Direct gekozen burgemeester; Verslag algemeen overleg op 27 januari 2004, over hoofdlijnennotitie direct gekozen burgemeester en onderzoek 'Buitenlandse burgemeesters bekeken II'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29223, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

01-03-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29223 nr. 9

20-02-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVoortzetting van het antwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29223Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 92 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 223Direct gekozen burgemeesternr. 9VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 20 februari 2004De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1 heeft op 27 januari 2004 overleg gevoerd met de
heer Remkes, minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, en de
heer De Graaf, vice-minister-president, minister voor Bestuurlijke Vernieuwing
en Koninkrijksrelaties, over:– de hoofdlijnennotitie direct gekozen burgemeester
(29 223, nr. 1);– de brief met een reactie op het commentaar
op de hoofdlijnennotitie d.d. 5 december 2003 (29 223, nr. 2);– het onderzoek «Buitenlandse burgemeesters
bekeken II. Openbare orde, veiligheid en politie» (BZK-02-709).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Voortzetting van het antwoord van de regeringMinister De Graaf: Voorzitter. Wij hebben
de vorige keer uitvoerig gesproken over het voorzitterschap van de raad en
het gekozen burgemeesterschap. Ik heb gezegd dat ik in het kabinet zal spreken
over de mogelijkheid van een grondwetsherziening in eerste lezing in deze
kabinetsperiode, wat de invoering van de gekozen burgemeester niet in de weg
hoeft te staan. Wij hebben gesproken over de wijze waarop wij het besluit
hebben genomen en kenbaar hebben gemaakt aan de burgemeesters in de discussies
die met hen zijn gevoerd. Wij hebben ook gesproken over de bevoegdheidsverdeling,
het hoofdschap van de raad en de benoeming van wethouders. Ik ontsla mij dus
van de verplichting om op deze onderwerpen uitvoerig in te gaan.De heer Van Beek (VVD): Als de minister in
deze periode werkt aan een grondwetsherziening in eerste lezing, is het denkbaar
dat naast het voorzitterschap nog een aantal zaken worden geregeld. Ik kan
mij voorstellen dat een discussie ontstaat over het hoofdschap van de raad.
Als er twee gekozen organen zijn, is het vreemd als het ene wel in de Grondwet
wordt genoemd en het andere niet. Heeft de minister zich daarover al gedachten
gevormd of moeten wij wachten op een notitie?Minister De Graaf: Het standpunt van het kabinet
is tot nu toe dat voor de introductie van de gekozen burgemeester geen grondwetsherziening
nodig is. In de eerste termijn van de Kamer is echter gebleken dat velen eraan
hechten om het voorzitterschap van de gemeenteraad los te koppelen van het
burgemeesterschap na de verkiezing van de burgemeester. Ik heb toegezegd dat
ik dit in het kabinet zal bespreken. Over andere mogelijke grondwetswijzigingen
heb ik gezegd dat daaraan bij het kabinet geen behoefte bestaat.In eerste termijn heb ik geconstateerd dat het hoofdschap van de gemeenteraad
een betrekkelijk diffuus begrip is, dat in de praktijk nader wordt ingevuld.
Het minste wat je erover kunt zeggen, is dat uiteindelijk de gemeenteraad
een buitengewoon belangrijke beslissende stem heeft in tal van zaken. Het
kabinet vindt dit ook van belang. De heer Van der Ham heeft erop gewezen dat
de burgemeester wordt gekozen door een meerderheid van de bevolking en dus
de meerderheid representeert. De gemeenteraad met zijn pluriforme samenstelling
representeert echter de gehele bevolking. In het stelsel dat wij willen invoeren
ter versterking van de bevoegdheden van de gekozen burgemeester, zien wij
geen aanleiding om het hoofdschap van de raad uit de Grondwet te halen of
ter discussie te stellen. Eerlijk gezegd kreeg ik in eerste termijn de indruk
dat dit voor velen van u ook geldt. Naar mijn mening hoeft het hoofdschap
geen belemmering te zijn voor een sterke positie van de burgemeester. Ik heb
daarvoor ook argumenten gegeven.De heer Dubbelboer heeft de mogelijkheid geopperd van een tussentijdse
ontbinding van de gemeenteraad bij een conflict of een onwerkbare situatie
tussen burgemeester en gemeenteraad. In sommige landen gebeurt dit ook. De
idee erachter is natuurlijk dat de kiezers dan opnieuw een uitspraak kunnen
doen. Het kabinet voelt daar niet zoveel voor. Het kabinet heeft in de brief
van 5 december een conflictenregeling voorgelegd. Indien een onwerkbare, duurzaam
ontwrichte relatie tussen gemeenteraad en burgemeester ontstaat en een conflictenprocedure
inderdaad leidt tot het ontslag van de zittende burgemeester, kan dat afhankelijk
van het moment waarop zich dit in de raadsperiode voordoet, tot een nieuwe
verkiezing van de burgemeester leiden. Daarvoor kan ook de burgemeester die
in conflict is gekomen met de gemeenteraad, gewoon kandidaat zijn. De kiezers
kunnen zich dus opnieuw uitspreken. Een andere reden waarom het kabinet niet
voelt voor de suggestie van de heer Dubbelboer, is het risico van instabiliteit
in de lokale verhoudingen als dit wapen steeds gebruikt kan worden door de
raad respectievelijk de burgemeester. Om deze redenen ben ik niet voor een
grondwetsherziening op dit punt.In de discussie over het hoofdschap van de raad kwam ook het mandaat van
wethouders aan de orde. Mijn stelling is dat sprake zal zijn van collegiaal
bestuur. De wethouder wordt door de gemeenteraad benoemd op voordracht van
de burgemeester. Ook in een stelsel waarin de burgemeester zelf benoemt, zal
altijd sprake zijn van een vorm van een vertrouwensregel tussen gemeenteraad
en wethouders. Ook dan zal de raad willen weten wat voor vlees hij in de kuip
heeft en daarover een uitspraak willen doen. Mij lijkt er geen principieel
verschil te zijn, maar eerder een gradueel verschil. Het voordrachtrecht van
de burgemeester bij de benoeming van wethouders betekent dat niet buiten de
voordracht om kan worden benoemd. De raad kan de voordracht afwijzen, maar
dan moet de burgemeester met een nieuwe voordracht komen. Het voordrachtrecht
doet voldoende recht aan een sterke positie van de burgemeester in combinatie
met diens bevoegdheid om de portefeuilleverdeling vast te stellen en tussentijds
te wijzigen en ook indachtig het feit dat de burgemeester wordt belast met
de vorming van het college. Wij zullen dit ook wettelijk verankeren. Ik herhaal
dat ik bereid ben, in het kabinet een parallelle grondwetsherziening aan de
orde te stellen.Ik ben het met de heer Van Beek eens dat je van mening kunt verschillen
of dit het eindmodel moet zijn, eventueel met een grondwetsherziening voor
het voorzitterschap van de raad. Hij heeft gesproken over een opstap. Het
kabinet meent dat met dit voorstel sprake is van een volwaardig model, zeker
als daaraan de parallelle grondwetsherziening is gekoppeld. Ik sluit niet
uit dat er aanleiding kan zijn voor een aanscherping als er enkele jaren ervaring
mee is opgedaan, maar het kabinet wil niet eerst iets half doen en daarna
tot een definitieve vorm komen.De heer Van Beek (VVD): Is de minister het
met mij eens dat de burgemeester het voorzitterschap blijft vervullen tot
het moment dat de grondwetsherziening in tweede lezing is gerealiseerd? Er
zal dus een situatie ontstaan waarin tijdelijk sprake is van voorzitterschap
van de burgemeester en pas na de grondwetsherziening van het voorzitterschap
van iemand anders.Minister De Graaf: Dat is een juiste conclusie.
Als de gekozen burgemeester aan het eind van deze kabinetsperiode wordt geïntroduceerd,
is de grondwetsherziening nog niet definitief gerealiseerd. Tot de herziening
in tweede lezing is gerealiseerd, is formeel sprake van het voorzitterschap
van de burgemeester. Overigens worden nu al in de praktijk in de steden verschillende
oplossingen gevonden. Incidenteel kan het voorzitterschap in de praktijk door
iemand anders worden vervuld, maar mijn stelling is dat wij niet moeten kiezen
voor een structurele oplossing buiten de wet om.Een aantal leden hebben de zorg uitgesproken dat zich niet voldoende kandidaten
aanmelden. Mij lijkt het risico dat er geen of maar één kandidaat
is, buitengewoon klein. Als er meer kandidaten zijn, is er geen enkel probleem.
Als er één kandidaat is, zullen wij moeten overwegen of die
per definitie bij acclamatie van rechtswege burgemeester wordt, of dat de
kiezers toch hun steun moeten uitspreken. Ik zal hiervoor een voorziening
treffen. De mogelijkheid dat er geen kandidaat is, lijkt erg theoretisch.
Mevrouw Hamer merkte op 10 december op dat zij verantwoordelijk is voor de
selectie en het aanbod van goede PvdA-kandidaten. Ik ga ervan uit dat die
verantwoordelijkheid ook na maart 2006 blijft en dat dit voor de verschillende
politieke partijen geldt. Voor het nauwelijks denkbare geval dat er geen kandidaat
is, moet echter wel een voorziening worden getroffen.De heer De Wit (SP): Ik neem aan dat dit ook
geldt voor de situatie dat er één kandidaat is die niet de meerderheid
van de kiezers achter zich krijgt.Minister De Graaf: Ook al zal het zich in
de praktijk waarschijnlijk niet voordoen, je moet altijd voor het ultieme
geval een regeling hebben. In het wetsvoorstel zal daarin worden voorzien.Er moet ook een regeling komen voor de huidige bevoegdheid van de burgemeester
tot schorsing of voordracht voor vernietiging van besluiten die in strijd
zijn met de wet of het algemeen belang. Wij menen dat die bevoegdheid in beginsel
bij de burgemeester moet blijven. Er is niets op tegen om ook de gekozen burgemeester
met die taak te belasten. Wij willen overwegen, zoals ook door de commissaris
van de Koningin is gesuggereerd, of op een ander niveau een toezichthoudende
functie op dit specifieke vlak kan worden geconstrueerd. In het wetsvoorstel
zullen wij daarop nader ingaan.De heer Van Beek (VVD): De suggestie van de
commissaris van de Koningin deel ik. Als de bestuurder de gekozen burgemeester
is, is hij waarschijnlijk ook verantwoordelijk als er een fout wordt gemaakt.
Dat is het verschil tussen de onafhankelijke voorzitter nu en de bestuurder
dan. Het is dan vreemd als de bevoegdheid bij de persoon zelf
ligt. Ik vond het antwoord in dezen niet helemaal begrijpelijk.Minister De Graaf: Ik zou de omgekeerde stelling
aandurven: op dit moment is de burgemeester voorzitter en volwaardig lid van
het college van B&W en dus medeverantwoordelijk voor besluiten van het
college van B&W. Hij is tevens voorzitter van de gemeenteraad. Hij is
weliswaar geen lid, maar de besluiten van de gemeenteraad komen wel onder
zijn technische leiding tot stand. Niettemin heeft de burgemeester tot op
dit moment naar volle tevredenheid de bevoegdheid om besluiten voor te dragen
ter vernietiging. Nu ligt er een voorstel voor een gekozen burgemeester die
een krachtige positie in het college inneemt, waarbij nog steeds sprake is
van collegiale besluitvorming in het college, maar die niet meer belast is
met het voorzitterschap van de gemeenteraad. Dat maakt een fundamenteel verschil
voor zijn inmenging of bijdrage aan de besluitvorming. Die zal politiek-bestuurlijk
dominanter zijn, maar juridisch is er geen verschil. Aangezien de burgemeester
niet meer onafhankelijk is, willen wij bezien of het noodzakelijk is om de
commissaris van de Koningin een rol te geven en, zo ja, welke.Het is de bedoeling om in juni een wetsvoorstel te presenteren aan de
ministerraad en vervolgens aan de Raad van State. Als de Raad van State meewerkt
aan een zorgvuldige, maar niet te lange advisering kan het wetsvoorstel na
de zomer bij de Kamer zijn. Het is dan aan de Kamer om te bepalen wanneer
het in behandeling komt, maar ik ga ervan uit dat het geen jaar hoeft te duren.
Vervolgens gaat het naar de Eerste Kamer. Onze planning is dat er na de behandeling
in de Eerste Kamer meer dan genoeg tijd is om te werken aan de invoering en
de voorzieningen die daarvoor nodig zijn. Wij zullen ook parallel daaraan
werken, maar het woord van beide Kamers is natuurlijk heilig.Mevrouw Spies (CDA): Wat is volgens u de fatale
termijn tussen de afrondende besluitvorming in de Eerste Kamer en de mogelijke
invoering in maart 2006?Minister De Graaf: U zult begrijpen dat ik
op die vraag niet inga. Als ik dat zeg, is het voor degenen die ertegen zijn,
bijna een uitnodiging om ervoor te zorgen dat de termijnen niet worden gehaald.
De beide Kamers bepalen zelf hun agenda, maar het is evident dat het gehele
wetgevingstraject op tijd moet zijn afgerond. Als de gemeenteraadsverkiezingen
in maart 2006 plaatsvinden, moet er in de zomer van 2005 zicht op het eindresultaat
zijn.Mevrouw Spies heeft gevraagd hoe wij de dualisering tot op heden waarderen.
Ik heb veel waardering voor de enorme slag die raadsleden, colleges en ambtenaren
in de gemeenten hebben gemaakt om de dualisering inhoud te geven. Het verschilt
wel per gemeente. De grote gemeenten hadden al ervaring met een zekere politisering
van het bestuur en met stadsparlementen; in kleinere gemeenten was dit minder
het geval. Zij hebben soms meer moeite om aan de nieuwe verhoudingen te wennen.
Het gaat met horten en stoten, maar er wordt voortgang gemaakt. Wij wachten
af wat de evaluatie van de dualisering oplevert. Overigens is er begeleiding
bij de dualisering en horen wij al tussentijds wat de problemen zijn en wat
wij kunnen doen om die te verhelpen.De heer De Wit (SP): Wij hebben een hoorzitting
gehouden en horen en lezen ook buiten de Kamer het nodige over de dualisering.
Hoe waardeert de minister de resultaten tot nu toe? Heeft de dualisering gebracht
wat regering en Kamer zich er indertijd van voorstelden?Minister De Graaf: Ik had geen zitting in
het kabinet dat dit heeft voorgesteld aan de Kamer. Ik weet dus niet wat men
zich toen erbij voorstelde. Ik weet wel dat de veranderingsgolf
nog gaande is. In de ene gemeente is de golf verder dan in de andere. Ik ben
er wel van overtuigd dat wij niet moeten wachten totdat deze golf volledig
is uitgerold om vervolgens met de introductie van de gekozen burgemeester
een nieuwe golf te laten volgen, waardoor langere tijd sprake is van instabiliteit
en het wennen aan nieuwe verhoudingen en procedures. Het is verstandiger om
het inéén keer te doen.De heer Duyvendak (GroenLinks): Tot nu toe
argumenteert u alleen procedureel en komt u niet tot enige positieve uitspraak
in die richting. Dat mag ik toch opmerkelijk noemen.Minister De Graaf: U mag dat opmerkelijk noemen,
als u er maar niets achter zoekt. Ik ben altijd een warm voorstander geweest
van dualisering en ben dat nog steeds. Je ziet dat de gemeenten en de verschillende
participanten in het gemeentelijk bestuur soms makkelijker en soms moeilijker
wennen aan de nieuwe rollen. Het gaat echter de goede kant op. Als u dat wilt
horen, zeg ik dat graag. Ik dacht dat mevrouw Spies vooral vroeg hoe ik de
stand van zaken tot nu toe waardeer. Ik heb geprobeerd dat zo eerlijk mogelijk
weer te geven.De heer Dubbelboer (PvdA): Er komt van alle
kanten kritiek, recent ook weer van het Nederlands genootschap van burgemeesters,
inhoudende dat de gemeenteraden de tijd moeten krijgen de dualisering te laten
uitkristalliseren en dat er nu geen onrust veroorzakende stelselherziening
voor de burgemeester moet komen. Er mag wel aan worden gewerkt, maar er moet
niet zoveel haast zijn. Ik weet dat de minister haast heeft. Hij heeft ook
gezegd dat het pad van een schildpad niet per definitie zorgvuldiger is dan
dat van een haas. Het pad van een haas is natuurlijk wel volstrekt onvoorspelbaar
en buitengewoon grillig. Daar komt bij dat een schildpad heel oud wordt en
dat een haas, als hij al niet door een koe wordt gevangen, wordt afgeschoten.
Waarom die haast?Minister De Graaf: Als een schildpad inderdaad
tijd van leven heeft, komt hij altijd wel ergens aan. De vraag is echter of
wij zelf dan niet allang met iets anders bezig zijn. Met de vergelijking heb
ik willen zeggen dat het niet zo is dat snelheid niet gepaard kan gaan met
zorgvuldigheid. Ik houd dat staande.Er zijn echter meer argumenten. Ik heb al gezegd dat ik het vanwege de
beheersing van ontwikkelingen verstandig vind om niet twee grote veranderingsgolven
op elkaar te laten volgen. Het is beter om het in één keer te
doen. Dat is wel heftiger, maar anders ben je langdurig met de gemeentelijke
bestuursorganisatie in de weer.De les die wij verder van alle grote reorganisaties in het bedrijfsleven
kunnen leren, is dat je zorgvuldig en snel moet handelen als je preludeert
op een reorganisatie. Een reorganisatie leidt namelijk tot anticiperende acties.
Denk aan het amendement van de heer Van Beek over een ontheffing van de verhuisplicht,
ingediend bij het wetsvoorstel over de verandering van de huidige benoemingsprocedures.
Zo kunnen zich in de gemeenten allerlei anticiperende bewegingen voordoen.
Hoe langer je de invoering uitstelt, hoe groter de impact is. Ook de onzekerheid
neemt toe en duurt langer. Ik realiseer mij zeer wel – en ik ben niet
de enige in het kabinet – dat het een zeer grote verandering is. Ik
zal ook niet proberen die te marginaliseren. Een grote veranderingsslag kan
echter wel degelijk zorgvuldig en voortvarend plaatsvinden. Het is verstandiger
om het in één keer goed te doen in plaats van stapje voor stapje,
waardoor de onzekerheid en instabiliteit blijft.De heer Dubbelboer (PvdA): De minister moet
niet doen alsof wij nog 30 jaar willen discussiëren. Het gaat erom
dat wij op een aantal punten een grondwetsherziening in gang zetten,
zodat wij straks met een voldragen voorstel aan de slag kunnen. Wij denken
dan aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2010. Ik zal dat nog wel meemaken
en ik hoop de minister ook.Minister De Graaf: Als je iets nu kunt doen
en zorgvuldig kunt doen, moet je niet zeggen dat wij het over vier jaar wel
doen. Nu bestaat ook de politieke mogelijkheid om het te doen. Ik herinner
aan de gebeurtenissen in de afgelopen jaren rond het vertrouwen van burgers,
de discussies die zijn gevoerd en de wil om een nieuwe politiek te vestigen.
Partijen hadden procedures om hun politiek leider aan te stellen, maar zij
hebben nu in één klap besloten dat hun partijleiders en lijsttrekkers
rechtstreeks door de leden worden gekozen. De PvdA is niet de enige partij
die dat heeft besloten. Die omwentelingen hebben niet voor niets plaatsgevonden.
Er bestaat behoefte om de politiek een nieuw aanzien te geven en directer
te legitimeren. En dan zegt de heer Dubbelboer dat de gekozen burgemeester
ook wel over een jaar of zes kan worden ingevoerd. Ik ben van een andere school.De heer Dubbelboer (PvdA): Natuurlijk hebben
de kiezers aangegeven dat zij veranderingen wensen, maar de gekozen burgemeester
in 2006 is toch niet het speerpunt waarop de kiezers zitten te wachten? Ik
ken wel andere zaken die belangrijker zijn, die het kabinet nota bene wil
afschaffen. Denk aan het referendum. Ik bestrijd het argument dat het snel
moet gebeuren, omdat je anders geen recht doet aan de wens tot verandering
van de kiezers. Doe het gewoon goed; dat kun je ook aan de kiezers laten zien.Minister De Graaf: Ik beoordeel het anders.
Ik geloof dat nu het politieke én het maatschappelijke momentum is
om op een aantal punten de democratische en bestuurlijke vernieuwing door
te zetten. Ik zie geen enkele reden om het nog een volledige kabinetsperiode
uit te stellen. De gekozen burgemeester is niet een panacee voor alles. Dit
is ook niet het enige voorstel dat het kabinet uitwerkt ter verbetering van
de democratie. Een ander voorbeeld is het kiesstelsel. De heer Dubbelboer
en ik verschillen dus van mening over de vraag of je het makkelijk kunt uitstellen.
Eerlijk gezegd geloof ik niet dat het veel beter zal worden als wij het vier
jaar uitstellen. Ik geloof ook niet dat de rust en stabiliteit in gemeentekringen
zal weerkeren als wij het vier jaar uitstellen.De heer Dubbelboer (PvdA): Ik verwerp de suggestie
dat wij het willen uitstellen. Wij willen deze periode werken aan een goed
voorstel en dat in gang zetten, zodat het in 2010 goed kan worden geïmplementeerd.
Die wens leeft naar mijn indruk ook bij de CDA- en VVD-fractie. De minister
moet ook het vertrouwen hebben, juist dankzij de electorale omwentelingen,
dat de partij die in het verleden niet direct medestander was – de VVD
onder Van Aartsen – een vrij grote beweging in zijn richting heeft gemaakt.
Ik vind dat de minister te weinig vertrouwen uitstraalt in zijn eigen coalitiepartners.
Het moet nu geregeld worden en het staat nu in het regeerakkoord. Ik maak
dan de opmerking «onzorgvuldiger dan het kan».Minister De Graaf: Ik ga ervan uit dat de
VVD- en CDA-fractie voor zichzelf kunnen spreken. Ik wil van het politieke
en maatschappelijke momentum gebruik maken. Ik zie dat ook bij de PvdA, mede
ingegeven door de veranderde omstandigheden in de samenleving en politiek,
de visie op een aantal zaken rond democratie, interne partijdemocratie en
externe democratie, is veranderd. Ik zou wel gek zijn om het over een heel
lange periode uit te smeren, als er nu de maatschappelijke en politieke ruimte
is om een hoofddoel van het kabinet te realiseren. Naar mijn overtuiging,
die door het kabinet wordt gedeeld, is dat heel goed mogelijk in combinatie
met zorgvuldigheid en goede wetgeving.De heer Van der Ham (D66): Al in het vorige
debat zijn er antwoorden gekomen waarop de heer Dubbelboer een ongelofelijk
zwakke reactie had. Zijn opmerkingen geven een aardig inzicht in de discussie
die in zijn partij gaande is. Ik vind het echter heel ver gaan om in het wilde
weg met onvoldragen argumenten te strooien, alleen omdat zijn partij nog geen
standpunt heeft welke kant het op moet.De heer Dubbelboer (PvdA): Het ging toen over
de vraag waarover de burgemeester campagne gaat voeren. Er wordt gedaan alsof
wij geen ideeën hebben. Als wij zeggen dat de burgemeester wel degelijk
met een eigen programma campagne moet voeren en mij gevraagd wordt waaraan
ik denk, is het niet zo belachelijk dat ik een aantal programmatische zaken
bij de burgemeester leg. De leefbaarheid en samenstelling van de wijken zijn
op het moment erg in discussie in het land. De burgemeester zou dat als programmapunt
naar voren kunnen brengen.De heer Van Beek (VVD): Ik vond het wat vreemd
dat de collega sprak over een omwenteling in ons denken. Het is duidelijk
dat over dit onderwerp is doorgedacht. Bij de vorming van het vorige kabinet
is al de stap gezet waarover wij nu praten. Toen was nog geen sprake van een
voorzitterschap van de heer Van Aartsen.Mevrouw Spies (CDA): De minister zegt dat
zorgvuldigheid en snelheid heel goed kunnen samengaan. Bij die zorgvuldigheid
is voor ons heel belangrijk dat wij nog steeds niet willen wennen aan het
idee dat in maart 2006 alle burgemeesters gelijktijdig gekozen moeten worden.
Juist uit een oogpunt van zorgvuldigheid pleiten wij ervoor om ook een variant
uit te werken waarin afhankelijk van het aflopen van de benoemingstermijn
van burgemeesters, wordt toegewerkt naar de situatie dat bijvoorbeeld in 2010
in alle gemeenten alle burgemeesters gelijktijdig gekozen kunnen worden.Minister De Graaf: Op deze vraag zal ik straks
antwoorden.De heer Van Beek constateerde terecht dat het vorige kabinet al punten
in het programma had opgenomen. Bij de voorbereiding van de notitie die ik
samen met collega Remkes heb uitgebracht, heb ik ook kunnen profiteren van
de voorbereidende werkzaamheden die in de vorige kabinetsperiode waren gestart.
Inderdaad is in de partij van de heer Van Beek en in het toenmalige kabinet
al sprake geweest van een beweging in deze richting. Dat bewijst dat de behoefte
breder wordt gevoeld dan bij een enkele politieke partij.Mevrouw Spies heeft een opmerking gemaakt over het tijdstip van de verkiezingen
van de gemeenteraad en van de burgemeester. Het is inderdaad onze bedoeling
die op dezelfde dag te laten plaatsvinden, zij het dat bij de verkiezing van
de burgemeester sprake kan zijn van twee ronden. Als in de eerste ronde geen
kandidaat een absolute meerderheid heeft verworven, zal een tweede ronde moeten
volgen. Derhalve zou ongeveer twee weken voor de gemeenteraadsverkiezingen
de eerste ronde kunnen plaatsvinden, opdat bij de gemeenteraadsverkiezingen
de burgemeester definitief wordt gekozen. Zo kan de burgemeester meteen na
de gemeenteraadsverkiezingen formeel en inhoudelijk belast zijn met de leiding
bij de vorming van een college.Mevrouw Spies had geen voorkeur voor de mogelijkheid van een dubbele kandidaatstelling
voor zowel het lidmaatschap van de gemeenteraad als het burgemeesterschap.
Die voorkeur heeft het kabinet ook niet. Wij zullen ook wettelijk regelen
dat dit niet mogelijk is.Mevrouw Spies heeft het kabinet gevraagd om de mogelijkheid van een overgangsregeling
te overwegen. Wij hebben al eerder de voor- en nadelen ervan overwogen. Het
kabinet meent dat de nadelen groot zijn. Een overgangsregeling betekent dat
je na afloop van de benoemingstermijn de vraag moet beantwoorden of de burgemeester
moet worden gekozen. De benoemingstermijn kan aflopen in het eerste, tweede,
derde of vierde jaar van de nieuwe gemeenteraadsperiode. Als de benoemings-termijn
ongeveer gelijktijdig eindigt met de raadstermijn is er geen probleem, maar
dat zal slechts zelden zo zijn. In de andere gevallen betekent dit dat de
nieuwe gekozen burgemeester niet kan doen waarvoor hij is gekozen, namelijk
leiding nemen bij de vorming van het college, de voordracht van collegeleden
en de portefeuilleverdeling en inhoudelijk de leiding nemen bij het schrijven
van het collegeprogramma. Dat is een ernstig bezwaar. Dit roept namelijk de
vraag op waarom de kiezers in de gemeenten waar de benoemingstermijn is afgelopen
halverwege de rit, naar de stembus gaan. Zij stemmen dan op een burgemeester
die eigenlijk niets kan, want alles is al in gang gezet en politiek afgedicht.Het tweede ernstige bezwaar tegen een overgangsregeling, dat verleden
keer door mevrouw Hamer is afgedaan als een kul-argument, is dat er dan gedurende
langere tijd, maximaal ongeveer zes jaar, twee wettelijke regimes naast elkaar
bestaan. In de ene gemeente zal het nieuwe gemeentelijke bestuursmodel gelden
en in de andere gemeente nog het oude. Dat is wettelijk niet verstandig, het
dient niet de zorgvuldigheid en het is niet goed voor het begrip van burgers.
Bovendien moeten wij dan ook uitleggen waarom de burgers in de ene gemeente
wel een burgemeester mogen kiezen en die in een andere de eerstkomende vijf
jaar nog niet.Ik wil deze overwegingen nog wel eens op papier zetten, zodat wij er een
debat over kunnen voeren. Ik realiseer mij ook zeer wel dat één
invoeringsdatum, waarvoor overigens ook verschillende partijcommissies van
partijen in de Kamer voelen, en een verandering in één keer
lastig is, zeker voor een uitstekend functionerende benoemde burgemeester.
Die moet namelijk voor zichzelf de vraag beantwoorden of hij afscheid neemt
van zijn ambt of zich kandidaat stelt voor de burgemeestersverkiezingen. Uit
opiniepeilingen die ik via de televisie of uit kranten ken, blijkt dat de
helft van de burgemeesters denkt op te gaan voor de volgende ronde. Ik ben
ervan overtuigd dat de komende periode dat aantal alleen maar zal groeien.
Ik kan mij voorstellen dat een groot deel van de huidige burgemeesters zich
capabel genoeg voelt om zich kandidaat te stellen voor de functie. Dat zou
ook een goede zaak zijn, want zo houden wij de ervaring en de wijsheid van
het huidige burgemeesterskorps vast.Mevrouw Spies (CDA): Ik had iets meer creativiteit
verwacht. Je kunt ook denken aan verlenging van benoemingstermijnen of werken
met waarnemers. Als de Kamer bijvoorbeeld besluit tot een gemeentelijke herindeling
van de Achterhoek, zijn er in november van dit jaar verkiezingen in die gemeenten.
Het voorstel is om de volgende gemeenteraadsverkiezingen dan niet in 2006,
maar pas weer in 2010 te laten plaatsvinden. Pas heringedeelde gemeenten hebben
er belang bij dat zij een burgemeester krijgen die echt kan functioneren,
die ervoor gaat om de nieuwe gemeentelijke organisatie en het nieuwe gemeentelijke
bestuur neer te zetten. Hoe moeten dergelijke kwesties worden opgelost? De
overtuiging van mijn fractie is dat je in dit soort actuele vraagstukken met
een geleidelijke overgang een betere oplossing kunt bieden.Minister De Graaf: U hebt al eerder gehoord
dat naarmate de invoeringsdatum van de gekozen burgemeester dichterbij komt,
er ook een voorziening moet worden getroffen voor de benoeming van burgemeesters.
Het instrument van waarneming lijkt dan geschikt. De suggestie om de benoemingstermijn
te verlengen kan ik niet helemaal volgen, tenzij het gaat om de
burgemeesters wier benoemingstermijn drie of vier maanden voor de introductie
van de gekozen burgemeester afloopt.Mevrouw Hamer (PvdA): Ik zal het woord kul-argument
niet meer gebruiken als het de minister dwars zit. Ik begrijp echter zijn
redenering niet. Hij heeft de vorige keer gezegd dat hij bereid is te werken
aan een grondwetsherziening. Dat betekent dat wij nu een regime aangaan en
op termijn een ander regime. Op het ogenblik zijn er burgemeesters die via
een referendum zijn gekozen. Het lijkt mij niet zo moeilijk om aan de burgers
uit te leggen dat zij een nieuwe burgemeester zullen kiezen als de huidige
zijn termijn van zes jaar heeft vol gemaakt?De minister verwijst naar opiniepeilingen op televisie en in de kranten.
Veel burgemeesters willen misschien inderdaad worden gekozen, maar dan wel
in de gemeente waar zij nu zitten. De roulatie van burgemeesters stagneert
daardoor. Wij zien nu al dat het aantal kandidaten voor de grotere steden
schrikbarend terugloopt. Van alle partijen komen er minder kandidaten. Dat
moet de minister toch zorgen baren. Dus waarom denkt hij niet mee met voorstel
van mevrouw Spies, dat ik eerder al deed, om te bekijken of de overgang zo
kan verlopen dat het netjes voor iedereen wordt ingevoerd?Minister De Graaf: Wij gaan over op een nieuw
systeem, waarin niet meer sprake is van een roulatiebeleid van burgemeesters
maar van een politieke democratische kandidaatstelling.Mevrouw Hamer (PvdA): Dat bedoel ik niet.
Burgemeesters doen vaak ervaring op in een kleine stad en gaan daarna naar
een grotere stad. Kiezers kunnen dat ook meestal waarderen. Dat zal dan niet
meer gebeuren. De minister zegt wel dat de helft opgaat voor het gekozen burgemeesterschap,
maar wel in hun eigen gemeente.Minister De Graaf: Ik weet niet of dat wel
zo is. Ik weet ook niet waar mevrouw Hamer die wijsheid vandaan haalt.Mevrouw Hamer (PvdA): Ik praat met die mensen.Minister De Graaf: Ik weet niet of u alle
480 burgemeesters hebt gesproken. Ik weet alleen dat veel zittende burgemeesters
de strijd willen aangaan. Dan kan zijn in hun eigen gemeente, maar niet uitgesloten
is dat zij ook de strijd om het burgemeesterschap van een andere, misschien
grotere gemeente aandurven. Als zich goede kandidaten aanmelden die worden
gekozen door de inwoners van een gemeente, is per definitie geen sprake van
stagnatie tenzij je denkt in ouderwetse termen van loopbaanbeleid.Mevrouw Hamer (PvdA): U suggereert dat de
helft van de burgemeesters in Nederland staat te juichen en dat ook wil doen.
Ik noemde een aantal feiten waaruit blijkt dat zij er niet zo over denken.
Als ik over stagnatie spreek, spreek ik over de huidige situatie. Je ziet
dat voor de burgemeestersfuncties die nu vrij zijn, sprake is van een teruglopend
aantal sollicitanten, of het nu burgemeesters zijn of andere mensen.Minister Remkes: Waar haalt mevrouw Hamer
haar wijsheid vandaan? Het geldt misschien voor kandidaten van de PvdA, maar
het geldt niet in brede zin.Mevrouw Hamer (PvdA): Het geldt ook voor kandidaten
van andere partijen. Ik ben bereid te laten zien hoe weinig mensen op dit
moment solliciteren.De voorzitter: Laat ik formeel vaststellen
dat de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bereid is om
de cijfers aan de Kamer te verstrekken.Minister Remkes: Ik ga er straks op in.Minister De Graaf: Mevrouw Hamer kan het referendum
niet vergelijken met de introductie van de gekozen burgemeester. Bij het burgemeestersreferendum
is noch formeel noch inhoudelijk sprake van een verandering van de positie
van de burgemeester. De raad legt alleen zijn eigen keuze voor aan de bevolking.
Dat verandert niets aan de positie van de burgemeester. De grondwetsherziening
betekent ook geen verschillend regime in verschillende gemeenten. Als de Grondwet
is herzien, geldt het nieuwe regime voor alle gemeenten.De heer Van Beek (VVD): De minister wil de
burgemeestersverkiezingen twee weken voor de gemeenteraadsverkiezingen laten
plaatsvinden. Dat is een nieuw feit en het is zeer ingrijpend. Als de burgemeester
twee weken eerder met zijn campagne klaar is en gekozen wordt, heeft dat grote
invloed op de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen die twee weken later
plaatsvinden. Wij moeten er goed over nadenken of wij dat acceptabel vinden.
Is het niet verstandiger om de eerste ronde te laten samenvallen met de gemeenteraadsverkiezingen?
Een tweede ronde, die overigens niet altijd nodig zal zijn, zou dan twee weken
later kunnen plaatsvinden. Wij moeten erover nadenken welke consequenties
dat heeft. Dit deel van het betoog van de minister vraagt nadere studie van
ons en van hem.Minister De Graaf: Dat laatste begrijp ik.
Dat wij erover moeten nadenken, is waarschijnlijk meer pluralis majestatis
dan dat het op mij sloeg. De vraag is wat het verstandigste is. Als de burgemeestersverkiezingen
en de gemeenteraadsverkiezingen tegelijkertijd worden gehouden, zit je met
het probleem van een mogelijke tweede ronde. Die moet dan na de gemeenteraadsverkiezingen
worden gehouden, wat twee nadelen heeft. Het eerste is dat de verkiezingskoorts
over zijn hoogtepunt heen is, maar dat de mensen toch weer naar de stembus
moeten. Het tweede nadeel is dat de collegevorming gedurende enige tijd stagneert.
Daarom gaat mijn voorkeur uit naar een systeem waarin de eerste ronde eerder
plaatsvindt. Ik ben echter bereid hierover nader te overleggen met de Kamer.
Wij zullen dat ook zeker doen zodra er een wetsvoorstel ligt.Ik ben niet voor het introduceren van een running mate, zoals gesuggereerd
door de heer Van der Ham. Men moet gewoon een burgemeester kiezen en niet
een soort van vice-burgemeester. Wat zou de positie van die persoon dan moeten
zijn? Wordt hij eerste wethouder en, zo ja, wie benoemt hem? Hij zou dan in
tegenstelling tot de andere wethouders geen relatie met de raad hebben. Een
running mate is niet nodig, want er vinden gewoon nieuwe burgemeestersverkiezingen
plaats, als de burgemeester tussentijds en niet kort voor de gemeenteraadsverkiezingen
vanwege een conflict of een integriteitskwestie weggaat.De heer Van der Ham (D66): Een burgemeester
zou kunnen kiezen voor een running mate die hij na de verkiezingen als wethouder
wil voordragen. Nog los van de vraag of dit in de wet moet worden verankerd,
in hoeverre ziet de minister daarbij problemen ontstaan en wat doet hij eraan?Minister De Graaf: Ik begrijp de vraag nu
iets beter. U hebt ook gevraagd naar de gemeentelijke vrijheid rond de verkiezingen.
De verkiezingen vinden uniform plaats in alle gemeenten. Er is dus geen ruimte
om per gemeente de verkiezingen anders te organiseren. Bij gemeenteraadsverkiezingen gebeurt dat ook niet. In Nederland geldt een uniform
systeem van kiesrecht. Wij doen er verstandig aan om dat zo te houden. In
de praktijk van de campagnes en verkiesbaarstellingen zullen zich ontwikkelingen
voordoen. Ook bij Tweede-Kamerverkiezingen kan een partij een potentiële
minister-president naar voren schuiven. Zo kan een burgemeesterskandidaat
aangeven dat hij een paar mensen als wethouder aan de raad wil voordragen,
als hij wordt gekozen. Het systeem verbiedt dit niet. De vraag is of het in
de praktijk ook zo zal gaan, of dat de burgemeester primair op eigen kracht
wil worden gekozen. Het zal ook afhangen van de politieke en maatschappelijke
cultuur in een gemeente.De heer Van der Ham (D66): Kan de gemeente
een eigen invulling geven als het gaat om de vraag of de eerste ronde twee
weken eerder wordt gehouden of dat een verkiezing met meer opties mogelijk
is?Minister De Graaf: Ik vind dat er in Nederland
een uniform kiessysteem moet zijn voor alle verkiezingen en dat de gemeenten
niet verschillende systemen moeten hanteren. Dat is niet goed voor de duidelijkheid
voor de kiezers. Er is ook een centrale verantwoordelijkheid voor een goed
kiessysteem in alle gemeenten.Ik dank de heer Slob dat hij heeft geprobeerd in mijn huid te kruipen.
Dat het niet is gelukt, is zeer begrijpelijk. Ik bestrijd zijn suggestie dat
wethouders een bijwagen worden van de burgemeester. De positie van wethouders
zal veranderen, maar er is nog steeds sprake van collegiaal bestuur. Dat betekent
dat wethouders niet een soort van diensthoofd worden. Dan hoeven wij namelijk
geen wethouders te benoemen.Over de herziening van hoofdstuk 7 van de Grondwet zal ik de Kamer nog
apart berichten. Ik geef nu prioriteit aan de introductie van de gekozen burgemeester
en eventueel de parallelle grondwetsherziening voor het voorzitterschap. Ik
geef geen prioriteit aan een algemene herziening van hoofdstuk 7, omdat ik
die op dit moment niet noodzakelijk of nodig vind voor de introductie van
de gekozen burgemeester.De heer Dubbelboer heeft gesproken over de mogelijkheid om campagne te
voeren met een eigen programma. Welk systeem er ook is voor een gekozen burgemeester
en hoe sterk de burgemeester ook is, de burgemeester zal altijd in relatie
staan tot de raad. En dat zal de heer Dubbelboer aanspreken, want hij heeft
gevraagd om een versterking van de positie van de raad. In geen enkel systeem
van verkiezingen kan een burgemeester de burgers voor 100% garanderen dat
hij zijn gehele programma zal uitvoeren als hij wordt gekozen. Hij zal altijd
moeten streven naar overeenstemming met de raad. Dat wil niet zeggen dat wij
hem geen instrumenten moeten geven waardoor hij de leiding heeft bij de collegevorming
en het opstellen van het collegeprogramma, waarin hij veel van zijn eigen
denkbeelden zal proberen te verwerken. Zoals elke gekozen functionaris in
deze wereld, zal hij altijd geconfronteerd worden met een tegenmacht waarmee
hij het moet zien te rooien vanwege het medewetgeverschap, de beoordelende
bevoegdheid en het budgetrecht van de gemeenteraad. Ik wil dat de raad niet
ontnemen. Als de heer Dubbelboer bedoelt dat de burgemeesterskandidaat een
programma moet kunnen presenteren dat hij voor 100% kan uitvoeren, is dat
onmogelijk. Als hij dat niet bedoelt, zijn wij het eens. De burgemeester moet
een programma kunnen presenteren waarvoor hij gaat, in de zin dat hij zal
proberen een meerderheid van de raad te overtuigen om een beleid te voeren
op die punten. Zo zal de burgemeester ook campagne kunnen voeren. Naarmate
een burgemeesterskandidaat meer belooft, zal hij ook meer moeite moeten doen
om zijn beloftes te realiseren. Tussen beloftes en realisering zit echter
altijd ruimte. Dat heeft ieder van ons kunnen ervaren bij verkiezingen.Voor de versterking van de positie van de gemeenteraad heeft de heer Dubbelboer
een aantal ideeën ontwikkeld, zoals ondersteuning, bestaffing of fulltime
raadsleden. Ik zal daarop nu niet ingaan, maar ik deel zijn mening dat de
raad een sterke positie moet hebben in termen van bevoegdheden. Daarom vind
ik het belangrijk om het hoofdschap in de Grondwet te laten staan. De evaluatie
van de dualisering is het moment om te bekijken of er nog meer versterking
nodig is. Ik wil daarop niet vooruitlopen. Later wij de evaluatie afwachten
en dan bekijken of verdere stappen moeten worden genomen op het gebied van
bestaffing en ondersteuning of op het gebied van bevoegdheden. Ik neem aan
dat de heer Dubbelboer dit tijdpad kan volgen.Ik dank de heer Eerdmans voor de steun die hij op hoofdlijnen heeft uitgesproken.
Hij heeft gewezen op de constructie bij de Raad van State voor het voorzitterschap.
Hij heeft daarin gelijk, maar ik moet ook concluderen dat uit de grondwetsgeschiedenis
kan worden afgeleid dat het op geen enkele manier in de bedoeling heeft gelegen
om het voorzitterschap van de gemeenteraad bij de burgemeester te laten, maar
om structureel op een andere manier daarin te voorzien. Een structurele oplossing
zoals de heer Eerdmans voorstelt, vind ik toch wel schuren met de Grondwet.
Men kan vinden dat de Grondwet moet worden gewijzigd omdat men een verdergaand
stelsel wil, maar elke gedachte dat het kabinet meewerkt aan situaties die
in strijd zijn met de Grondwet of daar in de buurt komen, wil ik vermijden.Minister Remkes: Voorzitter. Ik sluit mij
aan bij de woorden van waardering die in eerste termijn zijn uitgesproken
aan het adres van de zittende burgemeesters. Het voorstel is niet ingegeven
door welke overweging dan ook ten aanzien van de kwaliteit van het huidige
burgemeesterskorps. Dat functioneert in het algemeen zeer behoorlijk. Het
vertrouwen van de bevolking in de fungerende burgemeesters is doorgaans relatief
groot.De heer Slob zei dat hij het ergste vreesde voor het lokale bestuur als
het voorstel wordt gerealiseerd. Ik neem afstand van die opmerking. Er is
geen enkele aanleiding voor, evenmin als er aanleiding is voor de opmerking
dat het lokale bestuur verwordt tot uitvoeringskantoor van het Rijk. Wie de
voornemens van het kabinet ziet op het gebied van het terugdringen van de
administratieve belasting van de medeoverheden, het doorlichten van de specifieke
uitkeringen, een aantal decentralisatieoperaties en de ruimtelijke ordening,
kan niet tot de conclusie komen dat dit kabinet gemeenten beschouwt als uitvoeringskantoren
van de rijksoverheid. Verder wordt nogal eens gezegd dat de gekozen burgemeester
leidt tot centralisatie. Wat mij en collega De Graaf betreft mag het simpele
feit dat de bevolking in de toekomst de burgemeester kiest, nooit aanleiding
zijn om te kiezen voor centralisatie of om een decentralisatie niet na te
streven.Ik maak deze kanttekeningen ook naar aanleiding van reacties van sommige
organisaties, waaronder de VNG. Men kan op twee manieren naar de werkelijkheid
kijken, maar te vaak is het glas halfleeg in plaats van halfvol. Verder hebben
wij geconstateerd dat de VNG een aantal kanttekeningen plaatst, maar dat de
VNG evenals een aantal andere organisaties ten principale niet tegen de door
de bevolking gekozen burgemeester is.De heer Slob (ChristenUnie): De minister neemt
afstand van de opmerking die ik in eerste termijn heb gemaakt en spreekt vervolgens
over een uitvoeringskantoor van de rijksoverheid en centralisatie. Ik sprak
over het feit dat de dualisering op dit moment nog zoveel losmaakt in de gemeenten,
dat de stabiliteit nog ver te zoeken is en dat juist in deze tijd de burgemeester
de stabiele factor is. Als je daaraan iets verandert, kun je problemen voorzien.
Wij kunnen die beter voorkomen. Daar sprak ik over toen ik zei dat ik het
ergste vreesde.Minister Remkes: Mijn stelling is dat de lokale
bestuurslaag inherent zo krachtig is, dat ik het volste vertrouwen heb dat
men de dualiseringsoperatie voor een deel in combinatie met de gekozen burgemeester
aankan.Ik kom bij de relatie met de openbare orde en veiligheid en het politiebestel.
Het kabinet is bezig met de voorbereiding van wetgeving, die nagenoeg is afgerond,
waarin de sturende rol van de beide politieministers op het terrein van het
beheer in de richting van de regiokorpsen wordt versterkt. Om een aantal redenen
willen wij dat op korte termijn regelen.Een andere relevante ontwikkeling is de voorbereiding van de evaluatie
die in het Hoofdlijnenakkoord is afgesproken. Medio dit jaar zal die evaluatie
van start gaan. Medio volgend jaar moet zij zijn afgerond. Op basis daarvan
zal ik conclusies trekken. Ik sla daarbij een aantal piketpalen.In de eerste plaats is politiezorg per definitie lokale zorg. Dat blijft
zo. Het kan ook niet anders, wil de politie effectief functioneren.In de tweede plaats is in geen enkel model de gezagsrelatie in de positie
van de burgemeester op het gebied van openbare orde en veiligheid aan de orde.
Dat blijft ook zo bij de gekozen burgemeester. Sterker nog, ik kan mij heel
goed voorstellen dat die burgemeester ook verantwoordelijk wordt voor integrale
veiligheid. Gezien het aantal raakvlakken dat veiligheid heeft met de beleidsterreinen
in een gemeente, zou het een relevante portefeuille kunnen zijn.De heer Dubbelboer (PvdA): Welke beleidsterreinen
zijn dat?Minister Remkes: De heer Dubbelboer gebruikte
daarvoor de term «leefbaarheid», een term die ik overigens nooit
zou gebruiken omdat ik die minimalistisch vind klinken.De heer Dubbelboer (PvdA): Wat vindt u dan
van de opmerking van de heer Van der Ham, die het een nogal belachelijk voorstel
vindt? Ik vroeg waaraan u denkt. U vindt de term «leefbaarheid»
niets.Minister Remkes: De burgemeester zal in elk
geval het gezag over de openbare orde en veiligheid houden. Aangezien er vaak
een nauwe koppeling is en er veel raakvlakken zijn met andere gemeentelijke
beleidsterreinen, kan ik mij voorstellen dat de burgemeester een belangrijke
rol gaat spelen op het gebied van de integrale veiligheid. Ik vind echter
niet dat wij dat centraal moeten voorschrijven. Als ik kandidaat-burgemeester
was, zou ik daarvan een belangrijk thema maken. Ik ben ervan overtuigd dat
dit thema ook de bevolking zal aanspreken.In de derde plaats moeten de wijzigingen die uit de evaluatie voortvloeien,
zo weinig mogelijk effect hebben op de werkvloer.In de vierde plaats zal grosso modo sprake moeten zijn van het handhaven
van de bestaande checks and balances tussen de justitiële en de bestuurlijke
aansturing van de politie.In de evaluatie zal wel naar het beheer worden gekeken, maar binnen de
grenzen die ik heb geschetst. Het kabinet heeft niet allerlei vooropgezette
strategieën. Wij willen het op een zorgvuldige manier doen. Op het moment
dat de politieke conclusies zijn getrokken, zullen wij daarover ook een full-dress
debat hebben.Met het oog op de effecten voor de zittende burgemeesters wil ik vooropstellen
dat ons adagium zorgvuldigheid is. Dit voorjaar zullen wij een sociaal plan
voorleggen aan het GO van burgemeesters. Ik hoop dat u er begrip voor heeft
dat ik op dit moment niet op de details daarvan kan ingaan. Dat plan zal twee
elementen bevatten. Het ene element betreft de individuele financiële
consequenties en de spelregels die wij daarvoor opstellen. Ik kan mij voorstellen
dat wij daarbij ook kijken naar de huidige praktijk bij de gemeentelijke herindeling.
Het andere element betreft het flankerend beleid. Dat heeft tot
doel om de burgemeesters die niet aan de verkiezingen meedoen of de burgemeesters
die niet worden gekozen, op een zorgvuldige manier elders in de arbeidsmarkt
een plek te laten krijgen.Met dit alles hangt samen de vraag van de kosten. Ik heb met verbazing
geluisterd naar het bedrag dat mevrouw Tonkens in eerste termijn noemde. Ik
weet niet waar dat bedrag van 1,2 mld vandaan komt. Het is volstrekt uit de
lucht gegrepen. Het bedrag hangt af van het aantal zittende burgemeesters
dat meedoet aan de verkiezingen en dat wordt gekozen. Ik heb het vertrouwen
dat een substantieel deel van de zittende burgemeesters aan de verkiezingen
meedoet. In mijn gesprekken in het kader van burgemeestersbenoemingen vraag
ik tegenwoordig standaard of iemand van plan is ook op de zeepkist te gaan
staan bij de verkiezingen. In veel gesprekken luidt het antwoord bevestigend.
Ik deel dus het pessimisme bij een aantal leden van deze Kamer niet.Voorzitter. Dat brengt mij bij uw vraag of ik bereid ben om cijfermatige
informatie aan de Kamer te verstrekken. Die bereidheid heb ik, maar ik wil
dat wel doen op een zodanig moment dat er ook conclusies aan te verbinden
zijn. Op dit moment zijn daarvoor nog onvoldoende gegevens beschikbaar. Ik
kan mij voorstellen dat ik het doe op een daartoe geëigend moment in
het wetgevingsproces. Ik heb tot op dit moment bij vacatures nog niet de conclusie
kunnen trekken dat de kwaliteit van het aanbod naar beneden is gegaan.De heer Duyvendak (GroenLinks): De minister
maakt zich wel erg gemakkelijk ervan af door helemaal geen cijfers te noemen
over de kosten voor burgemeesters die niet worden herkozen of zich niet beschikbaar
stellen. Ik neem aan dat hij toch wel een idee heeft in welke orde van grootte
wij moeten denken.Minister Remkes: Het gaat om een paar tientallen
miljoenen op jaarbasis. Dat bedrag zal in de loop der jaren minder worden.
Het hangt ook af van het verloop van de onderhandelingen in het GO.Er zijn een aantal vragen gesteld over de financiering van de campagne.
Bij de Kamer ligt een brief mijnerzijds over de financiering van politieke
partijen. Ik heb begrepen dat de Kamer die brief voor kennisgeving heeft aangenomen.
In die brief staan een paar trefwoorden: ten eerste transparantie en ook publicatieplicht
en ten tweede geen maximum per politieke partij, in dit geval per kandidaat,
maar wel een maximum voor individuele giften. Ik kan mij voorstellen dat voor
de campagnefinanciering bij burgemeestersverkiezingen de redenering langs
deze lijnen wordt doorgetrokken. Daarmee willen wij bereiken dat een te grote
afhankelijkheid van een kandidaat van een enkele financier wordt voorkomen
en dat voor burgers de campagnefinanciering volstrekt inzichtelijk is. In
het vervolg van het traject zal daarover ongetwijfeld met de Kamer worden
gesproken. In voorbereiding is ook een nieuwe wet op de financiering van politieke
partijen.De heer De Wit (SP): Bestaat de mogelijkheid
dat een burgemeester in de ene plaats een spetterende campagne voert omdat
hij goede financiers heeft, en dat in een andere plaats helemaal niets gebeurt
omdat de burgemeester niet over de middelen beschikt? Is het wel wenselijk
om giften mogelijk te maken? Leidt dit niet tot ongewenste effecten in de
samenleving en tot verschillen in campagnes?Minister Remkes: Er zal sowieso een verschil
zijn in campagnes, los van de inhoud. Een campagne in Noord-Nederland zal
verschillen van een campagne in Limburg. Ook bij de financiering zal dit ongetwijfeld
zo zijn. Noch voor de financiering van politieke partijen noch in deze zaak
sta ik op het standpunt dat giften nooit zouden mogen. Wezenlijk is de vraag hoe je een te grote afhankelijkheid voorkomt en hoe je het voor de
bevolking transparant maakt. Vanwege de gelijkwaardigheid in uitgangspositie
tussen kandidaten vind ik belangrijker hoe het zich per gemeente verhoudt
dan hoe het zich tussen verschillende gemeenten verhoudt.De heer De Wit (SP): Vindt de minister het
wenselijk als de campagne van een burgemeester door een onroerendgoedmagnaat
wordt gefinancierd, in volle transparantie en met bekendmaking van de bedragen?
Het gaat om de beïnvloeding van de onafhankelijkheid van de burgemeester.Minister Remkes: Ik heb al gezegd dat ik denk
aan een maximum per individuele gift. Je kunt praten over de hoogte van dat
maximum. Ik zou het ongewenst vinden dat iemand, of die nu uit de onroerendgoedsector
komt of uit een andere, ongelimiteerd een campagne kan financieren.De heer Duyvendak (GroenLinks): Kan de minister
zeggen wat voor hem ongeveer het maximum per gift zou zijn? Is hij het met
mij eens dat het maximum ongeveer 1000 euro zou moeten zijn? Zou de minister
het ook ongewenst vinden dat iemand uit zijn eigen vermogen een campagne kan
financieren? Als onroerendgoedmagnaten door een wijziging van de Wet op de
ruimtelijke ordening de mogelijkheid krijgen om in het Groene Hart te bouwen,
zie ik Ed Maas in Boskoop nog kandidaat worden voor het burgemeesterschap!Minister Remkes: Het lijkt mij niet kies om
op individuele gevallen in te gaan. De vraag naar de grenzen van de eigen
financieringsmogelijkheden zal in de discussie worden meegenomen. Wij hebben
ons op dit debat voorbereid als op een hoofdlijnendebat. In de toekomst zullen
wij nog praten over de bedragen. Wij zullen dan ook zorgvuldig kijken naar
de argumenten die hier naar voren zijn gebracht.De heer Van der Ham (D66): Ik heb gewezen
op de situatie in Engeland, waar men een vast bedrag krijgt plus een extra
bedrag per inwoner van de gemeente. Het is een soort van startgeld dat door
de gemeente wordt gefinancierd, door de organisator van de campagne.Minister Remkes: Ik kan mij voorstellen dat
in elk geval dezelfde faciliteiten door de gemeente ter beschikking worden
gesteld als nu bij gemeenteraadsverkiezingen aan partijen ter beschikking
worden gesteld. Wij zullen bij de uitwerking bekijken of dit kan worden uitgebreid.Wat de integriteit betreft zal in elk geval de normale justitiële
toets plaatsvinden. Collega De Graaf en ik zullen bekijken of in relatie tot
de mogelijkheid van «impeachment» nog een voorziening achteraf
moet worden getroffen.De heer Duyvendak (GroenLinks): Voor de gekozen
burgemeester gaat dan een ander selectiemechanisme gelden dan voor de gekozen
volksvertegenwoordiger, voor wie geen integriteitstoets plaatsvindt.Minister Remkes: Daarom spreek ik over de
normale justitiële toets. Voor gemeenteraadsleden, Kamerleden en statenleden
vindt die inderdaad niet plaats. De redenering, die in het verleden ook is
afgestemd met de voorzitters van politieke partijen, is dat politieke partijen
primair zelf verantwoordelijk zijn voor de integriteit van hun kandidaten.
Als bij politieke partijen de behoefte bestaat aan «speciale»
dienstverlening, bestaat bij de minister die bereidheid ook. Het initiatief
ligt echter bij de politieke partijen. Voor de burgemeester doen wij het wel.
Hetzelfde geldt op dit moment voor ministers en staatssecretarissen. Men moet
zich daarbij realiseren dat je praat over een beperking van het passief kiesrecht.
Er zal dus een balans in moeten worden gevonden.Voor de rechtspositie van de gekozen burgemeester wordt gedacht aan een
vergelijking met de rechtspositie van politieke ambtsdragers. Het betekent
dus een wijziging. Er lopen trouwens al enkele trajecten in die richting.
Het is ook niet nieuw. Los van de discussie over de gekozen burgemeester is
bijvoorbeeld de vraag aan de orde of het niet voor de hand ligt om de figuur
van de benoemde burgemeester in de toekomst gewoon onder de Wet APPA te laten
vallen.Ik kom bij de vraag van mevrouw Spies over de overgangssituatie. Het ligt
in de bedoeling om burgemeesters te blijven benoemen totdat de Eerste Kamer
het wetsvoorstel heeft goedgekeurd. Als het om een paar maanden gaat, is deze
minister van BZK altijd bereid om in overleg met het betrokken gebied naar
maatwerk te zoeken. De Kamer moet overigens het wetsvoorstel over de herindeling
van de gemeenten in de Achterhoek nog goedkeuren.Mevrouw Spies (CDA): Vindt dit zoeken naar
maatwerk plaats vanuit de opvatting dat de nieuwe gemeenten een full-power
nieuwe burgemeester moeten krijgen, of vanuit de intentie dat het in veel
gemeenten nog waarnemers moeten blijven? Het laatste zou ik voor de gemeenten
in de Achterhoek heel jammer vinden.Minister Remkes: Dat zeg ik niet op voorhand.
Mijn inschatting is dat zittende burgemeesters een voorsprong hebben als zij
meedoen aan verkiezingen, omdat zij in de gelegenheid zijn geweest om zich
in de gemeente populair te maken. Wij gaan in generieke zin door met het benoemen
van full-dress burgemeesters tot het moment dat de Eerste Kamer zich heeft
uitgesproken. Daarna ontstaat een andere situatie. Er kunnen consequenties
ontstaan voor het aantal kandidaten. Dan zal opnieuw moeten worden gewogen.
Ik sluit de mogelijkheid om dan met waarnemers te werken niet uit. Als in
een incidenteel geval in een gebied de behoefte bestaat, ben ik altijd bereid
om te praten over de mogelijkheid van maatwerk. Mijn uitgangspunt is echter
een full-dress burgemeesterschap tot dat moment.Nadere gedachtewisselingMevrouw Spies (CDA): Voorzitter. Ik ben blij
met de aankondiging dat de grondwetsherziening parallel door de minister voor
Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties in het kabinet besproken zal
worden. Naar ik aanneem, zal hij dat ook met een positieve intentie doen.
Ik proef een bevestiging van het eerder ingenomen standpunt dat wij redeneren
vanuit een sterkere positie van de raad, waarbij wethouders op voordracht
van de burgemeester door de raad worden benoemd of ontslagen. Het tijdpad
is buitengewoon ambitieus, maar wij accepteren het vooralsnog zoals het door
de minister is geschetst. Ik ben ook blij met de expliciete toezegging van
de heer Remkes dat het gezag voor openbare orde en veiligheid, dat nu bij
de burgemeester ligt, niet ter discussie staat.De heer Dubbelboer (PvdA): Wat bedoelt mevrouw
Spies met «vooralsnog»?Mevrouw Spies (CDA): De heer Dubbelboer probeert
altijd meer te horen dan er wordt gezegd. De minister heeft een tijdpad geschetst,
waarvan ik niet meer bedoel te zeggen dan dat het buitengewoon ambitieus is.
Hij heeft zelf ook gezegd dat hij een zorgvuldige behandeling wil. Wij zullen
daaraan onze medewerking geven, maar wij hebben ook gezegd dat voor ons de
invoering ineens in maart 2006 heel ingewikkeld is. Dat staat overigens los
van het wetgevingstraject. Wij hebben ook gezegd dat ook gewerkt moet worden
aan alternatieven.Ik vraag mij nog steeds af waarom de secretaris door de burgemeester benoemd
zou moeten worden. Ik vind dat strijdig met het principe van collegiaal bestuur
en de dreiging inhouden van een politisering van de functie van secretaris.
Ik vind dat vooralsnog niet wenselijk.Hoe groot is verder het risico dat de emancipatiedoelstellingen die wij
onszelf hebben opgelegd, bij de gekozen burgemeester naar de achtergrond verdwijnen?
Ik krijg allerlei signalen dat vrouwen en leden van etnische minderheden niet
gemotiveerd zouden zijn om zich beschikbaar te stellen voor het gekozen burgemeesterschap.Ik ben blij dat het kabinet ook denkt aan een exclusieve kandidaatstelling,
waarbij men moet kiezen voor het burgemeesterschap of het raadslidmaatschap.Vooralsnog geef ik er de voorkeur aan om de eerste ronde van de burgemeestersverkiezingen
en de gemeenteraadsverkiezingen gelijktijdig te laten plaatsvinden. Ik heb
niet zozeer problemen met het stagneren van de collegevorming gedurende maximaal
twee weken als wel angst voor de opkomst bij de tweede ronde als die na de
gemeenteraadsverkiezingen plaatsvindt.Ik hoop dat voor de zomer in goede harmonie over het sociaal plan voor
de zittende burgemeesters overeenstemming kan worden bereikt.De hoofdlijnen die voor de campagnefinanciering en de identiteit worden
geschetst, lijken mij de goede om bij de verdere uitwerking invulling aan
te geven.Ten slotte is bij de Achterhoek het probleem juist dat er in maart 2006
geen raadsverkiezingen zijn.De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. Het
zal niet verbazen dat ik op hoofdlijnen het beleid en het voorstel van de
minister steun. Naarmate de voorstellen verder worden uitgewerkt, zullen wij
ook meer op details moeten discussiëren.Ook ik heb twijfels hoe het met de verkiezing in twee rondes precies moet.
Verder heb ik het idee dat men meer keuzes moet kunnen maken, nog niet opgegeven.
Ik ben er nog niet van overtuigd dat dit helemaal uitgesloten moet worden,
omdat daarmee in één keer duidelijkheid ontstaat en alle stemmen
in één ronde kunnen worden gebruikt.Van de financiering heeft de minister van BZK een goede schets gegeven,
maar ook daar zit het hem in de details. Ik heb het voorbeeld van Engeland
genoemd, waar men een startkapitaal krijgt van 2900 euro plus een bedrag per
inwoner van de gemeente en waar strikte eisen zijn gesteld aan externe campagnefinanciering.
In volgende debatten zullen wij daarover moeten spreken. Voor mijn fractie
is dit een belangrijk punt. Wij zien slechte voorbeelden uit andere landen.
In landen waar het goed is geregeld, is dat minder. Wij moeten het goed regelen.
De D66-fractie zal daarop zeker blijven aandringen.Het antwoord over de running mate vind ik wel bevredigend. Het is waar
dat in de gemeenten een verschillende bestuurscultuur zal ontstaan.Ten slotte vind ik het belangrijk om te blijven benadrukken dat de gekozen
burgemeester een burgemeester wordt die behoorlijk veel te zeggen krijgt,
ook over zaken als volkshuisvesting en veiligheid. Hij kan dat echter zelf
bepalen. Wij hoeven dat niet van bovenaf op te leggen. Wat dat betreft krijgen
wij een sterke gezagsdrager die ook kan ingrijpen in het ambtelijk apparaat.
Dat is belangrijk, want de grootste ergernis van burgers in de dagelijkse
praktijk is overheidsdiensten die langs elkaar heen werken en niet goed samenwerken.
Een sterke burgemeester met bevoegdheden kan diensten beter laten samenwerken.
Ik vind het een goed voorstel. De komende maanden zullen wij zeker de discussie
over de details voeren, zeker binnen mijn partij maar ook ongetwijfeld in
andere partijen. Ik wens de ministers veel succes.De heer Eerdmans (LPF): Voorzitter. De LPF-fractie
is op hoofdlijnen goed te spreken over de plannen van minister De Graaf. Een
paar punten wil ik nog aanstippen.De vroegtijdige verkiezing, voordat de gemeenteraad wordt gekozen, lijkt
mij een probleem te worden. Ik vind dat, waar mogelijk, de verkiezingen gelijktijdig
moeten plaatsvinden. Anders gaan de zaken door elkaar lopen en krijg je een
rare campagne binnen een gemeente. De opmerkingen van de minister hebben mij
dus verrast.Wat de ontslagregeling betreft houd ik staande dat de kiezer te allen
tijde het laatste woord moet hebben. Als het vertrouwen wordt geschonden,
moet de kiezer de burgemeester zonder pardon naar huis kunnen sturen. Ik heb
verwezen naar de recall-procedure, de terugroeping, die men in de Verenigde
Staten kent. Het enige argument dat de minister noemt, is dat het mandaat
in principe voor vier jaar gegeven is en dat men daarvan niet kan afwijken
bij een geschonden vertrouwen van de kiezer in de burgemeester. Daarin klinkt
toch het aloude wantrouwen tegenover de kiezer door. De minister veronderstelt
daarmee dat voor elke scheve stoeptegel de kiezer de burgemeester naar huis
zou willen sturen. In Californië is gouverneur Gray Davis weggestuurd
omdat hij structureel kiezersbedrog had gepleegd. Hij had nooit aangegeven
waaruit het begrotingstekort was opgebouwd. De kiezer zag het niet meer zitten
en er is een initiatiefreferendum gekomen, waarbij een recall-procedure heeft
geleid tot het vroegtijdig opstappen van de gouverneur. Dat is een keer gebeurd in
Californië. Het argument dat het om de haverklap zal gebeuren in Nederland,
lijkt dus niet op te gaan. De minister zegt dat een recall-procedure elke
vorm van structureel beleid voor de burgemeester zal wegnemen. Ik zeg juist
dat die een einde maakt aan structureel kiezersbedrog. Dat is de winst van
een recall-procedure. Kan de minister hierop meer specifiek terugkomen en
vooral zijn angst duidelijk maken?Ten slotte vind ik het van minachting voor de Nederlandse kiezer getuigen
als wij denken dat iemand met veel geld zijn verkiezing kan kopen. De Lijst
Pim Fortuyn had een budget van 2 mln euro en haalde het prachtige resultaten
van acht zetels. Pim Fortuyn had geen geld en haalde 26 zetels. Een rijke
man met een slecht verhaal redt het dus niet in Nederland. Als Ed Maas de
burgemeester van Wassenaar wil worden, maar geen goed verhaal heeft, redt
hij het dus niet. Overigens is het ook mogelijk dat kiezers iemand die veel
geld heeft verzameld, waarderen en er vertrouwen in hebben omdat hij in elk
geval weet hoe je veel geld moet verzamelen.De heer Slob (ChristenUnie): Voorzitter. Gezien
de kritiek die de Kamer op 10 december heeft geuit op de hoofdlijnennotitie,
had ik gedacht dat de periode tussen 10 december en nu door de regering zou
worden gebruikt voor reflectie en een duidelijke aanpassing van het geheel.
Uit het antwoord blijkt echter dat het voorstel op een aantal punten iets
wordt aangepast, maar dat de hoofdlijnen van de notitie overeind blijven en
straks in een wetsvoorstel verwerkt moeten worden.Los van het feit dat mijn fractie voorstander is van een door de Kroon
benoemde burgemeester en dit absoluut geen achterhaalde wijze van benoeming
vindt, heb ik in eerste termijn al gezegd dat de dualisering waarmee het lokaal
bestuur nu te maken heeft en die nog zoveel losmaakt, het niet wenselijk maakt
om nu opnieuw een dergelijke grote verandering door te voeren. Wij voorzien
daarbij problemen. Ik constateer dat er wat dat betreft een verschil in taxatie
is met de beide bewindslieden. Dat kan en dat moeten wij respecteren, maar
ik constateer ook dat wij afgaan op onze eigen waarnemingen. Op dit moment
ligt er nog geen duidelijk onderbouwde analyse van de ontwikkelingen op lokaal
niveau. Dat kan ook niet omdat wij pas volgend jaar de evaluatie van de dualisering
krijgen. Wat dat betreft moet ik ook constateren dat mevrouw Spies nu een
stuk minder krachtig spreekt dan in eerste termijn. De evaluatie zou juist
gebruikt moeten worden om met elkaar te beoordelen of het verantwoord
is om de plannen in deze vorm en met dit tijdpad door te zetten. Dat gebeurt
nu niet. Daarom blijf ik bij mijn opmerkingen in eerste termijn. Er zitten
veel risico's aan. Op het moment dat je twijfelt, moet je het niet doen. Dat
is ook in het verkeer een gouden regel.Mijn conclusie in tweede termijn is dat wij vasthouden aan de door de
Kroon benoemde burgemeester. Uiteraard moet je wel kijken naar de positie
van de burgemeester, maar dat moet dan binnen het huidige bestel. Als dat
niet haalbaar is, willen wij wel verder kijken. Ons eerste alternatief is
dan de door de raad gekozen burgemeester. Wil men toch verder gaan, dan zijn
een aantal aanpassingen nodig.Een van die aanpassingen betreft de Grondwet. Ik sta niet aan de kant
van de haas en ook niet aan de kant van de schildpad; ik ben voor zorgvuldigheid.
Wij moeten zorgvuldig met de Grondwet omgaan. Ik vind dat wij eerst met elkaar
tot de conclusie moeten komen dat wij de Grondwet moeten wijzigen, voordat
wij verder gaan en met wetsvoorstellen komen. Nu wordt een constructie bedacht
van de Grondwet wijzigen en tegelijkertijd met wetsvoorstellen doorgaan. Dat
hoort niet bij de zorgvuldigheid die wij bij de Grondwet moeten betrachten.
Ik heb er dus moeite mee dat het op deze wijze wordt doorgezet.Minister De Graaf: Kan de heer Slob toelichten
waarom het niet zorgvuldig is ten opzichte van de Grondwet?De heer Slob (ChristenUnie): Wij weten allen
dat een grondwetswijziging in 2006 nog niet kan zijn afgerond, omdat er twee
lezingen nodig zijn en tussentijds de Kamer nog een keer ontbonden moet worden.
In de huidige plannen zullen na de eerste lezing in 2006 de burgemeestersverkiezingen
plaatsvinden en volgt daarna pas de tweede lezing. Zo ga je slordig met de
Grondwet om. Als je echt van mening bent dat de Grondwet moet worden gewijzigd,
moet je dat doen volgens de regels die daarvoor zijn afgesproken. Het is vervelend
dat het meer tijd kost, maar de zorgvuldigheid vereist dat. Ik ben ook van
plan om hierover een motie in te dienen.Verder hebben wij moeite met het massale ontslag. Ik begrijp de opmerkingen
van minister De Graaf over de nadelen die het heeft als je dit niet doet,
maar toch blijven wij voor een geleidelijke invoering. Wij zouden met elkaar
moeten beslissen over een overgangsregeling.De heer Van Beek (VVD): Voorzitter. Dit is
niet het eind van de discussie, maar het begin van een discussie die in brede
zin gevoerd moet worden.Ik ben blij dat het kabinet een stap heeft gezet in de richting van een
grondwetswijziging. Dat is een wens die hier breed leeft. Wij zullen nog wel
heel goed moeten bekijken wat in de wet en wat in de Grondwet moet komen te
staan. Ik doel daarmee overigens niet op het voorzitterschap, want daarover
zijn wij het eens. Ik vraag mij wel af of de huidige formulering over het
primaat van de raad onder de nieuwe wetgeving nog passend is, of dat wij een
andere formulering moeten kiezen. Wij wijzen verder een gedoogsituatie af.
Wij wensen de huidige Grondwet uit te voeren tot het moment waarop de tweede
lezing heeft plaatsgevonden. Dat houdt in dat echt sprake is van twee stappen.
Dat vind ik heel essentieel. Daarin moeten wij heel zuiver zijn.Ik wil verder overleggen over de positie van de burgemeester in relatie
tot de wethouders c.q. het mandaat van de wethouders. De kwestie van de wethouders
vraagt nadere aandacht. Het zal ook afhangen van de uiteindelijke formulering
in de wet. Na deze discussie zijn wij er nog niet uit, maar het staat in elk
geval op de agenda.Hetzelfde geldt voor het collegeprogramma. De mate waarin de burgemeester
en anderen daarin hun inbreng hebben, vraagt ook een nadere discussie.Ik sluit mij aan bij de opmerkingen van mijn collega's over de gelijktijdige
verkiezingen. Ik heb daarover ook mijn zorgen. Over dat onderwerp zullen wij
dus ook nog moeten praten.Ik vind dat de minister iets te gemakkelijk heeft gesproken over de running
mate. In de voorstellen van de VVD kwam hij ook voor, omdat wij ons een aantal
situaties kunnen voorstellen waarin er problemen ontstaan. Dan is het fijn
als er een running mate is. Anders ben je iedere keer gebonden aan verkiezingen
of vervanging of dergelijke. De vraag is of je een systeem wilt waarin je
bij elk probleem nieuwe verkiezingen krijgt. Met de introductie van de running
mate kun je dit voor een deel voorkomen en pas in uitzonderlijke gevallen
nieuwe verkiezingen moeten uitschrijven. Ik wil dit onderwerp op de agenda
hebben, want het is iets waarover wij nog eens goed moeten nadenken bij de
voorbereiding.Ik ben blij met het antwoord van minister Remkes over het sociaal plan.
Als het snel en goed wordt geregeld, ligt die hypotheek niet meer op het invoeringstraject.
Naast het flankerend beleid noem ik outplacement. Ik hoop dat dit pakket haalbaar
is.Bij het ambitieuze tijdpad van het kabinet kan het niet alleen gaan om
het wetgevingsproces. Het kabinet zal ook moeten nadenken over de vraag hoe
je bij de gemeenten in Nederland een beweging op gang brengt naar een nieuwe
structuur. Op organisatorisch gebied moet je misschien een aanjaaggroep of
denktank in het leven roepen. Het gaat niet alleen om het wetgevingsproces,
maar ook om het implementatieproces. In de uitvoering volgt het misschien
na elkaar, maar in de voorbereiding moet het gelijktijdig plaatsvinden.De heer Dubbelboer (PvdA): Voorzitter. Ik
kan mij aansluiten bij de laatste woorden van de heer Van Beek, bij de woorden
van de heer Slob en voor een deel bij de woorden van de heer Eerdmans.Gehoord het debat, heb ik een enorme behoefte om een sterk pleidooi te
houden voor een visie op het gehele lokale bestuur, inclusief de verhouding
tussen burgers en dat bestuur en de verhouding tussen de burgemeester en de
raad. Wij duiken nu in het wetgevingsproces waarbij wij de grote lijnen uit
het oog verliezen, omdat er een tijdsdruk is en omdat een partij absoluut
in 2006 de gekozen burgemeester wil introduceren. Veel van de problemen die
aan de orde zijn geweest, zijn op te lossen door het niet in 2006 in te voeren,
maar te werken aan invoering in 2010. Hoe je het wendt of keert, het staat
of valt met het vertrouwen dat de partijen in deze Kamer in elkaar hebben
om er met elkaar aan te werken. De minister kan het ontkennen, maar ik blijf
het beeld houden dat het nu moet worden gerealiseerd en dat men als de dood
is dat D66 straks misschien niet meer bestaat of niet meer op het woord kan
vertrouwen of de programmatische veranderingen die in die partij hebben plaatsgevonden.Ik heb het gevoel dat nu de burgemeester eruit is geplukt. Je ziet dat
het meest pregnant in het feit dat het wetgevingsproces voor een gekozen burgemeester
in 2006 in gang wordt gezet, terwijl de discussie over de dualisering en de
evaluatie ervan nog moet plaatsvinden. Het is gewoon te snel.Ik ben minister Remkes dankbaar voor zijn opmerking over het integrale
veiligheidsbeleid, dat een uitstraling heeft naar andere portefeuilles. Ik
ben ook benieuwd of minister De Graaf het ermee eens is. Is het een manier
om de bevoegdheden voor de burgemeester wat duidelijker te maken met handhaving
van het hoofdschap van de raad? Het gaat erom dat de burgemeester meer kan
zeggen dan hij nu bij het burgemeestersreferendum kan zeggen, dat hij een
programma kan presenteren dat hij ook sterker kan inbrengen bij de programma-onderhandelingen.Mevrouw Hamer (PvdA): Voorzitter. Het valt
mij op dat van alle kanten waardering voor de zittende burgemeesters wordt
uitgesproken, maar dat die waardering uiteindelijk blijkt uit
een collectieve ontslagbrief en het niet mogen afmaken van de termijn.Ik vind de verdediging van de bewindslieden niet overtuigend. Ik zie niet
in waarom het naast elkaar bestaan van twee regimes gedurende een bepaalde
periode niet mogelijk is. Wat de uitleg aan de burgers betreft denk ik dat
burgers die op vele momenten hun waardering voor de burgemeester hebben uitgesproken,
heel goed begrijpen dat iemand zijn termijn mag afmaken. Het gaat om korte
termijnen, want burgemeesters zijn maar voor zes jaar benoemd. In de tijd
uitgezet lijkt het niet moeilijk om van dat massale ontslag af te komen. Ik
ben ook voornemens om op dit punt een motie in te dienen.In tegenstelling tot minister Remkes maak ik mij wel degelijk zorgen –
en dat is een extra reden om van het massale ontslag af te willen –
over de komende periode. Ik vind het naïef om af te gaan op benoemingsgesprekken,
waarin iemand zegt dat hij wel op de zeepkist wil gaan staan. Dat lijkt mij
een sociaal wenselijk antwoord, dat ik ook zou geven. Ik heb overigens niet
gezegd dat ik mij bezighoud met het selecteren van kandidaten, maar met het
zoeken van goede kandidaten. Ik merk gewoon dat het moeilijker wordt. Mevrouw
Spies en de heer Van Beek hebben dat eerder ook gemeld. Dat is de reden dat
zij een voorstel hebben gedaan om tot een ontheffing van de verhuisplicht
te komen. Laten wij dus niet doen alsof het nieuw is.Het verbaast mij zeer dat in het kader van de integriteitsbeoordeling
een rol is toegekend aan de commissaris van de Koningin. De huidige procedure
is namelijk het meest ondoorzichtig voor de positie van de commissaris van
de Koningin. Ik had eerder een voorstel van het kabinet verwacht om die voortaan
ook te kiezen dan om ze weer een rol te geven in de benoemingsprocedure bij
de integriteitstoets.Minister De Graaf: Er wordt nergens gesproken
over de commissaris van de Koningin in relatie tot de integriteit.Mevrouw Hamer (PvdA): De minister heeft in
dit debat gezegd dat hij die een rol wil toekennen.De heer De Wit (SP): Voorzitter. Het is mij
niet gelukt om mijn vragen aan de heer Dubbelboer te stellen, daarom stel
ik ze maar aan de minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties.
Heeft afgelopen week een gesprek met de PvdA plaatsgevonden? Welke punten
stonden op het verlanglijstje van de PvdA en welke afspraken heeft hij daarover
gemaakt? Heeft hij de indruk gekregen dat de PvdA overstag is gegaan en heeft
gekozen voor de direct gekozen burgemeester?Ik sluit mij aan bij alle opmerkingen die vandaag zijn gemaakt over de
dualisering. Het is onverstandig om dit voorstel door te zetten, omdat het
traject van dualisering nog niet is afgerond, nog niet is uitgekristalliseerd
en de ervaringen tot op heden buitengewoon slecht zijn over de gehele linie.
En ik ga niet zover als Bart Tromp in NRC Handelsblad, die dit kabinet een
ziekelijke drang tot vernieuwing verwijt.Het voorstel is in elk geval in strijd met de normale wetgevingsregels
die wij moeten hanteren. Er komt een gekozen burgemeester en vervolgens moet
de tweede lezing komen van de grondwetsherziening. Hoe is dat mogelijk? Ik
deel het argument van de heer Slob dat wij eerst het grondwetstraject moeten
afleggen en vervolgens pas tot besluitvorming over de gekozen burgemeester
kunnen komen.De SP is nog steeds voorstander van de door de raad gekozen burgemeester.
De minister heeft in eerste termijn gezegd dat zijn voorstel democratischer
is en dat een door de raad gekozen burgemeester haaks op de dualisering staat.
Op dit moment ontbreekt de tijd om er uitgebreid op in te gaan, maar ik voorzie
dat de positie van de direct gekozen burgemeester tegenover de door de bevolking
gekozen raad leidt tot conflicten en ook tot een ongewenste uitholling
van de positie van de raad. De minister erkent het zelf in de brief van 5
december. Hij kiest ook voor een procedure om daarmee om te gaan. Een democratie
is ook meer dan alleen maar iemand kiezen die iets moet doen in de gemeente.
Democratie heeft ook te maken met controle en de manier waarop iemand die
wordt gekozen, kan worden afgerekend. In het voorstel van de regering kan
de raad de gekozen burgemeester naar huis sturen bij een conflict. De vraag
is of burgers er nog voor zullen voelen om een burgemeester te kiezen als
de raad vervolgens bij een conflict de burgemeester naar huis kan sturen.Het argument van het dualisme kan ik niet volgen. Kortheidshalve verwijs
ik naar de argumentatie van prof. Elzinga tijdens de hoorzitting van de Kamer.
Hij zei dat het voorstel van de minister inconsistent is ten opzichte van
de dualisering doordat de raad een andere positie krijgt dan hij beoogt als
schepper van de idee van de dualisering.Ik vind dat er geen mogelijkheid tot campagnefinanciering door derden
moeten zijn, met welke bedragen dan ook. De onafhankelijkheid van de burgemeester
is gebaat bij een campagne die losstaat van welke financiering dan ook, behalve
de eigen partijfinanciering.Het antwoord over de integriteit is wat mager. Moet de extra toets waarop
de minister doelde toen hij zei dat hij wel wat kon doen als partijen dat
vragen, voor de gekozen burgemeester niet standaard worden gedaan?De heer Duyvendak (GroenLinks): Voorzitter.
Wij zijn het eens met het kabinet dat er zo snel mogelijk een einde moet komen
aan de kroonbenoeming en dat de burgemeester gekozen moet worden. Wij zijn
het ook eens met het kabinet dat de raad het belangrijkste orgaan in de gemeente
blijft. Wij zijn het met het kabinet niet eens over de vraag wie vervolgens
de burgemeester kiest en welk gewicht de burgemeester krijgt in de gemeentelijke
democratie. Ik vind dat in dit debat die vraag onvoldoende uit de verf komt.
Wij zijn in dit debat al snel terechtgekomen in het dwangbuis van het regeerakkoord
waarin een aantal zaken vaststaan. Daarbinnen is wat gemanoeuvreerd, maar
uiteindelijk is het dwangbuis in het debat door de partijen zelf wat strakker
aangetrokken. Ik constateer dat de CDA-fractie bijna door de bocht is. Ik
kan voorspellen dat zij de volgende keer helemaal door de bocht is. Van mijn
fractie moet het debat over de vraag wie er kiest en wat het gewicht van de
burgemeester is, doorgaan.Minister De Graaf heeft in eerste termijn gezegd dat hij voor directe
democratie is. Dat is een misverstand. Het is een vertegenwoordigende democratie.
De vraag is alleen of je een persoon kiest of een politieke partij. Directe
democratie houdt in een referendum, volksinitiatieven en met z'n allen op
een marktplein staan en stemmen. Dit debat gaat over de vraag welk karakter
je wilt geven aan de vertegenwoordigende democratie. GroenLinks kiest dan
niet voor een democratie van personen, maar voor een democratie die wordt
gedragen door politieke partijen. Aangezien in de gemeenten straks niet meer
macht te verdelen is, zal onvermijdelijk de macht van politieke partijen afnemen
in relatie tot de macht van een persoon. Mijn fractie vindt dat een ongewenste
situatie, zeker als een krachtige bestuurder wordt gekozen. Mijn fractie is
ervan overtuigd dat krachtige bestuurders minstens zoveel problemen veroorzaken
als zij oplossen. Krachtige bestuurders zijn zelden een oplossing voor grote
problemen.Voor het geval dat wij inderdaad in het dwangbuis van het regeerakkoord
terechtkomen, wil mijn fractie drie punten agenderen. Ten eerste zijn dat
de competentiegevechten die dreigen tussen de gekozen burgemeester en de raad.
Mijn fractie maakt zich daarover grote zorgen. Ten tweede is dat de vraag
wie straks nog wethouder wil worden. Komt er ooit nog een wethouder als Rob
Oudkerk, of zijn wethouders met enig ego in deze setting kansloos voor een
kandidatuur? Ten derde is dat de campagnefinanciering. Minister
Remkes gehoord hebbende, ben ik er niet gerust op dat het een eerlijke en
open strijd voor de gekozen burgemeester wordt.Minister De Graaf: Voorzitter. De heer Duyvendak
zegt dat krachtige bestuurders zelden goed zijn, maar vraagt vervolgens of
wij ooit nog wethouders krijgen als Rob Oudkerk. Dat heeft iets tegenstrijdigs.
Misschien moet de heer Duyvendak eerst eens nadenken wat hij wil. Zijn opmerking
dat krachtige bestuurders zelden goed zijn, verbaast mij overigens zeer. Ik
zou menen dat het bestuur, de bevolking en de democratie gebaat zijn bij krachtige
bestuurders die overigens wel democratische verantwoording moeten afleggen
en democratische legitimatie behoeven.De opmerkingen van de heer Dubbelboer stellen mij teleur, vooral als hij
praat over de politieke toekomst van mijn partij. Dat argument hoort in deze
discussie niet thuis. Verder vond ik het debat op niveau.Ik wil met kracht afstand nemen van de opmerkingen van de heer De Wit
over de grondwetsherziening. Als wij iets doen wat volgens de Grondwet niet
kan en dat willen gedogen om het vervolgens pas recht te breien, heeft men
het volste recht van spreken. Dat geldt voor de heer De Wit, de heer Slob
en de heer Van Beek, die zei dat zijn partij daar nooit aan zou meewerken.
Ik ben het van harte met hem eens. Ik zou daar ook nooit aan meewerken. Binnen
de huidige Grondwet komen wij met een voorstel dat volstrekt in overeenstemming
is met de Grondwet. Met dat voorstel willen we beginnen. De Kamer vindt het
nuttig om te zijner tijd het voorzitterschap anders te regelen. Dat komt dan
te zijner tijd bij de grondwetsherziening aan de orde. Daar is niets mis mee
in juridisch opzicht. Er is niets mis met de wetgevingsprocedure en het is
niet slordig of onzorgvuldig ten opzichte van de Grondwet. Dezelfde opmerkingen
heb ik overigens gehoord bij de begrotingsbehandeling en ook toen heb ik daarvan
krachtig afstand genomen. Toen gold het echter niet deze voorgestelde grondwetsherziening,
maar het voorstel van het kabinet. Wij moeten dat wel scheiden.De heer Slob (ChristenUnie): Als wij van mening
zijn dat het voorzitterschap van de raad zich niet verhoudt tot de gekozen
burgemeester op de wijze die in de hoofdlijnennotitie wordt geschetst, met
het takenpakket dat erbij hoort, is het dan niet logisch om de Grondwet te
veranderen voordat je de gekozen burgemeester, niet zijnde voorzitter van
de raad, aan het werk laat gaan? Je kunt ervoor kiezen om het voorzitterschap
van de raad tijdelijk bij de burgemeester te laten en het te regelen na de
grondwetsherziening, maar dan voorzie ik echt spanning tussen de gekozen burgemeester
en het takenpakket dat hij volgens de hoofdlijnennotitie moet uitvoeren.Minister De Graaf: Die discussie voeren wij
al een paar maanden. U wilt in het geheel geen gekozen burgemeester, maar
als u die toch moet accepteren, hebt u liever dat hij geen voorzitter is van
de gemeenteraad. U vindt het misschien niet wenselijk dat de gekozen burgemeester
ook voorzitter is van de gemeenteraad, maar het is niet in strijd met de Grondwet.
Het is een legitiem verlangen van de Kamermeerderheid om dit nu of later los
te koppelen, maar het heeft niets te maken met de vraag of er strijdigheid
is met de Grondwet.De heer Slob (ChristenUnie): De minister zei
«u hebt liever», maar volgens mij is het geen keuze meer op het
moment dat je de gekozen burgemeester met het takenpakket in die setting plaatst.
Dan kan hij per definitie geen voorzitter van de raad meer zijn. Dan moet
je keuzes maken, onder andere hoe je met de Grondwet omgaat.Minister De Graaf: Verschillen van mening
kunnen bestaan. De heer Slob zegt nu weer dat het niet kan. Het kan wél
en het is niet in strijd met de Grondwet. Als hij het anders
wil, wat een politieke keuze is, moet de Grondwet worden gewijzigd. Ik werp
verre van mij de suggestie dat de gedachte van het kabinet om eventueel parallel
een grondwetsherziening te laten plaatsvinden, in strijd is met welke wetgevingsprocedure
of grondwetsprocedure dan ook.De heer De Wit (SP): Waarom wil de minister
dan de Grondwet wijzigen?Minister De Graaf: Ik had en heb daar zelf
geen behoefte aan. Ik heb dat al uitgelegd. Ik heb ook gezegd dat het voor
mij denkbaar is dat de gekozen burgemeester tevens het voorzitterschap van
de gemeenteraad heeft. Een groot gedeelte van de Kamer wil echter een grondwetswijziging.
Ik heb daar geen principiële moeite mee en zal het daarom met het kabinet
bespreken.Ik heb de opmerkingen van mevrouw Spies over het tijdpad, dat zij erg
ingewikkeld vindt, goed verstaan. Ik sluit mij niet af voor haar oproep om
naar varianten te zoeken, maar ik heb in eerste termijn al duidelijk gemaakt
wat het standpunt van de regering is. Vooralsnog zie ik geen aanleiding om
daarop terug te komen.Mevrouw Spies (CDA): Ik heb nadrukkelijk gezegd
dat wij niets voelen voor een massa-ontslag in maart 2006.Minister De Graaf: Wij hebben al uitgelegd
waarom dat in het voorstel van het kabinet een essentieel onderdeel is.Mevrouw Spies heeft gevraagd of de emancipatiedoelstellingen wel worden
gehaald. Collega Remkes heeft mij zojuist gewezen op het referendum in Delfzijl
dat twee vrouwelijke kandidaten betreft. Dat is dus bemoedigend. Het zal echter
in sterke mate afhangen van de kandidaatstelling, van de politieke partijen
en van degenen die op zoek gaan naar goede kandidaten. Ik ben er overigens
ook niet van overtuigd dat vrouwelijke kandidaten of leden uit etnische minderheden
per definitie minder kans hebben. Delfzijl is een aardig voorbeeld, maar het
eerste referendum over een burgemeester was in Best en daar werd het ook een
vrouw. Ik heb er dus geen zorgen over en heb daar ook geen reden voor.Mevrouw Spies heeft gewezen op het nadeel van een verkiezing in twee rondes.
Als de eerste ronde tegelijk met de gemeenteraadsverkiezingen wordt gehouden
en de tweede ronde twee weken later, is het inderdaad de vraag of de kiezers
het kunnen opbrengen om nog een keer naar de stembus gegaan. Een nadeel van
de omgekeerde situatie is dat de burgemeester pas later een rol kan gaan spelen
bij de vorming van het college. Wij zullen dit alles nog eens goed overwegen.
Dat geldt ook voor de vragen van de heer Van der Ham over de wijze van verkiezing,
alternatieven en dergelijke.Het kabinet vindt het belangrijk dat er een burgemeester is met sterke
bevoegdheden, die via de gemeentesecretaris leiding kan geven aan het ambtelijk
apparaat van de gemeente. Het kabinet wil dat vooral ook omdat de vraag kan
rijzen wat de positie van de burgemeester is, wat zijn of haar greep is op
wat de gemeente kan en wil doen. Het is een instrument. Ik denk niet dat het
leidt tot een politisering van het gemeentesecretariaat. In Nederland is absoluut
geen sprake van politisering van ambtelijke apparaten. Op lokaal niveau is
er de gemeenteraad als controlerende instantie. Als een partijpolitieke vriend
wordt benoemd, zal de gemeenteraad daarover een stevig debat met de burgemeester
voeren, als de wethouders dat al niet hebben gedaan. Wij kiezen ervoor om
in de nieuwe verhoudingen de directe aansturing van de gemeentesecretaris
een verantwoordelijkheid van de burgemeester te laten zijn en niet van het
college.De heer Eerdmans en ik verschillen inderdaad van mening over de recall-procedure,
die overigens niet overal in de Verenigde Staten mogelijk is. Die is mogelijk
op onderdelen, op sommige niveaus en in sommige deelstaten. Op
federaal niveau bestaat de mogelijkheid niet. De kiezers kunnen de president
van de Verenigde Staten niet tussentijds terugroepen. Het kabinet voorziet
in een impeachment-procedure, maar dat is iets anders. Als iemand door de
bevolking wordt gekozen en tegenover de gemeenteraad verantwoording verschuldigd
is, waarbij na afloop van de ambtstermijn kiezers opnieuw kunnen oordelen,
is het niet logisch om een mogelijkheid te creëren dat de kiezers hem
op elk moment kunnen terugroepen. Er zitten ook nadelen aan. We kunnen hierover
echter nog het debat voeren.De heer Slob heeft geconstateerd dat mijn reflectie niet heeft geleid
tot een rigoureuze wijziging. Het debat moet in verschillende stadia in verschillende
rondes worden gevoerd. Ik probeer dat ook met degenen die überhaupt geen
gekozen burgemeester willen. De uitgangspunten zijn natuurlijk fundamenteel
verschillend, maar dan nog kunnen wij van elkaar leren.Ook over het ontslag verschillen de heer Slob en ik van mening.De heer Van Beek heeft gewezen op andere mogelijkheden. Bij de grondwetsherziening
moet het hoofdschap in stand blijven. Hij heeft gevraagd of de gekozen burgemeester
niet ook in de Grondwet moet worden geregeld. Dat kan, maar ik zou daar geen
voorstander van zijn als wij geen beweging in gang hebben gezet om het aan
de wetgever over te laten.De burgemeester als zodanig staat in de Grondwet, ook na wijziging van
artikel 131. Aanvankelijk was het voorstel om de burgemeester eruit te halen,
maar naar aanleiding van de bevindingen van de commissie-Elzinga is voorgesteld
om de burgemeester in de Grondwet te laten en de aanstellingswijze aan de
wetgever over te laten. Raad en burgemeester staan in de Grondwet, maar het
is niet nodig dat de aanstellingswijze in de Grondwet staat. Anders zou weer
voor heel lange tijd het systeem vastliggen, terwijl juist de organieke wetgever
dit naar beste oordeel kan bepalen.Met de heer Van Beek ben ik van mening dat het gedogen van situaties die
in strijd zijn met de Grondwet, niet acceptabel is. Ik zal daar ook niet aan
meewerken.De heer Van Beek heeft nadrukkelijk aandacht gevraagd voor het implementatieproces.
Naast het wetgevingsproces zijn er nog organisatorische en culturele processen.
Wij zullen ook werken aan een invoeringsimpuls. Dat zal niet alleen van boven
naar beneden gebeuren, maar in overleg en in overeenstemming met alle daarbij
betrokken instanties. Denk aan de Vereniging van Nederlandse gemeenten, het
genootschap en anderen. Het proces moet niet alleen een formeel proces zijn,
maar ook goed ingebed zijn in een goed voorbereidingstraject.De heer Dubbelboer heeft nog eens gevraagd om een grootse visie op de
rol van de gemeenten. Hij heeft gelijk dat de introductie van de gekozen burgemeester
niet alleen een technische exercitie is die de aanstelling verandert. Ook
de krachtsverhoudingen in het bestel veranderen. Gezien de hoofdlijnennotitie
en het werk van de commissie-Elzinga, die ook varianten van verkiezingen heeft
uitgewerkt gerelateerd aan de dualisering, lijkt het mij niet nodig om nog
eens nieuwe visies op te schrijven. Het is duidelijk welke positie de burgemeester
in het gemeentelijke krachtenveld zal innemen en hoe zijn positie zich verhoudt
tot die van gemeenteraad, college en ambtelijk apparaat. In de memorie van
toelichting bij het wetsvoorstel zullen wij hierop uitvoerig terugkomen. Ik
hoop dus niet dat de heer Dubbelboer opnieuw een uitvoerige notitie wil. Dat
is namelijk niet goed voor het verminderen van de bureaucratie, wat ook een
onderdeel van mijn portefeuille is.De heer Dubbelboer (PvdA): Je moet het in
het gehele perspectief bekijken. Dat ontbreekt in deze discussie. Ik denk
ook aan de mogelijkheid van een recall-procedure, een referendum of een volksinitiatief.
Dat is directe democratie en niet het geven van een mandaat aan een persoon
of aan een partij. Ik vraag niet om een rapport, maar wel om
instrumenten en een visie op de dynamiek in het lokale bestuur waarvan uiteindelijk
de burgers het meest profiteren.Minister De Graaf: In de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel zullen wij vanzelfsprekend hierop ingaan, want het wetsvoorstel
betekent een belangrijke en structurele wijziging. Daar hoort dus een visie
bij. Men zal ook veel uit de hoofdlijnennotitie herkennen in de memorie van
toelichting.De heer Dubbelboer en ik verschillen van mening over het tijdstip van
invoering. Kan de heer Dubbelboer aangeven waarom invoering in 2006 «gewoon
te snel is»? Ik vind dat als zodanig geen overtuigend argument. Als
wij dat bij wetgeving en gecompliceerd beleid als uitgangspunt nemen, zal
alles buitengewoon traag gaan verlopen in Nederland. Daarvan ben ik geen voorstander.Wat collega Remkes over integraal veiligheidsbeleid heeft gezegd, heeft
hij ook namens mij gezegd. Daar zit geen licht tussen. In de hoofdlijnennotitie
wordt in het kader van de versterking van de positie van de burgemeester op
sectoren ook verwezen naar veiligheid en handhaving.De heer Duyvendak heeft gelijk dat de meest ultieme vorm van directe democratie
is dat mensen over alles zelf beslissen. Hij begrijpt in deze context echter
ook dat er een verschil is tussen kiezers die een gemeenteraad kiezen die
vervolgens een burgemeester kiest en kiezers die een burgemeester kiezen en
daarmee rechtstreeks de macht geven. Dat is een meer rechtstreekse vorm van
democratie en vergeleken met waar wij vandaan komen, veel directer.De heer De Wit (SP): Mijn vraag in tweede
termijn was niet als grap bedoeld. In een krantenartikel hebben wij kunnen
lezen dat de minister heeft gesproken met de PvdA over een verlanglijstje.
Ik wil dan wel weten wat dat is.Minister De Graaf: In de eerste plaats leg
ik geen verantwoording af over wat kranten schrijven. In de tweede plaats
spreek ik met velen, ook met Kamerleden die niet tot de coalitiepartijen behoren.
Dat zal de heer De Wit toch deugd doen. Ik leg echter geen verantwoording
af met wie ik spreek en waarover. Ik leg verantwoording af over mijn beleid
en mijn voorstellen. Dat mag men van mij verwachten. Overigens is er niets
mis met gesprekken met Kamerleden. Op mijn website kan men ook lezen dat ik
regelmatig gesprekken heb met Kamerleden.De heer De Wit (SP): Heeft de minister de
indruk dat de PvdA in die gesprekken een ander standpunt heeft ingenomen?Minister De Graaf: Hoe goed ik het ook met
Kamerleden kan vinden en over tal van onderwerpen gezellig kan discussiëren,
waarbij ik geen onderscheid maak tussen coalitie en oppositie, het gaat uiteindelijk
om wat woordvoerders namens hun fracties in debatten zeggen en om de posities
die zij innemen. Dat geldt overigens ook voor het kabinet.De heer Duyvendak (GroenLinks): In de krant
werd gesuggereerd dat sprake is van een deal tussen de minister en de PvdA,
dat buiten de Kamer om afspraken zijn gemaakt over de grondwetsherziening.De heer Dubbelboer (PvdA): Apekool! Er is
geen sprake van een deal.Minister De Graaf: Het verbaast mij dat deze
vraag überhaupt wordt opgeworpen.Minister Remkes: Voorzitter. Toen ik de heer
Dubbelboer hoorde, rees bij mij de vraag hoe het eigenlijk staat met de sociaal-democratie.
Daarvan bestaat altijd het beeld van bevlogenheid, zeker bij maatschappelijke
vernieuwing en maatschappelijke verandering. En dan hier het beeld oproepen
van een schildpad! Mevrouw Spies heeft verwezen naar de Achterhoek. Wij zullen
de komende maanden in alle zorgvuldigheid en in overleg met het gebied daarnaar
moeten kijken en op basis van maatwerk.Het beeld van een massaal ontslag zint mij niet. Bij de gebiedsgewijze
gemeentelijke herindeling hoor ik de PvdA-fractie nooit over een massaal ontslag,
terwijl dat toch redelijk vergelijkbaar is. Men gaat eraan voorbij dat zittende
burgemeesters ook kunnen meedoen. De bereidheid om mee te doen is natuurlijk
afhankelijk van individuele omstandigheden. Bij een burgemeester van 61 jaar
zal die bereidheid ongetwijfeld wat minder zijn. Iemand van 40 die net is
benoemd, zal eerder bereid zijn om mee te doen en zal ook een redelijke kans
in de strijd hebben.Over de campagnefinanciering zijn twee opmerkingen gemaakt die haaks op
elkaar staan. De heer Eerdmans heeft gezegd dat je eigenlijk helemaal geen
regels hoeft te stellen, omdat het gaat om de inhoud. Ik ben dat in eerste
instantie met hem eens. Zijn opvatting zou passen in de situatie dat kiezers
bijna uitsluitend geïnformeerd worden via de geschreven media. In het
huidige tijdsgewricht, waarin je media-aandacht kunt kopen, ligt dat net iets
gecompliceerder. Dat is voor mij de reden om niet mee te gaan in zijn standpunt.
Hetzelfde geldt voor het standpunt van de heer De Wit, die alleen partijfinanciering
wil. Hoezo is dat onafhankelijk? Alsof je niet heel afhankelijk kunt zijn
als dat uitsluitend het criterium is. Over het standpunt dat iemand uitsluitend
afhankelijk mag zijn van partijfinanciering, wil ik nog wel een debat voeren.
Ik herinner mij ook de eerste burgemeester die ik in het openbaar bestuur
meemaakte. Die had één wijsheid: een goede onafhankelijke burgemeester
weet te voorkomen dat zijn ruggengraat wordt ingeruild voor het partijprogramma.De heer De Wit (SP): Tot nu toe komen de meeste
burgemeesters voort uit een politieke partij. Wij horen ook van allerlei collega-Kamerleden
die erin gespecialiseerd zijn om de goede kandidaat op de goede plek te krijgen.
Als een politieke partij een geschikte kandidaat heeft, moet zij die kandidaat
in staat stellen om zich te presenteren aan de bevolking. De situatie waarin
sprake is van een gelikte mediapresentatie is een andere dan de situatie van
iemand die door zijn achterban in staat wordt geacht om burgemeester te zijn
en daarvoor kandidaat te staan. Die kun je een bedrag meegeven zodat hij niet
zijn vermogen hoeft aan te spreken.Minister Remkes: De heer De Wit gaat ervan
uit dat politieke partijen de enige kanalen zijn voor rekrutering van burgemeesterskandidaten.
Ik zal niet ontkennen dat dit gebeurt, maar ik verwacht ook dat er onafhankelijke
kandidaten meedoen.Ik merk ook ten principale op dat ik anders in dit inhoudelijke debat
zou staan, als in de toekomst uitsluitend politieke partijen zouden rekruteren
voor burgemeestersfuncties en het stellen van kandidaten.De heer Van der Ham (D66): Ik vind het een
verkeerde gedachte dat alleen de 2% van de mensen die lid zijn van een politieke
partij, geschikt zou zijn voor het burgemeestersambt en dat 98% van de Nederlandse
bevolking dat niet is. Als er goede potentiële bestuurders zijn, moeten mensen uit verschillende politieke partijen of niet-partijgebonden
mensen zich erachter stellen om iemand te steunen in zijn campagne.De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,Noorman-den UylDe griffier van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,De GierXNoot1Samenstelling:Leden: Kalsbeek (PvdA), Van Heemst (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), voorzitter,
Vos (GroenLinks), Cornielje (VVD), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Van Beek
(VVD), ondervoorzitter, Van der Staaij (SGP), Luchtenveld (VVD), De Pater-van
der Meer (CDA), Nawijn (LPF), Lazrak (Groep-Lazrak), Wolfsen (PvdA), Tonkens
(GroenLinks), Spies (CDA), Eerdmans (LPF), Sterk (CDA), Van der Ham (D66),
Haverkamp (CDA), Van Fessem (CDA), Smilde (CDA), Straub (PvdA), Boelhouwer
(PvdA), Hirsi Ali (VVD), Szabó (VVD) en Van Hijum (CDA).Plv. leden: Klaas de Vries (PvdA), Dijsselbloem (PvdA), Fierens (PvdA),
Halsema (GroenLinks), Schippers (VVD), Dubbelboer (PvdA), Kant (SP), Rijpstra
(VVD), Slob (ChristenUnie), Wilders (VVD), Rambocus (CDA), Varela (LPF), Vergeer
(SP), Van Nieuwenhoven (PvdA), Van Gent (GroenLinks), Çörüz
(CDA), Hermans (LPF), Atsma (CDA), Giskes (D66), Bruls (CDA), Van Bochove
(CDA), Algra (CDA), Hamer (PvdA), Leerdam (PvdA), Griffith (VVD), Balemans
(VVD) en Eski (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29223-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl