Experimentenwet Kiezen op Afstand; Voorlopig verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20032004-28664, nr. A

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

29-09-2003

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

28664 nr. A

24-09-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Inleiding3. Financiële aspectenArtikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 4Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28664Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 24 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 664Tijdelijke regels ter zake van experimenten in het kader van het project
«Kiezen op Afstand» (Experimentenwet Kiezen op Afstand)A1VOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR BINNENLANDSE ZAKEN EN
DE HOGE COLLEGES VAN STAAT2Vastgesteld 24 september 2003Het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel heeft de commissie aanleiding
gegeven tot het stellen van de navolgende vragen en het plaatsen van de navolgende
opmerkingen.1. AlgemeenDe leden van de fracties van het CDA en de PvdA hadden kennis genomen van de argumentatie voor de
Experimenteerwet en achtten het met regering en Tweede Kamer van belang dat
nieuwe voorzieningen worden gevonden die de keuzevrijheid voor de individuele
kiezer om aan verkiezingen deel te nemen vergroten. Tegelijk constateerden
deze leden dat het stemmen met behulp van informatie- en communicatietechnologie
bij alle fracties in de Tweede Kamer twijfels heeft opgeroepen of hierbij
de vrijheid, de betrouwbaarheid en het geheime karakter van de verkiezingen
volledig gewaarborgd zullen blijven. Het leek deze leden wenselijk om de te
houden experimenten zo in te richten dat juist over deze kwesties maximale
duidelijkheid ontstaat.Kan de minister aangeven op welke wijze de experimenten zullen worden
ingericht teneinde informatie te verkrijgen over de risico's die aan de nieuwe
technologische mogelijkheden verbonden zijn en de mogelijkheden om deze risico's
te beperken?2. InleidingDe leden van de CDA-fractie namen met enigszins
gemengde gevoelens kennis van het wetsvoorstel zoals de Tweede Kamer het aan
deze Kamer heeft toegezonden. Enerzijds meenden zij dat experimenten met betrekkingen
tot de uitoefening van het kiesrecht zinvol kunnen zijn voordat kostbare vernieuwingen
worden ingevoerd. Anderzijds constateerden zij een discrepantie tussen de
ruime mogelijkheid voor experimenten, die door de nota van wijziging nog is
vergroot, en de concrete experimenten die in 2004 op basis van het wetsvoorstel
kunnen plaatsvinden. De ruime mogelijkheid voor experimenten met stemmen per
telefoon of computer heeft als belangrijkste bezwaar dat daarbij de verworvenheid
van de geheime stemming niet meer zoals bij het stemmen in een
stemlokaal is gewaarborgd tegenover meekijkende derden, met alle mogelijkheden
van beïnvloeding door familieleden, werkgever of anderen.De leden van de CDA-fractie vroegen of de considerans van het wetsvoorstel
na de nota van wijziging nog in overeenstemming is met de inhoud van het wetsvoorstel.
De considerans spreekt van experimenten met nieuwe voorzieningen die a) de
kiezer in Nederland in staat stellen om vanuit een andere plaats dan zijn
eigen stemlokaal te stemmen en die b) de kiezer in het buitenland in staat
stellen om zijn stem met behulp van informatie- en communicatietechnologie
op een andere wijze dan per brief uit te brengen. Artikel 1 van het gewijzigd
voorstel van wet maakt experimenten mogelijk «met het oog op nieuwe
voorzieningen die de kiesgerechtigde in Nederland in staat stellen om in een
stemlokaal naar keuze te stemmen of de kiesgerechtigde in staat stellen om
zijn stem met behulp van informatie- en communicatietechnologie vanuit een
andere plaats dan een stemlokaal uit te brengen.» De beperkingen tot
«de kiezer in het buitenland» en «op andere wijze dan per
brief» zijn in artikel 1 verdwenen. De vraag is of de in artikel 1 vervatte delegatie
aan de Minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties om te
besluiten tot experimenten niet ruimer is dan nodig voor de experimenten die
worden beoogd.De experimenten zijn bedoeld om te kunnen beoordelen in welke mate de
kiezers de mogelijkheden van stemmen in een ander stembureau en van stemmen
met behulp van ict benutten. De leden van de CDA-fractie hadden kennisgenomen
van Bijlage 2 bij de brief van 25 maart 2003 van de Minister van BZK aan de
Tweede Kamer «Kiezen op Afstand» in het buitenland'. Zij misten
daarin een verwijzing naar het eindrapport van de California Internet Voting
Task Force (http://www.ss.ca.gov/executive/ivote/).
Zij vroegen of de regering de conclusie van dit rapport deelt dat grote terughoudendheid
moet worden betracht met stemmen op afstand via internet vanwege de daaraan
verbonden risico's en de conclusie dat het testen van de veiligheid van internet
wellicht het beste kan beginnen met het stemmen via internet vanuit een traditioneel
stembureau.De memorie van toelichting vermeldt dat voor het stemmen in een willekeurig
stembureau o.m. een register van vervallen verklaarde oproepingskaarten moet
worden ingericht (Kamerstukken II 2002/03, 28 664, nr. 3, p. 4). Op welke
grond kunnen oproepingskaarten vervallen worden verklaard?Wat is de stand van zaken met betrekking tot de op p. 6 van de memorie
van toelichting vermelde planning ter voorbereiding van experimenten in 2004?De leden van de VVD-fractie vroegen of het
experiment wel representatief is als het plaatsvindt bij de verkiezing van
het Europees Parlement. Immers, de opkomst bij deze verkiezing is erg laag
en er is dus een andere populatie dan bijvoorbeeld bij de Tweede-Kamerverkiezing
en de gemeenteraadsverkiezing.De leden van de GroenLinks-fractie hadden
met belangstelling kennis genomen van het wetsvoorstel dat beoogt de wettelijke
basis te scheppen voor een experiment dat als doel heeft: drempelverlaging
voor deelname aan verkiezingen.Terecht is er bij de behandeling van dit wetsvoorstel door en in de Tweede
Kamer stil gestaan bij vier belangrijke elementen die bij stemmen van belang
zijn: betrouwbaarheid, zorgvuldigheid, vrijheid van stemmen en het geheime
karakter van de stemming.De regering is in haar schriftelijke en mondelinge toelichting daar uiteraard
uitvoerig op ingegaan. Wat deze leden echter hebben gemist zijn kwantificeerbare
criteria op grond waarvan na het experiment bekeken kan worden hoe de resultaten
zich verhouden tot de vier genoemde, belangrijke elementen. Zo wordt in de
wet (artikel 2 lid 2a en b) gesproken over voldoende waarborgen. Hoe wordt –
vooraf – dit«voldoende» beoordeeld? Wanneer acht de regering
het experiment voldoende geslaagd om met een wijziging van de Kieswet te komen,
waarin het Kiezen op Afstand een wettelijke basis krijgt?Zo krijgen kiezers die per telefoon of computer willen stemmen een stemcode
en kandidaatcode aangereikt en alleen de juiste combinatie van deze twee varianten
met een door de kiezer uitgekozen wachtwoord levert een geldige stem op. Worden
de beide codes in één brief aan de kiezer meegedeeld? Kan de
kiezer het wachtwoord of de codes nog achterhalen als deze vergeten c.q. verloren
zijn? Zo ja, hoe gaat dat dan?Wordt bij het vaststellen van de uitslag de op afstand, via computer of
telefoon, uitgebrachte stem geteld in het kiesdistrict waar de kiezer woont?Is inmiddels bekend welke vier gemeenten meedoen met het beoogde experiment
bij de Europese Verkiezingen van 2004?Bij de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer zegde de minister
toe «in de komende maanden» te kijken of, in het geval van een
referendum over de Europese grondwet, het mogelijk is om ook hierover elektronisch
op afstand te stemmen, indien dit referendum tegelijk met de Europese Verkiezingen
wordt gehouden. Nu ook de Raad van State een positief advies heeft uitgebracht
komt wordt deze mogelijkheid steeds reëler: is er inmiddels sprake van
een voortschrijdend inzicht?Er is inmiddels sinds enkele verkiezingen een andere drempelverlagende
maatregel genomen: langere openingstijden van stembureaus. Is er inmiddels
enig inzicht in het verband tussen opkomst(stijging) en langere openingstijden
van stembureaus?Sceptici over dit wetsvoorstel (daartoe rekent GroenLinks zich overigens
niet) wijzen op de risico's die gelopen worden. Hoewel het natuurlijk van
belang is deze geenszins te bagatelliseren, is het toch ook van belang te
wijzen op de huidige stemprocedures, die zoals de geschiedenis leert, geenszins
waterdicht is. Kan de regering meedelen hoeveel onregelmatigheden er sinds
1990 zijn geconstateerd in stembureaus met betrekking tot het stemmen bij
volmacht, het in vrijheid uitbrengen van de stem, het in het geheim uitbrengen
van de stem en met betrekking tot het verspreiden van de oproepkaarten?In het kader van waarnemersmissies gaan ook Kamerleden regelmatig als
waarnemer naar verkiezingen in die delen van de wereld waar het democratisch
verkiezingsproces nog te wankel in de schoenen staat. Toch kan het leereffect
soms in tegengestelde richting gaat. Zo valt het leden van onze fractie op
dat in veel van dergelijke landen het stembureau een gezellige locatie is,
waar mensen even kunnen zitten, een drankje kunnen nemen enz. Dit in tegenstelling
tot ons land waar het stembureau meestal is ondergebracht in een gymnastieklokaal,
waar een serene, anderen zullen zeggen macabere, sfeer heerst en waar iedereen
zo snel mogelijk weer vandaan gaat. Als verkiezingen een feestdag van de democratie
zijn, verdient het dan geen aanbeveling om dit karakter meer tot uitdrukking
te brengen in bijv. de stembureaus en andere maatregelen die enerzijds het
feestelijke karakter benadrukken en anderzijds de gang naar de stembus vergemakkelijken,
zoals het houden van verkiezingen op een dag dat de meeste kiezers vrij zijn?Wat zijn de resultaten c.q. conclusies van de proef die het ministerie
van BZK in augustus 2003 heeft gehouden met het kiezen uit het buitenland?Hoe verhoudt zich het stemmen via computer of telefoon tot die bepaling
in de grondwet (art. 53) die een geheime stemming garandeert? Welke waarborgen
ziet de regering in het onderhavige wetsvoorstel voor de feitelijke realisering
van deze grondwetsbepaling? Maakt het stemmen via de computer de kans niet
groter op het zogenaamde family-voting, waarbij over de schouder wordt meegekeken
bij het uitbrengen van de stem? Is de regering het met ons eens dat het verplaatsen
van het stemmen van het publieke (stemhokje) naar het private domein (de computer)
de controle op naleving van dit grondwetsartikel ten principale onmogelijk
maakt?In vakkringen in de Verenigde Staten (zie bijv. de website (www.notablesoftware.com)
en Nederland (zie bijv. de website (www.epn.net en het persbericht van 17
juni jl. van EPN, «voorgenomen experiment met internetstemmen gevaarlijk»
wordt driftig gediscussieerd over de onvolkomenheden van internet als digitaal
stembureau. Zo kunnen hackers beveiligde sites openbreken, virussen het net
opsturen die het stemmen beïnvloeden, providers websites uit de lucht
halen, het internet platgelegd worden enz. Anders dan het stembiljet en het
potlood, dan wel de stemmachine, is internet een open systeem met alle gevolgen
van dien. Erkent de regering dat deze risico's reëel zijn en dat een
geslaagd experiment niet hoeft te betekenen dat bij een volgende gelegenheid
deze risico's op kunnen duiken?3. Financiële aspectenArtikel 1De leden van de CDA-fractie merkten op dat
het nader rapport van 1 november 2002 op p. 6 vermeldt dat in verband
met de voorgenomen intrekking van de Tijdelijke referendumwet (Trw) het wetsvoorstel
niet voorziet in experimenten bij referenda als bedoeld in die wet. Inmiddels
is het voornemen tot intrekking van de Trw vervallen. Zijn op basis van het
wetsvoorstel experimenten bij referenda als bedoeld in de Trw mogelijk? Zo
nee, waarom niet? De memorie van toelichting vermeldt op p. 12 dat onder stemming
als bedoeld in artikel 1, tweede lid, ook stemmingen in het kader van een
(lokaal) referendum moeten worden verstaan. Hoe verhoudt deze passage zich
tot die in het nader rapport?De leden van de GroenLinks-fractie vroegen
of het ook mogelijk is, resp. was dat een experiment in een of meerdere stadsdelen
(Amsterdam) of deelgemeenten (Rotterdam) wordt gehouden.Artikel 2De leden van de CDA-fractie vroegen of de
regering een beschrijving kan geven van de voorzieningen die voor het stemmen
per telefoon moeten worden getroffen.De kiezer is verantwoordelijk voor de middelen waarvan hij zich bedient,
aldus de memorie van toelichting (p. 13). Niettemin moeten de voorzieningen
het geheime karakter van de stemming voldoende waarborgen. Wordt er rekening
mee gehouden dat een kiezer voor het uitbrengen van zij stem gebruikmaakt
van een computer van zijn werkgever? Op welke wijze wordt voorkomen dat een
werkgever kennis neemt van de uitgebrachte stem? Hoe wordt voorkomen dat een
internetprovider daarvan kennis kan nemen?Met betrekking tot lid c van dit artikel vroegen de leden van de fractie
van GroenLinks of dit ook geldt voor
de mededeling tussen welke politieke groeperingen er sprake is van een lijsverbinding.Kan de kiezer zowel een blanco als een ongeldige stem uitbrengen?Artikel 3In hoeverre, zo vroegen de leden van de CDA-fractie,
is de Wet elektronische handtekeningen (Stb. 2003, 199) van belang voor onderhavig
wetsvoorstel.Bestaat er uitzicht op dat er tijdens de periode waarin deze wet geldt
er een nieuw identificatiemiddel als experiment wordt uitgeprobeerd, zo vroegen
de leden van de fractie van GroenLinks.Artikel 4De leden van de CDA-fractie vroegen of in
het tweede lid met «op het naastlagere niveau» bedoeld wordt dat
een amvb kan afwijken van de wet en een ministeriële regeling van de
amvb. Zijn er nog andere mogelijkheden van afwijking «op het naastlagere
niveau»?De leden van de fractie van GroenLinks vroegen
of de in artikel 4, lid 4 bedoelde stembureaus alleen bedoeld zijn voor het
verzamelen van in het buitenland uitgebrachte stemmen.De voorzitter van de commissie,WitteveenDe griffier van de commissie,Nieuwenhuizen XNoot1Het eerder verschenen stuk inzake dit wetsvoorstel is gedrukt onder EK
nr. 265, vergaderjaar 2002–2003.XNoot2Samenstelling: Holdijk (SGP), Schuyer (D66), Van Heukelum (VVD), Luijten
(VVD), Pastoor (CDA), Meindertsma (PvdA), Bemelmans-Videc (CDA) (plv.voorzitter), Dölle (CDA), Platvoet (GL), Witteveen (PvdA) (voorzitter), Hessing (LPF), Ten Hoeve (OSF) en Kox (SP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20032004-28664-A.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl