Uitwerking lumpsumbekostiging; Verslag algemeen overleg gehouden op 18 januari 2006
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29399, nr. 12

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

24-02-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

29399 nr. 12

21-02-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerNadere gedachtewisselingConclusies:Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29399Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 30383Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 59 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 399Uitwerking lumpsumbekostiging30 383Wijziging van onder meer het Bekostigingsbesluit WPO, het Bekostigingsbesluit
WEC, het Formatiebesluit WPO en het Formatiebesluit WEC in verband met de
invoering van lumpsumbekostiging in het primair onderwijsnr. 12VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 21 februari
2006De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 heeft op 18 januari 2006 overleg gevoerd met minister Van der
Hoeven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over:– de brief van de minister van OCW d.d. 11 juli
2005, inzake invoering lumpsum in het primair onderwijs, openbaar onderwijs
Zwolle (briefnr. OCW0500702);– de brieven van de minister van OCW van 13 oktober
2005 en 22 december 2005 inzake de voortgangsrapportage in het primair
onderwijs (29 399, nr. 10 en 29 736, nr. 41);– de brief van de minister van OCW d.d. 18 november
2005 inzake voorhang besluit van 5 oktober 2005 (Stb. 553) houdende wijziging
van onder meer het Bekostigingsbesluit WPO, het Bekostigingsbesluit WEC, het
Formatiebesluit WPO en het Formatiebesluit WEC in verband met de invoering
van lumpsumbekostiging in het primair onderwijs; (30 383, nr. 1)Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Jan de Vries (CDA) merkt op dat de
lumpsumbekostiging een belangrijke bijdrage kan leveren aan vergroting van
de autonomie in het onderwijs. De minister heeft een deugdelijke rapportage
over de lumpsumbekostiging geleverd over de veldbenadering en een technisch
inzichtelijk rapport over het meetjaar.In verband met de wet- en regelgeving vraagt de heer De Vries of er nog
meer doelgroepen zijn waarvoor speciale afspraken zijn gemaakt. Wordt de Kamer
hierover nader geïnformeerd? Bij de wetsbehandeling is om een dereguleringstoets
op de AMvB gevraagd. Wanneer gebeurt dit en wordt de Kamer geïnformeerd
over het tijdstip waarop de AMvB ontvangen wordt? Veel personeelsleden zijn
bij het Risicofonds verzekerd tegen afwezigheid wegens ziekte. Blijft dit
in de toekomst mogelijk na de invoering van de lumpsumbekostiging?De herverdeeleffecten zijn onontkoombaar. De regering zegt dat deze effecten
beheersbaar moeten zijn en daarvoor is de overgangsregeling cruciaal.
De macro-effecten van de herverdeling blijken nog beperkter uit te vallen
dan bij het debat over de wet werd ingeschat – 40 mln., 0,6%
van de totale bekostiging – maar dit zegt niets over de gevolgen voor
individuele scholen. Achtendertig schoolbesturen gaan er meer dan 5%
op achteruit en dat is fors. De grootste achteruitgang is zelfs 11%.
De heer De Vries concludeert uit het overzicht dat vooral kleine schoolbesturen
met grote herverdeeleffecten te maken krijgen, hetgeen hem zorgen baart. Herverdeeleffecten
hebben meerdere oorzaken. Relatief ouder personeel is hierbij mede van invloed.
Het corrigeren van deze effecten levert nadelen op bij andere scholen en voor
de administratieve lasten. De heer De Vries is blij met de gewijzigde overgangsregeling
waaruit blijkt dat in het eerste jaar het herverdeeleffect volledig wordt
gecompenseerd. Daarna wordt het afgebouwd. Dit geeft voldoende tijd voor aanpassingen
van het schoolbeleid. Het is wel de vraag of al na vier jaar van schoolbesturen
een correctie van een negatief effect van bijvoorbeeld 10% mag worden
verwacht. Wat is de reactie van de minister hierop? Schoolbesturen kunnen
nu al inzicht hebben in de herverdeeleffecten en in de achtergronden, maar
wat gebeurt er als een schoolbestuur daar niet actief naar vraagt? Klopt het
dat dit een signaal is van een slechte voorbereiding? Meldt CFI (Centrale
Financiën Instellingen) dit aan de besturenorganisaties, zodat deze zelf
actief de besturen kunnen benaderen?Klopt het dat de vergoeding voor overlopende kosten en de ingehouden premies
worden gecompenseerd? Hierdoor zouden alle schoolbesturen, ook bij invoering
in 2006, over voldoende liquiditeit beschikken om in de exploitatie te kunnen
voorzien.De vangnetprocedure bestaat voor scholen met continuïteitsproblemen.
Het hiervoor uitgetrokken bedrag van 3 mln. is redelijk. Hoe wordt beoordeeld
of de continuïteit door lumpsumbekostiging in gevaar komt?De veldbenadering geeft een globaal inzicht, maar er moet niet alleen
naar technische zaken gekeken worden. De aspecten cultuur en werkwijze zijn
mede van groot belang bij de vraag of deze operatie zal lukken. Veel schoolbesturen
drijven op de hulp van administratiekantoren. De heer De Vries maakt zich
zorgen over het aanleveren van managementinformatie en de beleidsondersteuning
door deze administratiekantoren. Als dit niet op tijd gebeurt, zal de druk
op schaalvergroting toenemen.De medezeggenschap is een probleem. Formeel is het goed geregeld en de
invoering van lumpsumbekostiging mag niet worden gezien als oorzaak van de
slecht functionerende medezeggenschap. Alleen het kwaliteitsgebrek wordt nu
extra gevoeld, maar dit wordt niet met uitstel opgelost. Nodig is, en de heer
De Vries sluit zich op dit punt aan bij de bonden, een overgevoeligheid bij
besturenorganisaties, besturen zelf, medewerkers en bij het departement voor
signalen dat zaken niet goed lopen. De minister moet zich dan niet te formeel
opstellen.De minister zei bij de wetsbehandeling dat de uitvoerbaarheid gegarandeerd
is, maar dit wordt niet in haar brief herhaald. Zegt de bewindsvrouw dit nog
steeds? CFI is voor de WEC-sector (het speciaal onderwijs) niet gereed. Wanneer
is dat wel het geval?Het duurt nog honderdvijfennegentig dagen voordat de lumpsumbekostiging
wordt ingevoerd. Is het haalbaar en verantwoord om nu tot invoering over te
gaan? Dient dit de zorgvuldigheid en kwaliteit van de invoering per 1 augustus
2006? Met de grootst mogelijke meerderheid van alle onderwijsorganisaties
meent de CDA-fractie dat dit verantwoord is, dat dit traject verder moet worden
ingezet en dat het goed is de lumpsumbekostiging per 1 augustus 2006
in te voeren.Mevrouw Kraneveldt (LPF) zegt dat haar fractie
altijd voorstander geweest is van lumpsumbekostiging in het primair onderwijs,
maar dat de praktijk op orde moet zijn. Op 19 januari 2005 sprak de Kamer
over de Invoeringswet zelf. De LPF-fractie ging hiermee toen akkoord. De vraag
is nu of het onderwijs hiervoor klaar is. Mevrouw Kraneveldt heeft geen twijfels over de technische aspecten. Ook is zij blij met de extra
maatregelen rondom de herverdelingseffecten, de kleinere percentages, de overgangsregeling
en de monitoring. Wel heeft zij twijfels over de besturen, de scholen zelf
en de medezeggenschapsraden. Bestaat het vertrouwen dat het met de niet onaanzienlijke
groep schoolbesturen, die nu nog in het rood of in het geel staan, binnen
een aantal maanden goed komt? Wat zegt de tabel van de minister in de brief
over rood, groen en geel concreet, als zij verderop in haar brief toegeeft
dat de uitkomsten genuanceerd moeten worden, omdat zij mede zijn gebaseerd
op de inschattingen van de besturen zelf? Wat gebeurt er als besturen zichzelf
overschatten? Er is kans op haastwerk door besturen. Hoe zorgvuldig zal de
invoering verlopen? Wil de minister hierop ingaan? Komt het goed met de medezeggenschapsraden
die nu nog volgens de AOB«uit fase lopen» met hun schoolbesturen?
Het is te begrijpen dat schoolbesturen eerst aan zichzelf zijn gaan werken
om gereed te zijn voor de invoering van de lumpsumbekostiging, maar pas nu
komt de informatie aan en begeleiding van medezeggenschapsraden goed op gang.
Als de medezeggenschapsraden niet goed zijn gepositioneerd in de eerste maanden
nadat de lumpsumbekostiging is ingegaan, kunnen de belangrijkste beslissingen
al zijn genomen zonder dat de raden hun zeggenschap naar behoren hebben kunnen
uitoefenen. Welk toezichtmodel wordt op school gekozen? Er bestaat onzekerheid
over de verantwoordelijkheidsverdeling tussen bovenschools management en schoolleiding.
Ontstaat er geen onoverbrugbare afstand tussen het niveau waarop het geld
wordt verdeeld en het niveau waarop het onderwijsinhoudelijke beleid wordt
bepaald? Het is onvoldoende om de term directiestatuut te vervangen door een
openbaar te maken managementstatuut. Een dergelijk statuut behoeft naar onze
mening de instemming van ouders en personeel. Een adviesbevoegdheid gaat niet
ver genoeg. Een discussie over de wet op de medezeggenschap voor scholen moet
nog plaatsvinden. Mevrouw Kraneveldt benadrukt dat de positie van ouders en
personeelsleden stevig in deze wet moet worden verankerd.De angst bestaat dan nog meer geld dan nu wordt besteed aan bovenschools
management, bestuursbureaus, enzovoorts. De LPF-fractie heeft kleinschaligheid
en de menselijke maat hoog in het vaandel staan. Zij vreest dat de lumpsum,
als het aspect van het bovenschoolse management niet goed in de gaten wordt
gehouden, zal leiden tot een slechtere positie van vrouwen in hogere functies
in het primair onderwijs. Mevrouw Kraneveldt wijst op een artikel in het laatste
onderwijsblad van Ben van der Hilst over de «onderwijsapenrots»
waar de dominante mannetjes de dienst uitmaken en de vrouwtjes zich op de
lager gelegen rotsen bevinden. Deelt de minister de zorgen over een eventueel
slechtere positie van vrouwen? Wat is haar inzet om de positie van vrouwen
in het primair onderwijs te verbeteren?De bewindsvrouw is te optimistisch als zij zegt dat schoolbesturen en
in het verlengde daarvan de medezeggenschapsraden na een voorjaarsinhaalslag
op tijd gereed zijn. Mevrouw Kraneveldt voelt voor een gefaseerde invoering,
dat wil zeggen voor iedereen per 1 augustus 2006 een «go»,
maar het komende jaar moet door allen een enorme inspanning verricht worden
ten behoeve van achterblijvende besturen en medezeggenschapsraden. Deze inspanning
mag noch voor de besturen, noch voor de overheid vrijblijvend zijn. De minister
wil dat de organisaties voor bestuur en management de verantwoordelijkheid
op zich nemen om besturen die achterblijven aan te spreken en ondersteuning
te geven. Uiteraard hebben de organisaties hun verantwoordelijkheid, maar
de overheid heeft die ook. Waarom is verplichte wettelijke begeleiding niet
mogelijk? Wat is de bijdrage van de minister aan deze inhaalslag: alleen een
database bij het projectbureau en een maandelijkse voortgangsvergadering van
de stuurgroep of geeft zij de besturenorganisaties en met name de medezeggenschapsraden
financieel een steuntje in de rug? Mevrouw Kraneveldt spreekt een «go» uit voor de lumpsumverstrekking
per 1 augustus 2006, maar zij vindt dat een morele verplichting tot ondersteuning
bestaat voor achterblijvende scholen.Mevrouw Vergeer (SP) zegt dat vanaf het invoeringsmoment
van de lumpsum de financiële risico’s en verantwoordelijkheden
door het ministerie bij de scholen worden gelegd of, zoals critici zeggen «over
de schutting van de scholen gekieperd». De SP-fractie heeft tegen de
invoering van de lumpsum in het primair onderwijs gestemd omdat zij vreest
voor uitholling van de positie van de leerkracht. Nu inmiddels tot invoering
besloten is en het thans om de invoeringsdatum gaat, pleit mevrouw Vergeer
voor een zo goed mogelijke juridische bescherming van het personeelsdeel dat
onder de lumpsum valt. Verder pleit zij voor een financieel-technisch verantwoorde
invoering. Opvallend is de tegenstrijdigheid van de adviezen aan de Tweede
Kamer van enerzijds de organisaties van besturen en anderzijds de vakbonden
die namens het personeel spreken. Zij zijn het eens over de zwakke punten
bij de administratiekantoren, maar de vakbonden zijn erg bezorgd over de democratische
controle op de besteding van de lumpsum. De AOB stelt dat good governance
bepaald geen gemeengoed is. De kwaliteit van de medezeggenschap laat veel
te wensen over. De SP-fractie heeft steeds het doel tot beter onderwijs voorop
gesteld en dat vereist autonomie voor de leraar. Deze lumpsumregeling geeft
echter alle macht aan besturen en managers en niet aan leerkrachten. Waar
de lumpsum al is ingevoerd, worden hogere of oudere leerkrachten die duur
zijn vervangen door personeel in lagere schalen of zelfs geheel aan de kant
gezet door zelf werkuren voor de leerlingen in te voeren onder het mom van «zelfstandig
leren». Van een platte organisatie verwordt het onderwijs tot een apenrots.
De meeste ondersteuning gaat naar de hogeren in rang.Mevrouw Vergeer daagt de minister uit om aan te tonen dat, daar waar de
lumpsum al is ingevoerd in het voortgezet onderwijs, de roc’s en het
hoger onderwijs, dit heeft geleid tot meer investeringen in docenten.De SP-fractie is voorstander van het beschermen van het deel in de lumpsum
dat voor het personeel bestemd is. Het schoolbestuur en de bovenschoolse directie
mogen niet beslissen over de middelen voor de schoollocaties zonder dat de
gemeenschappelijke medezeggenschapsraad ((G)MR) daar instemmingsrecht op heeft.
Zelfs dit is onvoldoende compensatie voor het democratische gat dat de invoering
van de lumpsum in de parlementaire democratie slaat. De (G)MR kan zijn werk
alleen goed doen als hij voldoende geworteld is in de locatie medezeggenschapsraden
en de achterban. Hiervoor moeten wettelijke waarborgen komen. Dit vraagt om
een goed wettelijke kader voor een goed gefaciliteerde deskundige, een in
de achterban gewortelde MR en een gedemocratiseerde bestuurscultuur, voordat
de lumpsumbekostiging wordt ingevoerd. Wil de minister hierop ingaan?Mevrouw Vergeer meent dat een substantieel deel van de scholen onvoldoende
is voorbereid. Zijn het overgangstraject en het vangnet voldoende om brokken
te vermijden? De SP-fractie stelt voor om, als de lumpsum per 1 augustus
2006 wordt ingevoerd, het overgangstraject met een jaar te verlengen aan de
voorkant. Het eerste overgangsjaar waarbij volledige compensatie wordt gegeven,
wordt verlengd tot twee jaar met volledige compensatie in combinatie met verplichte
begeleid. Wat is de reactie van de minister hierop?Mevrouw Lambrechts (D66) concludeert dat een
forse vooruitgang in de voorbereiding is geboekt, hetgeen niet wegneemt dat
25% van de schoolbesturen niet gereed is op een of meerdere onderdelen.
Het is niet acceptabel dat zo’n grote groep onvoldoende voorbereid is.
Het CNV stelt gefaseerde invoering voor: wie nog niet op 1 augustus aanstaande
gereed is doet er een jaar langer over. De minister vindt deze optie onwenselijk
en moeilijk uitvoerbaar. Wil zij hierop nader ingaan? Een andere
optie, het organiseren van een inhaalslag met intensieve begeleiding voor
de scholen die nog niet gereed zijn, spreekt mevrouw Lambrechts het meest
aan, maar de minister stelt dat zij scholen niet verplicht kan laten begeleiden
in een voorbereidingsproces tot de lumpsum. De besturenorganisaties moeten
achterblijvers aanspreken en begeleiding op maat leveren, zo zegt de bewindsvrouw.
Formeel gesproken heeft zij gelijk, maar de overheid heeft de verantwoordelijkheid
om ervoor te zorgen dat scholen aan hun verplichtingen kunnen voldoen. Mevrouw
Lambrechts acht het niet acceptabel als in juni of juli blijkt dat nog steeds
25% niet gereed is op een of meerdere onderdelen. Zij roept de minister
op iets te organiseren in de zin van het voorstel van de AOB dat intensieve
begeleiding inhoudt, ongeacht de vraag of besturen en medezeggenschapsraden
voldoende het voortouw nemen.Voor de «eenpitters» is steeds veel aandacht gevraagd. Is
al iets zichtbaar omtrent de ontwikkelingen op het gebied van schaalvergroting?
Bepaalde pilots zijn specifiek gericht op eenpitters en eenpitters in coöperatieve
verbanden. Kan de minister zeggen of die scholen het beter doen dan de echte
eenpitters? Een aantal scholen heeft met een cumulatie van negatieve effecten
te maken. Komen scholen hierdoor extra in problemen en is het vangnet hiervoor
een optie? Gebleken is dat na vier jaar, eenpitters er maximaal 11%
op achteruit gaan. Wat kan die scholen nog geboden worden? Schaalvergroting
op dit moment is niet gewenst, maar over vier jaar ook niet. Kan het vangnet
hiervoor ook worden gebruikt of zijn er andere instrumenten die waarborgen
dat deze besturen niet tot schaalvergroting hoeven over te gaan? Kan de minister
toezeggen dat de vangnetconstructie zo eenvoudig mogelijk is samengesteld?Het lijkt bijna een wet van Meden en Perzen te zijn dat bij invoering
van de lumpsum steeds meer geld naar besturen en management gaat en minder
naar de klassen. Besturen kunnen geld bij een school weghalen, maar de «klas»
kan geen geld bij een bestuur halen. Mevrouw Lambrechts meent dat de invoering
van de lumpsum mislukt is, als blijkt dat dit over enige jaren bij het primair
onderwijs gebeurt. Zij benadrukt dat de inzet moet zijn meer onderwijs en
inzetten op het primaire proces. Het vormen van grotere besturen moet worden
tegengegaan. Geeft wat hierover in de beleidsnotitie Governance in het onderwijs
en in de voorstellen over de medezeggenschap staat voldoende garanties? Hoe
wil de minister dit waarborgen? Is het mogelijk dat de Wet medezeggenschap
scholen (de WMS) gelijktijdig met de lumpsum, of voor die tijd, wordt ingevoerd?De heer Slob (ChristenUnie) merkt op dat moet
worden afgewacht of de uitkomsten van de bredeveldbenadering, waarvan zijn
fractie met belangstelling kennis heeft genomen, bewaarheid worden. Los daarvan
is het merkbaar dat deze uitkomsten ten opzichte van de vorige een verbetering
laten zien, maar wordt hierdoor een zo compleet mogelijk beeld geschetst?
De fractie van de ChristenUnie maakt zich er zorgen over dat het voor het
overgrote deel van de scholen moeilijk lijkt om naast het correct vaststellen
van de financiële gegevens ook de meerjarenbegroting op te stellen. Bij
deze gelegenheid kan een eigen beleid worden gevoerd ter bevordering van de
onderwijskwaliteit; de kern van deze lumpsumoperatie voor het primair onderwijs.
Verwacht de minister dat op 1 augustus aanstaande de problemen met het
opstellen van onder andere de meerjarenbegroting zijn opgelost? Problemen
met het opstellen van de meerjarenbegroting hebben veel te maken met het functioneren
van de administratiekantoren. Uit de brief van december 2005 van de minister
maakt de heer Slob op dat zij positief staat tegenover de omslag die de administratiekantoren
moeten maken, maar waar baseert zij dit optimisme op?De gegevens uit het meetjaar blijken zeer betrouwbaar te zijn. Dit is
zeer positief omdat dit een voorwaarde is voor een betrouwbare invoering.
Uit de cijfers blijkt dat bij de gekozen bandbreedte het aantal
besturen dat ook in het vierde jaar nog in positieve zin wordt gecorrigeerd
aanzienlijk is. Dit hangt samen met het feit dat het percentage voor positieve
correctie laag is gehouden. Dit kan goed worden verdedigd om zoveel mogelijk
scholen te kunnen compenseren. Wat gebeurt er met deze besturen als de overgangsregeling
afloopt? Hoe groot zijn de effecten per individueel schoolbestuur? Wordt de
vangnetregeling in die gevallen geen structurele bijzondere bekostiging en
in hoeverre betreft het eenpitters?De vangnetregeling is bestemd voor schoolbesturen die buiten hun schuld
om met herverdeeleffecten worden geconfronteerd. Hoe groot is het aantal schoolbesturen
dat door eigen schuld herverdeeleffecten ontmoeten? Bij de plenaire behandeling
is een afspraak gemaakt over instelling van een commissie die zal adviseren
over de toekenning van het bijzondere bekostigingsvangnet. Deze commissie
moet ook de herverdeeleffecten beoordelen. Oordeelt deze commissie ook over
het buitenschuldcriterium en is hier beroep tegen mogelijk?De herverdeeleffecten van de lumpsum staan niet op zichzelf. Er is tevens
sprake van cumulatie van een aantal regelingen. De Kamer wilde inzicht hebben
in de effecten van deze cumulatie voor het onderwijsachterstandenbeleid en
de gewichtenregeling. Kan de Kamer deze informatie ontvangen? Is het budget
voor de vangnetregeling voldoende? In dit verband memoreert de heer Slob de
opmerking van de minister dat geen enkele school als gevolg van de lumpsumregeling
zal omvallen.De heer Slob is verheugd over het komende wetsvoorstel over de medezeggenschapsraden
en over het uitstekende advies van de Onderwijsraad. Hij is niet gerust over
de signalen van de MR’s in relatie tot de lumpsum. De vele bezoeken
hebben een positief effect op de MR’s die in beweging komen en hun kansen
pakken, maar er is nog meer inspanning op dit terrein nodig. Hij is bezorgd
over de wijze waarop het in- en externe toezicht binnen de scholen functioneert.De fractie van de ChristenUnie deelt de opvatting van de minister dat
het niet goed is om uitzonderingen te maken bij de invoering van de lumpsumregeling
per 1 augustus 2006. De heer Slob meent dat alle tekorten die nu zijn
gesignaleerd niet al te vrijblijvend worden aangepakt. Hij kiest voor deze
formulering omdat hij weet dat er grenzen zijn aan wat mogelijk is. Wil de
minister duidelijk maken hoe zij in het komende traject deze vrijblijvendheid
op zo groot mogelijke afstand wil houden, zodat het mogelijk is dat alle scholen
met de lumpsumregeling kunnen starten? De scholen die vanaf het begin keihard
aan invoering gewerkt hebben worden hierdoor beloond en de scholen die laat
zijn gestart, moeten hun achterstand inlopen en mogen niet beloond worden
met nog een jaar uitstel.Mevrouw Hamer (PvdA) merkt op dat haar fractie
altijd voorstander is geweest van invoering van de lumpsumregeling in het
basisonderwijs onder drie voorwaarden: er mogen nooit bezuinigingseffecten
optreden; tegenover meer autonomie voor scholen en schoolbesturen moet een
betere verantwoording staan en meer zeggenschap voor ouders en personeel;
er moet een goede overgangstermijn en een goed invoeringstraject zijn. Tijdens
een recent rondetafelgesprek met mensen uit het onderwijsveld over de tweede
fase is mevrouw Hamer wederom gebleken dat haastige spoed zelden goed is.
Met name de besturenorganisaties dringen aan op spoed met de invoering van
de lumpsumregeling, maar het gaat om een ingewikkelde operatie. Op dit moment
zijn sommige scholen gereed voor de invoering en andere geheel niet. De Kamer
wacht nog op gegevens over de cumulatie van de bezuinigingseffecten op andere
dossiers in relatie tot de lumpsumregeling. Mevrouw Hamer vreest dat de scholen
beperkt worden in de begeleiding van kinderen die dit het meest nodig hebben.
De minister heeft indertijd toegezegd dat zij de motie van mevrouw Hamer op
dit punt zou uitvoeren en in overleg zou treden met de organisaties,
maar daarna bleef het stil. Kan de minister over met name de cumulatie openheid
van zaken geven?De AOB heeft voorgesteld om schoolbesturen desgewenst extra begeleiding
te geven, maar de minister zegt dat dit niet kan. Waarom is dit niet mogelijk?
Bij de behandeling van de WOT is een artikel 20.1c, tweede lid, ingevoegd.
Naar analogie daarvan kan de minister begeleiding afdwingen. Zelfs als dit
juridisch niet onmiddellijk mogelijk is, moet zij dit volgens mevrouw Hamer
moreel kunnen afdwingen. Omdat de besturenorganisaties willen dat de lumpsumregeling
wordt ingevoerd, moet het mogelijk zijn dat ze hun achterban en de kleinere
schoolbesturen zo ver kunnen krijgen dat ze begeleiding verplicht accepteren.Medezeggenschap was een voorwaarde voor de fractie van de PvdA om met
de lumpsumregeling in zee te gaan. Mevrouw Hamer wil het komende halfjaar
vanuit de politiek alles op alles zetten bij het steunen van de MR’s.
Is het mogelijk dat een vorm van begeleiding – een noodbrigade –
van MR’s wordt gerealiseerd, opgezet vanuit ouder- en personeelsorganisaties
maar gefaciliteerd door de minister? Op deze manier is begeleiding van de
MR’s tot aan de zomervakantie 2006 mogelijk.Zij steunt de aanpak van de minister die wil dat alle scholen tegelijk
de lumpsumregeling invoeren. Zijn er echter nog alternatieven voor scholen
voor wie het onmogelijk is gebleken om zich hierop ten volle voor te bereiden?De heer Jungbluth (GroenLinks) schaart zich
achter de vragen van voorgaande sprekers. Hij zal zich naar aanleiding van
het antwoord van de minister uitspreken over een go- of no-gobeslissing. Zijn
er aanwijzingen of achterstandsscholen extra vertegenwoordigd zijn bij de
groep scholen die problemen hebben met de invoering van de lumpsumregeling?
Indien dit het geval is, bestaat er extra aanleiding scherp te kijken naar
de maatregelen die de minister voor het komende halfjaar wil nemen of naar
de eventuele ondersteuning die zij in de periode daarna wil bieden.De heer Jungbluth benadrukt dat nu gesproken wordt over een ontwikkeling
die haaks staat op wat zich in het veld afspeelt. Het gaat om de autonomie
van en de lumpsumfinanciering voor grote schoolbesturen in plaats van voor
scholen zelf. Het ziet ernaar uit dat zich steeds meer grote schoolbesturen
organiseren die desnoods binnenshuis de verzuiling opheffen, maar die scholen
in boekhoudkundige termen voor het blok zetten. Het is de vraag of deze schoolbesturen
wel zo professioneel zijn als het lijkt. Men mag verwachten dat zij over parameters
beschikken aan de hand waarvan zij duidelijk maken hoe de lumpsum besteed
zal worden, maar dit is volgens de heer Jungbluth niet het geval. Zijn vraag
over de professionaliteit slaat overigens op alle groeperingen die betrokken
zijn bij de besluitvorming. Hij vreest dat het proces rondom de autonomie
en autonome budgetbepaling slechts voor de helft kan worden uitgevoerd als
het departement de diverse organisaties niet op korte termijn faciliteert.
De heer Jungbluth meent dat hiervoor een perfect overzicht nodig is van de
ontwikkelingen in de bestedingsvarianten van de scholen zodat bijvoorbeeld
de groepsgrootte in relatie tot achterstandsleerlingen zichtbaar wordt en
wat in dit verband redelijk is. In die zin kan dit systeem van lumpsumbekostiging
worden opgevat als een soort anarchistisch experiment met schooleffectiviteiten.
In het hbo is zichtbaar geworden wat zich kan ontwikkelen buiten alle wensen
om en de heer Jungbluth acht het mogelijk dat ook in het primair onderwijs
vreemde varianten worden ontwikkeld. Het ministerie hoort zicht te houden
op wat zich feitelijk ontwikkelt waarbij de heer Jungbluth zich niet wil beperken
tot de accountancyproblematiek. Hij wijst op het doel van de onderwijsfinanciering
dat te maken heeft met onderwijskundige zaken waaraan uiteindelijk de bestedingsvarianten
gerelateerd moeten worden. Ook de heer Balemans (VVD) heeft zorgen over
de effecten van de invoering op het gebied van de schaalvergroting en de managementaspecten.
Uit de veldbenadering blijkt dat 20 tot 25% van de scholen nog niet
aan de eisen voldoet en dat 35 besturen niet hebben meegewerkt. De politiek
spreekt over compensatieregelingen en een vangnet voor scholen die achterblijven,
maar wat gebeurt er als blijkt dat deze besturen bewust niet hebben meegewerkt?
Op welke wijze worden deze schoolbesturen ervan doordrongen dat het in hun
eigen belang is om mee te werken? Het is mogelijk dat de bewindsvrouw juridisch
geen mogelijkheid heeft om medewerking af te dwingen, maar de heer Balemans
verwacht dat zij scholen duidelijk maakt dat de Kamer zeer kritisch is op
het moment als blijkt dat zij financiële hulp verwachten terwijl zij
onvoldoende inspanningen op dit terrein hebben verricht. Er wordt een commissie
ter beoordeling van dit soort vragen ingesteld, maar de heer Balemans vindt
het wenselijk als de minister hierin ook een say heeft in de vorm van bijvoorbeeld
een marginale toetsing. Wat is de reactie van de minister hierop?De verandering van de huidige medezeggenschapswet is voor de heer Balemans
geen reden om de lumpsumoperatie uit te stellen, maar dit betekent wel dat
bij de verankering van de nieuwe bevoegdheden en verantwoordelijkheden van
de medezeggenschapsraden scherp moet worden gekeken naar de vraag wat dit
voor de lumpsum betekent. Deze aspecten moeten mede worden betrokken bij de
besluitvorming over de vormgeving van de medezeggenschap.De heer Balemans sluit zich aan bij de wens van de minister om de lumpsumfinanciering
voor alle scholen in een keer in te voeren. Is het uitvoerbaar dat in juni
aanstaande de laatste slag gemaakt wordt?De compensatieregeling is voor de herverdeeleffecten bedoeld. In het technische
rapport staat dat voor besturen die als gevolg van de invoering van de lumpsumbekostiging
buiten hun schuld in financiële problemen komen een vangnet is ingesteld.
Verder wordt een aantal criteria opgesomd die gerelateerd zijn aan wat de
compensatieregeling al afdekt. De duur van de compensatieregeling is vier
jaar en de vangnetregeling loopt vijf jaar. Volgens de heer Balemans zal de
in de praktijk de eerste vier jaar een school gebruik maken van de compensatieregeling
en niet van de vangnetregeling. Kan de minister het verschil tussen de echte
compensatieregeling en het vangnet duidelijk maken?De heer Van der Vlies (SGP) merkt op dat in
het veld brede overeenstemming bestaat over de lumpsumbekostiging per 1 augustus
aanstaande. Over de voorbereiding op de invoering bestaan nog zorgen. Vanuit
beleidsmatig oogpunt steunt de SGP-fractie de lumpsumbekostiging die past
in de ontwikkeling van deregulering en autonomievergroting. Uiterste zorgvuldigheid
is echter geboden omdat er grote risico’s bij dit soort omvangrijke
operaties zijn. De huidige stand van zaken geeft de heer Van der Vlies een
positieve indruk. De gegevens van het meetjaar zijn inmiddels doorgerekend
en blijken overeen te komen met de eerdere verwachtingen. De bandbreedte van
de overgangsregeling in verband met de herverdeeleffecten kan zelfs in gunstige
zin worden bijgesteld. Daarmee wordt de overgang naar het nieuwe systeem soepeler
wat van belang is voor scholen met een negatief herverdelingseffect. Desondanks
kunnen scholen vastlopen. De risico’s concentreren zich voor een belangrijk
deel bij de eenpitters, waarvoor blijvend aandacht moet zijn. Wanneer kan
op het vangnet aanspraak worden gemaakt? In de brief van 22 december
2005 spreekt de bewindsvrouw over bijvoorbeeld een dreigend faillissement,
maar zo ver mag het niet komen.De voorbereiding van het veld geeft een wisselend beeld. Het is noodzakelijk
dat het veldwerk doorgaat. Hoe moet het verder met schoolbesturen die niet
goed op de implementatie zijn voorbereid en verdere begeleiding weigeren?
De regering stelt terecht vast dat scholen niet tot begeleiding kunnen worden
gedwongen, maar er bestaat een groot verschil tussen dwingen en
aandringen. De heer Van der Vlies schaart zich achter de opmerkingen van vorige
sprekers die op dit punt over aandringen spreken. Hij kijkt hierbij niet alleen
naar de minister, maar ook naar de besturenorganisaties die hun verantwoordelijkheid
moeten nemen.De situatie bij de MR’s en de administratiekantoren geeft de meeste
redenen tot zorg. Ten aanzien van de relatie tussen lumpsum en medezeggenschap
en tussen lumpsum en de bestuurlijke vormgeving, waaronder het interne toezicht,
zijn twee benaderingen mogelijk. Verdere professionalisering van de medezeggenschap
en de verbetering van de bestuurlijke vormgeving kan worden gezien als voorwaarde
voor de introductie van de lumpsum. Dit zal leiden tot allerlei voorschriften
aan scholen en impliceert ook dat de lumpsumbekostiging niet kan beginnen
voordat de wetgeving over de medezeggenschap en de governance is afgehandeld.
De SGP-fractie vindt dit geen wenselijke optie. Er bestaat geen behoefte aan
blauwdrukken. Een andere benadering is dat kan worden vastgesteld dat de introductie
van de lumpsumfinanciering een sterke aanjager is voor de ontwikkeling van
medezeggenschap en bestuurlijke vormgeving die vervolgens moet worden gestimuleerd.
De insteek is daarmee veel positiever. Bovendien zijn er al beleidsvoornemens
inzake medezeggenschap en governance die aansluiten op de grotere verantwoordelijkheden
die schoolbesturen door de lumpsumfinanciering zullen dragen. Die beleidstrajecten
moeten uiteraard vervolgd worden, maar het is onterecht om de introductie
van de lumpsumbekostiging daardoor te laten ophouden. Bedacht moet worden
dat men te maken heeft met autonome schoolbesturen die primair zelf verantwoordelijk
zijn voor de gang van zaken op scholen, ook ten aanzien van de kwaliteit van
de organisatie. Discussie daarover past primair op schoolniveau. De SGP-fractie
dringt er bij de schoolbesturen op aan, hun verantwoordelijkheid te nemen.Antwoord van de ministerDe minister wijst op het belang van een duidelijk
signaal voor de scholen en het voorkomen van complex financieel verkeer tussen
scholen met en zonder lumpsum, redenen waarom met de invoering niet gewacht
kan worden tot het moment waarop alle scholen gereed zijn voor de lumpsumbekostiging.
Invoering zal onder een aantal randvoorwaarden per 1 augustus 2006 voor
alle scholen moeten plaatsvinden. Lumpsumbekostiging is geen doel op zich,
zij maakt onderdeel uit van de autonomievergroting en deregulering met een
aantal randvoorwaarden. Het doel is kwaliteitsverbetering, meer betrokkenheid
en het leveren van maatwerk.De minister wil in de periode tot 1 augustus aanstaande alles op
alles zetten om ervoor te zorgen dat achterlopende schoolbesturen bij zijn.
Hiervoor is een directe benadering nodig. Voor een verplichting is een wettelijke
voorziening noodzakelijk en dat kost tijd. De bewindsvrouw kiest voor een
actieve benadering van deze schoolbesturen waarbij hun morele verplichting
zal worden benadrukt. De projectorganisatie voor het flankerend beleid zal
voor het schooljaar 2006–2007 worden gecontinueerd. Aan de hand van
een monitor, die doorloopt tot het eind van het schooljaar 2006–2007,
zal de stand van zaken per bestuur bekeken worden. Ook zal bezien worden op
welke manier gericht kan worden geopereerd en bijgestuurd. In de monitor worden
meegenomen de ontwikkelingen rondom de financiën en de medezeggenschap,
de kwalitatieve ontwikkelingen rondom de overheadkosten en de gang van zaken
rondom de administratiekantoren. De besturenorganisaties zullen rechtstreeks
worden aangesproken als zich ongewenste ontwikkelingen voordoen. Deze organisaties
beschikken overigens over een budget. Verder kan directe hulp door de hulpteams
worden geboden. Op deze wijze kan, zo nodig, iedereen worden bereikt zonder
dat er sprake is van een verplichting. Als er sprake is van een onwillig schoolbestuur –
wat zich echter nog niet heeft voorgedaan – zal het departement
als sluitstuk in actie komen en dat houdt in dat de bewindsvrouw met een dergelijk
schoolbestuur zelf contact zal hebben. Deze laatste actie heeft, zo heeft
zij begrepen, de steun van de Kamer. De minister zal ook bezien of de WOT
een mogelijkheid biedt voor wettelijk ingrijpen. De Kamer blijft via voortgangsrapportages
op de hoogte van de stand van zaken.Voorkomen moet worden dat scholen omvallen, maar zij krijgen niet de kans
om achterover te leunen. Bij serieuze problemen moet hulp worden geboden waarbij
ook de besturenorganisaties een rol moeten spelen. Hiervoor is geld gereserveerd.
Het flankerend beleid voor 2006 en 2007 wordt gecontinueerd, zodat op deze
manier eventuele kinderziektes kunnen worden aangepakt.Bij de administratiekantoren moet een inhaalslag worden gemaakt. Op dit
moment bezoekt de projectleider lumpsum zelf alle administratiekantoren. Er
bestaat periodiek overleg tussen het projectbureau en de administratiekantoren
en er zijn servicelevel agreements ontwikkeld waardoor besturen kunnen worden
ondersteund als zij nieuwe dienstverleningsovereenkomsten aangaan. De minister
verduidelijkt dat er sprake is van een specifieke ondersteuning aan administratiekantoren
om wat de besturen nodig hebben te kunnen leveren. Tijdens het traject tot
de invoering zal per bestuur de stand van zaken worden opgenomen, voorzover
dit nog niet gedaan is. Op de achterblijvers zal een intensief traject worden
losgelaten, dat wil zeggen dat de beschikbare instrumenten worden ingezet
voor scholen die dit hard nodig hebben. Desgevraagd bevestigt de bewindsvrouw
dat dit financieel kan worden waargemaakt.Er zijn geen aanwijzingen dat achterstandsscholen specifieke problemen
hebben. Wel bestaan specifieke groepen zoals de eenpitters, de openbare scholen
die rechtstreeks onder een gemeentebestuur vallen en de WEC-scholen. Van de
56 scholen met de grootste herverdelingseffecten hebben er zestien scholen
een gewichtenformatie. Dit wijkt niet af van het totale beeld.Ingaande op de vraag over de meerjarenbegroting merkt de bewindsvrouw
op dat fouten tijdens het invoeringsjaar bij de pilots konden worden bijgestuurd.
Dit geldt ook voor de brede invoering vanaf 1 augustus 2006. Er is sprake
van een groeiproces dat via de monitoring gevolgd moet worden. Om deze reden
voegt de bewindsvrouw een extra jaar toe aan de werkzaamheden van de projectorganisatie
voor het flankerend beleid.Er is reeds een aantal zaken betreffende de medezeggenschap en de lumpsum
in de huidige wet geregeld. Daarnaast wordt in de WMS (Wet medezeggenschap
scholen) de medezeggenschap aangepast aan de nieuwe verhoudingen met meer
autonomie. Het is nu aan de Kamer om het verslag op te stellen, waarna de
bewindsvrouw de nota naar aanleiding van het verslag zal opstellen. Daarna
kan hierover verder worden gediscussieerd. De volgende afspraken zijn gemaakt.
De vakbonden en de ouderorganisaties zullen alle (G)MR’s benaderen,
besturenorganisaties zullen bij knelpunten worden ondersteund, in 2006 komt
een extra investering voor de directe benadering van de raden – een
onderdeel van de inhaalslag – en bij de introductie van de WMS komt
een verdere versterking van de positie van de (G)MR’s.Waarom is invoering van de WMS nodig? Deze wet vormt het sluitstuk van
de discussie in het primair en voortgezet onderwijs. Het gaat hierbij over
de gewenste inrichting van de medezeggenschap. Hierbij wordt niet alleen gesproken
over de lumpsum, maar tevens over een verdere reikwijdte, zoals de governancediscussie,
bevoegdheden en ruimte voor flexibiliteit. De discussie hierover staat de
invoering van de lumpsum nu niet in de weg. Aanname van de WMS heeft wel onmiddellijk
consequenties voor alles wat met de lumpsum te maken heeft. In de aanloop
naar 1 augustus 2006 wordt in de Kamer het debat over de WMS gevoerd.
Daarbij zal ook gesproken worden over de invoering van het jaarverslag. De bewindsvrouw acht het niet verantwoord om te wachten met de invoering
van de lumpsum op verdere bespreking van de WMS omdat reeds in de huidige
wet op het gebied van de medezeggenschap een aantal voorzieningen getroffen
is. Hoe sneller de Kamer de WMS behandelt, hoe beter de verschillende trajecten
met elkaar zullen sporen. Ingaande op de vraag van mevrouw Hamer over het
instellen van een «noodbrigade» zegt de minister dat naast de
besturen, ook de MR’s onder de loep genomen worden. Zij worden actief
benaderd, er wordt hulp geboden bij het tijdig adviseren en tevens wordt dit
alles gemonitord. Dit gebeurt in de vorm van een apart deelproject omdat het
herkenbaar moet zijn. Ondersteuning vindt plaats door het projectbureau. Binnen
het flankerend beleid wordt extra geld vrijgemaakt, ongeveer € 600 000,
voor de versterking van de ondersteuning van de (G)MR’s. Hoewel dit
veel tijd kost, zal men zich richten op een individuele benadering.De herverdeeleffecten zijn onvermijdelijk, maar beheersbaar. De Kamer
heeft hierover twee rapporten ontvangen. De besturen worden hierover geïnformeerd,
niet alleen passief maar ook actief vanuit CFI. Er is sprake van twee verschillende
zaken: de relatie tussen de herverdeeleffecten en de overgangsregeling enerzijds
en het vangnet anderzijds, hoewel zij in de eerste vier jaar van de overgangsregeling
parallel lopen. De herverdeeleffecten en de overgangsregeling gelden voor
alle scholen. Om aanspraak te maken op het vangnet moet er sprake zijn van
een financieel probleem. Een dergelijk probleem moet voor advies aan de commissie
worden voorgelegd. Het besluit wordt door de minister genomen en is daarmee
voor beroep vatbaar. De overgangsregeling duurt vier jaar en de vangnetregeling
zal op zijn minst vijf jaar gelden. Na die vijf jaar wil de bewindsvrouw met
de Kamer overleggen of verlenging al dan niet op individuele basis nodig is.
De overgangsregeling is gebaseerd op de situatie in het schooljaar 2004–2005.
Het is mogelijk dat in het schooljaar 2008–2009 de financiële situatie
op het punt van de criteria voor een individuele school veranderd is. De school
kan dan geen beroep meer doen op de overgangsregeling, maar wel op het vangnet.
In het voorjaar van 2006 zal een onafhankelijke commissie worden ingesteld.
De Kamer en het veld worden op de hoogte gesteld van haar werkwijze en samenstelling.
Deze commissie moet beoordelen in hoeverre er een terecht beroep op het vangnet
wordt gedaan. Zij zal advies uitbrengen aan het ministerie en het besluit
wordt door de minister genomen. De betrokken school kan daartegen in beroep
gaan. Elk bestuur zal de uitgaven aan de beschikbare middelen moeten aanpassen.
Als een bestuur dit niet doet, is het de vraag of het een terecht beroep op
het vangnet doet. Desgevraagd merkt de minister op dat een structurele bekostiging
via het vangnet niet mogelijk is.De wet- en regelgeving is in concept gereed. Alleen voor scholen voor
kinderen van de trekkende beroepsbevolking en scholen voor visueel gehandicapte
kinderen zijn aparte afspraken gemaakt. De wet is inmiddels in het Staatsblad
gepubliceerd, wat betekent dat voor de inwerkingtreding een apart besluit
nodig is. Het Bekostigingsbesluit is op 18 november 2005 aan de Tweede
Kamer gezonden in verband met de voorhang. Wanneer de Kamer een besluit heeft
genomen, treedt de wet- en regelgeving snel in werking. Langs twee lijnen
is naar de dereguleringstoets van de AMvB’s gekeken. Er heeft een effectbeoordeling
voorgenomen regelgeving plaatsgevonden waarvoor een stappenplan is gevolgd.
De beoordeling is afgestemd met het interdepartementaal meldpunt. CFI heeft
getoetst en steeds is de afweging gemaakt of regelgeving nodig is. Dit heeft
er onder andere toe geleid dat men van vier naar twee besluiten is gegaan
en dat de WEC-bekostiging vereenvoudigd is. Verdere deregulering is mogelijk
door het rekenmodel te vereenvoudigen wat meer herverdeeleffecten tot gevolg
heeft, reden waarom de bewindsvrouw daarvoor niet gekozen heeft.Bij CFI is een nieuw systeem opgezet en getest waarmee de lumpsum kan
worden ingevoerd. Verder komt er een nieuw soort beschikking die besturen
en scholen een beter inzicht geeft in de totale bekostiging. Dit traject wordt
geleidelijk ingevoerd en zal medio 2007, als een heel schooljaar doorlopen
is, gereed zijn. Voorts komt een nieuw systeem met informatievoorziening over
de eigen bekostiging via een aantal portals en over de relevante wet- en regelgeving
en informatie waarmee de eigen financiën kunnen worden vergeleken met
die van andere scholen. Dit is een vorm van benchmarking waarnaar gevraagd
werd. Het is de bedoeling dat besturen en scholen op de website meerjarige
bekostigingsramingen kunnen maken. Ingaande op de vraag naar de onvolkomenheden
van het rekenmodel voor de WEC zegt de bewindsvrouw dat de uitvoerbaarheid
gegarandeerd is. In de simulatietool zat een onvolkomenheid die inmiddels
is opgelost. De besturen worden actief geïnformeerd. Zij krijgen een
brief waarin de omvang van het herverdeeleffect wordt gemeld. CFI en de helpdesk
kunnen nagaan of besturen gebruik maken van de informatie die de simulatietool
bieden. Gebeurt dit niet, dan wordt met deze besturen actief contact gezocht.Op het punt van verantwoording en toezicht zijn stappen gezet. De minister
wijst op de code goed bestuur primair en voortgezet onderwijs, het verplichte
jaarverslag, het managementstatuur en de informatieplicht van het bestuur
aan de (G)MR. In de brief over de harmonisatiewetgeving onderwijs heeft de
bewindsvrouw aangegeven dat dit instrumentarium verder wordt aangevuld. Zij
gaat ervan uit dat het wetsvoorstel dat vooral toeziet op het onderdeel scheiding
van bestuur en intern toezicht na de komende zomer de Kamer bereikt. Wat betekent
dit voor het toezicht? Op 15 februari aanstaande wordt een debat gevoerd
over de governancefilosofie en de wijze waarop de toezichtladder en de interventiemogelijkheden
verder kunnen worden aangescherpt. De Inspectie, CFI en de auditdienst van
OCW zullen in samenspraak met het veld de voorbereiding van geïntegreerd
toezicht in het primair onderwijs dit jaar starten. Op dit punt wordt de WOT
gehanteerd. In 2006 wordt via een lerende aanpak bekeken wat verder nodig
is, zoals pilots voor meervoudige publieke verantwoording waarbij de schoolpraktijk
centraal staat.Hoe ontstaan kengetallen op basis waarvan benchmarking moet plaatsvinden?
Vastgesteld is dat het jaarverslag verplicht wordt. In dat verslag moet de
wijze van inzet van de middelen worden vermeld. Het eerste verslag over 2005
zal niet volledig zijn omdat het nog een declaratiejaar is. Na het jaar 2006
worden de eerste ervaringen met de lumpsum bekend. Daarna zijn jaarlijks cijfers
beschikbaar. De Kamer wordt hierover uiteraard geïnformeerd via het financiële
jaarverslag dat in mei verschijnt. De kengetallen zijn van belang omdat deze
voor een zekere vorm van benchmarking kunnen worden gebruikt. Via het financiële
jaarverslag kunnen de ontwikkelingen rondom investeringen in docenten en de
verhouding tussen overheid en primair proces op de voet worden gevolgd. De
Inspectie kan scheefgroei in de gaten houden. Dit thema moet verder worden
uitgediept bij bespreking van de codes goed bestuur en de governancediscussie.De bewindsvrouw zal de positie van vrouwen in het bovenschools en schoolsmanagement
mede in haar gesprekken met de organisaties aan de orde stellen. Zij vindt
het belangrijk dat voldoende vrouwen in het schoolmanagement vertegenwoordigd
zijn. De minister hecht hieraan niet alleen vanuit emancipatieopzicht, maar
ook omdat vrouwen net zo goed kunnen managen als mannen. Men moet de ogen
niet sluiten voor de ontwikkelingen die ontstonden bij de samensmelting van
het kleuter- en het lager onderwijs. In overleg met de sector vindt een blijvende
stimulering plaats van scholing en opleiding.De eenpitters maken meer kans op een groter herverdeeleffect, zowel negatief
als positief. Er bestaat inzicht in de oorzaken daarvan en besturen kunnen
de helpdesk bellen om de oorzaken voor hun scholen te laten analyseren. Op
deze wijze ontstaan instrumenten om bij te sturen. Eenmaal een groot herverdeeleffect
betekent niet altijd een groot herverdeeleffect. De oorzaken
kunnen incidenteel van aard zijn en soms kan een bestuur ze beïnvloeden.
Ook eenpitters met een negatief herverdeeleffect moeten een sluitende begroting
maken. Zij krijgen hierbij ondersteunen en verder gelden de overgangsregeling
en het vangnet.Eenpitters zoeken op verschillende manieren samenwerking. Er zijn goed
bezochte eenpittersconferenties georganiseerd. Verder is een eenpitterplatform
ingesteld om te volgen hoe ontwikkelingen uitwerken. Ook zijn speciaal voor
deze scholen financiële instrumenten ontwikkeld. Er bestaat een ontwikkeling
in de richting van een coöperatie- of federatiemodel. Hiervoor wordt
een instrument ontwikkeld als een bestuur een gepaste samenwerkingsvorm wil
bepalen. Besturen nemen hun verantwoordelijkheid en zijn bewust bezig met
ontwikkelingen. De bewindsvrouw vertrouwt op goede ontwikkelingen op dit punt.
Wel moeten de ontwikkelingen gezamenlijk in de gaten worden gehouden. Op 1 oktober
1991 bestonden er 3851 schoolbesturen in het primair onderwijs, waarvan 2442
eenpitters. Na een fusieversnelling in de jaren 1996, 1997 en 1998 zijn er
ongeveer 1100 schoolbesturen minder. Op 1 oktober 2005 waren er 1541
schoolbesturen en 721 eenpitters. Op 1 januari 2006 waren er 1509 schoolbesturen,
waarvan 708 eenpitters. De omvang van de scholen is onveranderd. Wel verandert
het aantal schoolbesturen en eenpitters. De minister blijft deze ontwikkelingen
monitoren. Zij vindt het belangrijk dat kleine scholen met name in plattelandsgebieden
blijven bestaan. Door samenwerking bestaat een modus om overeind te blijven.Scholen zijn en blijven wettelijk bij het vervangingsfonds aangesloten.
Het huidige stelsel biedt besturen ruimte om voor personeel dat niet voor
rekening van het Rijk komt een andere regeling te treffen, zoals een verzekering
bij het Risicofonds. De minister wil binnen het nieuwe lumpsumstelsel een
dergelijke mogelijkheid bieden. Momenteel overlegt zij met het bestuur van
het Vervangings- en Risicofonds over een technische oplossing. Het doel is,
de mogelijkheid voor verzekering via het risicofonds te handhaven.De motie van mevrouw Hamer is moeilijk uitvoerbaar. Uiteraard wordt rekening
gehouden met de draagkracht van het primair onderwijs. De inzet is om de financiële
effecten zo beperkt mogelijk te houden. Er zijn diverse trajecten met financiële
effecten naast de lumpsum: herziening van de gewichten, herziening rondom
het vervangingsfonds en decentralisatie arbeidsvoorwaarden en vernieuwing
van de zorgstructuur. De fasering van de trajecten luistert nauw. De invoering
van de lumpsumbekostiging valt niet samen met de andere beleidstrajecten.
De invoering van de lumpsum vindt op 1 augustus 2006 plaats, de herziening
van de gewichten heeft voor het eerst effect per 1 augustus 2007 –
de invoering daarvan verloopt geleidelijk – de herziening van het Vervangingsfonds
en decentralisatie arbeidsvoorwaarden vindt na 1 augustus 2008 plaats
en de effecten van de vernieuwing van de zorgstructuren zijn pas over vijf
jaar bekend. De telgegevens van 1 oktober 2006 zijn cruciaal voor de
gewichten. Dit betekent dat de minister de Kamer in januari 2007 kan informeren
over de samenloop van de herziening van de gewichten en de invoering van de
lumpsum. Daarna, wanneer het Vervangingsfonds en de decentralisatie arbeidsvoorwaarden
is behandeld, kan de bewindsvrouw de Kamer nader informeren over de samenloop
tussen de lumpsum, de herziening van de gewichten en de decentralisatie arbeidsvoorwaarden.
De minister belooft dat zij alles in het werk zal stellen om te voorkomen
dat scholen wegens een opeenstapeling van ongewenste effecten in de periode
vanaf 1 oktober 2006 omvallen.De voorbereidingen bij de besturen en scholen zijn ver genoeg gevorderd,
maar er moet zorggedragen worden voor een aansluitende aanpak via aanvullende
acties. De wet bevat randvoorwaarden voor de medezeggenschap en een definitieve
aanpassing aan de groeiende autonomie is onderweg. De herverdeeleffecten zijn
beheersbaar en de overgangsregeling en het vangnet borgen dit. De wet- en
regelgeving is op tijd klaar en CFI is er klaar voor. Ten aanzien
van verantwoording en toezicht is veel geregeld. Met de wettelijk geregelde
scheiding tussen bestuur, intern toezicht en het geïntegreerde toezicht
wordt het sluitstuk gerealiseerd. Hiermee is volgens de minister aan de voorwaarden
voor een verantwoorde invoering per 1 augustus 2006 voldaan.In januari 2006 tot juli 2007 vindt een gerichte ondersteuningsactie plaats
die uiteen valt in twee perioden: vanaf heden tot 1 augustus 2006 en
de periode daarna, het voorjaar 2006/2007; nu moet over de invoering beslist
worden; daarna treden wet- en regelgeving in werking; besturen worden over
de herverdeeleffecten geïnformeerd en de bedragen worden op kostenniveau
van 2006/2007 in de simulatietool ingebracht; in maart 2006 vindt de publicatie
van de bekostigingsregeling plaats met de vastgestelde bedragen; voor 15 april
2006 krijgen de besturen de lumpsumbeschikking; tegelijkertijd vindt de installatie
van de vangnetcommissie plaats; de Kamer wordt op de hoogte gehouden van installatie,
randvoorwaarden en werkwijze van deze commissie; in juni 2006 vindt de afgesproken
voortgangsrapportage plaats evenals in december 2006; geïntegreerd toezicht
blijft en wordt verder ontwikkeld; de evaluatie van de jaarverslagen blijft
eveneens gehandhaafd.Nadere gedachtewisselingDe heer Jan de Vries (CDA) zegt dat de fractie
van het CDA op basis van de gegevens en de antwoorden invoering van de lumpsum
per 1 augustus aanstaande verantwoord vindt. De toezegging van de bewindsvrouw
over aanvullende begeleiding en monitoring waardeert hij zeer. Zij zal de
druk, waar nodig, ook bij onwillige besturen opvoeren. De heer De Vries erkent
dat deze operatie zekere risico’s met zich brengt, maar gezien de randvoorwaarden,
het overgangstraject, het vangnet, de begeleiding en de monitoring acht de
CDA-fractie deze risico’s verantwoord. De fractie verwacht dat deze
operatie uiteindelijk ook op de werkvloer zichtbaar zal zijn.Mevrouw Kraneveldt (LPF) geeft de minister
het groene licht voor de lumpsumbekostiging per 1 augustus 2006 waarbij
zij het intensieve begeleidingstraject in twee fasen benadrukt. Met de bewindsvrouw
vindt de LPF-fractie dat, indien nodig, drang en morele dwang mogen worden
uitgeoefend. Mevrouw Kraneveldt ziet de voortgangsrapportages graag begin
juni aanstaande tegemoet zodat eventuele bijsturing nog mogelijk is. Zij is
blij met de toezegging voor de extra financiën voor de medezeggenschap
en de bewaking van de emancipatiekwestie in het bovenschoolsmanagement.Mevrouw Vergeer (SP) merkt op dat haar fractie
het niet verantwoord vindt om de lumpsum in te voeren zonder dat de discussie
over de democratische controle van de besteding door de scholen is afgerond.
Dit betekent dat de Wet op de medezeggenschap volledig behandeld moet zijn
alsmede de nieuwe bestuursstructuur en de zorgwetten die voor de scholen zullen
gelden. Het zijn financieel zware tijden. De al sobere bekostiging wordt nog
soberder. Mevrouw Vergeer is er bang voor dat op de docenten bezuinigd zal
worden. Zij is blij met de benchmark via het financiële jaarverslag,
maar zij wijst op de risico’s rondom de groeiende overheadkosten. De
SP-fractie meent dat om deze redenen de lumpsumbekostiging per 1 augustus
aanstaande niet verantwoord kan worden ingevoerd.Mevrouw Lambrechts (D66) vindt dat de minister
in haar antwoord net dat beetje extra heeft gegeven om de zorgen over de voorbereiding
op de start per 1 augustus aanstaande weg te nemen. De bewindsvrouw zal
alles op alles zetten en onderbouwt dit met extra acties die worden ondernomen. Mevrouw Lambrechts blijft bezorgd over de MR’s met het
oog op het interne toezicht en de zeggenschap van ouders en leerkrachten,
maar erkent dat het parlement hierop mede een antwoord kan geven. Voor dit
moment geeft zij het groene licht aan de lumpsumoperatie.De heer Slob (ChristenUnie) zegt dat zijn
fractie bereid is vanaf 1 augustus aanstaande met deze omvangrijke operatie
te starten. Hij is blij met de toezegging van de minister dat zij op de door
hem genoemde zorgpunten zo min mogelijk vrijblijvend manier actief zal zijn.
Ook is hij blij met de vierde fase veldbenadering om de besturen die het aangaat
zoveel mogelijk te begeleiden. Ook de continuering van de projectorganisatie
geeft enige garantie. De heer Slob gaat ervan uit dat de projectorganisatie
niet tot een minimum versmald wordt. Dit alles geeft het vertrouwen om nu
hardop uit te spreken dat de minister van start kan gaan.Mevrouw Hamer (PvdA) memoreert dat de minister
de door haar gevraagde drie harde toezeggingen heeft gegeven. Zij vroeg om
een onverkorte uitvoering van de motie over de cumulatie-effecten, waarover
nu goede afspraken zijn gemaakt. Voorts zal de minister onwillige schoolbesturen «in
de nek grijpen». Verder is toegezegd dat de MR’s, de personeels-
en ouderorganisaties actief benaderd worden. Mevrouw Hamer geeft de minister
het vertrouwen om met dit proces voort te gaan. Over het hoofd van de minister
heen roept zij de scholen op om, nu de Kamer de garanties gevraagd heeft,
de operatie waar te maken.De heer Jungbluth (GroenLinks) zegt dat hij,
gelet op de toezeggingen van de minister, akkoord kan gaan met de «go-beslissing».
Wel vraagt hij aandacht voor de zorg voor alles wat in onderwijsland kostbaar
is, zoals achterstandsbestrijding en integratie. De Kamer is gehouden om voorwaarden
te creëren die garanderen dat alle gevreesde gevaren van de lumpsumbekostiging
niet bewaarheid worden.De heer Balemans (VVD) merkt op dat er nog
zorgen zijn, maar dat hij gerustgesteld is door de toezeggingen van de minister
en de voorgestelde aanpak. Ook de VVD-fractie geeft het groene licht.De heer Van der Vlies (SGP) zegt dat zijn
fractie het onder de gegeven voorwaarden verantwoord vindt om per 1 augustus
aanstaande de lumpsum in te voeren. Dit betekent: alle hens aan dek op het
departement, bij de besturenorganisaties en bij alle spelers in het veld.
De bewindsvrouw heeft wel een probleem als uit de evaluatie van juni aanstaande
blijkt dat zij niet al het mogelijke heeft gedaan.De minister merkt op dat de projectorganisatie
voor het flankerend beleid wel kleiner wordt, maar niet wordt geminimaliseerd.
Zij is het eens met de opmerking van de heer De Vries dat het uiteindelijke
resultaat op de werkvloer zichtbaar moet worden.De bewindsvrouw is erg blij met de steun van de Kamer maar betreurt het
dat de fractie van de SP niet meedoet. Het gaat om een majeure operatie die
in 2003 is ingezet. Het veld heeft keihard gewerkt en er was sprake van een
goede samenwerking tussen de Kamer en de bewindsvrouw die tot verbeteringen
in de aanpak heeft geleid. Samen met de Kamer spreekt de minister haar vertrouwen
in het veld uit.Conclusies:De voorzitter memoreert enige toezeggingen.
Met betrekking tot de onafhankelijke commissie gebruik vangnet heeft de minister
toegezegd dat de Kamer over de samenstelling en de criteria wordt geïnformeerd.
Verder zegde zij toe dat naar aanleiding van de motie-Hamer c.s. met betrekking tot de cumulatie-effecten de Kamer in januari 2007 wordt
geïnformeerd over de samenloop van de lumpsum en de gewichtenregeling.
Het jaar daarop wordt de Kamer weer geïnformeerd omdat er een samenloop
kan zijn met betrekking tot de decentralisatie arbeidsvoorwaarden. Ook is
duidelijk afgesproken hoe wordt omgegaan met intensieve begeleiding van scholen,
besturen en administratiekantoren die nog niet gereed zijn.Hij concludeert dat de leden De Vries, Kraneveldt, Lambrechts, Slob, Hamer,
Jungbluth, Balemans en Van der Vlies het groene licht hebben gegeven. Mevrouw
Vergeer heeft dat niet gedaan.De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,AptrootAdjunct-griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap,BoeveXNoot1Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), Lambrechts (D66), Hamer (PvdA),
Van Bommel (SP), Mosterd (CDA), Blok (VVD), Balemans (VVD), Slob (ChristenUnie),
Vergeer (SP), Tichelaar (PvdA), Joldersma (CDA), Jan de Vries (CDA), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Eski (CDA), Aptroot (VVD), voorzitter,
Smeets (PvdA), ondervoorzitter, Eijsink (PvdA), Leerdam (PvdA), Van Miltenburg
(VVD), Kraneveldt (LPF), Hermans (LPF), Van Dam (PvdA), Visser (VVD), Azough
(GroenLinks), Roefs (PvdA) en Jungbluth (GroenLinks).Plv. leden: Ferrier (CDA), Bakker (D66), Bussemaker (PvdA), Brinkel (CDA),
Hirsi Ali (VVD), Örgü (VVD), Van der Vlies (SGP), Kant (SP), Dijksma
(PvdA), Hessels (CDA), Sterk (CDA), Atsma (CDA), Van Bochove (CDA), Van Hijum
(CDA), Van der Sande (VVD), Verbeet (PvdA), Arib (PvdA), Stuurman (PvdA),
De Krom (VVD), Varela (LPF), Herben (LPF), Meijer (PvdA), Nijs (VVD), Halsema
(GroenLinks), Kalsbeek (PvdA) en Vendrik (GroenLinks). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29399-12.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl