Rijksbegroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor het jaar 1996; Brief minister over bevindingen inzake en het standpunt over de rol van de kleine ziekenhuizen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24400-XVI, nr. 94

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

18-07-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24400-XVI nr. 94

12-07-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamEen korte terugblikOpzet en uitvoering van de locatiebezoekenDe bevindingen– Uitstraling– Structurering van beleidsprocessen– Medische staf– Inbedding in het totale zorgaanbodAndere ziekenhuizenDe huisartsenDe thuiszorgVerpleeg- en verzorgingshuizen– Invulling van de spoedeisende hulp gedurende 7
maal 24 uur– Perceptie van financiële krapte– DiagnostiekStandpuntOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24400-XVIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 36 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 400 XVIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 1996nr. 94BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalRijswijk, 12 juli 1996Wat is een «klein ziekenhuis»? Twintig jaar geleden waren
ziekenhuizen met 75 bedden geen uitzondering. Vandaag bestaan dergelijke ziekenhuizen
niet meer. Toch bestaan er – natuurlijk – nog steeds kleinere
ziekenhuizen. Zij leveren in het totale aanbod van zorg een belangrijk aandeel.
Daarbij worden zij geconfronteerd met specifieke kansen en bedreigingen.In mijn brief van 24 maart 1995 (ZZT/Z 951167), naar aanleiding van het
rapport «kleine ziekenhuizen» van de Inspectie voor de Gezondheidszorg,
heb ik aangekondigd mij door middel van locatiebezoeken nader te laten informeren
over het functioneren van kleinere ziekenhuizen. De bezoeken hebben inmiddels
plaatsgevonden. In deze brief wil ik u op de hoogte stellen van de voornaamste
bevindingen uit de bezoekronde. Voorts zal ik u mijn standpunt ten aanzien
van de kleinere ziekenhuizen kenbaar maken.Allereerst blik ik kort terug naar de aanleiding tot de ronde langs de
betrokken ziekenhuizen. Daarna ga ik in op de opzet en uitvoering van de bezoeken.
Dan volgen de bevindingen en tenslotte het standpunt. Een korte terugblikIn zijn nota «Positionering ziekenhuiszorg» (ZZT/Z 923933),
opgesteld naar aanleiding van de schaalvergrotingstendens in de ziekenhuissector,
is de voormalige Staatssecretaris van Volksgezondheid in relatie met de plaatsbepaling
van grote ziekenhuizen ook ingegaan op de positie van de kleinere ziekenhuizen.
Naast een pleidooi voor meer netwerkvorming tussen ziekenhuizen werd vanuit
zorginhoudelijke en doelmatigheidsoverwegingen een onder- en bovengrens aangegeven
voor de omvang van de algemene ziekenhuizen. Voor een zelfstandig functionerend
ziekenhuis werd een minimum-aantal van 200 à 250 bedden en 20 full-time
specialistische functie-eenheden noodzakelijk geacht. Bij een geringer aantal
bedden en functie-eenheden werden risico's op onderdelen als continuïteit
en kwaliteit van zorg voorzien. Ziekenhuizen onder deze grens worden in deze
brief aangeduid als de kleinere ziekenhuizen.Vanuit het uitgangspunt dat ziekenhuiszorg optimaal kan worden aangeboden
in ziekenhuizen van middelgrote en iets grotere omvang (tot ongeveer 500 bedden,
zoals aangegeven in de Richtlijnen ex artikel 3 Wet ziekenhuisvoorzieningen)
werden vraagtekens geplaatst bij het bestaansrecht van kleinere ziekenhuizen.
Er was echter behoefte om de positie van deze ziekenhuizen nader te onderzoeken.
Vooralsnog werd ervan uitgegaan dat de zorgverlening in kleinere ziekenhuizen
langs de weg van structurele samenwerking met grotere ziekenhuizen en beperking
van het zorgpakket tot de basale ziekenhuiszorg zou kunnen worden versterkt.
Bij besluitvorming ten aanzien van kleinere ziekenhuizen heb ik tot nu toe
steeds op basis van deze uitgangspunten gehandeld.Om meer duidelijkheid omtrent de positie van kleinere ziekenhuizen te
verkrijgen heeft de voormalig Staatssecretaris de, toen nog, Geneeskundige
Inspectie van de Volksgezondheid gevraagd hem, vanuit haar specifieke verantwoordelijkheid
als toezichthoudende instantie op de kwaliteit van zorg, hierover te adviseren.
Het betreffende Inspectieadvies «Kleine ziekenhuizen» is in 1994
gereed gekomen. In dit advies concludeert de Inspectie op basis van een analyse
van de inspectiebevindingen uit de voorafgaande jaren dat kleinere ziekenhuizen,
met name in de meer rurale gebieden van het land, een belangrijke functie
in de gezondheidszorg vervullen. Dit neemt echter niet weg dat de Inspectie
van mening is dat de geneeskundige en verpleegkundige zorgverlening gedurende
7 maal 24 uur in kleinere ziekenhuizen aanzienlijke risico's kan opleveren,
wanneer niet aan een aantal strikte voorwaarden wordt voldaan. Volgens de
Inspectie kan alleen een individuele beoordeling van de mate waarin een kleiner
ziekenhuis deze noodzakelijke voorwaarden concretiseert en invult, tot de
conclusie leiden dat een kleiner ziekenhuis al dan niet in zijn voortbestaan
wordt bedreigd. Een algemene uitspraak over de levensvatbaarheid van kleinere
ziekenhuizen acht de Inspectie niet mogelijk en tevens onwenselijk.De Inspectie sluit haar advies af met een aantal aanbevelingen die nadere
garanties moeten bieden voor structurele inbedding van kleinere ziekenhuizen
in samenwerkingsverbanden met grotere ziekenhuizen en beperking van het zorgpakket
tot de «dagelijkse ziekenhuiszorg».In mijn brief van 24 maart heb ik geconcludeerd dat de analyse en de aanbevelingen
van de Inspectie een bevestiging, alsmede een nadere onderbouwing inhouden
van het tot nu toe gevoerde beleid. Voor besluitvorming over aanvullende maatregelen
naar aanleiding van het advies achtte ik het echter nog te vroeg. Om een completer
inzicht in het functioneren van de kleine ziekenhuizen te verkrijgen heb ik
derhalve besloten tot het laten uitvoeren van de locatiebezoeken door mijn
ambtenaren. Daarbij heb ik aangegeven vooral geïnteresseerd te zijn in
de positie van de ziekenhuizen in het licht van het inspectie-advies en het
reeds ingezette beleid, zoals geformuleerd in de Nota positionering ziekenhuiszorg.
Ik heb daarbij vooropgesteld dat de structurering van de zorg in macro-perspectief,
gericht op taakverdeling, samenwerking, netwerkvorming en andere organisatorische
aspecten, uitgangspunt van de ronde zal zijn. Oordeelsvorming over de kwaliteit
van zorg is het primaat van de Inspectie voor de Gezondheidszorg.Met de bevindingen uit de ronde beoog ik tot een anticiperend en toegespitst
beleid ten aanzien van de kleinere ziekenhuizen te komen. Daarbij verwacht
ik, dat tevens de kans op plotselinge incidenten en financiële problemen
wordt gereduceerd. Opzet en uitvoering van de locatiebezoekenWat nog wel en wat niet meer een klein ziekenhuis is, is niet eenvoudig
af te bakenen. Klein is immers altijd een kwestie van relativiteit. Om praktische
redenen heb ik derhalve gekozen om die ziekenhuizen te laten bezoeken die
250 of minder bedden èn 25 of minder full-time eenheden (FTE) aan poortspecialistenplaatsen
in de erkenning hadden. (Hierbij werd nog uitgegaan van de situatie onder
de systematiek van de nadere detaillering van de erkenningen, die op 31 december
1995 is afgeschaft. In deze systematiek werden zowel het aantal bedden, als
het aantal specialistische functie-eenheden in de erkenning vastgelegd.) Teneinde
ook de kleinere ziekenhuizen in het onderzoek te betrekken die in omvang de
aangegeven ondergrenzen benaderen, heb ik het criterium van het aantal specialistische
functie-eenheden derhalve iets ruimer gesteld. In totaal voldeden 18 ziekenhuizen
aan de aangegeven criteria. Hiertoe behoorden ook alle ziekenhuizen die door
de Inspectie in haar onderzoek waren betrokken.In de periode van oktober tot en met november 1995 zijn deze ziekenhuizen
door een aantal medewerkers van mijn departement bezocht. Tijdens het bezoek
vond een gedachtenwisseling plaats tussen de betreffende medewerkers en een
afvaardiging van het ziekenhuismanagement en de medische staf.Er werd daarnaast veel ruimte geboden voor een eigen invulling van het
bezoek door het ziekenhuis. Een rondleiding door het ziekenhuis maakte bijna
altijd deel uit van het bezoek. Soms werden aan deze rondleidingen aanvullende
presentaties op afdelingsniveau verbonden.Van mijn medewerkers heb ik begrepen dat zij met veel waardering op de
ronde terugkijken. Met name had dit te maken met het feit dat de ziekenhuizen
de bezoeken over het algemeen zeer op prijs stelden en uitstekend hadden voorbereid.
De gesprekken hadden daardoor een hoog informatiegehalte en zijn bovendien
steeds in een goede sfeer verlopen. Na afloop van de ronde zijn de bevindingen van ieder bezoek met het betreffende
ziekenhuis nabesproken. Mogelijke implicaties hiervan voor het ziekenhuis
naar de toekomst toe zijn hierbij eveneens aan de orde geweest. In mijn beleidsstandpunt,
verderop in deze brief, kom ik hierop nog terug. De bevindingenAan de hand van een aantal thema's zal ik hieronder ingaan op de bevindingen
uit de ronde. – UitstralingEen aantal ziekenhuizen maakt een zeer dynamische en proactieve indruk.
In deze ziekenhuizen werd een expliciete visie op de rol en de functie van
het ziekenhuis in het zorgaanbod aangetroffen, die is vertaald in een gericht
beleid om deze rol ook waar te maken. De blik is naar buiten gericht: ontwikkelingen
in de omgeving van het ziekenhuis ziet men als kansen voor nieuwe mogelijkheden.
Opvallend is dat in deze gevallen alle geledingen van het ziekenhuis van de
koers van het ziekenhuis zijn doordrongen en zich bereid tonen hieraan enthousiast
mee te werken. De directie lijkt hierbij een belangrijke stimulerende rol
te spelen. Alhoewel veel van de ziekenhuizen zich – in een verschillend
tempo – in deze richting lijken te ontwikkelen werden ook ziekenhuizen
aangetroffen waarin van deze dynamiek niet veel te merken viel. De rol en
functie van het eigen ziekenhuis zijn in deze gevallen niet concreet gedefinieerd
en men maakt de indruk vooral defensief te reageren ten aanzien van de ontwikkelingen
die op het ziekenhuis af komen. Bij voorkomende knelpunten wordt de overheid
vaak als schuldige aangewezen. De wet- en regelgeving zou de –
met name financiële – bewegingsruimte van de kleinere ziekenhuizen
teveel inperken. Daarmee wordt tevens van de overheid verwacht dat zij oplossingen
aandraagt voor de gerezen knelpunten, bijvoorbeeld in de vorm van geld, functie-eenheden
of afdwingen van samenwerking. – Structurering van beleidsprocessenMet name in de dynamische en proactieve ziekenhuizen lijken de beleidsprocessen
duidelijk te zijn gestructureerd en vastgelegd in documenten. Men beschikt
in ieder geval over een beleidsplan. Dit is vaak geoperationaliseerd door
middel van jaarplannen. Ook wordt op een enkele plaats op basis van te realiseren
produktie gestuurd. De kwaliteitsbewaking, bijvoorbeeld op het gebied van
de afdeling spoedeisende hulp en de intensive-care, blijkt vaak geregeld te
zijn door middel van protocollen, geformaliseerde afspraken en structurele
overlegvormen met geledingen zowel binnen als buiten het ziekenhuis.Aan de andere kant zijn er ook ziekenhuizen die een dergelijke structurering
en formalisering van beleidsprocessen juist afwijzen omdat zij ongewenste
bureaucratisering willen voorkomen. Men is van mening dat de korte communicatielijnen
de afstemming in het ziekenhuis voldoende garanderen. Ook de zin van protocollen
wordt niet altijd ingezien. – Medische stafTijdens de ronde bleek dat de «grote» specialismen, zoals
inwendige geneeskunde en chirurgie, in bijna alle gevallen tenminste dubbel
zijn bezet, zodat de continuïteit van zorg wat deze specialismen betreft
voldoende gegarandeerd lijkt te zijn. De «kleinere», enkelvoudig
bezette specialismen regelen hun waarneming meestal binnenshuis met een ander,
gerelateerd, specialisme. Daarnaast komt het regelmatig voor dat de waarneming
binnen een brugmaatschap met één of meerdere ziekenhuizen is
geregeld.In een aantal ziekenhuizen lijkt er een goede wisselwerking tussen medische
staf en management te bestaan. Vooral het stimulerend optreden van het management
in deze ziekenhuizen blijkt het vertrouwen van de medische staf te winnen.
Daarnaast is door vertegenwoordigers van medische staven meerdere keren aangegeven
dat de staf zich mede verantwoordelijk acht voor de koers die door het ziekenhuis
wordt gevaren, aangezien men bij het uitzetten hiervan nauw betrokken is geweest.In andere ziekenhuizen is van een dergelijke wisselwerking nog nauwelijks
iets te merken.Sommige ziekenhuizen meldden moeite te hebben met de vervulling van vacatures
voor specialisten. Het grootste probleem betreft de werving van kinderartsen.
Daardoor dreigt soms ook de functie gynaecologie in gevaar te komen. De werving
van anaesthesisten werd eveneens moeilijk genoemd. – Inbedding in het totale zorgaanbodDe kleinere ziekenhuizen die bewuste keuzes hebben gemaakt ten aanzien
van hun positie in het totale zorgaanbod blijken tevens vaak goed te zijn
ingebed in dat aanbod. Er is dan sprake van duidelijk omschreven samenwerkingsrelaties
met andere ziekenhuizen, huisartsen, thuiszorg en verpleeg- en verzorgingshuizen.
Er zijn echter ook ziekenhuizen die meldden dat deze afstemming en samenwerking
onvoldoende van de grond komt. De oorzaak hiervan wordt vaak bij andere partijen
gelegd. De relaties met de verschillende andere zorgaanbieders kunnen voorts nog
als volgt nader worden toegelicht: Andere ziekenhuizenNaast grote onderlinge verschillen in de mate waarin kleinere ziekenhuizen
samenwerken met andere ziekenhuizen valt ook een aantal andere zaken op.Ten eerste blijken de motivaties van het management en de specialisten
om met andere ziekenhuizen samen te werken vaak van elkaar te verschillen.
Het management zegt vooral te kiezen op basis van afwegingen van concurrentievoordeel
en kostenminimalisatie. De samenwerking concentreert zich hier vooral op het
gebied van gezamenlijke inkoop, laboratoriumfuncties en apotheek. De specialisten
geven aan vooral een samenwerkingspartner te kiezen op basis van afwegingen
op het gebied van kwaliteit en continuïteit van zorg. Ook lijken relationele
aspecten hierbij een belangrijke rol te spelen. De samenwerking van de specialisten
heeft vooral betrekking op doorverwijzing naar de «derde lijn»
en naar het samen met een ander ziekenhuis invullen van een bepaald specialisme
door middel van een brugmaatschap.Ten tweede valt op dat de samenwerking zich niet zozeer tot één
bepaald ziekenhuis beperkt maar dat relaties met diverse ziekenhuizen worden
onderhouden, afhankelijk van welk ziekenhuis op een bepaald gebied het meeste
voordeel biedt.Ten derde: samenwerking met ziekenhuizen die veel groter zijn wordt vaak
als bedreigend ervaren. Een veel gehoorde klacht tijdens de ronde was dat
kleinere ziekenhuizen vaak veel moeten «geven», zoals bijvoorbeeld
het doorverwijzen van patiënten, terwijl zij daar weinig voor «terug
krijgen». Zo is men in een der ziekenhuizen de mening toegedaan dat
in de academische ziekenhuizen nog teveel basiszorg wordt vastgehouden, basiszorg
die ook in het kleinere ziekenhuis kan plaatsvinden. Ook bij fusie ervaren
de kleinere ziekenhuizen het grotere ziekenhuis waarmee gefuseerd wordt vaak
als bedreigend. De fusievoorwaarden zouden meestal door het grotere ziekenhuis
worden gedicteerd. De huisartsenDe huisartsen komen vooral bij de proactieve ziekenhuizen steeds meer
in beeld als belangrijke samenwerkingspartner. De ziekenhuizen lijken dit
niet alleen te doen met het oog op een betere patiëntenzorg maar ook
met een strategisch belang, namelijk het verstevigen van de marktpositie door
uitbreiding van de adhaerentie (dat wil zeggen: het vergroten van het opname-aandeel
in het verzorgingsgebied, hetgeen (mede) bepalend is voor het budget) via
meer verwijzingen door de huisartsen. De huisartsen worden onder meer het
ziekenhuis binnen gehaald door middel van het aanbieden of organiseren van
uitgebreide diagnostische faciliteiten, structurele overlegvormen, bijscholingsactiviteiten,
eigen postvakken en informele bijeenkomsten. De thuiszorgOok de banden met de thuiszorg lijken in toenemende mate te worden aangehaald.
De samenwerking met de thuiszorg is vooral gericht op stroomlijning van de
overplaatsing van patiënten naar de thuissituatie. Daartoe worden door
sommige ziekenhuizen en thuiszorgorganisaties transferverpleegkundigen in
het ziekenhuis aangesteld. Verpleeg- en verzorgingshuizenDe meeste ziekenhuizen gaven aan met de verpleeg- en verzorgingshuizen
afspraken te hebben gemaakt over uitwijkmogelijkheden bij voorkomende «verkeerde
bed problematiek». Daarnaast wordt soms ook op zorginhoudelijk gebied
samengewerkt, bijvoorbeeld op het gebied van infectiepreventie of door middel
van gezamenlijke visites van verpleeghuisarts en specialist. Een enkel ziekenhuis
is met een verpleeghuis onder een dak gehuisvest. Hierdoor zouden ten aanzien
van bijvoorbeeld overheadkosten en hotelfunctie schaalvoordelen worden bereikt. – Invulling van de spoedeisende hulp gedurende 7
maal 24 uurEen 7 maal 24 uur geopende afdeling spoedeisende hulp wordt meestal als
onlosmakelijk deel van het ziekenhuis gezien. Met name de proactieve ziekenhuizen
kiezen hier expliciet voor. De indruk bestaat dat deze ziekenhuizen veel moeite
doen de voorwaarden te vervullen om deze functie ook daadwerkelijk waar te
maken. Men investeert in geschoold personeel, in goede protocollering en in
afspraken met de CPA, huisartsen en andere ziekenhuizen over wat wel en niet
kan worden aangeboden op de afdeling spoedeisende hulp. Met name gaat het
hierbij om afspraken over de ernstige traumatologiepatiënten. De hoge
kosten die aan een kwalitatief hoogstaande afdeling spoedeisende hulp zijn
verbonden zegt men op te kunnen vangen door een doelmatige inzet van het personeel
en door standaardisatie van materialen. Aan de andere kant zijn er ook ziekenhuizen
die wel gedurende 7 maal 24 uur spoedeisende hulp aanbieden zonder dat alle
daarvoor noodzakelijke randvoorwaarden voldoende vervuld lijken te zijn. Daarnaast
hebben sommige ziekenhuizen ten gevolge van de beperkte omvang van de maatschappen
cardiologie moeite om de continuïteit van de spoedeisende hulp voor de
cardiologische patiënten te garanderen. – Perceptie van financiële krapteEen veel geuite klacht is dat de tariefrichtlijnen voor de kleinere ziekenhuizen
relatief ongunstig zijn, zodat het budget ontoereikend is om de steeds grotere
investeringen die nodig zijn om op medisch-technisch gebied up-to-date te
blijven – en daarnaast te voldoen aan de steeds strengere eisen op het
gebied van milieu e.d. – te kunnen opbrengen. Deze klacht werd echter
in de proactieve ziekenhuizen minder vaak gehoord. Deze ziekenhuizen blijken
door middel van het doorvoeren van allerlei doelmatigheidsbevorderende maatregelen
in staat de modernste medische technologie in huis te halen en bovendien nog
een positief resultaat binnen het budget te bereiken. – DiagnostiekIn enkele ziekenhuizen wordt veel belang gehecht aan en flink geïnvesteerd
in het verwerven van uitstekende diagnostische mogelijkheden. Het doel hiervan
is enerzijds snel te kunnen differentiëren in welke problematiek men
wel kan behandelen en welke niet en anderzijds, als men zelf kan behandelen,
om zo snel mogelijk, en dus doelmatig, een effectieve therapie te kunnen starten. StandpuntOp basis van het advies «kleine ziekenhuizen» van de Inspectie
voor de Gezondheidszorg, aangevuld met de bevindingen bij de locatiebezoeken,
heb ik mijn standpunt ten aanzien van de kleinere ziekenhuizen nader bepaald.
Dit standpunt zal ik hieronder uiteenzetten. Zowel het Inspectierapport als de bevindingen bij de locatiebezoeken laten
mijns inziens zien dat de kleinere ziekenhuizen sterk verschillen in de wijze
waarin zij met hun «klein zijn» omgaan. Deze verschillen komen
onder meer tot uitdrukking in dynamiek, inbedding in het zorgnetwerk en opvattingen
over de rol van het eigen ziekenhuis. Ook de omstandigheden waarin de ziekenhuizen
functioneren verschillen soms aanzienlijk. Sommige ziekenhuizen zijn gehuisvest
is een nieuw of recent gerenoveerd gebouw, terwijl andere het moeten doen
met een oud en niet meer functioneel gebouw. Sommige zijn gelegen in sterk
verstedelijkte gebieden met meerdere grotere ziekenhuizen op relatief korte
afstand en weer andere zijn gelegen in landelijke gebieden waar in de verre
omtrek geen ander ziekenhuis te bekennen is. Al deze factoren zijn mede van
invloed op de positie van ieder individueel ziekenhuis. Alhoewel er thans
geen aanleiding is om aan te nemen dat er ziekenhuizen zijn die acuut in hun
voortbestaan worden bedreigd, acht ik de vraag van eminent belang of de positie
van de kleinere ziekenhuizen zodanig is dat ook van een toekomstperspectief
op langere termijn kan worden gesproken. Ook hierop zijn de genoemde factoren
van invloed. Daarnaast zullen deze ziekenhuizen niet voorbij kunnen gaan aan
voor de ziekenhuissector kenmerkende ontwikkelingen zoals de accentverschuiving
van klinische naar ambulante hulpverlening en de toenemende concentratie van
de hoog-technologische en dure zorg in grotere ziekenhuizen. Juist door hun
beperkte omvang zal de impact van deze ontwikkelingen op het toekomstperspectief
van de kleinere ziekenhuizen, zo niet doorslaggevend, dan wel groot zijn.Niet voor alle kleinere ziekenhuizen is het toekomstperspectief thans
voldoende uitgekristalliseerd. Het is echter van groot belang dat er een proces
op gang komt waarin voor – en door – ieder ziekenhuis, voor zover
dit nog niet het geval is, het toekomstperspectief voor de langere termijn
helder in kaart wordt gebracht. Het reeds eerder genoemde uitgangspunt dat
de ziekenhuiszorg waar mogelijk in en vanuit middelgrote en iets grotere ziekenhuisorganisaties
moet worden aangeboden dient naar mijn mening in dit proces een leidend principe
te zijn. Daar waar dit vanuit overwegingen van spreiding en behoefte noodzakelijk
is, is er ruimte voor kleinere ziekenhuizen. In zo'n setting zal er echter
sprake moeten zijn van een bewuste oriëntatie op de beperkte omvang van
het ziekenhuis. In dit verband zijn er naar mijn mening een aantal factoren
van andere aard die het toekomstperspectief van een kleiner ziekenhuis mede
bepalen, namelijk:– De mate waarin het ziekenhuis zijn missie heeft geformuleerd en
op basis daarvan een visie heeft uitgewerkt over de rol en de functie van
het ziekenhuis voor de toekomst.In een ziekenhuisorganisatie waarin goed is nagedacht over de eigen rol
van het ziekenhuis, zijn rationele keuzes mogelijk omtrent het strategisch
beleid voor de toekomst. Dit principe is natuurlijk niet alleen voor kleinere
ziekenhuizen van belang maar geldt voor iedere organisatie en is de eerste
en meest belangrijke voorwaarde.– De mate waarin de zorgverlening in het ziekenhuis zich beperkt
tot de basale ziekenhuiszorg.Basale ziekenhuiszorg wil zeggen zorg, die standaard in voldoende omvang
in alle ziekenhuizen in ons land wordt geleverd. Het gaat om de meest gevraagde,
relatief eenvoudige, ziekenhuiszorg die met een beperkte infrastructuur ook
in een kleinschalige omgeving kan worden aangeboden.– De mate waarin het ziekenhuis is ingebed in een zorgnetwerk.Met het oog op de continuïteit van zorg is een goede inbedding van
het kleinere ziekenhuis in een zorgnetwerk onmisbaar. Dit vraagt allereerst
om samenwerking met andere ziekenhuizen en geformaliseerde afspraken
over afstemming van het zorgaanbod, doorverwijzing en consultatie. Essentieel
hierbij is dat de specialismen in het kleinere ziekenhuis in nauwe samenspraak
met de ziekenhuizen waarmee wordt samengewerkt worden ingevuld. Belangrijk
is ook het bestaan van dwarsverbanden tussen ziekenhuizen op maatschapsniveau,
bijvoorbeeld in de vorm van brugmaatschappen. Hierdoor wordt de basis van
de maatschappen verbreed en ontstaat voor de specialisten de mogelijkheid
om de basale ziekenhuiszorg in het kleinere ziekenhuis en de meer complexe
zorg in het grotere ziekenhuis te verlenen. Bovendien kan binnen een brugmaatschap
ook de waarneming optimaal worden geregeld.Naast samenwerking met andere ziekenhuizen is ook de aanwezigheid van
samenwerkingsverbanden met zorgverleners van andere aard van belang. Allereerst
denk ik aan samenwerking met de huisartsen door middel van structureel overleg
tussen huisartsen en de specialisten, het bieden van diagnostische en therapeutische
mogelijkheden aan huisartsen in het ziekenhuis en gezamenlijke spreekuren
van huisartsen en specialisten. Voorbeelden van samenwerking met de thuiszorg
is de aanwezigheid van een gezamenlijk door ziekenhuis en thuiszorg aangestelde
transferverpleegkundige ten behoeve van een gestroomlijnde overplaatsing naar
de thuissituatie en het gezamenlijk ontwikkelen van intensieve vormen van
thuiszorg. Aangezien zich bij ouderen en chronisch zieken relatief vaak zorgvragen
zullen voordoen op het terrein van de basale ziekenhuiszorg kan ook samenwerking
met verpleeg- en verzorgingshuizen, bijvoorbeeld in de vorm van gezamenlijke
visites van specialisten en verpleeghuisartsen, niet worden gemist.– De mate waarin het ziekenhuis invulling geeft aan de hoge eisen
die aan de zorg op de meer gespecialiseerde of complexe afdelingen zoals de
afdeling spoedeisende hulp, de intensive care en de kinderafdeling worden
gesteld.Essentieel is de aanwezigheid van heldere en geformaliseerde afspraken
ten aanzien van het functioneren van deze afdelingen met andere ziekenhuizen,
de CPA en huisartsen. Daarnaast is het een vereiste dat behandel- en andere
procedures in hoge mate zijn geprotocolleerd, de beschikbaarheid en bereikbaarheid
goed is geregeld en er geen concessies zijn gedaan ten aanzien van het opleidingsniveau
van het personeel.– De mate waarin er sprake is van een goed samenspel van directie
en medische staf.Door de beperkte omvang van de medische staf staat of valt de zorgverlening
in het kleinere ziekenhuis met de kwaliteit van de individuele arts. Gaat
er in de medische zorgverlening iets fout, dan wordt de gehele organisatie
daardoor beschadigd. Daarom is een alerte organisatie nodig. Dit vraagt om
een sterk management en een goed functionerende medische staf die nauw met
elkaar samenwerken. Daarbij is het van belang dat veel aandacht wordt besteed
aan de werving en selectie van nieuwe specialisten, bestuurders en ander leidinggevend
personeel. Dit moet vanuit een visie op de specifieke plaats en functie van
het eigen ziekenhuis gebeuren.– De mate waarin de beleids- en de bedrijfsprocessen, alsmede de
kwaliteitsbewaking, in het ziekenhuis zijn gestructureerd.Een heldere, op de basale ziekenhuiszorg gerichte, positionering van het
kleinere ziekenhuis in het zorgaanbod kan alleen worden gerealiseerd indien
er sprake is van een expliciet strategisch beleid. Dit moet leiden tot duidelijke
keuzes ten aanzien van de taken van het ziekenhuis en de wijze waarop de samenwerking
met de andere partners in het zorgnetwerk gestalte krijgt. Belangrijk is dat
deze keuzes in een missie worden vastgelegd, zodat voor iedereen
duidelijk is wat van het ziekenhuis kan worden verwacht, en door middel van
beleidsplannen verder worden geoperationaliseerd.Daarnaast draagt een gestructureerde aanpak van de meer intern gerichte
beleids- en bedrijfsprocessen in belangrijke mate bij aan een doelmatige zorgverlening
in het ziekenhuis, waardoor financiële problemen worden voorkomen.Een structurele kwaliteitsbewaking, tenslotte, is onmisbaar om fouten
en tekortkomingen in de zorgverlening tegen te gaan, dan wel te corrigeren.Wanneer er op basis van spreiding en behoefte geen twijfels over de bestaansgronden
van het ziekenhuis bestaan, zal het toekomstperspectief op langere termijn
gunstiger uitvallen naarmate een ziekenhuis daarnaast de «kritische
succesfactoren» meer heeft ingevuld. In een aantal van de bezochte ziekenhuizen
wordt reeds in ruime mate invulling gegeven aan de eerdergenoemde factoren.
Andere werken hier hard aan. Er zijn echter ook ziekenhuizen die naar mijn
mening nog minder overtuigend op weg zijn. Tijdens de nabespreking van de
locatiebezoeken met de betreffende ziekenhuizen is dit steeds een belangrijk
punt van aandacht geweest. Met de ziekenhuizen waarin de bestaansgronden,
alsmede het toekomstperspectief, nog onvoldoende zijn uitgekristalliseerd
zijn afspraken gemaakt over een vervolgtraject dat hieromtrent meer duidelijkheid
moet verschaffen. Daarbij wordt, op basis van een afweging van alle relevante
interne en externe factoren, van de ziekenhuizen een visie verwacht omtrent
de positie van de eigen instelling. Het is mijn bedoeling om over deze positiebepaling
met de ziekenhuizen in overleg te blijven. Overigens geldt voor alle kleinere
ziekenhuizen dat bij majeure bouwbeslissingen de positiebepaling steeds aan
de orde zal zijn.Wanneer – mede op grond van genoemde visie – de noodzaak tot
voortbestaan – in enigerlei vorm – voldoende is aangetoond acht
ik het belangrijk dat het betreffende ziekenhuis de kans krijgt om naar een
situatie toe te werken waarin zij ook in de toekomst een nuttige bijdrage
aan de ziekenhuiszorg kan blijven leveren.De uitkomsten van het hiervoor geschetste traject kunnen per ziekenhuis
dus verschillend zijn. Drie opties staan mij daarbij voor ogen, namelijk:
structurele, geformaliseerde samenwerking met een groter ziekenhuis, fusie
of sluiting.Structurele, geformaliseerde samenwerking met een groter ziekenhuis is
voor ieder kleiner ziekenhuis aan de orde. Het is één van de
eerder genoemde kritische succesfactoren. In het bijzonder denk ik bij deze
samenwerking aan onomkeerbare afspraken tussen de samenwerkende ziekenhuizen
omtrent een taakverdeling, waarbij het kleinere ziekenhuis zich beperkt tot
de basale ziekenhuiszorg en kwetsbare functies en complexe zorg als klinische
kindergeneeskunde, complexe chirurgische ingrepen met de daarbij noodzakelijke
intensive care-voorzieningen en spoedeisende hulp primair in het grotere ziekenhuis
worden uitgeoefend. Uiteraard zal bij de spoedeisende hulp wel rekening moeten
worden gehouden met de afstand tussen de beide samenwerkende ziekenhuizen.
Een hoge mate van verwevenheid van de medische staven en afstemming van de
beleids- en bedrijfsprocessen horen mijns inziens eveneens onderdeel van de
samenwerking te zijn.Mocht deze vorm van samenwerking echter onvoldoende garanties bieden voor
een bestendige situatie op langere termijn, dan zal volledige organisatorische
integratie van het kleinere ziekenhuis en het grotere door middel van fusie
een reële optie zijn. Eventueel kan dit gepaard gaan met een volledige
overheveling van de klinische functies naar de hoofdlocatie. De nevenlocatie
zou zich dan kunnen ontwikkelen tot «ziekenhuis zonder bedden».
Door de continue ontwikkeling van de medische techniek wordt het
steeds beter mogelijk om, met name, de basale ziekenhuiszorg grotendeels ambulant
aan te bieden. In een dergelijke voorziening kan derhalve in een groot deel
van de vraag naar ziekenhuiszorg worden voorzien, terwijl de continuïteit
van zorg door de binding met de hoofdlocatie optimaal is gegarandeerd. Ook
biedt de omvorming tot «ziekenhuis zonder bedden» mijns inziens
een unieke kans om zorgvernieuwende initiatieven te realiseren. Ik denk hierbij
bijvoorbeeld aan gezamenlijke spreekuren van huisartsen en medisch specialisten
en beschikbaarstelling van diagnostische en therapeutische faciliteiten aan
huisartsen.Indien de uitkomst van het ingezette traject echter blijkt te zijn dat
er, dan wel vanuit het oogpunt van spreiding en behoefte geen noodzaak is
tot het voortbestaan van het ziekenhuis, dan wel dat voldoende invulling van
de kritische succesfactoren ook op langere termijn niet te verwachten is,
kan sluiting van het ziekenhuis aan de orde zijn.Eventuele sluitingsbeslissingen zullen gepaard gaan met de mogelijkheid
van toegang tot de Commissie sanering ziekenhuisvoorzieningen.Het voorgenomen traject vraagt tijd en inzet. Bovendien hecht ik er aan
dat de besluitvorming hieromtrent zorgvuldig en in nauw overleg met de instellingen
plaatsvindt. Naar verwachting zal er een periode van meerdere jaren mee zijn
gemoeid. Dit hoeft naar mijn mening geen problemen op te leveren. Er zijn
namelijk geen signalen van de Inspectie die erop wijzen dat de kwaliteit van
zorg in deze ziekenhuizen op dit moment onvoldoende is. Het gaat mij er primair
om dat in de kleinere ziekenhuizen, daar waar zij nodig zijn, een bestendige,
op de toekomst gerichte, situatie wordt gecreëerd.Mochten zich bij de kleinere ziekenhuizen belangrijke ontwikkelingen voordoen
dan zal ik u hierover informeren. Overigens ben ik voornemens om op de functie
spoedeisende hulp in kleinere ziekenhuizen nog apart terug te komen in het
kader van de verdere gedachtenvorming omtrent de traumazorg en de positionering
van de spoedeisende hulp in het zorgstelsel ten principale.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-Eilers 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24400-XVI-94.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl