachten.
 Voor de lucht- en grondgebonden operationele capaciteit van de krijgsmacht dient het CLSK eenheden operationeel gereed te stellen en in stand te houden. De luchtstrijdkrachten zijn inzetbaar voor zowel expeditionaire taken als voor nationale taken.
 Indicatoren algemene doelstelling
 In onderstaande tabel staan de beschikbaarheid van operationeel gerede en in stand te houden eenheden van CLSK voor 2013. Waar het aantal operationeel gerede eenheden gedurende het jaar uiteenloopt, is het rekenkundig gemiddelde in de tabel opgenomen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstellingenmatrix CLSK
 
 
 2013
 
 
 
 
 Groep
 
 
 Organieke eenheden
 
 
 Totaal aantal eenheden
 
 
 Operationeel gereed
 
 
 Voortzettingsvermogen
 
 
 
 
 
 
 Jachtvliegtuigen
 
 
 F-16
 
 
 57
 
 
 17
 
 
 40
 
 
 
 
 Helikopters
 
 
 AH-64D Apache
 
 
 21
 
 
 7
 
 
 14
 
 
 
 
 CH-47 Chinook
 
 
 14
 
 
 4
 
 
 10
 
 
 
 
 AS-532 Cougar
 
 
 8
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 
 
 AB-412SP
 
 
 3
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 
 
 NH-90
 
 
 9 → 12
 
 
 3 → 6
 
 
 6
 
 
 
 
 Transportvliegtuigen
 
 
 (K)DC-10
 
 
 3
 
 
 1,5
 
 
 1,5
 
 
 
 
 C-130H Hercules
 
 
 4
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 
 
 Kustwacht
 Nederland
 
 
 Dornier DO-228
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 Force Protection
 
 
 
 OGRV eenheden
 
 
 3
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 C2 element
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 Air C4ISR
 
 
 AOCS
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 
 
 NDMC
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: De gereedheidsdoelstellingen per operationeel commando worden weergegeven in de doelstellingenmatrix. In de kolom «Totaal aantal eenheden» staat vermeld hoeveel eenheden er zijn. Deze eenheden zijn daarnaast verdeeld over de kolommen «Operationeel gerede eenheden» en «Voortzettingsvermogen». In de kolom «Operationeel gerede eenheden» is weergegeven hoeveel eenheden beschikbaar moeten zijn voor inzet. In de kolom «Voortzettingsvermogen» zijn de overige eenheden weergegeven. De getallen betreffen het gemiddelde aantal gereed te stellen eenheden,over het hele jaar. Voorbeeld: indien één eenheid voor zes maanden gereed moet zijn, wordt dit in de matrix weergegeven met 0,5.
 
 Beleidswijzigingen
 Er zijn geen significante beleidswijzigingen ten opzichte van de begroting 2012.
 Budgettaire gevolgen van het beleid en budgetflexibiliteit
 
 Artikel 4 Taakuitvoering Luchtstrijdkrachten (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 609 073
 
 
 
 
 690 752
 
 
 
 
 663 949
 
 
 
 
 624 400
 
 
 
 
 594 926
 
 
 
 
 588 876
 
 
 
 
 586 719
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 685 357
 
 
 
 
 690 752
 
 
 
 
 663 949
 
 
 
 
 624 400
 
 
 
 
 594 926
 
 
 
 
 588 876
 
 
 
 
 586 719
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 136 854
 
 
 77 018
 
 
 23 682
 
 
 23 907
 
 
 23 878
 
 
 
 
 
 Programmauitgaven
 
 
 
 
 582 701
 
 
 
 
 63 164
 
 
 
 
 132 003
 
 
 
 
 129 568
 
 
 
 
 111 517
 
 
 
 
 112 059
 
 
 
 
 112 053
 
 
 
 
 
 Opdracht Gereedstelling en instandhouding Commando LSK
 
 
 
 63 164
 
 
 132 003
 
 
 129 568
 
 
 111 517
 
 
 112 059
 
 
 112 053
 
 
 
 
 
 – waarvan inzet
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan gereedstelling
 
 
 
 
 
 39 826
 
 
 
 
 19 388
 
 
 
 
 20 818
 
 
 
 
 21 587
 
 
 
 
 21 635
 
 
 
 
 21 631
 
 
 
 
 
 
 – waarvan instandhouding
 
 
 
 
 
 23 338
 
 
 
 
 112 615
 
 
 
 
 108 750
 
 
 
 
 89 930
 
 
 
 
 90 424
 
 
 
 
 90 422
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 102 656
 
 
 
 
 627 588
 
 
 
 
 531 946
 
 
 
 
 494 832
 
 
 
 
 483 409
 
 
 
 
 476 817
 
 
 
 
 474 666
 
 
 
 
 
 
 Staven
 
 
 
 
 
 25 105
 
 
 
 
 24 178
 
 
 
 
 21 349
 
 
 
 
 21 100
 
 
 
 
 21 101
 
 
 
 
 21 101
 
 
 
 
 
 
 Operationele eenheden Commando LSK
 
 
 
 
 
 595 324
 
 
 
 
 507 768
 
 
 
 
 473 483
 
 
 
 
 462 309
 
 
 
 
 455 716
 
 
 
 
 453 565
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan SSO's
 
 
 
 
 
 7 159
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaat per uitgavencategorie
 
 
 
 
 102 656
 
 
 
 
 627 588
 
 
 
 
 531 946
 
 
 
 
 494 832
 
 
 
 
 483 409
 
 
 
 
 476 817
 
 
 
 
 474 666
 
 
 
 
 
 
 personele uitgaven
 
 
 
 
 
 419 653
 
 
 
 
 390 242
 
 
 
 
 367 675
 
 
 
 
 358 105
 
 
 
 
 349 807
 
 
 
 
 347 944
 
 
 
 
 
 
 – waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 
 419 653
 
 
 
 
 390 242
 
 
 
 
 367 675
 
 
 
 
 358 105
 
 
 
 
 349 807
 
 
 
 
 347 944
 
 
 
 
 
 
 – waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 materiele uitgaven
 
 
 
 
 
 207 935
 
 
 
 
 141 704
 
 
 
 
 127 157
 
 
 
 
 125 304
 
 
 
 
 127 010
 
 
 
 
 126 722
 
 
 
 
 
 
 – waarvan huisvesting en infrastructuur
 
 
 
 
 
 57 931
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan ICT
 
 
 
 
 
 18 965
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige exploitatie
 
 
 
 
 
 131 039
 
 
 
 
 141 704
 
 
 
 
 127 157
 
 
 
 
 125 304
 
 
 
 
 127 010
 
 
 
 
 126 722
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 13 556
 
 
 
 
 9 586
 
 
 
 
 15 286
 
 
 
 
 15 286
 
 
 
 
 15 286
 
 
 
 
 15 286
 
 
 
 
 15 286
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op financiële instrumenten
 Inzet
 De inzet wordt verantwoord in beleidsartikel 1 Inzet.
 Gereedstelling
 De geraamde uitgaven voor gereedstelling worden gedaan voor oefenactiviteiten. Het betreffen hoofdzakelijk uitgaven voor oefentoelagen voor militair personeel (€ 6,9 miljoen) en andere operationele uitgaven (€ 8,6 miljoen). Voor 2013 zijn voor het CLSK 43 870 vlieguren en 9 290 mensoefendagen geraamd. Voor de periode 2014 tot en met 2017 zijn voor het CLSK per jaar 44 770 vlieguren en 9 315 mensoefendagen geraamd.
 Instandhouding
 De geraamde uitgaven voor de instandhouding van materieel betreffen het onderhoud van wapensystemen. Vanaf 2013 zijn de instandhoudingsuitgaven van het Logistieke Centrum Woensdrecht hierin opgenomen. Naast uitgaven voor diverse ondersteunende installaties gaat het om uitgaven voor de instandhouding van de wapensystemen die in de doelstellingenmatrix zijn genoemd. Tot en met 2015 verminderen de uitgaven als gevolg van de afstoting van wapensystemen.
 Apparaatsuitgaven
 De apparaatsuitgaven bevatten vooral personele uitgaven. Deze uitgaven bestaan hoofdzakelijk uit salarissen, sociale lasten en uitgaven voor toelagen en reiskosten woon-werkverkeer, De personele uitgaven worden besteed aan de volgende aantallen personeel (gemiddelde jaarsterktes):
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 8 229
 
 
 8 485
 
 
 7 820
 
 
 7 634
 
 
 7 449
 
 
 7 356
 
 
 7 356
 
 
 
 
 
 Verder wordt voor de toelichting op de apparaatsuitgaven verwezen naar de brief over de personele vulling van Defensie die gelijktijdig met de begroting wordt aangeboden, en het niet-beleidsartikel 10 Centraal apparaat.
 De uitgaven voor huisvesting en ICT zijn met ingang van 2013 overgeheveld naar CDC en DMO.
 De overige exploitatie is voor het grootste deel personeelsgebonden. Deze uitgaven bestaan voornamelijk uit (vlieger)opleidingen, werving, dienstreizen en kleding en uitrusting en overige materiële uitgaven.
 
 
 
 2.2.5.
 Taakuitvoering marechaussee - beleidsartikel 5
 
 Algemene doelstelling
 De Koninklijke marechaussee levert militaire politiecapaciteit voor nationale en internationale operaties.
 Rol en verantwoordelijkheid
 De minister is beheersverantwoordelijk en verantwoordelijk voor de vaststelling van de omvang, de samenstelling en de vereiste mate van gereedheid van de Koninklijke marechaussee. De uitvoering heeft hij opgedragen aan de Commandant van de Koninklijke marechaussee. Het gezag over de marechaussee berust naast de minister van Defensie bij de minister van Veiligheid en Justitie en de minister voor Immigratie, Integratie en Asiel.
 Het CKmar heeft een takenpakket in binnen- en buitenland en houdt zich bezig met beveiliging, handhaving van de Vreemdelingenwetgeving (waaronder grenstoezicht), politietaken ten behoeve van Defensie en op burgerluchtvaartterreinen, samenwerking met en bijstand aan de politie en uitvoering van politietaken in het kader van internationale vredesoperaties. Naast het reguliere takenpakket fungeert het CKmar als strategische reserve voor de Nederlandse overheid. Hiermee levert het CKMar direct en indirect een bijdrage aan de veiligheid in binnen- en buitenland.
 Indicatoren algemene doelstelling
 In onderstaande tabel staat de beschikbaarheid vermeld van operationeel gerede en in stand te houden eenheden van het CKmar voor 2013 voor taken die onder gezagsverantwoordelijkheid van de minister van Defensie worden uitgevoerd. Waar het aantal operationeel gerede eenheden gedurende het jaar uiteenloopt, is het rekenkundig gemiddelde in de tabel opgenomen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Organieke eenheid
 
 
 Geplande inzet
 
 
 Totaal aantal eenheden
 
 
 Operationeel gereed
 
 
 Voortzettings-vermogen
 
 
 
 
 
 
 VTE’n voor politietaken Defensie uitgezonden eenheden
 
 
 ong. 7
 
 
 50
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 
 
 VTE’n voor civiele politiemissies
 
 
 ong. 85
 
 
 256
 
 
 128
 
 
 128
 
 
 
 
 Peloton voor Crowd Riot Control (CRC)
 
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 
 VTE’n voor Close Protection Team (CPT) ter begeleiding van VIP’s in buitenland.
 
 
 ong. 13
 
 
 26
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: De gereedheidsdoelstellingen per operationeel commando worden weergegeven in de doelstellingenmatrix. In de kolom «Totaal aantal eenheden» staat vermeld hoeveel eenheden er zijn. Deze eenheden zijn daarnaast verdeeld over de kolommen «Operationeel gerede eenheden» en «Voortzettingsvermogen». In de kolom «Operationeel gerede eenheden» is weergegeven hoeveel eenheden beschikbaar moeten zijn voor inzet. In de kolom «Voortzettingsvermogen» zijn de overige eenheden weergegeven. De getallen betreffen het gemiddelde aantal gereed te stellen eenheden, over het hele jaar. Voorbeeld: indien één eenheid voor zes maanden gereed moet zijn, wordt dit in de matrix weergegeven met 0,5.
 
 Geplande inzet
 Het takenpakket van het CKmar heeft zich ontwikkeld tot een veelzijdig en samenhangend geheel. Drie operationele speerpunten vormen hierbij de basis: bewaken en beveiligen, de grenspolitietaak en internationale en militaire politietaken. Het CKmar legt de nadruk op de veiligheid van de staat en speelt hierbij snel en flexibel in op wijzigende omstandigheden.
 Bewaken en beveiligen
 Het CKmar draagt zorg voor de bewaking en beveiliging van bepaalde vitale objecten en personen. Het CKmar doet dit in samenwerking met nationale en internationale publieke en private partners.
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetallen
 
 
 Prognose 2013
 
 
 
 
 
 
 Het percentage uitvoering Toezichtprogramma Beveiliging burgerluchtvaart
 
 
 100%
 
 
 
 
 Het aantal permanent te bewaken objecten
 
 
 7
 
 
 
 
 Het servicepercentage beveiligde waardetransporten voor De Nederlandsche Bank
 
 
 100%
 
 
 
 
 Beschikbare operationele Kmar-eenheden voor expeditionaire beveiligingsopdrachten
 
 
 (zie tabel algemene doelstelling)
 
 
 
 
 
 Grenspolitietaak
 Het CKmar richt zich op de bestrijding van illegale migratie, grensoverschrijdende criminaliteit en terrorisme. Deze taak wordt risicogestuurd, flexibel en doelmatig uitgevoerd door zowel de informatiepositie van het CKmar als de informatiepositie van de ketenpartners optimaal te benutten. Als grenspolitie wendt het CKmar bedreigingen voor Nederland en het Schengengebied af bij de grens.
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetallen
 
 
 Prognose 2013
 
 
 
 
 
 
 Aantal luchthavens waar grensbewaking wordt uitgevoerd
 
 
 8
 
 
 
 
 waarvan permanent
 
 
 6
 
 
 
 
 Aantal prioriteitsmeldingen (op luchthavens waar politietaken worden uitgevoerd)
 
 
 12 000
 
 
 
 
 Aantal verwijderingen (directe verwijderingen en verwijderingen na aanlevering van DT&V)
 
 
 6 000
 
 
 
 
 waarvan begeleid
 
 
 2 000
 
 
 
 
 
 Internationale en militaire politietaken
 Het CKmar is als één van de vier operationele commando’s van het ministerie van Defensie mede verantwoordelijk voor de uitvoering van het buitenlands en veiligheidsbeleid van Nederland. Vanwege de specifieke organisatiekenmerken kan het CKmar met zowel de andere krijgsmachtsonderdelen als zelfstandige politieorganisatie in binnen- en buitenland optreden.
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetallen
 
 
 Prognose 2013
 
 
 
 
 
 
 Aantal misdrijfdossiers (aangeleverd aan OM Arnhem)
 Beschikbare operationele Kmar-eenheden voor internationale crisis- en humanitaire operaties
 
 
 Op basis van criminaliteitsbeeldanalyse (zie doelstellingenmatrix)
 
 
 
 
 
 Beleidswijzigingen
 Er zijn geen significante beleidswijzigingen ten opzichte van de begroting 2012.
 
 Budgettaire gevolgen van het beleid en budgetflexibiliteit
 
 Artikel 5 Taakuitvoering Koninklijke Marechaussee (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 398 677
 
 
 
 
 385 578
 
 
 
 
 317 618
 
 
 
 
 309 355
 
 
 
 
 309 322
 
 
 
 
 304 815
 
 
 
 
 302 936
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 400 456
 
 
 
 
 385 578
 
 
 
 
 317 618
 
 
 
 
 309 355
 
 
 
 
 309 322
 
 
 
 
 304 815
 
 
 
 
 302 936
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 23 449
 
 
 12 915
 
 
 4 381
 
 
 4 390
 
 
 4 350
 
 
 
 
 
 Programmauitgaven
 
 
 
 
 366 835
 
 
 
 
 6 693
 
 
 
 
 2 285
 
 
 
 
 2 292
 
 
 
 
 2 108
 
 
 
 
 2 106
 
 
 
 
 2 107
 
 
 
 
 
 Opdracht Inzet KMAR
 
 
 
  
 
 
 
 
 6 693
 
 
 
 
 2 285
 
 
 
 
 2 292
 
 
 
 
 2 108
 
 
 
 
 2 106
 
 
 
 
 2 107
 
 
 
 
 
 
 – waarvan inzet
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan gereedstelling
 
 
 
 
 
 6 693
 
 
 
 
 2 285
 
 
 
 
 2 292
 
 
 
 
 2 108
 
 
 
 
 2 106
 
 
 
 
 2 107
 
 
 
 
 
 
 – waarvan instandhouding
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 33 621
 
 
 
 
 378 885
 
 
 
 
 315 333
 
 
 
 
 307 063
 
 
 
 
 307 214
 
 
 
 
 302 709
 
 
 
 
 300 829
 
 
 
 
 
 
 Staven
 
 
 
 
 
 11 786
 
 
 
 
 11 622
 
 
 
 
 9 293
 
 
 
 
 9 197
 
 
 
 
 9 238
 
 
 
 
 9 238
 
 
 
 
 
 
 Operationele eenheden KMAR
 
 
 
 
 
 364 202
 
 
 
 
 303 711
 
 
 
 
 297 770
 
 
 
 
 298 017
 
 
 
 
 293 471
 
 
 
 
 291 591
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan SSO's
 
 
 
 
 
 2 897
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaat per uitgavencategorie
 
 
 
 
 33 621
 
 
 
 
 378 885
 
 
 
 
 315 333
 
 
 
 
 307 063
 
 
 
 
 307 214
 
 
 
 
 302 709
 
 
 
 
 300 829
 
 
 
 
 
 
 personele uitgaven
 
 
 
 
 
 280 533
 
 
 
 
 270 721
 
 
 
 
 266 305
 
 
 
 
 265 515
 
 
 
 
 260 917
 
 
 
 
 259 438
 
 
 
 
 
 
 – waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 
 280 533
 
 
 
 
 270 721
 
 
 
 
 266 305
 
 
 
 
 265 515
 
 
 
 
 260 917
 
 
 
 
 259 438
 
 
 
 
 
 
 – waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 materiele uitgaven
 
 
 
 
 
 98 352
 
 
 
 
 44 612
 
 
 
 
 40 758
 
 
 
 
 41 699
 
 
 
 
 41 792
 
 
 
 
 41 391
 
 
 
 
 
 
 – waarvan huisvesting en infrastructuur
 
 
 
 
 
 30 537
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan ICT
 
 
 
 
 
 17 977
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige exploitatie
 
 
 
 
 
 49 838
 
 
 
 
 44 612
 
 
 
 
 40 758
 
 
 
 
 41 699
 
 
 
 
 41 792
 
 
 
 
 41 391
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 6 219
 
 
 
 
 4 652
 
 
 
 
 4 652
 
 
 
 
 4 652
 
 
 
 
 4 652
 
 
 
 
 4 652
 
 
 
 
 4 652
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 Gereedstelling
 De uitgaven voor inzet betreffen vooral oefentoelagen voor militair personeel (€ 2 miljoen) en munitie (€ 0,84 miljoen). Voor 2013 zijn voor het CKmar 105 691 oefenuren geraamd.
 Apparaatsuitgaven
 De apparaatsuitgaven bevatten vooral personele uitgaven. Deze uitgaven bestaan hoofdzakelijk uit salarissen, sociale lasten en uitgaven voor toelagen en reiskosten woon-werkverkeer. De personele uitgaven worden besteed aan de volgende aantallen personeel (gemiddelde jaarsterktes):
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 6 490
 
 
 6 285
 
 
 6 131
 
 
 6 073
 
 
 6 016
 
 
 5 987
 
 
 5 987
 
 
 
 
 
 Verder wordt voor de toelichting op de apparaatsuitgaven verwezen naar de brief over de personele vulling van Defensie die gelijktijdig met de begroting wordt aangeboden, en het niet-beleidsartikel 10 Centraal apparaat.
 De uitgaven voor huisvesting en ICT zijn met ingang van 2013 overgeheveld naar CDC en DMO.
 De overige exploitatie is voor het grootste deel personeelsgebonden. Deze uitgaven bestaan voornamelijk uit opleidingen, werving, dienstreizen en kleding en uitrusting en overige materiële uitgaven.
 
 
 
 2.2.6
 Investeringen krijgsmacht - beleidsartikel 6
 
 Algemene doelstelling
 Defensie voorziet in nieuw materieel, infrastructuur en ICT-middelen en zij verkoopt, indien aan de orde, groot materieel en infrastructuur.
 Rol en verantwoordelijkheid
 De minister van Defensie is verantwoordelijk voor het tijdig voorzien in nieuw materieel, infrastructuur en ICT-middelen en de afstoting van overtollig groot materieel en infrastructuur.
 Investeringsquote
 De investeringsquote van Defensie is in onderstaande grafiek weergegeven. Als gevolg van de beleidsbrief Defensie na de kredietcrisis van 8 april 2011 zijn op korte termijn maatregelen genomen ten aanzien van de investeringen. Daardoor heeft de investeringsquote in 2012 een dieptepunt bereikt. Vanaf 2013 stijgen de investeringen als gevolg van de maatregelen om de krijgsmacht op orde te krijgen. Niettemin ligt de investeringsquote aanvankelijk nog ruim onder de 20 procent en komt deze in 2013 uit op 15,5 procent. De investeringsquote stijgt daarna tot boven de 20 procent in 2016. Het gemiddelde investeringspercentage in de periode 2013 tot en met 2017 is 19.
 
 
 
 Investeringsquote Defensie
 
 
 Beleidswijzigingen
 Voor zover er beleidswijzigingen zijn, betreffen dat wijzigingen in projecten. Deze wijzigingen worden hieronder toegelicht.
 
 Budgettaire gevolgen van het beleid en budgetflexibiliteit
 
 Artikel 6 Investeringen Krijgsmacht (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 
 
 1 313 418
 
 
 
 
 1 746 176
 
 
 
 
 1 429 950
 
 
 
 
 817 462
 
 
 
 
 1 589 705
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 1 173 362
 
 
 
 
 1 325 110
 
 
 
 
 1 434 747
 
 
 
 
 1 537 987
 
 
 
 
 1 589 705
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 773 265
 
 
 478 807
 
 
 234 853
 
 
 153 167
 
 
 105 402
 
 
 
 
 
 Programmauitgaven
 
 
 
 
 
 
 1 173 362
 
 
 
 
 1 325 110
 
 
 
 
 1 434 747
 
 
 
 
 1 537 987
 
 
 
 
 1 589 705
 
 
 
 
 
 
 Opdracht Voorzien in nieuw materieel
 
 
 
 
 
 
 803 875
 
 
 
 
 999 031
 
 
 
 
 1 092 303
 
 
 
 
 1 193 408
 
 
 
 
 1 241 703
 
 
 
 
 
 
 Opdracht Voorzien in infrastructuur
 
 
 
 
 
 
 193 384
 
 
 
 
 136 209
 
 
 
 
 159 661
 
 
 
 
 159 111
 
 
 
 
 158 155
 
 
 
 
 
 
 Opdracht Voorzien in ICT
 
 
 
 
 
 
 79 486
 
 
 
 
 91 567
 
 
 
 
 89 421
 
 
 
 
 95 400
 
 
 
 
 100 000
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging Wetenschappelijk onderzoek
 
 
 
 
 
 
 63 076
 
 
 
 
 63 900
 
 
 
 
 60 970
 
 
 
 
 58 775
 
 
 
 
 58 554
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan de NAVO
 
 
 
 
 
 
 33 541
 
 
 
 
 34 403
 
 
 
 
 32 392
 
 
 
 
 31 293
 
 
 
 
 31 293
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programmaontvangsten
 
 
 
 
 
 
 205 528
 
 
 
 
 178 388
 
 
 
 
 139 256
 
 
 
 
 105 256
 
 
 
 
 102 656
 
 
 
 
 
 
 – waarvan verkoopopbrengsten groot materieel
 
 
 
 
 
 
 151 058
 
 
 
 
 151 118
 
 
 
 
 119 886
 
 
 
 
 92 386
 
 
 
 
 89 786
 
 
 
 
 
 
 – waarvan verkoopopbrengsten infrastructuur
 
 
 
 
 
 
 52 600
 
 
 
 
 25 400
 
 
 
 
 17 500
 
 
 
 
 11 000
 
 
 
 
 11 000
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 1 870
 
 
 
 
 1 870
 
 
 
 
 1 870
 
 
 
 
 1 870
 
 
 
 
 1 870
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 Voorzien in nieuw materieel
 
 De projecten in realisatie waarvan de financiële omvang met meer dan € 10 miljoen of de planning meer dan een jaar is gewijzigd, worden onder de tabellen toegelicht. Dat geldt ook voor projecten in planning waarvan verwacht wordt dat deze in 2013 tot uitgaven zullen leiden.
 In het Materieelprojectenoverzicht (MPO) worden alle strategische materieel projecten met een financiële omvang van meer dan € 25 miljoen uitgebreid toegelicht. Daarbij wordt voor de projecten in planning bovendien de verwachte fasering in het Defensie Materieel Proces (DMP) vermeld.
 
 
 Projecten zeestrijdkrachten
 
 Projecten in realisatie zeestrijdkrachten (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 Project-volume
 
 
 Raming uitgaven
 
 
 Fasering tot
 
 
 
 
 
 t/m 2012

 
 
 
 2013

 
 
 
 2014

 
 
 
 2015

 
 
 
 2016

 
 
 
 2017

 
 
 
 
 
 
 
 Fast Raiding Interception and Special forces Craft (FRISC)
 
 
 28,6
 
 
 19,5
 
 
 8,2
 
 
 0,9
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 Instandhouding M-fregatten
 
 
 57,8
 
 
 39,3
 
 
 14,0
 
 
 4,5
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 Instandhouding Walrusklasse onderzeeboten
 
 
 94,1
 
 
 24,3
 
 
 12,5
 
 
 19,0
 
 
 13,5
 
 
 9,0
 
 
 6,0
 
 
 2018
 
 
 
 
 Luchtverdedigings- en Commandofregatten
 
 
 1 560,3
 
 
 1 538,7
 
 
 8,4
 
 
 7,4
 
 
 5,8
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 LC-fregatten Munitie
 
 
 306,8
 
 
 303,8
 
 
 
 
 
 
 3,0
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 Maritime Ballistic Missile Defence (MBMD)
 
 
 116,0
 
 
 14,0
 
 
 26,0
 
 
 20,0
 
 
 17,0
 
 
 12,0
 
 
 15,0
 
 
 2019
 
 
 
 
 Patrouilleschepen
 
 
 529,6
 
 
 499,3
 
 
 16,1
 
 
 14,2
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 Verwerving Joint Logistiek Ondersteuningsschip (JSS)
 
 
 407,9
 
 
 245,5
 
 
 70,7
 
 
 84,7
 
 
 7,0
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Maritime Ballistic Missile Defence (MBMD)
 Met de ondertekening van het contract op 27 juni 2012 is de realisatiefase van dit project aangevangen.
 Verwerving Joint Logistiek Ondersteuningsschip (JSS)
 Het budget is, zoals gemeld in Kamerstuk 30 000-X, nr. 67 d.d. 2 februari 2012), verhoogd met € 24,7 miljoen vanwege prijspeilaanpassing, de verrekening van het staalgewicht en de financiering van de medische voorzieningen.
 Projecten in planning met verwachte uitgaven in 2013
 Het betreft de modificatie van de MK 48 torpedo en de Midlife update van de BV 206D. Bij deze projecten zijn geen significante wijzigingen opgetreden.
 Instandhouding Goalkeeper
 De fasering van dit project is vervroegd. Het project zal reeds in 2016 worden voltooid.
 
 Projecten landstrijdkrachten
 
 Projecten in realisatie landstrijdkrachten (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 Project-volume
 
 
 Raming uitgaven
 
 
 Fasering tot
 
 
 
 
 
 t/m 2012
 
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 AGBADS
 
 
 126,0
 
 
 121,0
 
 
 5,0
 
 
 
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 Battlefield Management System (BMS)
 
 
 62,7
 
 
 55,8
 
 
 6,9
 
 
 
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 Datacommunicatie Mobiel Optreden (DCMO)
 
 
 42,8
 
 
 37,3
 
 
 5,5
 
 
 
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 Groot pantserwielvoertuig (GPW, Boxer) (ontwikkeling)
 
 
 108,3
 
 
 107,8
 
 
 0,5
 
 
 
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 Groot pantserwielvoertuig (GPW, Boxer) (productie)
 
 
 735,5
 
 
 201,6
 
 
 104,8
 
 
 156,4
 
 
 153,4
 
 
 94,4
 
 
 14,9
 
 
 2018
 
 
 
 
 Infanterie Gevechtsvoertuig (IGV), productie en training
 
 
 1 118,1
 
 
 1 112,6
 
 
 5,5
 
 
 
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 Vervanging genie- en doorbraaktank
 
 
 87,4
 
 
 80,0
 
 
 7,4
 
 
 
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 Bij deze projecten zijn geen significante wijzigingen opgetreden.
 Projecten in planning met verwachte uitgaven in 2013
 Het betreft de Capability Upgrade Elektronische Oorlogsvoering (CUP EOV) en Patriot vervanging COMPATRIOT. Bij deze projecten zijn geen significante wijzigingen opgetreden.
 
 Projecten luchtstrijdkrachten
 
 Projecten in realisatie luchtstrijdkrachten (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 Project-volume
 
 
 Raming uitgaven
 
 
 Fasering tot
 
 
 
 
 
 t/m 2012

 
 
 
 2013

 
 
 
 2014

 
 
 
 2015

 
 
 
 2016

 
 
 
 2017

 
 
 
 
 
 
 AH-64D Modernised Target Acquisition and Designation Sight (MTADS)
 
 
 77,5
 
 
 77,4
 
 
 0.1
 
 
 
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 AH-64D Upgrade
 
 
 118,0
 
 
 13,6
 
 
 31,2
 
 
 46,3
 
 
 26,9
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 AH-64D Verbetering bewapening
 
 
 25,6
 
 
 0,1
 
 
 3,9
 
 
 4,0
 
 
 8,0
 
 
 8,0
 
 
 1,7
 
 
 2017
 
 
 
 
 Chinook uitbreiding en
 versterking (4 + 2)
 
 
 364,6
 
 
 353,4
 
 
 8,9
 
 
 2,3
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 F-16 M5 modificatie
 
 
 46,3
 
 
 37,6
 
 
 2,0
 
 
 0,5
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 F-16 M6.5 onderhoudstape
 
 
 21,9
 
 
 5,8
 
 
 5,7
 
 
 5,7
 
 
 4,7
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 F-16 Mode 5 IFF
 
 
 39,3
 
 
 19,9
 
 
 6,2
 
 
 9,8
 
 
 3,4
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 F-16 Verbetering lucht-grond
 bewapening, fase 1
 
 
 58,8
 
 
 39,2
 
 
 1,2
 
 
 12,0
 
 
 6,4
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 F-16 Zelfbescherming (ASE)
 
 
 81,0
 
 
 7,6
 
 
 25,0
 
 
 23,5
 
 
 24,9
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 F-16 Zelfbescherming (ASE)
 Het voor 2013 en 2014 beschikbare budget is grotendeels doorgeschoven naar 2015.
 AH-64D Zelfbescherming (ASE)
 In verband met de vertraging die is ontstaan in de voorstudiefase is een groot deel van het voor 2013 voorziene budget doorgeschoven naar volgende jaren.
 Projecten in planning met verwachte uitgaven in 2013
 Bij de volgende projecten zijn geen significante wijzigingen opgetreden:
 
 
 •
 Chinook Vervanging en Modernisering (wel is de naam gewijzigd van Chinook Midlife Update);
 
 
 •
 F-16 Infrarood geleide lucht-lucht raket;
 
 
 •
 F-16 Verbetering lucht-grond bewapening, fase 2;
 
 
 •
 Langer doorvliegen F-16 Operationele zelfverdediging.
 
 
 Vervanging Medium Power Radars in Wier en Nieuw-Milligen
 De B-fase is voltooid. Over de resultaten van de B en C-fasen wordt de Kamer geïnformeerd met een gecombineerde B/C-brief zoals is toegezegd door de staatssecretaris van Defensie tijdens het algemeen overleg van 10 juni 2009 (Kamerstuk 31 700 X nr. 125).
 Vervanging F-16 Voortgezette verwervingsvoorbereiding productie
 
 Het project Vervanging F-16 heeft tot doel tijdig te voorzien in de vervanging van de F-16 jachtvliegtuigen van de Nederlandse krijgsmacht. Naast de verwerving van nieuwe jachtvliegtuigen gaat het tevens om de verwerving van bijbehorende simulatoren, initiële reservedelen, infrastructuur, speciale gereedschappen, meet- en testapparatuur, documentatie, initiële opleidingen en transport, evenals de betaling van BTW. Zoals gemeld in de beleidsbrief is in het investeringsoverzicht € 4,5 miljard gereserveerd voor de vervanging van de F-16, in afwachting van verdere besluitvorming. De projectreservering is niet voldoende voor de verwerving van het planningsaantal van 85 toestellen.
 Defensie neemt deel aan het Production, Sustainment and Follow-on Development (PSFD) Memorandum of Understanding voor de F-35 (Joint Strike Fighter). Voorts heeft Defensie in mei 2008 een Memorandum of Understanding getekend voor deelneming aan de operationele testfase (IOT&E). In het kader van de operationele testfase zijn verplichtingen aangegaan voor twee testtoestellen, inclusief bijkomende middelen. Na de levering van het eerste F-35 testtoestel in het najaar van 2012 wordt in 2013 het tweede Nederlandse toestel geleverd. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de geraamde uitgaven voor de PSFD, de IOT&E en de twee testtoestellen:
 
 
 Raming uitgaven (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 Project-volum
 
 
 
 Fasering tot
 
 
 
 
 t/m 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017 e.v.
 
 
 
 
 
 
 PSFD MoU
 
 
 169,5
 
 
 107,5
 
 
 0
 
 
 18,6
 
 
 11,1
 
 
 4,4
 
 
 27,9
 
 
 2024
 
 
 
 
 IOT&E MoU
 
 
 22,2
 
 
 
 
 11,2
 
 
 11,0
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 Testtoestellen inclusief bijkomende middelen
 
 
 282,0
 
 
 240,4
 
 
 41,6
 
 
 
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 Projecten defensiebreed
 
 Projecten in realisatie defensiebreed (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Project-omschrijving
 
 
 Projectvolum
 
 
 Raming uitgaven
 
 
 Fasering tot
 
 
 
 
 
 t/m 2012
 
 
 
 2013

 
 
 
 2014

 
 
 
 2015
 
 
 
 2016

 
 
 
 2017

 
 
 
 
 
 
 Militaire Satelliet Communicatie lange termijn defensiebreed (MILSATCOM)
 
 
 130,9
 
 
 102,0
 
 
 9,0
 
 
 9,1
 
 
 8,7
 
 
 1,8
 
 
 0,3
 
 
 2017
 
 
 
 
 MILSATCAP
 
 
 34,4
 
 
 7,0
 
 
 7,0
 
 
 5,1
 
 
 5,1
 
 
 5,3
 
 
 1,4
 
 
 2018
 
 
 
 
 Modernisering navigatiesystemen
 
 
 36,3
 
 
 18,8
 
 
 5,0
 
 
 5,8
 
 
 6,7
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 NH-90
 
 
 1 174,9
 
 
 857,9
 
 
 103,7
 
 
 111,5
 
 
 67,3
 
 
 17,0
 
 
 7,5
 
 
 2018
 
 
 
 
 Richtkijker wapen schutter lange afstand
 
 
 30,5
 
 
 25,2
 
 
 5,3
 
 
 
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 NH-90
 Het projectbudget voor het jaar 2012 is met € 46,1 miljoen verminderd en hergefaseerd. Het betreft twee mutaties. In de eerste plaats gaat het om een verschuiving van € 22,2 miljoen voor de financiering van de budgetverhoging van het project JSS. Dit is mogelijk door een aanpassing van de betalingsreeks aan het leverschema. Daarnaast is er een bedrag van € 23,9 miljoen verschoven naar latere jaren. Hierdoor is de einddatum van het project verschoven van 2016 naar 2018. Dit is mogelijk door enkele verplichtingen later te contracteren dan aanvankelijk was voorzien, zoals bijvoorbeeld de modificaties aan de NH-90 om het toestel geschikt te maken voor transporttaken. De verschuiving heeft geen gevolgen voor de levering van de toestellen.
 Projecten in planning met verwachte uitgaven in 2013
 Bij de volgende projecten zijn geen significante wijzigingen opgetreden:
 
 
 •
 Counter Improvised Explosive Devices (C-IED);
 
 
 •
 Uitbreiding CBRN-capaciteit;
 
 
 •
 Verbeterd Operationeel Soldaat Systeem (VOSS);
 
 
 •
 Vernieuwing TITAAN;
 
 
 •
 Vervanging radio’s;
 
 
 •
 Verwerving HV-brillen.
 
 
 Combat Identification (Combat ID)
 Het project wordt gesplitst in twee delen. Het eerste deel betreft verbeteringen in het grond-lucht domein. Het tweede deel betreft verbeteringen in het grond-grond domein. Voor het tweede deel is meer onderzoek nodig en met de uitvoering van dit deel zal meer tijd zijn gemoeid. Het budget van beide projecten bedraagt minder dan € 25 miljoen, waardoor de projecten niet meer zullen terugkomen in het volgende MPO en de begroting.
 Defensiebrede vervanging operationele wielvoertuigen
 De omvang van het projectbudget is ongewijzigd maar de duur van het project is met twee jaar verlengd tot 2021. Ook is door vertraging in de besluitvorming over het project een deel van de voorziene investering van 2013 verschoven naar 2014.
 Joint Fires
 Door een vermindering van het projectbudget bedraagt dit nu minder dan € 25 miljoen. Hierdoor zal het project niet meer worden opgenomen in het volgende MPO.
 MALE UAV
 Defensie is twee jaar eerder dan voorzien begonnen met de uitvoering van de B-fase en daarmee met de investering in dit project. Dit was mogelijk door de inschakeling van kennisinstituten.
 Investeringen Koninklijke marechaussee
 Dit betreft de investeringsprojecten – voor zover niet in infrastructuur en informatievoorziening – ten behoeve van het CKmar. Van geen van de projecten bedraagt het investeringsbudget meer dan € 25 miljoen.
 Investering overig
 Dit betreft de investeringsprojecten voor enkele overige defensieonderdelen, zoals het Commando DienstenCentra (CDC), de Bestuursstaf (BS) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD). Van geen van de projecten bedraagt het investeringsbudget meer dan € 25 miljoen.
 
 Voorzien in infrastructuur
 
 Infrastructuurprojecten in realisatie (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectomschrjving
 
 
 Voor
 Defensie-
 onderdeel
 
 
 Project volume
 
 
 t/m 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 Fasering tot
 
 
 
 
 
 
 Nieuwbouw Schiphol
 
 
 CKmar
 
 
 140,4
 
 
 115,8
 
 
 22,2
 
 
 2,4
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 Herbelegging infrastructuur vliegbases
 Soesterberg en Gilze-Rijen
 
 
 CLSK
 
 
 234,7
 
 
 234,7
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 Infrastructuur en voorziening KMA
 
 
 CDC
 
 
 52,3
 
 
 20,7
 
 
 
 
 7,3
 
 
 3,2
 
 
 19,6
 
 
 2019
 
 
 
 
 Hoger onderhoud Woensdrecht
 
 
 CLSK
 
 
 76,9
 
 
 46,4
 
 
 19,2
 
 
 11,3
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 Aanpassing/renovatie
 Plein/Kalvermarktcomplex
 
 
 Algemeen
 
 
 26,0
 
 
 26,0
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 Nieuwbouw LOKKmar
 
 
 CKmar
 
 
 84,9
 
 
 29,5
 
 
 20,9
 
 
 24,5
 
 
 10,0
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 EPA Maatregelen
 
 
 Algemeen
 
 
 64,4
 
 
 11,4
 
 
 8,7
 
 
 6,2
 
 
 11,2
 
 
 10,9
 
 
 8,7
 
 
 2019
 
 
 
 
 
 Nieuwbouw Schiphol
 In de nabijheid van de luchthaven Schiphol wordt voor Kmar/District Schiphol een nieuw complex gerealiseerd ter vervanging van de gehuurde en verspreid liggende accommodaties. Het project wordt later opgeleverd dan oorspronkelijk gepland door een vertraging bij de aanbestedingsprocedure. Het totale projectvolume is met € 4 miljoen verhoogd naar € 140,4 miljoen door het amendement van de leden Brinkman en Knops (Kamerstuk 32 123 X, nr. 53).
 Infrastructuur voorziening KMA
 Met dit project wordt de infrastructuur van de KMA aangepast aan de huidige normen. Daarnaast kan na realisatie van de diverse deelprojecten de Seeligkazerne worden afgestoten Zie verder de paragraaf Herbelegging vastgoed fase 2a.
 Hoger onderhoud Woensdrecht
 
 Het project betreft de totale behoefte aan infrastructuur om het Logistiek Centrum Woensdrecht op Vliegbasis Woensdrecht te kunnen huisvesten. Voor het centraliseren van hoger vliegtuig- en elektrotechnisch onderhoud worden de volgende bedrijfsonderdelen samengevoegd:
 
 
 •
 de Staf Logistiek Centrum Koninklijke luchtmacht;
 
 
 •
 de Divisie Wapensysteemondersteuning;
 
 
 •
 de Logistieke Divisies Woensdrecht en Rhenen;
 
 
 •
 het Centrum voor Technologie en Missieondersteuning.
 
 
 De realisatie van diverse deelprojecten (nieuwbouw van het hoofdgebouw, werkcentrum Avionica en het logistiek complex) is vertraagd doordat een integraal vergunningstraject moest worden doorlopen.
 
 Aanpassing en renovatie Plein/Kalvermarkt-complex
 Het gerenoveerde Plein/Kalvermarkt-complex is in juli 2012 door de Rijksgebouwendienst opgeleverd. De ingebruikname is voor begin 2013 voorzien.
 Nieuwbouw LOKKmar (Landelijk Opleidings- en Kenniscentrum CKmar)
 Het LOKKmar wordt ondergebracht op het complex Koning Willem III/Frank van Bijnenkazerne in Apeldoorn. De realisatieperiode duurt naar verwachting tot en met 2016.
 Energie Prestatie Adviezen (EPA)
 Dit project betreft een verzameling van energiebesparende maatregelen voor de bestaande infrastructuur. Door herprioritering vanwege de inpassing van het Herbeleggingplan Vastgoed Defensie is de kasgeldreservering in 2012 doorgeschoven naar de jaren 2015 en 2016.
 
 Grote infrastructuurprojecten in planning (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Project-omschrijving
 
 
 Ten behoeve van
 
 
 Project-volume
 
 
 Verwachte uitgaven t/m 2012
 
 
 Verwachte uitgaven in 2013
 
 
 Fasering tot
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwbouw DLBE CKmar
 
 
 CKmar
 
 
 25–50
 
 
 
 
 2015–2017
 
 
 
 
 Herbelegging Frederikkazerne
 
 
 BS/CDC/
 DMO
 
 
 
 
 <25
 
 
 
 
 
 Herbelegging vastgoed fase 2a
 
 
 Diversen
 
 
 35
 
 
 
 <25
 
 
 2012–2017 e.v.
 
 
 
 
 
 Nieuwbouw District Landelijke en Buitenlandse Eenheden (DLBE) CKmar
 Het project nieuwbouw DLBE CKmar is verschoven naar 2015 en verder zodat prioriteit kan worden gegeven aan andere projecten, zoals het project «Aanpassen en uitbreiden infrastructuur van de Brigade Speciale Beveiliging (BSB) Camp New Amsterdam».
 Herbelegging Frederikkazerne
 De Frederikkazerne dient te worden herbelegd ten behoeve van functies afkomstig van de Alexanderkazerne en vanuit de Haagse regio.
 Herbelegging vastgoed fase 2a
 
 Referte: Kamerbrief Herbelegging Vastgoed Defensie fase 2a van 25 juni 2012.
 De reorganisatie van de militaire muziek leidt tot herhuisvesting. De Marinierskapel verhuist binnen Rotterdam van de Stolwijkstraat naar de Van Ghentkazerne, waar nieuwbouw nodig is. De huidige locatie van het Trompetterkorps Koninklijke Marechaussee in Harderwijk wordt afgestoten. Het korps is daarmee aangewezen op oefenlocaties van andere korpsen. De staf verhuist van Den Haag naar de Kromhoutkazerne in Utrecht.
 Het Korps Nationale Reserve gaat van vijf naar drie regio’s. In verband met de afstoting van Kamp Nieuw Milligen verhuizen de eenheden die aldaar zijn gevestigd in 2014 naar Schaarsbergen, Wezep en Stroe. De Nationale Reserve verlaat bovendien het Infanterieschietkamp De Harskamp. Op de Frederikkazerne in Den Haag blijven van de Nationale Reserve alleen de staf en een bataljon, de overige eenheden worden overgeplaatst naar de Wassenaarse locatie Maaldrift. De Nationale Reserve op de Nassau Dietzkazerne in Budel verhuist naar de Luitenant-generaal Bestkazerne in Vredepeel. Alleen de D-compagnie verhuist naar Brunssum. Alle genoemde verhuizingen zijn voorzien voor eind 2013 of begin 2014.
 De medische zorg wordt door de reorganisatie grotendeels ondergebracht in de Defensie Gezondheidszorg Organisatie (DGO). Hierdoor vervallen 21 locaties voor medische voorzieningen en dit leidt tot herbestemming, afstoting of sloop. Vijf verzorgingsgebieden krijgen naast een hoofdlocatie een dependance.
 Het Instituut Defensie Leergangen wordt tijdelijk ondergebracht op de Seeligkazerne in Breda, waar het in 2016 verhuist naar de Trip van Zoudtlandkazerne.
 In Breda worden verder de volgende locaties afgestoten:
 
 
 •
 Seeligkazerne Zuid in 2016;
 
 
 •
 Seeligkazerne Noord in 2016;
 
 
 •
 Het kantorencomplex aan de De La Reijweg in 2015;
 
 
 •
 Het dienstengebouw aan de Korte Raamstraat in 2013;
 
 
 •
 Prins Bernhard Paviljoen (het bijgebouw KMA-complex) in 2014;
 
 
 •
 Marechausseepost Breda aan de Dr. Batenburglaan in 2013.
 
 
 
 
 Voorzien in ICT
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 Project-
 volume
 
 
 
 
 
 
 
 
 fasering tot
 
 
 
 
 
 t/m 2012

 
 
 
 2013

 
 
 
 2014

 
 
 
 2015

 
 
 
 2016

 
 
 
 2017

 
 
 
 
 
 
 ERP/M&F (SPEER)
 
 
 268,1
 
 
 248,6
 
 
 14,6
 
 
 4,9
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 Defensiebrede vervanging C2000 Randapparatuur
 
 
 7,5
 
 
 3,6
 
 
 3,9
 
 
 
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 DEFCERT fase 1
 
 
 7,2
 
 
 6,1
 
 
 1,1
 
 
 
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 EKMS (Cryptosleutelmanagement)
 
 
 18,0
 
 
 3,1
 
 
 4,9
 
 
 4,9
 
 
 5,1
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 Legacy ERP (PALS)
 
 
 31,6
 
 
 27,2
 
 
 4,2
 
 
 0,2
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 SPEER (ERP/M&F)
 SPEER (Strategic Process & ERP Enabled Reengineering) is het defensiebrede programma voor het verbeteren, standaardiseren en integreren van de financiële en materieellogistieke processen. Dit verandertraject wordt ondersteund door de invoering van een Enterprise Resource Planning (ERP) Systeem. ERP is een geïntegreerd informatie- en besturingssysteem voor bedrijfsmatige processen.
 De Kamer is toegezegd dat Defensie de ontwikkeling van de materieellogistieke en financiële bedrijfsvoering en informatievoorziening – inbegrepen ERP – in de begroting zichtbaar presenteert nadat de programmaorganisatie van SPEER is opgeheven. De taken en werkzaamheden van de SPEER-organisatie worden in de loop van 2013 geleidelijk overgenomen door de bestaande lijnorganisatie.
 De ontwikkeling van de bedrijfsvoering gaat echter na 31 december 2013 verder, inclusief het verbeteren en toevoegen van functionaliteiten aan het ERP-systeem. Na de transitie vallen deze veranderingen onder de verantwoordelijkheid van de lijnorganisatie en niet onder het programma SPEER. De coördinatie van de bedrijfsvoering komt te liggen bij de Bestuursstaf. De desbetreffende hoofddirecteuren stellen de kaders vast voor de inrichting van de materieellogistieke en financiële processen en nemen het initiatief tot veranderingen, inclusief de daarvoor noodzakelijke ondersteuning met en wijziging van ERP-functionaliteiten.
 Deze initiatieven leiden tot concrete projecten waarvan het Joint IV Commando in de loop van 2013 de uitvoering ter hand zal nemen. Hierover zal dit commando aan de Bestuursstaf rapporteren. De exploitatie-uitgaven in het kader van het beheer en onderhoud van het ERP-systeem worden eveneens door dit IV-commando geraamd en verantwoord. Jaarlijks wordt over de voortgang van de projecten aan de Kamer gerapporteerd door middel van het ICT-dashboard Rijk en de rapportage Grote ICT-projecten Rijk die deel uit maakt van de Bedrijfsvoeringrapportage. De voortgang van de projecten wordt tevens gerapporteerd in het Departementaal jaarverslag. Op deze wijze wordt de Kamer zowel vooraf als achteraf jaarlijks geïnformeerd over de verdere ontwikkeling van de materieellogistieke en financiële bedrijfsvoering inclusief de ontwikkeling van ERP-functionaliteiten.
 Vervanging C2000 Randapparatuur
 Dit betreft de vervanging van 3 700 randapparaten van het C2000 communicatienetwerk. C2000 is opgezet ter ondersteuning van alle (hulp)diensten in Nederland in het kader van de Openbare Orde en Veiligheid (OOV). C2000 wordt gebruikt door de politie, Defensie (Kmar, Bewakingsorganisatie, MIVD), de Kustwacht, de ambulancediensten, de brandweer en diverse bijzondere gebruikers (Douane en AIVD).
 Defensiebreed Computer Emergency Response Team (DEFCERT)
 Voor de operationele inzetbaarheid doet Defensie steeds vaker een beroep op geavanceerde ICT. Ondertussen neemt ook de kwetsbaarheid van ICT toe. Misbruik van ICT-systemen wordt steeds professioneler georganiseerd en wordt bovendien eenvoudiger en goedkoper. De oprichting van het DEFCERT heeft als doel deze kwetsbaarheden proactief en reactief te verminderen. DEFCERT onderhoudt relaties met vergelijkbare nationale en internationale organisaties voor de noodzakelijke ondersteuning en kennisuitwisseling. Midden 2013 is DEFCERT naar verwachting gereed.
 EKMS (Electronic Key Management System)
 Defensie gebruikt voor haar taakuitvoering steeds vaker en steeds meer informatie met een vertrouwelijk of gerubriceerd karakter. Cryptomiddelen voorzien daarbij in de beveiliging. Het aanmaken, registreren en uitgeven van cryptosleutels, codeboeken, crypto hard- en software en documentatie gebeurde tot 2010 grotendeels handmatig en decentraal. Vanaf 2010 zijn cryptoproducenten, waaronder de Navo, de productie van papieren cryptogegevens gaan vervangen door elektronische leveringen. Digitale cryptogegevens dienen op een adequate manier te worden verwerkt, waarbij het beheer geautomatiseerd wordt ondersteund. TNO heeft vastgesteld dat hiervoor een geautomatiseerd systeem, het zogenaamde Electronic Key Management System (EKMS) het meest adequaat is. De invoering loopt reeds vanaf 2012.
 PALS (Project Aanpassen Legacy SPEER)
 Het project PALS behelst de koppelingen van de oude legacy systemen met het in te voeren ERP-systeem, inclusief de daarvoor benodigde aanpassingen van de legacy systemen. Het gaat om permanente koppelingen met de systemen die niet worden vervangen en om tijdelijke koppelingen met de legacy systemen die uiteindelijk wel worden vervangen.
 Bekostiging wetenschappelijk onderzoek
 De bekostiging van wetenschappelijk onderzoek betreft de programmafinanciering van TNO (inclusief kennisinstituut MARIN) en het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR). De uit te voeren onderzoeksprogramma’s bouwen een defensiespecifieke kennisbasis op bij TNO en de Grote Technologische Instituten (GTI’n) en houden deze in stand conform de uitgevoerde herijking van de kennisportfolio voor Defensie (Kamerstuk 27 830, nr. 71).
 
 (bedragen x € 1 000,–)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 Programmafinanciering TNO (en MARIN)
 
 
 44 942
 
 
 36 930
 
 
 33 533
 
 
 33 558
 
 
 33 543
 
 
 33 528
 
 
 33 307
 
 
 
 
 Programmafinanciering NLR
 
 
 516
 
 
 516
 
 
 517
 
 
 517
 
 
 517
 
 
 517
 
 
 517
 
 
 
 
 Contractonderzoek technologieontwikkeling
 
 
 21 540
 
 
 28 073
 
 
 24 281
 
 
 23 730
 
 
 20 815
 
 
 18 635
 
 
 18 635
 
 
 
 
 Contractonderzoek kennistoepassing
 
 
 2 449
 
 
 4 653
 
 
 4 745
 
 
 6 095
 
 
 6 095
 
 
 6 095
 
 
 6 095
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 69 447
 
 
 
 
 70 172
 
 
 
 
 63 076
 
 
 
 
 63 900
 
 
 
 
 60 970
 
 
 
 
 58 775
 
 
 
 
 58 554
 
 
 
 
 
 
 Programmafinanciering
 Programmatisch onderzoek betreft investeringen in een kennisbasis die niet binnen Defensie aanwezig is en die zonder een gerichte financiële inspanning van Defensie niet beschikbaar komt of toegankelijk is. Met de opgebouwde kennis laat Defensie zich vervolgens adviseren en ondersteunen bij de beleidsvorming, verwerving en onderhoud van materieel, opleiding en training, bedrijfsvoering en operationeel optreden. De advisering richt zich onder meer op noodzakelijke verbeteringen en innovatieve vernieuwingen op deze gebieden. De programmafinanciering bedraagt in 2013 circa € 34 miljoen.
 Contractonderzoek technologieontwikkeling
 Voor technologieontwikkeling is in 2013 ongeveer € 24 miljoen beschikbaar. Deze projectmatige uitgaven worden ingezet waar technologie een oplossing kan bieden voor (operationele) tekortkomingen of de (operationele) output van Defensie kan verbeteren. Ook geeft Defensie met dit instrument invulling aan de Defensie Industrie Strategie (DIS) en het topsectorenbeleid. Hierin streeft het kabinet naar de inzet van 2,5 procent van het overheidsbrede inkoopbudget voor innovatiegericht inkopen. Zoals vermeld in de bedrijfslevenbrief van 2 april 2012 (Bedrijvenbeleid in uitvoering, Kamerstuk 32 637, nr. 32) besteedt Defensie jaarlijks een bedrag van € 16 miljoen voor innovatief technologisch onderzoek binnen de topsectoren Hightech Systems en Materialen (HTSM) en Water. De uitvoering gebeurt vaak binnen de gouden driehoek van overheid, industrie en kennisinstituten. Het instrument draagt dan ook bij aan de versterking van het innovatief vermogen van de Nederlandse defensiegerelateerde industrie. De technologieprojecten worden, waar van toepassing, interdepartementaal (topsectorenbeleid) en internationaal (Navo en European Defence Agency, EDA) afgestemd en ingebed. Interdepartementale R&D projecten waarvan Defensie de regievoerder is worden ook via dit instrument uitgevoerd. Het betreft in de periode 2011–2015 het project Sensor Technology Applied in Reconfigurable systems for sustainable Security (STARS) met een totale omvang van ongeveer € 18 miljoen.
 Contractonderzoek kennistoepassing
 Binnen Defensie dient de concrete toepassing van met centrale middelen opgebouwde kennis primair te worden gefinancierd uit de decentrale budgetten van de defensieonderdelen als behoeftestellers. Op centraal niveau is een beperkt budget beschikbaar voor acute, niet-planbare kennisondersteuning en interdepartementaal afgesproken bijdragen aan de instandhouding van grote experimentele onderzoeksfaciliteiten bij TNO en de GTI’n. In 2013 is hiervoor ongeveer € 5 miljoen beschikbaar. Met de uitvoering van onderzoekprogramma’s en -projecten op dit artikel wordt tevens invulling gegeven aan de geformuleerde kennis- en innovatieprioriteiten uit de Strategie-, Kennis- en Innovatieagenda van Defensie (Kamerstuk 32 733, nr. 3). Voor de periode 2010–2013 is in dit kader ongeveer € 5 miljoen overgeheveld naar het penvoerend ministerie van EL&I als defensiebijdrage aan de instandhouding van de grote onderzoeksfaciliteiten van het NLR. In 2013 wordt ook een bijdrage van ongeveer € 1,5 miljoen voorzien voor de instandhouding van de grote defensiespecifieke onderzoeksfaciliteiten van TNO.
 Bijdragen aan de Navo
 De uitgaven hebben betrekking op de Nederlandse bijdrage in gemeenschappelijk gefinancierde Navo-programma’s. Ook de uitgaven voor de AWACS-vliegtuigen zijn hierin opgenomen.
 Verkoopopbrengsten groot materieel
 Zoals gemeld in de Kamerbrief 32 773, nr. 64 van 25 mei 2012 is besloten de beslissingen ten aanzien van de verkoop van F-16 vliegtuigen, Fennek MRAT en pantserhouwitser op grond van financiële en operationele overwegingen te herzien.
 F-16 vliegtuigen in MLU-configuratie
 Twee vliegtuigen van de achttien af te stoten toestellen worden gebruikt voor training van wapentechnisch personeel en één toestel voor de opleiding van overig technisch personeel. Het eerder gecrashte toestel wordt ontmanteld. De motoren en vleugels kunnen worden hergebruikt voor de instandhouding van de 68 toestellen die operationeel blijven.
 Fennek Medium Range Anti Tank (MRAT) pantserwielvoertuig
 Om financiële en operationele rederen worden de veertig overtollige Fennek-voertuigen niet afgestoten maar ontmanteld. Het hergebruik van onderdelen leidt tot een hogere algemene beschikbaarheid van de resterende Fennek-voertuigen. De MRAT-systemen zelf worden wel afgestoten, maar zonder munitie.
 Pantserhouwitser
 Op grond van financiële en operationele overwegingen zullen drie van de zes overtollige pantserhouwitsers niet worden afgestoten maar worden ontmanteld. Hergebruik van de onderdelen verbetert de inzetbaarheid van de resterende achttien pantserhouwitsers.
 Lynx-helikopter
 De helikopters worden naar verwachting in onderdelen verkocht en niet meer als vliegwaardige complete helikopters.
 Verkoopopbrengsten infrastructuur
 In 2013 worden de verkoopopbrengsten van onder andere de objecten Kranenburg-Noord te Harderwijk, de Prins Willem Alexanderkazerne te Gouda, het Officierscasino te Soesterberg en de Tapijnkazerne te Maastricht op dit artikel verantwoord. Zie verder de paragraaf in dit beleidsartikel over herbelegging vastgoed fase 2a.
 
 
 
 2.2.7
 Ondersteuning krijgsmacht door Defensie Materieel Organisatie - beleidsartikel 7
 
 Algemene doelstelling
 De Defensie Materieel Organisatie (DMO) zorgt voor de verwerving van modern, robuust en kwalitatief hoogwaardig en inzetbaar materieel en de beschikbaarstelling van ICT-middelen, brandstof, munitie en kleding en uitrusting aan de defensieonderdelen.
 Rol en verantwoordelijkheid minister
 De minister is verantwoordelijk voor de aanschaf en de instandhouding van materieel en de afstoting van overtollig materieel van de krijgsmacht.
 Beleidswijzigingen
 Naar aanleiding van de beleidsbrief is de reorganisatie van het materieellogistieke veld in 2012 begonnen. De drie systeemlogistieke bedrijven (het Marinebedrijf in Den Helder, het Logistiek Centrum Woensdrecht (LCW) en het Defensiebedrijf Grondgebonden Systemen (DBGS) voornamelijk gevestigd in Amersfoort) zijn overgedragen aan de operationele commandanten. De apparaatsuitgaven zijn grotendeels overgedragen met een Nota van Wijziging bij de Ontwerpbegroting 2012. De overige budgetten van de systeemlogistieke bedrijven worden met deze begroting overgedragen aan de operationele commandanten. Daarnaast wordt met ingang van 2013 het Joint IV commando (JIVC) opgericht. DMO/JIVC gaat zowel de operationele als de niet-operationele defensiebedrijfsvoering ondersteunen. Daartoe heeft DMO in 2012 de zeggenschap gekregen over de taakuitvoering van IVENT en het programma SPEER.
 
 Budgettaire gevolgen van het beleid en budgetflexibiliteit
 
 Artikel 7 Ondersteuning krijgsmacht door Defensie Materieel Organisatie (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1 573 828
 
 
 
 
 1 659 960
 
 
 
 
 862 466
 
 
 
 
 836 906
 
 
 
 
 753 607
 
 
 
 
 772 909
 
 
 
 
 768 302
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 2 029 856
 
 
 
 
 1 809 097
 
 
 
 
 862 466
 
 
 
 
 836 906
 
 
 
 
 753 607
 
 
 
 
 772 909
 
 
 
 
 768 302
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 340 695
 
 
 200 333
 
 
 58 979
 
 
 61 416
 
 
 61 014
 
 
 
 
 
 Programmauitgaven
 
 
 
 
 1 769 932
 
 
 
 
 1 441 993
 
 
 
 
 357 310
 
 
 
 
 366 336
 
 
 
 
 321 366
 
 
 
 
 321 477
 
 
 
 
 321 476
 
 
 
 
 
 Voorzien in nieuw materieel
 
 
 
 908 594
 
 
 
 
 854 331
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdracht Logistieke ondersteuning 
 
 
 
 861 338
 
 
 587 662
 
 
 357 310
 
 
 366 336
 
 
 321 366
 
 
 321 477
 
 
 321 476
 
 
 
 
 
 – waarvan gereedstelling
 
 
 
 
 
 241 467
 
 
 
 
 259 635
 
 
 
 
 276 287
 
 
 
 
 248 693
 
 
 
 
 248 804
 
 
 
 
 248 803
 
 
 
 
 
 
 – waarvan afstoting
 
 
 
 
 
 10 100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan instandhouding
 
 
 
 
 
 336 095
 
 
 
 
 97 675
 
 
 
 
 90 049
 
 
 
 
 72 673
 
 
 
 
 72 673
 
 
 
 
 72 673
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 259 924
 
 
 
 
 367 104
 
 
 
 
 505 156
 
 
 
 
 470 570
 
 
 
 
 432 241
 
 
 
 
 451 432
 
 
 
 
 446 826
 
 
 
 
 
 
 Staven
 
 
 
 
 258 140
 
 
 
 
 12 487
 
 
 
 
 10 918
 
 
 
 
 7 185
 
 
 
 
 6 348
 
 
 
 
 6 342
 
 
 
 
 6 342
 
 
 
 
 
 
 Ondersteuning operationele eenheden
 
 
 
 
 
 353 184
 
 
 
 
 494 238
 
 
 
 
 463 385
 
 
 
 
 425 893
 
 
 
 
 445 090
 
 
 
 
 440 484
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan SSO's
 
 
 
 
 1 784
 
 
 
 
 1 433
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaat per uitgavencategorie
 
 
 
 
 259 924
 
 
 
 
 367 104
 
 
 
 
 505 156
 
 
 
 
 470 570
 
 
 
 
 432 241
 
 
 
 
 451 432
 
 
 
 
 446 826
 
 
 
 
 
 
 personele uitgaven
 
 
 
 
 
 124 865
 
 
 
 
 181 077
 
 
 
 
 169 128
 
 
 
 
 163 813
 
 
 
 
 158 753
 
 
 
 
 158 159
 
 
 
 
 
 
 – waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 
 124 865
 
 
 
 
 181 077
 
 
 
 
 169 128
 
 
 
 
 163 813
 
 
 
 
 158 753
 
 
 
 
 158 159
 
 
 
 
 
 
 – waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 materiele uitgaven
 
 
 
 
 
 242 239
 
 
 
 
 324 079
 
 
 
 
 301 442
 
 
 
 
 268 428
 
 
 
 
 292 679
 
 
 
 
 288 667
 
 
 
 
 
 
 – waarvan huisvesting en infrastructuur
 
 
 
 
 
 96 360
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan ICT
 
 
 
 
 
 19 194
 
 
 
 
 228 753
 
 
 
 
 213 587
 
 
 
 
 191 208
 
 
 
 
 193 167
 
 
 
 
 193 116
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige exploitatie
 
 
 
 
 
 126 685
 
 
 
 
 95 326
 
 
 
 
 87 855
 
 
 
 
 77 220
 
 
 
 
 99 512
 
 
 
 
 95 551
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programmaontvangsten
 
 
 
 
 201 317
 
 
 
 
 180 658
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 58 664
 
 
 
 
 50 667
 
 
 
 
 42 667
 
 
 
 
 42 667
 
 
 
 
 42 667
 
 
 
 
 42 667
 
 
 
 
 42 667
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op financiële instrumenten
 Gereedstelling
 De uitgaven voor gereedstelling bestaan vooral uit brandstof (€ 108 miljoen) voor varend, rijdend en vliegend materieel en munitie (€ 79,5 miljoen) Dit betreft uitgaven voor defensiebrede contracten.
 Afstoting
 Hier zijn uitgaven geraamd die noodzakelijk zijn voor afstoting van materiaal en het genereren van verkoopopbrengsten.
 Instandhouding
 De uitgaven voor instandhouding betreffen vooral de instandhouding van de grote wapensystemen en eenheden van de operationele commando’s. In de doelstellingenmatrices bij de beleidsartikelen van de operationele eenheden staan de wapensystemen vermeld waarvoor de uitgaven worden geraamd. Het verschil tussen 2012 en 2013 wordt veroorzaakt door de overheveling van de logistieke bedrijven naar de operationele commando’s.
 Apparaatsuitgaven
 De apparaatsuitgaven bevatten vooral personele uitgaven. Deze uitgaven bestaan hoofdzakelijk uit salarissen, sociale lasten en uitgaven voor toelagen en reiskosten woon-werkverkeer. De uitgaven voor salarissen en sociale lasten worden besteed aan de volgende aantallen personeel (gemiddelde jaarsterktes):
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 5 691
 
 
 1 935
 
 
 2 893
 
 
 2 723
 
 
 2 553
 
 
 2 468
 
 
 2 468
 
 
 
 
 
 Verder wordt voor de toelichting op de apparaatsuitgaven verwezen naar de brief aan de Kamer over de personele vulling van Defensie die gelijktijdig met de begroting wordt aangeboden en het niet beleidsartikel centraal apparaat.
 De uitgaven voor huisvesting zijn met ingang van 2013 overgeheveld naar CDC.
 De uitgaven ICT worden met ingang van 2013 voor alle defensieonderdelen verantwoord op dit artikel. Dit betreffen uitgaven voor de werkplekdiensten en het onderhoud van IV-systemen.
 De overige exploitatie is voor het grootste deel personeelsgebonden. Deze uitgaven bestaan voornamelijk uit (vlieger)opleidingen, werving, dienstreizen en kleding en uitrusting en overige materiële uitgaven.
 
 
 
 2.2.8
 Ondersteuning krijgsmacht door Commando DienstenCentra - beleidsartikel 8
 
 Algemene doelstelling
 Het Commando DienstenCentra (CDC) voorziet in een doelmatige en doeltreffende ondersteuning van de krijgsmacht. Het CDC draagt zorg voor de levering van ondersteunende diensten aan de krijgsmacht, is wereldwijd actief en voorziet in randvoorwaarden en faciliteiten zodat de defensieonderdelen zich kunnen concentreren op hun kerntaken.
 Rol en verantwoordelijkheid minister
 De minister is verantwoordelijk voor een doeltreffende en doelmatige dienstverlening binnen Defensie waaraan het CDC een bijdrage levert.
 Beleidswijzigingen
 In 2012 is IVENT overgegaan naar de DMO en ondergebracht in het Joint IV Commando. Tevens zijn de IV-budgetten gecentraliseerd bij de DMO. Voorts zijn als gevolg van de oprichting van het Facilitair Bedrijf Defensie de facilitaire budgetten gecentraliseerd bij het CDC. Ook de Paresto-subsidie en de infrastructuurbudgetten zijn gecentraliseerd bij het CDC.
 Budgettaire gevolgen van het beleid en budgetflexibiliteit
 
 Artikel 8 Ondersteuning krijgsmacht door Commando DienstenCentra (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1 055 941
 
 
 
 
 988 278
 
 
 
 
 939 434
 
 
 
 
 905 446
 
 
 
 
 895 295
 
 
 
 
 879 357
 
 
 
 
 872 753
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1 229 789
 
 
 
 
 1 132 519
 
 
 
 
 939 434
 
 
 
 
 905 446
 
 
 
 
 895 295
 
 
 
 
 879 357
 
 
 
 
 872 753
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 249 001
 
 
 137 410
 
 
 44 488
 
 
 43 528
 
 
 43 094
 
 
 
 
 
 Programmauitgaven
 
 
 
 
 1 031 417
 
 
 
 
 254 726
 
 
 
 
 5 834
 
 
 
 
 5 105
 
 
 
 
 4 947
 
 
 
 
 4 996
 
 
 
 
 4 996
 
 
 
 
 
 
 Voorzien in infrastructuur
 
 
 
 
 240 239
 
 
 
 
 173 886
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voorzien in ICT
 
 
 
 
 78 518
 
 
 
 
 69 340
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voorzien in Overige bedrijfsgroepen
 
 
 
 
 692 223
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voorzien in Attachés
 
 
 
 
 20 437
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdracht Dienstverlenende eenheden
 
 
 
 11 500
 
 
 5 834
 
 
 5 105
 
 
 4 947
 
 
 4 996
 
 
 4 996
 
 
 
 
 
 – waarvan gereedstelling
 
 
 
 
 
 7 559
 
 
 
 
 5 393
 
 
 
 
 4 664
 
 
 
 
 4 506
 
 
 
 
 4 555
 
 
 
 
 4 555
 
 
 
 
 
 
 – waarvan afstoting
 
 
 
 
 
 3 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan instandhouding
 
 
 
 
 
 941
 
 
 
 
 441
 
 
 
 
 441
 
 
 
 
 441
 
 
 
 
 441
 
 
 
 
 441
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 198 372
 
 
 
 
 877 793
 
 
 
 
 933 600
 
 
 
 
 900 341
 
 
 
 
 890 348
 
 
 
 
 874 361
 
 
 
 
 867 757
 
 
 
 
 
 
 Staf CDC
 
 
 
 
 188 810
 
 
 
 
 20 858
 
 
 
 
 20 858
 
 
 
 
 15 802
 
 
 
 
 15 803
 
 
 
 
 12 802
 
 
 
 
 12 608
 
 
 
 
 
 
 Ondersteuning operationele eenheden
 
 
 
 
 
 827 895
 
 
 
 
 853 648
 
 
 
 
 827 324
 
 
 
 
 818 857
 
 
 
 
 805 871
 
 
 
 
 799 461
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan SSO's
 
 
 
 
 9 562
 
 
 
 
 8 713
 
 
 
 
 39 009
 
 
 
 
 38 817
 
 
 
 
 38 982
 
 
 
 
 38 982
 
 
 
 
 38 982
 
 
 
 
 
 
 Attachés
 
 
 
 
 
 20 327
 
 
 
 
 20 085
 
 
 
 
 18 398
 
 
 
 
 16 706
 
 
 
 
 16 706
 
 
 
 
 16 706
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaat per uitgavencategorie
 
 
 
 
 198 372
 
 
 
 
 877 793
 
 
 
 
 933 600
 
 
 
 
 900 341
 
 
 
 
 890 348
 
 
 
 
 874 361
 
 
 
 
 867 757
 
 
 
 
 
 
 personele uitgaven
 
 
 
 
 
 465 145
 
 
 
 
 441 432
 
 
 
 
 447 413
 
 
 
 
 450 413
 
 
 
 
 444 082
 
 
 
 
 441 814
 
 
 
 
 
 
 – waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 
 454 038
 
 
 
 
 429 783
 
 
 
 
 436 743
 
 
 
 
 440 724
 
 
 
 
 434 393
 
 
 
 
 432 125
 
 
 
 
 
 
 – waarvan attachés
 
 
 
 
 
 11 107
 
 
 
 
 11 649
 
 
 
 
 10 670
 
 
 
 
 9 689
 
 
 
 
 9 689
 
 
 
 
 9 689
 
 
 
 
 
 
 – waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 materiele uitgaven
 
 
 
 
 
 412 648
 
 
 
 
 492 168
 
 
 
 
 452 928
 
 
 
 
 439 935
 
 
 
 
 430 279
 
 
 
 
 425 943
 
 
 
 
 
 
 – waarvan huisvesting en infrastructuur
 
 
 
 
 
 104 851
 
 
 
 
 328 193
 
 
 
 
 306 455
 
 
 
 
 295 965
 
 
 
 
 287 641
 
 
 
 
 283 040
 
 
 
 
 
 
 – waarvan ICT
 
 
 
 
 
 147 691
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige exploitatie
 
 
 
 
 
 150 886
 
 
 
 
 155 539
 
 
 
 
 138 745
 
 
 
 
 136 953
 
 
 
 
 135 621
 
 
 
 
 135 886
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige exploitatie attachés
 
 
 
 
 
 9 220
 
 
 
 
 8 436
 
 
 
 
 7 728
 
 
 
 
 7 017
 
 
 
 
 7 017
 
 
 
 
 7 017
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma ontvangsten
 
 
 
 
 83 177
 
 
 
 
 54 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 68 105
 
 
 
 
 54 763
 
 
 
 
 44 319
 
 
 
 
 44 319
 
 
 
 
 44 319
 
 
 
 
 44 319
 
 
 
 
 44 319
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de financiële instrumenten
 Gereedstelling
 De uitgaven voor gereedstelling bestaan hoofdzakelijk uit voeding (€ 1,3 miljoen) en operationele zaken (€ 3,7 miljoen).
 Apparaatsuitgaven
 De apparaatsuitgaven bevatten vooral personele uitgaven. Deze uitgaven bestaan hoofdzakelijk uit salarissen, sociale lasten en uitgaven voor toelagen en reiskosten woon-werkverkeer, De personele uitgaven worden besteed aan de volgende aantallen personeel (gemiddelde jaarsterktes):
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 6 782
 
 
 7 312
 
 
 6 820
 
 
 6 979
 
 
 7 138
 
 
 7 218
 
 
 7 218
 
 
 
 
 
 Verder wordt voor de toelichting op de apparaatsuitgaven verwezen naar de brief over de personele vulling van Defensie die gelijktijdig met de begroting wordt aangeboden, en het niet-beleidsartikel 10 Centraal apparaat.
 De uitgaven voor huisvesting en infrastructuur worden met ingang van 2013 voor alle defensieonderdelen verantwoord op dit artikel.
 De uitgaven voor ICT zijn met ingang van 2013 overgeheveld naar DMO.
 De overige exploitatie is voor het grootste deel personeelsgebonden. Deze uitgaven bestaan voornamelijk uit opleidingen, werving, dienstreizen en kleding en uitrusting en overige materiële uitgaven.
 
 
 
 Niet-beleidsartikelen
 
 2.3.
 DE NIET-BELEIDSARTIKELEN
 
 
 
 2.3.1.
 Algemeen - Niet-beleidsartikel 9
 
 In dit artikel worden de departementsbrede programma-uitgaven begroot. Dit betreft de subsidies en bijdragen, bijdragen aan de Navo, internationale samenwerking en overige uitgaven.
 Budgettaire gevolgen
 Budgettaire gevolgen niet-beleidsartikel 9 Algemeen (bedragen x € 1000)
 
 Artikel 9 Algemeen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen en uitgaven
 
 
 
 
 1 714 495
 
 
 
 
 223 760
 
 
 
 
 95 502
 
 
 
 
 100 394
 
 
 
 
 100 109
 
 
 
 
 97 806
 
 
 
 
 93 100
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bestuursstaf
 
 
 116 779
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Militaire inlichtingen- en Veiligheidsdienst
 
 
 72 751
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 189 530
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pensioenen en uitkeringen
 
 
 1 224 066
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wachtgelden, inactiviteitswedden en SBK-gelden
 
 
 123 102
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ziektekostenvoorziening
 
 
 5 783
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdracht Milieu-uitgaven
 
 
 3 842
 
 
 5 481
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies en bijdragen
 
 
 21 554
 
 
 21 963
 
 
 19 695
 
 
 19 690
 
 
 19 705
 
 
 19 705
 
 
 19 705
 
 
 
 
 Bijdrage NAVO en internationale samenwerking
 
 
 67 248
 
 
 77 859
 
 
 44 898
 
 
 49 593
 
 
 49 652
 
 
 49 649
 
 
 44 943
 
 
 
 
 Internationale samenwerking
 
 
 3 039
 
 
 3 904
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wetenschappelijk onderzoek
 
 
 69 447
 
 
 70 172
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige uitgaven
 
 
 39 857
 
 
 44 381
 
 
 30 909
 
 
 31 111
 
 
 30 752
 
 
 28 452
 
 
 28 452
 
 
 
 
 
 Totaal programma-uitgaven
 
 
 
 
 1 557 938
 
 
 
 
 223 760
 
 
 
 
 95 502
 
 
 
 
 100 394
 
 
 
 
 100 109
 
 
 
 
 97 806
 
 
 
 
 93 100
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
 
 
 
 
 1 747 468
 
 
 
 
 223 760
 
 
 
 
 95 502
 
 
 
 
 100 394
 
 
 
 
 100 109
 
 
 
 
 97 806
 
 
 
 
 93 100
 
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 
 
 14 212
 
 
 
 
 10 934
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op financiële instrumenten
 Subsidies en bijdragen
 De subsidies en bijdragen worden verleend aan instellingen die voor Defensie een zeker nut hebben. Een overzicht van de subsidies is opgenomen in bijlage 4.5.
 Bijdrage Navo en internationale samenwerking
 De bijdrage aan de Navo die betrekking heeft op Navo-investeringprogramma’s wordtn vanaf 2013 geraamd onder beleidsartikel 6 Investeringen krijgsmacht. De hier onder niet-beleidsartikel 9 geraamde uitgaven hebben betrekking op de Navo-exploitatieuitgaven, waaronder uitgaven voor AWACS-vliegtuigen.
 Internationale Militaire Samenwerking omvat in beginsel alle militaire samenwerkingsactiviteiten die Defensie in internationaal verband uitvoert. Het betreft onder meer militair-operationele samenwerking, defensiematerieelsamenwerking, militaire inlichtingensamenwerking, juridische samenwerking en steun bij de oprichting en versterking van veiligheidsstructuren in het kader van wapenbeheersing. Op hoofdlijnen zijn de kosten voor deze samenwerking als volgt opgebouwd: EU-satellietwaarnemingen (€ 0,7 miljoen), het Europees Defensie Agentschap (€ 1,5 miljoen), wapenbeheersing (€ 0,5 miljoen) en High Readiness Forces (€ 0,5 miljoen).
 Wetenschappelijk onderzoek
 Wetenschappelijk onderzoek wordt vanaf 2013 geraamd onder beleidsartikel 6 Investeringen krijgsmacht.
 Overige uitgaven
 Deze defensiebrede uitgaven hebben onder meer betrekking op de voorlichtings- en communicatieactiviteiten, de schadevergoedingen via de landsadvocaat en uitgaven aan de Belastingdienst.
 
 
 
 2.3.2.
 Centraal apparaat - niet-beleidsartikel 10
 
 In dit artikel worden alle apparaatsuitgaven en -ontvangsten van het ministerie van Defensie geraamd exclusief de defensieonderdelen maar inclusief de Militaire inlichtingen- en Veiligheidsdienst.
 Budgettaire gevolgen
 Budgettaire gevolgen niet-beleidsartikel 10 centraal apparaat (bedragen x € 1000)
 
 Artikel 10 Centraal apparaat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen en uitgaven
 
 
 
 
 
 1 572 355
 
 
 
 
 1 592 910
 
 
 
 
 1 552 803
 
 
 
 
 1 571 670
 
 
 
 
 1 494 006
 
 
 
 
 1 452 315
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bestuursstaf
 
 
 
 116 496
 
 
 99 960
 
 
 77 448
 
 
 74 406
 
 
 73 462
 
 
 72 868
 
 
 
 
 Militaire inlichtingen- en Veiligheidsdienst
 
 
 
 71 149
 
 
 56 879
 
 
 64 133
 
 
 63 251
 
 
 62 197
 
 
 61 464
 
 
 
 
 Pensioenen en uitkeringen
 
 
 
 1 187 356
 
 
 1 177 256
 
 
 1 190 538
 
 
 1 205 026
 
 
 1 214 213
 
 
 1 208 113
 
 
 
 
 Wachtgelden, inactiviteitswedden en SBK-gelden
 
 
 
 194 193
 
 
 258 815
 
 
 220 684
 
 
 228 987
 
 
 144 134
 
 
 109 870
 
 
 
 
 Ziektekostenvoorziening
 
 
 
 3 161
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 
 1 572 355
 
 
 
 
 1 592 910
 
 
 
 
 1 552 803
 
 
 
 
 1 571 670
 
 
 
 
 1 494 006
 
 
 
 
 1 452 315
 
 
 
 
 
 
 Apparaat per uitgavencategorie
 
 
 
 
 
 1 572 355
 
 
 
 
 1 592 910
 
 
 
 
 1 552 803
 
 
 
 
 1 571 670
 
 
 
 
 1 494 006
 
 
 
 
 1 452 315
 
 
 
 
 
 
 personele uitgaven
 
 
 
 
 1 518 030
 
 
 1 562 284
 
 
 1 531 974
 
 
 1 552 523
 
 
 1 474 978
 
 
 1 377 161
 
 
 
 
 
 – waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 
 133 320
 
 
 
 
 126 213
 
 
 
 
 120 752
 
 
 
 
 118 510
 
 
 
 
 116 631
 
 
 
 
 116 078
 
 
 
 
 
 
 – waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan pensioenen, wachtgelden en uitkeringen
 
 
 
 
 
 1 384 710
 
 
 
 
 1 436 071
 
 
 
 
 1 411 222
 
 
 
 
 1 434 013
 
 
 
 
 1 358 347
 
 
 
 
 1 261 083
 
 
 
 
 
 
 materiele uitgaven
 
 
 
 
 54 325
 
 
 30 626
 
 
 20 829
 
 
 19 147
 
 
 19 028
 
 
 75 154
 
 
 
 
 
 – waarvan huisvesting en infrastructuur
 
 
 
 
 
 200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan ICT
 
 
 
 
 
 21 891
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige exploitatie
 
 
 
 
 
 32 234
 
 
 
 
 30 626
 
 
 
 
 20 829
 
 
 
 
 19 147
 
 
 
 
 19 028
 
 
 
 
 75 154
 
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 
 
 
 6 582
 
 
 
 
 6 937
 
 
 
 
 6 951
 
 
 
 
 6 951
 
 
 
 
 6 951
 
 
 
 
 6 925
 
 
 
 
 
 
 Bestuursstaf
 De Bestuursstaf draagt zorg voor een beheerste uitvoering van het beleidsproces en de bedrijfsvoering van het ministerie van Defensie. De daarmee gemoeide uitgaven betreffen voornamelijk salarissen voor burger- en militair personeel, persoonsgebonden uitgaven, inhuur boven formatief en overig materieel.
 Militaire inlichtingen- en Veiligheidsdienst
 Binnen de Bestuursstaf is de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) belast met de ondersteuning van Defensie op het gebied van inlichtingen en veiligheid. De daarmee gemoeide uitgaven betreffen voornamelijk salarissen voor burger- en militair personeel, persoonsgebonden uitgaven, informatievoorziening en overig materieel.
 Pensioenen en uitkeringen
 Dit betreft de betaling van ouderdomspensioen en overige uitkeringen aan voormalig defensiepersoneel.
 Wachtgelden, inactiviteitswedden en SBK-gelden
 Dit betreft de verstrekking van uitkeringen krachtens verscheidene regelingen aan voormalig defensiepersoneel. Met de centrales van overheidspersoneel is overeenstemming bereikt over het nieuwe Sociaal Beleidskader (SBK2012). Hierdoor zijn de meerjarenramingen voor de voorzieningen voor het personeel aangepast.
 Personele uitgaven
 De apparaatsuitgaven bevatten vooral personele uitgaven. Deze uitgaven bestaan hoofdzakelijk uit salarissen, sociale lasten en uitgaven voor toelagen en reiskosten woon-werkverkeer, De uitgaven voor salarissen en sociale lasten worden besteed aan de volgende aantallen personeel (gemiddelde jaarsterktes):
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 1 925
 
 
 1 810
 
 
 1 714
 
 
 1 675
 
 
 1 637
 
 
 1 618
 
 
 1 618
 
 
 
 
 
 De uitgaven voor huisvesting en ICT zijn met ingang van 2013 overgeheveld naar CDC en DMO.
 De overige exploitatie is voor het grootste deel personeelsgebonden. Deze uitgaven bestaan voornamelijk uit opleidingen, werving, dienstreizen en kleding en uitrusting en overige materiële uitgaven.
 Totaal apparaatsuitgaven en apparaatskosten Defensie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1 039 517
 
 
 
 
 5 584 403
 
 
 
 
 5 400 760
 
 
 
 
 5 154 148
 
 
 
 
 5 086 347
 
 
 
 
 4 972 322
 
 
 
 
 4 909 826
 
 
 
 
 
 
 Kerndepartement
 
 
 
 
 189 530
 
 
 
 
 1 572 355
 
 
 
 
 1 592 910
 
 
 
 
 1 552 803
 
 
 
 
 1 571 670
 
 
 
 
 1 494 006
 
 
 
 
 1 452 315
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitvoeringsorganisaties
 
 
 
 
 849 987
 
 
 
 
 4 012 048
 
 
 
 
 3 807 850
 
 
 
 
 3 601 345
 
 
 
 
 3 514 677
 
 
 
 
 3 478 316
 
 
 
 
 3 457 511
 
 
 
 
 
 BA Inzet
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Commando zeestrijdkrachten
 
 
 16 645
 
 
 596 511
 
 
 548 983
 
 
 529 896
 
 
 524 197
 
 
 518 054
 
 
 516 010
 
 
 
 
 Commando landstrijdkrachten
 
 
 238 769
 
 
 1 164 167
 
 
 972 832
 
 
 898 643
 
 
 877 267
 
 
 854 943
 
 
 851 423
 
 
 
 
 Commando luchtstrijdkrachten
 
 
 102 656
 
 
 627 588
 
 
 531 946
 
 
 494 832
 
 
 483 409
 
 
 476 817
 
 
 474 666
 
 
 
 
 Commando Koninklijke marechaussee
 
 
 33 621
 
 
 378 885
 
 
 315 333
 
 
 307 063
 
 
 307 214
 
 
 302 709
 
 
 300 829
 
 
 
 
 Defensie Materieel Organisatie
 
 
 259 924
 
 
 367 104
 
 
 505 156
 
 
 470 570
 
 
 432 241
 
 
 451 432
 
 
 446 826
 
 
 
 
 Commando DienstenCentra
 
 
 198 372
 
 
 877 793
 
 
 933 600
 
 
 900 341
 
 
 890 348
 
 
 874 361
 
 
 867 757
 
 
 
 
 
 Totaal apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 1 039 517
 
 
 
 
 5 584 403
 
 
 
 
 5 400 760
 
 
 
 
 5 154 148
 
 
 
 
 5 086 347
 
 
 
 
 4 972 322
 
 
 
 
 4 909 826
 
 
 
 
 
 
 Batenlastendiensten:
 
 
 
 
 481 836
 
 
 
 
 457 209
 
 
 
 
 421 434
 
 
 
 
 408 051
 
 
 
 
 381 216
 
 
 
 
 385 241
 
 
 
 
 385 190
 
 
 
 
 
 Defensie Telematica Organsiatie
 
 
 317 012
 
 
 297 000
 
 
 273 353
 
 
 264 475
 
 
 240 980
 
 
 246 048
 
 
 245 997
 
 
 
 
 Dienst Vastgoed Defensie
 
 
 76 777
 
 
 75 732
 
 
 69 102
 
 
 65 835
 
 
 62 495
 
 
 61 452
 
 
 61 452
 
 
 
 
 Paresto
 
 
 88 047
 
 
 84 477
 
 
 78 979
 
 
 77 741
 
 
 77 741
 
 
 77 741
 
 
 77 741
 
 
 
 
 
 Totaal apparaatskosten
 
 
 
 
 481 836
 
 
 
 
 457 209
 
 
 
 
 421 434
 
 
 
 
 408 051
 
 
 
 
 381 216
 
 
 
 
 385 241
 
 
 
 
 385 190
 
 
 
 
 
 
 De bovenstaande tabel bevat alle apparaatsuitgaven van Defensie. Zie voor verdere toelichting de relevante beleidsartikelen.
 
 Bedrijfsvoering bij Defensie
 Bedrijfsvoering op orde
 In de beleidsbrief Defensie na de kredietcrisis is aangekondigd dat de defensieorganisatie in 2014 op orde is. Defensie streeft naar het op orde brengen en houden van de bedrijfsvoering door in te zetten op vereenvoudiging en standaardisering van beheerprocessen en de aandacht te richten op de grootste risico’s. Hierbij worden risicoanalyses uitgevoerd om zicht te krijgen op risico’s die mogelijk voortvloeien uit de defensiebrede reorganisatie. Daarnaast wordt met de oprichting van de Hoofddirectie Bedrijfsvoering in 2013 de centrale regierol op het beheer op één plaats belegd. Hiermee kunnen de doelstellingen en maatregelen voor het financieel, materieel- en personeelsbeheer in onderlinge samenhang worden bepaald en bewaakt, en kan vervolgens in samenhang gestuurd worden op de doeltreffende uitvoering hiervan. Een verdere vereenvoudiging van de bedrijfsvoering, met als doel het primaire proces van Defensie zoveel mogelijk ruimte te bieden, krijgt vorm door het vereenvoudigen en verminderen van de defensiebrede regelgeving.
 Conform de toezegging om twee keer per jaar te rapporteren over de voortgang van de maatregelen en doelstellingen om het beheer op orde te brengen, wordt bij deze begroting een brief aan de Tweede Kamer verstuurd met een rapportage over het financieel, materieel- en personeelsbeheer.
 Financieel beheer
 Op weg naar 2014 zet Defensie met de oprichting in 2013 van het Financieel Administratie- en Beheerkantoor (FABK) een volgende stap naar een doelmatige en beheerste bedrijfsvoering. Het FABK ondersteunt en beheert het volledige proces vanaf behoeftestelling tot en met betaling. Tijdens de aanloop- en opstartperiode van dit kantoor wordt de procesbewaking versterkt om zoveel mogelijk een terugval in de kwaliteit van het financieel beheer te voorkomen.
 Daarnaast worden de reeds in gang gezette verbeteringsmaatregelen ten aanzien van de vereenvoudiging van regelgeving en het stroomlijnen van processen voortgezet, waardoor de kwaliteit van brongegevens verbetert en uniformiteit in informatie ontstaat. De verdere implementatie van SAP ondersteunt hierbij. De aandacht wordt gericht op de beheersing van de grootste risico’s aangezien het gaat om bedreigingen voor de comptabele rechtmatigheid. Voor het financieel beheer gebeurt dit door de versterkte procesbewaking op het verplichtingenbeheer. Na de oprichting van het FABK hebben nog verdere procesverbeteringen plaats, waardoor het financieel beheer structureel en over de hele linie op orde zal zijn.
 Materieelbeheer
 In 2013 treden de randvoorwaarden in werking voor een goede besturing en beheersing van het materieelbeheer. Deze randvoorwaarden zijn in de voorgaande jaren ontwikkeld en ingericht volgens het meerjarig verbeterplan voor het materieelbeheer. Zo zijn de rollen en taken uit het besturingsmodel belegd in de defensieorganisatie, wordt aandacht besteed aan de juiste rolneming en wordt het Voorschrift Materieelbeheer Defensie doorontwikkeld.
 
 In 2013 wordt prioriteit gegeven aan een eenduidige relatie tussen het materieelbeheer en SAP zodat een goede ondersteuning van het feitelijk beheer gegarandeerd is. De verdere afstemming tussen gewenste functionaliteiten voor het materieelbeheer en de mogelijkheden van SAP wordt bewaakt door het projectbureau Professionaliseren Materieelbeheer Defensie. Hierbij worden ook keuzes gemaakt ten aanzien van de integratie van de Monitor Kwaliteit Materieelbeheer in SAP.
 Waar nodig worden in de komende jaren specifieke maatregelen getroffen voor de oplossing van de resterende onvolkomenheden.
 
 Uitvoering veiligheidsonderzoeken MIVD
 Binnen Defensie is de MIVD belast met de uitvoering van die veiligheidsonderzoeken. Dit betreft onderzoeken naar medewerkers die een vertrouwensfunctie gaan vervullen. In het Rapport bij het Jaarverslag van Defensie 2011 heeft de Algemene Rekenkamer vastgesteld dat de behandeltermijnen van veiligheidsonderzoeken door de MIVD te lang zijn. Dit is deels te wijten aan achterstanden bij de MIVD, onder meer veroorzaakt door personele tekorten bij de bureaus die de veiligheidsonderzoeken uitvoeren. De MIVD heeft verscheidene maatregelen genomen om de achterstanden verder in te lopen. Een belangrijke inspanning is gericht op de verdere automatisering van de processen. Daarnaast vindt risicomanagement plaats en worden er extra inspanningen verricht ter verbetering van de personele vulling van de betrokken bureaus.
 Genetwerkt Samenwerken
 In 2013 worden, op basis van pilots bij het CLAS en het CDC, besluiten genomen over hoe het Genetwerkt Samenwerken defensiebreed wordt ingevoerd. Met Genetwerkt Samenwerken wordt een meer flexibele digitale en fysieke werkomgeving ingevoerd en een verbetering van informatie- en kennismanagement nagestreefd. Deze veranderingen dienen in 2014 voor de gehele defensieorganisatie gerealiseerd te zijn.
 Basisadministraties
 De basisadministraties van Defensie voorzien in drie hoofdfuncties: het vaststellen en vastleggen; het uitwisselen en gebruik; en het bewaken van de kwaliteit van de basisgegevens. In 2013 wordt de basisadministratie Gereedstelling opgeleverd. Deze administratie berust op andere basisadministraties en vormt het fundament voor het rapportageproces over de operationele gereedheid van eenheden.
 
 
 
 2.3.3.
 Geheime uitgaven – niet-beleidsartikel 11
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Budgettaire gevolgen niet-beleidsartikel 11 Geheime uitgaven (bedragen x € 1000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 11 Geheime uitgaven
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen en uitgaven
 
 
 
 
 6 238
 
 
 
 
 5 014
 
 
 
 
 5 264
 
 
 
 
 5 264
 
 
 
 
 5 264
 
 
 
 
 5 264
 
 
 
 
 5 264
 
 
 
 
 
 Geheime uitgaven
 
 
 6 238
 
 
 5 014
 
 
 5 264
 
 
 5 264
 
 
 5 264
 
 
 5 264
 
 
 5 264
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven en verplichtingen
 
 
 
 
 6 238
 
 
 
 
 5 014
 
 
 
 
 5 264
 
 
 
 
 5 264
 
 
 
 
 5 264
 
 
 
 
 5 264
 
 
 
 
 5 264
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.3.4.
 Nominaal en onvoorzien – niet-beleidsartikel 12
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Budgettaire gevolgen niet-beleidsartikel 12 Nominaal (bedragen x € 1000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 12 Nominaal en onvoorzien
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen en uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 257 754
 
 
 
 
 63 401
 
 
 
 
 168 780
 
 
 
 
 155 388
 
 
 
 
 167 372
 
 
 
 
 188 965
 
 
 
 
 
 Loonbijstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nader te verdelen
 
 
 0
 
 
 
 257 754
 
 
 
 
 63 401
 
 
 
 
 168 780
 
 
 
 
 155 388
 
 
 
 
 167 372
 
 
 
 
 189 219
 
 
 
 
 
 Onvoorzien
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 257 754
 
 
 
 
 63 401
 
 
 
 
 168 780
 
 
 
 
 155 388
 
 
 
 
 167 372
 
 
 
 
 189 219
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Op de post Nader te verdelen zijn de nog niet uitgedeelde loon- en prijsbijstelling en een voorziening voor de reorganisatie geboekt. Op dit artikel is tijdelijk ook de taakstelling verwerkt naar aanleiding van het begrotingsakkoord van mei 2012 (structureel € 84 miljoen vanaf 2013).
 
 
 
 
 Baten-lastendiensten
 
 3
 BATEN-LASTENDIENSTEN
 
 
 
 3.1.
 Defensie Telematica Organisatie
 
 Algemeen
 De Defensie Telematica Organisatie (DTO) maakt als baten-lastendienst deel uit van het Joint IV Commando van de DMO. Door DTO worden hoogwaardige ICT- en IV-diensten geïntegreerd geleverd aan Defensie en de ketenpartners binnen de Rijksoverheid op het gebied van de openbare orde en veiligheid. Tevens steunt DTO de operationele informatievoorziening van het CZSK, het CLAS, het CLSK en het CKmar bij internationale en nationale inzet.
 Begroting van baten en lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 BATEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet moederdepartement
 
 
 355 555
 
 
 303 055
 
 
 273 008
 
 
 264 130
 
 
 240 635
 
 
 245 703
 
 
 245 652
 
 
 
 
 Omzet overige departementen
 
 
 37 830
 
 
 38 000
 
 
 38 000
 
 
 38 000
 
 
 38 000
 
 
 38 000
 
 
 38 000
 
 
 
 
 Omzet derden
 
 
 89
 
 
 145
 
 
 145
 
 
 145
 
 
 145
 
 
 145
 
 
 145
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 323
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrijval voorzieningen
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 393 811
 
 
 
 
 341 200
 
 
 
 
 311 153
 
 
 
 
 302 275
 
 
 
 
 278 780
 
 
 
 
 283 848
 
 
 
 
 283 797
 
 
 
 
 
 
 LASTEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – personele kosten
 
 
 172 508
 
 
 197 962
 
 
 165 000
 
 
 165 000
 
 
 165 000
 
 
 165 000
 
 
 165 000
 
 
 
 
 
 – waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 142 756
 
 
 
 
 150 962
 
 
 
 
 130 000
 
 
 
 
 130 000
 
 
 
 
 130 000
 
 
 
 
 130 000
 
 
 
 
 130 000
 
 
 
 
 
 
 – waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 29 752
 
 
 
 
 47 000
 
 
 
 
 35 000
 
 
 
 
 35 000
 
 
 
 
 35 000
 
 
 
 
 35 000
 
 
 
 
 35 000
 
 
 
 
 
 – materiële kosten
 
 
 144 504
 
 
 99 038
 
 
 108 353
 
 
 99 475
 
 
 75 980
 
 
 81 048
 
 
 80 997
 
 
 
 
 
 – waarvan apparaat ICT
 
 
 
 
 11 099
 
 
 
 
 8 933
 
 
 
 
 8 564
 
 
 
 
 8 564
 
 
 
 
 8 564
 
 
 
 
 8 564
 
 
 
 
 8 564
 
 
 
 
 
 
 – waarvan bijdrage aan SSO's
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 31 858
 
 
 39 000
 
 
 35 000
 
 
 35 000
 
 
 35 000
 
 
 35 000
 
 
 35 000
 
 
 
 
 
 – waarvan apparaat ICT
 
 
 
 
 3 563
 
 
 
 
 3 032
 
 
 
 
 2 602
 
 
 
 
 2 602
 
 
 
 
 2 602
 
 
 
 
 2 602
 
 
 
 
 2 602
 
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – dotaties voorzieningen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – rentelasten
 
 
 3 718
 
 
 5 200
 
 
 2 800
 
 
 2 800
 
 
 2 800
 
 
 2 800
 
 
 2 800
 
 
 
 
 – bijzondere lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 352 588
 
 
 
 
 341 200
 
 
 
 
 311 153
 
 
 
 
 302 275
 
 
 
 
 278 780
 
 
 
 
 283 848
 
 
 
 
 283 797
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 41 223
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting begroting baten en lasten
 Baten
 Opbrengst moederdepartement
 De opbrengst van het moederdepartement loopt vanaf 2012 aanzienlijk terug. Door het terugbrengen van de personele vulling naar aanleiding van de beleidsbrief – en daarmee het verlagen van het aantal werkplekken – zijn de budgetten voor informatievoorziening bij de defensieonderdelen verlaagd. Daarentegen zal van DTO tijdelijk een extra inspanning worden gevraagd om de realisatie van de diverse maatregelen uit de beleidsbrief te ondersteunen.
 Opbrengst overige departementen
 De opbrengst overige departementen betreft de IV-ondersteuning van ketenpartners van Defensie. Dit zijn onder andere de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Veiligheid en Justitie, Buitenlandse Zaken en Algemene Zaken. Het is de verwachting dat de opbrengsten vanaf 2012 op een vergelijkbaar niveau blijven.
 Lasten
 Apparaatskosten
 De apparaatskosten dalen sinds 2011 als gevolg van gerichte maatregelen. Vanaf 2013 zullen de uitgaven voor de staf, personeel & organisatie en control verder dalen als gevolg van de reductie van de staven in het kader van de beleidsbrief. De lichte stijging van de materiële lasten in 2013 is een tijdelijk gevolg van alle aanpassingen die de reorganisaties en verhuizingen met zich meebrengen.
 Afschrijvingen activa
 In vergelijking met 2012 dalen de afschrijvingskosten. De reden hiervoor is dat de afgelopen jaren minder is geïnvesteerd. Vanaf 2013 is de intentie meer te investeren, zodat de afschrijvingen op gelijk niveau blijven.
 Kasstroomoverzicht
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 realisatie 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 1. Rekening courant RHB 1 januari (inclusief deposito)
 
 
 
 
 33 269
 
 
 
 
 69 760
 
 
 
 
 72 760
 
 
 
 
 72 760
 
 
 
 
 72 760
 
 
 
 
 72 760
 
 
 
 
 72 760
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Totaal operationele kasstroom
 
 
 
 
 115 150
 
 
 
 
 48 000
 
 
 
 
 40 000
 
 
 
 
 37 000
 
 
 
 
 35 000
 
 
 
 
 35 000
 
 
 
 
 35 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 -/- totaal investeringen
 
 
 – 24 697
 
 
 60 000
 
 
 60 000
 
 
 60 000
 
 
 60 000
 
 
 60 000
 
 
 60 000
 
 
 
 
 +/+ totaal boekwaarde desinvesteringen
 
 
 225
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Totaal investeringskasstroom
 
 
 
 
 – 24 472
 
 
 
 
 60 000
 
 
 
 
 60 000
 
 
 
 
 60 000
 
 
 
 
 60 000
 
 
 
 
 60 000
 
 
 
 
 60 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 -/- eenmalige uitkering aan moederdepartement
 
 
 – 20 400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 +/+ eenmalige storting door moederdepartement
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 -/- aflossingen op leningen
 
 
 – 33 786
 
 
 45 000
 
 
 40 000
 
 
 37 000
 
 
 35 000
 
 
 35 000
 
 
 35 000
 
 
 
 
 +/+ beroep op leenfaciliteit
 
 
 0
 
 
 60 000
 
 
 60 000
 
 
 60 000
 
 
 60 000
 
 
 60 000
 
 
 60 000
 
 
 
 
 
 4. Totaal financieringskasstroom
 
 
 
 
 – 54 186
 
 
 
 
 15 000
 
 
 
 
 20 000
 
 
 
 
 23 000
 
 
 
 
 25 000
 
 
 
 
 25 000
 
 
 
 
 25 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5. Rekening courant RHB 31 december 
 
 
 
 
 69 760
 
 
 
 
 72 760
 
 
 
 
 72 760
 
 
 
 
 72 760
 
 
 
 
 72 760
 
 
 
 
 72 760
 
 
 
 
 72 760
 
 
 
 
 
 
 (inclusief deposito) (=1+2+3+4)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op het kasstroomoverzicht
 Operationele kasstroom
 Het operationele kasstroomoverzicht toont de meerjarige ontwikkeling van de rekening courant van het baten-lastendeel van IVENT. De kasstroom wordt bepaald door het jaarlijkse bedrijfsresultaat, de investeringen, aflossingen op leningen en overige financiële transacties.
 Investeringskasstroom
 In 2013 en de jaren daarna wordt de omvang van de investeringen geraamd op € 60 miljoen. Het grootste deel van de investeringen betreft computerapparatuur, gebouwen (voornamelijk datacentra) en kleinere investeringen in software, machines en installaties. Desinvesteringen worden niet verwacht.
 Aflossingen op leningen
 Deze bedragen betreffen de aflossingen van de aangegane vermogensconversie en leningen om investeringen te financieren.
 Beroep op leenfaciliteit
 Het beroep op leenfaciliteit omvat de door de bedrijfsgroep bij het ministerie van Financiën geleende bedragen. Het beroep op de leenfaciliteit wordt gedaan ter financiering van investeringen.
 
 
 Financieringskasstroom
 
 In 2012 is het overschot van het eigen vermogen vanuit 2011 uitgekeerd aan het moederdepartement. Ook in de komende jaren zal een eventueel overschot aan eigen vermogen worden uitgekeerd aan het moederdepartement.
 
 Doelmatigheidsparagraaf
 De focus van doelmatigheid ligt op twee gebieden: operationele prestaties (generiek deel) en financiële doelmatigheid (specifiek deel). Vanwege de omvangrijke producten- en dienstencatalogus is het niet mogelijk om kostprijzen per product te geven.
 
 Doelmatigheidsindicatoren per 31 december 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving generieke deel
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 Betrouwbaarheid Informatievoorziening
 
 
 –
 
 
 97%
 
 
 97%
 
 
 97%
 
 
 97%
 
 
 97%
 
 
 97%
 
 
 
 
 Leverbetrouwbaarheid SLA's
 
 
 83,7%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Oplossend vermogen Service Desk Defensie
 
 
 65,6%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vte'n totaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Burgers/militairen
 
 
 2 313,1
 
 
 2 308,5
 
 
 2 183,5
 
 
 2 183,5
 
 
 2 183,5
 
 
 2 183,5
 
 
 2 183,5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving specifiek deel
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 Kostprijs per werkplek (norm)
 
 
 85%
 
 
 82%
 
 
 66%
 
 
 69%
 
 
 72%
 
 
 72%
 
 
 72%
 
 
 
 
 Omzet per productgroep Generiek (in € miljoen)
 
 
 235,7
 
 
 204,7
 
 
 186,7
 
 
 181,4
 
 
 167,3
 
 
 170,3
 
 
 170,3
 
 
 
 
 Omzet per productgroep Specifiek (in € miljoen)
 
 
 157,8
 
 
 136,5
 
 
 124,5
 
 
 120,9
 
 
 111,5
 
 
 113,5
 
 
 113,5
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Operationele doelmatigheid
 
 Vanaf 2012 worden de doelmatigheidsindicatoren Leverbetrouwbaarheid SLA’s en Oplossend vermogen Service Desk Defensie niet meer vermeld omdat deze indicatoren geen relevante informatie verschaffen. Hiervoor is de doelmatigheidsindicator Betrouwbaarheid Informatievoorziening in de plaats gekomen. Deze indicator geeft de beschikbaarheid van de IV-systemen weer zoals de gebruiker deze ervaart. Hiervoor worden geautomatiseerd op verschillende locaties en over verschillende diensten transacties uitgevoerd. De indicator geeft het aantal geslaagde transacties weer in procenten van het totale aantal transacties.
 De norm voor deze indicator wordt ontleend aan het «Standaard Diensten Niveau» op het niveau «Brons». Hiervoor is de norm voor Beschikbaarheid gesteld op 97 procent.
 
 Financiële doelmatigheid
 
 
 •
 Als indicator voor de ontwikkeling van de financiële doelmatigheid wordt de prijs per werkplek gebruikt. De prijs per werkplek is uitgedrukt in een percentage ten opzichte van de vastgestelde basiswaarde in 2007.
 
 
 •
 De omzet van de baten-lastendienst bestaat voor het grootste deel uit de ontvangsten voor de geleverde producten en diensten, die zijn opgenomen in een Producten- en Dienstencatalogus.
 
 
 •
 De categorie Generiek bestaat onder andere uit de omzetcategorieën werkplekdiensten, connectivity en handelsgoederen.
 
 
 •
 De categorie Specifiek bestaat onder andere uit advies en applicaties, hosting ERP, hosting multifunctionals en hosting applicaties.
 
 
 
 
 
 3.2.
 Dienst Vastgoed Defensie
 
 Algemeen
 
 De Dienst Vastgoed Defensie (DVD) is verantwoordelijk voor het doelmatige en maatschappelijk verantwoorde beheer en inrichting van het defensievastgoed. De DVD geeft adviezen en treedt op als intermediair voor de waarborging van de ruimtelijke belangen van de klanten bij Defensie. De DVD staat de klanten bij in hun zorg voor de beschikbaarheid en bruikbaarheid van het vastgoed.
 De DVD maakt samen met de Defensie Bewakings- en Beveiligingsorganisatie (DBBO) en de Divisiestaf deel uit van de Divisie Vastgoed & Beveiliging. Deze begroting heeft betrekking op de DVD inclusief de Divisiestaf. De DBBO is een kasverplichtingeneenheid en valt buiten het bestek van het agentschap.
 
 Begroting van baten en lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 realisatie 2011
 
 
 begroting 2012
 
 
 ramingen 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 BATEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet moederdepartement
 
 
 76 126
 
 
 66 361
 
 
 71 437
 
 
 67 713
 
 
 64 147
 
 
 63 003
 
 
 63 003
 
 
 
 
 Programmagelden instandhouding
 
 
 126 460
 
 
 140 000
 
 
 131 450
 
 
 129 173
 
 
 129 173
 
 
 129 173
 
 
 129 173
 
 
 
 
 Omzet huisvestingsactiviteiten
 
 
 10 526
 
 
 20 454
 
 
 17 368
 
 
 20 119
 
 
 21 240
 
 
 22 799
 
 
 22 799
 
 
 
 
 Omzet overige departementen
 
 
 558
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet derden
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutatie onderhanden werk
 
 
 – 7 659
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrijval voorzieningen
 
 
 142
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 1 837
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 208 000
 
 
 
 
 226 815
 
 
 
 
 220 255
 
 
 
 
 217 005
 
 
 
 
 214 560
 
 
 
 
 214 975
 
 
 
 
 214 975
 
 
 
 
 
 
 LASTEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – personele kosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan eigen personeel
 
 
 62 415
 
 
 55 224
 
 
 54 288
 
 
 53 175
 
 
 50 169
 
 
 48 836
 
 
 48 836
 
 
 
 
 waarvan externe inhuur
 
 
 2 626
 
 
 1 000
 
 
 2 400
 
 
 2 000
 
 
 1 500
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 
 
 – materiële kosten
 
 
 11 736
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan apparaat ICT
 
 
 
 
 5 688
 
 
 5 630
 
 
 5 630
 
 
 5 630
 
 
 5 630
 
 
 
 
 waarvan bijdrage aan SSO» s
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige
 
 
 
 19 508
 
 
 6 726
 
 
 5 030
 
 
 5 196
 
 
 5 986
 
 
 5 986
 
 
 
 
 Programmagelden instandhouding
 
 
 125 128
 
 
 140 000
 
 
 131 450
 
 
 129 173
 
 
 129 173
 
 
 129 173
 
 
 129 173
 
 
 
 
 Rentelasten
 
 
 1 233
 
 
 1 222
 
 
 1 142
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 
 
 Rentelasten huisvestingsactiviteiten
 
 
 7 603
 
 
 13 860
 
 
 11 646
 
 
 12 958
 
 
 13 236
 
 
 14 446
 
 
 14 217
 
 
 
 
 Rentelasten rekening-courant
 
 
 38
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – materieel
 
 
 1 272
 
 
 1 402
 
 
 1 193
 
 
 878
 
 
 652
 
 
 551
 
 
 551
 
 
 
 
 – materieel huisvestingsactiviteiten
 
 
 2 722
 
 
 6 594
 
 
 5 722
 
 
 7 161
 
 
 8 004
 
 
 8 353
 
 
 8 582
 
 
 
 
 – immaterieel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige kosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Dotaties voorzieningen
 
 
 466
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Bijzondere lasten
 
 
 151
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Effect reorganisatiemaatregelen
 
 
 
 – 11 995
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 215 390
 
 
 
 
 226 815
 
 
 
 
 220 255
 
 
 
 
 217 005
 
 
 
 
 214 560
 
 
 
 
 214 975
 
 
 
 
 214 975
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 – 7 390
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting begroting baten en lasten
 Baten
 Omzet moederdepartement
 De omzet van het moederdepartement is opgebouwd uit honorarium voor het totale dienstverleningspakket van de DVD. Door het krimpende vastgoedbestand als gevolg van afstotingen en de gevolgen van de herbelegging vastgoed daalt de omzet meerjarig
 Programmagelden instandhouding
 De programmagelden Instandhouding zijn de vergoedingen die de bedrijfsgroep ontvangt voor de aannemerskosten voor het planbaar en niet-planbaar onderhoud.
 Omzet huisvestingsactiviteiten
 De omzet huisvestingsactiviteiten bestaat uit de vergoeding die de bedrijfsgroep ontvangt van de defensieonderdelen voor de met de leenfaciliteit gefinancierde projecten. De vergoeding dekt de rentelasten en afschrijvingskosten van de leningen. Omdat in 2011 een aanzienlijk bedrag geleend is voor de bouwactiviteiten van de CKmar op Schiphol, stijgen de lasten vanaf 2012 substantieel.
 Rentebaten
 De rentebaten betreffen de verwachte opbrengsten van de verrekening rente rekening-courant met het ministerie van Financiën.
 Lasten
 Apparaatskosten
 De apparaatskosten omvatten alle capaciteitskosten, zowel van direct personeel als indirect personeel en de overige exploitatiekosten. Na de reorganisatie eind 2013/begin 2014 die het gevolg is van de maatregelen uit de beleidsbrief zal er sprake zijn van een kleiner aantal vte’n. Omdat aan de vraag van de gebruiker moet worden voldaan en omdat enige flexibiliteit in de capaciteit noodzakelijk is, zal de komende jaren meer gebruik worden gemaakt van inhuur en uitbesteding. Dit neemt niet weg dat het totaal van de personele lasten afneemt door een dalend werkaanbod.
 Door reorganisaties werden de salariskosten van een deel van het ondersteunend personeel door het moederdepartement betaald en verrekend met de DVD (auditpersoneel, P&O, Financiën en control, communicatie, bestuursondersteuning).
 Programmagelden instandhouding
 Zie «paragraaf Programma-gelden instandhouding» bij baten.
 Rentelasten huisvestingsactiviteiten
 De rentelasten huisvestingsactiviteiten vormen één component van de kosten die samenhangen met de financiering vanuit de leenfaciliteit. De andere component wordt gevormd door de afschrijvingen. Zie hiervoor ook de toelichting op de baten.
 Afschrijvingskosten
 De afschrijvingen hebben betrekking op de materiële vaste activa van de bedrijfsgroep.
 Kasstroomoverzicht
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 realisatie 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 1. Rekening courant RHB 1 janauri 
 
 
 
 
 3 222
 
 
 
 
 58 267
 
 
 
 
 52 545
 
 
 
 
 46 884
 
 
 
 
 40 330
 
 
 
 
 33 177
 
 
 
 
 25 924
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Totaal operationele kasstroom
 
 
 
 
 56 156
 
 
 
 
 0
 
 
 
 1 500
 
 
 1 450
 
 
 1 200
 
 
 1 100
 
 
 1 100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 -/- totaal investeringen
 
 
 – 40 626
 
 
 – 60 841
 
 
 – 46 625
 
 
 – 23 350
 
 
 – 23 600
 
 
 – 5 000
 
 
 – 600
 
 
 
 
 -/- totaal boekwaarde desinvesteringen
 
 
 31 597
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Totaal investeringskasstroom
 
 
 
 
 – 9 029
 
 
 
 
 – 60 841
 
 
 
 
 – 46 625
 
 
 
 
 – 23 350
 
 
 
 
 – 23 600
 
 
 
 
 – 5 000
 
 
 
 
 – 600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 -/- eenmalige uitkering aan moederdepartement
 
 
 – 200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 -/- eenmalige storting door moederdepartement
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 -/- aflossingen op leningen
 
 
 – 33 932
 
 
 – 5 722
 
 
 – 7 161
 
 
 – 8 004
 
 
 – 8 353
 
 
 – 8 353
 
 
 – 8000
 
 
 
 
 +/+ beroep op leenfaciliteit
 
 
 42 050
 
 
 60 841
 
 
 46 625
 
 
 23 350
 
 
 23 600
 
 
 5 000
 
 
 600
 
 
 
 
 
 4. Totaal financieringskasstroom
 
 
 
 
 7 918
 
 
 
 
 55 119
 
 
 
 
 39 464
 
 
 
 
 15 346
 
 
 
 
 15 247
 
 
 
 
 – 3 353
 
 
 
 
 – 7 400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5. Rekening courant RHB 31 december 
 
 
 
 
 58 267
 
 
 
 
 52 545
 
 
 
 
 46 884
 
 
 
 
 40 330
 
 
 
 
 33 177
 
 
 
 
 25 924
 
 
 
 
 19 024
 
 
 
 
 
 
 (inclusief deposito) (=1+2+3+4)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op het kasstroomoverzicht
 Operationele kasstroom
 De operationele kasstroom bestaat uit het jaarlijkse bedrijfsresultaat, aangevuld met de afschrijvingen op de materiële activa en de afdracht aan de voorzieningen.
 Investeringskasstroom
 De investeringskasstroom vloeit voort uit de financiering uit de leenfaciliteit van onder andere de projecten «Tactische Helikopter Groep» (Gilze Rijen) en «Nieuwbouw CKmar Schiphol». Voor de periode 2013–2014 zijn nog aanzienlijke investeringen gepland. Ook de investeringen van de baten-lasten dienst zelf zijn hierin voor een gering deel opgenomen.
 Financieringskasstroom
 De financieringskasstroom representeert het vreemd vermogen dat aangetrokken wordt voor de financiering van de investeringen via de leenfaciliteit. Deze correspondeert uiteraard met de investeringskasstroom.
 Door de dalende trend in de verschillende kasstromen is het de verwachting dat de totale liquiditeitspositie van het agentschap binnen de normen geleidelijk mee zal dalen.
 
 Doelmatigheidsparagraaf
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelmatigheidsindicatoren c.q. kengetallen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving generieke deel
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 Vte'n totaal
 
 
 
 1 007,5
 
 
 
 
 867
 
 
 
 
 855
 
 
 
 
 846
 
 
 
 
 799
 
 
 
 
 752
 
 
 
 
 752
 
 
 
 
 
 – waarvan in eigen dienst
 
 
 986
 
 
 862
 
 
 822
 
 
 806
 
 
 758
 
 
 709
 
 
 709
 
 
 
 
 – waarvan inhuur
 
 
 21,5
 
 
 5
 
 
 33
 
 
 40
 
 
 41
 
 
 43
 
 
 43
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten (%)
 
 
 – 9,7%
 
 
 0,0%
 
 
 0,0%
 
 
 0,0%
 
 
 0,0%
 
 
 0,0%
 
 
 0,0%
 
 
 
 
 
 Omschrijving specifiek deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 Kostprijzen per product(groep) DVD
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Expertise &advies
 
 
 69
 
 
 69
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verwerving & Afstoting excl. COVO
 
 
 69
 
 
 69
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 COVO
 
 
 58
 
 
 58
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Instandhouding
 
 
 52
 
 
 52
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gemiddelde kostprijs product
 
 
 64
 
 
 64
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tarieven
 
 
 
 
 zie kostprijzen per product
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet per productgroep (pxq) in K€
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Expertise & advies
 
 
 7 962
 
 
 6 393
 
 
 6 321
 
 
 6 321
 
 
 5 621
 
 
 5 321
 
 
 5 321
 
 
 
 
 Verwerving & Afstoting excl. COVO
 
 
 12 713
 
 
 20 487
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 COVO
 
 
 1 980
 
 
 1 507
 
 
 1 479
 
 
 1 424
 
 
 1 375
 
 
 1 375
 
 
 1 375
 
 
 
 
 Instandhouding
 
 
 45 262
 
 
 43 286
 
 
 41 624
 
 
 41 624
 
 
 41 624
 
 
 41 624
 
 
 41 624
 
 
 
 
 Beveiliging
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Service levels (norm = 80%)
 
 
 81%
 
 
 83%
 
 
 85%
 
 
 87%
 
 
 90%
 
 
 90%
 
 
 90%
 
 
 
 
 Productiviteit (omzet K€ per directe medewerker)
 
 
 80,7
 
 
 89,2
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 
 
 Projecttevredenheid (norm = 90%)
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Het totaal aantal vaste en tijdelijke vte’n daalt voortdurend door het stringent toepassen van vacaturemanagement en door de voorgenomen reorganisatie. Het saldo van baten en lasten in procenten is het quotiënt van het financieel resultaat en de omzet moederdepartement.
 De kostprijzen worden vooralsnog gehandhaafd op het niveau van de begroting 2012. Door de aanzienlijke wijzigingen op korte termijn in de processen en de organisatie zijn toekomstige kostprijzen buiten beschouwing gelaten.
 De omzet per productgroep weerspiegelt bij nieuwbouw de vermindering van het investeringsbudget. De omzet voor de commandantenvoorzieningen is door een eerdere bezuinigingsmaatregel al in 2011 fors teruggebracht. De omzet voor instandhouding berust op de voorlopige schatting dat het totale vastgoedbestand van Defensie zal zijn gekrompen aan het eind van de planperiode. Deze krimp is minder groot dan in de vorige begroting werd aangenomen.
 De service levels zijn in 2012 ondanks de vele ontwikkelingen en reorganisaties op een hoog peil uitgekomen. De verwachting is dat dit hoge niveau kan worden gehandhaafd.
 De verwachting ten aanzien van de productiviteit is stabiel. Wel moet door de uitstroom en de opbouw van een flexibele schil in toenemende mate gebruik worden gemaakt van inhuur of uitbesteding.
 De aandacht voor de klant op projectniveau scoort onverminderd hoog. De inspanningen zijn gericht op het handhaven van dit niveau.
 
 
 
 3.3
 Paresto
 
 Algemeen
 De baten-lastendienst Paresto maakt deel uit van het Commando DienstenCentra als bedrijfsgroep Catering. Paresto is een professionele cateringorganisatie die een hoogwaardig pakket aan cateringdiensten levert aan de gehele defensieorganisatie en aan (Navo)-bondgenoten op Nederlands grondgebied. Dit gebeurt op een zo doelmatig, doeltreffend en klantgericht mogelijke wijze.
 Begroting van baten en lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 realisatie 2011
 
 
 begroting 2012
 
 
 ramingen 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 BATEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet moederdepartement
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – omzet bedrijfsvoering
 
 
 43 840
 
 
 42 032
 
 
 41 622
 
 
 41 622
 
 
 41 622
 
 
 41 622
 
 
 41 622
 
 
 
 
 – omzet werkgeversbijdrage
 
 
 42 388
 
 
 41 113
 
 
 35 794
 
 
 34 491
 
 
 34 491
 
 
 34 491
 
 
 34 491
 
 
 
 
 Omzet overige departementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet derden
 
 
 680
 
 
 700
 
 
 700
 
 
 700
 
 
 700
 
 
 700
 
 
 700
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 94
 
 
 49
 
 
 42
 
 
 44
 
 
 44
 
 
 44
 
 
 44
 
 
 
 
 Overige omzet
 
 
 1 524
 
 
 949
 
 
 883
 
 
 883
 
 
 883
 
 
 883
 
 
 883
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 88 526
 
 
 
 
 84 842
 
 
 
 
 79 042
 
 
 
 
 77 741
 
 
 
 
 77 741
 
 
 
 
 77 741
 
 
 
 
 77 741
 
 
 
 
 
 
 LASTEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – personele kosten
 
 
 53 232
 
 
 50 006
 
 
 45 399
 
 
 44 161
 
 
 44 161
 
 
 44 161
 
 
 44 161
 
 
 
 
 waarvan eigen personeel
 
 
 51 137
 
 
 48 589
 
 
 43 982
 
 
 42 744
 
 
 42 744
 
 
 42 744
 
 
 42 744
 
 
 
 
 waarvan externe inhuur
 
 
 2 095
 
 
 1 417
 
 
 1 417
 
 
 1 417
 
 
 1 417
 
 
 1 417
 
 
 1 417
 
 
 
 
 – materiele kosten
 
 
 34 815
 
 
 34 471
 
 
 33 580
 
 
 33 580
 
 
 33 580
 
 
 33 580
 
 
 33 580
 
 
 
 
 waarvan apparaat ICT
 
 
 2 082
 
 
 2 484
 
 
 2 484
 
 
 2 484
 
 
 2 484
 
 
 2 484
 
 
 2 484
 
 
 
 
 waarvan overige
 
 
 32 733
 
 
 31 987
 
 
 31 096
 
 
 31 096
 
 
 31 096
 
 
 31 096
 
 
 31 096
 
 
 
 
 Rentelasten
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – materieel
 
 
 946
 
 
 551
 
 
 63
 
 
 
 
 
 
 
 
 – immaterieel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – desinvesteringen
 
 
 249
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige kosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – dotaties voorzieningen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 89 267
 
 
 
 
 85 028
 
 
 
 
 79 042
 
 
 
 
 77 741
 
 
 
 
 77 741
 
 
 
 
 77 741
 
 
 
 
 77 741
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 – 741
 
 
 
 
 – 186
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting begroting baten en lasten
 Baten
 Opbrengst moederdepartement
 
 De opbrengst moederdepartement bestaat uit de omzet uit de lopende bedrijfsvoering en de omzet werkgeversbijdragen.
 De omzet werkgeversbijdragen bestaat uit de aan de defensieonderdelen in rekening gebrachte bedragen ter dekking van de personele en overige kosten die gemaakt worden om de service op locaties te kunnen bieden. In 2013 zijn taakstellingen verwerkt die voortvloeien uit verdere vraagversobering
 
 De omzet bedrijfsvoering is onder te verdelen in omzet regulier (bedrijfskantines), niet regulier (vergaderingen en banqueting) en de omzet van de logistieke ondersteuning.
 Opbrengst derden
 De opbrengst derden betreft de opbrengst die Paresto in rekening brengt bij het CDC voor de cateringkosten van het Militair Revalidatie Centrum.
 Rentebaten
 De rentebaten betreffen renteopbrengsten op basis van een uitstaand deposito en het rekening courant saldo bij het ministerie van Financiën.
 Overige opbrengsten
 Deze post betreft de retour ontvangen bedragen conform de contractuele afspraken met de grootste leverancier en de producentenbonussen van toeleveranciers.
 Lasten
 Personele kosten
 In 2012 bestaat de personele sterkte van Paresto uit 1 010 vaste vte’n. Vanwege de reorganisatie fase 3 neemt in 2013 de personele sterkte af met 110 vte’n, wat de grote daling in personele kosten verklaart.
 Materiële kosten
 De materiële kosten bestaan voor 85 procent uit de kosten van de ingrediënten voor maaltijden en consumpties. De ingrediëntkosten dalen vanaf 2013 vanwege taakstellingen uit het project PPS Kromhout en verdere vraagversobering. De overige materiële kosten bestaan voornamelijk uit exploitatiekosten van de locaties en het servicekantoor en het onderhoud van ICT, waaronder kassa’s.
 Rentelasten
 Rentelasten vloeien voort uit rentedragend, langlopend, vreemd vermogen tegen het door het ministerie van Financiën bepaalde tarief. In 2013 en verder worden geen investeringen en daardoor geen rentelasten meer verwacht.
 Afschrijving materieel
 De afschrijvingskosten betreffen ICT-middelen, infrastructuur van het Servicekantoor, kassa’s en overige materiële middelen. Vooruitlopend op uitbesteding zijn de meeste activa van Paresto versneld afgeschreven en zijn de afschrijvingskosten gestaag gedaald.
 
 Kasstroomoverzicht
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 realisatie 2011
 
 
 begroting 2012
 
 
 ramingen 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 1. Rekening courant RHB 1 janauri (inclusief deposito)
 
 
 
 
 15 777
 
 
 
 
 19 949
 
 
 
 
 11 286
 
 
 
 
 11 349
 
 
 
 
 11 349
 
 
 
 
 11 349
 
 
 
 
 11 349
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Totaal operationele kasstroom
 
 
 
 6 864
 
 
 – 8 663
 
 
 63
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 -/- totaal investeringen
 
 
 – 59
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 -/- totaal boekwaarde desinvesteringen
 
 
 249
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Totaal investeringskasstroom
 
 
 
 
 190
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 -/- eenmalige uitkering aan moederdepartement
 
 
 – 2 100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 -/- eenmalige storting door moederdepartement
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 -/- aflossingen op leningen
 
 
 – 782
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 +/+ beroep op leenfaciliteit
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4. Totaal financieringskasstroom
 
 
 
 
 – 2 882
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5. Rekening courant RHB 31 december 
 
 
 
 
 19 949
 
 
 
 
 11 286
 
 
 
 
 11 349
 
 
 
 
 11 349
 
 
 
 
 11 349
 
 
 
 
 11 349
 
 
 
 
 11 349
 
 
 
 
 
 
 (inclusief deposito) (=1+2+3+4)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op het kasstroomoverzicht
 In het overzicht van de kasstromen staan centraal de meerjarige verwachting van de omvang en de besteding van de beschikbare investeringsruimte en de liquiditeitsverwachting in het algemeen.
 Operationele kasstroom
 De operationele kasstroom is het jaarlijkse totaal van het bedrijfsresultaat van de bedrijfskantines, vergaderingen & banqueting en logistieke ondersteuning, de afschrijvingen, de mutaties in de voorzieningen en mutaties in het netto werkkapitaal.
 Investeringskasstroom
 Paresto is relatief kapitaalextensief. In de investeringskasstroom worden de investeringen en de desinvesteringen van ICT-middelen, kassa’s en overige materiële middelen opgenomen. In afwachting van het besluit over uitbesteding wordt vanaf 2013 naar verwachting niet meer geïnvesteerd.
 Financieringskasstroom
 In de regel wordt het beroep op de leenfaciliteit voor de geplande investeringen in vaste activa opgenomen in de financieringskasstroom. In 2011 zijn echter alle leningen afgelost en zijn geen nieuwe leningen aangegaan. Omdat er vanaf 2013 geen investeringen meer verwacht worden, wordt er naar verwachting ook geen beroep gedaan op de leenfaciliteit. De eenmalige uitkering in 2011 aan het moederdepartement betreft de uitkering van het teveel aan eigen vermogen conform de Regeling baten-lastendiensten 2011.
 
 Doelmatigheidsparagraaf
 Onderstaande tabel is onderverdeeld in een generiek deel en een specifiek deel. Deze indeling vloeit voort uit de aard van de dienstverlening door Paresto dat stuurt op de bruto marge van de locaties. Hiermee samenhangende indicatoren zijn daarom als specifiek benoemd.
 
 Doelmatigheidsindicatoren c.q. kengetallen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving generieke deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 Omzet verkopen (x € 1000)
 
 
 43 840
 
 
 42 032
 
 
 41 622
 
 
 41 622
 
 
 41 622
 
 
 41 622
 
 
 41 622
 
 
 
 
 Vte'n totaal
 
 
 
 1 121
 
 
 
 
 1 038
 
 
 
 
 928
 
 
 
 
 928
 
 
 
 
 928
 
 
 
 
 928
 
 
 
 
 928
 
 
 
 
 
 – waarvan in eigen dienst
 
 
 1 085
 
 
 1 010
 
 
 900
 
 
 900
 
 
 900
 
 
 900
 
 
 900
 
 
 
 
 – waarvan inhuur
 
 
 36
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten (%)
 
 
 – 0,8%
 
 
 – 0,2%
 
 
 0%
 
 
 0%
 
 
 0%
 
 
 0%
 
 
 0%
 
 
 
 
 
 Omschrijving specifiek deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 Aantal locaties
 
 
 125
 
 
 112
 
 
 110
 
 
 110
 
 
 110
 
 
 110
 
 
 110
 
 
 
 
 Productiviteit per medewerker (omzet per vte)
 
 
 39 082
 
 
 40 520
 
 
 44 886
 
 
 44 886
 
 
 44 886
 
 
 44 886
 
 
 44 886
 
 
 
 
 % Ziekteverzuim
 
 
 8,9%
 
 
 8,0%
 
 
 8,0%
 
 
 8,0%
 
 
 8,0%
 
 
 8,0%
 
 
 8,0%
 
 
 
 
 % Bruto marge locaties
 
 
 37,7%
 
 
 37,7%
 
 
 37,7%
 
 
 37,7%
 
 
 37,7%
 
 
 37,7%
 
 
 37,7%
 
 
 
 
 Gasttevredenheid 1)
 
 
 
 7,0
 
 
 
 7,0
 
 
 
 7,0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Het overgrote deel van de kosten van Paresto (85 procent) bestaat uit personele en ingrediëntkosten. De doelmatigheid van Paresto komt onder andere tot uitdrukking in een zo doelmatig mogelijke inzet van deze middelen. Twee belangrijke graadmeters daarvoor zijn de productiviteit per vte (omzet / aantal vte) en het percentage bruto marge (verbruik ten opzichte van de omzet).
 Vooral in de productiviteit per vte zal Paresto haar doelmatigheid verbeteren. Dit is het gevolg van de lagere personele sterkte door de interne reorganisatie die loopt tot eind 2012. Door kritisch te kijken naar het logistieke concept en door de geconsolideerde sturing en controle op de ingrediëntinzet, kan Paresto naar verwachting het bruto marge percentage gelijk houden.
 
 
 
 Bijlagen
 
 4.
 BIJLAGEN
 
 
 
 4.1
 BIJLAGE - VOLUMES PER RANG EN SCHAAL DEFENSIEBREED
 
 In de beleidsbrief Defensie na de kredietcrisis van 8 april 2011 is uiteengezet dat het noodzakelijk is de opbouw van het personeelsbestand aan te passen om de operationele gereedheid en de betaalbaarheid van de defensieorganisatie structureel te verzekeren. Het is hiervoor onder meer van belang dat de gemiddelde leeftijd van het personeelsbestand wordt verlaagd en dat het aantal militairen en burgers in hogere functies wordt verkleind.
 De samenstelling van het personeelsbestand van Defensie is inmiddels vastgelegd in een numerus fixus-kader voor 2016. Deze richtlijnen per defensieonderdeel zijn de afgelopen maanden in stappen tot stand gekomen. Eerst is de omvang van de defensieonderdelen in 2016 vastgesteld aan de hand van de uitgangspunten in de beleidsbrief, waarin onder andere de operationele capaciteiten en het aantal topfunctionarissen zijn vastgesteld. Vervolgens zijn de hieruit resulterende kaders per rang of schaal getoetst aan de gewenste defensiebrede personeelsopbouw en de financiële kaders.
 Zoals toegezegd in de brief van 1 augustus jl. over de start van de reorganisatie bij Defensie (Kamerstuk 32 733, nr. 37) zijn hieronder de tabellen opgenomen waarin defensiebreed de aantallen per rang of schaal worden vermeld. De kwantitatieve en kwalitatieve kaders zullen over een jaar, als er meer zicht is op de inrichting van de defensieonderdelen, worden geëvalueerd en zo nodig worden aangepast. Daarna maakt de numerus fixus deel uit van de reguliere bedrijfsvoering bij Defensie. Meer informatie over de personeelsopbouw bij Defensie is te vinden in de beleidsagenda.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rangen / Schalen
 
 
 Formatie voor
 reorganisatie
 
 
 Verhouding
 
 
 Formatie na
 reorganisatie
 
 
 Verhouding
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal burgerpersoneel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Schaal 16 t/m 18
 
 
 35
 
 
 
 20
 
 
 
 
 
 Schaal 15
 
 
 46
 
 
 
 39
 
 
 
 
 
 Schaal 14
 
 
 107
 
 
 
 94
 
 
 
 
 
 Schaal 13
 
 
 275
 
 
 
 278
 
 
 
 
 
 Schaal 12
 
 
 743
 
 
 
 710
 
 
 
 
 
 Schaal 11
 
 
 1 109
 
 
 
 1 035
 
 
 
 
 
 Schaal 10
 
 
 1 389
 
 
 
 1 211
 
 
 
 
 
 Schaal 9
 
 
 1 046
 
 
 
 829
 
 
 
 
 
 Schaal 8
 
 
 969
 
 
 
 767
 
 
 
 
 
 Schaal 7
 
 
 1 442
 
 
 
 1 155
 
 
 
 
 
 Schaal 6
 
 
 1 480
 
 
 
 1 225
 
 
 
 
 
 Schaal 5
 
 
 2 141
 
 
 
 1 877
 
 
 
 
 
 Schaal 1 t/m 4
 
 
 3 224
 
 
 
 2 938
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL
 
 
 
 
 14 005 
 
 
 
 
 21%
 
 
 
 
 12 176 
 
 
 
 
 23%
 
 
 
 
 
 
 Totaal militair personeel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 GEN
 
 
 95
 
 
 
 60
 
 
 
 
 
 KOL
 
 
 365
 
 
 
 292
 
 
 
 
 
 LKOL
 
 
 1 562
 
 
 
 1 278
 
 
 
 
 
 MAJ
 
 
 2 813
 
 
 
 2 155
 
 
 
 
 
 KAP
 
 
 3 106
 
 
 
 2 736
 
 
 
 
 
 LNT
 
 
 2 490
 
 
 
 2 198
 
 
 
 
 
 AOO
 
 
 3 551
 
 
 
 2 726
 
 
 
 
 
 SM
 
 
 5 587
 
 
 
 4 403
 
 
 
 
 
 SGT (1)
 
 
 12 598
 
 
 
 10 867
 
 
 
 
 
 SLD / KPL
 
 
 14 391
 
 
 
 11 678
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL op functie
 
 
 
 
 46 557 
 
 
 
 
 
 38 393 
 
 
 
 
 
 
 Initiële Opleidingen (NBOF)
 
 
 4 841
 
 
 
 2 777
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL (inclusief NBOF)
 
 
 
 
 51 398 
 
 
 
 
 79%
 
 
 
 
 41 170 
 
 
 
 
 77%
 
 
 
 
 
 Militair personeel bovenbouw
 
 
 13 973
 
 
 30%
 
 
 10 913
 
 
 28%
 
 
 
 
 Militair personeel onderbouw
 
 
 18 193
 
 
 39%
 
 
 15 801
 
 
 41%
 
 
 
 
 Militair personeel overig
 
 
 14 391
 
 
 31%
 
 
 11 678
 
 
 30%
 
 
 
 
 
 TOTAAL
 
 
 
 
 65 403 
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 53 346 
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 Noot: bovenstaande percentages zijn streefwaarden.
 
 
 
 
 
 
 4.2.
 BIJLAGE – VERDIEPINGSHOOFDSTUK
 
 In dit verdiepingshoofdstuk wordt ten opzichte van de begroting 2012 en de eerste suppletoire begroting 2012 de opbouw van de budgetstanden voor de ontwerpbegroting 2013 per beleidsartikel weergegeven.
 
 Artikel 1 Inzet (bedragen x € 1000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2012
 
 
 
 
 204 450
 
 
 
 
 205 950
 
 
 
 
 205 950
 
 
 
 
 205 950
 
 
 
 
 205 950
 
 
 
 
 212 450
 
 
 
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting 2012
 
 
 27 069
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2012
 
 
 
 
 231 519
 
 
 
 
 205 950
 
 
 
 
 205 950
 
 
 
 
 205 950
 
 
 
 
 205 950
 
 
 
 
 212 450
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Taakstelling Begrotingsakkoord
 
 
 
 – 2 000
 
 
 – 2 000
 
 
 – 2 000
 
 
 – 2 000
 
 
 – 2 000
 
 
 
 
 Conferentie NSS
 
 
 
 
 2 000
 
 
 
 
 
 
 
 Correctie extrapolatie politiemissie
 
 
 
 
 
 
 
 – 6 500
 
 
 
 
 Uitbreiding inzet VPD's
 
 
 
 9 200
 
 
 9 200
 
 
 9 200
 
 
 9 200
 
 
 9 200
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2013
 
 
 
 
 231 519
 
 
 
 
 213 150
 
 
 
 
 215 150
 
 
 
 
 213 150
 
 
 
 
 213 150
 
 
 
 
 213 150
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 2 Taakuitvoering zeestrijdkrachten (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2012
 
 
 
 
 650 894
 
 
 
 
 638 770
 
 
 
 
 600 988
 
 
 
 
 594 736
 
 
 
 
 609 527
 
 
 
 
 617 779
 
 
 
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting 2012
 
 
 19 394
 
 
 138
 
 
 138
 
 
 138
 
 
 138
 
 
 138
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2012
 
 
 
 
 670 288
 
 
 
 
 638 908
 
 
 
 
 601 126
 
 
 
 
 594 874
 
 
 
 
 609 665
 
 
 
 
 617 917
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijstelling formatie
 
 
 
 25 478
 
 
 37 732
 
 
 38 009
 
 
 16 813
 
 
 14 757
 
 
 
 
 Overheveling facilitair bedrijf, control & audit en GNK
 
 
 
 – 11 268
 
 
 – 11 268
 
 
 – 11 268
 
 
 – 11 268
 
 
 – 11 268
 
 
 
 
 Inzet risicovoorziening ten behoeve van bijstelling korting IV, bladen, transport en materieel logistiek
 
 
 
 1 907
 
 
 2 317
 
 
 2 884
 
 
 2 144
 
 
 1 798
 
 
 
 
 Formatie vanuit baten-lastendiensten
 
 
 
 – 2 402
 
 
 – 2 402
 
 
 – 2 402
 
 
 – 2 402
 
 
 – 2 402
 
 
 
 
 Bijstelling gereedstelling
 
 
 
 5 700
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvlechting logistieke bedrijven
 
 
 
 20 420
 
 
 21 403
 
 
 21 403
 
 
 21 403
 
 
 21 403
 
 
 
 
 Correctie overige exploitatie
 
 
 
 – 2 226
 
 
 – 2 975
 
 
 – 3 232
 
 
 – 3 098
 
 
 – 12 524
 
 
 
 
 Extrapolatie
 
 
 
 
 
 
 
 1 242
 
 
 
 
 Instandhouding en gereedstelling zeestrijdkrachten
 
 
 
 86 663
 
 
 86 112
 
 
 66 712
 
 
 66 710
 
 
 66 710
 
 
 
 
 Concentratie Facilitair Infra exploitatie bij CDC
 
 
 
 – 26 692
 
 
 – 25 278
 
 
 – 24 340
 
 
 – 23 472
 
 
 – 23 182
 
 
 
 
 Concentratie IV exploitatie bij DMO
 
 
 
 – 16 411
 
 
 – 15 209
 
 
 – 14 997
 
 
 – 14 997
 
 
 – 14 997
 
 
 
 
 Concentratie Facilitair Paresto subsidie bij CDC
 
 
 
 – 4 609
 
 
 – 4 591
 
 
 – 4 613
 
 
 – 4 613
 
 
 – 4 613
 
 
 
 
 Concentreren ketenlogistiek Brandstof bij DMO
 
 
 
 – 1 438
 
 
 – 1 420
 
 
 – 1 420
 
 
 – 1 419
 
 
 – 1 419
 
 
 
 
 Bijdrage kustwacht door EL&I

 
 
 
 46
 
 
 46
 
 
 46
 
 
 46
 
 
 46
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2013
 
 
 
 
 670 288
 
 
 
 
 714 076
 
 
 
 
 685 593
 
 
 
 
 661 656
 
 
 
 
 655 512
 
 
 
 
 653 468
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 3 Taakuitvoering landstrijdkrachten (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2012
 
 
 
 
 1 242 946
 
 
 
 
 1 161 517
 
 
 
 
 1 076 379
 
 
 
 
 1 040 332
 
 
 
 
 1 037 818
 
 
 
 
 1 032 430
 
 
 
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting 2012
 
 
 22 576
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2011
 
 
 
 
 1 265 522
 
 
 
 
 1 161 517
 
 
 
 
 1 076 379
 
 
 
 
 1 040 332
 
 
 
 
 1 037 818
 
 
 
 
 1 032 430
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijstelling formatie
 
 
 
 64 745
 
 
 62 257
 
 
 59 316
 
 
 56 440
 
 
 56 982
 
 
 
 
 Overheveling facilitair bedrijf, control & audit en GNK
 
 
 
 – 48 305
 
 
 – 48 305
 
 
 – 48 305
 
 
 – 48 305
 
 
 – 48 305
 
 
 
 
 Inzet risicovoorziening ten behoeve van bijstelling korting IV, bladen, transport en materieel logistiek
 
 
 
 12 101
 
 
 18 292
 
 
 35 313
 
 
 14 886
 
 
 14 928
 
 
 
 
 Formatie vanuit baten-lastendiensten
 
 
 
 – 4 579
 
 
 – 4 579
 
 
 – 4 579
 
 
 – 4 579
 
 
 – 4 579
 
 
 
 
 Ontvlechting logistieke bedrijven
 
 
 
 3 482
 
 
 3 517
 
 
 3 541
 
 
 3 541
 
 
 3 541
 
 
 
 
 Herschikking tussen defensieonderdelen
 
 
 
 – 714
 
 
 318
 
 
 751
 
 
 768
 
 
 777
 
 
 
 
 Instandhouding en gereedstelling landstrijdkrachten
 
 
 
 66 661
 
 
 66 751
 
 
 39 177
 
 
 39 177
 
 
 39 177
 
 
 
 
 Concentratie Facilitair Infra exploitatie bij CDC
 
 
 
 – 66 634
 
 
 – 61 891
 
 
 – 58 472
 
 
 – 55 000
 
 
 – 53 732
 
 
 
 
 Concentratie IV exploitatie bij DMO
 
 
 
 – 34 934
 
 
 – 33 488
 
 
 – 33 458
 
 
 – 33 453
 
 
 – 33 446
 
 
 
 
 Concentratie Facilitair Paresto subsidie bij CDC
 
 
 
 – 15 755
 
 
 – 15 692
 
 
 – 15 767
 
 
 – 15 767
 
 
 – 15 767
 
 
 
 
 Concentreren ketenlogistiek Brandstof bij DMO
 
 
 
 – 1 746
 
 
 – 1 748
 
 
 – 1 746
 
 
 – 1 746
 
 
 – 1 746
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2013
 
 
 
 
 1 265 522
 
 
 
 
 1 135 839
 
 
 
 
 1 061 811
 
 
 
 
 1 016 103
 
 
 
 
 993 780
 
 
 
 
 990 260
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 4 Taakuitvoering luchtstrijdkrachten (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2012
 
 
 
 
 699 076
 
 
 
 
 667 788
 
 
 
 
 630 563
 
 
 
 
 627 892
 
 
 
 
 643 135
 
 
 
 
 642 114
 
 
 
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting 2012
 
 
 – 8 324
 
 
 640
 
 
 640
 
 
 640
 
 
 640
 
 
 640
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2011
 
 
 
 
 690 752
 
 
 
 
 668 428
 
 
 
 
 631 203
 
 
 
 
 628 532
 
 
 
 
 643 775
 
 
 
 
 642 754
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijstelling formatie
 
 
 
 – 10 162
 
 
 – 11 698
 
 
 – 22 400
 
 
 – 44 897
 
 
 – 46 319
 
 
 
 
 Overheveling facilitair bedrijf, control & audit en GNK
 
 
 
 – 7 524
 
 
 – 7 524
 
 
 – 7 524
 
 
 – 7 524
 
 
 – 7 524
 
 
 
 
 Inzet risicovoorziening ten behoeve van bijstelling korting IV, bladen, transport en materieel logistiek
 
 
 
 882
 
 
 1 340
 
 
 2 049
 
 
 1 097
 
 
 652
 
 
 
 
 Formatie vanuit baten-lastendiensten
 
 
 
 – 3 315
 
 
 – 3 315
 
 
 – 3 315
 
 
 – 3 315
 
 
 – 3 315
 
 
 
 
 I&M bijdrage aanscherping zorgnorm uitbreiding SAR
 
 
 
 1 140
 
 
 1 140
 
 
 1 140
 
 
 1 140
 
 
 1 140
 
 
 
 
 Ontvlechting logistieke bedrijven
 
 
 
 11 310
 
 
 11 306
 
 
 11 306
 
 
 11 306
 
 
 11 306
 
 
 
 
 Herschikking tussen defensieonderdelen
 
 
 
 – 1 383
 
 
 – 1 903
 
 
 – 2 117
 
 
 – 2 047
 
 
 – 2 051
 
 
 
 
 Instandhouding en gereedstelling luchtstrijdkrachten
 
 
 
 100 210
 
 
 96 716
 
 
 78 216
 
 
 78 216
 
 
 78 216
 
 
 
 
 Concentratie Facilitair Infra exploitatie bij CDC
 
 
 
 – 50 923
 
 
 – 48 377
 
 
 – 46 294
 
 
 – 44 096
 
 
 – 43 362
 
 
 
 
 Concentratie IV exploitatie bij DMO
 
 
 
 – 15 095
 
 
 – 14 987
 
 
 – 15 386
 
 
 – 15 386
 
 
 – 15 386
 
 
 
 
 Concentratie Facilitair Paresto subsidie bij CDC
 
 
 
 – 6 579
 
 
 – 6 556
 
 
 – 6 583
 
 
 – 6 583
 
 
 – 6 583
 
 
 
 
 Concentreren ketenlogistiek Brandstof bij DMO
 
 
 
 – 14 946
 
 
 – 14 965
 
 
 – 14 818
 
 
 – 14 930
 
 
 – 14 929
 
 
 
 
 Concentreren ketenlogistiek Munitie bij DMO
 
 
 
 – 8 499
 
 
 – 8 385
 
 
 – 8 285
 
 
 – 8 285
 
 
 – 8 285
 
 
 
 
 Doorwerking ontvangsten
 
 
 
 405
 
 
 405
 
 
 405
 
 
 405
 
 
 405
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2013
 
 
 
 
 690 752
 
 
 
 
 663 949
 
 
 
 
 624 400
 
 
 
 
 594 926
 
 
 
 
 588 876
 
 
 
 
 586 719
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 5 Taakuitvoering Koninklijke Marechaussee (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2012
 
 
 
 
 372 144
 
 
 
 
 356 476
 
 
 
 
 351 597
 
 
 
 
 348 424
 
 
 
 
 345 753
 
 
 
 
 342 175
 
 
 
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting 2012
 
 
 13 434
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2011
 
 
 
 
 385 578
 
 
 
 
 356 476
 
 
 
 
 351 597
 
 
 
 
 348 424
 
 
 
 
 345 753
 
 
 
 
 342 175
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie
 
 
 
 
 
 
 
 3 392
 
 
 
 
 Bijstelling formatie
 
 
 
 10 070
 
 
 6 733
 
 
 6 965
 
 
 5 120
 
 
 3 467
 
 
 
 
 Overheveling facilitair bedrijf, control & audit en GNK
 
 
 
 – 6 148
 
 
 – 6 148
 
 
 – 6 148
 
 
 – 6 148
 
 
 – 6 148
 
 
 
 
 Inzet risicovoorziening ten behoeve van bijstelling korting IV, bladen, transport en materieel logistiek
 
 
 
 1 146
 
 
 1 404
 
 
 1 637
 
 
 1 319
 
 
 1 171
 
 
 
 
 Formatie vanuit baten-lastendiensten
 
 
 
 – 2 887
 
 
 – 2 887
 
 
 – 2 887
 
 
 – 2 887
 
 
 – 2 887
 
 
 
 
 Herschikking tussen defensieonderdelen
 
 
 
 898
 
 
 – 70
 
 
 – 215
 
 
 – 216
 
 
 – 217
 
 
 
 
 Concentratie Facilitair Infra exploitatie bij CDC
 
 
 
 – 23 981
 
 
 – 24 690
 
 
 – 22 935
 
 
 – 22 506
 
 
 – 22 197
 
 
 
 
 Concentratie IV exploitatie bij DMO
 
 
 
 – 13 616
 
 
 – 13 449
 
 
 – 12 294
 
 
 – 12 295
 
 
 – 12 295
 
 
 
 
 Concentratie Facilitair Paresto subsidie bij CDC
 
 
 
 – 2 682
 
 
 – 2 672
 
 
 – 2 683
 
 
 – 2 683
 
 
 – 2 683
 
 
 
 
 Concentreren ketenlogistiek Brandstof bij DMO
 
 
 
 – 3 314
 
 
 – 3 315
 
 
 – 3 478
 
 
 – 3 478
 
 
 – 3 478
 
 
 
 
 Concentreren ketenlogistiek Munitie bij DMO
 
 
 
 – 844
 
 
 – 848
 
 
 – 764
 
 
 – 764
 
 
 – 764
 
 
 
 
 Bijdrage leenconstructie Schiphol
 
 
 
 2 500
 
 
 3 700
 
 
 3 700
 
 
 3 600
 
 
 3 400
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2013
 
 
 
 
 385 578
 
 
 
 
 317 618
 
 
 
 
 309 355
 
 
 
 
 309 322
 
 
 
 
 304 815
 
 
 
 
 302 936
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 6 Investeringen Krijgsmacht (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2012
 
 
 
 
 
 1 230 987
 
 
 
 
 1 336 306
 
 
 
 
 1 437 554
 
 
 
 
 1 538 309
 
 
 
 
 1 660 056
 
 
 
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting 2012
 
 
 
 – 1 200
 
 
 – 1 200
 
 
 – 800
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2011
 
 
 
 
 
 1 229 787
 
 
 
 
 1 335 106
 
 
 
 
 1 436 754
 
 
 
 
 1 538 309
 
 
 
 
 1 660 056
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijstelling formatie
 
 
 
 6 859
 
 
 45 684
 
 
 4 672
 
 
 6 653
 
 
 – 11 973
 
 
 
 
 Bijstelling materiële exploitatie
 
 
 
 – 12 050
 
 
 – 45 850
 
 
 4 150
 
 
 4 150
 
 
 4 150
 
 
 
 
 Herschikking tussen defensieonderdelen
 
 
 
 – 8 734
 
 
 – 2 430
 
 
 – 1 529
 
 
 – 2 225
 
 
 4 572
 
 
 
 
 Doorwerking ontvangsten
 
 
 
 900
 
 
 900
 
 
 900
 
 
 900
 
 
 900
 
 
 
 
 Mass radars
 
 
 
 1 200
 
 
 1 200
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage SBK 2012
 
 
 
 – 38 100
 
 
 
 
 
 – 58 400
 
 
 
 
 Bijstelling gereedstelling en brandstof aankopen
 
 
 
 2 900
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage leenconstructie Schiphol
 
 
 
 – 1 500
 
 
 – 2 700
 
 
 – 2 700
 
 
 – 2 600
 
 
 – 2 400
 
 
 
 
 Inzet investeringen aanpassing middensom
 
 
 
 – 9 100
 
 
 – 8 000
 
 
 – 7 500
 
 
 – 7 200
 
 
 – 7 200
 
 
 
 
 van I&M bijdrage aan MASS radars
 
 
 600
 
 
 1 200
 
 
 1 200
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2013
 
 
 
 
 
 1 173 362
 
 
 
 
 1 325 110
 
 
 
 
 1 434 747
 
 
 
 
 1 537 987
 
 
 
 
 1 589 705
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 7 Ondersteuning krijgsmacht door Defensie Materieel Organisatie (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2012
 
 
 
 
 1 813 569
 
 
 
 
 879 822
 
 
 
 
 851 723
 
 
 
 
 784 573
 
 
 
 
 794 669
 
 
 
 
 796 879
 
 
 
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting 2012
 
 
 – 4 472
 
 
 33 773
 
 
 – 27
 
 
 – 27
 
 
 – 27
 
 
 – 27
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2012
 
 
 
 
 1 809 097
 
 
 
 
 913 595
 
 
 
 
 851 696
 
 
 
 
 784 546
 
 
 
 
 794 642
 
 
 
 
 796 852
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijstelling formatie
 
 
 
 – 4 386
 
 
 1 418
 
 
 – 937
 
 
 – 5 891
 
 
 – 6 431
 
 
 
 
 Overheveling facilitair bedrijf, control & audit en GNK
 
 
 
 34 085
 
 
 34 085
 
 
 34 085
 
 
 34 085
 
 
 34 085
 
 
 
 
 Inzet risicovoorziening ten behoeve van bijstelling korting IV, bladen, transport en materieel logistiek
 
 
 
 – 1 046
 
 
 – 4 275
 
 
 – 14 316
 
 
 – 1 553
 
 
 – 5 547
 
 
 
 
 Ontvlechting logistieke bedrijven
 
 
 
 – 35 212
 
 
 – 36 226
 
 
 – 36 250
 
 
 – 36 250
 
 
 – 36 250
 
 
 
 
 Formatie vanuit baten-lastendiensten
 
 
 
 22 906
 
 
 22 906
 
 
 22 906
 
 
 22 906
 
 
 22 906
 
 
 
 
 Herschikking tussen defensieonderdelen
 
 
 
 4 697
 
 
 5 239
 
 
 5 503
 
 
 5 283
 
 
 3 302
 
 
 
 
 Bijstelling materiële exploitatie
 
 
 
 45 850
 
 
 45 850
 
 
 – 4 150
 
 
 – 4 150
 
 
 – 4 400
 
 
 
 
 Doorwerking ontvangsten naar investeringen
 
 
 
 – 33 800
 
 
 
 
 
 
 
 
 Versnellen brandstof aankopen naar 2012
 
 
 
 – 8 600
 
 
 
 
 
 
 
 
 Instandhouding en gereedstelling zeestrijdkrachten
 
 
 
 – 86 663
 
 
 – 86 112
 
 
 – 66 712
 
 
 – 66 710
 
 
 – 66 710
 
 
 
 
 Instandhouding en gereedstelling landstrijdkrachten
 
 
 
 – 66 661
 
 
 – 66 751
 
 
 – 39 177
 
 
 – 39 177
 
 
 – 39 177
 
 
 
 
 Instandhouding en gereedstelling luchtstrijdkrachten
 
 
 
 – 100 210
 
 
 – 96 716
 
 
 – 78 216
 
 
 – 78 216
 
 
 – 78 216
 
 
 
 
 Concentratie Facilitair Infra exploitatie bij CDC
 
 
 
 – 72 357
 
 
 – 69 308
 
 
 – 67 612
 
 
 – 65 151
 
 
 – 65 151
 
 
 
 
 Concentratie IV exploitatie bij DMO
 
 
 
 218 518
 
 
 203 620
 
 
 182 633
 
 
 181 676
 
 
 181 625
 
 
 
 
 Concentratie Facilitair Paresto subsidie bij CDC
 
 
 
 – 1 647
 
 
 – 1 590
 
 
 – 1 596
 
 
 – 1 596
 
 
 – 1 596
 
 
 
 
 Concentreren ketenlogistiek Brandstof bij DMO
 
 
 
 24 054
 
 
 23 837
 
 
 23 851
 
 
 23 962
 
 
 23 961
 
 
 
 
 Concentreren ketenlogistiek Munitie bij DMO
 
 
 
 9 343
 
 
 9 233
 
 
 9 049
 
 
 9 049
 
 
 9 049
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2013
 
 
 
 
 1 809 097
 
 
 
 
 862 466
 
 
 
 
 836 906
 
 
 
 
 753 607
 
 
 
 
 772 909
 
 
 
 
 768 302
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 8 Ondersteuning krijgsmacht door Commando DienstenCentra (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2012
 
 
 
 
 1 059 178
 
 
 
 
 769 245
 
 
 
 
 696 627
 
 
 
 
 657 317
 
 
 
 
 657 588
 
 
 
 
 653 848
 
 
 
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting 2012
 
 
 73 341
 
 
 1 206
 
 
 1 206
 
 
 1 206
 
 
 1 206
 
 
 1 206
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2012
 
 
 
 
 1 132 519
 
 
 
 
 770 451
 
 
 
 
 697 833
 
 
 
 
 658 523
 
 
 
 
 658 794
 
 
 
 
 655 054
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijstelling formatie
 
 
 
 – 17 246
 
 
 24 185
 
 
 42 445
 
 
 34 171
 
 
 32 236
 
 
 
 
 Overheveling facilitair bedrijf, control & audit en GNK
 
 
 
 34 360
 
 
 34 360
 
 
 34 360
 
 
 34 360
 
 
 34 360
 
 
 
 
 Inzet risicovoorziening ten behoeve van bijstelling korting IV, bladen, transport en materieel logistiek
 
 
 
 2 436
 
 
 2 656
 
 
 2 737
 
 
 2 631
 
 
 2 582
 
 
 
 
 Herschikking tussen defensieonderdelen
 
 
 
 4 346
 
 
 2 096
 
 
 2 776
 
 
 3 476
 
 
 5 197
 
 
 
 
 Formatie vanuit baten-lastendiensten
 
 
 
 – 8 611
 
 
 – 8 611
 
 
 – 8 611
 
 
 – 8 611
 
 
 – 8 611
 
 
 
 
 Concentratie Facilitair Infra exploitatie bij CDC
 
 
 
 247 371
 
 
 236 328
 
 
 226 437
 
 
 217 009
 
 
 214 408
 
 
 
 
 Concentratie IV exploitatie bij DMO
 
 
 
 – 122 335
 
 
 – 112 113
 
 
 – 92 225
 
 
 – 91 326
 
 
 – 91 326
 
 
 
 
 Concentratie Facilitair Paresto subsidie bij CDC
 
 
 
 31 272
 
 
 31 101
 
 
 31 242
 
 
 31 242
 
 
 31 242
 
 
 
 
 Concentreren ketenlogistiek Brandstof bij DMO
 
 
 
 – 2 610
 
 
 – 2 389
 
 
 – 2 389
 
 
 – 2 389
 
 
 – 2 389
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2013
 
 
 
 
 1 132 519
 
 
 
 
 939 434
 
 
 
 
 905 446
 
 
 
 
 895 295
 
 
 
 
 879 357
 
 
 
 
 872 753
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikel 9 Algemeen (bedragen x € 1000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2012
 
 
 
 
 202 650
 
 
 
 
 102 534
 
 
 
 
 106 708
 
 
 
 
 106 643
 
 
 
 
 106 644
 
 
 
 
 101 944
 
 
 
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting 2012
 
 
 21 110
 
 
 – 29
 
 
 – 29
 
 
 – 29
 
 
 – 29
 
 
 – 29
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2012
 
 
 
 
 223 760
 
 
 
 
 102 505
 
 
 
 
 106 679
 
 
 
 
 106 614
 
 
 
 
 106 615
 
 
 
 
 101 915
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijstelling formatie
 
 
 
 245
 
 
 271
 
 
 276
 
 
 272
 
 
 266
 
 
 
 
 Overheveling facilitair bedrijf, control & audit en GNK
 
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 
 
 
 
 Inzet risicovoorziening ten behoeve van bijstelling korting IV, bladen, transport en materieel logistiek
 
 
 
 2 107
 
 
 2 107
 
 
 2 107
 
 
 107
 
 
 107
 
 
 
 
 Herschikking tussen defensieonderdelen
 
 
 
 – 11
 
 
 489
 
 
 – 11
 
 
 – 11
 
 
 – 11
 
 
 
 
 Concentratie Facilitair Infra exploitatie bij CDC
 
 
 
 – 6 784
 
 
 – 6 784
 
 
 – 6 784
 
 
 – 6 784
 
 
 – 6 784
 
 
 
 
 Interne herschikking van programma (art 9) naar apparaat (art 10)
 
 
 
 – 2 860
 
 
 – 2 668
 
 
 – 2 393
 
 
 – 2 393
 
 
 – 2 393
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2013
 
 
 
 
 223 760
 
 
 
 
 95 502
 
 
 
 
 100 394
 
 
 
 
 100 109
 
 
 
 
 97 806
 
 
 
 
 93 100
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikel 10 centraal apparaat (bedragen x € 1000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2012
 
 
 
 
 1 475 982
 
 
 
 
 1 443 114
 
 
 
 
 1 413 164
 
 
 
 
 1 409 168
 
 
 
 
 1 396 967
 
 
 
 
 1 389 133
 
 
 
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting 2012
 
 
 23 373
 
 
 – 94
 
 
 – 94
 
 
 – 94
 
 
 – 94
 
 
 – 94
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2011
 
 
 
 
 1 499 355
 
 
 
 
 1 443 020
 
 
 
 
 1 413 070
 
 
 
 
 1 409 074
 
 
 
 
 1 396 873
 
 
 
 
 1 389 039
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijstelling formatie
 
 
 
 – 14 809
 
 
 – 6 120
 
 
 – 2 541
 
 
 444
 
 
 543
 
 
 
 
 Overheveling facilitair bedrijf, control & audit en GNK
 
 
 
 4 800
 
 
 4 800
 
 
 4 800
 
 
 4 800
 
 
 4 800
 
 
 
 
 Inzet risicovoorziening ten behoeve van bijstelling korting IV, bladen, transport en materieel logistiek
 
 
 
 120
 
 
 210
 
 
 210
 
 
 210
 
 
 210
 
 
 
 
 Herschikking tussen defensieonderdelen
 
 
 
 1 886
 
 
 327
 
 
 – 315
 
 
 – 317
 
 
 – 317
 
 
 
 
 Formatie vanuit baten-lastendiensten
 
 
 
 – 1 112
 
 
 – 1 112
 
 
 – 1 112
 
 
 – 1 112
 
 
 – 1 112
 
 
 
 
 SBK 2012
 
 
 
 172 500
 
 
 153 600
 
 
 173 700
 
 
 105 200
 
 
 71 200
 
 
 
 
 Naar AZ project Overheidscommunicatie Nieuwe stijl
 
 
 
 – 78
 
 
 – 78
 
 
 – 78
 
 
 – 78
 
 
 – 78
 
 
 
 
 Naar OCW masterplan concentratie archiefdepots
 
 
 
 – 150
 
 
 – 188
 
 
 – 188
 
 
 – 188
 
 
 – 188
 
 
 
 
 Eindheffing Veteranenwet
 
 
 73 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Concentratie IV exploitatie bij DMO
 
 
 
 – 16 127
 
 
 – 14 374
 
 
 – 14 273
 
 
 – 14 219
 
 
 – 14 175
 
 
 
 
 Interne herschikking van programma (art 9) naar apparaat (art 10)
 
 
 
 2 860
 
 
 2 668
 
 
 2 393
 
 
 2 393
 
 
 2 393
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2013
 
 
 
 
 1 572 355
 
 
 
 
 1 592 910
 
 
 
 
 1 552 803
 
 
 
 
 1 571 670
 
 
 
 
 1 494 006
 
 
 
 
 1 452 315
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikel 12 Nominaal en onvoorzien (bedragen x € 1000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2012
 
 
 
 
 146 908
 
 
 
 
 275 514
 
 
 
 
 511 092
 
 
 
 
 490 685
 
 
 
 
 358 433
 
 
 
 
 250 767
 
 
 
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting 2012
 
 
 47 964
 
 
 15 515
 
 
 14 647
 
 
 14 398
 
 
 14 348
 
 
 14 313
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2011
 
 
 
 
 194 872
 
 
 
 
 291 029
 
 
 
 
 525 739
 
 
 
 
 505 083
 
 
 
 
 372 781
 
 
 
 
 265 080
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijstelling formatie
 
 
 
 – 45 469
 
 
 – 149 636
 
 
 – 115 176
 
 
 – 59 200
 
 
 – 26 626
 
 
 
 
 Inzet risicovoorziening ten behoeve van bijstelling korting IV, bladen, transport en materieel logistiek
 
 
 
 – 25 653
 
 
 – 26 651
 
 
 – 35 521
 
 
 – 23 341
 
 
 – 25 601
 
 
 
 
 Herschikking tussen defensieonderdelen
 
 
 
 – 185
 
 
 – 2 518
 
 
 – 1 840
 
 
 – 1 838
 
 
 5 946
 
 
 
 
 Taakstelling Begrotingsakkoord
 
 
 
 – 84 000
 
 
 – 84 000
 
 
 – 84 000
 
 
 – 84 000
 
 
 – 84 000
 
 
 
 
 Inzet SBK voorziening
 
 
 
 – 134 700
 
 
 – 153 900
 
 
 – 174 000
 
 
 – 105 200
 
 
 – 12 800
 
 
 
 
 Doorwerking ontvangsten
 
 
 
 
 – 7 900
 
 
 – 6 300
 
 
 1 500
 
 
 – 100
 
 
 
 
 Overheveling van/naar departementen
 
 
 – 22
 
 
 – 22
 
 
 – 22
 
 
 – 22
 
 
 – 22
 
 
 – 22
 
 
 
 
 Bijdrage leenconstructie Schiphol
 
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 
 
 Uitdeling prijsbijstelling voor 2012
 
 
 62 904
 
 
 63 401
 
 
 68 668
 
 
 68 164
 
 
 67 692
 
 
 68 342
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2013
 
 
 
 
 257 754
 
 
 
 
 63 401
 
 
 
 
 168 780
 
 
 
 
 155 388
 
 
 
 
 167 372
 
 
 
 
 189 219
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.3
 BIJLAGE - OVERZICHTSCONSTRUCTIE UITGAVEN VETERANEN EN UITGAVEN ZORG EN NAZORG
 
 Veteranen
 De Kamer is toegezegd dat in de begroting zichtbaar wordt gemaakt welke uitgaven in het kader van het veteranenbeleid worden begroot. De uitgaven zijn verwerkt in het onderstaande overzicht van de verschillende relevante begrotingsartikelen. De uitgaven aan pensioenen en uitkeringen waarop militairen aanspraak kunnen maken, óók als het gaat om veteranen, zijn ondergebracht onder het daarvoor bedoelde niet-beleidsartikel 10 Centraal apparaat. Deze lasten zijn in onderstaand overzicht veteranen niet apart als uitgaven vermeld. Verder zijn in onderstaand overzicht alleen posten opgenomen die tot meeruitgaven leiden. Posten die niet tot meeruitgaven leiden, zoals de benodigde inzet van personeel van Defensie, zijn niet opgenomen.
 Erkenning en waardering begroot op het niet-beleidsartikel 9 Algemeen
 Nederlandse Veteranendag
 Tot het geven van erkenning en waardering in het veteranenbeleid behoort het organiseren van de jaarlijkse Nederlandse Veteranendag. Begin 2009 is de Stichting Nederlandse Veteranendag opgericht. Deze stichting ontvangt jaarlijks een subsidie voor de organisatie van de Nederlandse Veteranendag en de daaraan gerelateerde activiteiten en de ondersteuning van regionale Veteranendagen.
 Stichting het Veteraneninstituut
 De Stichting het Veteraneninstituut is door Defensie belast met de uitvoering van het veteranenbeleid op het gebied van de erkenning van en de waardering voor veteranen. Daarnaast verzorgt de Stichting het Veteraneninstituut de informatievoorziening over de zorg voor veteranen. Ook het Centraal Aanmeldpunt is bij de Stichting het Veteraneninstituut ondergebracht.
 
 Stichting Veteranen Platform
 
 Sinds 1989 bestaat het Veteranen Platform als overkoepelend samenwerkingsverband van de Nederlandse veteranenorganisaties. Als koepelorganisatie vertegenwoordigt het Veteranen Platform op die manier de belangen van veteranen van alle krijgsmachtdelen. Het Veteranen Platform is een belangrijke intermediair en aanspreekpunt op het gebied van veteranen en veteranenaangelegenheden. Bij het Veteranen Platform zijn 43 veteranenverenigingen aangesloten. Daarmee is het Veteranen Platform voor Defensie een belangrijke gesprekspartner over de evaluatie van de uitvoering van het veteranenbeleid en de inventarisatie van de wensen en behoeften van veteranen.
 Overige uitgaven
 Dit betreft de uitgaven voor een veelheid van activiteiten, waaronder de ondersteuning van reünies van veteranen in het buitenland, de Taptoe met een speciaal programma voor veteranen en dienstslachtoffers, educatieve projecten, reünie Koude Oorlog Militairen, Hotel de Wereld, Nationaal Comité Herdenkingen Capitulaties Wageningen en Surinaamse oud-strijders.
 Erkenning en waardering begroot op diverse beleidsartikelen
 Reüniefaciliteiten
 Geregistreerde verenigingen voor veteranen, post-actieven en militaire oorlogs- en dienstslachtoffers maken eenmaal per jaar aanspraak op reüniefaciliteiten. De organisatie hiervan ligt in handen van de verenigingen zelf. Daarnaast organiseert elk operationeel commando een eigen veteranendag die waar mogelijk wordt gecombineerd met de Open Dag van het operationeel commando.
 Het bedrag voor deze faciliteiten op de begrotingen van de operationele commando’s is als volgt te specificeren:
 
 
 
 
 
 
 
 Operationele commando’s
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 Commando zeestrijdkrachten
 
 
 294,0
 
 
 
 
 Commando landstrijdkrachten
 
 
 900,0
 
 
 
 
 Commando luchtstrijdkrachten
 
 
 160,0
 
 
 
 
 Commando Koninklijke marechaussee
 
 
 125,4
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 1 479,4
 
 
 
 
 
 
 Totaaloverzicht van uitgaven voor veteranen erkenning en waardering
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 Subsidie Nederlandse Veteranendag
 
 
 2 466,0
 
 
 
 
 Subsidie en diverse uitgaven Stichting het Veteraneninstituut (incl. loonkosten)
 
 
 5 640,0
 
 
 
 
 Subsidie Stichting Veteranen Platform
 
 
 158,0
 
 
 
 
 Ondersteunen veteranenzaken door operationele commando’s (zie bovenstaande tabel)
 
 
 1 479,4
 
 
 
 
 Overige uitgaven
 
 
 146,5
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 9 889,9
 
 
 
 
 
 
 Zorg en nazorg begroot op de niet-beleidsartikelen 9 Algemeen en 10 Centraal apparaat
 Ook ten aanzien van de uitgaven voor zorg en nazorg is de Kamer toegezegd dat deze in de begroting zichtbaar zullen worden gemaakt.
 Op niet-beleidsartikel 9 Algemeen zijn de uitgaven voor de materiële en immateriële zorgverlening opgenomen.
 Veteranenwet
 De Veteranenwet leidt tot een belasting van de begroting in 2013 van € 4,8 miljoen. Het betreft hier € 0,8 miljoen aan uitvoeringskosten en € 4 miljoen aan programmakosten. De kosten verbonden aan maatregelen ten behoeve van militair personeel dat nog in werkelijke dienst is, zijn opgenomen in de verschillende posten van de defensiebegroting. Hetzelfde geldt voor de kosten verbonden aan erkenning en waardering. Met de beleidsintensivering op het gebied van re-integratie van veteranen en de re-integratie van hun relaties als bedoeld in de artikelen 4 en 5 van de wet is € 0,75 miljoen respectievelijk € 0,25 miljoen gemoeid. De inkomensvoorziening bedoeld in artikel 7 van de Veteranenwet zal in vergelijking tot de maatregelen die deze vervangt een beslag van € 3,0 miljoen extra met zich brengen. De € 4,8 miljoen komt als volgt tot stand:
 
 
 
 
 
 
 
 Onderverdeling Veteranenwet
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 Intensivering re- integratie veteranen
 
 
 750,0
 
 
 
 
 Re-integratie relaties
 
 
 250,0
 
 
 
 
 Inkomensvoorziening i.v.m. zorg
 
 
 3 000,0
 
 
 
 
 Veteranenloket
 
 
 500,0
 
 
 
 
 Veteranenombudsman
 
 
 300,0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 4 800,0
 
 
 
 
 
 
 Voor de materiële zorg betreft het:
 Sociale zorg met uitzondering van het maatschappelijk werk (zie immateriële zorg)
 Dag voor het dienstslachtoffer
 Sinds 2006 worden dagen voor militaire oorlogs- en dienstslachtoffers georganiseerd. De doelstellingen van deze dagen zijn het bieden van erkenning aan hen en hun partners, het bieden van informatie over de pensioenregelingen en voorzieningen en het luisteren naar de behoeften van de doelgroep.
 Voor de immateriële zorg betreft het:
 Maatschappelijk werk voor veteranen
 Binnen het Landelijk Zorgsysteem Veteranen verzorgt de Stichting De Basis het maatschappelijk werk voor veteranen die een traumatische ervaring hebben meegemaakt. De kosten voor het maatschappelijk werk voor veteranen worden per 1 januari 2011 gedragen door het ministerie van Defensie. De kosten zijn begroot op structureel € 2 miljoen per jaar. Dit bedrag is opgenomen in de post sociale zorg.
 Raad voor civiel-militaire Zorg en Onderzoek (RZO)
 In de RZO is deskundigheid verenigd op de gebieden van psychiatrie, psychologie, interne geneeskunde, huisartsgeneeskunde, sociologie en gezondheidsrecht. De RZO adviseert over (de richting van) het wetenschappelijk onderzoek op het gebied van aandoeningen die verband houden met uitzendingen en draagt zorg voor en bewaakt de noodzakelijk convergentie tussen de onderzoeken.
 Overige
 Verscheidene organisatiedelen houden zich bezig met de zorg en nazorg aan actief dienenden, post-actieven en veteranen, zoals de gezondheidscentra, het Centraal Militair Hospitaal, de Militaire Geestelijke gezondheidszorg (MGGZ), het Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk werk, de Geestelijke Verzorging en het Militair Revalidatie Centrum. Omdat de taken van deze organisatiedelen verder gaan dan alleen de zorg en nazorg aan veteranen is een gedetailleerde ontvlechting naar doelgroep van deze uitgaven niet mogelijk. Deze blijft dan ook achterwege.
 Zorg en nazorg begroot op het beleidsartikel 8
 Landelijk Zorgsysteem Veteranen
 Defensie heeft een belangrijke verantwoordelijkheid voor veteranen met maatschappelijke of psychische problemen. Hiervoor is het Landelijk Zorgsysteem Veteranen (LZV) ingericht dat bestaat uit militaire en civiele instellingen voor maatschappelijk werk en geestelijke gezondheidszorg. Voor 2013 bedragen de personele kosten € 245 000 en de kosten voor ontwikkeling en instandhouding LZV € 500 000.
 Onderzoeken
 Het CDC (beleidsartikel 8) financiert verscheidene onderzoeken. De Wetenschappelijk Onderzoeksgroep van de MGGZ verricht onderzoek onder veteranen en uitgezonden actief dienende militairen naar uitzendgerelateerde stoornissen, in het bijzonder de Post Traumatische Stress Stoornis (PTSS). Binnen dit onderzoeksprogramma loopt onder andere het grootschalig prospectief onderzoek onder militairen die naar Afghanistan uitgezonden zijn geweest (het PRISMO- onderzoek), dat doorloopt tot 2018. Daarnaast loopt het onderzoek naar slaapstoornissen bij PTSS en het onderzoek BETER naar veranderingen op neurobiologisch gebied bij mensen die behandeld worden voor PTSS. Voor 2013 bedraagt de totale begroting voor dit wetenschappelijk onderzoek vanuit de MGGZ € 500 000.
 Totaaloverzicht van uitgaven voor zorg en nazorg voor veteranen
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 Invaliditeitspensioenen
 
 
 67 248
 
 
 
 
 Nabestaandenpensioenen
 
 
 27 848
 
 
 
 
 Sociale zorg
 
 
 9 834
 
 
 
 
 De uitvoering van het zorgloket militair zorgstelsel
 
 
 4 119
 
 
 
 
 Veteranenwet
 
 
 4 800
 
 
 
 
 Landelijk Zorgsysteem Veteranen
 
 
 745
 
 
 
 
 De Raad voor civiele-militaire Zorg en Onderzoek (RZO)
 
 
 103
 
 
 
 
 Bijdragen aan onderzoeken MGGZ
 
 
 500
 
 
 
 
 Ondersteuning organisatie dag voor de dienstslachtoffers
 
 
 330
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 115 527
 
 
 
 
 
 
 Deze budgetten berusten op een reële schatting van de te maken kosten waarbij het uitgangspunt is dat de financiën geen beperkende factor zullen zijn bij het bieden van zorg en nazorg.
 
 
 
 4.4.
 BIJLAGE - OVERZICHT CYBER
 
 
 Het digitale domein is, naast het land, de lucht, de zee en de ruimte, inmiddels het vijfde domein voor militair optreden. Om de inzetbaarheid van de Nederlandse krijgsmacht te waarborgen en haar effectiviteit te verhogen, zal Defensie haar digitale weerbaarheid de komende jaren versterken en het vermogen ontwikkelen tot het uitvoeren van cyber operations.
 In 2012 is gestart met de cyberintensivering. Zo is een programmamanager Cyber aangesteld en is de Taskforce Cyber opgericht. De programmamanager is verantwoordelijk voor de coördinatie van cyber gerelateerde activiteiten binnen Defensie. Tevens is de Defensie Cyber Strategie (Kamerstuk 33 321, nr. 1) vastgesteld die de komende jaren richting, samenhang en focus geeft aan de integrale aanpak voor de ontwikkeling van het militaire vermogen in het digitale domein. De Defensie Cyber Strategie geeft uitwerking aan de in de beleidsbrief opgenomen cyberintensivering en aan het defensiedeel in de Nationale Cyber Security Strategie (Kamerstuk 26 643, nr. 174).
 De Defensie Cyber Strategie omvat zes speerpunten aan de hand waarvan Defensie de komende jaren haar doelstellingen in het digitale domein zal verwezenlijken:
 
 
 1.
 de totstandkoming van een integrale aanpak;
 
 
 2.
 de versterking van de digitale weerbaarheid van Defensie («defensief»);
 
 
 3.
 de ontwikkeling van het militaire vermogen om cyber operations uit te voeren («offensief»);
 
 
 4.
 de versterking van de inlichtingenpositie in het digitale domein («inlichtingen»);
 
 
 5.
 de versterking van de kennispositie en het innovatieve vermogen van Defensie in het digitale domein, met inbegrip van de werving en het behoud van gekwalificeerd personeel («adaptief en innovatief»);
 
 
 6.
 de intensivering van de samenwerking in nationaal en internationaal verband («samenwerking»).
 
 
 
 Eind 2013 wordt een Defensie Cyber Expertise Centrum (DCEC) opgericht. De oprichting van een Defensie Cyber Commando (DCC) is voorzien voor eind 2014. Het DCC wordt onder meer verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het militaire vermogen om cyber operations uit te voeren.
 De defensieve maatregelen richten zich op het versterken van de bescherming van netwerken en wapen- en regelsystemen. Het Defensie Computer Emergency Response Team (DefCERT) is medio 2013 volledig operationeel. DefCERT, dat onderdeel wordt van het Joint IV Commando, moet 24 uur per dag, zeven dagen per week risico’s voor en kwetsbaarheden van defensienetwerken identificeren en analyseren en de defensieorganisatie adviseren over de te nemen beveiligingsmaatregelen. Het DefCERT versterkt de samenwerking met het Nationaal Cyber Security Center (NCSC). Hiertoe is in 2012 een convenant opgesteld dat de samenwerking formaliseert. Daarnaast is DefCERT in internationaal verband aangesloten bij FIRST, een organisatie die wereldwijd computer incident response teams bij elkaar brengt om kennis en ervaring te delen. Binnen de NAVO heeft DefECERT nauwe contacten met het NATO Computer Incident Response Capability (NCIRC).
 De MIVD versterkt in de periode 2012–2015 de cyber inlichtingencapaciteit. Die intensivering bestaat in 2013 uit het werven van personeel en materiële investeringen ten behoeve van de uitvoering van inlichtingenactiviteiten in het digitale domein, versterking van de cyber defence bij Defensie en de defensie-industrie en het op operationeel niveau houden van hoogwaardige rekencapaciteit. Verder intensiveren de MIVD en de AIVD de samenwerking op het gebied van cyber en signals intelligence (SIGINT) wat moet leiden tot een gezamenlijke SIGINT-cybereenheid.
 Voor de periode 2013 tot en met 2017 zijn de volgende bedragen geraamd:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 8 000
 
 
 15 300
 
 
 19 300
 
 
 23 800
 
 
 23 200
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000,–
 
 
 
 
 
 
 4.5.
 BIJLAGE – OVERZICHT SUBSIDIES
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Naam subsidie
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 Aantal verleningen 2011
 
 
 Laatste evaluatie
 
 
 Volgende evaluatie
 
 
 Einddatum
 
 
 
 
 
 
 U9045
 
 
 
 SUBSIDIES
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting Homosexualiteit en Krijgsmacht
 
 
 47
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Nederlandse Reservisten Federatie Krijgsmacht
 
 
 0
 
 
 21
 
 
 21
 
 
 21
 
 
 21
 
 
 21
 
 
 21
 
 
 n.v.t.
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Stichting Protestants Interkerkelijk Thuisfront
 
 
 0
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 n.v.t.
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Stichting Nationaal Katholiek Thuisfront
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Veteranen dag
 
 
 2 455
 
 
 2 466
 
 
 2 466
 
 
 2 467
 
 
 2 468
 
 
 2 468
 
 
 2 468
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Nationaal Comité Herdenking Capitulatie 1945 Wageningen
 
 
 29
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Steun oud strijders Suriname
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 1
 
 
 2011
 
 
 2016
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Zeecadettenkorps Nederland
 
 
 0
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 n.v.t.
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Defensie Vrouwennetwerk
 
 
 24
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Veteranen Platform
 
 
 158
 
 
 158
 
 
 158
 
 
 158
 
 
 158
 
 
 158
 
 
 158
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Stichting het Veteraneninstituut
 
 
 4 810
 
 
 4 810
 
 
 4 810
 
 
 4 810
 
 
 4 810
 
 
 4 810
 
 
 4 810
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Hotel de Wereld
 
 
 54
 
 
 54
 
 
 54
 
 
 54
 
 
 54
 
 
 54
 
 
 54
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Stichting Militair Historisch Museum
 
 
 8 012
 
 
 8 037
 
 
 8 070
 
 
 8 072
 
 
 8 073
 
 
 8 073
 
 
 8 073
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Stichting Nationale Taptoe
 
 
 173
 
 
 173
 
 
 173
 
 
 173
 
 
 173
 
 
 173
 
 
 173
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Maatschappelijk werk aan veteranen (Stichting de Basis)
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 n.v.t.
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 Leerstoel Amsterdam
 
 
 74
 
 
 74
 
 
 74
 
 
 74
 
 
 74
 
 
 74
 
 
 74
 
 
 1
 
 
 2011
 
 
 2016
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Diverse verenigingen
 
 
 27
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Stichting Maritiem Kenniscentrum
 
 
 27
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Stichting Gasturbine Onderwijs
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Phantasy in Blue
 
 
 20
 
 
 19
 
 
 18
 
 
 18
 
 
 18
 
 
 18
 
 
 18
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Stichting Museum der Koninklijke Marechaussee
 
 
 0
 
 
 415
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 n.v.t.
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Stichting Marechaussee Contact
 
 
 0
 
 
 40
 
 
 40
 
 
 40
 
 
 40
 
 
 40
 
 
 40
 
 
 n.v.t.
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 Stichting Historische Vlucht
 
 
 0
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 n.v.t.
 
 
 2012
 
 
 2017
 
 
 geen
 
 
 
 
 
 
 Totaal subsidies
 
 
 
 
 17 931
 
 
 
 
 18 535
 
 
 
 
 16 267
 
 
 
 
 16 270
 
 
 
 
 16 272
 
 
 
 
 16 272
 
 
 
 
 16 272
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De subsidiebeschikkingen die door het ministerie van Defensie worden verstrekt zijn alleen bedoeld voor de specifieke subsidieaanvrager en berusten niet op een wettelijk voorschrift. Defensie publiceert deze beschikkingen niet en kan daarom geen externe publicaties of bronnen weergeven. De subsidies worden jaarlijks bij Defensie aangevraagd, door Defensie bezien en eventueel door Defensie toegekend. Elke 5 jaar worden de subsidies geëvalueerd. De subsidies zijn in principe niet in tijd begrensd en daarom is geen einddatum bepaald.
 
 
 
 4.6.
 BIJLAGE – OVERZICHT EVALUATIES
 
 Beleidsdoorlichtingen
 Op verzoek van de Tweede Kamer is de defensiebegroting ingericht naar organisatieonderdelen en niet naar beleidsthema’s. Daarom vormen de begrotingsartikelen bij Defensie geen logisch aanknopingspunt voor de programmering van beleidsdoorlichtingen, die immers gericht zijn op het evalueren van de effecten van het gevoerde beleid en de daarvoor gebruikte financiële middelen. In de begroting 2010 (Kamerstuk 32 123 X, nr. 2) is aangekondigd dat meer nadruk wordt gelegd op de belangrijkste activiteiten van Defensie. Deze benadering wordt in deze begroting voortgezet (zie voor de overige beleidsdoorlichtingen het overzicht in de beleidsagenda).
 Overig evaluatieonderzoek
 Tot het overige evaluatieonderzoek behoren de toetsingskaderevaluaties naar lopende en afgeronde crisisbeheersingsoperaties. Op grond van het Toetsingskader 2009 sturen de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie elk jaar op de derde woensdag in mei een tussentijdse evaluatie van lopende operaties naar het parlement. Na beëindiging van iedere inzet conform de artikel 100 procedure wordt een aparte eindevaluatie opgesteld. Deze afspraak heeft betrekking op bijdragen aan crisisbeheersingsoperaties waarover het parlement op grond van artikel 100 wordt geïnformeerd. Evaluatie en monitoring van Nederlandse bijdragen aan internationale missies dienen twee doelen: Zij bieden de mogelijkheid tussentijds bij te sturen om de effectiviteit van de inzet verder te vergroten en zij zijn instrumenteel met het oog op de verantwoording van de inzet van Nederlands personeel en materieel in internationale missies waarbij sprake is van bijzondere risico’s.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Soort onderzoek
 
 
 Onderwerp
 
 
 Artikel
 
 
 Start
 
 
 Afronding
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bescherming kwetsbare schepen nabij Somalië
 
 
 1
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 Overig Evaluatieonderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tussentijdse evaluatie missies 
 
 
 1
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 Tussentijdse evaluatie GPM 
 
 
 1
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 Evaluatie piraterijbestrijding voor de kust van Somalië 2012 
 
 
 1
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.7.
 BIJLAGE – TOEZICHTRELATIES en ZBO/RWT’s
 
 De ministeriële verantwoordelijkheid van de minister van Defensie beperkt zich in dit verband tot één rechtspersoon met een wettelijke taak, de Stichting Ziektekostenverzekering Krijgsmacht (SZVK), zie www.szvk.nl.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam Organisatie
 
 
 RWT
 
 
 ZBO
 
 
 Functie
 
 
 Begrotingsartikel
 
 
 Begrotingsraming
 
 
 
 
 
 
 Stichting Ziektekosten-
 Verzekering Krijgsmacht (SZVK)
 
 
 X
 
 
 
 De SZVK is namens het ministerie van Defensie belast met de uitvoering van de ministeriële Regeling Ziektekostenverzekering militairen. De activiteiten van de SZVK richten zich uitsluitend op militairen in actieve dienst: militairen vallen niet onder de werking van de Zorgverzekeringswet (ZVW).
 
 
 9
 
 
 € 84,6 miljoen
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.8.
 BIJLAGE – MOTIES EN TOEZEGGINGEN
 
 
 Door de Staten-Generaal aanvaarde moties
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving van de motie
 
 
 
 
 Vindplaats
 
 
 
 
 Stand van zaken
 
 
 
 
 
 
 
 
 Knops over de visie op en de uitgangspunten en doelstellingen van de sourcing agenda, concrete projecten aan de sourcing agenda toe te voegen op het gebied van instandhouding en voorstellen vanuit het bedrijfsleven via een quickscan te beoordelen.
 
 
 WGO materieel, 7 november 2011, 33 000-X, nr. 20
 
 
 Afgedaan met 31 125 nr. 8 en 10
 
 
 
 
 
 Hernandez over toepassing robotisering en onbemande systemen
 
 
 WGO materieel, 7 november 2011, 33 000-X, nr. 59
 
 
 Wordt betrokken bij de evaluatie en aanpassing van het Defensie Materieel Proces
 
 
 
 
 
 Hernandez, over dienstplicht van Turkse Nederlanders
 
 
 WGO personeel, 7 november 2011, 33 000-X, nr. 55
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 
 Bosman en Knops over de sluiting van locaties van Doorn en Weert
 
 
 Begrotingsbehandeling 2012, 30 november 2011, 33 000-X, nr. 35
 
 
 Afgedaan met 32 733, nr. 65 en 68.
 
 
 
 
 
 Eijsink c.s., over vrijstelling Turkse dienstplicht
 
 
 Begrotingsbehandeling 2012, 30 november 2011, 33 000-X, nr. 38
 
 
 De minister voor Immigratie, Integratie en Asiel heeft in februari 2012 de Turkse vice-premier Bozdag ontvangen. Tijdens dit gesprek is de motie Eijsink besproken. De Turkse vice-premier heeft toegezegd de Turkse verantwoordelijk minister op de hoogte te brengen en om uit te zoeken welke juridische mogelijkheden of onmogelijkheden er zijn om de Turkse dienstplicht voor Turkse Nederlanders aan te passen.
 
 
 
 
 
 Hernandez c.s., structurele financiering van VPD-teams
 
 
 Begrotingsbehandeling 2012, 30 november 2011, 33 000-X, nr. 45
 
 
 Afgedaan in antwoord op vragen 9 januari 2012 (Kamerstuk 32 706, nr. 25). Deze kosten zijn met ingang van de begroting 2013 structureel verwerkt.
 
 
 
 
 
 El Fassed c.s., geen tanks verkopen aan Indonesië
 
 
 Begrotingsbehandeling 2012, 30 november 2011, 33 000-X, nr. 47
 
 
 Afgedaan met BS2012022849 van 3 juli 2012 (nog geen Kamernummer)
 
 
 
 
 
 Voordewind/ Eijsink, inzet voor totaalverbod clustermunitie en investeringsverbod.
 
 
 Begrotingsbehandeling 2012, 30 november 2011, 33 000-X, nr. 57
 
 
 Ten aanzien van het verbod: hiertoe wordt een wetsvoorstel gemaakt.
 Ten aanzien van aandringen op totaal verbod: Staand beleid. Buitenlandse Zaken en Defensie zullen in relevante bilaterale en multilaterale fora blijven aandringen op toetreding tot CCM door landen die het verdrag nog niet hebben ondertekend.
 
 
 
 
 
 Eijsink c.s., over het op orde brengen van de personeelsdossiers
 
 
 WGO slotwet, jaarverslag 2011, 20 juni 2012, 33 240-X, nr. 9
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 
 Hachchi over het opheffen van de blokkades voor een goede doorstroming van personeel tussen de sector Rijk en de sector Defensie en over de resultaten hiervan voor de begrotingsbehandeling 2013 te rapporteren.
 
 
 AO Personeel, 20 juni 2012, 33 000-X, nr. 93
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 
 Hachchi over een loopbaanbeleid voor het burgerpersoneel en dit voor de begrotingbehandeling 2013 te presenteren.
 
 
 AO Personeel, 20 juni 2012, 33 000-X, nr. 94
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 
 Hachchi over de civiele erkenning van defensieopleidingen op mbo-niveau en de Kamer hierover voor de begrotingsbehandeling 2013 te rapporteren.
 
 
 AO Personeel, 20 juni 2012, 33 000-X, nr. 95
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 
 Knops c.s. over een extra periode van drie maanden voor Weert en de provincie Limburg voor een nadere uitwerking van het businessplan.
 
 
 AO Vastgoed, 26 juni 2012, 32 733, nr. 74
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 Bosman/Knops over een nieuwe marinierskazerne in Vlissingen
 
 
 AO Vastgoed, 26 juni 2012, 32 733, nr. 75
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 
 Eijsink en Van Dijk over het uit het JSF-project stappen.
 
 
 AO Vervanging F-16, 5 juli 2012, 26 488, nr. 298
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 
 
 Door de minister gedane toezeggingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving van de toezegging
 
 
 
 
 Vindplaats
 
 
 
 
 Stand van zaken
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zegt toe in het Jaarverslag 2011 en het Jaarplan 2012 van de Kustwacht Caribisch gebied uitgebreider in te gaan op de specificaties van internationale samenwerking.
 
 
 AO Kustwacht Caribisch gebied, 28 september 2011
 
 
 Afgedaan in Jaarverslag 2011 (33 000-X, nr. 88 16 mei 2012) en het Jaarplan 2012 (33 000-X, nr. 61, 27 december 2011)
 
 
 
 
 De minister zegt toe de Kamer schriftelijk zo compleet mogelijk te informeren n.a.v. de berichtgeving over de klokkenluiders bij DMO.
 
 
 AO Spijkers, 26 oktober 2011
 
 
 Afgedaan met 32 678, nrs. 14 en 19
 
 
 
 
 De minister van Defensie zegt voortaan jaarlijks in het Jaarverslag van de MIVD een appreciatie te geven van de samenwerking met de AIVD in het achterliggende jaar.
 
 
 AO MIVD, 2 november 2011
 
 
 Met ingang van het jaarverslag MIVD 2011 is hieraan invulling gegeven (29 942, nr. 83).
 
 
 
 
 In het jaarverslag MIVD van 2012 zal aandacht worden besteed aan Venezuela
 
 
 AO MIVD, 2 november 2011
 
 
 Met ingang van het jaarverslag MIVD 2011 is hieraan invulling gegeven (29 942, nr. 83)
 
 
 
 
 In het eerste kwartaal van 2012, dus voor 1 april 2012, ontvangt de Kamer een brief inzake de beloningsregels voor adviescolleges en commissies van Defensie.
 
 
 Wetgevingsoverleg Personeel, 7 november 2011
 
 
 Afgedaan met 33 000-X, nr. 75
 
 
 
 
 De minister van Defensie zegt toe de Kamer voor het eind van 2011 een spoorboekje ten aanzien van sourcing projecten te doen toekomen; dat is de zogenoemde sourcing agenda.
 
 
 Wetgevingsoverleg Materieel, 7 november 2011
 
 
 Afgedaan met 31 125, nrs. 8 en 10
 
 
 
 
 De minister zal de Kamer twee keer per jaar key performance indicators ten behoeve van de bezuinigingen doen toekomen, bij de verantwoording en bij de begroting.
 
 
 Wetgevingsoverleg Materieel, 7 november 2011
 
 
 Defensie stuurt met de begroting 2013 en jaarverslag over 2012 een rapportage.
 
 
 
 
 De minister zegt toe de Kamer schriftelijk te informeren over de besluitvorming inzake Gilze-Rijen en Woensdrecht
 
 
 AO Vastgoed, 22 november 2011
 
 
 In behandeling. Zie ook 27 830, nr. 98
 
 
 
 
 De minister komt in het Jaarverslag over 2011 terug op de vraag of offensief handelen binnen Defensie voldoende is geborgd.
 
 
 AO Jaarverslag IGK, 14 december 2011
 
 
 Afgedaan met 33 240-X, nr. 1
 
 
 
 
 De minister stuurt de Kamer begin 2012 een brief naar aanleiding van de resultaten van het in oktober 2011 gehouden symposium over leiderschap bij Defensie.
 
 
 AO Jaarverslag IGK, 14 december 2011
 
 
 Afgedaan met 32 678, nr. 23
 
 
 
 
 De minister zegt toe de Kamer in september 2012 te informeren over de impact van de bezuinigingen op SPEER, aan de hand van de bevindingen van het voortbrengingsteam.
 
 
 AO SPEER, 19 januari 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De minister zal in de tweede helft van 2013 een tussenevaluatie van SPEER naar de Kamer sturen.
 
 
 AO SPEER, 19 januari 2012
 
 
 In behandeling.
 
 
 
 
 De minister van Defensie zegt toe de Kamer voorafgaand aan de Navo-top in Chicago een overzicht te doen toekomen van internationale samenwerkingsprojecten op Defensiegebied, en daarbij aan te geven voor welke projecten Nederland zich heeft aangemeld als lead nation.
 
 
 AO Navo Defensieministeriële, 31 januari 2012
 
 
 Afgedaan met 33 279, nr. 3
 
 
 
 
 De minister van Defensie zegt toe de Kamer uiterlijk in april 2012 te informeren over de uitwerking van de motie Knops/Ten Broeke over de HGIS.
 
 
 AO ISAF, 16 februari 2012
 
 
 Afgedaan met 32 503, nr. 7
 
 
 
 
 De regering zegt toe in het vervolg vijf jaar na beëindiging van een missie een tweede report op te stellen, een zogenaamd after mission report, te beginnen bij de SFIR-missie in Irak.
 
 
 AO ISAF, 16 februari 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De regering komt voor de zomer van 2012 met een notitie over het toetsingskader voor missies.
 
 
 AO ISAF, 16 februari 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De minister van Buitenlandse Zaken zegt toe de Kamer voor de zomer van 2012 een plan van aanpak te sturen voor een zogenaamd after mission report.
 
 
 AO ISAF, 16 februari 2012
 
 
 In behandeling, wordt betrokken bij voorgaande toezegging.
 
 
 
 
 De minister van Defensie zegt toe de Kamer volgende week (uiterlijk 30 maart 2012) te informeren over de stand van zaken met betrekking tot het afbouwen van toelagen bij CAMS Force Vision
 
 
 AO Integriteitsschendingen, 21 maart 2012
 
 
 Afgedaan met 32 678, nr. 19
 
 
 
 
 De minister zegt toe in het integriteitsjaarverslag over 2011 een passage te wijden aan integriteitsschendingen tijdens internationale missies en hoe daarmee om te gaan.
 
 
 AO Integriteitsschendingen, 21 maart 2012
 
 
 Afgedaan met 32 678, nr. 24
 
 
 
 
 In het jaarverslag van de MIVD en in de personeelsrapportage zal worden ingegaan op de wijze waarop aan jongeren voorlichting zal worden gegeven.
 
 
 AO Intrekken VGB MIVD, 21 maart 2012
 
 
 Afgedaan met Jaarverslag MIVD, 29 942, nr. 83
 In behandeling met betrekking tot personeelsrapportage
 
 
 
 
 De minister zal de Kamer een brief sturen met het eindresultaat van de inhaalslag waarin hij nader ingaat op de afhandeling van de 78 gevallen die in het kader van de inhaalslag nog zullen worden beoordeeld.
 
 
 AO Intrekken VGB MIVD, 21 maart 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De minister stuurt de Kamer binnen twee weken een brief met nadere informatie over, en een toelichting op de berekeningen en de kosten van de inzet van de VPD’s, als vervolg op de brief van 19 april 2012.
 
 
 AO VPD, 19 april 2012
 
 
 Afgedaan met 32 706, nr. 30
 
 
 
 
 De minister stuurt de Kamer een evaluatie van de inzet van VPD’s voor de begrotingsbehandeling in het najaar van 2012.
 
 
 AO VPD, 19 april 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De minister zegt toe de Kamer te informeren over het nieuwe systeem met betrekking tot checks and balances ten aanzien van de VGB’s alvorens een militair op missie te sturen. De Kamer ontvangt deze informatie half juni 2012.
 
 
 AO Intrekken VGB MIVD, 26 april 2012
 
 
 Afgedaan met 29 924, nr. 88
 
 
 
 
 De minister zegt toe om samen met zijn collega van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de Kamer nog voor het zomerreces een brief te sturen inzake het standpunt over het concentreren bij één rechtbank van rechtszaken over schendingen van geheimhouding. Dit zal wellicht nog niet de finale afweging zijn maar in ieder geval wel een tussenstand.
 
 
 AO MIVD, 30 mei 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 In de eerder toegezegde brief gaat de minister uitvoerig in, met de nadruk op alle juridische aspecten, op de HALT-procedure waarbij leerlingen van het ROC voldoende gewaarschuwd worden en waarbij de minister ook in acht zal nemen om juist niet in de periode daarop de HALT-straf wederom in beeld te brengen als dat niet nodig is.
 
 
 AO MIVD, 30 mei 2012
 
 
 Afgedaan met 29 924, nr. 88
 
 
 
 
 De minister van Defensie zal de Kamer in de volgende kwartaalrapportage over VPD’s informeren over de aantallen schepen die omvlaggen en over de regelgeving in andere landen over particuliere beveiligingsbedrijven aan boord van schepen.
 
 
 AO piraterijbestrijding, 12 juni 2012
 
 
 Afgedaan met 32 706, nr. 32.
 
 
 
 
 In het volgende jaarverslag wordt een overzicht opgenomen waaruit blijkt dat de justitiële keten sluitend is met een overzicht van de justitiële verwerking van verrichte aanhoudingen.
 
 
 AO kustwacht Caribisch gebied, 13 juni 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De vragen over PTSS zullen per brief worden beantwoord.
 
 
 AO Personeel, 20 juni 2012
 
 
 Afgedaan met 33 000 X, nr. 91
 
 
 
 
 De Kamer wordt geïnformeerd over de certificering van de opleiding voor onderofficieren.
 
 
 AO Personeel, 20 juni 2012
 
 
 Afgedaan met 33 000 X, nr. 97
 
 
 
 
 De minister van Defensie zegt toe voortaan in de halfjaarlijkse rapportages over personeel een passage op te nemen over het reservistenbeleid.
 
 
 AO Personeel, 20 juni 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De Kamer zal te zijner tijd worden geïnformeerd over de uitkomsten van de gesprekken met de bonden over afspraken inzake sourcing.
 
 
 AO Sourcing, 21 juni 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De suggestie om de SAR-taken uit te besteden aan bijvoorbeeld de ANWB, zal nader worden onderzocht. De Kamer zal over de uitkomsten van dit onderzoek vóór eind 2012 worden geïnformeerd.
 
 
 AO Sourcing, 21 juni 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De Kamer zal voortaan jaarlijks in oktober worden geïnformeerd over de update van de
 sourcing agenda.
 
 
 AO Sourcing, 21 juni 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De Kamer zal in oktober 2012 een brief ontvangen over de stand van zaken omtrent de uitwerking van de Regeling Ereschuld Veteranen.
 
 
 Notaoverleg Veteranen, 25 juni 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De minister voor Defensie zegt toe de Kamer te zijner tijd te informeren over de uitkomsten van de gesprekken met de Molukse gemeenschap over het draaginsigne voor militairen n.a.v. de gebeurtenissen bij De Punt in 1977.
 
 
 Notaoverleg Veteranen, 25 juni 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De minister zegt toe in de Veteranennota in 2012 de Kamer te informeren over het regionaliseringsoverleg over Veteranendag
 
 
 Notaoverleg Veteranen, 25 juni 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De minister van Defensie zal de Kamer te zijner tijd informeren over de nazorg jegens de tolken die in Uruzgan voor de Nederlandse militairen hebben gewerkt. Ook in relatie tot mogelijke strafbare handelingen door Nederlandse militairen waarvan de tolken ooggetuigen kunnen zijn geweest.
 
 
 Notaoverleg Veteranen, 25 juni 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De minister van Defensie zal in de eerstvolgende Veteranennota (2013) kaleidoscopisch ingaan op particuliere zorgverlening aan Veteranen.
 
 
 Notaoverleg Veteranen, 25 juni 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De Kamer ontvangt een brief over het integrale zorgconcept.
 
 
 Notaoverleg Veteranen, 25 juni 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De Kamer ontvangt in september 2012 een brief over de »restschade» (de Regeling Ereschuld voor nieuwe Veteranen).
 
 
 Notaoverleg Veteranen, 25 juni 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De Veteranennota 2013 bevat een passage over het invullen van vragenlijsten door Veteranen
 
 
 Notaoverleg Veteranen, 25 juni 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 De Kamer zal een brief ontvangen waarin de verschillende elementen van de uitvoering van een eigen operationele testfase worden uiteengezet, inclusief een schatting van de kosten.
 
 
 AO Vervanging F-16, 5 juli 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 Een onafhankelijk instituut wordt gevraagd de cijfers met betrekking tot de uitstapkosten van de ontwikkelingsfase en de testfase, ook wat betreft de gevolgen voor de directe en indirecte werkgelegenheid, te verifiëren en daarover uiterlijk oktober/november 2012 te rapporteren.
 
 
 AO Vervanging F-16, 5 juli 2012
 
 
 In behandeling
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.9.
 BIJLAGE – LIJST MET AFKORTINGEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 AAS
 
 
 Amsterdam Airport Schiphol
 
 
 
 
 ABP
 
 
 Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds
 
 
 
 
 AC
 
 
 Aanmeldcentrum
 
 
 
 
 ACOTA
 
 
 African Contingency Operations Training and Assistance
 
 
 
 
 AE
 
 
 Aanhoudingseenheid
 
 
 
 
 AEHF
 
 
 Advanced Extreme High Frequency
 
 
 
 
 AIV
 
 
 Adviesraad Internationale Vraagstukken
 
 
 
 
 AIVD
 
 
 Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
 
 
 
 
 AMBV
 
 
 Alkmaar-klasse Mijnenbestrijdingsvaartuig
 
 
 
 
 AMDTF
 
 
 Air Missile Defence Taskforce
 
 
 
 
 AMISOM
 
 
 African Union Mission Somalia
 
 
 
 
 AO
 
 
 Algemeen Overleg
 
 
 
 
 AOCS
 
 
 Air Operations Control Station
 
 
 
 
 AOM
 
 
 Allied Operations and Missions
 
 
 
 
 AR
 
 
 Algemene Rekenkamer
 
 
 
 
 ASE
 
 
 Aircraft Survivability Equipment
 
 
 
 
 ASSM
 
 
 Anti Surface Ship Missiles
 
 
 
 
 AUP
 
 
 Afghan Uniformed Police
 
 
 
 
 AVDD
 
 
 Audio-Visuele Dienst Defensie
 
 
 
 
 AWACS
 
 
 Airborne Early Warning and Control System
 
 
 
 
 BE
 
 
 Bijstandseenheid
 
 
 
 
 BES
 
 
 Bonaire, Sint Eustatius en Saba
 
 
 
 
 BETER
 
 
 Biologische effecten van traumatische ervaringen, behandeling en herstel
 
 
 
 
 BG
 
 
 Bedrijfsgroep
 
 
 
 
 (BG)T
 
 
 (Bedrijfsgroep) Transport
 
 
 
 
 BMS
 
 
 Battlefield Management System
 
 
 
 
 BPB
 
 
 Beleids-, Plannings- en Begrotingsprocedure
 
 
 
 
 BS
 
 
 Bestuursstaf
 
 
 
 
 BSB
 
 
 Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten
 
 
 
 
 BTW
 
 
 Belasting Toegevoegde Waarde
 
 
 
 
 C4ISR
 
 
 Command & Control, Communications, Computers & Information and Intelligence, Surveillance & Reconnaissance
 
 
 
 
 CAO
 
 
 Collectieve Arbeidsovereenkomst
 
 
 
 
 CARIB
 
 
 Caribisch Gebied
 
 
 
 
 CBOPS
 
 
 Crisisbeheersingsoperaties
 
 
 
 
 CBRN
 
 
 Chemisch, Biologisch, Radiologisch, Nucleair
 
 
 
 
 CC
 
 
 Central Command
 
 
 
 
 CDC
 
 
 Commando DienstenCentra
 
 
 
 
 CDS
 
 
 Commandant der Strijdkrachten
 
 
 
 
 CE
 
 
 Chemische Energie
 
 
 
 
 CG
 
 
 Cluster Gezondheidszorg
 
 
 
 
 C-IED
 
 
 Counter Improvised Explosive Devices
 
 
 
 
 CIMIC
 
 
 Civil-Military Cooperation
 
 
 
 
 CIS
 
 
 Communicatie- en informatiesysteem
 
 
 
 
 CKMAR
 
 
 Commando Koninklijke marechaussee
 
 
 
 
 CLAS
 
 
 Commando landstrijdkrachten
 
 
 
 
 CLSK
 
 
 Commando luchtstrijdkrachten
 
 
 
 
 CMF
 
 
 Combined Maritime Forces
 
 
 
 
 CMH
 
 
 Centraal Militair Hospitaal
 
 
 
 
 CODEMO
 
 
 Commissie Defensie Materieelontwikkeling
 
 
 
 
 COID
 
 
 Centrale Organisatie Integriteit Defensie
 
 
 
 
 COMPATRIOT
 
 
 Communication Patriot
 
 
 
 
 CPD
 
 
 Cluster Personele Diensten
 
 
 
 
 CPD
 
 
 Comprehensive Peace Agreement
 
 
 
 
 CPT
 
 
 Close Protection Teams
 
 
 
 
 CRC
 
 
 Crowd and Riot Control
 
 
 
 
 CTF
 
 
 Combined Task Force
 
 
 
 
 CUP
 
 
 Capability Upgrade Programme
 
 
 
 
 CV
 
 
 Commandovoertuig
 
 
 
 
 CZMCARIB
 
 
 Commandant der Zeemacht in het Caribisch Gebied
 
 
 
 
 CZSK
 
 
 Commando zeestrijdkrachten
 
 
 
 
 DBB
 
 
 Defensie Bedrijfsstoffenbedrijf
 
 
 
 
 DBBO
 
 
 Defensie Bewaking en Beveiligingsorganisatie
 
 
 
 
 DBBS
 
 
 Defensie Bewakings- en Beveiligingssysteem
 
 
 
 
 DBGS
 
 
 Defensie Bedrijf Grondgebonden Systemen
 
 
 
 
 DBV
 
 
 Dienst Beveiliging Vastgoed
 
 
 
 
 DC
 
 
 DienstenCentrum
 
 
 
 
 DCDI
 
 
 Dienstencentrum Documentaire Informatievoorziening
 
 
 
 
 DCDV
 
 
 Dienstencentrum Dienstverlening
 
 
 
 
 DCIOD
 
 
 Dienstencentrum Internationale Ondersteuning Defensie
 
 
 
 
 DCMO
 
 
 Datacommunicatie Mobiel Optreden
 
 
 
 
 DDG
 
 
 Duik- en Demonteer Groep
 
 
 
 
 DDN
 
 
 Defensie Duurzaamheidnota
 
 
 
 
 DEFCERT
 
 
 Defensiebreed Computer Emergency Response Team
 
 
 
 
 DGLC
 
 
 Defensie Grondgebonden Luchtverdedigingscommando
 
 
 
 
 DGI
 
 
 Defensie Gerelateerde Industrie
 
 
 
 
 DHC
 
 
 Defensie Helikopter Commando
 
 
 
 
 DI
 
 
 Documentaire Informatie
 
 
 
 
 DIC
 
 
 Defensie Innovatie Competitie
 
 
 
 
 DIS
 
 
 Defensie Industrie Strategie
 
 
 
 
 DLBE
 
 
 District Landelijke en Buitenlandse Eenheden
 
 
 
 
 DMO
 
 
 Defensie Materieel Organisatie
 
 
 
 
 DMP
 
 
 Defensie Materieel Proces
 
 
 
 
 DMUNB
 
 
 Defensie Munitiebedrijf
 
 
 
 
 DNB
 
 
 De Nederlandsche Bank
 
 
 
 
 DPD
 
 
 Defensie Personele Diensten
 
 
 
 
 DR&D
 
 
 Defence Research and Development
 
 
 
 
 DSI
 
 
 Dienst Speciale Interventies
 
 
 
 
 DTO
 
 
 Defensie Telematica Organisatie
 
 
 
 
 DVD
 
 
 Dienst Vastgoed Defensie
 
 
 
 
 DVO
 
 
 Dienstverleningsovereenkomst
 
 
 
 
 EATC
 
 
 European Air Transport Command
 
 
 
 
 EDA
 
 
 Europees Defensie Agentschap
 
 
 
 
 EGF
 
 
 Europese Gendarmerie Force
 
 
 
 
 EKMS
 
 
 Electronic Key Management System
 
 
 
 
 ELI
 
 
 Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
 
 
 
 
 EOD
 
 
 Explosieven Opruimingsdienst
 
 
 
 
 EOV
 
 
 Elektronische Oorlogsvoering
 
 
 
 
 EPA
 
 
 Energie Prestatie Adviezen
 
 
 
 
 ERP
 
 
 Enterprise Resource Planning
 
 
 
 
 EU
 
 
 Europese Unie
 
 
 
 
 EUFOR
 
 
 European Force
 
 
 
 
 EULEX
 
 
 European Union Rule of Law Mission (Kosovo)
 
 
 
 
 EUPOL
 
 
 EU Police (Afghanistan)
 
 
 
 
 EUSEC
 
 
 EU Communications Security and Evaluation Agency
 
 
 
 
 EVC
 
 
 Erkenning van eerder verworven competenties
 
 
 
 
 EVDB
 
 
 Europees Veiligheids- en Defensiebeleid
 
 
 
 
 EZB
 
 
 Enkel Zijband
 
 
 
 
 FBD
 
 
 Facilitair Bedrijf Defensie
 
 
 
 
 FBUH
 
 
 Fysieke Bescherming en Uitrusting Hulpverleners
 
 
 
 
 FDC
 
 
 Financieel Dienstencentrum
 
 
 
 
 FES
 
 
 Fonds Economische Structuurversterking
 
 
 
 
 FMW
 
 
 Faculteit Militaire Wetenschappen
 
 
 
 
 FNIK
 
 
 Financiering Nationale Inzet Krijgsmacht
 
 
 
 
 FPS
 
 
 Flexibel Personeelssysteem
 
 
 
 
 FRISC
 
 
 Fast Raiding, Interception and Special Forces Craft
 
 
 
 
 FS
 
 
 Facility Services
 
 
 
 
 GET
 
 
 Green Energy Technologies
 
 
 
 
 GLA
 
 
 Geweer Lange Afstand
 
 
 
 
 GPM
 
 
 Geïntegreerde Politietrainingsmissie
 
 
 
 
 GPW
 
 
 Groot Pantserwielvoertuig
 
 
 
 
 GZ
 
 
 Gezondheidszorg
 
 
 
 
 HDP
 
 
 Hoofd Directie Personeel
 
 
 
 
 HDV
 
 
 Hogere Defensie Vorming
 
 
 
 
 HF
 
 
 High Frequency
 
 
 
 
 HGIS
 
 
 Homogene Groep Internationale Samenwerking
 
 
 
 
 HQ
 
 
 Headquarter
 
 
 
 
 HR
 
 
 Human Resource
 
 
 
 
 HRF(L)
 
 
 High Readiness Forces (Land)
 
 
 
 
 HRM
 
 
 Human Resource Management
 
 
 
 
 HV
 
 
 Helderheid Versterkend
 
 
 
 
 ICMS
 
 
 Intensivering Civiel-Militaire Samenwerking
 
 
 
 
 ICT
 
 
 Informatie- en Communicatietechnologie
 
 
 
 
 ID
 
 
 Identification
 
 
 
 
 IDL
 
 
 Instituut Defensie Leergangen
 
 
 
 
 IDP
 
 
 Internaly Displaced Person
 
 
 
 
 IDS
 
 
 Indringer Detectie Systeem/Intrusion Detection System
 
 
 
 
 IED
 
 
 Improvised Explosive Device
 
 
 
 
 IFF
 
 
 Identification Friend or Foe
 
 
 
 
 IG
 
 
 Innovation Game
 
 
 
 
 IGK
 
 
 Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht
 
 
 
 
 IGV
 
 
 Infanterie Gevechtsvoertuig
 
 
 
 
 IJC
 
 
 ISAF Joint Command
 
 
 
 
 I&M
 
 
 Infrastructuur en Milieu
 
 
 
 
 IOT&E
 
 
 Initial Operational Test & Evaluation
 
 
 
 
 IPU
 
 
 Integrated Police Unit
 
 
 
 
 IRF
 
 
 Immediate Response Force
 
 
 
 
 IRTC
 
 
 International Recommanded Transit Corridor
 
 
 
 
 ISAF
 
 
 International Security Assistance Force
 
 
 
 
 ISTAR
 
 
 Intelligence Surveillance, Target Acquisition and Reconnaissance
 
 
 
 
 IV
 
 
 Informatie Voorziening
 
 
 
 
 IVENT
 
 
 Informatievoorziening en -Technologie
 
 
 
 
 JCG
 
 
 Joint CIS Group
 
 
 
 
 JIP
 
 
 Joint Investment Programs
 
 
 
 
 JISTARC
 
 
 Joint ISTAR Commando
 
 
 
 
 JIVC
 
 
 Joint Informatievoorziening Commando
 
 
 
 
 JSF
 
 
 Joint Strike Fighter
 
 
 
 
 JSS
 
 
 Joint Support Ship
 
 
 
 
 KFOR
 
 
 Kosovo Force
 
 
 
 
 KIM
 
 
 Koninklijk Instituut voor de Marine
 
 
 
 
 KMA
 
 
 Koninklijke Militaire Academie
 
 
 
 
 KPU
 
 
 Kleding- en Persoonsgebonden Uitrusting
 
 
 
 
 KWCARIB
 
 
 Kustwacht voor het Koninkrijk in het Caribisch gebied
 
 
 
 
 KWW
 
 
 Klein Kaliber Wapens
 
 
 
 
 LC(F)
 
 
 Luchtverdedigings- en Commando(fregat)
 
 
 
 
 LCW
 
 
 Logistiek Centrum Woensdrecht
 
 
 
 
 LION
 
 
 Light Infrared Observation Night Sight
 
 
 
 
 LIVS
 
 
 Licht Indirect Vurend Systeem
 
 
 
 
 LOKKMAR
 
 
 Landelijk Opleidings- en Kenniscentrum Kmar
 
 
 
 
 LPD
 
 
 Landing Platform Dock
 
 
 
 
 LRIP
 
 
 Low Rate Initial Production
 
 
 
 
 LTD
 
 
 Leergang Topmanagement Defensie
 
 
 
 
 LZV
 
 
 Landelijk Zorgsysteem Veteranen
 
 
 
 
 M(-FREGAT)
 
 
 Multi-purpose(-fregat)
 
 
 
 
 MALE UAV
 
 
 Medium Altitude Long Endurance Unmanned Air Vehicle
 
 
 
 
 MARIN
 
 
 Maritiem Research Instituut Nederland
 
 
 
 
 MBMD
 
 
 Maritime Ballistic Missile Defence
 
 
 
 
 ME
 
 
 Mobiele eenheid
 
 
 
 
 MECHBRIG
 
 
 Gemechaniseerde Brigade
 
 
 
 
 MGGZ
 
 
 Militair Geestelijke Gezondheidszorg
 
 
 
 
 MIA(-V)
 
 
 Maatschappelijke Innovatie Agenda (Veiligheid)
 
 
 
 
 MILSATCOM
 
 
 Military Satellite Communications
 
 
 
 
 MIP
 
 
 Militair Invaliditeitspensioen
 
 
 
 
 MIVD
 
 
 Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
 
 
 
 
 MK
 
 
 Medische Keuringen
 
 
 
 
 MKB
 
 
 Midden- en Kleinbedrijf
 
 
 
 
 MLU
 
 
 Midlife Upgrade
 
 
 
 
 MOD
 
 
 Militair Oorlogs- of Dienstslachtoffer
 
 
 
 
 MOR
 
 
 Mortier Opsporingsradar
 
 
 
 
 MOU
 
 
 Memorandum of Understanding
 
 
 
 
 MPO
 
 
 Materieelprojectenoverzicht
 
 
 
 
 MTADS
 
 
 Modernized Target Acquisition and Designation Sight
 
 
 
 
 MTF
 
 
 Maritime Task Force/Mentoring Task Force
 
 
 
 
 MTV
 
 
 Mobiel Toezicht Veiligheid
 
 
 
 
 NAR
 
 
 Noord-Atlantische Raad
 
 
 
 
 NATO
 
 
 North Atlantic Treaty Organization
 
 
 
 
 NATRES
 
 
 Nationale Reserve
 
 
 
 
 NAVO
 
 
 Noord-Atlantische Verdragsorganisatie
 
 
 
 
 NAVFOR
 
 
 Naval Force
 
 
 
 
 NBI
 
 
 Nationale Bijdrage aan ISAF-staven
 
 
 
 
 NCSC
 
 
 Nationaal Cyber Security Center
 
 
 
 
 NCIRC
 
 
 NATO Computer Incident Response Capability
 
 
 
 
 NDMC
 
 
 Nationale Datalink Managementcel
 
 
 
 
 NIC
 
 
 Nationale Inlichtingen Cel
 
 
 
 
 NIDV
 
 
 Nederlandse Industrie voor Defensie en Veiligheid
 
 
 
 
 NIMH
 
 
 Nederlands Instituut voor de Militaire Historie
 
 
 
 
 NLD
 
 
 Nederland
 
 
 
 
 NLDA
 
 
 Nederlandse Defensie Academie
 
 
 
 
 NLMARFOR
 
 
 Netherlands Maritime Force
 
 
 
 
 NLR
 
 
 Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium
 
 
 
 
 NLTC
 
 
 Netherlands Liaison Team CENTCOM
 
 
 
 
 NRF
 
 
 NATO Response Force
 
 
 
 
 NSE
 
 
 National Support Element
 
 
 
 
 NTM (-A)
 
 
 NATO Training Mission (- Afghanistan)
 
 
 
 
 NTM-I
 
 
 NATO Training Mission – Iraq
 
 
 
 
 OAD
 
 
 Operationele Aanpassingen Diemaco
 
 
 
 
 OD
 
 
 Operationele doelstelling
 
 
 
 
 OG
 
 
 Operationeel Gereed
 
 
 
 
 OGRV
 
 
 Object Grondverdediging
 
 
 
 
 OIV
 
 
 Operationele Informatievoorziening
 
 
 
 
 OOCL
 
 
 Operationeel Ondersteuningscommando Land
 
 
 
 
 O&T
 
 
 Oefeningen & Trainingen
 
 
 
 
 OZD
 
 
 Onderzeedienst
 
 
 
 
 PA
 
 
 Palestijnse Autoriteit
 
 
 
 
 PALS
 
 
 Project Aanpassingen Legacy Speer
 
 
 
 
 PDC
 
 
 Producten- en Dienstencatalogus
 
 
 
 
 PGM
 
 
 Precision Guided Munition
 
 
 
 
 PGU
 
 
 Persoonsgebonden Uitrusting
 
 
 
 
 PI
 
 
 Prestatie-Indicator
 
 
 
 
 PPS
 
 
 Publiek-Private Samenwerking
 
 
 
 
 PRTL
 
 
 Pantserrupsvoertuig tegen luchtdoelen
 
 
 
 
 PRISMO
 
 
 Prospectie in stressgerelateerd militair onderzoek
 
 
 
 
 PSFD
 
 
 Production, Sustainment and Follow – on Development
 
 
 
 
 PTG
 
 
 Police Trainings Group
 
 
 
 
 PTSS
 
 
 Post-Traumatisch Stress Syndroom
 
 
 
 
 PZH
 
 
 Pantserhouwitser
 
 
 
 
 QRA
 
 
 Quick Reaction Alert
 
 
 
 
 R&D
 
 
 Research and Development
 
 
 
 
 RBV
 
 
 Rijksbegrotingsvoorschriften
 
 
 
 
 RBZ
 
 
 Raad Buitenlandse Zaken
 
 
 
 
 RC
 
 
 Regional Command
 
 
 
 
 RDTF
 
 
 Redeployment Taskforce
 
 
 
 
 RGD
 
 
 Rijksgebouwendienst
 
 
 
 
 ROC
 
 
 Regionaal Opleidingscentrum
 
 
 
 
 RPE
 
 
 Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek
 
 
 
 
 RWT
 
 
 Rechtspersoon met een wettelijke taak
 
 
 
 
 RZO
 
 
 Raad voor civiel-militaire Zorg en Onderzoek
 
 
 
 
 SAP
 
 
 Systemen, Applicaties en Producten
 
 
 
 
 SAR
 
 
 Search and Rescue
 
 
 
 
 SBIR
 
 
 Small Business Innovation Reseach
 
 
 
 
 SBK
 
 
 Sociaal Beleidskader
 
 
 
 
 SDD
 
 
 System Development and Demonstration
 
 
 
 
 SHF
 
 
 Super High Frequency
 
 
 
 
 SKIA
 
 
 Strategische Kennis- en Innovatieagenda
 
 
 
 
 SLA
 
 
 Service Level Agreements
 
 
 
 
 SNMG
 
 
 Standing NATO Reaction Force Maritime Group
 
 
 
 
 SPEER
 
 
 Strategic Process and Enterprise Resource Planning Enabled Reengineering
 
 
 
 
 SSM
 
 
 Single Service Management
 
 
 
 
 SSR
 
 
 Security Sector Reform
 
 
 
 
 STARS
 
 
 Sensor Technology Applied in Reconfigurable Systems for Sustainable Security
 
 
 
 
 SZVK
 
 
 Stichting Ziektekostenverzekering Krijgsmacht
 
 
 
 
 TACF
 
 
 Transportable Air Control Facility
 
 
 
 
 TACTIS
 
 
 Tactische Indoor Simulation
 
 
 
 
 TFU
 
 
 Task Force Uruzgan
 
 
 
 
 TITAAN
 
 
 Theatre Independent Tactical Army and Airforce Network
 
 
 
 
 TNO
 
 
 Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek
 
 
 
 
 TU
 
 
 Technische Universiteit
 
 
 
 
 UAS
 
 
 Unmanned Aerial Systems
 
 
 
 
 UIM
 
 
 Unit Interventie Mariniers
 
 
 
 
 UMS
 
 
 Unmannend Maritime Systems
 
 
 
 
 UN
 
 
 United Nations
 
 
 
 
 UNAMID
 
 
 United Nations African Union Mission in Darfur
 
 
 
 
 UNMIS
 
 
 United Nations Mission in Sudan
 
 
 
 
 UNODC
 
 
 United Nations Office on Drugs and Crime
 
 
 
 
 UNTSO
 
 
 United Nations Truce and Supervision Organization
 
 
 
 
 USCENTCOM
 
 
 United States Central Command
 
 
 
 
 VAO
 
 
 Verslag Algemeen Overleg
 
 
 
 
 VHF
 
 
 Very High Frequency
 
 
 
 
 VN
 
 
 Verenigde Naties
 
 
 
 
 VNVR
 
 
 Verenigde Naties Veiligheidsraad
 
 
 
 
 VOSS
 
 
 Verbeterd Operationeel Soldaat Systeem
 
 
 
 
 VPD
 
 
 Vessel Protection Detachment
 
 
 
 
 VTE
 
 
 Voltijdsequivalent
 
 
 
 
 WGO
 
 
 Wetgevingsoverleg
 
 
 
 
 WIA
 
 
 Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen
 
 
 
 
 WIV
 
 
 Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten
 
 
 
 
 WVO
 
 
 Wet Veiligheidsonderzoeken
 
 
 
 
 YPR
 
 
 Pantserrupsvoertuig, type Y
 
 
 
 
 ZBO
 
 
 Zelfstandig Bestuursorgaan
 
 
 
 
 ZVW
 
 
 Zorgverzekeringswet