Van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording; Brief minister met de vierde voortgangsrapportage VBTB
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26573, nr. 70

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

20-02-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

26573 nr. 70

14-02-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Groei van VBTB in begrotings- en verantwoordingsstukken2. Stand van zaken rijksbrede implementatie van VBTB als
resultaatgericht sturingsmodel3. VBTB en budgetrecht4. Betrouwbaarheid beleidsinformatieOndertekeningBIJLAGE4e Voortgangsrapportage VBTB1. Inleiding2. De groei van VBTB in de begrotings- en verantwoordingsstukken2.1. Een tussenbalans: VBTB in de begrotingen 20022.2. Veel bereikt, verdere verbetering mogelijk en noodzakelijkTabel 1: Resultaat analyse voorbeeldbegrotingen 2000 en
ontwerpbegrotingen 2002 (scores weergegeven in percentages)12.3. Vormgeving verdere groei in de begroting en verantwoording?3. Stand van zaken rijksbrede implementatie van VBTB als
resultaatgericht sturingsmodel3.1. Departementale aanpak verbeterpunten uit de ontwerpbegroting
20023.2. Meer aandacht voor de realisatie van beleidsdoelstellingen
in de begrotingsvoorbereiding3.3. VBTB en derdeninformatie3.4. Veranderingen in de interne organisatie3.5. Betrokkenheid van beleid bij VBTB3.6. Benutting resultaatgerichte informatie door de KamerBox 1: benutting resultaatgerichte informatie door de
KamerBegrotingsonderzoekBegrotingsbehandelingenSchriftelijke vragenMoties3.7. Samenvattend4. VBTB en Budgetrecht4.1. BudgetrechtDe reikwijdte van het budgetrechtAutoriseren: op het niveau van begrotingsartikelenAmendementen bij begrotingsbehandelingen 2001 en 2002Tabel 2: ingediende amendementen bij begrotingsbehandelingen
2001 Tabel 3: ingediende amendementen bij begrotingsbehandelingen
2002 4.2. Budgetflexibiliteit5. De begrotingsstukken en infrastructuur5.1. Begrotingsstukken: betrouwbaarheid beleidsinformatieGeactualiseerd stappenplan voor de controle van prestatiegegevensBox 2: een praktisch handvat voor de controle van prestatiegegevens
in 10 stappen5.2. Infrastructuur: informatiekundige aspectenVoorbeeldprojecten VBTBBox 3: karakteristieken voorbeeldprojecten VBTBManagement informatieInformatiestromen met derdenInterne informatiestromenAansluiting «externe» en interne cycli5.3. VBTB en ZBO's5.4. VBTB in de sectoren Zorg en Sociale Zekerheid6. VBTB-vervolgtraject
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26573Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 75 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 573Van beleidsbegroting tot beleidsverantwoordingnr. 70BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËNAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 februari 2002In september 2001 heeft u de ontwerpbegrotingen 2002, de eerste VBTB-begrotingen,
ontvangen. Met het opstellen van deze ontwerpbegrotingen is een belangrijke
stap gezet om te komen tot implementatie van VBTB. In de structuur en de inhoud
van de begrotingen staan de te bereiken doelstellingen thans voorop. Om dat
te bereiken, is de afgelopen twee jaar veel werk verzet.In het Algemeen Overleg van 21 februari 2001 met de Commissie voor de
Rijksuitgaven en in het voortgangsbericht VBTB van 28 mei 2001 is toegezegd
dat u rond de jaarwisseling – na de Tweede Kamerbehandeling van de ontwerpbegrotingen
2002 – een eerste evaluatie van VBTB zou ontvangen.1 De evaluatie zou zich vooral richten op de effecten van VBTB voor
het budgetrecht van het parlement.Bij deze brief is een voortgangsrapportage gevoegd (zie bijlage). De hoofdlijnen
uit de rapportage zijn in deze brief opgenomen. Doel van de bijgevoegde rapportage
is invulling te geven aan bovenstaande toezegging en inzicht te bieden in
de stand van zaken wat betreft de rijksbrede implementatie van VBTB. Zoals
aangekondigd in de miljoenennota 2002 heeft de regering, als instrument om
één en ander te monitoren, de VBTB-spiegel ingezet.2In het voortgangsbericht VBTB van 28 mei 2001 is aangegeven dat in het
najaar van 2001 een eerste proeve van een rijksbreed referentiekader voor
de mededeling over de bedrijfsvoering zou worden opgesteld. Inmiddels ligt
er een voorstel voor dit referentiekader. In een aparte brief wordt u hierover
geïnformeerd (BZ 2002-00 067 M). 1. Groei van VBTB in begrotings- en verantwoordingsstukkenDe ontwerpbegrotingen 2002 die op Prinsjesdag aan de Staten-Generaal zijn
aangeboden, zijn de eerste officiële begrotingsstukken in VBTB-stijl.
De regering is verheugd met de conclusie van de Algemene Rekenkamer, in het rapport «VBTB in de begrotingen 2002», dat de begrotingen
2002 over de hele linie toegankelijker zijn dan de vorige. Dat geldt ook voor
de constatering van de Rekenkamer dat de begrotingen – in overeenstemming
met de gedachte achter het VBTB-proces – meer informatie bevatten over
wat ministeries doen om de gestelde doelen te bereiken.1Wat betreft de structuur van de begrotingen
2002 is er veel gerealiseerd. Duidelijker komt naar voren wat de kern van
het beleid is. Daarbij gaat het bij VBTB om de beantwoording van de WWW-vragen.
Meer dan voorheen bevatten de begrotingen informatie over de doelstellingen
van beleid, de daartoe te leveren prestaties en de daarvoor in te zetten middelen.
De samenhang tussen deze drie elementen komt meer naar voren. Daarmee is ook
de inhoud van de begrotingen verbeterd (zie paragraaf 2
van de bijlage).Zonder voorbij te gaan aan de in de begrotingen 2002 gerealiseerde vooruitgang
in structuur en inhoud, is duidelijk dat er de komende jaren verdere verbeteringen
mogelijk blijven. Hoewel bedacht moet worden dat sommige beleidsterreinen
zich beter voor de VBTB-systematiek lenen dan andere, geldt dit voor alle
begrotingen. Te denken valt aan het verbeteren van prestatiegegevens, het
benutten van resultaten van evaluatieonderzoek en het verbeteren van de relatie
tussen doelen, prestaties en middelen. Als instrumenten worden daarbij de
regeling Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek Rijksoverheid (RPE), het
Evaluatie-overzicht Rijksoverheid (EOR) en de in de begrotingen opgenomen,
en nog op te nemen, groeiparagrafen ingezet.2. Stand van zaken rijksbrede implementatie van VBTB als
resultaatgericht sturingsmodelOp 19 mei 1999 heeft u de nota «Van Beleidsbegroting tot beleidsverantwoording»
ontvangen.2 In deze nota is een aantal kritische
succesfactoren benoemd voor het slagen van VBTB. De kritische succesfactoren
zijn geclusterd in twee groepen. Het eerste cluster heeft betrekking op de
noodzakelijke cultuuromslag op de ministeries. Het tweede cluster wordt gevormd
door het beleids- en begrotingsproces zelf.Als het gaat om cultuuromslag komt uit de analyses van de VBTB-spiegel
naar voren dat het denken in termen van beleidsprioriteiten, doelstellingen
en prestaties significant is toegenomen in de beleidsprocessen. Als het gaat
om te komen tot meer resultaatgericht overheidshandelen in de beleids- en
begrotingsprocessen blijkt dat ministeries metterdaad streven naar beter,
zowel qua inhoud als qua tijd, op elkaar aansluitende integrale interne en
externe planning- & controlcycli.Het is primair aan de Kamer zelf om te oordelen over de wijze waarop de
nieuwe begrotingsstructuur en de meer resultaatgerichte informatie heeft geleid
tot een andere werkwijze van de Kamer. De regering spreekt evenwel de hoop
uit dat VBTB, zowel als begrotingssystematiek als exponent van het resultaatgerichte
sturingsmodel, de komende jaren nadrukkelijk op de agenda van de Kamer blijft
staan.3. VBTB en budgetrechtOp basis van een analyse van de begrotingsbehandelingen is een (eerste)
evaluatie van de effecten van VBTB voor het budgetrecht van de Kamer uitgevoerd.
Hiervoor is onder andere een vergelijking gemaakt tussen de amendementen en
moties uit de begrotingsbehandelingen 2001 en 2002.In de ogen van de regering blijkt hieruit dat de huidige artikelindeling
in beginsel volstaat.3 VBTB belemmert geenszins
een adequate toepassing van het budgetrecht van het parlement.
De regering zal derhalve de komende jaren doorgaan met de in de bijgevoegde
rapportage (paragraaf 4.1) uiteengezette lijn: autorisatie vindt alleen
plaats op het niveau van begrotingsartikelen en amendementen kunnen –
in principe – op elk niveau worden ingediend.Bij de behandelingen van de ontwerpbegrotingen 2002 bleek onduidelijkheid
te bestaan over het te hanteren begrippenkader en de te volgen lijn inzake
budgetflexibiliteit. In de Rijksbegrotingsvoorschriften 2002 zijn aangescherpte
presentatievoorschriften opgenomen (zie paragraaf 4.2 in de bijlage).
Deze voorschriften zullen er toe leiden dat er meer uniformiteit ontstaat
in de wijze waarop bij de beleidsartikelen de budgetflexibiliteit wordt gepresenteerd.
Ook dit komt het inzicht in de begroting ten goede en levert daarmee een bijdrage
aan het budgetrecht.In 2004 vindt er een evaluatie van VBTB plaats. De effecten van VBTB voor
het budgetrecht van de Kamer vormen een belangrijk aandachtspunt in die evaluatie.4. Betrouwbaarheid beleidsinformatieDoelstelling van de regering is een adequate controle van het jaarverslag
als afzonderlijk object mogelijk te maken. Tevens wordt er naar gestreefd
om ervoor te zorgen dat deze controle aansluit bij de lijn die geldt voor
het vaststellen van de betrouwbaarheid van beleidsinformatie: niet-financiële informatie moet ordelijk en controleerbaar
tot stand komen en mag niet strijdig zijn met het beeld dat de financiële
informatie in het jaarverslag weergeeft (zie paragraaf 5.1 van de bijlage).Om dit te bereiken zal artikel 58 van de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001)
worden gewijzigd. Dit zal gebeuren door middel van het indienen van een nota
van wijziging. Deze is momenteel in voorbereiding. Met deze wijziging wordt
benadrukt dat de waarborgen voor betrouwbare beleidsinformatie primair zijn
gelegen in het proces van totstandkoming van deze informatie. Dit staat reeds
in de memorie van toelichting bij de CW 2001 met zoveel woorden vermeld, maar
met het oog op de gewenste duidelijkheid wordt dit begrippenpaar nu ook in
de wet opgenomen. Tevens wordt bovengenoemde zinsnede, dat de informatie niet
strijdig mag zijn met het beeld dat de financiële informatie weergeeft,
toegevoegd.De Minister van Financiën,G. ZalmBIJLAGE4e Voortgangsrapportage VBTB1. InleidingDe vierde voortgangsrapportage VBTB verschijnt volgens afspraak zo snel
mogelijk na de behandeling in de Kamer van de ontwerpbegrotingen 2002. Doel
van de rapportage is invulling te geven aan de toezegging te komen met een
(eerste) evaluatie en inzicht te bieden in de stand van zaken wat betreft
de rijksbrede implementatie van VBTB.Paragraaf 2 van deze rapportage gaat in op de vooruitgang die sinds
de voorbeeldbegrotingen VBTB, die u in mei 2000 heeft ontvangen, is geboekt.
Paragraaf 3 geeft een overzicht van de resultaten die zijn voortgekomen
uit de eerste VBTB-spiegel. Met deze spiegel – een tot aan de evaluatie
van VBTB in 2004 jaarlijks terugkerend monitortraject – is inzicht verworven
in de gevolgen van VBTB voor de begrotingsbehandelingen in de Kamer en in
de gevolgen van de invoering van VBTB binnen ministeries.In paragraaf 4 is de eerste evaluatie van de consequenties van VBTB
voor het budgetrecht van het parlement opgenomen. Daarbij wordt tevens aandacht
besteed aan de wijze waarop in de toekomst informatie over de budgetflexibiliteit
in de begrotingen wordt weergegeven. Paragraaf 5 gaat nader in op het
aspect betrouwbaarheid van beleidsinformatie en op de «voorbeeldprojecten
VBTB». In deze paragraaf wordt eveneens aandacht besteed aan VBTB en
ZBO's en aan de relatie tussen VBTB en de sectoren Zorg en Sociale Zekerheid.In paragraaf 6 wordt, ten slotte, het VBTB-vervolgtraject uiteengezet. 2. De groei van VBTB in de begrotings- en verantwoordingsstukken2.1. Een tussenbalans: VBTB in de begrotingen 2002De ontwerpbegrotingen 2002 die op Prinsjesdag aan de Staten-Generaal zijn
aangeboden, zijn de eerste officiële begrotingsstukken in VBTB-stijl.
De regering is verheugd met de conclusie van de Algemene Rekenkamer, in het
rapport «VBTB in de begrotingen 2002», dat de begrotingen over
de hele linie toegankelijker zijn dan de vorige begrotingen. De Rekenkamer
stelt tevens dat de begrotingen in overeenstemming met de gedachte achter
het VBTB-proces inderdaad meer informatie bevatten over wat ministeries doen
om de gestelde doelen te bereiken.Duidelijker dan voorheen komt in de structuur
van de begrotingen 2002 naar voren wat de kern van het beleid is. De begrotingen
«oude stijl» waren formeel weliswaar ook ingericht naar beleid
(naar hoofdbeleidsterreinen om precies te zijn), maar in de praktijk kregen
andere (budgettaire) invalshoeken meer aandacht. Dit betrof vooral de soorten
middelen, beleidsinstrumenten en organisatieonderdelen. In de begrotingen
nieuwe stijl staan de maatschappelijke doelstellingen centraal.De algemene memorie van toelichting is vervangen door een «beleidsagenda».
De speerpunten van beleid – de beleidsprioriteiten – hebben daarmee
een nieuwe, opvallende plaats in de begroting gekregen. In lijn met de VBTB-filosofie
worden hierin ook de belangrijkste – beleidsmatig relevante –
budgettaire wijzigingen ten opzichte van de voorgaande begroting genoemd en
toegelicht.Technische informatie is in de begrotingen 2002 zoveel mogelijk gescheiden
van beleidsmatig relevante informatie. Voorheen was deze informatie verspreid
door de begroting terug te vinden. Nu wordt de technische informatie (informatie
over de opbouw van uitgaven, ontvangsten, de mutaties hierin en
opbouw van de verplichtingen e.d.) opgenomen in een aparte bijlage: de «verdiepingsbijlage».
De meer inhoudelijke informatie uit de bijlage over evaluatieonderzoek is
daarentegen nu juist terug te vinden in de beleidsartikelen. Verder zijn alle
begrotingen voorzien van een inhoudsopgave en een leeswijzer. De lezer wordt
hierdoor wegwijs gemaakt in opzet en structuur van de begroting.Behalve de structuur is ook de inhoud van
de begrotingen verbeterd. In de kern gaat het bij VBTB om beantwoording van
de WWW-vragen (wat wil de overheid bereiken, wat gaat ze daarvoor doen en
wat mag dat kosten?). Meer dan de vorige begrotingen bevatten de begrotingen
nieuwe stijl informatie over de doelstellingen van beleid, de daartoe te leveren
prestaties en de daarvoor in te zetten middelen. De samenhang tussen deze
drie elementen komt beter naar voren dan voorheen. Daarbij speelt vooral de
tabel «budgettaire gevolgen van beleid» een belangrijke rol. Door
toerekening van zowel programma- als apparaatsuitgaven aan doelen en beleidsinstrumenten,
worden de integrale uitgaven aan beleid beter inzichtelijk gemaakt. Met de
implementatie van VBTB wordt ook de inzet van belastinguitgaven – ook
een financieel beleidsinstrument – bij het realiseren van beleid beter
zichtbaar.De bruikbaarheid van de begroting als sturings- en beheersingsinstrument
is sterk afhankelijk van de mate waarin tijdig en adequaat inzicht geboden
kan worden in de realisatie van de voorgenomen plannen. In de begrotingen
2002 zijn daarom meer dan voorheen streefwaarden en prestatiegegevens benoemd,
die inzicht geven in de effecten van beleid, de te leveren prestaties of de
daaraan ten grondslag liggende activiteiten. Door het nauwkeuriger formuleren
van maatschappelijke doelstellingen, is het duidelijk waar de rijksoverheid
naar streeft en welke inspanningen daartoe verwacht mogen worden.Met de invoering van VBTB wordt ministeries de mogelijkheid geboden om
de gebruikers – door middel van zogenaamde «overzichtconstructies» –
de benodigde transparantie te verschaffen over de samenhang tussen interdepartementale
doelen, activiteiten en middelen. In de begrotingen 2002 zijn zo, naast de
al bestaande overzichtsconstructies «HGIS» en «Grote Stedenbeleid»,
twee nieuwe overzichtsconstructies opgenomen, te weten: «Integratiebeleid»
en «Asiel en migratie». Het is de bedoeling vanaf de ontwerpbegroting
2003 een overzichtsconstructie «Milieu» op te nemen.2.2. Veel bereikt, verdere verbetering mogelijk en noodzakelijkZonder voorbij te gaan aan de in de begrotingen 2002 gerealiseerde verbeteringen
in structuur en inhoud, is duidelijk dat er de komende jaren verdere vooruitgang
mogelijk is. Hoewel bedacht moet worden dat sommige beleidsterreinen zich
beter lenen voor de VBTB-systematiek dan andere, geldt dit voor alle begrotingen.1Dat de huidige begrotingen de nodige groeimogelijkheden openlaten, is
niet onverwacht. In de ontwerpbegrotingen 2002 is daar al op geanticipeerd
door te werken met «groeiparagrafen». Voor elk begrotingsartikel
worden hierin concrete verbeteracties aangekondigd. Om zicht te kunnen houden
op alle verbeterpunten, zijn de in de begrotingen 2002 geïntroduceerde
groeiparagrafen van groot belang. De groeiparagrafen zullen, mits nodig, uiterlijk
tot en met de ontwerpbegrotingen 2005 in iedere begroting worden opgenomen.
Jaarlijks wordt in de groeiparagrafen weergegeven welke elementen nog moeten
worden gerealiseerd (voorzien van een tijdshorizon). Indien relevant komen
in ieder geval aan de orde de concretisering van de (operationele) doelformuleringen,
de volledigheid van de prestatiegegevens, de betrouwbaarheid van
deze beleidsinformatie alsmede de organisatie van de levering van derdengegevens.
We gaan er van uit dat de nog te realiseren groei jaarlijks afneemt.In de miljoenennota 2002 is reeds aangegeven dat Financiën, ter ondersteuning
van het groeiproces van VBTB en om de Staten-Generaal de voortgang te laten
zien, de VBTB-spiegel heeft ontwikkeld. De VBTB-spiegel is een monitor en
kent twee sporen:1) inzicht krijgen in de voortgang van de VBTB-implementatie en2) het uitwisselen van ervaringen, vraagpunten en «best practices»
tussen ministeries. Centraal in het eerste spoor staat de vraag in hoeverre
de beleidsbegrotingen en beleidsverantwoordingen voldoen aan de in de CW en
de RBV gecodificeerde VBTB-filosofie. In het tweede spoor staat de vraag centraal
welke gevolgen VBTB heeft voor de interne organisatie en de vraag of het voor
VBTB ontwikkelde instrumentarium daadwerkelijk wordt benut door de regering
en de Kamer (zie voor de resultaten van het tweede spoor paragraaf 3.1).Financiën heeft voor het eerste spoor alle voorbeeldbegrotingen en
de ontwerpbegrotingen 2002 aan de in de CW en de RBV gestelde voorschriften
getoetst. In tabel 1 zijn de rijksbrede resultaten per geanalyseerd item
weergegeven. Het blijkt dat sinds de voorbeeldbegrotingen door alle ministeries
significante vooruitgang is geboekt als het gaat om het VBTB-gehalte van de
begrotingen.De in de tabel opgenomen informatie maakt duidelijk waar groei mogelijk
is. De percentages willen overigens niet zeggen dat voor alle aspecten een
groei tot de ideaalscore van 100% realiseerbaar is. Sommige beleidsterreinen
lenen zich nu eenmaal beter voor de VBTB-systematiek dan andere. Aan de cijfers
in de tabel moet dan ook geen absolute waarde worden toegekend; het is veelmeer
een poging tot kwantificering die bij moet dragen aan het zichtbaar maken
van de feitelijke verbeteringen, van jaar op jaar, in de VBTB-begrotingspresentatie.Rijksbreed is opvallende stijging waar te nemen bij: het WWW-gehalte van
de beleidsagenda; de concretisering (doelgroep, streefwaarde, tijdshorizon)
van de operationele doelstellingen; de presentatie van het instrument belastinguitgaven;
het onderscheid systeem- en resultaatverantwoordelijkheid; het benutten van
evaluatieonderzoeken en; het opnemen van de tabel budgetflexibiliteit. Rijksbreed
is een lichte daling waar te nemen bij het opnemen van prestatiegegevens over
het systeem én over de resultaten (daar waar sprake is van systeemverantwoordelijkheid).De analyses maken duidelijk op welke (VBTB-)aspecten (rijksbreed) verdere
groei mogelijk is. Het gaat daarbij vooral om het formuleren van (operationele)
doelstellingen, het opnemen van prestatiegegevens en de benutting van evaluatieonderzoeken.
Deze onderwerpen komen overeen met de in de groeiparagrafen opgenomen verbeterpunten.Tabel 1: Resultaat analyse voorbeeldbegrotingen 2000 en
ontwerpbegrotingen 2002 (scores weergegeven in percentages)1 VB 2000OB 2002Beleidsagenda  Zijn de prioriteiten in de beleidsagenda in WWW-termen
weergegeven?2539 Beleidsartikelen: doelstellingen  Zijn de algemene doelstellingen georiënteerd
op maatschappelijke effecten/organisatiedoelen van het Rijk?8691Zijn bij de operationele doelstellingen doelgroepen
aangegeven?7184 Zijn bij de operationele doelstellingen streefwaarden
opgenomen?2246 Is bij de operationele doelstellingen een tijdshorizon
aangegeven?1334 Zijn voor de operationele doelstellingen (financiële)
instrumenten aangegeven?6470 Is, indien relevant, het instrument belastinguitgaven
gepresenteerd?347 Is, indien nodig, onderscheid gemaakt naar systeem-
en resultaatverantwoordelijkheid?3045 Zo ja, worden voor beide verantwoordelijkheden prestatiegegevens
benoemd?94 Is effectinformatie regulier (effectindicatoren)
benoemd voor de operationele doelstellingen?2241 Is effectinformatie regulier (effectindicatoren)
opgenomen voor de operationele doelstellingen?1428 Is periodiek evaluatieonderzoek aanwezig voor de
operationele doelstellingen?928 Worden hiermee de gehele operationele doelstellingen
afgedekt?817Beleidsartikelen: toelichting  Is alle apparaat conform de CW en de RBV toegerekend?5054 Zijn de programmauitgaven onderbouwd met volume-
& prijsgegevens?612In tabel budgettaire gevolgen: uitsplitsing binnen
operationele doelstellingen naar instrumenten?1547 Is de budgetflexibiliteit aangegeven?3182 Zijn veronderstellingen in doeltreffendheid, doelmatigheid
en raming aanwezig in paragraaf of tekst?40671 Scores zijn weergegeven in percentages. VB 2000 = voorbeeldbegrotingen
op basis van de ontwerpbegrotingen 2000. OB 2002 = ontwerpbegrotingen 2002
(eerste begrotingen in VBTB-stijl).De scores van de VB 2000 zijn gebaseerd op de analyse van de voorbeeldbegrotingen
van 9 ministeries: Justitie, BZK, OC&W, Defensie, EZ, LNV, V&W, SZW
en VWS. De scores van de OB 2002 zijn gebaseerd op de analyse van de ontwerpbegrotingen
van 13 ministeries: AZ, Buiza, Justitie, BZK, OC&W, Financiën IX
B, Defensie, VROM, EZ, LNV, V&W, SZW en VWS.Aan de scores van de ministeries zijn gewichten toegekend. De gewichten
worden bepaald door het aantal begrotingsartikelen. AZ heeft in de ontwerpbegroting
2002 2 artikelen. De scores van AZ worden daarom vermenigvuldigd met de factor
2. Buiza heeft 15 artikelen. De scores van Buiza worden vermenigvuldigd met
een factor 15. Etc. De hier weergegeven percentages vormen het gemiddelde
van de meegewogen ministeries.Kortom: de eerste VBTB-begrotingen zijn een stap in de richting van resultaatgericht
sturen, maar het kan nog beter. Ook de Algemene Rekenkamer komt tot een zelfde
conclusie in het onlangs verschenen rapport «VBTB in begrotingen 2002».1De regering heeft de ambitie alle reële verbeteringsmogelijkheden
in de komende jaren te verzilveren – te beginnen bij de ontwerpbegrotingen
2003. De aanbevelingen die de Algemene Rekenkamer in haar rapport doet, worden
daarbij betrokken.2.3. Vormgeving verdere groei in de begroting en verantwoording?Als het gaat om een succesvolle verdere invoering van VBTB, blijven stimuleren,
coördineren en monitoren ook de komende jaren het devies. In dit kader
zijn de eerste conceptbegrotingen nieuwe stijl expliciet aan de orde geweest
in de Ministerraad. In overleggen tussen de directeur-generaal van de Rijksbegroting
en de secretarissen-generaal van ieder ministerie – de zogenaamde «DG/SG-overleggen» –
zijn (daarop voortbouwend) de eerste VBTB-ervaringen gewisseld en zijn concrete
afspraken gemaakt.Als het specifiek om het verbeteren van prestatiegegevens (in de begroting
en verantwoording) en het benutten van resultaten uit beleidsevaluatieonderzoek
(in de begroting en verantwoording) gaat, zijn de regeling Prestatiegegevens
en Evaluatieonderzoek Rijksoverheid1 en het «Evaluatie-overzicht
Rijksoverheid» (EOR) relevant. De implementatie van deze regeling heeft
dit jaar prioriteit.Het EOR bevat informatie per evaluatieonderzoek/monitorsysteem en over
de in te zetten/ingezette evaluatie-instrumenten per beleidsartikel. Een eerste
versie van het EOR wordt dit jaar aan de Kamer aangeboden. Het EOR wordt vanaf 2003
jaarlijks geactualiseerd aan de Kamer ter beschikking gesteld.De relatie tussen doelen, prestaties en middelen moet beter inzichtelijk
worden gemaakt. Dit omdat concrete doelformuleringen, «dekkende»
prestatiegegevens en de relatie tussen doelen, prestaties en middelen tezamen
de basis vormen voor beleidsgericht begroten, sturen en verantwoorden. Te
denken valt aan het invullen van de verbeteringsmogelijkheden in de tabel
«budgettaire gevolgen van beleid».In de – dit jaar door de Staten-Generaal vast te stellen –
CW 2001, en in de daaruit voortvloeiende RBV 2002 (die o.a. geldt voor de
begrotingsvoorbereiding 2003), zijn, met het oog op de verdere groei, verschillende
VBTB-elementen verduidelijkt. Te denken valt aan de suppletore begrotingen,
de budgetflexibiliteit (zie paragraaf 4.2) en het onderscheid tussen
systeem- en resultaatverantwoordelijkheid.3. Stand van zaken rijksbrede implementatie van VBTB als
resultaatgericht sturingsmodelIn paragraaf 2.2 is aangegeven dat de VBTB-spiegel uit twee sporen
bestaat. De resultaten van het eerste spoor richten zich primair op de begrotings-
en verantwoordingsstukken. In deze paragraaf wordt ingegaan op het tweede
spoor, dat geënt is op de implementatie van VBTB als resultaatgericht
sturingsmodel binnen de rijksoverheid.2De analyses hebben veel voorbeelden opgeleverd waar interdepartementaal
van kan worden geleerd. Zo wordt voorkomen dat her en der opnieuw het wiel
moet worden uitgevonden. Het beeld dat voortvloeit uit de analyses is hier
geclusterd weergegeven naar de onderwerpen waarover informatie is verzameld.3.1. Departementale aanpak verbeterpunten uit de ontwerpbegroting
2002In de ontwerpbegrotingen 2002 zijn in de groeiparagrafen, als gezegd,
verbeterpunten m.b.t. doelstellingen, prestatiegegevens en evaluatieonderzoeken
opgenomen. Om die verbeterpunten daadwerkelijk te realiseren, hebben enkele
ministeries gekozen voor het opnemen van de verbeterpunten in de interne begrotingsaanschrijving
2003. Vijf ministeries hebben voor de begrotingsvoorbereiding 2003 beleidsartikel-werkgroepen
ingesteld. Deze werkgroepen (waarin, in ieder geval, de directie FEZ en de
desbetreffende beleidsdirectie zitting hebben) werken per beleidsartikel aan
de, in de groeiparagrafen opgenomen, verbeterpunten. Gerichte acties op het
verbeteren van doelstellingen, prestatiegegevens en evaluatieonderzoeken in
de begroting en verantwoording, bestaan daarnaast vooral uit kennisoverdracht
(door gerichte communicatie en trainingen) en uit de implementatie van de
regeling Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek Rijksoverheid.3Sinds de start van VBTB lag de verantwoordelijkheid voor de implementatie
van VBTB op ieder ministerie bij de directie FEZ (en daarbinnen vaak bij een
projectorganisatie VBTB). Met het opstellen van de ontwerpbegrotingen 2002
is de verantwoordelijkheid voor de verdere ontwikkeling van VBTB door bijna
alle ministeries overgedragen naar het lijnmanagement. Concreet vertaalt dit
zich in de verantwoordelijkheid van de lijn (beleidsdirecties en uitvoerende
diensten) voor de uitwerking van de groeiparagrafen van ieder beleidsartikel.
De directies FEZ monitoren dit traject via de reguliere interne planning-
& controlcyclus (P&C-cyclus) of via het proces van de begrotingsvoorbereiding
2003.Uit de VBTB-spiegel komt naar voren dat de beleidsdirecties deze verantwoordelijkheid
daadwerkelijk oppakken. Wel wordt een enkele keer zorg uitgesproken over «te
vroeg loslaten».3.2. Meer aandacht voor de realisatie van beleidsdoelstellingen
in de begrotingsvoorbereidingRijksbreed kan worden geconcludeerd dat door VBTB de «WWW-systematiek»
een nadrukkelijke rol is gaan spelen in de begrotingsvoorbereiding. Meer dan
voorheen wordt expliciet stilgestaan bij de doelstellingen van beleid, de
daarin op te nemen streefwaarden, de in te zetten instrumenten en de daarmee
gepaard gaande kosten. Dit geldt in het bijzonder voor de interne begrotingsvoorbereiding.
Acht ministeries geven aan dat er in deze begrotingsvoorbereiding sprake was
van een betere afstemming tussen beleidsdirecties en financiële/bedrijfsvoerings-
directies.Rijksbreed wordt de departementale P&C-cyclus gezien als één
van de belangrijkste instrumenten om resultaatgericht overheidshandelen te
stimuleren. Mede door VBTB heeft ieder ministerie gekozen voor óf een
aangepaste bestaande óf een compleet vernieuwde P&C-cyclus. Tien
ministeries zijn het afgelopen jaar begonnen met de aanpassing van de interne
begrotingscyclus. Drie ministeries zullen vanaf 2002 met een herziene
cyclus draaien. De tot nu toe opgedane ervaringen zijn positief.De aanpassingen en vernieuwingen hebben geleid tot – of leiden op
korte termijn tot – een zogehete «integrale P&C-cyclus»
bij vrijwel ieder ministerie. Integraal, ten eerste, in de zin dat er een
koppeling of zelfs een één op één relatie bestaat
tussen de begrotingscyclus en de departementale P&C-cyclus. De nagestreefde
koppeling geldt zowel de inhoud, o.a. het in de departementale cyclus opnemen
van doelen en prestatiegegevens uit de begroting, als de aansluiting in de
tijd. Ten tweede, integraal, in de zin dat de departementale begrotingscyclus,
de interne beleidscycli en de departementale cyclus voor de bedrijfsvoering
niet meer los van elkaar zullen gaan opereren.Zoals aangegeven streven alle ministeries naar een inhoudelijke aansluiting
tussen de «externe» begrotingscyclus en de interne (departementale)
P&C-cyclus. Concreet vertaalt dit zich in het opnemen van doelen, prestatiegegevens
en (resultaten van) evaluatieonderzoeken uit de begroting in de interne P&C-cyclus
en omgekeerd. Vervolgens is het de bedoeling daadwerkelijk op die facetten
te sturen. Bij zeven ministeries is de aansluiting in het stadium dat er in
de jaarplannen een link wordt gelegd met de doelen en prestatiegegevens uit
de begroting. De resterende ministeries willen hier in het komende jaar naar
toe werken. Uit de VBTB-spiegel komt daarentegen naar voren, dat de uitkomsten
van evaluatieonderzoeken nog onvoldoende worden doorvertaald in de jaarplannen
van beleidsdirecties en uitvoerende diensten.3.3. VBTB en derdeninformatieUit de spiegel blijkt dat tien ministeries in kaart hebben gebracht wie
de bronnen van de derdengegevens zijn. De ministeries die nog geen compleet
inzicht hebben, zijn nog bezig met een inventarisatie. Over de vraag of de
derdeninformatie ook daadwerkelijk op tijd kan worden geleverd, zijn de meningen
verdeeld. Vier ministeries hebben op dit moment geen reden om aan te nemen
dat de informatie niet op tijd wordt aangeleverd. De andere ministeries bezien
dit jaar of de benodigde informatie tijdig beschikbaar kan zijn. Indien de
derdeninformatie beschikbaar is, wordt de informatie in de begroting en het
jaarverslag opgenomen. Indien de derdeninformatie niet tijdig leverbaar is,
worden alternatieven gezocht. In dat geval zullen er nadere afspraken worden
gemaakt tussen het desbetreffende ministerie en de leverancier van derdeninformatie
over alternatieve informatie en over het groeipad voor de toekomst. Bij het
opvragen van (aanvullende) informatie is de bevragingslast een factor die
in de beschouwing moet worden betrokken.Een verdere doorvertaling van VBTB heeft er bij vier ministeries toe geleid
dat er veranderingen zijn opgetreden in de contract- en subsidierelaties met
het veld. Afspraken met het veld staan daar ook meer en meer in het teken
van concreet te behalen resultaten.3.4. Veranderingen in de interne organisatieVBTB staat niet op zich. Om een breder draagvlak voor het gedachtegoed
achter VBTB te creëren binnen de rijksoverheid, is meer nodig dan VBTB
beperken tot een andere begrotingsopzet. Op tien ministeries lopen er projecten
of staan er projecten op de rol die gericht zijn op resultaatgericht overheidshandelen.
Zo wordt, in lijn met VBTB, door vijf ministeries gewerkt aan vernieuwing
van het personeelsbeleid.1 VBTB wordt gezien
als een ontwikkeling die bijdraagt aan meer resultaatgericht personeelsbeleid.
Lopende en/of aanverwante projecten blijken een goede bijdrage te leveren
aan het breder implementeren van VBTB.3.5. Betrokkenheid van beleid bij VBTBAlle ministeries geven aan dat niet-financiële medewerkers meer betrokken
raken bij VBTB, maar dat het gewenste eindniveau nog niet is gehaald. Om niet-financiële
medewerkers de komende tijd te blijven betrekken bij VBTB wordt er over vrijwel
de gehele linie aan gerichte communicatie gedaan. De communicatie is over
het algemeen gekoppeld aan de begrotingscyclus en/of de interne P&C-cyclus.
Deze cycli dienen daarmee als hefboom voor de bredere implementatie van VBTB
als resultaatgericht sturingsmodel.3.6. Benutting resultaatgerichte informatie door de KamerDe benutting van resultaatgerichte informatie door de Kamer blijkt uit
een aantal zaken:• de begrotingsonderzoeken;• de begrotingsbehandelingen;• de schriftelijke Kamervragen;• de moties, en;• de amendementen.De resultaten van de analyse zijn weergegeven in box 1 (zie paragraaf 4.1
voor informatie over de amendementen). Uit de analyse kan worden afgeleid
dat ook de Kamer moet «wennen» aan VBTB. Op verschillende facetten
echter is tevens zichtbaar dat de implementatie van VBTB heeft geleid
tot een lichte verandering in de discussies die de Kamer voert met de bewindspersonen
en de vragen die de Kamer stelt aan de regering.De regering spreekt de hoop uit dat VBTB, zowel als begrotingssystematiek
als exponent van het resultaatgerichte sturingsmodel, de komende jaren nadrukkelijk
op de agenda van de Kamer blijft staan.Box 1: benutting resultaatgerichte informatie door de
KamerBegrotingsonderzoekIn ieder begrotingsonderzoek is VBTB aan bod gekomen. De Kamer complimenteert
de regering met de verbeterde kwaliteit van de begrotingen en met het verrichte
werk. Kamerleden blijven tegelijkertijd kritisch over de toekomst: de VBTB-implementatie
is nog niet afgerond. Benadrukt wordt dat de groeiparagraaf geen excuus mag
vormen voor een magere kwaliteit van de begroting.Discussies bij de begrotingsonderzoeken spitsen zich nog voornamelijk
toe op streefwaarden, onduidelijke doelstellingen en budgetflexibiliteit.
Bij enkele begrotingen staan beleidsinhoudelijke discussies al meer centraal.
Koppeling van de drie W-vragen komt slechts een enkele keer aan bod tijdens
de discussies.BegrotingsbehandelingenTijdens de plenaire behandeling van de begroting wordt aandacht besteed
aan de prioriteiten en doelstellingen uit de begroting. Daarnaast is er discussie
over streefwaarden en verantwoordelijkheden. Er wordt tijdens de begrotingsbehandelingen
weinig aandacht besteed aan de VBTB-systematiek en de WWW-vragen.Schriftelijke vragenEen analyse van de schriftelijke Kamervragen uit 2001 en 2002 over de
begrotingen van vier ministeries maakt duidelijk dat het percentage vragen
naar informatie over input in 2002 significant is afgenomen ten opzichte van
2001. De vragen naar informatie over output en outcome zijn daarentegen toegenomen.
Er worden minder financieel technische vragen en detailvragen gesteld, terwijl
er meer aandacht is voor het resultaat en effecten van beleid. Wat blijft
is dat vragen gericht op input, hoewel het aantal gedaald is, nog een groot
deel van het totaal van de schriftelijke vragen uitmaken. Schriftelijke Kamervragen*20012002 Gericht op input61%45% Gericht op output30%41% Gericht op outcome5%10% Overige vragen2%3%Gericht op doelstellingen3%6%Gericht op streefwaarden3%5%* Het totale percentage wijkt af van 100 omdat sommige vragen tot meerdere
categorieën toebedeeld kunnen worden.MotiesVoor wat betreft de moties zijn de volgende patronen zichtbaar: er is
in enkele gevallen een verschil ten opzichte van vorig jaar. Er is stijging
waarneembaar in het aantal moties waarin om ex post- en vooral ex ante evaluatie
onderzoek wordt gevraagd. Daarnaast zijn er meer moties gericht op de aanpassing
of formulering van streefwaarden. Zowel in 2001 als in 2002 zijn er veel moties
gericht op de werking of ontwikkeling van instrumenten. Hierbij ontbreekt
echter in de meeste gevallen een duidelijke koppeling met een doelstelling,
terwijl dat bij de VBTB-begroting gemakkelijk aangegeven kan worden.3.7. SamenvattendHet beeld dat voortvloeit uit de spiegel laat zien dat VBTB tot nu toe,
in ieder geval, heeft geresulteerd in:• Meer aandacht voor resultaatgericht begroten en verantwoorden op alle niveaus (dus tussen Kamer en regering, binnen ministeries en
tussen ministeries en uitvoerende organisaties/veldpartijen);• Bewuster omgaan met de relatie tussen doelstellingen, prestaties
en middelen;• Veel aandacht voor de formulering van prestatiegegevens en een
dekkende evaluatieprogrammering;• Een meer transparante begroting;• Meer concrete communicatie binnen ministeries tussen beleid (beleidsdirecties)
en beheer (financiële- en bedrijfsvoeringsdirecties).4. VBTB en Budgetrecht4.1. BudgetrechtIn het Algemeen Overleg van 21 februari 2001 met de Commissie van de Rijksuitgaven
heeft de Kamer de zorg uitgesproken over mogelijke aantasting van haar budgetrecht
door VBTB. Afgesproken is voor de ontwerpbegrotingen 2002 inzake het budgetrecht
de lijn te volgen die is uiteen gezet in de VBTB-tussenrapportage van december
2000.1 Na de behandeling van de ontwerpbegrotingen
2002 zou een eerste evaluatie inzicht moeten bieden in de effecten van VBTB
voor het budgetrecht van de Kamer.De punten van zorg van de Kamer kwamen eveneens naar voren bij de schriftelijke
vragen over het wetsvoorstel Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001)2. De Kamer heeft een aantal vragen over het budgetrecht gesteld, die
vooral betrekking hebben op: 1) de reikwijdte van het budgetrecht (in samenhang
met de begrippen autoriseren en amenderen), en 2) de mogelijkheid om te kunnen
autoriseren op het niveau van (operationele) beleidsdoelstellingen en prestatiegegevens.In deze paragraaf wordt hier nader op deze twee onderwerpen ingegaan.
De (eerste) evaluatie van de effecten van VBTB voor het budgetrecht van het
parlement is hier eveneens opgenomen.Algemeen kan worden gesteld dat autorisatie alleen plaatsvindt op het
niveau van begrotingsartikelen en dat amendementen – in principe –
op elk niveau kunnen worden ingediend.3De reikwijdte van het budgetrechtHet vaststellen van de begroting en het aanbrengen van wijzigingen vindt
plaats op het niveau van begrotingsartikelen, zoals opgenomen in de begrotingsstaat
bij een begrotingswetsvoorstel. Dit is het autorisatieniveau zoals vastgelegd
in de CW.De per beleidsartikel in de begrotingsstaat geraamde bedragen voor uitgaven,
verplichtingen en ontvangsten, corresponderen (voor het begrotingsjaar t)
met de totalen van uitgaven, verplichtingen en ontvangsten in de tabel «de
budgettaire gevolgen van beleid». De Tweede Kamer heeft zo, in de ogen
van de regering, de mogelijkheid invloed uit te oefenen op de begrotingsartikelen
en haar budgetrecht te verwezenlijken. Voordat autorisatie plaatsvindt, kan
de Kamer wijzigingen aanbrengen tussen artikelen en binnen artikelen. Daartoe
beschikt de Kamer, naast het doen van een verzoek, over twee instrumenten:
1) een motie indienen, en 2) een amendement indienen.Wanneer de Tweede Kamer de bedragen van een in de begrotingsstaat opgenomen
begrotingsartikel wil verhogen of verlagen of een verschuiving aan wil brengen tussen begrotingsartikelen, kan zij daarvoor – naast
het verzoeken daartoe, al dan niet door middel van een motie – het instrument
van het amendement gebruiken. Middels de tabel «de budgettaire gevolgen van beleid» kan de Kamer duidelijk aangeven welke uitgaven
moeten worden verhoogd of verlaagd.Verschuivingen binnen een artikel kunnen door
de Kamer – net zoals dat nu het geval is – worden bereikt door:1) het – tijdens de begrotingsbehandeling – kenbaar maken
van de wens daartoe;2) het indienen van een motie;3) het indienen van een amendement tot verschuiving van bedragen tussen
artikelonderdelen;4) het indienen van een amendement tot opsplitsing van een artikel.Ook hier geldt dat de tabel «de budgettaire gevolgen van beleid»
concrete aangrijpingspunten biedt. Zo kan de Kamer een verzoek of motie indienen
om gelden te verschuiven tussen nader geoperationaliseerde doelen of om gelden
te verschuiven tussen programmagelden en apparaatsuitgaven. Wanneer een minister
een verzoek van de Kamer en een motie naast zich neer zou willen leggen heeft
de Kamer de mogelijkheid om amendementen in te dienen tot verschuiving van
bedragen tussen artikelonderdelen zonder wijziging van het artikelbedrag (ook
weer op subartikelniveau of op het niveau van beleidsdoelen). Ten slotte,
kan de Kamer in bepaalde gevallen via het recht van amendement een bestaand
begrotingsartikel opsplitsen in meerdere artikelen. Zo bestaat de mogelijkheid
van amenderen op subartikelniveau of op het niveau van (operationele) beleidsdoelen.Autoriseren: op het niveau van begrotingsartikelenAutorisatie vindt plaats op het niveau van de begrotingsartikelen. In
de ogen van de regering bestaan belangrijke bezwaren tegen het autoriseren
van iets anders dan «geld», nl. algemene en operationele beleidsdoelstellingen
en/of prestatiegegevens.Allereerst laten sommige – maatschappelijke zeer relevante –
beleidsdoelstellingen zich niet goed kwantificeren; sommige nog niet, sommige
nooit. Sturen op de «uitgaven per eenheid effect» (x miljoen voor
1% meer veiligheid op straat) is zeer gecompliceerd. In de tweede plaats zij
bedacht dat een budget jaarlijks wordt vastgesteld, terwijl het bereiken van
doelstellingen meestal meerdere jaren vergt. Het autoriseren van algemene
en/of operationele doelstellingen zou vervolgens kunnen leiden tot het geforceerd
zoeken naar meetbare indicatoren op korte termijn, terwijl het minder meetbare
wellicht meer relevante beleid op de langere termijn in de verdrukking raakt.
De regering wil ten zeerste waken voor deze «performance paradox».1 In de derde plaats zij bedacht dat het al dan niet bereiken
van een doelstelling vaak ook afhankelijk is van externe factoren. Externe
factoren die zich, weliswaar in de paragraaf «veronderstellingen»
laten omschrijven, maar niet gemakkelijk laten isoleren. In de vierde plaats
heeft het wijzigen van een operationele doelstelling altijd consequenties
voor de daarmee te bereiken «hogere» algemene doelstelling van
beleid. Naar de mening van de regering is het consequent een samenhangende
uitspraak te doen over het gewenste niveau van het budgettaire kader en de
na te streven algemene en operationele doelstellingen, en vervolgens de verdeling
van de budgetten over deze doelstellingen.Belangrijkste tegenargument is evenwel dat van «de dubbele sturing».
Autorisatie blijft altijd een budgettaire component houden. Er zou in de eerste
optie daarom altijd sprake zijn van het én autoriseren van doelen én
van budget. Dit doet al snel de vraag rijzen wat nu leidend is: het door de
Kamer geautoriseerde budget of het daarmee beoogde beleid. Een voorbeeld:
wat te doen wanneer een budget is uitgeput, maar de doelstellingen nog niet
zijn bereikt? In de begroting meent de regering onderbouwd aan te geven welk
doelen met welke middelen bereikt kunnen worden. De autorisatie
van geld is dan gekoppeld aan de inspanningsverplichtingen over doelstellingen
en producten. Naar de mening van de regering, staat het beleid in de VBTB-begroting
voorop doch vormt het budget daarbij het kader.Amendementen bij begrotingsbehandelingen 2001 en 2002In de tabellen 2 en 3 zijn de uitkomsten van een analyse weergegeven van
de bij de begrotingsbehandelingen 2001 en 2002 door de Tweede Kamer ingediende
amendementen. De analyse laat zien dat er niet alleen sprake is van meer dan
een verdubbeling, maar ook dat de totale bedragen die met deze amendementen
gemoeid zijn, bijna drie keer zo hoog zijn geworden.Tabel 2: ingediende amendementen bij begrotingsbehandelingen
2001 2001Aantal%Bedrag (x 1000 €)Gemiddeld Verschuiving binnen een artikel82771 7008 963 Verschuiving tussen artikelen1963102 5505 397 Verschuiving binnen én tussen artikel271 360680 Artikel verhogen1345 38045 380 Artikel verlagen0000Totaal30100220 5407 351Tabel 3: ingediende amendementen bij begrotingsbehandelingen
2002 2002Aantal%Bedrag (x 1000 €)Gemiddeld Verschuiving binnen een artikel71025 8823 697 Verschuiving tussen artikelen4263442 91610 546 Verschuiving binnen én tussen artikel71051 6907 384 Artikel verhogen1015155 23915 524 Artikel verlagen111 6001 600Totaal67100677 32710 109Uit de analyse blijkt dat het aantal amendementen dat een verschuiving
binnen een artikel vraagt met één is gedaald, zowel qua aantal
als qua hoogte van het te amenderen bedrag. Dit terwijl het aantal amendementen
dat een verschuiving tussen artikelen vraagt, zowel in aantal als in hoogte
van het bedrag, aanzienlijk is verhoogd1.Ter nuancering dient te worden vermeld dat het hier een vergelijking tussen
slechts twee jaren betreft. Tevens geldt dat de begrotingen 2002 de eerste
in VBTB-stijl zijn en de laatste begrotingen betreffen van deze kabinetsperiode.Toch valt te constateren dat de nadruk meer is komen te liggen op het
afwegen van verschillende algemene doelstellingen dan op het alloceren tussen
de verschillende operationele doelstellingen. Daarnaast kunnen we concluderen
dat de VBTB-begroting ruim voldoende mogelijkheden biedt om te amenderen.
Dat betekent dat de huidige artikelindeling in beginsel2 volstaat en een adequate toepassing van het budgetrecht van het parlement
niet belemmert.3In het jaar 2004 wordt het VBTB-project integraal geëvalueerd. Belangrijk
aandachtspunt daarbij vormt: de meest optimale indeling van een beleidsartikel
c.q. de vraag naar het criterium voor artikelonderdelen. Dit mede in het licht
van de integrale invoering van het stelsel van baten en lasten. In het
verlengde daarvan ligt de vraag naar het beste aangrijpingspunt voor het autoriseren
van de begroting.4.2. BudgetflexibiliteitDe Commissie voor de Rijksuitgaven heeft bij de bespreking van de vorige
Voortgangsrapportage VBTB aandacht geschonken aan de tabel budgetflexibiliteit.
Mede op verzoek van de Tweede Kamer wordt er in de begroting per beleidsartikel
informatie opgenomen over budgetflexibiliteit. In de CW 2001 zal ik daartoe
alsnog een basisbepaling opnemen. Doel van de budgetflexibiliteit is om de
Staten-Generaal inzicht te geven in de mate waarin per beleidsartikel –
los van het lopende beleid – de kasbudgetten een andere beleidsmatige
aanwending zouden kunnen krijgen. In financieel-technische zin wordt inzicht
geboden in de mogelijkheden om tot herschikkingen over te gaan. Of daadwerkelijk
tot een andere aanwending wordt besloten, is een beleidsmatige afweging die
in samenspraak tussen de Kamer en de betrokken minister gemaakt zou moeten
worden. Uit die tabel budgetflexibiliteit moet, zo is bepaald in de RBV 2002,
af te leiden zijn:• in welke mate de flexibiliteit van de meerjarige kasramingen/budgetten
afneemt indien uitsluitend rekening wordt gehouden met de juridische verplichtingen
die daaraan ten grondslag liggen;• in welke mate de flexibiliteit van de meerjarige kasramingen/budgetten
afneemt indien, naast de juridische verplichtingen, ook rekening wordt gehouden
met zogenaamde bestuurlijke gebonden uitgaven/budgetten en/of met zogenaamde
complementair noodzakelijke uitgaven/budgetten1;• in welke mate de flexibiliteit van de meerjarige kasramingen/budgetten
afneemt indien rekening wordt gehouden met uitgaven/budgetten die reeds beleidsmatig
een bestemming hebben gekregen op grond van een formele regeling (bijvoorbeeld
subsidieregeling) of op grond van een beleidsprogramma waarmee de Tweede Kamer
heeft ingestemd.Ten aanzien van de apparaatsuitgaven (voornamelijk personeel, materieel
en huisvesting), wordt in de tabel meerjarig uitgegaan van continuering van
het in de ontwerpbegroting gepresenteerde beleid. In de Leeswijzer, of desgewenst
bij het beleidsartikel algemeen, zal in algemene zin aangegeven dienen te
worden hoe groot de budgetflexibiliteit van de apparaatsuitgaven is. Daarbij
wordt gedacht aan de flexibiliteit die ontstaat indien het natuurlijk verloop
van personeel niet wordt opgevangen door herbezetting van de vacatures.Bij de behandelingen van de ontwerpbegrotingen 2002 bleek onduidelijkheid
te bestaan over het te hanteren begrippenkader en de te volgen lijn inzake
budgetflexibiliteit. De aangescherpte presentatievoorschriften in de RBV 2002
zullen er toe leiden dat er meer uniformiteit en duidelijkheid ontstaat in
de wijze waarop bij de beleidsartikelen de gegevens inzake de budgetflexibiliteit
worden gepresenteerd.2 Ook dit komt het inzicht
in de begroting ten goede en levert daarmee een bijdrage aan het budgetrecht.5. De begrotingsstukken en infrastructuur5.1. Begrotingsstukken: betrouwbaarheid beleidsinformatieDe kwaliteit van informatie is dé kritische succesfactor voor goede
besluitvorming. Aan de kwaliteit van informatie worden derhalve hoge eisen
gesteld. Naast tijdig en beschikbaar, moet de informatie ook betrouwbaar zijn.
Om dit te onderstrepen heeft de Tweede Kamer in het kader van VBTB de regering
meerdere malen opgeroepen de betrouwbaarheid van niet-financiële informatie
in de begroting en het jaarverslag te garanderen.Het afgelopen jaar is hard gewerkt aan het expliciteren van normen voor
niet-financiële informatie en het aanpassen van de control- en auditfunctie
aan deze (en andere) ontwikkeling(en). Kern is dat niet-financiële informatie,
die in de begrotings- en verantwoordingsstukken wordt opgenomen, ordelijk
en controleerbaar tot stand moet komen en niet strijdig mag zijn met het beeld
dat de financiële informatie in het jaarverslag weergeeft.De eis van ordelijkheid en controleerbaarheid is voor een groot deel uitgewerkt
in de, al genoemde, regeling Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek Rijksoverheid.
Daarin is bepaald dat de in de begroting en het departementale jaarverslag
op te nemen beleidsinformatie op een ordelijke en controleerbare wijze tot
stand dient te komen. Daarbij geldt dat het mogelijk moet zijn om:• De kwaliteit van systemen van reguliere prestatiegegevens aan de
hand van een beschrijving van het betreffende informatiesysteem en de aan
dat systeem ten grondslag liggende administratieve organisatie te kunnen vaststellen;• De kwaliteit van evaluatieonderzoek, alsmede de mate van onafhankelijkheid
waarmee het onderzoek is opgezet en/of uitgevoerd, aan de hand van een onderzoeksdossier
te kunnen vaststellen.De eis dat de beleidsinformatie niet strijdig is met het beeld dat de
financiële informatie in het jaarverslag weergeeft, sluit aan met de
huidige praktijk in de private sector. Het houdt in dat het jaarverslag een
logisch samenhangend, consistent geheel moet vormen. Er mogen géén
duidelijk aanwijsbare tegenstrijdigheden tussen de diverse onderdelen in het
jaarverslag staan die de gebruiker van het jaarverslag op het verkeerde been
kunnen zetten. Controle van het jaarverslag vindt plaats door de departementale
accountantsdienst.In het huidige wetsvoorstel CW 2001 wordt in artikel 58 – dat de
grondslag vormt voor de eisen die aan het jaarverslag worden gesteld en daarmee
ook de grondslag vormt voor de controle van het jaarverslag – nog in
brede zin gesproken van deugdelijkheid, een norm die multi-interpretabel is.
Zeker met betrekking tot beleidsinformatie – die naar haar aard minder
«hard» is dan financiële informatie – kan dit begrip
leiden tot verwarring. De memorie van toelichting geeft weliswaar aan dat
deugdelijkheid opgevat dient te worden als «ordelijk en controleerbaar»
tot stand gekomen, maar bij de nadere operationalisering van deze term duiken
toch veel problemen op. Beleidsinformatie kent verscheidene vormen: prijs-
en volumegegevens, reguliere prestatiegegevens, alsmede prestatiegegevens
(zijnde de uitkomsten van periodiek evaluatieonderzoek) en de tekstuele en
grafische toelichtingen. De term deugdelijkheid zou voor ieder van deze vormen
apart geoperationaliseerd moeten worden. Dit zou – zo het al wenselijk
is – de eenduidigheid niet ten goede komen.Om een adequate controle van het jaarverslag als afzonderlijk object mogelijk
te maken én om ervoor te zorgen dat deze controle aansluit bij de nieuwe
lijn (niet-financiële informatie moet ordelijk
en controleerbaar tot stand komen en mag niet strijdig zijn met het beeld
dat de financiële informatie in het jaarverslag weergeeft en financiële informatie moet deugdelijk zijn), zal
artikel 58 van de CW 2001 gewijzigd worden. Dit zal gebeuren door middel van
het indienen van een nota van wijziging. Deze is momenteel in voorbereiding.
Met deze wijziging wordt benadrukt dat de waarborgen voor betrouwbare beleidsinformatie
primair zijn gelegen in het proces van totstandkoming van deze informatie.
Dit staat reeds in de memorie van toelichting bij de CW 2001 met zoveel woorden
vermeld, maar met het oog op de gewenste duidelijkheid wordt dit begrippenpaar
nu ook in de wet opgenomen.Parallel hieraan wordt, ook in het licht van VBTB (denk bijvoorbeeld aan
de Mededeling over de Bedrijfsvoering), de positie van de departementale audit-
en controlfunctie door de regering versterkt. Dit met als doel het verhogen
van de kwaliteit van de bedrijfsvoering en de daarmee gepaard gaande informatievoorziening.
Door deze maatregel wordt de Kamer beter geïnformeerd over de doelmatigheid
en doeltreffendheid van beleid.Geactualiseerd stappenplan voor de controle van prestatiegegevensIn de VBTB-voortgangsrapportage van 28 mei 2001 is melding gemaakt van
het voor de departementale accountantsdiensten ontwikkelde tien-stappenplan
voor de controle van prestatiegegevens.1 In vergelijking
met die versie van het stappenplan zijn stap 8 en stap 9 gewijzigd in lijn
met het bovenstaande (zie box 2). Onderwerp van controle door de departementale
accountantsdienst is niet meer de deugdelijkheid van de prestatiegegevens,
maar de ordelijke en controleerbare totstandkoming van de prestatiegegevens
(stap 8). Voorts wordt beoordeeld of alle prestatiegegevens in het jaarverslag
zijn opgenomen (stap 7) en of prestatiegegevens sporen met het beeld dat de
in het jaarverslag opgenomen financiële informatie en overige beleidsinformatie
oproepen (stap 9).Box 2: een praktisch handvat voor de controle van prestatiegegevens
in 10 stappenfase begrotingsvoorbereidingfase begrotingsuitvoeringfase begrotingsafsluiting 1) Bespreek in een pre-audit gesprek met het management
de waarborgen voor een ordelijke en controleerbare totstandkoming van prestatiegegevens
in de departementale begroting. Gebruik daarbij de eisen die worden gesteld
in de Regeling Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek Rijksoverheid. 2) Stel
vast op welke wijze de gekozen prestatiegegevens in het begrotingsuitvoeringsproces
door het management gemonitord zullen worden en leg dit vast in het controledossier.
3) Leg in het controledossier de hoofdlijnen vast van de systemen die de prestatiegegevens
zullen moeten opleveren. 4) Volg welke aanpassingen in de begrote prestatiegegevens
in het parlementaire behandelingstraject zijn overeengekomen. 5) Selecteer, mede in overleg met het management, in het departementale
controleplan elk jaar de systemen van prestatiegegevens die in het controlejaar
meer diepgaand beoordeeld zullen worden en communiceer tijdig met het management
over de te hanteren controlecriteria. 6) Voer die beoordeling uit en richt
de controle in aan de hand van de eisen die gesteld worden in de Regeling
Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek Rijksoverheid. 7) Stel vast dat de prestatiegegevens die voorkomen in de begroting ook zijn
opgenomen in het departementale jaarverslag. 8) Stel vast dat de prestatiegegevens
die in het departementale jaarverslag zijn opgenomen op een ordelijke en controleerbare
wijze tot stand zijn gekomen. Maak bij deze controle gebruik van de uitgevoerde
systeembeoordelingen (stap 5 en 6). 9) Beoordeel of de in het jaarverslag
verstrekte prestatiegegevens sporen met het beeld dat de in het jaarverslag
opgenomen financiële informatie en overige beleidsinformatie oproepen;
informeer het management tijdig wanneer dit beeld moet worden gecorrigeerd.
10) Volg op welke wijze de verantwoording van de prestatiegegevens in het
parlementaire dechargeproces wordt besproken.5.2. Infrastructuur: informatiekundige aspectenDe informatiekundige aspecten van VBTB zijn, zoals in eerdere tussenrapportages
is beschreven, onderverdeeld in de korte en lange termijn.2 Het indienen van de ontwerpbegrotingen 2002 markeert het einde van
de te verrichten werkzaamheden voor de informatiekundige aspecten op de korte termijn. De begrotingsadministraties zijn omgevormd om de begrotingen
nieuwe stijl op te kunnen stellen.Momenteel staan de informatiekundige aspecten van VBTB voor de lange termijn
op de agenda. Hierbij gaat het voornamelijk om de vraag welke maatregelen
moeten worden getroffen voor een doelmatige, kwalitatief hoogwaardige verzameling,
vastlegging, verwerking en beschikbaarstelling van informatie voor sturing,
beheersing en het afleggen van verantwoording.Voorbeeldprojecten VBTBOm invulling te geven aan de informatiekundige aspecten van VBTB voor
de lange termijn zijn voorbeeldprojecten in het leven geroepen. De projecten
zijn gekozen uit plannen van aanpak die de ministeries in het voorjaar van
2001 bij Financiën hebben ingediend. Bij het selecteren van de voorbeeldprojecten
speelde het aspect «kunnen leren van ervaringen van andere ministeries»
een centrale rol. Het collectief van de departementale voorbeeldprojecten
weerspiegelt de diversiteit van de plannen van aanpak. Overigens is het zo
dat de meeste aandacht bij de projecten niet zozeer uitgaat naar de techniek
van de gekozen oplossing, maar vooral naar de bestuurlijke inbedding daarvan.
De inzet van een nieuw stuk «gereedschap» kan bijvoorbeeld leiden
tot een andere manier van werken of rapporteren. In box 3 is een aantal karakteristieken
van de projecten weergegeven. De grote projecten omvatten meerdere karakteristieken.Box 3: karakteristieken voorbeeldprojecten VBTBManagement informatieEen aantal projecten concentreert zich rondom «management informatie».
Centraal daarbij staat het koppelen van informatie over de bedrijfsvoering
(financiële gegevens en personele gegevens) aan beleidsinformatie. Door
de informatievoorziening op die manier in te richten kan een betere relatie
worden gelegd tussen de ingezette middelen enerzijds en de bereikte prestaties
en doelen anderzijds. Tevens kan beter en sneller worden gerapporteerd. Daarnaast
kan efficiencywinst behaald worden door de informatievoorziening flexibel
in te richten, zodat sneller ingespeeld kan worden op ad hoc vragen.Informatiestromen met derdenIn een aantal projecten worden de informatiestromen tussen «derden»
en het betreffende ministerie verbeterd. Daarbij gaat het onder andere om
het beschrijven en analyseren van de processen, gegevens en ketenafhankelijkheden.
Een belangrijk aandachtspunt daarbij is het streven naar gelijkluidende gegevensdefinities
en het uniformeren van processen.Interne informatiestromenEnkele projecten richten zich op het verbeteren van de informatiestromen
binnen het ministerie om de begroting en het jaarverslag op te stellen. Er
is nu veel papier- en e-mailverkeer tussen de opstellers van de departementale
begrotingen en jaarverslagen. Het is de bedoeling dit berichtenverkeer te
stroomlijnen met behulp van moderne ICT-middelen.Aansluiting «externe» en interne cycliTot slot, zijn er projecten die zich – zowel inhoudelijk als wat
betreft timing – richten op het aansluiten van de interne P&C-cycli
en de «externe» begrotings- en verantwoordingscyclus.De departementale voorbeeldprojecten – waarvan het merendeel is
gestart en de resterende projecten uiterlijk in het voorjaar van start gaan –
zijn zo geselecteerd dat de beoogde leereffecten zoveel mogelijk in 2002 worden
gegenereerd en verspreid. De beschikbaar gekomen producten, informatie en
kennis worden centraal – door het ministerie van Financiën – beheerd. Dat gebeurt onder andere met een toolkit die aan
alle departementen beschikbaar wordt gesteld.Om de uitwisseling van informatie en kennis tussen de departementen verder
vorm te geven is gekozen voor een structuur van klankbordgroepen. Elk voorbeeldproject
heeft een klankbordgroep ingericht waarin een aantal departementen medewerkers
afvaardigt. In de klankbordgroepen wordt kennis en ervaring uit het betreffende
voorbeeldproject gedeeld. Ook worden in 2002 twee seminars georganiseerd om
de producten, informatie en kennis die uit de voorbeeldprojecten beschikbaar
komen te verspreiden.5.3. VBTB en ZBO'sWat betreft de relatie tussen VBTB en ZBO's: op afzienbare termijn wordt
aangaande de Kaderwet ZBO's een Nota van Wijziging naar de Kamer gezonden,
die beoogt de informatievoorziening tussen het ZBO en de betrokken minister
in het kader van VBTB zeker te stellen. Met deze Nota van Wijziging wordt
tegemoet gekomen aan het verzoek van de Kamer om de bijdrage van ZBO's aan
door ministers gestelde algemene en/of operationele doelen in de VBTB-begrotingsstukken
te expliciteren. Door de Nota van Wijziging worden ZBO's verplicht aan de
betreffende minister informatie te verschaffen over de geleverde en de te
leveren prestaties. Deze door het ZBO verschafte informatie stelt de minister
vervolgens in staat verantwoording af te leggen aan het parlement over de
bijdrage van het ZBO aan de van Rijkswege gestelde beleidsdoelen. Nadrukkelijk
zij vermeld dat de Nota van Wijziging niet gaat over (wijzigingen in) de inhoudelijke
aansturing van ZBO's of over de interne bedrijfsvoering, bijvoorbeeld dat
ook ZBO's hun eigen begroting en jaarverslag in VBTB-termen zouden moeten
opstellen.5.4. VBTB in de sectoren Zorg en Sociale ZekerheidMedio 2001 verscheen het rapport «Eigentijds begroten» van
de beleidsgroep begrotingsstelsel. Bijlage 5 van dit rapport betreft het eindrapport
van de (interdepartementale) werkgroep »Integratie premiesectoren»,
waarin de lijn uiteen is gezet voor het toepassen van VBTB in de sectoren
Sociale Zekerheid en Zorg.SZW kiest ervoor de premiegefinancierde doelstellingen in de budgetdisciplinesector
Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt (SZA) in de begroting te presenteren in
een zelfde format als de begrotingsgefinancierde doelstellingen. De Sociale
Nota blijft bestaan. De samenhang tussen de Sociale Nota en de begroting komt
vooral in het inleidende hoofdstuk in de Sociale Nota en in de beleidsagenda
van de begroting naar voren. In het departementaal jaarverslag wordt verantwoording
afgelegd over het gehele beleidsterrein van SZW, zoals opgenomen in de begroting
en de Sociale Nota. Voor de sector SZA zal, vanaf de Sociale Nota 2003, per
(premiegefinancierd) beleidsartikel een groeiparagraaf worden opgenomen.In lijn met de huidige opzet van de Zorgnota kiest de sector Zorg de Zorgnota
als centraal document waarin VBTB wordt toegepast voor de premieen begrotingsgefinancierde
doelen. Continuering van deze lijn biedt goede gelegenheid voor verdere groei
in de VBTB-toepassing, dit mede in het licht van de veranderende rol van de
rijksoverheid op het terrein van de zorg (modernisering van care en cure en
stelseldiscussie). Naar de mening van de werkgroep kunnen de VBTB-uitgangspunten
voor de begroting daarbij als denkkader worden gebruikt voor het format voor
de premiegefinancierde doelstellingen op het terrein van de Zorg. In het Jaarbeeld Zorg wordt verantwoording afgelegd over de in de Zorgnota
beschreven doelstelling van het beleid.De werkgroep »Integratie premiesectoren» heeft de wens uitgesproken
om in de toekomst te komen tot een eenduidige benadering. De integrale evaluatie
van het VBTB-project in 2004 is daarvoor het geëigende moment.16. VBTB-vervolgtrajectHet eerste VBTB-begrotingsjaar is gestart. De eerste begrotingscyclus
in VBTB-stijl wordt in mei 2003 afgerond met de departementale jaarverslagen.
De verwachting is dat de groeiparagrafen bij de beleidsartikelen, mits nodig,
uiterlijk tot en met de begroting 2005 worden opgenomen. Naar verwachting
neemt het aantal verbeterpunten in de loop der jaren af. Het streven is dat
de structuur van de begrotings- en verantwoordingsstukken per begrotingsjaar
2006 voldoet aan de in de Comptabiliteitswet 2001 en in de Rijksbegrotingsvoorschriften
vastgelegde (VBTB-)normen.Naast het optimaliseren van de begrotings- en verantwoordingsstukken zal
de komende jaren de aandacht zijn gericht op de verdere implementatie van
VBTB binnen de ministeries. Dit door (daar waar nodig) de departementale en
de decentrale planning- & controlcyclus beter te doen aansluiten op doelstellingen
en prestatiegegevens die centraal staan in de begrotings- en verantwoordingscyclus
(en omgekeerd) én door de regeling Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek
Rijksoverheid in te voeren. Daarnaast zullen ondersteunende acties, zoals
de kwaliteitsverbetering van beleidsinformatie en de verdere implementatie
van de mededeling over de bedrijfsvoering, onverminderd doorgaan.De minister van Financiën zal vanuit zijn verantwoordelijkheid, zeker
tot aan de VBTB-evaluatie in 2004, richting blijven geven aan de na te streven
ambities en de voortgang blijven bewaken. Voor het volgen van de voortgang
en het uitwisselen van informatie tussen ministeries zal tot aan de evaluatie
in 2004 jaarlijks gebruik worden gemaakt van de VBTB-spiegel. Komend jaar
gaat de aandacht van het ministerie van Financiën vooral uit naar het
opstellen van de ontwerpbegrotingen 2003, het uitwerken van de kaders voor
de departementale jaarverslagen 2002 en de verdere implementatie van de regeling
Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek Rijksoverheid.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2000–2001, 26 573, nr. 65.
Eerder verschenen VBTB-tussenrapportages in mei 2000 (Tweede Kamer, vergaderjaar
1999–2000, 26 573, nr. 8) en in december 2000 (Tweede Kamer,
vergaderjaar 2000–2001, 26 573, nr. 58).XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 28 000, nr. 1.XNoot1Algemene Rekenkamer, «VBTB in de begrotingen 2002», januari
2002.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 573, nr. 1.XNoot3Daar waar de artikelindeling nog niet naar de volle tevredenheid van alle
betrokken partijen is, zal de desbetreffende minister in overleg treden met
de Kamer. Zo zal binnenkort de minister van Defensie met een voorstel komen
voor een indeling van de Defensiebegroting die meer recht doet aan de VBTB-uitgangspunten.XNoot1De eerste jaarverslagen nieuwe stijl verschijnen overigens pas in mei
2003. Dat betekent dat de financiële verantwoordingen over 2001, die
in mei van dit jaar verschijnen, nog in de oude stijl zijn opgesteld.XNoot1AR-rapport «VBTB in de begrotingen 2002», slotbeschouwing:
«De begrotingen zijn over de gehele linie toegankelijker en bevatten
meer informatie over wat de ministeries doen om de gestelde doelen te bereiken.
Wanneer ministeries in de eerste jaarverslagen nieuwe stijl (in mei 2003)
erin slagen de hierbij gerealiseerde prestaties te presenteren, zal sprake
zijn van een grote stap voorwaarts. Tegelijkertijd is er over de gehele linie
nog veel ruimte om doelen nog scherper, prestatiegegevens nog completer en
de relatie tussen geld, prestaties en doelen nog duidelijker te maken».XNoot1In de regeling – die op 1 januari 2002 in werking is getreden –
wordt aandacht besteed aan: verplichte gedocumenteerde afweging bij de inzet
van evaluatieonderzoek ex ante; periodieke afdekking van beleid met evaluatieonderzoek
ex post; kwaliteitseisen voor systemen van prestatiegegevens en voor evaluatieonderzoeken;
melding, aan de politieke en ambtelijke top van het ministerie, en benutting
van de uitkomsten van periodiek evaluatieonderzoek, en; de organisatie van
en verantwoordelijkheden inzake beleidsevaluatie.XNoot2De benodigde informatie voor het tweede spoor wordt verkregen door jaarlijks
bij ieder ministerie een vragenlijst uit te zetten en door gesprekken te voeren
tussen het vakministerie (zowel financiële- als beleidsdirecties) en
het ministerie van Financiën. Daarnaast volgt Financiën alle begrotingsbehandelingen
en worden er jaarlijks door Financiën interviews gehouden met Kamerleden.
De resultaten van de metingen voor het tweede spoor van de VBTB-spiegel 2001
zijn rijksbreed verspreid.XNoot3De regeling heeft een dubbele functie: 1) bijdrage leveren aan het verbeteren
van de begrotingen en verantwoordingen (zie ook paragraaf 2.3), en 2)
bijdrage leveren aan de implementatie van VBTB binnen de rijksoverheid. In
het licht van die tweede functie werken de ministeries aan een interne doorvertaling
van deze regeling.XNoot1Zie onder andere het rapport van de commissie Van Rijn.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2000–2001, 26 573 nr. 58.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 27 849.XNoot3In de CW is vastgelegd dat de begrotingsstaat het formele aangrijpingspunt
voor de autorisatie van de begroting door de Staten-Generaal vormt. In artikel
4, lid 2, wordt daartoe bepaald: «een begrotingsartikel is de kleinste
eenheid in de begrotingsstaat».XNoot1Zie voor de «performance paradox»: Bruin, H. de, Prestatiemeting
in de publieke sector: tussen professie en verantwoording, Utrecht, 2001.XNoot1Het valt op dat WWW-onderbouwingen ontbreken bij de in 2002 ingediende
amendementen.XNoot2Daar waar de artikelindeling nog niet naar de volle tevredenheid van alle
betrokken partijen is, zal de desbetreffende minister in overleg treden met
de Kamer. Zo zal binnenkort de minister van Defensie met een voorstel komen
voor een indeling van de Defensiebegroting die meer recht doet aan de VBTB-uitgangspunten.XNoot3Dit beeld wordt bevestigd in interviews die we recentelijk hebben gehouden
met vijf Kamerleden (verdeeld over de vier grootste partijen).XNoot1Met bestuurlijk gebonden uitgaven/budgetten wordt gedoeld op uitgaven/budgetten
waarover met derden afspraken zijn gemaakt die nog niet in strikte zin juridisch
verplicht zijn (bijvoorbeeld convenanten met decentrale overheden); met complementair
noodzakelijke uitgaven/budgetten wordt gedoeld op uitgaven die ten opzichte
van de initiële verplichting (meestal een investering) technisch noodzakelijk
zijn om de initiële verplichting aan haar doel te laten beantwoorden
(bijvoorbeeld een weg naar een brug; de munitie voor tanks, e.d.);XNoot2De Rijksbegrotingsvoorschriften hebben de status van een ministeriële
regeling en maken onderdeel uit van de comptabele regelgeving van het Rijk.
Zij hebben uit dien hoofde een gelijke werkingskracht als de Comptabiliteitswet
(CW). Procedureel zijn de bepalingen van een ministeriële regeling eenvoudiger
aan te passen en makkelijker toe te spitsen op de uiteenlopende aard van de
beleidsartikelen.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2000–2001, 26 573, nr. 65.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 2000–2001, 26 573, nr. 58.XNoot1Rapport «Eigentijds begroten», Beleidsgroep Begrotingsstelsel,
bijlage 5, blz. 93. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26573-70.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl