Migratie Antilliaanse jongeren; Verslag van een algemeen overleg; Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 2 december 2009, inzake Antilliaans-Nederlandse probleemjongeren
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag van een algemeen overleg
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139810
 2009-2010
 
 26 283
 Migratie Antilliaanse jongeren
 
 
 
 
 Nr. 
 55
 VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
 Vastgesteld 14 januari 2010
 De algemene commissie voor Wonen, Wijken en Integratie, de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de vaste commissie voor Justitie en de algemene commissie voor Jeugd en Gezin hebben op 2 december 2009 overleg gevoerd met minister Van der
Laan voor Wonen, Wijken en Integratie over:
 
 – de brief van de minister voor Wonen, Wijken
en Integratie d.d. 2 oktober 2009 betreffende het kabinetsbeleid vanaf 2010
inzake Antilliaans-Nederlandse probleemjongeren (26 283, nr. 52). 
 Van het overleg brengen de commissies bijgaand stenografisch verslag uit.
 
 De voorzitter van de algemene commissie voor Wonen, Wijken en Integratie,
 Van Gent
 De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 Leerdam
 De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,
 De Pater-van der Meer
 De voorzitter van de algemene commissie voor Jeugd en Gezin,
 Heijnen
 De griffier van de algemene commissie voor Wonen, Wijken en Integratie,
 Van der Leeden
 
 
 
 Voorzitter: Van Gent
 
 
 Griffier: Van der Leeden
 
 
 Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Sterk, Dijsselbloem, Ortega-Martijn,
Fritsma, Van Gent, Karabulut en De Krom
 
 en minister Van der Laan, die vergezeld is van enkele ambtenaren van zijn
ministerie.
 
 De voorzitter: Hierbij open ik het algemeen
overleg van de commissie voor Wonen, Wijken en Integratie. Vandaag staat op
de agenda het kabinetsbeleid Antilliaans-Nederlandse probleemjongeren vanaf 2010.
Natuurlijk heet ik alle aanwezigen welkom.
 
 De heer Fritsma (PVV): Voorzitter. Het is
duidelijk dat Antilliaanse en Arubaanse criminelen de Nederlandse samenleving
opzadelen met een hoop ellende. Bewoners van steden als Rotterdam en Almere
zien dat elke dag. Ik kan me herinneren dat we hierover begin vorig jaar ook
al een overleg hadden. Helaas is er sindsdien bitter weinig veranderd. Nog
steeds maken Antilliaanse criminelen en straatterroristen onze samenleving
op grote schaal onveilig. Helaas gebeurt dit vaak ook nog eens met grof geweld.
De maat is dan ook meer dan vol. Het is hoog tijd dat de burger tegen dit
tuig in bescherming wordt genomen. De regering heeft in de aanpak van dit
probleem heel grote steken laten vallen. Een wetsvoorstel om Antilliaanse
en Arubaanse criminelen terug te sturen naar hun land van herkomst is namelijk
ingetrokken en ingeruild voor een onoverzichtelijke brij aan softere maatregelen.
Nu duidelijk is dat die softere maatregelen de problemen echt niet oplossen,
moet het kabinet heel snel doen wat nodig is. Dat is de Antilliaanse en Arubaanse
onruststokers uit Nederland verwijderen. We stellen voor alle Antillianen
en Arubanen direct na hun eerste veroordeling voor een ernstig misdrijf terug
te zenden naar de Antillen of Aruba, ongeacht leeftijd en ongeacht verblijfsduur
in Nederland.
 
 Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Graag
hoor ik van de heer Fritsma hoe het kabinet dit moet doen binnen de internationale
verdragen en binnen de wet- en regelgeving?
 
 De heer Fritsma (PVV): Er is al eerder een
wetsvoorstel ingediend om dit te regelen. Dat is helaas ingetrokken. Ik denk
zelf niet dat internationale verdragen en regels deze maatregelen in de weg
staan. Als dat wel zo is, moet het kabinet er alles aan doen om die verdragen
te wijzigen.
 
 Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Ik
vind het jammer dat de heer Fritsma iedere keer komt met maatregelen. Ik vraag
me af wat ze nu precies bij de PVV willen. Je kunt niet als land op jezelf
internationale verdragen gaan veranderen.
 
 De heer Fritsma (PVV): Voor dit specifieke
vraagstuk van Antilliaanse en Arubaanse criminelen is er al een wetsvoorstel
geweest om terugzending mogelijk te maken. Dat wetsvoorstel is helaas ingetrokken.
Bij mijn weten waren er geen verdragen die deze maatregelen in de weg stonden.
Maar nogmaals, mocht dat wel zo zijn, dan moet het kabinet alles in het werk
stellen om er zorg voor te dragen dat die verdragen worden gewijzigd.
 Terugzending moet ook plaatsvinden na het plegen van twee lichtere misdrijven.
Ik vraag het kabinet deze voorstellen over te nemen, zodat deze criminelen
niet voor nog meer slachtoffers en ellende kunnen zorgen. Met de stok van
uitzetting achter de deur gaan andere Antillianen waarschijnlijk minder snel
over tot het plegen van misdrijven. Dan is hiermee ook een preventief doel
gediend. We vinden het bijzonder teleurstellend dat dit soort
daadkracht tot nu toe achterwege is gebleven en dat is ingezet op projecten
als Herstart, Op de Rails en Rebound en het experiment FFKappe. Ik vraag het
kabinet tussendoor of het echt nodig is om mee te gaan in die TMF-taal. De
overheid krijgt hier niet meer gezag door. Het kabinet heeft tijdens het overleg
van vorig jaar aangegeven te zullen kijken of Antillianen en Arubanen ongewenst
kunnen worden verklaard. Dat is gebeurd bij monde van de minister van Justitie.
Na een ongewenstverklaring kan uitzetting wel plaatsvinden. Hoewel de beoogde
criteria hiervoor voor ons te licht zijn, vraag ik hoe het met dit plan staat.
Verder speelt ook bij dit probleem natuurlijk de veel te lichte strafmaat
in Nederland. Al eerder werden we er door het kabinet op gewezen dat alleen
al in Rotterdam 200 Antilliaanse criminelen het bijna ongelooflijke aantal
van bijna 7500 delicten hebben gepleegd in slechts tweeëneenhalf jaar
tijd. Waarom worden criminelen in dit land zo slap gestraft dat ze binnen
de kortste keren opnieuw veel misdaden kunnen plegen?
 Natuurlijk moet ook veel beter gereguleerd worden wie vanuit de Antillen
of Aruba naar Nederland kan komen. Nederland mag niet langer de dumpplaats
van de probleemjongeren van die eilanden zijn. Als Europese Nederlanders zich
op Aruba of de Antillen willen vestigen, moeten ze aan allerlei toelatingseisen
voldoen. Ze moeten bijvoorbeeld over voldoende geld of inkomsten beschikken.
Antillianen en Arubanen kunnen zich echter zonder meer in Nederland vestigen.
Ze hoeven niet te voldoen aan wat voor toelatingseisen dan ook. Dit is –
op zijn zachtst gezegd – een heel scheve situatie. Ik vraag het kabinet
dan ook om ten minste dezelfde eisen te stellen aan Arubanen en Antillianen
die zich hier willen vestigen. Kortom, het principe van wederkerigheid moet
gelden voor de toelating van Arubanen en Antillianen. Zo kunnen we criminelen
die hierheen willen komen om drugs te verhandelen, geweldsdelicten te plegen
of op welke andere wijze dan ook overlast te veroorzaken, voor een heel groot
deel al weren.
 
 Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Voorzitter. «Pluim
voor Antillianen», dat was de kop van een krantenbericht in het Antilliaans
Dagblad van 2 september vorig jaar. Eindelijk is er de erkenning dat
de Caribisch-Nederlandse gemeenschap zich zeer positief opstelt tegenover
het aanpakken van jongeren die overlast veroorzaken. Met beperkte middelen
en vrijwilligers dragen ze hun steentje bij en boeken duurzame resultaten.
Het gaat om meer gerichtheid op duurzame resultaten en geen kortlopende projecten
meer. Waarom spreekt de minister over een gecoördineerde samenhangende
aanpak en niet meer over een meerjarige programmatische aanpak? Graag krijg
ik een toezegging dat in de aanpak een route wordt opgenomen om van specifiek
beleid over te gaan naar generiek beleid. Op basis van welke criteria zal
de bijdrage in de periode 2014–2017 worden afgebouwd?
 We kunnen ons op hoofdlijnen goed vinden in het beleidskader. We betreuren
echter dat de minister niet het totale advies van de taskforce heeft overgenomen.
De focus moet niet alleen liggen op de probleemjongeren. Er moet uitgegaan
worden van een contextuele benadering waarbij de gehele omgeving van de jongere
meegenomen wordt in het traject. Er is immers vaak sprake is van een multiproblematiek.
Ook moet er veel meer op preventie worden ingezet. Om ervoor te zorgen dat
de investering een maximaal rendement oplevert, moet er gewerkt worden met
een persoonlijk ontwikkelplan en een persoonlijke begeleider voor de jongere.
Daarnaast moet er sprake zijn van een rustig en stabiel onderkomen. Is de
minister bereid deze voorwaarden in het beleidskader mee te nemen?
 Het is geen publiek geheim dat we ons kritisch hebben uitgelaten over
de resultaten van de bestuurlijke arrangementen. Veel geld is opgegaan aan
het optuigen van projectorganisaties. De minister is redelijk optimistisch
over de resultaten. Ik wacht liever het evaluatierapport af. We willen hierin
kunnen zien of het geld inderdaad besteed is aan de doelgroep. Er bereiken
mij signalen dat ook andere doelgroepen meegerekend worden om te voldoen aan
de afspraken. Waarom heeft de minister ervoor gekozen om de financiële
middelen weer op de oude manier te verdelen? Waarom gaan de opgedane kennis
en ervaring binnen gemeenten verloren als gevolg van bijstelling van beschikbare
middelen? Is de minister op de hoogte van de vele stoelendansen van ambtenaren
die belast zijn met de uitvoering van het beleid en de hoge externe inkoop?
Graag hoor ik een reactie hierop.
 Arnhem is de enige gemeente die klip-en-klaar aangeeft dat de omvang van
de problematiek categoraal beleid niet langer rechtvaardigt. Op welke manier
heeft de minister onderzocht dat dit bij de 22 andere gemeenten nog wel het
geval is? We zijn voorstander van een nulmeting in de verschillende gemeenten
om te bepalen of er sprake is van een problematiek van een omvang die categoraal
beleid rechtvaardigt. Daarnaast moeten er in de plannen concrete en meetbare
doelstellingen worden opgenomen. Graag hoor ik hierop een reactie.
 Wat gebeurt er indien via de gemeentemonitor en uit jaarlijkse rapportages
blijkt dat de gemeente onvoldoende resultaten boekt of juist bovenmatig presteert?
Moet dan een gedeelte van de rijksmiddelen teruggestort worden of krijgt een
goed presterende gemeente een positieve impuls? We zijn voorstander van het
inbouwen van zowel negatieve als positieve prikkels. Daarnaast willen we dat
de rijksmiddelen worden geoormerkt. Ik hoor nu al dat de middelen in het algemene
jeugdbeleid terechtkomen. Er zal een toetsingskader gebruikt worden bij de
vaststelling van de gemeentelijke plannen. Graag ontvang ik een toezegging
van de minister dat hij de Tweede Kamer hierin inzicht geeft alvorens over
te gaan tot vaststelling.
 In de brief staat dat de gemeenten beter gebruik moeten maken van de bijdragen
die reguliere instanties leveren bij de vermindering van de problematiek.
Dat is nu juist het probleem. Deze instanties zijn vaak niet geëquipeerd
om deze doelgroep of andere groepen Nederlanders te bedienen. Er moet veel
meer gebruikgemaakt worden van deskundigen met een Caribisch-Nederlandse achtergrond.
Er zijn genoeg Caribisch-Nederlandse organisaties die de expertise in huis
hebben, maar niet opgenomen zijn in de reguliere hulpverleningsketen. We vinden
het noodzakelijk dat de reguliere instanties gaan samenwerken met deze deskundigen
en organisaties. Deze kunnen ervoor zorgen dat de problemen meer en tijdig
worden onderkend. Op welke manier gaat de minister dit bewerkstelligen? Daarnaast
stelt mijn fractie voor een gedeelte van de rijksmiddelen te reserveren voor
interculturalisatie van deze instanties. Graag krijg ik een reactie hierop.
 Inburgeren en taal zijn nodig om een goede positie te verwerven in de
samenleving. De Caribische Nederlanders zijn zich hiervan goed bewust. Het
argument dat inburgering geen prioriteit voor deze doelgroep heeft, herken
ik niet. Is de minister het met mij eens dat de voorwaarde om binnen een bepaalde
periode het examen te halen drempels kunnen opwerpen om een aanbod te accepteren?
Wat gaat de minister hieraan doen? Om goed te integreren is imago een belangrijk
gegeven. Welke maatregelen gaat de minister nemen om het imago te herstellen
en discriminatie, uitsluiting en ethnic profiling tegen te gaan?
 
 De heer Dijsselbloem (PvdA): Ik ben nieuwsgierig.
Kan mevrouw Ortega aangeven hoe de minister iets kan doen aan het imago?
 
 Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Dat
kan ik zeker. Op dit moment moet de Caribisch-Nederlandse gemeenschap zelf
alles eraan doen om het imago te veranderen. Als ik mijn collega Fritsma zo
hoor, komt er ontzettend veel negativiteit over de totale doelgroep op straat
terecht. Ik ken een geval van een jongere die ergens werkte en in aanmerking
kwam voor de functie van bedrijfsleider. Op gegeven moment kwam de
werkgever erachter dat de achternaam van die jongere Antilliaans is en besloot
hem de promotie niet te geven. Het zou goed zijn als de minister een campagne
opstart om te laten zien dat er binnen die gemeenschap ook heel veel goeds
is.
 De betrokkenheid van de Antilliaanse gemeenschap op alle niveaus is een
belangrijk aspect in het realiseren van een duurzaam perspectief op een volwaardige
deelname. We zijn verheugd dat dit een harde voorwaarde is voor de minister
bij de beoordeling van de plannen. Hoe wil de minister erop toezien dat dit
inderdaad gebeurt? Op welke manier gaat de minister ondersteuning bieden om
de deskundigheid in het netwerk van de Caribische Nederlanders of de organisaties
te vergroten? We zijn blij met het voornemen om te komen tot een vorm van
structurele samenwerking die bij de lokale situatie past. Ook zijn we blij
met een landelijk secretariaat ten behoeve van de lokale vertegenwoordigers
uit de Caribisch-Nederlandse gemeenschap. Wanneer kan de Kamer het advies
van Team Ondersteuning Participatie in Antillianengemeenten (TOPA) over de
wijze van samenwerking tussen gemeenten en genoemde gemeenschap met de reactie
van het kabinet daarop, tegemoet zien?
 Criminaliteit moet hard bestreden worden, vooral wanneer er sprake is
van recidive. Wel moet er ingezet worden op het wegnemen van de oorzaken en
het voorkomen van crimineel gedrag. Terecht geeft de minister aan dat een
uitwisseling van kennis met Curaçao moet plaatsvinden. Ook het overdragen
van dossiers moet daarbij gaan horen. Voor duurzame gedragsverandering moeten
de oorzaken tot aan de wortels worden aangepakt. Anders blijft het water naar
de zee dragen. Uit recent onderzoek op Curaçao is naar voren gekomen
dat huiselijk geweld tegen vrouwen en kinderen schrikbarend is toegenomen.
Uit zowel Curaçao als Nederland krijg ik signalen dat bij veel jongeren
met problemen sprake is van een incestueuze ervaring. Is de minister bereid
om in overleg met zijn collega voor Jeugd en Gezond een onderzoek hiernaar
te doen zodat deze jongeren duurzaam geholpen kunnen worden?
 Waarom staat de maatregel in de Rijkswet op het Nederlanderschap en de
rijkswet personenverkeer genoemd in dit beleidskader? Op dit moment is personenverkeer
een landsaangelegenheid. Gezien de staatkundige hervormingen is het goed het
personenverkeer op Koninkrijksniveau te regelen. Dat hebben we ook zo afgesproken
in het coalitieakkoord. We zijn echter tegen een ongewenstverklaring van een
burger binnen het Koninkrijk.
 Tot slot spreek ik mijn waardering uit voor de daadkracht van de minister.
Ik heb het vertrouwen dat de problemen effectief aangepakt zullen worden.
Er moeten dan wel meetbare prestatieafspraken worden gemaakt, er moet nauwgezet
gemonitord worden en de Caribisch-Nederlandse gemeenschap moet op alle niveaus
actief betrokken worden. Daarnaast wil ik de minister meegeven om voortaan
in al zijn communicatie en correspondentie gebruik te maken van het begrip «Caribische
Nederlanders», want we staan aan de vooravond van de dag dat er geen
Antillen meer zullen zijn.
 
 De heer Dijsselbloem (PvdA): Voorzitter. Ik
begin met complimenten aan de minister. Ik ben blij dat de kogel door de kerk
is en we weer een kader hebben voor de komende vier jaar voor het beleid gericht
op de Antilliaans-Nederlandse probleemjongeren. Het heeft een tijdje stilgelegen.
Ik kan me herinneren dat we op gegeven moment een evaluatie hadden van de
voorliggende periode. Toen kregen we de taskforce. Minister Vogelaar heeft
nog een tussenfase gehad. Nu hebben we weer een perspectief voor de komende
vier jaar. Het stelt de gemeenten in staat hopelijk een betere en gerichter
aanpak te ontwikkelen op basis van de ervaringen van de afgelopen jaren.
 Ik stel vast dat er in de brief lichtpunten zijn vermeld. Die memoreer
ik hier ook nog even. Er is een zichtbare afname van criminaliteit en het
aantal schoolverlaters onder de doelgroep. Ik ben zo optimistisch
te stellen dat dit misschien iets te maken heeft met de extra inspanningen
van de afgelopen jaren. De problematiek is nog steeds groot. De oververtegenwoordiging
is nog steeds onacceptabel groot. Er is een terecht vervolg, een terechte
investering maar ook een terechte ambitie om het specifieke beleid op termijn
af te bouwen. We pleiten vaak voor specifiek beleid waar dat nodig is, waar
specifieke problemen zich voordoen, maar we delen ook de ambitie van de minister
dat het eigenlijk niet nodig zou moeten zijn. Laten we hopen dat zo snel mogelijk
is.
 De minister heeft het advies van de taskforce om naar 9 mln. te gaan niet
overgenomen. We zijn het daarmee eens. De middelen zijn in het verleden lang
niet altijd goed besteed, zoals bleek uit de eerdere evaluatie. We zijn hier
kritisch over. De minister zegt tegelijkertijd dat de 4,5 mln. die hij per
jaar beschikbaar houdt, moet worden voorzien van cofinanciering door de gemeente.
Zijn die afspraken helder gemaakt of is het een verzoek aan de gemeenten?
Krijgen de gemeenten pas geld nadat ze daadwerkelijk zelf cofinanciering bijdragen
of is het meer een soort intentieverklaring?
 Ik ben zeer positief over de nadruk van de betrokkenheid van de lokale
Antilliaanse gemeenschappen. Het is belangrijk de jongeren «op te sluiten»
in een eigen sociaal netwerk. Ik spreek de hoop uit – en ik begrijp
dat het ook de bedoeling is – dat vanuit de Antilliaanse lokale verbanden
niet alleen wordt meegepraat over het beleid. Deze gemeenschappen moeten daadwerkelijk
worden ingeschakeld bij het bij de kladden grijpen van die jongeren. Ze moeten
de jongeren opnieuw motiveren en ze terug zien te krijgen naar school et cetera.
 Begrijp ik goed dat de lijst van gemeenten onveranderd is gebleven? Er
zijn gemeenten waarin nieuwe groepen zich vestigen, bijvoorbeeld Den Bosch
en Delft. Heeft de minister gekeken of er misschien een verschuiving in het
lijstje nodig is? Misschien kunnen er gemeenten van afgehaald worden en moeten
gemeenten waar inmiddels ook een Antilliaanse gemeenschap is met dezelfde
problematiek, erbij gezet worden.
 Ik heb enkele opmerkingen over de prestatieafspraken en de doelstellingen.
Als ik het goed begrijp zijn er twee doelstellingen. De eerste gaat over de
overlast. De tweede gaat over de noodzaak dat de reguliere instellingen specifieke
deskundigheid en aandacht ontwikkelen. Dat zijn twee ongelijksoortige doelstellingen.
De eerste is materiegericht, dus concrete resultaten, minder overlast. Die
is niet geconcretiseerd. Of heb ik er overheen gelezen? Kan de minister aangeven
welk concreet ambitieniveau hij afspreekt? De tweede is procesgericht. Die
richt zich op het proces dat de reguliere instellingen anders moeten gaan
werken. Ik ben het hiermee wel eens maar ik blijf graag op die resultaten
sturen. Dus ik heb liever dat we de tweede doelstelling formuleren in termen
van minder schoolverlaters of een lager criminaliteitspercentage dan dat we
een soort procesafspraak maken die gericht is op instellingen. Wat is de reactie
van de minister hierop?
 De gemeenten krijgen grote vrijheid om hun plannen te maken. Ze mogen
hun eigen prioriteiten stellen. Daar lijkt veel voor te zeggen, maar op basis
van de evaluatie van het verleden is dat misschien toch onverstandig. Mevrouw
Ortega heeft het ook al gezegd. Er is in het verleden echt veel geld verknoeid.
Dat blijkt ook uit die evaluatie. Tegelijkertijd zijn er ook een aantal aanpakken
die heel positief uit die evaluatie komen. Ik herinner me projecten rond begeleid
wonen, foyerachtige woningen, projecten in Dordrecht en Den Helder. Dat type
benadering blijkt heel effectief te zijn om jongeren uit de ellende te trekken
en ze weer op het rechte pad te krijgen. Een andere benadering die er goed
uitkwam, omvatte vormen van mentorschap, coaching en intensieve begeleiding
van de jongeren van bijna een-op-een. Nu we weten dat dit soort dingen werken
en andere dingen mislukt zijn, is het de vraag of de minister niet met de
gemeenten ervoor moet zorgen dat die ervaringen uit het verleden worden gebruikt
in de toekomst. Dan krijgen we niet weer een brij van goed bedoelde maar weinig effectieve projecten. Graag krijg ik een reactie hierop van
de minister.
 Het valt me op dat er volgens de brief van de minister nog slechts acht
van de Antilliaanse gemeenten zijn aangesloten op de verwijsindexen. Dat verraste
me. Ik dacht dat ze er inmiddels allemaal of ten minste grotendeels bij aangesloten
zouden zijn. Ik vind het eigenlijk onbegrijpelijk. We weten dat een van de
problemen is dat de jongeren zich nogal eens verplaatsen, zich niet inschrijven,
nu weer eens hier wonen, dan weer daar opduiken. Een van de redenen waarom
we met de verwijsindex Antillianen begonnen zijn, was deze problematiek van
verhuisbewegingen. Dat er slechts acht gemeenten zijn aangesloten, vind ik
heel opmerkelijk. Ik wil graag dat het kabinet een grote druk hierop uitoefent.
 We hechten zeer aan de socialevormingsplicht op de eilanden. Ik weet niet
eens of die nog wel zo heet, maar die bestaat nog wel. Nederland heeft er
fors geld in geïnvesteerd om die van de grond te krijgen. Het idee erachter
was dat de jongeren daar op school of aan het werk zijn. Ze kunnen alleen
naar Nederland komen als de socialevormingsplicht is vervuld. In het regeerakkoord
hebben we ook afgesproken dat we met de Nederlandse Antillen over de handhaving
en uitvoering van de socialevormingsplicht nadere afspraken wilden maken.
Wat is de stand van zaken? We hechten ook zeer aan deze passage van het regeerakkoord.
 
 Mevrouw Sterk (CDA): Voorzitter. We vinden
het positief dat er weer voor vier jaar afspraken zijn gemaakt met de gemeenten.
We stellen hieraan wel de voorwaarde dat de focus ligt op het integreren van
het specifieke beleid dat nu gevoerd wordt, en het komen tot een infrastructuur,
zodat we het over een jaar of vier los kunnen laten. Volgens ons is dat ook
de inzet van de minister. We zijn niet zo van het doelgroepenbeleid. We vinden
dat iedere jongere recht heeft op goede zorg. Dat moet ook de focus zijn van
het Antillenbeleid dat we op dit moment hebben.
 Ook wij hebben gelezen dat het onduidelijk is of het geld de afgelopen
jaren voldoende tot zijn recht is gekomen. Wat is de garantie dat dit nu wel
gaat gebeuren? In hoeverre heeft de minister duidelijke afspraken gemaakt
met de gemeenten dat het rijksgeld besteed wordt aan die zaken waaraan we
het geld willen besteden? Het gaat dan om het voorkomen dat jongeren uiteindelijk
crimineel worden en het zorgen dat Antilliaanse jongeren uiteindelijk een
goede weg vinden in de samenleving. Het is wel zo dat het langzaam wat beter
gaat. Dat schrijft de minister ook in de brief. De criminaliteit neemt wat
af. Desondanks zijn er nog genoeg plaatsen waar het niet goed gaat. Ik wil
dit toch even onder de aandacht brengen. Een van die plaatsen is Zwolle. De
criminaliteit daar is toegenomen. Er is sprake van meer geweld en van verslavingsproblematiek.
Zwolle kampt er erg mee. Hoe kan dat nu? We hebben specifiek beleid gehad,
we gaan opnieuw specifiek beleid maken en toch kampt een van de gemeenten
extreem met deze problematiek? Graag krijg ik een reactie van de minister.
 Ik heb de speech van de minister gelezen die hij afgelopen vrijdag heeft
gehouden bij het Overlegorgaan Caribische Nederlanders (OCaN). Ik herken me
in de toon van die speech. Enerzijds spreekt hij fair over het feit dat de
hele Antilliaanse gemeenschap niet aangerekend kan worden wat bepaalde groepen
daarbinnen veroorzaken. Anderzijds spreekt hij ook ferm over het feit dat
verschillende zaken mis gaan en dat die wel aangepakt moeten worden. Er is
die avond ook gesproken over gemeenten die niet binnen die 22 gemeenten vallen,
maar die wel te kampen hebben met problemen van Antilliaanse jongeren. Kan
de minister zeggen wat we daarmee nog kunnen doen? We kunnen natuurlijk afspreken
dat er ergens een grens is tussen die gemeenten, maar de Antilliaanse jongeren
houden zich daar helaas niet altijd aan. Graag krijg ik een reactie van de
minister op dat punt.
 De minister geeft aan in de brief dat er aandacht moet zijn voor de aanpassingsproblemen
en de psychische en LVG-problematiek van ook Antilliaanse jongeren. Hij spreekt
ook over onderzoek dat het laatste kwartaal beschikbaar zou worden gesteld.
Is dat inmiddels zo en wat zijn de conclusies ervan? Uit de brief lijkt er
een heldere verantwoordelijkheidsverdeling te bestaan tussen gemeenten, Rijk
en Antilliaanse gemeenschap, maar ik heb er nog wat vraagtekens bij. In hoeverre
is het zeker dat die gemeenten inderdaad die cofinanciering uitvoeren, dat
ze dat geld echt steken in de Antilliaanse jongerenproblematiek? Is de Antilliaanse
gemeenschap voldoende betrokken en krijgt ze voldoende kansen om mee te doen
bij de aanpak van de problemen? Vanuit de Antilliaanse gemeenschap hoor ik
namelijk toch iets andere geluiden. Mijn ervaring is dat het project dat OCaN
in het verleden heeft gedaan, het mentorenproject, een succesvol project bleek
te zijn. Daarmee is ook aangegeven dat de sociale structuur van de Antilliaanse
gemeenschap doorslaggevend kan zijn – mits goed ingezet – om de
jongeren hier in de samenleving kans van slagen te geven.
 De minister geeft een mooi beeld van wat er op dit moment allemaal op
de eilanden gebeurt. Ik ken ook al die plannen. Het is voor mij onduidelijk
wat er op dit moment gebeurt in de samenwerking tussen Nederland en bijvoorbeeld
de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba (BES-eilanden).
 Eerder werd ook al de socialevormingsplicht genoemd. We hebben ooit gezegd
dat we willen dat de jongeren die volgen. Als ze die niet afgerond hebben,
kunnen ze niet naar Nederland komen. De kans dat het dan in Nederland misgaat,
is gewoon heel groot. In hoeverre krijgt het Antillenbeleid dat we hier voeren,
ook handen en voeten in de nieuwe gemeenten die binnenkort bij Nederland komen?
 Ik vind het veel te weinig dat er pas 8 van de 22 gemeenten zijn aangesloten
bij de verwijsindex. De Kamer hecht er veel belang aan om de Antillencoördinator
een plek te geven in dat systeem, juist vanwege de mobiliteit van deze jongeren.
 Kan de minister ingaan op het verschil tussen etnische registratie, waarvan
we natuurlijk ook gewoon de kabinetsvisie afwachten, en de brief die richting
de Staten van de Nederlandse Antillen is gegaan over het Transfer Informatie
Punt (TIP)-project Charlois in Rotterdam?
 De inburgering van Antillianen is een belangrijke focus die niet los moet
staan van taalbeheersing en uiteindelijk de focus op werk. Het is daarom ook
belangrijk dat de Antilliaanse gemeenschap erbij betrokken wordt om vooral
de vrouwen zo ver te krijgen om uiteindelijk naar die cursussen te gaan. Ik
heb al eerder in een andere context voorstellen gedaan hoe we vrouwen uiteindelijk
naar die cursussen krijgen.
 We weten niet of het voogdijprobleem onder de verantwoordelijkheid van
de minister valt. Het heeft wel een enorme link met de problematiek waar we
vandaag over spreken. Het voogdijsysteem is al jaren een steen des aanstoots.
Het loopt niet goed. Dat vind ik zorgelijk. Als we een afspraak maken dat
iemand hier het voogdijschap overneemt over een jongere die minderjarig is
en naar Nederland komt, en dat loopt niet goed, komen we ze uiteindelijk tegen
in de staatjes waarover we het vandaag hebben. Heeft dit probleem de aandacht
van de minister? Kan de minister zeggen hoe het systeem op dit moment loopt?
Kan er meer in geïnvesteerd worden om te zorgen dat het systeem goed
gaat functioneren?
 
 Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Ik
wil graag weten van mevrouw Sterk wat er dan precies niet goed loopt.
 
 Mevrouw Sterk (CDA): Het blijkt dat er soms
mensen zijn die zich opgeven als voogd en vervolgens hun taak als voogd niet
waarmaken als ze hier in Nederland die kinderen ontvangen. Dat vind ik zorgelijk.
Het is op zich een probleem dat al langer bekend is. Het gaat ongetwijfeld
vast ook wel eens wel goed. In die zin wil ik niet iedereen veroordelen.
Maar het moet een waterdicht systeem zijn. Anders helpen we daar niemand mee.
 
 Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Als
het geen waterdicht systeem is, gaat het over alle jongeren in Nederland die
een voogd hebben. Er is op dit moment een voogdijafspraak tussen de twee eilanden.
Op het moment wordt een voogd sowieso gescreend. Na een aantal maanden wordt
hij weer gescreend om te kijken op welke manier hij invulling heeft gegeven
aan zijn taak. Dus ik weet niet zo goed wat er dan precies misgaat.
 
 Mevrouw Sterk (CDA): Mij bereiken signalen
dat het nog steeds niet goed loopt. Wellicht kan de minister daarover eens
een brief sturen samen met zijn collega Rouvoet die ook hierover gaat. Dan
kunnen we er op een nader moment nog eens op terugkomen. Ik vind het wel een
belangrijk punt, ook in dit overleg.
 Kan de minister ten slotte nog iets zeggen over wat het politiële
of justitiële vervolg is als bijvoorbeeld het voogdijsysteem niet goed
werkt en jongeren strafbare feiten begaan? Wanneer is de maat vol? Wordt het
mogelijk om met de staatkundige verandering de straf te laten uitzitten op
de BES-eilanden? Daar staat de sociale structuur, daar zit de familie. De
jongeren kunnen dan worden opgevangen door hun sociale netwerk als ze uit
de gevangenis komen. Graag krijg ik hierop een reactie van de minister.
 
 De heer De Krom (VVD): Ik las vanmorgen in
de krant dat de CDA-fractie wil dat de Antilliaanse criminelen hun gevangenisstraf
op de BES-eilanden uitzitten. Kan mevrouw Sterk daarover iets zeggen?
 
 Mevrouw Sterk (CDA): Dat is precies wat ik
net zei. Als jongeren van de BES-eilanden hier zo crimineel zijn dat ze een
gevangenisstraf krijgen, moeten ze die als het mogelijk is uiteindelijk uitzitten
op de BES-eilanden. Hun sociale structuur staat immers daar. We kijken in
Nederland sowieso altijd of gevangenen naar een gevangenis kunnen gaan in
de omgeving van hun sociale structuur. Ik kan me goed voorstellen dat dit
ook gaat gelden voor jongeren die bijvoorbeeld afkomstig zijn van Bonaire.
Als die hier in de knel komen en gevangenisstraf krijgen, moeten ze die dus
op Bonaire kunnen uitzitten. Ik kan me daartegenover ook voorstellen dat het
voor Nederlandse gevangenen precies de andere kant uitwerkt. Dus als Nederlandse
gevangenen daar worden opgepakt, moeten ze uiteindelijk in Nederland hun straf
kunnen uitzitten.
 
 De heer De Krom (VVD): Ik wil mevrouw Sterk
vragen hoe hard dit punt is voor haar fractie. Is dit een punt waarvan mevrouw
Sterk vindt dat het stevig ingezet moet worden in het proces van de staatkundige
veranderingen? Is het voor Nederland een keihard onderhandelingspunt? We krijgen
nog een wet personenverkeer. Moet het daarin worden opgenomen? Op zichzelf
is dit voorstel natuurlijk niet nieuw. Ik wil de positie van de CDA-fractie
graag weten. En stel je voor dat je het zo doet. Antilliaanse criminelen gaan
dan na hun veroordeling daar naartoe. Dan zitten ze daar hun gevangenisstraf
uit in plaats van hier. En dan, komen ze daarna dan weer gewoon terug? Wat
gebeurt er dan?
 
 Mevrouw Sterk (CDA): Voor ons is dit een tamelijk
hard punt. Ik laat het van de minister afhangen of ik het nodig vind hierover
een motie in te dienen. Volgens mij hebben we vaker vrij gezamenlijk opgetrokken
in de problematiek op de eilanden. Ik wil het overigens niet over Antillianen
hebben. Terecht is al opgemerkt dat de Antillen binnenkort niet meer bestaan.
Het gaat mij nu in eerste instantie om de BES-eilanden. Het zijn binnenkort
gewoon Nederlanders. De BES-eilanden zijn dan openbare lichamen, vergelijkbaar
met de gemeenten in Nederland. In dat opzicht staat er volgens mij ook helemaal
geen wetgeving in de weg om dat mogelijk te maken. Dat hoor ik ook graag van
de minister.
 
 De heer Fritsma (PVV): Ik wil de CDA-fractie
vragen of die criminelen daar dan ook blijven. Als ze bijvoorbeeld een jaartje
een gevangenisstraf uitzitten in de Cariben, daarna weer terugkomen en opnieuw
misdaden plegen, hebben we er alsnog niet zoveel aan.
 
 Mevrouw Sterk (CDA): Dat is sowieso het lastige
met criminelen. Die kun je niet altijd aan banden leggen als ze uit de gevangenis
komen. Ik kan niet voorkomen dat mensen van de BES-eilanden naar Nederland
komen, of naar Frankrijk als ze dat willen, of naar Amerika. Het gaat mij
erom dat ik wil dat gevangenen – en zeker als ze nog relatief jong zijn –
uiteindelijk min of meer opgevangen kunnen worden in hun eigen omgeving. Ze
kunnen dan bezoek krijgen van hun ouders. Als ze in Nederland in de gevangenis
zitten en hun ouders zitten op Bonaire, is het een dure business om eens een
keer bij je zoon of dochter op bezoek te gaan. Ik vraag me of dat op dit moment
in de structuur zoals die nu voorligt, mogelijk is.
 
 De heer Fritsma (PVV): Het is toch een scheve
situatie als je mensen uitzet naar de BES-eilanden, dat je ze vervolgens na
een paar maanden gevangenisstraf gewoon weer toelaat in Nederland, zodat ze
weer opnieuw in de fout gaan?
 
 Mevrouw Sterk (CDA): De heer Fritsma weet
ook dat zoiets als uitzetten naar de BES-eilanden niet bestaat. De BES-eilanden
worden gewoon een deel van Nederland. Het is anders dan de Antillen vroeger.
Dat was een land binnen het Koninkrijk. Daar hadden we inderdaad een visum
voor nodig. Daar gelden heel andere regels. Maar omdat de situatie verandert
en de BES-eilanden een openbaar lichaam worden, vraag ik me af of het mogelijk
is dat op deze manier te regelen.
 
 Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): De
BES-eilanden worden onderdeel van het grondgebied van Nederland. Dat betekent
dat we niet eens kunnen praten over uitzetten. Ik ben het met mevrouw Sterk
eens. Maar het blijft wat mij betreft wel een vrijwillig verzoek om inderdaad
daar je gevangenisstraf uit te zitten.
 
 Mevrouw Sterk (CDA): Het lastige is dat ook
in Nederland de gevangenen niet zelf kunnen kiezen naar welke gevangenis ze
gaan. Er wordt altijd wel rekening gehouden met de omgeving waar ze vandaan
komen. Als ze uit Groningen komen, kunnen ze naar Groningen. Als we die redenering
doortrekken, is het ook logisch dat ze op Bonaire worden opgevangen, als ze
van Bonaire komen.
 
 De heer Dijsselbloem (PvdA): Ik vind het beleid
zoals we dat in Nederland hebben goed. Een Friese gevangene kan bijvoorbeeld
aangeven dat hij liever in de omgeving van Leeuwarden zit. Toch heeft dit
voorstel een andere sfeer. Ik weet niet waarom. Een praktische vraag is of
er eigenlijk een gevangenis is op de BES-eilanden. Ik heb begrepen dat er
alleen maar politiecellen zijn. Dat is geen volwaardige penitentiaire inrichting.
Waar sturen we ze dan naartoe?
 
 Mevrouw Sterk (CDA): In ieder geval naar een
gebouw waar ze niet uit kunnen voor de lengte van hun straf. Dat lijkt mij
vrij voor de hand liggend. Nogmaals, mijn vraag aan de minister is duidelijk
en de redenering daarachter ook.
 
 Mevrouw Karabulut (SP): Over hoeveel jongeren
heeft mevrouw Sterk het? Mevrouw Sterk heeft het heel duidelijk over jongeren.
Over welke leeftijdsgroep heeft ze het dan? En hoe lang moet iemand in Nederland
hebben verbleven om de mogelijkheid te krijgen terug te gaan naar een gevangenis
elders? Eerlijk gezegd vraag ik me af welk probleem we nu eigenlijk oplossen.
De mensen daar kunnen hierheen komen en vice versa.
 
 Mevrouw Sterk (CDA): We vinden het van belang
dat de familie gemakkelijk op bezoek kan komen bij iemand die in de gevangenis
zit. En als iemand uit de gevangenis komt, kan iemand dan ook opgevangen worden
binnen een bepaalde sociale structuur die er bestaat. Daarom is het ook het
beleid in Nederland dat we proberen gevangenen in gevangenissen te zetten
in de buurt van hun woonplaats of hun leefomgeving. Dat idee plant ik over,
ook omdat Nederland ineens groter wordt, richting het Caribische gebied. Om
hoeveel jongeren het gaat, vind ik niet zo’n relevante vraag. Het gaat
me erom dat de jongeren in hun eigen omgeving worden opgevangen.
 
 De heer De Krom (VVD): Voorzitter. We zien
graag de tamelijk harde voorstellen van het CDA tegemoet in de Kamer. Als
mensen in de gevangenis terechtkomen en daarna is er een sociale structuur
waardoor je mensen beter op kunt vangen, kan ik me daar van alles bij voorstellen.
Als je zegt dat ze na het uitzitten van hun gevangenisstraf weer terug naar
Nederland kunnen, is de vraag wat het dan allemaal voor zin heeft. Dat zou
betekenen dat je dat ook moet regelen. Anders is het allemaal weinig zinvol.
Dan gaat de gevangenispoort open en is het natuurlijk retour Nederland.
 
 Mevrouw Sterk (CDA): Ik begrijp dat de VVD
ook graag zou willen wat de heer Fritsma ook wil. Maar dan moet de heer De
Krom mij eens uitleggen hoe hij dat wil regelen, gezien het feit dat het openbare
lichamen zijn. Voor mij is het namelijk niet de focus.
 
 De heer De Krom (VVD): Ik heb daar ook geen
oplossing voor, vandaar ook de vraag. Ik vind het een heel interessant voorstel,
maar hoe zinvol is het als je dat niet kunt regelen? Dat is nu precies mijn
punt. Maar ik begrijp dat mevrouw Sterk daar ook geen oplossing heeft. Stel
je voor dat je dat zou doen, komt het betalen van de gevangenisstraf dan op
kosten en rekening van de BES-eilanden? Er zijn allerlei praktische vragen
en ik ben geïnteresseerd in het antwoord van de minister hierop. Maar
ik neem aan dat de CDA-fractie daar natuurlijk zelf ook over heeft nagedacht.
 De problemen binnen een groep – laat ik het zorgvuldig formuleren –
van de Antilliaanse gemeenschap blijven groot als je kijkt naar schooluitval,
criminaliteit, werkloosheid et cetera. Er zijn wel verbeteringen, maar op
het grote aantal sla ik er niet steil van achterover. Overigens dat loopt
al over vele voorgaande jaren. Ik wil de minister vragen hoe hij daar tegen
aankijkt. Is het beleid zoals we dat voeren, zoals de minister dat voert,
effectief en kan hij dat duidelijk uiteenzetten?
 Het geld dat gereserveerd wordt voor de jaren 2010–2013 is –
Rijk en cofinanciering opgeteld – ongeveer 34 mln. Dat is over een heleboel
projecten verdeeld. Hoe kunnen we als Kamer nu inzichtelijk krijgen of dat
geld inderdaad ook effectief is? We moeten daar bovenop zitten, ook als Kamer.
Ik hoor graag van de minister hoe hij dat nu gaan doen? Hoe maakt hij inzichtelijk
dat elke euro die daarin wordt gestopt, ook inderdaad z’n geld oplevert?
 Ik heb een opmerking over de risicojongeren. De minister heeft eerder
enthousiast gesproken over het TIP-project in Charlois. Ik ben er zelf ook
geweest, een aantal collega’s ook. Wat ze daar doen om alle informatie
bij elkaar te brengen, is een heel effectieve aanpak. Dat betekent ook registreren op etniciteit. Ik heb al eerder gezegd dat je dat vooral moet
doen als het helpt om de problemen aan te pakken. De minister was hier enthousiast
over en in dit geval ik dus ook. Ik ga ervan uit dat dit soort projecten recht
overeind blijven, als uiteraard het registreren van etniciteit een goed doel
dient en de privacy niet onnodig wordt geschonden. Graag hoor ik van de minister
hoe hij daarmee verdergaat. Ik zie in zijn brief dat hij nog wacht op uitspraken
van het College bescherming persoonsgegevens. Ik wil er haast mee maken want
dit zijn belangrijke projecten die helpen om de problemen aan te pakken.
 
 Mevrouw Karabulut (SP): Voorzitter. Er is
een rapport van de Taskforce Antilliaanse Nederlanders. De minister zegt op
basis daarvan in zijn brief dat hij twee doelstellingen heeft voor de komende
jaren. Enerzijds het verder terugdringen van de problemen en anderzijds de
specifieke kennis en deskundigheid zo veel mogelijk bij reguliere instellingen
onderbrengen. De cijfers van werkloosheid, criminaliteit en schooluitval zijn
iets afgenomen. Mijn collega’s hebben dat ook al gezegd. We weten niet
in hoeverre dit het resultaat is van het beleid van de afgelopen jaren. Bij
de inontvangstneming van het rapport van de taskforce, noemde de vorige minister,
mevrouw Vogelaar, dat het beleid van de afgelopen vijftien jaar de sociaaleconomische
positie van de Antilliaanse Nederlanders niet heeft verbeterd. Ik vind dat
nogal wat. En ik ben erg benieuwd of de minister de analyse van zijn voorganger
deelt en wat zijn eigen kijk is op het beleid van de afgelopen jaren. Ik kan
uit de rapporten niet opmaken wat het beleid concreet heeft opgeleverd. De
minister schrijft dat we deze twee doelstellingen hebben. De gemeenten krijgen
er jaarlijks 4,5 mln. voor, dus in totaal 18 mln. Maar hoe wil de minister
die doelstellingen realiseren? Ik ben erg voor het onderbrengen van specifieke
kennis en deskundigheid bij reguliere instellingen. Maar hoe gaat de minister
dat doen?
 De minister zegt terecht dat het kabinet af wil van een specifiek doelgroepenbeleid.
Dat is prima, maar er zijn problemen bij een specifieke groep Antilliaanse
Nederlanders. Daarom is dit project er. Vervolgens weet ik niet wat dit gaat
opleveren aan banen, stages, jongerenwerkers, buurtagenten en noem maar op.
Ik wil dat wel van de minister weten.
 De minister schrijft dat hij momenteel met zijn departement werkt aan
een monitor om de resultaten van de gemeenten de komende jaren te kunnen meten.
Maar welke resultaten ga je meten als je geen resultaatafspraken hebt gemaakt?
Ik verzoek de minister dat toch met de gemeenten te gaan doen en de Kamer
daarover te informeren. Ik bedoel niet dat er een hele monitor of een hele
bureaucratie opgetuigd moet worden, maar er moet gekeken worden naar wat er
de afgelopen jaren goed gegaan is. En er moet vooral gekeken worden naar wat
we de komende jaren gaan doen. Ik vond het een beetje raar om te moeten lezen
dat de rapportage over de effecten van de afgelopen jaren pas het eerste kwartaal
volgend jaar komt. Ik neem aan dat de minister ons zo meteen gaat vertellen
wat dan die resultaten zijn geweest van de afgelopen jaren. In de vorige brief
van de minister van 1 februari 2008 werden immers heel grote problemen
in de aanpak beschreven: onvoldoende toespitsing, veel losstaande en kortlopende
projecten, geen samenhang, geen structurele inbedding en noem maar op. Een
van de belangrijkste aanbevelingen van de taskforce was een scherpe kwantitatieve
en kwalitatieve probleemomschrijving en een analyse van de doelgroepen. Ik
vraag de minister waarom hij deze aanbeveling niet overgenomen heeft.
 De minister schrijft dat er in totaal zijn slechts 127 cursussen taal
en inburgering in 2007–2008 zijn aangeboden. Hij geeft zelf al aan dat
dit aan de lage kant is en dat dit deels te maken heeft met de onbekendheid
en het negatieve beeld dat heerst over de verplichte inburgering. Volgens
mij heeft het ook iets te maken met het aanbod. Hoe organiseer je dat met
de kwaliteit van de cursussen? Ik vraag de minister of hij op vrijwillige
basis taal- en opvoedingsondersteuningscursussen kan organiseren via de scholen, conform het model dat ook door de PO-Raad, de VO-raad, Forum
en het Platform Allochtone Ouders is gepresenteerd. Dit kan voor deze groep
een heel belangrijk instrument zijn.
 Ik hoor wisselende geluiden over de betrokkenheid van de Antilliaanse
gemeenschap. In sommige gemeenten loopt dit wel goed, in andere niet. De gemeenschap
heeft hier zelf ook zorgen over. De minister schrijft in zijn brief dat hij
samenwerkingsverbanden wil ondersteunen. Mijn vraag is hoe hij dat wil doen.
 Mijn collega’s hebben ook al op de samenwerking met de Nederlandse
Antillen gewezen. Het is een ontzettend belangrijk punt omdat een deel van
de jongeren die daar werkloos zijn, perspectiefloos zijn, geen uitzicht hebben,
hier naartoe komen met de gedachte dat het hier allemaal veel beter en mooier
is. Vaak komen ze bedrogen uit. De minister schrijft in zijn brief dat ook
op dat punt met de Nederlandse Antillen wordt samengewerkt om meer voorlichting
te geven, om ook een realistisch beeld te geven aan de jongeren voordat ze
hier naartoe komen. Maar misschien moet in de zin van voorbereiding op de
komst hier naartoe, ook gedacht worden aan taalcursussen. Is dit mogelijk
en heeft de minister dit besproken met de Antillen? Welke afspraken zijn hieruit
voortgevloeid? Dat kon ik niet uit de brief van de minister opmaken.
 Ik had vorig jaar gevraagd om een reactie op de kritiek van Van Hulst
op het rapport van Taskforce Antilliaanse Nederlanders. Ik heb die reactie
niet gekregen. Het is belangrijk dat we die als Kamer ontvangen omdat het
om forse kritiek gaat. Het punt waarbij ik ook vraagtekens heb, is dat de
taskforce 1995 als eindpunt neemt, terwijl de problemen zich al sinds decennia
afspelen. Ook op andere punten heb ik de kritiek gelezen en eerlijk gezegd
vraag ik me af hoe het zit. Ik ontvang graag dus alsnog een reactie van het
kabinet.
 Voorzitter: Sterk
 Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter.
Ik val vandaag in voor mijn collega Tofik Dibi, die hierover normaal het woord
voert. Als eerste moet het mij van het hart dat het natuurlijk met de meeste
Antilliaanse en Arubaanse jongeren – laten we die ook niet vergeten –
goed gaat. Je ziet ook dat het met heel veel jongeren minder goed gaat en
dat ze oververtegenwoordigd zijn in de zogenaamde probleemstatistieken. In
het voortgezet onderwijs zijn er 300 drop-outs en in het middelbaar beroepsonderwijs
900. Er zijn 2000 jongeren zonder werk en 33 jongeren met een proces-verbaal.
Tegelijkertijd is bij criminaliteit en schooluitval een lichte afname te zien.
Dat is dan wel weer mooi, maar de getallen die ik net noemde, zijn wel degelijk
iets om je zorgen over te maken. Het geldt trouwens sowieso bij jongeren dat
altijd de problemen worden gezien, terwijl de jongeren met wie het goed gaat,
vaak niet genoemd worden. De achterliggende oorzaken liggen vaak in de lagere
sociaaleconomische positie van veel van deze jongeren, maar ook is er sprake
van psychische problematiek en licht verstandelijke handicap. Bovendien is
de signalering van de problemen vaak te laat of onvoldoende is waardoor de
aanpak ad hoc en ontoereikend is. Dat vinden we jammer want we zijn natuurlijk
allen – dat neem ik tenminste aan – ook begaan met deze jongeren.
 We krijgen nog een aantal onderzoeken. In het voorjaar 2010 komt de evaluatie
Bestuurlijke Arrangementen. Er komt een herhalingsonderzoek naar de omvang
van de groep langdurig verblijvende, maar niet-geregistreerde jongeren in
de GBA. Dan komen er nog een onderzoek naar psychische en LVG-problematiek,
en een monitor die jaarlijks de ontwikkelingen rapporteert. Dus er worden
heel wat vingers aan polsen gehouden. Er staan ons nog heel wat onderzoeken
te wachten. Maar het gaat er uiteindelijk om dat uit die onderzoeken heel
concreet werkbaar beleid komt.
 De periode 2010–2013 staat een beetje in het teken van verdere uitvoering en versterking van bestaand beleid. Voorbeelden daarvan zijn: supersnelrecht,
Veiligheidshuizen, bestrijding voetbalvandalisme, opvoedingsondersteuning
in Centra voor Jeugd en Gezin, diversiteit jeugdbeleid, plusvoorzieningen
mbo, bestrijding van jeugdwerkloosheid en mogelijkheid van de burgemeester
om via de Raad voor de Kinderbescherming opvoedingsondersteuning dwingend
op te leggen. Op zich steunen we deze plannen. We zijn het niet eens met zaken
als samenscholingsverboden, wijkverboden en het opschorten van kinderbijslag
als ouders niet willen meewerken.
 Er is nog meer wat het kabinet wil. Het gaat dan om de discussie eigen
verantwoordelijkheid of een actieve overheid. Het kabinet legt grote nadruk
op de eigen verantwoordelijkheid van deze jongeren. Dat is op zich niet verkeerd,
maar soms is het te gemakkelijk. «Indien een jongere zijn leven op orde
wil brengen en daarbij hulp nodig heeft, is ondersteuning en begeleiding beschikbaar»,
aldus het kabinet, «De verantwoordelijkheid van de jongere zelf is om
de geboden kansen ook daadwerkelijk te pakken». Dat klinkt natuurlijk
prachtig. Maar er zijn ook jongeren die de weg niet weten en daardoor ook
de wellicht beschikbare kansen en mogelijkheden niet pakken. We draaien het
dan ook liever om. We gaan ervan uit dat iedereen zijn leven in principe op
orde wil brengen. Mensen die hun leven op de rails hebben met een uitdagende
opleiding of een leuke baan, zijn gelukkiger en gezonder dan mensen die langs
de kant staan. In onze ogen moet er dan ook altijd hulp zijn voor jongeren
die daarin niet slagen. De overheid moet niet achterover hangen en wachten
tot deze jongere aanklopt om hulp. De overheid moet juist actief te werk gaan.
Ze moet er op tijd bij zijn, problemen signaleren, snel passende hulp bieden
die perspectief biedt op een opleiding of baan, schuldhulpverlening organiseren
en ondersteuning bieden bij tienerzwangerschappen. Wanneer passende hulp wordt
gegeven in een vroeg stadium, wordt erger en duurder in een later stadium
voorkomen. De minister geeft zelf ook aan dat de overheid er onvoldoende in
slaagt om problemen te signaleren en toereikende hulp te bieden. Door de verantwoordelijkheid
eenzijdig bij de jongere te leggen worden de problemen niet opgelost. Ik hoor
graag een reactie van de minister hierop en vraag hem of een nog actievere
overheid hier niet nodig is.
 Als het gaat om de gemeenschap of het individu vinden we het kabinet te
onduidelijk. Aan de ene kant laat de minister weten dat het kabinet af wil
van specifiek beleid voor bepaalde groepen en dat wordt onderstreept met 9
mln. – 4,5 mln. van het Rijk en 4,5 mln. van de gemeenten – die
geïnvesteerd wordt in het onderbrengen van specifieke kennis en kunde
bij reguliere instanties. We vinden dat op zich een goed uitgangspunt. Tegelijkertijd
spreekt de minister zich uit tegen dit principe door de eigen gemeenschap
een belangrijke rol te geven bij het bestrijden van de problemen. We gaan
liever uit van een individuele benadering en het leveren van maatwerk. Dat
betekent niet dat we tegen het inzetten van coaches van Antilliaanse herkomst.
Waar ligt nu precies de keuze van het kabinet? Wil de minister nu wel categoriaal
beleid of juist niet?
 
 De heer Dijsselbloem (PvdA): Ik vind GroenLinks
zelf ook zo vreselijk onduidelijk op dit punt. Moet het een cleane generieke,
op het individu gerichte aanpak zijn of mag er ook ruimte zijn om een meer
specifieke aanpak, te ontwikkelen met inschakeling van de gemeenschap et cetera.
Ik vind het volstrekt onduidelijk waar GroenLinks staat.
 
 Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat lijkt mij
helemaal niet zo onduidelijk. We zijn er in principe voor om ons veel meer
op het individu te richten en zo snel mogelijk van de specifieke doelgroepen
af te stappen. We vinden het beter de meer individuele benadering te kiezen.
Tot het zo ver is, kunnen we ons wel voorstellen dat we ook specifiek beleid
inzetten bij een soort tussenfase waarin we nu zitten. Ik wil graag van het
kabinet weten hoe het daar tegen aankijkt. We vinden nu vaak
dat mensen als groep benaderd worden waardoor het individu wordt uitgeschakeld.
Er wordt dan bijvoorbeeld gesproken over dé Antilliaanse probleemjongere.
Dan lijkt het net of alle Antilliaanse jongeren problemen geven. Dat heb ik
willen aantonen.
 We waren verheugd dat de verwijsindex Antillianen van de baan is, want
daar zijn we altijd mordicus tegen geweest. Hiervoor in de plaats komt de
algemene Verwijsindex Risicojongeren (VIR) waarin de Antillencoördinator
meldingsbevoegdheid krijgt. Betekent dit dat alsnog te zien is dat de Antillencoördinator
de melding heeft gemaakt? Dan is er namelijk in onze ogen toch sprake van
een verkapte Antillianenindex, omdat dan alsnog duidelijk is dat de cliënt
een Antilliaan is. Dat lijkt me niet de bedoeling.
 De minister geeft aan dat het kabinet komt met een visie op het registreren
van etniciteit bij problemen. Wanneer komt die visie? Bovendien wil ik aangeven
dat we daar op zich geen voorstander van zijn. Bij inburgering vinden we het
heel goed dat er werk gemaakt wordt van taalachterstanden, ook als het gaat
om Antilliaanse Nederlanders die natuurlijk de Nederlandse nationaliteit hebben
en niet verplicht zijn om zich in te burgeren. Het lijkt me dat we daarvan
wel werk moeten maken omdat mensen het moeilijk hebben in Nederland als ze
de Nederlandse taal niet goed beheersen, ook als ze van binnen het Koninkrijk
komen. Maar het gaat er ook om dat er concreet werk en scholing wordt geboden.
Hoe het zit met de Antillen zelf als het gaat om onderwijs, arbeid en arbeidsmarkt?
Hoe staat het met de socialevormingsplicht op de Antillen en Aruba? Ook mij
bereiken berichten dat het niet helemaal soepel verloopt.
 Voorzitter: Van Gent
 Minister Van der Laan: Voorzitter. Ik dank
de Kamerleden voor hun inbreng. Ik zeg het even vooraf en ik zeg het ook vaker:
de Kamer heeft in ongeveer 70 minuten ongeveer 70 relevante punten aan de
orde gesteld. Ik ben een mens en volgens mij zijn mensen niet in staat om
in 20 minuten 70 punten te behandelen. Dus op de punten die ik laat liggen
en waarop de Kamer alsnog een antwoord wil hebben, kom ik in een brief terug.
 Het decor van vandaag is een ernstige problematiek waarmee een deel van
de Antilliaans-Nederlandse jongeren te maken heeft. Ik ga oefenen op de terminologie
die mevrouw Ortega suggereert. Het gaat om overlast en het is een achterstandsvraagstuk
van een groep Antilliaans-Nederlandse jongeren waarop moeilijk grip te krijgen
is. Het is een problematiek die zich vooral manifesteert in een aantal Nederlandse
gemeenten. Om een beeld te krijgen van de omvang van de problemen worden doorgaans
indicatoren als schooluitval, werkloosheid of criminaliteit gebruikt. De problematiek
is natuurlijk breder, bijvoorbeeld tienermoeders en huisvesting. Vaak gaat
het om een veelheid van problemen waarbij niet langer meer duidelijk is wat
de oorzaken en wat de gevolgen zijn van de problemen waarmee de jongeren worstelen.
Om die cirkel te kunnen doorbreken, hebben de meeste jongeren begeleiding
nodig en ook wel voor langere tijd. Het is een probleem dat gedeeltelijk zijn
oorsprong kent in de Nederlandse Antillen, maar het gaat ondertussen niet
alleen meer over de eerste generatie, maar ook over jongeren die in Nederland
geboren zijn.
 In de brief van 2 oktober heb ik aangegeven wat het kabinetsbeleid
zou moeten zijn. Dat is zojuist goed samengevat, maar nog een streep eronder.
Enerzijds wil het kabinet de problematiek verder terugdringen door een verlenging
van de extra inzet met vier jaar en anderzijds wil het de benodigde specifieke
kennis en deskundigheid in die vier jaar zo veel mogelijk onderbrengen bij
reguliere instellingen. Ze kunnen dan komen met een duurzame aanpak, zodat
we niet door hoeven te gaan met een specifieke aanpak. Het is hiervoor nodig
dat er kennis wordt ontwikkeld en wat er al aan kennis is, wordt verzameld.
Deze kennis moet worden verspreid. Hiervoor moeten de beste aanpakken
gekozen worden. De Kamerleden hebben zojuist voorbeelden genoemd van het mentorenproject,
de begeleidwonenprojecten. Ik heb ze ook gezien in de Colijnstraat in Dordrecht.
Dat zijn inderdaad voorbeelden van buitengewoon goede projecten die wel resultaat
opleveren. Dat kunnen we inderdaad met onze eigen ogen zien. Het kabinet heeft
veel daadwerkelijk in gang gezet via de gemeenten om overlast en criminaliteit
door dit soort jongeren terug te dringen. De Kamerleden hebben het lijstje
gezien dat we als bijlage 2 hebben opgenomen. Ik ben trouwens begonnen het
zo op te schrijven, want een dergelijk lijstje bestond niet. Het lijstje frappeert
me doordat er zoveel is dat het bijna onoverzichtelijk wordt. Je zult maar
wethouder of hulpverlener zijn en moeten weten dat dit allemaal in het instrumentenkoffertje
zit of er binnenkort bijkomt. De functie van het lijstje is dat te helpen
verspreiden onder iedereen die daarmee te maken heeft. Het lijstje laat overigens
ook zien dat we verrekt lang doen over sommige goede maatregelen zoals het
wetsvoorstel maatregelen voetbalvandalisme. We praten er nu drie jaar over
en de wet moet in 2010 in werking treden, terwijl hij zoveel instrumenten
heeft die we hard nodig hebben.
 De brief heb ik toegespitst op vier elementen die ik kort afzonderlijk
zal behandelen. Ten eerste: doorgaan met het ondersteunen van de gemeenten
bij het aanpakken van die oververtegenwoordiging bij schooluitval, werkloosheid,
criminaliteit. Ten tweede: de ondersteuning van de Antilliaanse gemeenschap
die al een belangrijke rol speelt en moet blijven spelen. Ten derde: de Antilliaans-Nederlandse
jongeren die hierheen komen en die hiermee moeten kunnen doen en voor wie
inburgering nodig is. Dat moet ik samen met de gemeenten doen. Ten vierde:
Antilliaanse jongeren die hier naartoe komen, weten absoluut niet wat ze te
wachten staat. Op dat punt kunnen we ongelooflijk veel verbeteren in de aanpak.
 Hoe ga je die ondersteuning van de gemeenten afspreken en hoe ga je dat
monitoren en handhaven? Mevrouw Karabulut vraagt hoe je kunt monitoren als
je geen afspraken maakt. In de brief staat op pagina 10 wat de bedoeling is: «Om
op bestuurlijk niveau prestatieafspraken met elkaar te kunnen maken, leveren
de gemeenten voor het eind van 2009 hun beleidsvoornemens aan. Via een gemeentemonitor
en een jaarlijkse rapportage is het samenwerkingsverband van gemeenten en
Rijk in staat om jaarlijks de voortgang en de effectiviteit van de aanpak
te bespreken». En dan staat er verderop hoe we dat gaan doen met die
monitoring en evaluatie. De zorg van mevrouw Karabulut was gebaseerd op de
veronderstelling dat er geen afspraken komen, maar er komen dus wel afspraken.
Die worden nu voorbereid in de vorm van plannen die alle 22 gemeenten moeten
inleveren. Dat had voor 1 december gemoeten. We hebben ze nog niet allemaal
binnen, maar dat zal voor dit jaar nog gebeuren. Op basis daarvan willen we
afspraken maken die we gaan monitoren en op basis waarvan we ook gaan afrekenen.
Dus voor de zorg bestaat geen grondslag. Het staat duidelijk in de brief.
In maart volgt het overleg waarin we die afspraken vastleggen, concreet maken
en kwantitatief maken waar mogelijk is. We kijken zowel naar output als outcome.
Dat is dan voor de hele periode van vier jaar. De Kamer heeft ingestemd met
het bedrag van 4,5 mln. per jaar. Ik heb dus niet het advies van de taskforce
gevolgd om het te verdubbelen en ook niet het advies om de periode te verdubbelen
en voor acht jaar af te spreken. De redenen heb ik bij de Kamer beluisterd
en ik veronderstel daarmee ook instemming te hebben beluisterd. Ik vond de
onderbouwing voor een rijksbijdrage van 9 mln. per jaar niet overtuigend.
Ik geef één voorbeeld. De taskforce was er in de berekening
van uitgegaan dat iedereen die hier naartoe kwam als een probleemjongere moest
worden beschouwd. Dat scheelde natuurlijk een aanzienlijke slok op de financiële
borrel. Wat ik belangrijker vind is dat we door die 4,5 mln. nog eens voor
vier jaar vast te stellen, proberen de twee ambities in één
helder verband ten uitvoer te brengen. Dat is enerzijds doorgaan om de gemeenten tijd te geven het beleid echt onder te brengen bij de reguliere
instellingen en echt met de lokale gemeenschappen samenwerking te ontwikkelen,
en anderzijds ervoor te zorgen dat het er over vier jaar ook staat. In de
brief wordt gesproken over een afbouw in vier jaar daarna, maar mijn doel
is de boel onder druk te houden en in 2013 samen met de Kamer hopelijk te
concluderen dat we bij dat punt zijn. Dus laat niemand denken dat er nog wel
een tweede periode van vier jaar achteraan komt. Dat is wat mij betreft ernstig
de vraag. Als we ons werk goed doen, zal die periode er niet komen. Ik wil
ermee doorgaan omdat ik wel wat lichtpunten zie, zoals ze hier genoemd zijn
door de Kamerleden. Er is expliciet gevraagd hoe erg ik nu onder de indruk
ben van wat er de laatste vijftien jaar gebeurd is. Ik ben er niet erg van
onder de indruk.
 Het was een aanbeveling van de Taskforce dat we de inzet van de Antilliaanse
gemeenschap zelf beter gaan benutten. Ik heb vorige week gesproken met Movimentu
Antiano i Arubani pa Promové Partisipashon (MAAPP), deze week met TOPA.
Ik ben inderdaad zoals mevrouw Sterk meldde, naar een netwerkbijeenkomst geweest.
Ik word heel positief getroffen door de bereidheid om verantwoordelijkheid
op te pakken. Ik wil overigens ook die kant op duidelijke afspraken maken
over taakverdeling en rolverdeling. Wat mij betreft is de MAAPP de club –
en dat bedoel ik niet oneerbiedig – die op niveau van die 22 gemeenten
ervoor moet gaan zorgen samen met de gemeenten dat het goede vertegenwoordigingen
zijn van de lokale gemeenschappen die in dat nauwe overleg met de gemeenten
terecht zullen komen. Noem het van mijn part even opbouwwerk met een ouderwetse
term. De TOPA is ervoor om op afroep in de problemen te duiken en dan in de
diepte helpen deze op te lossen. Dat wil ik met deze twee clubs helder afspreken
zodat we elkaar niet voor de voeten lopen maar een goede samenwerking krijgen.
Dat doe ik natuurlijk op rijksniveau maar uiteindelijk moet het allemaal op
gemeentelijk niveau gebeuren.
 Ik kom bij de taal en inburgering, en de verkeerde verwachtingen bij de
komst naar Nederland. Er zijn twee zaken van groot belang als je hier wilt
slagen. Ik heb gesproken met 25 Antilliaanse jongeren samen met ambtenaren.
Dit gesprek was voor mij georganiseerd door het OCaN. Dit was voor mij een
zeer verhelderende bijeenkomst waar ik met eigen oren heb gehoord dat een
groot deel van deze jongeren nauwelijks of geen Nederlands spreekt. Dan heb
je het gewoon over taal als eerste vereiste om hier mee te kunnen doen en
niet in die bekende statistieken terecht te komen. Samen met de gemeenten
en gemeenschap wil ik bekijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat meer Antillianen
de taal gaan beheersen. De vraag werd gesteld waar die waarneming op is gebaseerd
dat dit nodig is. Het is gebaseerd op het aantal mensen dat inburgert. Dat
was, geloof ik, 159 en dat is bij een groep waar zoveel taalproblemen voorkomen,
gewoon beroerd laag. Ik pak meteen de suggestie mee van mevrouw Karabulut
dit te doen zoals ook door Forum en de PO-Raad is gesuggereerd. Ik heb vorige
week in de begroting toegezegd met een positief oog te kijken naar wat men
voorstelt. Dat komt kort gezegd neer op het verbinden van de inburgeringcursus
aan het vergroten van de contacten tussen ouders en scholen waarmee je dan
twee vliegen in één klap slaat. Dat vind ik een heel goede gedachte.
Ik herhaal even wat ik daar gezegd heb. Ik wil het graag bekijken en stimuleren
binnen het bestaande stelsel. Dus degene die denkt dat hij hiermee een nieuwe
stelselwijziging introduceert omdat het dan via de roc’s moet lopen
in plaats van de openbare aanbesteding, is bij mij aan het verkeerde adres.
En ik wil er hierop wijzen dat je vaak situaties hebt waarbij de ouders helaas
niet bekend zijn. Dat is een deel van de problematiek van de jongeren. Het
zal hier dus niet altijd doel treffen. Maar ik ben geïnteresseerd in
iedere verbetering in de inburgering, dus ook in deze. Ik ben ervan geschrokken
hoe onvoorbereid men naar Nederland komt. De leden wisten het misschien allemaal
wel. Ik heb het met eigen ogen en oren gezien en gehoord. Shocking. Daar wil
ik in overleg met collega’s met staatssecretaris Bijleveld
vooraf kunnen bekijken hoe we aan de bron de oorzaken zo veel mogelijk kunnen
wegnemen. Daar valt heel veel te winnen. Ik denk dat ook heel veel Antilliaanse
jongeren kunnen uitleggen aan hun collegaatjes op de Antillen dat het een
verkeerde keus is om naar Nederland te gaan, afhankelijk van bepaalde omstandigheden,
of dat het een verkeerde keus is dat zonder voldoende voorbereiding te doen.
Uit die voorbereiding is ook nog winst te halen.
 Gezegd is door mevrouw Van Gent dat het wel gemakkelijk is voor het kabinet
om mooie woorden te spreken over de eigen verantwoordelijkheid van de jongeren,
omdat je een actieve overheid moet zijn. Zij gaat er ten onrechte aan voorbij
dat het helemaal niet of/of is maar en-en. Het is hier ook een eigen verantwoordelijkheid
van de jongeren om wie het gaat. Uiteindelijk kiezen ze voor hun eigen toekomst.
Je kunt zeggen dat je je schoolopleiding wilt afmaken en gaan werken of je
kunt kiezen voor een andere carrière. Ik had bijna «criminele
carrière» gezegd. Maar dat is toch ook de situatie, daar is helemaal
niets verkeerd aan om het zo tegenover elkaar te stellen. Dat is immers wat
het alternatief is. Het is niet gek dat het kabinet zegt dat men daar een
grote eigen verantwoordelijkheid heeft. Het zou gek zijn als we dat gebruiken
om zelf passief te worden. En we zijn allesbehalve passief. Ik wil de zorg
van mevrouw Van Gent wegnemen door te zeggen dat ik er heel erg bovenop wil
duiken. Eigenlijk vind ik het een beetje te gek dat het probleem kwantitatief
zo klein is of zou moeten zijn, terwijl het kwalitatief enorm veel uitstraling
en negatieve gevolgen heeft. Als ik het heel huiselijk mag zeggen: als we
dit soort problemen bij een kleine groep, gelet ook op het grote commitment
van de gemeenschap om te helpen, niet kunnen oplossen, waar zijn we dan in
kwantitatief veel grotere situaties? Ik ben er heel erg voor gemotiveerd.
 Er liggen nog een groot aantal concrete vragen. Ik neem de belangrijkste
en ik hoor wel van de leden als ik een verkeerde inschatting maak. De heer
Fritsma en anderen willen weten hoe het met de rijkswet personenverkeer staat.
Ik begeef me hier niet op het terrein van de minister van Justitie. Die is
ermee bezig en komt binnenkort met voorstellen, ook in overleg met staatssecretaris
Bijleveld. Iedereen hier aan tafel weet dat dit gevoelige onderwerpen zijn.
Ik zou enkel fouten kunnen maken als ik erover speculeer. Begin 2010 komt
er een overleg tussen collega Hirsch Ballin en de toekomstige landen. Waarom
zijn er onevenredige eisen aan het personenverkeer? Ik snap wat de heer Fritsma
zegt over wederkerigheid en dat is ook voor mij een uitgangspunt. Ik neem
aan dat hetzelfde geldt voor mijn collega’s van Justitie. En dat is
omdat ik met de heer Fritsma graag zo veel mogelijk vooruitgang wil boeken.
Enfin, zie de discussie van vorige week.
 Ik hoor hier voor het eerst over onderzoeken naar incest. Hetzelfde geldt
voor mijn ambtenaren. Ik vraag mevrouw Ortega om ons verder te informeren
over wat er speelt. Dat kan heel gemakkelijk buiten de vergadering. Het gaat
hier over multiprobleemgezinnen. Het is dus helemaal niet gek als het zo zou
zijn. Maar we hebben er niets specifieks over gehoord en willen er graag meer
over weten om te kijken of dat een onderdeel van onze aanpak van kennisverspreiding
moet zijn.
 Het toetsingskader is al naar de gemeenten toegestuurd. We hebben een
toetsingskader gemaakt op basis van de brief en wat de taskforce heeft gezegd
en alles. Op basis daarvan zijn ze nu de plannen aan het maken. Ik zal de
brief die we aan de gemeenten hebben toegestuurd in kopie naar de Kamer zenden.
Ik denk dat de woordvoerders vinden dat het past bij de vragen die ze zelf
zouden stellen. Dat zeg ik een beetje optimistisch. Vinden de Kamerleden dat
er gaten in zitten, dan verwelkom ik het als ze mij dat laten weten.
 De heer Dijsselbloem en mevrouw Sterk vroegen waarom er maar acht gemeenten
bij de proeftuin aangesloten zijn. Ik geloof dat het er intussen elf zijn,
dus nog steeds niet iedereen. Er zitten hier technische problemen, de
systemen van gemeenten die niet altijd makkelijk aan te sluiten zijn op de
proeftuin en dan wacht men op de inwerkingtreding van de wet. Er schijnen
nog gemeenten te zijn die er zelf niet zoveel heil van verwachten. Wij gaan
ervan uit dat alle 22 gemeenten op 1 januari aanstaande zijn aangesloten.
Dat is ook een onderdeel van het toetsingskader. Dit is waarschijnlijk een
kwestie van tot het laatste moment wachten met het moeten vervullen van die
plicht. Ik denk niet dat het principiëler is.
 Diverse leden hebben gevraagd naar de voortgang van de socialevormingsplicht.
Het is een onderdeel van het onderwijs- en jongerensamenwerkingsprogramma
dat erop gericht is de kwaliteit van het onderwijs op de Nederlandse Antillen
te verbeteren en daarmee de kans op de arbeidsmarkt. De Tweede Kamer is over
de voortgang van dat programma recentelijk door de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken geïnformeerd. Zij heeft de Kamer de resultaten van de zogenaamde
eenmeting toegestuurd. Ik weet niet precies wanneer dat is gebeurd, maar wel
kortgeleden. Anders zal ik de Kamerleden daarover nog schriftelijk aanvullende
informatie geven. Het is de bedoeling van het programma dat op basis van de
uitkomsten van de monitor nieuwe prioriteiten gesteld worden om in de periode
tot en met 2012 alsnog tot de gewenste resultaten te komen. Er gebeurt dus
van alles wat zich aan mijn waarnemingsvermogen onttrekt, maar ik kan de woordvoerders
desgewenst nadere informatie geven.
 Hoe de goede voorbeelden en effectieve projecten vast te houden en uit
te dragen, vroegen diverse woordvoerders. Dit is natuurlijk het belangrijkste
punt voor de komende jaren. Er zijn veel manieren waarop we dat doen. De komende
jaren worden tal van bijeenkomsten georganiseerd om de kennis te delen, thematisch
en voor de verschillende groepen. Ik noem een voorbeeld. Toen ik vrijdagavond
in dat netwerk was, was een punt hoe je dat nou gaat doen. We proberen het
eigenlijk al 25 jaar, zo werd mij door mensen met historisch besef verteld.
Ik heb gezegd dat ik ook graag wil profiteren van de knowhow van het netwerk
hoe we dat de komende vier jaren goed tussen de oren van alle reguliere instellingen
krijgen. Je kunt je opgeven om daarover uiterlijk in januari te brainstormen
en je do’s en don’ts te geven. Zo wil ik het hele komende jaar
gebruiken om ook zelf te helpen vanuit het Rijk de best practices te verspreiden
en de reguliere instellingen in staat te stellen het zelf allemaal goed te
doen. Dan heb ik het over politie, jeugdzorg en Centra voor Jeugd en Gezin
tot en met drugshulpverlening, noem maar op. In de evaluatie die zal worden
afgerond in maart 2010, wordt ook gekeken naar die best practices. Die kennis
zullen we ook weer verspreiden. Natuurlijk bespreken we alles steeds met de
gemeenten. De Kamer krijgt uiteraard van alles direct een kopie.
 Is de lijst van gemeenten hetzelfde gebleven of is er nog een verschuiving
nodig? De lijst is al gewijzigd. De taskforce heeft gesuggereerd vijf nieuwe
gemeenten op te nemen: Hellevoetsluis, Hoorn, Utrecht, Alkmaar en Spijkenisse.
Deze gemeenten zijn benaderd met de vraag of ze daar prijs op stelden. Vervolgens
hebben Hellevoetsluis en Spijkenisse zich daadwerkelijk aangesloten. Arnhem
heeft zich intussen teruggetrokken omdat ze het probleem niet groot genoeg
vond om ermee door te gaan. Nu zit je inderdaad voor de vraag hoe je ermee
moet omgaan als er bijvoorbeeld in Zwolle of Den Bosch iets opspeelt. We hebben
met de 22 gemeenten die we nu hebben, het geld verdeeld. Extra geld is er
niet of nauwelijks. Wat er wel is, is dat die gemeenten in een soort tweede
ring komen te zitten en als eerste klaar zitten om de best practices te horen.
Het is ook bespreekbaar dat ze bij de overleggen aanwezig zijn om er met de
neus bovenop te kunnen zitten. Dit is geen statische lijst. Het moet een dynamisch
geheel zijn. Ik heb hetzelfde probleem overigens met de Marokkanengemeenten.
Ik vind dat we moeten sturen op een flexibelere toegang tot die convenanten
om goed de vinger te kunnen houden op die dynamiek, zeker bij vlottende gemeenschappen
die veel verhuizen. Ik hoop daarmee ook het punt van mevrouw Sterk over Zwolle
te hebben beantwoord. Zwolle is bij ons in beeld als zo’n acuut opspelende
situatie.
 Het onderzoek naar niet-GBA-geregistreerde personen is medio december
gereed. Daarna zal het naar de Tweede Kamer worden toegestuurd. De voorlopige
conclusie is dat het aantal niet-geregistreerden lager is dan de schattingen
uit 2006.
 Ik geef een paar voorzichtige en voorlopige reacties op het punt van mevrouw
Sterk over het laten uitzitten van Antilliaanse jongeren van hun straf op
de BES-eilanden. Mevrouw Sterk zal begrijpen dat ik ook hier niet op het terrein
van mijn collega’s wil rondbanjeren. In sommige opzichten is dit punt
een porseleinkast te noemen, maar iedere denkrichting is welkom. Mijn voorlopige
reactie is dat het technisch gezien mogelijk lijkt. Ik denk dat mevrouw Sterk
daarin gelijk heeft. De inrichting op de BES-eilanden, op Bonaire, wordt momenteel
uitgebreid tot gevangenis, omdat de capaciteit daar al te gering is. Dat is
een verbouwing die bedoeld is de situatie daar in orde te maken. Dus er is
nog niets wat zou kunnen wijzen op een toereikende capaciteit voor de uitvoering
van het idee van mevrouw Sterk. De vraag is ook wat we er precies mee zouden
bereiken. Ik begrijp het doel. Ik kan het zeker volgen als mevrouw Sterk zegt
dat je je straf het beste kunt uitzitten zo dicht mogelijk bij je familie
en je sociale omgeving. Maar soms zal dat gewoon Nederland zijn. Het gaat
dus om een deel van de mensen voor wie dat zo zou kunnen gelden. Dit is geen
principieel punt tegen, maar een afbakening van de mensen voor wie het idee
nuttig zou kunnen zijn. Een vraag die al aan de orde kwam, is wat je erna
doet. Normaliter kan men weer terugkeren naar Nederland. Dat is ook niet een
principieel punt tegen, maar wel een duidelijke vraag die op tafel ligt. Ik
zeg helemaal niet dat het een slecht idee is. Het is te vroeg en te voorbarig
en te weinig vallend onder mijn bevoegdheid om te zeggen dat het een goed
idee is. Maar zoals gezegd verdient iedere poging om de problemen de baas
te worden het om met een positief oog bekeken te worden. Dus als mevrouw Sterk
dat wil, neem ik het idee mee naar mijn collega’s van Justitie om met
hen af te spreken hoe hierop het beste teruggekomen kan worden. Ik vermoed
dat het het beste via collega Hirsch Ballin kan lopen, maar ook dan zal ik
er zelf bij betrokken blijven.
 Samen met collega Rouvoet voor Jeugd en Gezin zal ik zo spoedig mogelijk
de Kamer informeren over de stand van zaken van de voogdijregeling. Ik verwacht
in januari 2010.
 Ter aanvulling op het punt over de reguliere instellingen: aan de gemeenten
is gevraagd om in hun plannen ook zelf aan te geven hoe ze het gebruik van
de reguliere instellingen willen bevorderen en tot uniek punt maken in de
loop van vier jaar. We krijgen daar dus ook lokale plannen en suggesties voor.
We hebben ze ook gevraagd daarbij aan te geven wat ze daarvoor van het Rijk
nodig hebben. Dat is om het komend jaar beter de best practices op dat punt
te kunnen verspreiden. Het is ook om van bovenaf, dus departementaal, de instellingen
die onder departementen hangen op de juiste manier te helpen zich in te stellen
op die komende vier jaar. Ik heb de bijeenkomsten al genoemd. Het is belangrijk
het programma diversiteit jeugdbeleid dat we samen met collega Rouvoet op
de rails hebben staan, hier te gebruiken. Dat is bedoeld om op de lange termijn
ervoor te zorgen dat de methodieken in de jeugdzorg goed zijn toegesneden
op de verschillende culturen die ze voor hun neus krijgen en dat ook door
te laten werken in de opleidingen van de professionals.
 Het belangrijkste kritiekpunt van Van Hulst betrof de grens van 1995 die
in het rapport taskforce is gesteld. Het beleid zou alleen gericht moeten
zijn op jongeren die na 1995 naar Nederland zijn gekomen. Ik heb in de kabinetsreactie
die grens losgelaten en gezegd dat het beleid probleemgericht moet zijn, namelijk
gericht op alle Antilliaanse jongeren die problemen hebben en veroorzaken.
Dit ligt duidelijk anders dan de taskforce had gezegd en in lijn met wat de
heer Van Hulst had gesteld.
 Mevrouw Van Gent vroeg naar de problematiek van de licht verstandelijk
gehandicapten en de stand van zaken van het onderzoek daarnaar. Dit hebben
we ook aan de orde gehad bij de problemen van de Marokkaans-Nederlandse
jongeren. Het is een thematiek die heel gevoelig ligt. Een van de eerste dingen
die ik moest doen voor het kabinet als coördinerend minister voor de
Marokkaans-Nederlandse jongeren was het schrijven van de brief daarover in
januari. Een van de statistieken waar ik het meest van schrok was de ondervertegenwoordiging
in de lichte hulpverlening en de zevenvoudige oververtegenwoordiging in de
zware hulpverlening. Dit duidt erop dat we de problemen veel te laat in beeld
krijgen en dus ook veel te laat behandelen. Ieder normaal mens moet ernaar
streven om dat een-op-een te krijgen. Dat is een onderzoek dat we nu doen
onder leiding van professor Doreleijers en de Bascule. Het loopt vanaf juli
2009. Het is toegespitst op de Antilliaans-Nederlandse jongeren. Ik noem even
de onderzoeksvragen zodat de woordvoerders zien dat het fundamentele onderwerpen
zijn waar we over praten. Ten eerste: wat is het percentage Antilliaans-Nederlandse
jongeren tot 23 jaar en volwassenen tot 40 jaar die met politie en/of de kinderbescherming
in aanraking zijn gekomen en kampen met een licht verstandelijke handicap
en/of psychische problematiek? Ten tweede: wat is de aard van de gevonden
problematiek? Ten derde: we vragen indien mogelijk inzicht in de tijdigheid
van de signalering van de problematiek. Ten vierde: wat zijn de eventuele
verschillen op deze onderzoeksvragen met vergelijkbare autochtone doelgroepen?
De resultaten van het onderzoek worden voor 1 januari 2010 verwacht met
eventueel een uitloop als gevolg van de tijd die gemoeid kan zijn met het
verkrijgen van toestemming voor het gebruiken van verschillende databestanden.
De Kamer hoort er heel snel van, maar ik kan niet zeggen dat het in januari
is. Dat is onzeker en ik vind het onderwerp zo gevoelig dat we het goed moeten
doen en niet moeten tasten maar moeten weten voordat we iets doen.
 Dan kom ik bij het belangrijke punt van de Antillianencoördinator
in de VIR dat natuurlijk verbonden is aan de vraag hoe het met de etnische
registratie gaat. In de algemene maatregel van bestuur (AMvB) over de VIR
die in januari 2010 naar de Tweede Kamer wordt gestuurd, is geregeld dat een
ambtenaar van de gemeente die belast is of kan zijn met specifieke groepen,
meldingen kan doen in de VIR. Deze persoon zal echter niet Antillianencoördinator
of iets dergelijks heten om te voorkomen dat informatie over de herkomst herleidbaar
is. We gaan het helemaal in de systematiek van de algemene wet doen. Ik geef
de leden als informatie over de algemene discussie die we eigenlijk met de
Kamer hadden willen voeren, dat we inderdaad wachten op wat het CBP naar verwachting
in december gaat besluiten. Dat kunnen we dan meenemen. Ik heb de Kamer hierover
een brief geschreven. Bovendien hebben we een onderzoek uitgezet onder zeven
gemeenten, waarvan er maar een daadwerkelijk etnisch registreerde. Dat was
een beetje mager. Het was een onderzoek naar de behoefte aan die registratie.
We hebben het nu uitgebreid naar twintig gemeenten omdat we willen weten wat
de behoefte is aan eventuele verdere stappen of aan het behoud van bestaande.
Ik kan de Kamerleden zeggen dat ze ergens in april met het kabinet de algemene
discussie over etnische registratie kunnen voeren.
 
 De heer Fritsma (PVV): Voorzitter. Ik dank
de minister voor de antwoorden. Ondanks de tientallen projecten en maatregelen
die in de bijlage staan beschreven, blijven de problemen gigantisch groot,
vooral wat betreft de criminaliteit. Het kabinet had eerder zelf al aangegeven
dat bijvoorbeeld in Rotterdam 200 Antilliaanse criminelen verantwoordelijk
zijn voor het plegen van 7500 delicten in tweeëneenhalf jaar tijd. De
samenleving moet hiertegen beschermd worden. In de ogen van onze fractie kan
dat het beste door deze criminelen uit Nederland te verwijderen. De minister
geeft aan dat dit het terrein is van de minister van Justitie. Ik zal er dus
bij de minister van Justitie op terugkomen.
 De minister zegt zelf ook dat hij ervan geschrokken is dat veel mensen
onvoorbereid naar Nederland komen. Dat heeft er ook mee te maken dat we totaal geen eisen stellen, dus als de minister inderdaad zorg kan
dragen voor die wederkerigheid, is dat een stap in de goede richting.
 
 Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Voorzitter.
Ik wil de minister ook bedanken voor de beantwoording van de vragen. Ik wil
de minister vragen aandacht te geven aan het herstellen van het imago, het
tegengaan van discriminatie, uitsluiten en ethnic profiling. Als we dat niet
aanpakken, is alles weer gedoemd te mislukken. Ik heb nog geen antwoord gehad
op de vraag of er sprake is van terugstorting op het moment dat de gemeenten
toch niet voldoen aan de afspraken.
 
 De heer Dijsselbloem (PvdA): Voorzitter. Ik
dank de minister voor de antwoorden die op alle punten wat mij betreft naar
tevredenheid waren. Waar ik echt op blijf haken, is wat we nu doen met de
ervaringen uit het verleden. Ik heb het dan over de ervaringen die zijn neergeslagen
in een eerdere evaluatie die is verschenen voordat de taskforce aan het werk
ging. Ik dacht tenminste dat dat de volgorde was. Daaruit bleek dat een aantal
dingen werken en een aantal dingen niet. Gaat de minister erop sturen dat
straks in de nieuwe plannen van de gemeenten die succesvol bewezen aanpakken
terugkomen? Of maakt de minister gewoon prestatieafspraken en hoe ze het doen
is aan hen?
 
 Mevrouw Sterk (CDA): Voorzitter. Ik wil ook
de minister danken voor de beantwoording. Ik wil nog even de toezeggingen
binnenhalen. Ik wil meer informatie over de socialevormingsplicht, voor zover
het al niet in de brief van mevrouw Bijleveld staat. Ik ben heel blij met
de toezegging dat de minister mijn voorstel rondom de BES-eilanden mee wil
nemen naar de minister van Justitie. Ik ben ook dankbaar voor de toezegging
met een brief te komen met daarin de stand van zaken omtrent de voogdijregeling
op dit moment.
 
 De heer De Krom (VVD): Voorzitter. Ik heb
een groot deel van het debat moeten missen vanwege een aantal persoonlijke
telefoontjes. Mijn excuses daarvoor. Dus ik lees het verslag.
 
 Mevrouw Karabulut (SP): Voorzitter. Ik wil
de minister vragen of we de prestatieafspraken die gemaakt zijn of nog worden
gemaakt met de gemeenten voor de komende jaren samen met de effectrapportage
van de afgelopen jaren kunnen ontvangen. De minister zei zelf dat hij niet
onder de indruk was van het beleid van de afgelopen vijftien jaar. Ik denk
dat het heel belangrijk is daaruit lessen te trekken waarom dat beleid niet
is aangeslagen om juist die sociaaleconomische positie van deze jongeren en
de mensen over wie we het hebben, te verbeteren. Ik wil dat dit wordt betrokken
in de toekomstige plannen en dat de minister daar wat meer over vertelt dan
alleen dat hij daarvan niet onder de indruk was.
 
 De voorzitter: Voorzitter. Ik zie zelf af
van mijn ene minuut zodat de minister meteen in tweede termijn kan antwoorden.
 
 Minister Van der Laan: Voorzitter. Ik heb
toegezegd dat ik mijn input op het punt van de wederkerigheid zal meegeven
aan de minister van Justitie en de staatssecretaris van Justitie. Ik noteer
even dat de heer Fritsma daarbij voor de eerste keer de woorden «een
stap in de goede richting» heeft gebruikt. Ik tel mijn zegeningen. Ik
ben van calvinistische huize en ik tel mijn zegeningen iedere dag weer.
 Imago en discriminatie zijn ongeveer de moeilijkste onderwerpen. Mevrouw
Ortega mag het zien als een soort toezegging. Op basis van mijn gesprekken
met de Antilliaans-Nederlandse gemeenschap en dus niet op basis van de resultaten
van het beleid van de laatste vijftien jaar, zal ik er ongelooflijk goed op
letten om in positieve zakelijke termen over deze gemeenschap te spreken.
Ik ben overtuigd van het commitment en e goede bijdrage die de
overgrote meerderheid hier in Nederland levert. Ik denk dat dat de voornaamste
bijdrage is die ik kan leveren. Lees de integratiebrief over discriminatie
en al die specifieke onderwerpen die daarbij in stelling gebracht moeten worden.
Als imago voor mevrouw Ortega een centraal woord is, kan ik helpen door altijd
genuanceerd, zakelijk en, indien enigszins mogelijk, positief te spreken over
de Antilliaans-Nederlandse gemeenschap.
 Het bedrag is een decentralisatie-uitkering via het Gemeentefonds. Mevrouw
Ortega weet waarschijnlijk beter dan ik dat er geen terugstortverplichting
is als de afspraken geschonden worden. Een decentralisatie-uitkering heeft
een ander systeem van afrekening, namelijk een doorwerking in een lagere bijdrage
in de jaren daarna. We kunnen hier een college aan elkaar geven van een uur
of tien over het belang van decentralisatie, de samenwerkingsrelatie Rijk-gemeenten
et cetera. Maar het is in ieder geval zo dat specifieke uitkeringen slechts
uitermate zuinig kunnen worden toegekend. En daar moet je wel heel goede redenen
voor hebben. Dus we vertrouwen hier op het stelsel van de decentralisatie-uitkering.
Ik denk dat het meer aankomt op de actieve houding van de minister die het
geld ter beschikking stelt, dan op de formele categorie waarin de regeling
valt. In ieder geval zie ik het als een aansporing om er heel erg dicht op
te kruipen en niet zo snel onder de indruk te zijn van die formele beperkingen.
 De heer Dijsselbloem vroeg of ik in mijn afspraken de methoden ga opnemen
waarvan bewezen is dat ze goed werken, bijvoorbeeld begeleid wonen en mentorprojecten.
Het uitgangspunt is dat de gemeenten allemaal de kennis hebben gekregen uit
de evaluaties die we al hebben. Er is over gesproken. Ze hebben de brief.
Ze hebben wel de lokale vrijheid om hun eigen maatwerk op gemeentelijk niveau
te geven. Wat er terugkomt aan plannen, zal ik wel graag lezen met het oog
zoals bedoeld door de heer Dijsselbloem. Maar ik moet terughoudend zijn in
het ingrijpen in die zaken. Ik moet meer overtuigen dat dat de goede methodes
zijn en erop zitten waarom ze die dan niet hebben opgenomen, dan dat ik kan
voorschrijven dat dat in hun plannen moet zitten. Ik hoop dat de heer Dijsselbloem
erop vertrouwt dat die bewezen positieve methodes de darlings worden van de
samenwerking tussen het Rijk en de gemeenten. Ook daar is formaliteit niet
van de hoogste orde, maar meer dat we erbovenop zitten.
 Mevrouw Sterk heeft de drie toezeggingen correct geciteerd. De brief over
de socialevormingsplicht is vorige week naar de Kamer gestuurd.
 Mevrouw Karabulut geeft aan te willen weten waarom ik niet onder de indruk
ben van het beleid van de laatste vijftien jaar, om in ieder geval te snappen
wat ik de komende tijd ga doen. Die vraag snap ik wel. Ik heb overigens gezegd
dat ik niet onder de indruk ben van de resultaten van het beleid van de laatste
vijftien jaar. Dat is toch een nuance anders. Ik heb erover geschreven en
we komen hierover nog veel met elkaar te spreken bij de grote evaluatie. Ik
wil het zo afspreken. Ik spreek minimaal eens per halfjaar alle 22 gemeenten
en ik informeer de Kamer daar periodiek over. Dan krijgt de Kamer boter bij
de vis over hoe ik handel, meer dan wanneer ik met mijn persoonlijke indrukken
kom over wat de laatste vijftien jaar gebeurd is. Ik hoop dat mevrouw Karabulut
daarmee uit de voeten kan.
 
 Mevrouw Karabulut (SP): Kan de minister ons
samen met de effecten van de afgelopen jaren informeren over de resultaten
van de prestatieafspraken die hij heeft gemaakt met de gemeenten?
 
 Minister Van der Laan: Dat heb ik nu toegezegd.
 
 De voorzitter: We zijn hiermee aan het eind
gekomen van dit algemeen overleg. Mevrouw Sterk heeft een aantal toezeggingen
geformuleerd. De minister heeft deze onderschreven. Ik dank allen voor de
aanwezigheid en sluit de vergadering.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van Gent (GroenLinks), voorzitter, Van der Staaij (SGP), Arib (PvdA),
Poppe (SP), Weekers (VVD), ondervoorzitter, Dijsselbloem (PvdA), Depla (PvdA),
Van Bochove (CDA), Koopmans (CDA), Van der Ham (D66), Vietsch (CDA), Sterk
(CDA), De Krom (VVD), Algra (CDA), Verdonk (Verdonk), Jansen (SP), Ortega-Martijn
(ChristenUnie), Wolbert (PvdA), Van der Burg (VVD), Van Heugten (CDA), Bouchibti
(PvdA), Jasper van Dijk (SP), Thieme (PvdD) en Fritsma (PVV).
 Plv. leden: Dibi (GroenLinks), Timmer (PvdA), Kant (SP), Blok (VVD), Bouwmeester
(PvdA), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Haverkamp (CDA), Bilder (CDA), Pechtold
(D66), Willemse-van der Ploeg (CDA), Blanksma-van der Heuvel (CDA), Meeuwis
(VVD), Neppérus (VVD), De Wit (SP), Voordewind (ChristenUnie), Heijnen
(PvdA), Zijlstra (VVD), Van Haersma Buma (CDA), Leerdam (PvdA), Ulenbelt (SP),
Bosma (PVV) en Karabulut (SP).
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van Beek (VVD), Halsema (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), De
Pater-van der Meer (CDA), Van Bochove (CDA), Gerkens (SP), Sterk (CDA), Leerdam
(PvdA), voorzitter, De Krom (VVD), ondervoorzitter, Griffith (VVD), Boelhouwer
(PvdA), Algra (CDA)Irrgang (SP), Kalma (PvdA), Schinkelshoek (CDA), Van der
Burg (VVD), Brinkman (PVV), Pechtold (D66), Van Raak (SP), Thieme (PvdD),
Kuiken (PvdA), Leijten (SP), Heijnen (PvdA), Bilder (CDA) en Anker (ChristenUnie).
 Plv. leden: Teeven (VVD), Van der Vlies (SGP), Joldersma (CDA) Smilde
(CDA), Polderman (SP), Spies (CDA), Wolbert (PvdA), Aptroot (VVD), Zijlstra
(VVD), Vermeij (PvdA), Van Gerven (SP), Heerts (PvdA), Çörüz
(CDA), Remkes (VVD), De Roon (PVV), Van der Ham (D66), Van Bommel (SP), Ouwehand
(PvdD), Timmer (PvdA), De Wit (SP), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Van Haersma
Buma (CDA), Cramer (ChristenUnie) en Knops (CDA).
 
 
 Samenstelling:
 Leden: De Wit (SP), Van der Staaij (SGP), Arib (PvdA), ondervoorzitter,
De Pater-van der Meer (CDA), voorzitter, Çörüz (CDA), Joldersma
(CDA), Gerkens (SP), Van Haersma Buma (CDA), Van Velzen (SP), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), De Krom (VVD), Azough (GroenLinks), Timmer (PvdA), Griffith (VVD),
Teeven (VVD), Verdonk (Verdonk), De Roon (PVV), Roemer (SP), Pechtold (D66),
Heerts (PvdA), Thieme (PvdD), Kuiken (PvdA), Bouwmeester (PvdA), Van Toorenburg
(CDA) en Anker (ChristenUnie)
 Plv. leden: Langkamp (SP), Van der Vlies (SGP), Besselink (PvdA), Aasted
Madsen-van Stiphout (CDA), Jager (CDA), Jonker (CDA), Leijten (SP), Sterk
(CDA), Ulenbelt (SP), Jan de Vries (CDA), Weekers (VVD), Van Gent (GroenLinks),
Dijsselbloem (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Van Miltenburg
(VVD), Zijlstra (VVD), Fritsma (PVV), Karabulut (SP) Koşer Kaya (D66),
Gill’ard (PvdA), Ouwehand (PvdD), Spekman (PvdA), Bouchibti (PvdA),
Smilde (CDA), Slob (ChristenUnie).
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Dijsselbloem (PvdA), Çörüz
(CDA), Gerkens (SP), ondervoorzitter, Sterk (CDA), Van Miltenburg (VVD), Van
Dijken (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Koşer Kaya (D66), Jonker (CDA), Teeven (VVD), Wolbert (PvdA),
Voordewind (ChristenUnie), Zijlstra (VVD), Bouchibti (PvdA), Langkamp (SP),
Ouwehand (PvdD), Agema (PVV), Leijten (SP), Dibi (GroenLinks), Heijnen (PvdA),
voorzitter, Van Toorenburg (CDA) en Uitslag (CDA).
 Plv. leden: Heerts (PvdA), Omtzigt (CDA), Kant (SP), Blanksma-van den
Heuvel (CDA), Van der Burg (VVD), Eijsink (PvdA), Meeuwis (VVD), Biskop (CDA),
Van der Ham (D66), De Pater-van der Meer (CDA), Verdonk (Verdonk), Bouwmeester
(PvdA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Schippers (VVD), Timmer
(PvdA), Gesthuizen (SP), Bosma (PVV), De Wit (SP), Azough (GroenLinks), Arib
(PvdA), Jan de Vries (CDA), Jan Jacob van Dijk (CDA) en Karabulut (SP).