Vaststelling begroting Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2009; Verslag Houdende een Lijst van Vragen en Antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31700-VIII, nr. 32

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

12-11-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31700-VIII nr. 32

03-11-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam12Enveloppemiddelen (x € 1 000)Enveloppemiddelen (x € 1 000)34Toegevoegd budget na VJN 2008 (x € 1 000)56789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839BasisonderwijsSpeciaal basisonderwijsSpeciaal onderwijsVoortgezet onderwijs40414243444546474849505152535455565758596061626364656667686970717273747576777879808182Maatschappelijke stageMBO8384858687888990919293949596979899100101102Primair OnderwijsVoortgezet OnderwijsBVE-sector103Bevindingen:104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294Tabel 1: Extra kosten ouders per afgenomen uur kinderopvang
ten gevolge van bevriezing maximum uurprijs 2009 295296297298299300301302303304305306307308
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31700-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 227 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 700 VIIIVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2009nr. 32VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 3 november 2008De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet,
heeft de eer verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van vragen met
de daarop gegeven antwoorden.Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare behandeling
van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.De voorzitter van de commissie,Van de CampDe adjunct-griffier van de commissie,Boeve1Welk percentage van het bruto binnenlands product is
in de jaren 2002 tot en met 2007 uitgegeven aan onderwijs en welke percentages
worden verwacht voor de jaren 2008 tot en met 2011?In de periode 2002–2007 zijn de percentages van het BBP uitgegeven
aan onderwijs als volgt:2002200320042005200620074,6%4,7%4,8%4,8%4,9%4,8%Bij deze percentages zijn de uitgaven voor studiefinanciering en de uitgaven
voor onderzoek aan universiteiten opgenomen, maar niet de uitgaven voor onderwijs
door andere departementen en gemeenten. In 2008 wordt eenzelfde percentage
als in 2007 verwacht. Voor latere jaren is het zo dat de deviatie op de prognose
groot is omdat variabelen zoals prijsontwikkeling, volumestijging van het
BBP en toekenning van FES-gelden voor projecten ten behoeve van het onderwijs
afhankelijk zijn van economische ontwikkelingen en zodoende moeilijk in te
schatten. Daarbij komt dat de meerjarenraming voor de uitgaven in de conceptbegroting
is bepaald met een constant prijspeil (ultimo 2008) en de prognose voor het
BBP zowel een veronderstelde prijs- als volumeontwikkeling bevat.2Kan per artikel van de begroting inzichtelijk worden
gemaakt hoeveel budget er in de jaren 2007 tot en met 2012 is toegekend, dan
wel zal worden toegekend? Kan eveneens inzichtelijk worden gemaakt hoeveel
budget erbij is gekomen ten gevolge van het coalitieakkoord en hoeveel budget
eventueel daarna is toegevoegd, inclusief de dekking en inzicht in het incidentele
of structurele karakter?Onderstaand is het budget 2007 t/m 2012 per artikel opgenomen (inclusief
Nota van Wijziging begroting 2009).ArtikelBudget van 2007 t/m 2012 (x € 1 000)200720082009201020112012 TOTAAL31 920 40034 945 32935 173 34835 048 50735 210 77435 381 191        1Primair onderwijs8 599 8499 058 2759 113 1888 996 8468 910 7848 857 339 3Voortgezet onderwijs5 998 9746 509 1086 525 2026 452 9946 414 0846 438 446 4Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie3 195 2983 352 4243 311 2613 326 3443 321 3903 313 2645Technocentra9 0259 6469 4349 392006Hoger beroepsonderwijs2 030 8542 154 3182 229 4522 249 4372 285 0602 299 509 7Wetenschappelijk onderwijs3 511 5323 675 6873 664 3663 698 9053 746 5193 763 533 8Internationaal beleid18 08319 07619 01818 39418 01318 0139Arbeidsmarkt en personeelsbeleid92 799117 975195 839397 855475 442488 20210Informatie- en communicatietechnologie36 3190000011Studiefinanciering3 260 6833 808 5944 003 4924 055 6044 117 4354 278 938 12Tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten283 655286 963210 772130 369124 489122 78713Lesgelden5 8486 2726 0985 8375 1475 17414Cultuur874 163965 659926 781910 586911 372910 48315Media783 452868 377867 837886 638874 972879 37916Onderzoek en wetenschappen971 9181 024 7781 110 5041 038 7631 002 2481 001 582 17Nominaal en onvoorzien052 435– 36 542– 4 187– 37 038– 89 46818Ministerie algemeen112 690149 631122 768115 949108 456104 34219Inspecties49 61561 31162 52658 10253 57253 56720Adviesraden7 2207 7177 3747 0555 6715 67124Kinderopvang2 064 1912 802 4632 807 0172 676 9992 856 6992 913 77925Emancipatie14 23214 62016 96116 62516 45916 651Onderstaand overzicht geeft een weergave van de totale middelen uit het
coalitieakkoord. Vanuit de enveloppe participatie, onderkant en armoede (pijler 4) en de enveloppe veiligheid (pijler 5) zijn additionele middelen
aan de OCW-begroting toegevoegd.Enveloppemiddelen (x € 1 000) 200820092010201120122013Coalitieakkoord538 0001 214 0001 684 0002 194 0002 194 0002 194 000 Additionele middelen uit de enveloppe participatie,
onderkant en armoede en enveloppe veiligheid3 3509 40012 40017 45017 50016 500Totaal541 3501 223 4001 696 4002 211 4502 211 5002 210 500De enveloppemiddelen uit het coalitieakkoord worden jaarlijks, per tranche,
aan de OCW-begroting toegevoegd. In onderstaande tabel zijn de enveloppemiddelen
per artikel zichtbaar, die reeds onderdeel uitmaken van de OCW-begroting (tranche
2008 en tranche 2009). Het resterende deel van de enveloppen staat op de aanvullende
post bij Financiën en wordt bij de begroting 2010 overgeheveld naar de
OCW-begroting.Enveloppemiddelen (x € 1 000) 200820092010201120122013 Primair onderwijs31 30059 30059 30059 30059 30059 300Voortgezet onderwijs98 455331 900301 900256 950257 000257 000Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie34 50178 80078 80078 80078 80078 800Hoger beroepsonderwijs19 66745 00045 00046 00046 00046 000Wetenschappelijk onderwijs25 33332 00044 00052 00052 00052 000Onderwijspersoneel57 894151 000225 000282 000282 000282 000Cultuur24 70048 90054 70075 90075 90075 900Media50 00050 00050 00050 00050 00050 000Onderzoek en wetenschappen14 00051 00038 00029 00029 00028 000Emancipatie2 0004 0004 0004 0004 0004 000Kinderopvang158 500321 500480 700643 500643 500643 500 Totaal op de OCW-begroting tranche
2008 en 2009516 3501 173 4001 381 4001 577 4501 577 5001 576 500Aanvullende post00240 000534 000534 000534 000Gemeentefonds25 00050 00075 000100 000100 000100 000Totaal541 3501 223 4001 696 4002 211 4502 211 5002 210 500Voor wat betreft de vraag hoeveel budget hierna nog is toegevoegd, wordt
verwezen naar de beantwoording van vraag 4.3Waarom is niet per artikel een volledig overzicht geboden
van maatregelen die worden gefinancierd uit de enveloppemiddelen en de kosten
per maatregel? Kan een dergelijk overzicht alsnog worden verstrekt?De reden hiervoor is dat in de OCW begroting eerst het beleid en geld
op hoofdlijnen wordt toegelicht en hierna per artikel specifieker op het betreffende
onderwerp wordt ingegaan.In de beleidsagenda is volstaan met een globale toelichting: zo wordt
op bladzijde 50 per beleidsterrein inzichtelijk gemaakt hoeveel enveloppemiddelen
er naar elk afzonderlijk beleidsartikel in 2009 toegaat (zie blz. 50 van de
ontwerpbegroting).Hierna is – ten behoeve van de uniformiteit – ervoor gekozen
om bij alle artikelen onder de tabel «Budgettaire gevolgen van beleid»
de inzet van de enveloppemiddelen toe te lichten. Zo zijn bijvoorbeeld op
artikel 1 Primair Onderwijs (zie blz. 56/57 e.v.) de maatregelen vermeld en
wordt deze per operationele doelstelling nader toegelicht. Voor de overige
artikelen geldt nagenoeg dezelfde wijze van toelichten4Hoeveel nieuw budget, dat wil zeggen budget dat nog
niet in eerdere Kamerstukken was aangekondigd, staat er in deze begroting?Onder het nieuwe budget wordt verstaan: de middelen die ná Voorjaarsnota
2008 aan de begroting zijn toegevoegd (inclusief de loon- en prijsbijstelling
op de beleidsartikelen en inclusief de Nota van Wijziging begroting 2009).Toegevoegd budget na VJN 2008 (x € 1 000) 200820092010201120122013 Primair onderwijs316 714449 144429 081449 275440 551482 605Voortgezet onderwijs206 541314 696298 512300 988298 430299 291Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie87 259328 632354 337361 510356 408356 430 Technocentra217217216000Hoger beroepsonderwijs71 015102 749106 726107 898108 612108 536Wetenschappelijk onderwijs104 244111 831123 567131 566134 192137 655Internationaal beleid462558485367367367Onderwijspersoneel– 86 682– 88 70739 340146 961146 594146 583Studiefinanciering– 23 19818 86318 14217 69723 56216 987Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten5225285074541 389– 480Lesgelden182187180161573– 251Cultuur74 43653 88652 68365 24465 49661 377Media24 58619 71533 84220 89221 00021 000Onderzoek en wetenschappen39 07277 75063 37547 47247 79147 244Nominaal en onvoorzien– 880 308– 945 687– 903 848– 914 596– 908 121–  900 107 Ministerie algemeen12 5677 8765 9315 2975 3155 305Inspecties1 4283 7931 527497497497Adviesraden220– 42– 150– 150– 150Kinderopvang341 139448 303596 473780 898806 906803 455Emancipatie5022 7412 7182 7172 4692 470Totaal290 720907 0751 223 7521 525 1481 551 8811 588 8145Waarom staan er voor verschillende doelen budgetten
gereserveerd bij Financiën? Is het niet overzichtelijker om OCW-budget
te reserveren in de OCW-begroting?De reden hiervoor is gelegen in de kabinetsafspraak om de enveloppengelden
in principe per tranche uit te delen. Zo wordt van jaar tot jaar – ten
behoeve van de overzichtelijkheid – in de beleidsagenda een tabel gepresenteerd
waarin de uitgedeelde enveloppengelden per artikel staan.6Wat kost een uur televisieproductie bij de British
Broadcasting Corporation (BBC), de Vlaamse Radio- en Televisieomroep (VRT),
de regionale omroep en de landelijke publieke omroep?Op grond van de gegevens uit de jaarverslagen van de BBC, de VRT en de
landelijke publieke omroep over 2007 kan een inschatting worden gemaakt van
de kosten per uur televisieproductie:Kosten per uur televisie 2007UitzendurenKosten (€ miljoen)Kosten (€) per uur BBC (One and Two)16 8351 33579 299 VRT (Eén, Canvas en Ketnet)9 55626427 627 Landelijke omroep (NL1, 2 en 3)21 44852324 385De kosten per uur zijn gebaseerd op de totale uitzenduren en kosten per
net, dus inclusief herhalingen. De kosten verschillen echter sterk per genre, het bovenstaande overzicht is een grove indicatie. Drama is
per uur veel duurder dan bijvoorbeeld een nieuwsuitzending.Op basis van de jaarverslagen van de regionale omroepen kan geen inschatting
worden gemaakt van de productiekosten per uur televisie. De financiering van
de regionale omroep gebeurt sinds 2006 op provinciaal niveau. Het Commissariaat
voor de Media evalueert dit jaar de overdracht van de rijksfinanciering naar
de provincies. De Kamer zal uiteraard worden geïnformeerd over de uitkomsten
van de evaluatie.7Waarom is het niet mogelijk om geld uit het programmaversterkingsbudget
beschikbaar te stellen voor de regionale omroepen, onder de voorwaarde dat
een programma ook voor de landelijke publieke omroep beschikbaar komt?Het programmaversterkingsbudget is geen extern fonds. Het programmaversterkingsbudget
wordt gevoed door een interne omlegging van 25% van de budgetten van
de landelijke omroepverenigingen en omroeporganisaties. Het budget is bedoeld
om de programmering van de landelijke publieke omroep als geheel te vervolmaken
en te versterken (art 101, lid 3 en 4 Mediawet). Het programmaversterkingsbudget
is volledig onderdeel van de «geld op schema» systematiek, waarbij
de landelijke omroepverenigingen en -organisaties intekenen op de programmaschema’s
van de netten. Regionale omroepen kunnen niet direct intekenen op de programmaschema’s
en dat wil ik zo houden, het programmeren van de netten is met alle partijen
in Hilversum al ingewikkeld genoeg. Daarbij komt dat de regionale omroepen
worden gefinancierd door de provincies en niet, zoals de landelijke omroepen
wel doen, kunnen bijdragen aan het programmaversterkingsbudget.Wel ben ik voorstander van ruime samenwerking tussen de regionale omroep
en de landelijke publieke omroep, waarbij partijen zakelijke afspraken maken
over gezamenlijke televisieproducties. Bij deze samenwerking – die in
de praktijk al regelmatig voorkomt – doet een landelijke publieke omroep
het beroep op het versterkingsbudget. Op die manier komt dit budget ten goede
aan de regionale omroepen, zonder dat daarvoor ingewikkelde afspraken moeten
worden gemaakt.8In hoeverre is het ministerie van OCW betrokken bij
het integraal afsprakenkader schaalsprong Almere?Voor zover het een passend aanbod aan hoger onderwijsvoorzieningen betreft,
heeft het ministerie van OCW sinds het eind van de negentiger jaren een actieve
betrokkenheid bij de noodzaak Almere te laten uitgroeien tot een volwaardige
stad. Zie ook het antwoord op vraag 196. 9Betekent het voornemen om de onderwijsdoelstellingen
te definiëren en de overheid te laten bepalen wat leerlingen op enig
moment minimaal moeten hebben geleerd, dat voor alle schoolvakken de lesstof
(het «wat») opnieuw volledig gaat worden dichtgeregeld, of blijft
er ook inzake de lesstof een zekere ruimte voor de voorkeuren en creativiteit
van de scholen en docenten, al dan niet in samenspraak met hun omgeving?Er is geen sprake van dat voor alle schoolvakken de lesstof «opnieuw
volledig gaat worden dichtgeregeld». We hebben exameneisen, die nader
worden uitgewerkt in de syllabi en we hebben globaal geformuleerde kerndoelen.
Zowel inzake de didactiek als de lesstof hebben en behouden scholen en docenten
ruimte voor hun eigen voorkeuren en creativiteit. De overheid geeft geen voorschriften
over het «hoe»: keuzes die daarmee te maken hebben
kunnen leraren zelf maken. In deze situatie brengen we geen verandering aan.
Wel zal op een aantal onderdelen preciezer worden vastgesteld wat leerlingen
op enig moment minimaal moeten hebben geleerd. Het gaat daarbij om de basisvaardigheden
taal en rekenen en om de canon.10Wat wordt precies bedoeld met de wendbaarheid van (jonge)
mensen in het leven?Een goede opleiding zorgt er voor dat jongeren wendbaar in het leven staan.
Dit houdt in dat zij flexibel om kunnen gaan met de eisen die een veranderende
maatschappij aan hen stelt. Een goede opleiding geeft hen de kennis, vaardigheden
en het zelfvertrouwen om te participeren in de maatschappij. Zo draagt onderwijs
bij aan zelfredzaamheid en bestaanszekerheid en dus aan de mogelijkheden van
mensen om hun leven vorm te geven.11Hoe kan Passend onderwijs worden ingevoerd zonder van
invloed te zijn op de didactiek die de leraar in het klaslokaal hanteert?De aanwezigheid van een of meerdere leerling(en) met een handicap of stoornis
in de klas heeft soms invloed op de wijze waarop de leerstof wordt aangeboden.
Ook nu bevinden zich in het regulier onderwijs (al dan niet met een leerlinggebonden
financiering) leerlingen met handicap of stoornis. Veel leerkrachten zijn
al gewend aan het «omgaan met verschillen» in de klas. Dat verandert
niet met de invoering van Passend onderwijs.Wel is in het Invoeringsplan Passend onderwijs dat in december 2007 (Kamerstukken
2007/2008, II, 27 728, nr. 101) aangegeven dat de uitdaging van
Passend onderwijs is, de extra ondersteuning die leerlingen met een handicap
of stoornis nodig hebben ook daadwerkelijk in de klas te realiseren, hetzij
in een reguliere, dan wel een speciale school. De leerkrachten hebben dan
ook een cruciale rol als het gaat om een succesvolle realisatie van Passend
onderwijs. Gelet hierop, is een activiteitenprogramma leraren opgesteld. Op
basis hiervan wordt langs de volgende vier thema’s gewerkt aan de versterking
van positie van leraren: een netwerk voor professionalisering van het personeel,
betrekken van personeel bij Passend onderwijs, ondersteunen van leraren in
hun dagelijks werk en het ondersteunen van leraren bij het behartigen van
hun belangen.12Wat verstaat de regering onder de term «geleerd»,
wanneer gesteld wordt dat de overheid bepaalt wat leerlingen op enig moment
minimaal moeten hebben geleerd? Gaat het dan om eindresultaten; of het verschil
tussen begin- en eindniveau?De passage uit de Beleidsagenda waar deze vraag betrekking op heeft, refereert
aan de tekst van het Regeerakkoord, waarin staat: «Wat leerlingen en
studenten moeten kennen en kunnen aan het einde van hun leerloopbaan wordt
duidelijk vastgelegd». Daarmee worden absolute eisen bedoeld ten aanzien
van wat leerlingen op een gegeven moment (tenminste) moeten kennen en kunnen.
Op bepaalde momenten in hun leerloopbaan, ook aan het einde daarvan, moeten
leerlingen beschikken over bepaalde kennis en vaardigheden, zoals bijvoorbeeld
in de referentieniveaus voor taal en rekenen zullen worden vastgelegd. Het
gaat dus om (absolute) eindresultaten.13Hoe verhoudt de keuze voor gratis schoolboeken en de
maatschappelijke stage zich tot de keuze voor terughoudendheid bij het belasten
van het onderwijs met maatschappelijke opgaven?De terughoudendheid waarop wordt gedoeld laat onverlet dat de scholen
een belangrijke maatschappelijke rol vervullen en een soms onmisbare schakel
zijn bij het realiseren van beleidsdoelen. Het doel van de maatschappelijke
stage is dat alle jongeren tijdens hun schooltijd, middels het belangloos
inzetten voor een ander, kennis maken met de samenleving. Voorbereiding op
de samenleving hebben scholen altijd al tot hun taak gerekend. Voor de gratis
schoolboeken is geen alternatief denkbaar dat de doelen van deze maatregel
evenzeer realiseert maar dan zonder een rol voor de scholen, namelijk het
verlagen van schoolkosten voor ouders én een verbetering van de marktwerking
op de educatieve boekenmarkt.14Kunt u aangeven welke maatregelen inmiddels genomen
zijn en nog worden genomen om het stapelen van diploma’s te vergemakkelijken?Met het doorstroomonderzoek inventariseer ik de huidige mogelijkheden
en onmogelijkheden van het stapelen en doorstromen in het onderwijs. Ik stuur
de Tweede Kamer de resultaten van dit onderzoek voor de Begrotingsbehandeling
2009 toe. Op basis van resultaten zal ik mij buigen over eventuele maatregelen
om het stapelen en doorstromen te vereenvoudigen.Wel heb ik de Tweede Kamer al toegezegd om in ieder geval het Besluit
Samenwerking VO-BVE verder te verruimen (Tweede Kamer, Vergaderjaar 2007–2008,
31 007, nr. 28). Ik neem deze verruiming mee met eventuele andere
noodzakelijke aanpassingen die uit het onderzoek naar voren komen. Ik ga hier
in mijn beleidsreactie op het onderzoek nader op in.15Is het mogelijk om te kwantificeren hoeveel het blokkeren
van mogelijkheden om te stapelen in het verleden in de onderwijsuitgaven heeft
gescheeld? In hoeverre levert dat nattevingerwerk op?Er is weliswaar in het midden van de jaren ’90 sprake geweest van
het belemmeren van «inefficiënte leerwegen», tot expliciet
beleid is het niet gekomen. Voor de grote onderwijsvernieuwingen (onderbouw/bovenbouw
in het voortgezet onderwijs) waren vele mavo afdelingen gericht op het havo
wat de doorstroom in het algemeen voorbereidend onderwijs bevorderde. Na de
onderwijshervormingen maakte het mavo/de theoretische leerweg deel uit van
het vmbo en richtte zich daardoor sterker op doorstoom in de beroepskolom
via het mbo.Omdat er geen sprake was van expliciet beleid, is er ook geen expliciete
bezuinigingstaakstelling gerealiseerd op dit terrein die gekwantificeerd kan
worden.16Wanneer kan de Kamer de resultaten van het onderzoek
naar het stapelen van diploma’s verwachten?Het onderzoek naar de doorstroom en het stapelen in het onderwijs wordt
de Tweede Kamer toegestuurd voor de Begrotingsbehandeling 2009.17Op welke wijzen gaat u steun van scholen en docenten
voor de voorgenomen herstelwerkzaamheden inzake primaire basisvaardigheden
verwerven?De beste wijze om steun voor het beleid te verwerven, is mijns inziens
door het beleid samen met betrokkenen vorm te geven. Bij de kwaliteitsagenda
primair onderwijs «Scholen voor morgen» (2007–2008, 31 293,
nr. 1) die gericht is op het versterken van het onderwijs in de basisvaardigheden
rekenen en taal, is dit al sinds de totstandkoming een belangrijk uitgangspunt.Scholen voor morgen is een gezamenlijke agenda, die in overleg met de
primair onderwijssector tot stand is gekomen. Er zijn onder andere gesprekken
geweest met de besturenorganisaties, de ouderorganisaties, (wetenschappelijke)
experts en met schoolleiders en leraren. Op 19 en 26 november 2007 is
de agenda besproken tijdens conferenties met vertegenwoordigers van de sector
en met mensen die een voortrekkersrol spelen in de verbetering van het onderwijs
op school. Ook de uitwerking van de agenda vindt plaats in goed overleg met
het primair onderwijsveld.18Zullen scholen die door het groeiende lerarentekort
te maken krijgen met lesuitval een sanctie krijgen als het hen daardoor niet
lukt om de urennorm te halen, zonder dat hen dit valt te verwijten?In het over het schooljaar 2007/2008 gevoerde interventiebeleid inzake
onderwijstijd is een ruime marge gehanteerd voor het opleggen van financiële
interventies. Alleen bij scholen die meer dan 150 uur te weinig onderwijstijd
hadden gerealiseerd of (indien de realisatie vanwege inadequate registratie
niet was aan te tonen) meer dan 100 uur te weinig onderwijstijd hadden geprogrammeerd,
is een financiële interventie gepleegd. Daarmee is een dusdanig ruime
marge gehanteerd, dat eventuele lesuitval in verband met het lerarentekort
kon worden opgevangen.Het interventiebeleid over het schooljaar 2007/2008 is nog niet vastgesteld.
De uitkomsten van het nalevingsonderzoek van de Inspectie over het schooljaar
2007/2008 en de aanbevelingen van de Commissie Onderwijstijd kunnen hierop
nog van invloed zijn. Wel heb ik herhaalde malen aangegeven dat ook over het
schooljaar 2007/2008 sprake zal zijn van een redelijk en billijk interventiebeleid.19Hoe staat het met de haalbaarheid van de doelen inzake
het aantrekkelijk maken van het lerarenberoep door hogere salarissen en lagere
werkdruk, nu bonden en werkgevers moeilijk tot een akkoord lijken te komen?De maatregelen inzake de lerarenbeurs en de eenmalige uitkering van € 200
voor al het onderwijspersoneel dit najaar, wordt met instemming van werkgevers
en werknemersorganisaties, in alle betrokken sectoren uitgevoerd. De maatregelen
die begin volgend jaar moeten worden geëffectueerd (denk aan de regionale
toeslag op de functiemix en de inkorting van de carrièrelijn) moeten
binnen afzienbare tijd worden vastgelegd om de tijdige uitvoering door besturen
en de salarisadministraties niet te bemoeilijken. Ik ben in gesprek met sociale
partners om te komen tot een aanvaardbare oplossing. In het po wordt voor
de afspraken uit het convenant aangesloten bij de reguliere cao en in het
vo is de insteek een separate cao ten behoeve van de implementatie van het
gesloten convenant. In het bve en hbo moeten de definitieve convenanten nog
worden afgesloten.20Is het de bedoeling dat alle regionale netwerken in
2011 even ver zijn met het Passend onderwijs of zullen er dan grote verschillen
kunnen bestaan per regio? Welke overwegingen liggen daaraan ten grondslag?De inzet is om in 2011 een dekkende structuur van regionale netwerken
te realiseren. Elk netwerk heeft één loket voor de indicatiestelling
en een onderwijscontinuüm, zodat voor alle leerlingen die extra ondersteuning
nodig hebben een passend onderwijszorgaanbod kan worden gerealiseerd. Binnen
dit kader is er ruimte voor netwerken om Passend onderwijs, passend bij de
regionale situatie vorm te geven. Dit betekent ook dat er in 2011, maar ook
daarna verschillen kunnen zijn in de wijze waarop Passend onderwijs wordt
uitgevoerd.21Betekent het feit dat scholen de verantwoordelijkheid
krijgen om elke leerling een passend onderwijsaanbod te doen, dat de scholen
ook het budget voor Passend onderwijs zullen ontvangen, hetgeen oploopt tot
zestig miljoen in 2011? Indien dit niet het geval is, hoe wordt dit budget
dan verdeeld?De middelen voor de invoering van Passend onderwijs worden toegekend aan
het regionale netwerk voor de vormgeving van Passend onderwijs. Concreet betekent
dit onder meer de inrichting van één loket en het inrichten
van een onderwijscontinuüm waar alle leerlingen een kwalitatief goed
onderwijszorgaanbod krijgen. De regionale netwerken maken afspraken over de
inzet van deze middelen. Veruit de meeste middelen voor de ondersteuning van
leerlingen worden toegekend aan de scholen en de samenwerkingsverbanden. In
de eerste voortgangsrapportage Passend onderwijs (Kamerstukken II, 2007/ 2008,
31 497, nr. 1) wordt ingegaan op het voorstel om deze bekostiging
om te zetten in een vorm van budgetfinanciering. In het notaoverleg over Passend
onderwijs op 23 juni jl. met uw Kamer is afgesproken dat binnen de experimenten
Passend onderwijs ervaring kan worden opgedaan met de wijze waarop deze financieringsvorm
kan worden uitgewerkt. De resultaten hiervan en de resultaten van de verkenning
van de uitwerkingsvragen die in de voortgangsrapportage zijn beschreven, moeten
leiden tot een herziening van de bekostiging van het onderwijs aan geïndiceerde
leerlingen.22Hoe wordt beoordeeld welk kind voorschoolse educatie
nodig heeft? Pleit de regering hier voor een verplichte peutertoets?Burgemeester en wethouders van een gemeente geven aan op grond van welke
criteria een doelgroepkind in aanmerking komt voor het volgen van voorschoolse
educatie. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat een echte «toets»
voor het vaststellen van een taalachterstand op individueel niveau voor deze
leeftijdsgroep niet mogelijk is (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
27 020, nr. 57). Om gemeenten en instellingen voor de jeugdgezondheidszorg
(jgz) te ondersteunen, hebben de Minister voor Jeugd en Gezin en de staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (primair onderwijs) daarom een opdracht
aan het RIVM gegeven om een omgevingsanalyse te ontwikkelen. Op basis van
kenmerken van de omgeving waarin een kind opgroeit, zal een jgz-professional
kunnen beoordelen of een kind een risico heeft op een taalachterstand in het
Nederlands.23Wanneer kan de Kamer een voorstel tegemoet zien dat
ertoe strekt de regeling kinderopvang naar structuur en grondslag te herzien?Het onderzoek zal in het vroege voorjaar van 2009 gereed zijn. Hierna
zal het kabinet zijn standpunt bepalen.24Betekent de samenwerking met het Centrum voor Werk
en Inkomen (CWI) bij de bestrijding van schooluitval en dus het streven om
iedereen aan een startkwalificatie te helpen, dat het CWI de slogan «De
kortste weg naar werk» heeft afgezworen? Zo neen, waarom niet?Nee, CWI heeft de slogan «De kortste weg naar werk» niet afgezworen.
Het uitgangspunt van het CWI in de dienstverlening aan diverse groepen is
het leveren van maatwerk. Specifiek voor jongeren is de dienstverlening als
volgt:• Niemand is langer dan 3 maanden zonder werk of studie;• Stimuleren dat jongeren terug naar school gaan, wanneer deze geen
startkwalificatie hebben;• Intensieve bemiddeling op voor jongeren beschikbare banen;• Sluitende aanpak voor jongeren, vanaf het moment van (voortijdig)
schoolverlaten.Het CWI zal zich in het toepassen van deze vormen van dienstverlening
altijd laten leiden door de behoefte en mogelijkheden van de klant. En dan
kan het zo zijn dat voor een bepaalde jongere de kortste weg naar een duurzame
plek op de arbeidsmarkt het beste bereikt wordt via terugkeer naar school.25Is er zicht op het aantal scholen dat in 2008 te maken
heeft met een percentage van 6% achterstandkinderen? Zo ja, hoeveel
van de begrote tien miljoen euro zal hiertoe worden ingezet?Aangezien de telgegevens van 2008 nog niet verwerkt zijn, kan geen zekerheid
worden geboden over het aantal scholen dat de drempel van de gewichtenregeling
van 6% van het ongewogen aantal leerlingen overschrijdt. Naar schatting
zullen dit er 3000 zijn.De € 10 miljoen zal voor het geheel van de regeling worden ingezet
en is niet naar specifieke onderdelen toe te delen.26Zijn er, sinds de invoering van de gewichtenregeling,
scholen die er financieel op achteruit zijn gegaan – los van de toename
of afname van aantal leerlingen? Zo ja, worden de betreffende scholen volledig
gecompenseerd door middel van de financiering aan «impulsgebieden»?Er gaan scholen op achteruit met de nieuwe gewichtenregeling. Scholen
die niet in de, nog definitief vast te stellen, impulsgebieden liggen krijgen
geen extra middelen uit deze regeling. Er zijn scholen die er op achteruit
gaan met de nieuwe regeling en geen compensatie krijgen uit de financiering
van de regeling impulsgebieden. Wel biedt de compensatieregeling de eerste
jaren soelaas voor vrijwel alle scholen.27Wat betekent de verlaging van de algemene drempel in
de gewichtenregeling voor de groei van het aantal scholen dat daarmee aanspraak
kan maken op deze regeling? Wat kost dit extra en hoe worden deze middelen
gedekt? Wanneer zal de drempel, zoals aangekondigd in het coalitieakkoord,
verder verlaagd worden naar 3%?Verlaging van de drempel betekent dat het aantal scholen dat aanspraak
kan maken op bekostiging op basis van deze regeling groeit. Er is samenhang
tussen de elementen van deze regeling; de veranderde definities, waaruit de
factor etniciteit is verwijderd, de veranderde gewichten, de daling van de
drempel. Dit, in combinatie met de middelen voor de impulsgebieden,
wordt gedekt door de al eerder beschikbare middelen voor de gewichtenregeling
en de extra middelen uit het coalitieakkoord. Impulsgebieden zijn postcodegebieden
met veel lage inkomens en/of uitkeringen.Zoals eerder met de Kamer is besproken wordt de drempel niet verder verlaagd
naar 3%, omdat dit te zeer tot verdunning van de middelen zou leiden,
maar in plaats daarvan worden de daarvoor beschikbare middelen ingezet voor
scholen gelegen binnen de impulsgebieden. Op deze wijze blijken de leerlingen
met achterstand het beste te worden bereikt.28Hoe zal het taal- en rekenonderwijs op de pabo’s
en de tweedegraads lerarenopleidingen worden geoptimaliseerd? Wat gaat dit
kosten?Zoals bekend is de problematiek rondom taal en rekenen een sectoroverstijgend
probleem. Vanuit de sectoren po, vo en bve zal gewerkt worden aan een verbetering
van het niveau van leerlingen voor de vakken taal en rekenen, waarmee de nodige
investeringen gemoeid zijn. Tot die tijd zal door middel van verschillende
remediërende activiteiten gewerkt worden aan de verbetering van het taal-
en rekenniveau van studenten aan de lerarenopleidingen. Hiervoor wordt € 12
miljoen beschikbaar gesteld aan de lerarenopleidingen basisonderwijs en voortgezet
onderwijs. Wij hebben in het kader van de kwaliteitsagenda voor het opleiden
van leraren het voornemen de HBO-raad financieel te ondersteunen in de ontwikkeling
van «summercourses» om studenten met een achterstand gedurende
een bepaalde periode intensief bij te spijkeren op het gebied van rekenen
en taal. De HBO-raad zal ons daartoe een plan voorleggen. Tenslotte zullen
de reken- en taaltoetsen zoals deze een aantal jaar geleden zijn ingevoerd
gehandhaafd blijven.29Heeft u reeds de toegezegde voorstellen ontvangen van
de aan hogescholen verbonden lerarenopleidingen voor gezamenlijke eindtermen
en eindtoetsen voor de eerste- en tweedegraads lerarenopleidingen en voor
de pabo’s – in ieder geval ten aanzien van taal en rekenen?Nee. De ontwikkeling van gezamenlijke eindtermen en eindtoetsen volgt
uit de voornemens zoals beschreven in de kwaliteitsagenda voor het opleiden
van leraren die eind september naar uw Kamer is gezonden. In deze agenda staat
ook het tijdpad voor de ontwikkeling en invoering. Momenteel wordt bestuurlijk
overleg gevoerd over de maatregelen uit de kwaliteitsagenda. De ontwikkeling
van eindtermen en eindtoetsen is een van de belangrijkste speerpunten in het
overleg met de HBO-raad. De HBO-raad heeft in het overleg aangegeven dat wij
in oktober uitgewerkte voorstellen met betrekking tot de eindtermen en -toetsen
ontvangen.30Wat is de reden dat het primair onderwijs al zoveel
verder is met de invoering van doorlopende leerlijnen voor rekenen en taal
dan het voortgezet onderwijs?Werk maken van doorlopende leerlijnen is per definitie een zaak van meerdere
sectoren. Er kan daarom niet gesteld worden dat de ene sector «verder
is» met de invoering van doorlopende leerlijnen dan de andere sector.
Om te komen tot doorlopende leerlijnen rekenen en taal van primair onderwijs
via voortgezet onderwijs naar MBO en hoger onderwijs, zullen referentieniveaus
voor rekenen en taal worden vastgelegd in de regelgeving. Zodoende zullen
deze referentieniveaus vanaf 1 augustus 2010 richting geven aan
het (taal- en reken-)onderwijs in alle onderwijssectoren. Hier
is geen sprake van verschillende tijdpaden per sector. Wel is het zo, dat
de situatie in alle sectoren verschilt, waardoor op onderdelen wel sprake
is van verschillen in aanpak en tempo.31Hoe wordt het bedrag van tien miljoen euro dat voor
2009 extra beschikbaar is voor maatregelen op het gebied van vooren vroegschoolse
educatie (vve), voortzetting van schakelklassen en de verlaging van de gewichtenregeling
over de verschillende maatregelen verdeeld?De hier genoemde € 10 miljoen is de eerste tranche van de verhoging
van de gewichtenmiddelen die oploopt tot € 70 miljoen in 2011. Scholen
kunnen deze middelen inzetten voor voorschoolse educatie. Daar de middelen
opgenomen zijn in de lumpsum hebben scholen evenwel geen bestedingsverplichting.32Waaruit bestaat de zorg in de school die uit het gemeentelijke
en preventieve domein wordt geleverd?De gemeentelijke en preventieve taken voor zorg in de school bestaan uit:• Opvoed- en opgroeiondersteuning, waaronder schoolmaatschappelijk
werk en schuldhulpverlening, op basis van de Wet Maatschappelijke ondersteuning
(WMO);• De jeugdgezondheidszorg, op basis van de Wet collectieve preventie
(WCPV).33In hoeverre houdt u zicht op de gevolgen van de handhaving
van de onderwijstijd voor de praktische mogelijkheden voor nascholing van
docenten? Moet het nascholingsaanbod meer dan in het verleden verschuiven
naar momenten waarop geen lessen worden gegeven, zoals in vakantietijd?Het onderzoek van de Commissie Onderwijstijd heeft onder meer betrekking
op factoren die normnaleving bevorderen of juist belemmeren. Dat kan ook zicht
bieden op de relatie tussen (handhaving van de) onderwijstijd en de praktische
mogelijkheden voor nascholing van docenten.Wat de tweede deelvraag betreft merk ik op, dat op schoolniveau eigen
afwegingen gemaakt kunnen worden, passend bij de mogelijkheden, wensen en
situatie van een school. Het ligt in de rede dat het verantwoordelijke bevoegd
gezag bij deze afwegingen de relevante betrokkenen betrekt en zich op lokaal
niveau over de gemaakte afwegingen verantwoordt.34Voldoen de scholen die in 2007–2008 onder het
verscherpt toezicht vallen in verband met een slechte naleving van de onderwijstijd
in 2007 al beter aan de wettelijke voorschriften voor onderwijstijd? Zo ja,
op welke wijze geven scholen hier invulling aan?Ik verwacht eind november de Inspectierapportage over het nalevingsonderzoek
in het voortgezet onderwijs te ontvangen. Deze rapportage zal ik zo spoedig
mogelijk daarna aan uw Kamer zenden. In de beleidsreactie op de aanbevelingen
van de Commissie Onderwijstijd zal ik ook inhoudelijk reageren op de rapportage
van de Inspectie.De uitkomsten van de naleving van onderwijstijd in de bve-sector zullen
eind van het jaar beschikbaar komen.35Kan de Kamer de aanbevelingen van de commissie Cornielje
inzake de urennorm voor de begrotingsbehandeling OCW ontvangen?Nee, dat is niet mogelijk. OCW verwacht medio december het advies van
de Commissie Onderwijstijd te ontvangen, ná de begrotingsbehandeling.36Hoe groot acht u de kans dat schoolbesturen zorgleerlingen
(rugzakleerlingen) op een school voor speciaal onderwijs plaatsen in plaats
van op het reguliere onderwijs, om aan hun verplichting tot Passend onderwijs
te voldoen?Op dit moment gaan er al meer dan 35 000 leerlingen met een rugzak
naar het reguliere po, vo en mbo. Ik verwacht dat met de invoering van Passend
onderwijs het aantal zorgleerlingen in het regulier onderwijs nog iets verder
zal toenemen. Dit is naar mijn idee mogelijk door meer flexibele onderwijsvoorzieningen
te realiseren zoals speciale klassen in reguliere scholen en meer mogelijkheden
om een deel van het onderwijs in het regulier en een deel in het speciaal
onderwijs te volgen.37Hoeveel boetes hebben instellingen voor beroeps- en
volwassenen educatie (bve) gekregen die niet voldoen aan de wettelijke norm
voor onderwijstijd? In hoeverre wordt het niet voldoen aan de wettelijke verplichtingen
voor onderwijstijd in de bve-sector veroorzaakt door het lerarentekort?Bij twaalf instellingen is overgegaan tot het verlagen van de rijksbijdrage
in verband met het niet voldoen aan de gestelde urennorm. Daarvan is bij drie
instellingen de rijksbijdrage voor het jaar 2007 naar rato verlaagd, omdat
weliswaar voldoende onderwijstijd geprogrammeerd was, doch te weinig onderwijstijd
gerealiseerd was. Bij de overigen negen instellingen zijn de betreffende deelnemers,
waarvoor zowel te weinig onderwijstijd geprogrammeerd als gerealiseerd was,
niet meegenomen in de berekening van de rijksbijdrage voor het jaar 2008.
Er zijn geen aanwijzingen gevonden, dat het niet voldoen aan de wettelijke
verplichtingen voor onderwijstijd in de bve-sector veroorzaakt wordt door
het lerarentekort. Eerder is geconstateerd door de Inspectie, dat de niet-naleving
van onderwijstijd te maken heeft met onvoldoende sturing en control door de
instelling.38In 2011 dient het aantal risicovolle, zwakke en zeer
zwakke scholen in het speciaal basisonderwijs en het vso te zijn afgenomen
tot 12%. Wat is uw doelstelling voor de afname van het aantal risicovolle,
zwakke en zeer zwakke scholen in het algemeen?Voor het regulier onderwijs is er alleen een streefwaarde geformuleerd
voor het aantal zeer zwakke scholen. In 2011 dient het aantal zeer zwakke
scholen te zijn teruggebracht, van 1,3% naar 0,65%. Om dit te
bereiken wordt in het kader van de kwaliteitsagenda vooral ingezet op preventie,
om te voorkomen dat zwakke scholen zeer zwakke scholen worden.39Kunt u een overzicht geven van het percentage uit 2008
van risicovolle, zwakke en zeer zwakke scholen in het openbaar basis- en voortgezet
onderwijs; in het speciaal basis- en voortgezet onderwijs en in het bijzonder
onderwijs, uitgesplitst naar levensbeschouwing?In de onderstaande tabel staat het overzicht van de aantallen en het percentage
zeer zwakke scholen uitgesplitst naar denominatie, met als peildatum 1 oktober
2008. Onder de categorie overig zijn de zeer kleine denominaties en interconfessionele
scholen samengevat.BasisonderwijsDenominatieAantalPercentageOpenbaar462,0% Protestants-christelijk150,8%Rooms-katholiek100,5% Islamitisch819,5%Algemeen Bijzonder92,8% Overige richtingen41,0% Totaal921,3%Speciaal basisonderwijsDenominatieAantalPercentageOpenbaar89,3% Protestants-christelijk708,9%Rooms-katholiek11,1% Algemeen Bijzonder23,8%Overige richtingen120,0%Totaal196,1%Speciaal onderwijsDenominatieAantalPercentageOpenbaar45,4% Protestants-christelijk713,0%Rooms-katholiek11,2% Algemeen Bijzonder32,8%Overige richtingen10,5%Totaal164,9%Voortgezet onderwijsDenominatieAantalPercentageOpenbaar51,5% Protestants-christelijk31,2%Rooms-katholiek10,4% Islamitisch2100%Algemeen Bijzonder62,7% Overige richtingen73,3% Totaal241,9%Vanwege de overgang naar het Nieuwe Toezicht is het op dit moment nog
niet mogelijk een volledig beeld te geven over het aantal risicovolle/zwakke
scholen en daarbinnen de verdeling naar denominatie. De Inspectie is voornemens
hierover te rapporteren in het komende Onderwijsverslag.40Welke consequenties verbindt u eraan als uw verwachtingen
niet uitkomen en bij bepaalde opleidingen het onderwijs door invoering van
een competentiegerichte kwalificatiestructuur niet soepeler mocht gaan aansluiten
op de arbeidsmarkt en/of door studenten niet mocht worden ervaren
als aantrekkelijker? Hoe specifiek laat u zich in dezen informeren?Ik laat mij onder andere informeren:• Via de invoeringsplannen van ROC’s die sinds september 2007
jaarlijks aan mij worden gestuurd. Deze plannen vormen de input voor gesprekken
met de instellingen door het Procesmanagement MBO2010 over de voortgang van
de implementatie. MBO2010 rapporteert mij hierover. De waardering van deze
vernieuwing door bedrijfsleven en studenten is onderdeel van het invoeringsplan
en het gesprek;• Via de jaarlijkse monitoring CGO dat door Cinop wordt uitgevoerd
in opdracht van OCW. De waardering van de vernieuwing door bedrijfsleven en
studenten is ook onderdeel van deze monitor;• Via het ODIN-onderzoek, waarvan eind november 2008 de tweejaarlijkse
resultaten (in ODIN5) openbaar worden gemaakt. Deze studententevredenheidsmonitor
laat zien hoe tevreden studenten zijn over het competentiegericht onderwijs.
Daarbij wordt een onderscheid gemaakt tussen de tevredenheid van studenten
van de experimentele en niet-experimentele opleidingen. Dit onderzoek vindt
plaats in opdracht van JOB, financieel mogelijk gemaakt door OCW.Deze informatie geeft een goed landelijk beeld van de voortgang en de
waardering door bedrijfsleven en studenten. Deze informatie gaat dus niet
over individuele opleidingen. Wanneer uit Inspectietoezicht blijkt dat een
individuele opleiding over meerdere jaren een tekort laat zien in de kwaliteit
van het onderwijs en/of examenkwaliteit kan ik ingrijpen. Tot slot is de invoering
van de competentiegerichte kwalificatiestructuur een belangrijke maar niet
de enige factor die het succes van de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en
de waardering door studenten bepaalt. De genoemde onderzoeken zal ik te zijner
tijd aan de Tweede Kamer doen toekomen.41Waarom schrijft u dat er naar wordt «gestreefd»
de kwalificatiestructuur voor alle dan startende studenten in het middelbaar
beroepsonderwijs (mbo) gereed te hebben, in plaats van te verwijzen naar een
wettelijke verplichting?• Alle eindtermdocumenten zijn inmiddels omgezet naar competentiegerichte
kwalificatiedossiers.• Op dit moment is een wetsvoorstel in voorbereiding waarmee een
basis in de WEB wordt gelegd voor de competentiegerichte kwalificatiestructuur,
waarbij er nog steeds naar gestreefd wordt om het wetgevingstraject in 2010
te hebben afgerond.• De aangepaste WEB gaat per augustus 2010 in. Dat is het punt op
de horizon en daarmee sluiten we een periode van zes jaar experimenteren af.
Gelet op de gestage toename van aantallen deelnemers in opleidingen die zijn
gebaseerd op nieuwe kwalificatiedossiers, heb ik er alle vertrouwen in dat
nagenoeg alle scholen dan ook kunnen voldoen aan die verplichting.42Op welke wijze worden regionale partijen gestimuleerd
met elkaar afspraken te maken over de afstemming tussen vraag en aanbod van
opleidingen, die moeten uitmonden in een Regionale Agenda Arbeidsmarkt-Beroepsonderwijs?In het verlengde van de zorgplicht voor arbeidsmarktrelevantie die onderwijsinstellingen
hebben en in aansluiting op initiatieven zoals de Technocentra zal worden
gewerkt aan de totstandkoming van een regionale agenda onderwijs arbeidsmarkt
beroepsonderwijs. Het doel van deze agenda is dat partijen in
de regio (onder andere onderwijsinstellingen, bedrijven, gemeenten) met elkaar
afspraken gaan maken over de vraag naar en het aanbod van opleidingen, zodat
de kwantitatieve en kwalitatieve aansluiting wordt versterkt. Dit jaar wordt
gestart met vier pilotregio’s. De overheid – een samenwerkingsverband
tussen OCW, EZ en SZW – vervult daarbij de rol van aanjager.43In hoeverre houdt u zicht erop of nieuwe regel- en
verantwoordingsdruk die docenten ervaren als professionals voor de klas, wordt
veroorzaakt door andere ministeries en instanties, alsmede door juridisering
van het onderwijs, waarbij scholen zich genoodzaakt zien om zich in te dekken
door meer zaken te gaan registreren dan in het verleden hoefde?Uiteraard ben ik alert op dit soort zaken. Wijziging van weten regelgeving,
op initiatief van andere ministeries, kent een interdepartementaal voorbereidingstraject,
voordat hierover besluitvorming plaatsvindt in de Ministerraad. De betrokkenheid
van OCW op ambtelijk niveau en mijn betrokkenheid op politiek niveau is daarmee
gewaarborgd. Structurele aandacht voor dit aspect voorkomt onnodige regel-
of verantwoordingsdruk voor de instellingen en de professionals.Wat de juridisering van het onderwijs betreft en de behoefte van scholen
om zaken beter te registreren en zich daardoor in te dekken tegen eventuele
juridische claims, merk ik op dat het hier gaat om een algemene maatschappelijke
ontwikkeling. Ik verwacht van het bevoegd gezag van onderwijsinstellingen
dat zij bij de inrichting van de registratietaak rekening zullen houden met
wat redelijkerwijs van een professional voor de klas kan worden gevraagd.
Mochten zij overvragen dan is het in eerste instantie aan de betrokkenen op
de school zelf, zoals de medezeggenschapraad, om daarvoor aandacht te vragen.
Dit neemt niet weg dat ik deze ontwikkeling met enige zorg volg en, waar nodig,
partijen op hun verantwoordelijkheid zal aanspreken.44In hoeverre is de regeldruk en administratieve lastendruk
concreet teruggelopen onder dit kabinet en welke concrete doelen streeft u
na voor het vervolg van deze kabinetsperiode?OCW vermindert langs verschillende lijnen de regeldruk en administratieve
lasten voor verschillende doelgroepen van het OCW-beleid.• Voor bedrijven is in het Coalitieakkoord
vastgelegd de lasten deze kabinetsperiode met een kwart te verminderen, dit
bovenop de gelijkluidende doelstelling van het vorige kabinet. Binnenkort
ontvangt uw Kamer hierover een voortgangsrapportage, inclusief de bijdrage
van OCW. Een van de reeds ingevoerde maatregelen op OCW-terrein is het wetsvoorstel
DAL waarmee de erkenning van leerbedrijven wordt gestandaardiseerd (vanaf 1 augustus
2008 nog maar eens in de vier jaar).• Voor burgers houdt het Kabinet vast
aan de doelstelling deze lasten met een kwart te verminderen t.o.v. 2002.
De doelstelling om op OCW-terrein de lasten in uren met 24% terug te
brengen en in euro’s met 29% (Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005,
29 546, nr. 6), wordt gehaald; de realisatie (gerekend aan het einde
van deze kabinetsperiode) bedraagt op dit moment 54% resp. 33%.
Het verschil tussen doelstellingen en realisaties is toe te rekenen aan maatregelen
van dit kabinet, o.a. de invoering van gratis schoolboeken en de wijziging
van de WTOS vanwege invoering van het kindgebonden budget.• Voor instellingen in het veld van OCW
wordt de eerdere meting geactualiseerd om aan te sluiten bij
de wijziging van definities voor bedrijven. Op basis van die meting zal voorjaar
2009 een doelstelling voor deze kabinetsperiode worden geformuleerd.• Voor professionals in het onderwijs
werkt OCW de komende jaren aan lastenvermindering langs verschillende lijnen,
o.a. via samenvoeging van toezichthouders, invoering van risicogericht toezicht,
invoering van het onderwijsnummer in het Primair Onderwijs, en vereenvoudiging
van de melding en registratie van verzuim.• Daarnaast is ook de beleving van regels
van belang. Uit het onderzoek dat u onlangs is toegezonden (OCW-kenmerk FEZ/DGc/2008/49254)
blijkt dat docenten niet zozeer geïrriteerd raken door de regels als
zodanig, maar vooral door de wijze van uitvoering en onduidelijke uitleg van
nut en noodzaak. De komende maanden wordt met de onderwijssectoren gesproken
om te komen tot een gezamenlijk aanpak met concrete afspraken. Begin 2009
wordt u hierover bericht. Ook benchmarking van bureaucratie of overhead is
in dit kader relevant. Binnenkort ontvangt uw Kamer bericht over hoe OCW en
onderwijssectoren hier mee verder gaan.• Tenslotte werkt OCW ook verder aan lastenverlichting door het samenvoegen
van CFI en IB-groep, het bundelen van subsidieregelingen of onderbrengen in
de lumpsum, het aansluiten bij het rijksbreed uniform subsidiekader en het
doorvoeren van single information/single audit
(SISA) voor (bijna) alle specifieke uitkeringen (lastenvermindering voor mede-overheden).45Wat is de toegevoegde waarde van het onderzoek van
OCW naar onnodig belastende regels in het onderwijs, ten opzichte van de eerder
uitgevoerde Benchmark bureaucratie in het onderwijs, van Ecorys?De onderzoeken naar bureaucratie in het onderwijs spitsen zich met name
toe op overhead. Het onderzoek dat in opdracht van OCW door ITS is verricht
naar onnodig belastende regels in het onderwijs focust met name op de beleving
van regels door docenten, waarmee een nieuwe dimensie in kaart wordt gebracht.46Wat is de toegevoegde waarde van het Actieprogramma
Onderwijs Bewijs ten opzichte van de onderzoeken van het Top Institute for
Evidence Based Education Research (TIER)? Aan welke voorwaarden moeten scholen
en onderzoeksinstellingen voldoen om in aanmerking te komen voor een gedeelte
van het budget van 25 miljoen euro uit het actieprogramma Onderwijs Bewijs?Kenmerkend voor het actieprogramma Onderwijs Bewijs is dat voorstellen
ingediend moeten worden door samenwerkingsverbanden van veldpartijen (scholen)
en wetenschappers. De voorwaarden waaraan voorstellen moeten voldoen zijn
beschreven in de leidraad (zie http://www.minocw.nl/onderwijsbewijs). Het
moet gaan om interventie-onderzoek met een experimenteel design. Het onderzoek
moet vallen onder de in de leidraad omschreven thema’s (hoogbegaafdheid,
het lerarentekort, het taal- en rekenonderwijs en de jeugdzorg). Het actieprogramma
Onderwijs Bewijs moet er toe bijdragen dat in het veld meer draagvlak voor
evidence based werken ontstaat. Onderwijs Bewijs maakt het mogelijk dat het
veld zelf het initiatief neemt voor het ontwikkelen en indienen van een onderzoeksvoorstel.
Het onderzoek dat door TIER wordt uitgevoerd beperkt zich niet tot enkele
thema’s maar bestrijkt het hele onderwijs. Het onderzoek dat door TIER
wordt uitgevoerd is wetenschappelijk onafhankelijk en voldoet aan de hoogste
wetenschappelijke eisen.47Welke consequenties verbindt u bij de voorgenomen wijziging
van de Wet op het onderwijstoezicht aan de overweging van de commissie Dijsselbloem
dat de Inspectie zich voortaan moet onthouden van het opdringen van een bepaalde
didactiek?De Inspectie van het Onderwijs heeft nooit beoogd een bepaalde didactiek
te promoten. Wel bekijkt de Inspectie of de leraren hun leerlingen actief
bij de les betrokken houden. Kennelijk hebben formuleringen in het verleden
tot verwarring geleid. In de nieuwe waarderingskaders wordt daar in de terminologie
rekening mee gehouden.48Kunt u inzichtelijk maken door welke instanties schoolleiders
zich zoal kunnen laten bijstaan als hun school door de Inspectie als (zeer)
zwak is aangemerkt?De ondersteuning van de schoolleiders wordt verzorgd vanuit de besturenorganisaties
en de schoolleiderorganisaties. In het primair onderwijs hebben deze partijen
zich verenigd in een steunpunt zeer zwakke scholen. Het steunpunt ontwikkelt
voor de ondersteuning hulpmiddelen en instrumenten, o.a. een starterspakket,
een model verbeterplan, een vliegende brigade, een early warning systeem en
een databank van geschikte begeleiders. In deze databank staan adviseurs en
interim-managers die aantoonbaar succesvol zijn geweest bij het verbeteren
van zeer zwakke scholen. Scholen hebben ook de keuze externe deskundigen in
te huren die niet in deze database staan.In het voortgezet onderwijs is er sinds een jaar binnen de VO-raad een
netwerk van scholen die als zeer zwak gekenmerkt zijn. In dit netwerk worden
ervaringen uitgewisseld en worden de krachten gebundeld om te werken aan een
kwaliteitsverbetering. Daarnaast zal de VO-raad op korte termijn een steunpunt
zeer zwakke scholen inrichten.49In hoeverre zal wetgeving inzake Goed bestuur recht
doen aan de overweging dat autonomie voor de onderwijsinstellingen soms juist
leidt tot des te meer verantwoordingslasten achteraf?Bij een toename van autonomie zal er vertrouwen moeten zijn dat scholen
de opdracht waarvoor ze staan waarmaken. Voorheen was de verantwoording van
scholen vooral een administratieve verantwoording. Schoolbesturen zullen zich
bij een toegenomen autonomie moeten verantwoorden over hun beleid, de uitvoering
van beleid en de resultaten. Een andere manier van verantwoorden betekent
niet automatisch dat er ook meer verantwoordingslast is voor scholen.De verantwoordingslasten zullen zoveel mogelijk moeten worden beperkt.
Dit gebeurt op een aantal manieren. De Inspectie van het Onderwijs haalt haar
informatie zoveel mogelijk uit reeds bestaande gegevensbronnen om dubbele
bevraging te voorkomen. De documenten waarmee scholen zich verantwoorden worden
zoveel mogelijk geïntegreerd en er wordt aangesloten bij bestaande documenten.
De schoolbesturen kunnen deze documenten gebruiken in zowel de horizontale
verantwoording als de verantwoording aan de Rijksoverheid.Een ander belangrijk begrip in dit verband is «verdiend vertrouwen».
Indien schoolbesturen aantonen dat ze het vertrouwen dat in hen wordt gesteld
waarmaken «verdienen» ze minder toezicht en dus ook minder toezichtlasten.
Schoolbesturen die het vertrouwen niet waarmaken, en bijvoorbeeld
bestuurlijke verantwoordelijkheid dragen voor zwakke en zeer zwakke scholen,
kunnen rekenen op intensief toezicht en de bijbehorende verantwoordingslast.50Hoe vaak heeft u in het schooljaar 2007–2008
gebruik gemaakt van de wettelijke mogelijkheid om bij blijvend falen van een
schoolbestuur, dit bestuur te laten bijstaan door een externe deskundige (zoals
onder meer is bepaald in artikel 104a, tweede lid van de Wet op het voortgezet
onderwijs)? Kunt u hierbij specificeren hoe vaak het een schoolbestuur voor
primair onderwijs, een schoolbestuur voor voortgezet onderwijs en een schoolbestuur
voor speciaal onderwijs betrof? In hoeverre en hoe snel blijkt zo’n
externe deskundige in staat om een school weer tot een «goede»
school te maken?Schoolbesturen die te maken hebben met een zeer zwakke school laten zich
in de regel uit eigen beweging bijstaan door externe deskundigen. Deze externe
deskundige kunnen via de database van het steunpunt zeer zwakke scholen worden
geworven of op een andere manier.Het is voor het primair onderwijs, het speciaal onderwijs en het voortgezet
onderwijs tot op heden niet nodig gebleken een wettelijke bevoegdheid te gebruiken
scholen te bewegen een externe deskundige in te schakelen.51Worden de inspanningen om het wetenschappelijk onderzoek
ten behoeve van evidence based onderwijs evenredig verdeeld naar rato van
de leerlingenpopulaties van verschillende onderwijstypen? Zo neen, waarom
niet?Wetenschappelijk onderzoek voor evidence based onderwijs wordt de komende
vijf jaar vooral verricht door het dit jaar opgerichte topinstituut voor onderzoek
naar evidence based onderwijs,Top Institute for Evidence Based Education Research
(TIER). In het werkprogramma van TIER is de verdeling van budget over de verschillende
sectoren als volgt: primair onderwijs (inclusief VVE) 30%, voortgezet
onderwijs (inclusief speciaal onderwijs) 25%, beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
20% en hoger onderwijs 20%. Deze verdeling volgt globaal de
omvang van de leerling/student-aantallen per sector.52Welke doelstellingen heeft u in meerjarenperspectief
inzake het verminderen van de uitval van studenten uit de bachelorfase?Voor de doelstellingen inzake het verminderen van de uitval van studenten
uit de bachelorfase wordt verwezen naar de indicatoren 1 en 2 zoals opgenomen
in tabel 6.9 van de ontwerpbegroting 2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
31 700 hoofstuk VIII, nr. 2).53Wat doet u aan het verhogen van het studierendement
van studenten met een functiebeperking, nu hier na 2009 geen bedrag meer voor
op de begroting staat?Zoals in de Voortgangsrapportage Plan van Aanpak terugdringing belemmeringen
in het Hoger Onderwijs voor studenten met een functiebeperking van mei 2008
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 288, nr. 32) is
opgenomen, wordt in de eerste plaats een aantal activiteiten uit het Plan
van Aanpak voortgezet, te weten: a) het onderzoek waaruit o.a. beter onderbouwde
gegevens moeten komen over het studierendement en de oorzaken voor een mogelijk
achterblijven daarvan, en b) de extra subsidiëring aan het
Expertisecentrum Handicap en Studie ten behoeve van ondersteuning van instellingen
en betrokken studenten (zie tabel 6.4). De kosten van het onderzoek als bedoeld
onder a worden – overeenkomstig de afspraken – gedekt uit de «Plan
van aanpak-middelen». De extra subsidiëring als bedoeld onder b
bedraagt€ 0,7 miljoen en wordt aanvullend gefinancierd op de middelen
voor het Plan van aanpak.In de tweede plaats wordt in deze Voortgangsrapportage aangegeven dat
in 2009 een externe commissie wordt ingesteld met de vraag om: a) een eerste
maatstaf op te stellen voor de voorzieningen die ho-instellingen tenminste
beschikbaar moeten hebben om studenten met een functiebeperking de aanpassingen
te kunnen bieden waarop zij volgens de Wet gelijke behandeling op grond van
handicap of chronische ziekte recht hebben, en b) een advies te geven over
het in te zetten beleidsinstrumentarium. De kosten van de commissie zijn geraamd
op € 0,2 miljoen en worden aanvullend gefinancierd op de middelen
van het Plan van aanpak.54Hoe wordt in het Sirius Programma en het Huygens Scholarship
Programma «excellentie» gedefinieerd?Excellentie heeft in het Sirius-programma betrekking oponderwijs dat het beste uit de beste studenten haalt en hen tot een
zo hoog mogelijk niveau brengt. In het Huygens Scholarship Programme (HSP)
heeft excellentie niet, zoals in het Sirius-programma, betrekking op het onderwijs,
maar op de student. Toewijzing van een beurs uit
het HSP is afhankelijk van de academische kwaliteit van de aanvrager. Deze
wordt beoordeeld door een commissie van experts uit verschillende vakgebieden
(voor het overgrote deel hoogleraren).55Wat is uw definitie van de «professionele ruimte»
van de leraar?Met de professionele ruimte wordt bedoeld de interne zeggenschap van de
leraar ten aanzien van het ontwerp en de uitvoering van het onderwijskundig
en kwaliteitsbeleid van de school, binnen de beleidsmatige en organisatorische
kaders die zijn afgesproken en binnen de eindverantwoordelijkheid van het
bevoegd gezag. Bestuur, management en leraren beslissen in onderling overleg
hoe de interne zeggenschap van leraren wordt georganiseerd en leggen dat schriftelijk
vast.56Worden enkel werkgevers en vakbonden betrokken bij
het vastleggen van de professionele ruimte van de leraar of worden hier ook
de vakinhoudelijke verenigingen bij betrokken? Welke overwegingen liggen hieraan
ten grondslag?In het convenant LeerKracht van Nederland heb ik met sociale partners
afgesproken dat de professionele ruimte van de leraar wettelijk wordt verankerd.
Hiertoe bereid ik een wetsvoorstel voor, waarbij ik belanghebbende organisaties
zal betrekken.Verder heb ik met de sociale partners afgesproken dat zij zelf afspraken
maken over de wijze waarop de professionele ruimte op sectoraal en schoolniveau
uitgewerkt zal worden.57Hoe moet het toezicht van de inspectie op het leraarschap
er precies uit gaan zien?Met de aanpassing van de Wet op het Onderwijstoezicht (WOT) wordt de kwaliteit
van het leraarschap een nadrukkelijk element van de bepaling van
de sterkte van de school. Ik ben momenteel in gesprek met de Inspectie over
de ontwikkeling van een toezichtkader leraarschap. Bij de ontwikkeling van
dit toezichtkader zal de Inspectie gebruik maken van de ervaringen met de
zwakke en zeer zwakke scholen. Op grond van de WOT kan de Inspectie nu al «nader
onderzoek» doen als sprake is van onvoldoende onderwijskwaliteit. Dat
onderzoek richt zich op de oorzaken en achtergronden van die onvoldoende onderwijskwaliteit,
en op de vraag aan welke factoren gewerkt moet worden om tot verbetering te
komen. Heel vaak gaat het dan om de kwaliteit van het onderwijspersoneel,
de schoolleiding en het bevoegd gezag.58Hoe houdt u bij de lumpsumbekostiging zicht op of scholen
inderdaad meer gaan investeren in hun human capital?Betreffende de monitoring van de doelstellingen en resultaten van het
actieplan LeerKracht van Nederland is met de Kamer afgesproken om bij het
rapporteren een halfjaarcyclus te hanteren. Een tussenrapportage in het voorjaar
en een jaarrapportage welke is geïntegreerd in de Nota Werken in het
Onderwijs (bij de begroting). Gerapporteerd wordt over de investeringen van
scholen in hun personeel, bijvoorbeeld op gebied van aard van aanstelling,
mobiliteit, salarisontwikkeling, arbeidsbetrekkingen en scholing. Deze rapportages
maken nu ook deel uit van het monitoringskader van het Convenant LeerKracht
van Nederland.Gegevens over de beloning en arbeidsbetrekkingen van het onderwijspersoneel
worden geleverd door de scholen. Hiervoor wordt, met toestemming van de scholen,
gebruik gemaakt van de salarisadministraties. Een school hoeft hiervoor niets
extra’s te doen. Het scholingsbeleid van werkgevers in de onderwijssector
is nu onderwerp van periodiek onderzoek. Met werkgeversorganisaties wordt
momenteel overlegd op welke wijze een structurele levering van gegevens over
het scholingsbeleid kan leiden tot administratieve lastenverlichting en bruikbare
beleidsinformatie.59Hoe groot is het te verwachten tekort aan schoolleiders
in het basisonderwijs?De meest recente arbeidsmarktraming voor het primair en voortgezet onderwijs
dateert van ruim twee jaar geleden. Dat was dus nog voordat het kabinet besloot
om € 1 miljard te investeren in beloningsmaatregelen en het verbeteren
van het loopbaanperspectief, om zo het beroep van leraren en schoolleiders
aantrekkelijker te maken. In die raming loopt, in het hoogconjunctuurscenario,
het tekort aan schoolleiders op tot 5 procent van de werkgelegenheid. Volgend
jaar wordt echter een nieuwe raming gemaakt, die dan tegelijkertijd dient
als element bij de nulmeting voor de monitoring van het convenant LeerKracht
van Nederland. In deze raming wordt gebruik gemaakt van geactualiseerde gegevens.
Overigens stonden er in het schooljaar 2007–2008 gemiddeld 190 vacatures
voor schoolleiders open. Dat is een lichte stijging in vergelijking met het
vorig schooljaar, toen waren er gemiddeld 180.60Zijn de gesprekken met scholen, instellingen en beroepsgroep
al begonnen over de versterking van de professionaliteit van schoolleiders?
Wat is de inzet van OCW bij deze gesprekken?Het management van instellingen moet ervoor zorgen dat leraren hun werk
kunnen doen in een uitdagende en professionele omgeving. Daarvoor
zijn een duidelijke onderwijskundige visie nodig, een doordachte schoolorganisatie
en een solide financieel management. In het overleg met de beroepsgroep en
scholen/instellingen voor po, vo en bve wil OCW nagaan wat er nodig is om
het leiderschap te versterken. De eerste verkennende gesprekken zijn inmiddels
gevoerd.Daarnaast wordt specifiek voor het Primair Onderwijs in het kader van
de Kwaliteitsagenda PO gewerkt aan het versterken van (onderwijskundig) leiderschap
in relatie tot de leeropbrengsten rekenen en taal. De Kamer zal hierover voor
het eind van het jaar nader worden geïnformeerd.61Wat wordt er concreet bedoeld met «extra ruimte
maken voor innovatie in het onderwijs om het lerarentekort op te lossen?»
Wordt daarmee mede bedoeld dat leraren vervangbaar zijn?We vinden het belangrijk om niet alleen te kijken naar maatregelen om
het aanbod aan leraren te verhogen, maar ook te bezien met welke innovaties
de vraagkant kan worden beïnvloed.Onder innovaties verstaan we in deze context veranderingen in de school,
die daadwerkelijk en blijvend leiden tot een hogere productiviteit en daarmee
een vermindering van het lerarentekort. Het gaat om investeringen in de organisatie
van het onderwijs, moderne leermiddelen en ICT.Daarmee wordt zeker niet bedoeld dat leraren vervangbaar zijn. Om daadwerkelijk
bij te dragen aan het verminderen van de vraag naar leraren is een doorbraak
nodig in de manier van werken in schoolorganisaties. De urgentie is groot.
Vooral het voortgezet onderwijs krijgt te maken met een grote vervangingsvraag.
Met het lerarentekort dat in de nabije toekomst ontstaat is het van belang
dat naar innovatieve oplossingen wordt gezocht opdat het onderwijs ook met
minder leraren gegeven kan worden en de basiskwaliteit gegarandeerd blijft.62Kunt u uitleggen wat precies verstaan wordt onder «innovatie
om het lerarentekort op te lossen»? Waarom is hier maximaal negentig
miljoen euro aan FES-gelden (Fonds Economische Structuurversterking) voor
nodig?Onder innovaties verstaan we in deze context veranderingen in de school,
die daadwerkelijk en blijvend leiden tot een hogere productiviteit en daarmee
een vermindering van het lerarentekort. Het gaat om investeringen in de organisatie
van het onderwijs, moderne leermiddelen en ICT.Bij vaststelling van het actieplan LeerKracht van Nederland heeft de Ministerraad
besloten om maximaal negentig miljoen euro aan FES-middelen beschikbaar te
stellen voor dit thema.63Hoeveel jongeren met een afgerond AKA-traject (Arbeidsmarkt
Kwalificerende Assistent) en werk vallen, nu de terugloop van het aantal voortijdig
schoolverlaters stagneert, nog binnen de hier genoemde aantallen. Hoeveel
onterechte voortijdig schoolverlaters vallen er verder nog binnen de genoemde
aantallen?Het aantal nieuwe vsv’ers is in werkelijkheid lager dan het uitvalcijfer
van 53 100 in 2006–2007. Dit komt doordat de basisregistratie op
onderwijsnummer nog niet helemaal dekkend is. Privéscholen doen daarin
bijvoorbeeld nog niet mee. Leerlingen die nu – zonder startkwalificatie –
overstappen naar bijvoorbeeld Luzac of Schoevers, worden nog als voortijdig
schoolverlater geteld omdat ze uit de basisregistratie verdwijnen. Er is een
traject gestart om ook deze groep via het onderwijsnummer in beeld te krijgen. Ook jongeren die zonder startkwalificatie overstappen van
een opleiding in Nederland naar een opleiding buiten Nederland verdwijnen
op een dergelijke manier uit beeld en worden nu nog onterecht geteld als vsv’er.Een andere groep leerlingen die ten onrechte als vsv’er worden geteld,
bestaat uit leerlingen die het praktijkonderwijs en het mbo-1 hebben afgesloten
met respectievelijk een getuigschrift of diploma én die een baan hebben.
Zij zijn volgens de wet geen voortijdig schoolverlaters (artikel 8.3.1., tweede
lid Wet educatie beroepsonderwijs) maar ze tellen onterecht mee omdat we geen
informatie hebben waar deze jongeren werken. Door BRON- en SUWI-gegevens (via
het CBS) te koppelen, kunnen we deze groep straks wél in beeld brengen.64Betekent de sleutelrol van gemeenten bij het tegengaan
van de schooluitval dat hun positie binnen het lokale onderwijsbeleid ten
opzichte van de autonomie van de scholen ook nader wordt versterkt? Zo ja,
hoe gaat dit dan gestalte krijgen? Zo neen, waarom acht u dit dan niet nodig?Om het aantal voortijdig schoolverlaters terug te dringen naar maximaal
35 000 in 2012 heeft OCW in alle 39 RMC-regio’s vierjarige convenanten
met gemeenten en onderwijsinstellingen gesloten. Zij hebben zich hiermee gecommitteerd
aan een reductie van het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters van 10%
per jaar. De gemeente heeft hierbij, als verantwoordelijke voor de handhaving
van de leer- en kwalificatieplicht en de lokale zorgstructuur, de rol van
ketenregisseur. Met de komst van de VSV convenanten zijn de wettelijke verantwoordelijkheden
en bevoegdheden van scholen en gemeenten niet veranderd. Evenals de sleutelrol
van gemeenten t.a.v. schooluitval. We kiezen juist voor een gezamenlijke aanpak
van het rijk, scholen en gemeenten. De VSV convenanten van het schooljaar
2006–2007 hebben laten zien dat deze «gouden driehoek» werkt.Uitval is immers niet uitsluitend een schoolprobleem, maar de school is
wel de vindplaats van de (potentiële) voortijdig schoolverlater. Daarom
is voor een effectieve aanpak van het probleem o.a. de inzet van zorg- en
hulpverleningsinstanties noodzakelijk. Dat betekent dat de wethouders afspraken
maken met scholen, instellingen en organisaties over de inzet en verantwoordelijkheid
bij het voorkomen en bestrijden van voortijdig schoolverlaten. Alle betrokken
partijen hebben belang bij een goede samenwerking gezien hun committering
aan de reductiedoelstellingen uit het convenant. Het is hierbij van belang
dat de coördinerende wethouder van de RMC-regio zijn of haar doorzettingsmacht
gebruikt bij het maken van sluitende afspraken om schooluitval te voorkomen.65Hoeveel Zorg- en Advies Teams zijn er op het mbo en
het vmbo? Hoeveel moeten er volgens de regering komen?In het VO heeft 92% van de scholen een Zorg- en Adviesteam, in
het MBO heeft 75% van de instellingen één of meerdere
ZAT’s. De ambitie van dit kabinet is dat in 2011 een Zorg- en Adviesteam
beschikbaar is voor alle schoolgaande jongeren in het PO, VO en MBO, zodat
kinderen en jongeren met problemen goed en snel geholpen kunnen worden.66Welke rol speelt het regionale bedrijfsleven concreet
om ervoor te zorgen dat schooluitvallers weer in de schoolbanken terug komen?Op nationaal niveau zijn er afspraken gemaakt om op decentraal niveau
opscholing van jongeren tot startkwalificatie te bevorderen (o.a. Participatietop
2007). Hoewel er op regionaal niveau goede initiatieven te vinden zijn, is
er meer inzet nodig om het bedrijfsleven bij de aanpak van schooluitval te
betrekken. In het Najaarsoverleg van 7 oktober jl. is daarom afgesproken
dat per sector/branche in kaart zal worden gebracht in welke sectoren er opleidings-
en plaatsingsmogelijkheden zijn voor laagopgeleide jongeren. Een aanjaagteam
van werkgevers- en werknemersorganisaties zal ingezet worden om individuele
werkgevers op regionaal niveau te committeren. Het Kabinet zal daarnaast in
het kader van de Regionale agenda Arbeidsmarkt Beroepsonderwijs onderzoeken
hoe de betrokkenheid van het bedrijfsleven bij het voorkomen en bestrijden
van voortijdig schoolverlaten op regionaal niveau verder versterkt kan worden.67Welke doelstellingen heeft u in kwantitatieve zin ten
aanzien van de jongeren die het onderwijs in voorafgaande jaren reeds voortijdig
hebben verlaten? Wat gaat u ondernemen om deze doelstellingen te verwezenlijken?Ten aanzien van de totale groep jongeren zonder startkwalificatie geldt
de Europese doelstelling dat het percentage 18–24 jarigen zonder startkwalificatie én
niet deelnemend aan onderwijs, moet worden teruggebracht van 15,5%
(2000) tot 7,8% van de totale beroepsbevolking van 18–24 jaar
in 2010. Deze indicator is in Nederland gedaald van 12,9% (2006) naar
12,0% (2007).Om de Europese doelstelling te verwezenlijken wordt vooral ingezet op
preventie van uitval («de kraan dicht») om het totale percentage
uitvallers zonder startkwalificatie te verkleinen. De nationale doelstelling
is dan ook geformuleerd in termen van reductie van het aantal nieuwe vsv’ers
tot 35 000 in schooljaar 2010–2011. Daarnaast wordt ook ingezet
op de curatie van uitval («het opdweilen van de plas»). De projectdirectie
Leren en Werken gaat in deze kabinetsperiode 20 000 werkende jongeren
alsnog aan een startkwalificatie helpen door de inzet van EVC en duale trajecten.
De gemeentelijke RMC-functies hebben daarnaast de wettelijke taak om voortijdig
schoolverlaters te herplaatsen (richting opleiding of werk), waarover zij
ook verantwoording afleggen in de jaarlijkse effectrapportage aan het ministerie.68Welke bijdrage kan het verruimen van de mogelijkheden
om opleidingen te stapelen eraan leveren dat meer jongeren straks hun startkwalificatie
behalen? Komen zulke resultaten te zijner tijd in de verantwoording van het
beleid enkel als kostenpost naar voren, of valt daarvan ook iets te melden
in termen van «opbrengsten»?Stapelen om onderwijskundige redenen is binnen het mbo goed mogelijk.
In de aansluiting tussen vmbo en mbo komen daarnaast samenwerkingsprogramma’s
en experimenten. We verwachten daar veel van, juist in termen van opbrengsten
en zullen daarover rapporteren in het kader van de reeds aangekondigde monitoring.
Ik overweeg de mogelijkheid tot stapelen om zuiver bedrijfseconomische redenen
in de toekomst in te perken door een aanpassing van het bekostigingsmodel
voor mbo-instellingen.69Is de regering voornemens om voor meer scholen de mogelijkheid
te openen een vakcollege te starten?De vakcolleges zijn een initiatief van het bedrijfsleven en het onderwijsveld.
De vakcolleges zijn geen initiatief van de regering. Ik heb met de vakcolleges
afgesproken dat ze zich houden aan de bestaande wet- en regelgeving inclusief
het centraal examen. Binnen deze kaders zijn ze vrij om het beroepsonderwijs
in te richten.Ik zie overigens veel meer vmbo-mbo-initiatieven opbloeien in het land.
Initiatieven zoals de negen vernieuwende projecten rond de doorlopende leerlijnen
vmbo-mbo bijvoorbeeld. Ook deze initiatieven juich ik toe. Voorwaarde is wel
dat ook deze initiatieven plaatsvinden binnen de huidige wet- en regelgeving.Zelf bied ik vmbo-scholen en mbo-instellingen de mogelijkheid om met het
experiment geïntegreerde leergang vmbo-mbo2 te starten. Dit schooljaar
zijn 1067 leerlingen gestart met het experiment. Deze leerlingen zijn verdeeld
over 33 projecten en 19 vmbo-scholen en mbo-instellingen. Komend schooljaar
start een tweede cohort leerlingen met het experiment, zodat in totaal uiteindelijk
5000 leerlingen meedoen.70De maatwerktrajecten zijn bedoeld voor jongeren tot
23 jaar uit de zwakkere groepen van de beroepsbevolking. Wat verstaat u onder «de
zwakkere groepen»?Het gaat om jongeren tot 23 jaar zonder startkwalificatie die niet aan
het werk en/of leren zijn. Vaak hebben ze ook andere problemen waardoor ze
niet vanzelf meer aan het leren of werken gaan. Het doel van de maatwerktrajecten
is er voor te zorgen deze jongeren via een beroepsopleiding (met name mbo
niveau 1 en 2) alsnog te kwalificeren voor de arbeidsmarkt.71Hoe kunnen schooluitvallers via een evc-traject (eerder
verworven competenties) een startkwalificatie halen als ze nog geen werkervaring
hebben?EVC is een methode om competenties die door werkervaring zijn opgedaan
zichtbaar te maken en te erkennen. EVC is daarmee een methode om werkervaring
(die ook opgedaan kan zijn door een bijbaantje of vrijwilligerswerk) te verzilveren.
Als iemand weinig werkervaring heeft opgedaan, wat meestal het geval is bij
schooluitvallers, heeft de inzet van EVC geen zin. Voor deze groep is een
aantrekkelijk traject van leren en werken een kansrijkere route richting het
(op termijn) alsnog behalen van een startkwalificatie.De inzet van EVC is wel zinvol voor de groep jongeren zonder startkwalificatie
die al enige tijd aan het werk is. Door hun werkervaring in kaart te brengen
en te erkennen is vaak een verkort aanvullend opleidingstraject voldoende
om de jongere alsnog aan een startkwalificatie te helpen.72Wat doen gemeenten in de geselecteerde veertig krachtwijken
om voortijdig schoolverlaten tegen te gaan?De aanpak van het voortijdig schoolverlaten vindt in de 39 RMC-regio’s
plaats onder verantwoordelijkheid van de wethouder in de coördinerende
regiogemeente. De gemeente zorgt ervoor dat de convenantsafspraken in het
kader van de aanpak van het voortijdig schoolverlaten aansluiten op de aanpak
in de krachtwijken en de eventuele afspraken die er gemaakt worden in de Wijk-ActiePlannen
en in de charters. In deze actieplannen en charters vormt de aanpak van vsv
een onderdeel (onder het charterthema: Leren en Opgroeien). De maatregelen
die gemeenten in de wijken nemen sluiten zo aan op de maatregelen die genomen
worden vanuit de VSV-convenanten waarbij dan specifiek wordt
ingezoomd op een bepaalde krachtwijk.Een voorbeeld hiervan is het Woonpluscollege, een project waarbij een
aantal stage-/werkplekken beschikbaar is gesteld door een woningcorporatie
en jongeren worden opgeleid tot complexbeheerder. Het gaat om een combinatie
van werk en school voor jongeren die dreigen uit te vallen. Bedoeling is dat
men na afronding van de opleiding een vaste baan krijgt bij de corporatie
of een ander bedrijf.73Kunnen de bedragen ten aanzien van de brede scholen
en combinatiefuncties op pagina 22 van deze begroting worden toegelicht en
worden vergeleken met de genoemde bedragen op pagina 70 van deze begroting?De Impuls combinatiefuncties brede scholen, sport en cultuur wordt binnen
het ministerie van OCW vanuit drie bronnen gefinancierd, namelijk primair
onderwijs, voortgezet onderwijs en cultuur.Op pagina 22 staan de bedragen zoals die vanuit OCW als geheel (primair
en voortgezet onderwijs en cultuur) ter beschikking worden gesteld in 2009
t.b.v. de combinatiefuncties. In totaal gaat het dan om € 8,7 miljoen.
Daarnaast wordt er nog een bedrag (€ 11,4 miljoen) ingezet als onderdeel
van het accres van het gemeentefonds.Op pagina 70 wordt ingegaan op de middelen die vanuit primair onderwijs
ter beschikking worden gesteld en wordt gerefereerd aan de bedragen van voortgezet
onderwijs en cultuur. Deze bedragen tellen weer op tot de totalen zoals genoemd
op pagina 22 (€ 4,3 miljoen PO + € 3,5 miljoen VO + € 
0,9 miljoen cultuur = € 8,7 miljoen).74Hoeveel van de te realiseren combinatiefuncties voor
brede scholen zijn bestemd voor cultuur en hoeveel voor sport?In de bestuurlijke afspraken zoals die in december 2007 zijn gemaakt tussen
OCW, VWS, VNG, Cultuurformatie, NOC*NSF en de onderwijskoepels is afgesproken
om, gelet op de herkomst van de betreffende middelen, in principe het volgende
aantal combinatiefuncties te realiseren in de betreffende sectoren:• In 2012 tenminste 850 fte’s in het primair onderwijs;• In 2012 tenminste 250 fte’s in het voortgezet onderwijs;• In 2012 tenminste 1250 fte’s in de sportsector;• In 2012 tenminste 150 fte’s in de cultuursector.75Wat is de stand van zaken met betrekking tot het stimuleringsarrangement
en het steunpunt voor brede scholen? Wordt hier veel gebruik van gemaakt in
2008?Eind november 2008 worden gemeenten geïnformeerd op welke manier
zij in aanmerking kunnen komen voor het stimuleringsarrangement. Gemeenten
kunnen een aanvraag indienen voor projecten die betrekking hebben op de aanpassing
van bestaande huisvesting van brede scholen waardoor gebouwen gerealiseerd
worden die voor verschillende doeleinden en door verschillende doelgroepen
kunnen worden gebruikt (multifunctioneel gebruik). Op dit moment worden nog
de voorbereidingen getroffen voor de inrichting van het Steunpunt brede scholen.
Het is dus op dit moment nog niet operationeel.76Kunt u de landelijke dekking van brede scholen toelichten?
Zijn er gebieden die achterblijven met het ontwikkelen van brede scholen?In het Jaarbericht brede scholen 2007 is een overzicht afgedrukt waarin
te zien is in welke gemeenten brede scholen worden ontwikkeld, welke gemeenten
het voornemen hebben om een brede school vorm te geven en in welke gemeenten
waar geen brede school ontwikkeling is. In alle provincies zijn, zowel voor
primair als voor voortgezet onderwijs, brede scholen te vinden. Ook is er
in vrijwel alle grotere steden sprake van brede school ontwikkeling. 91%
van de gemeenten heeft al brede scholen of is van plan om brede scholen te
gaan vormgeven. De 9% waar geen sprake is van brede school ontwikkeling
is niet geclusterd in één bepaalde provincie of regio.77Waarom bent u niet ambitieuzer als het gaat om het
uitbreiden van de brede scholen?Zoals u weet is de brede school ontwikkeling een ontwikkeling van onderop.
Dit vormt juist de kracht van deze ontwikkeling. Het initiatief om een brede
school te worden berust bij de lokale partijen. Zij bepalen inhoud, doel en
vorm van de brede scholen. Dat maakt ook dat er sprake is van gemotiveerde
partners die met elkaar het beste aanbod voor de kinderen willen realiseren.
Vandaar ook dat gekozen is voor het ondersteunen van de gemeenten en lokale
partijen bij hun ambities.78Welk deel van de aanvragen voor toekenning van een
loonkostensubsidie voor het aanstellen van een conciërge komt van scholen
voor primair onderwijs in de veertig krachtwijken en welk deel van daarbuiten?Van de 817 basisscholen in de G4 en de krachtwijken heeft 74% (607
scholen) een subsidieaanvraag ingediend. Van de overige 6081 basisscholen
in Nederland heeft 31% (1893 scholen) dat gedaan. Daarmee komt 24%
van de aanvragen voor toekenning van een loonkostensubsidie voor het aanstellen
van een conciërge voor rekening van de veertig krachtwijken en de G4
en is 76% van de aanvragen afkomstig uit de rest van Nederland. Met
de verruiming van het budget voor de subsidieregeling van € 20 miljoen
naar € 30 miljoen kunnen al deze aanvragen worden toegekend. De
betreffende scholen ontvangen nog dit jaar een structurele loonkostensubsidie
voor het aanstellen van een conciërge of een andere ondersteuner.79Waarom gaat de regering er automatisch van uit dat
loonkostensubsidie voor een conciërge harder nodig is in de krachtwijken
dan elders in het land?Scholen in de G4 en de krachtwijken hebben een voorrangspositie gekregen,
omdat het meestal grotere scholen zijn die te maken hebben met achterstandsproblemen.
Vaak vervullen zij bovendien een centrale rol in de wijk. Daardoor hebben
zij meer behoefte aan een conciërge. De gemeenten dragen bij aan de financiering
van de conciërges.80Kunt u een financieel departementsoverstijgend overzicht
geven van het totaal aan middelen dat de rijksoverheid besteedt én
dat gemeenten per jaar besteden aan de combinatiefuncties tot 2011?Hieronder vindt u het overzicht van deze middelen waarbij geldt dat de
middelen die uit het Coalitieakkoord komen in tranches verdeeld zijn. De tranches
staan gereserveerd op een aanvullende post. Over de verdere oploop vindt in
het voorjaar van 2009 en 2010 besluitvorming plaats. 20082009201020112012 Ministerie VWS7,519,623,323,328,3waarvan:     Intensivering Sport 1e tranche 20087,57,57,57,57,5Intensivering Sport 2e tranche 2009 7,57,57,57,5Vrijval Bos 4,68,38,313,3      Ministerie OCW9,48,710,918,818,8waarvan:     Voortgezet Onderwijs5,43,53,53,53,5Primair Onderwijs 1e tranche 20083,33,33,33,33,3Primair Onderwijs 2e tranche 2009 1,01,01,01,0Primair Onderwijs 3e tranche 2010*  1,81,81,8Primair Onderwijs 4e tranche 2011*   7,07,0Cultuur 1e tranche 20080,70,70,70,70,7Cultuur 2e tranche 2009* 0,20,20,20,2Cultuur 2e tranche 2010*  0,40,40,4Cultuur 2e tranche 2011*   0,90,9Gemeenten wordt gevraagd om deel te nemen aan deze Impuls. Deelname is
vrijwillig en in verband met de oplopende tranches zijn nog niet alle gemeenten
benaderd om deel te nemen. Het geven van een jaarlijks overzicht van de bijdrage
van gemeenten is daarom op dit moment nog niet mogelijk. De nu deelnemende
gemeenten (G30) hebben in 2009 een eigen bijdrage van € 13 miljoen
te realiseren. Als we ervan uitgaan dat er in 2012 2500 combinatiefuncties
gerealiseerd zijn, betekent dat een totale bijdrage van gemeenten van € 71,4
miljoen in 2012.81Bestaat er inmiddels een stimuleringsarrangement voor
de realisatie van multifunctionele accommodaties in het primair onderwijs?
Zo neen, wanneer is dit te verwachten?Eind november 2008 worden gemeenten geïnformeerd op welke manier
zij in aanmerking kunnen komen voor het stimuleringsarrangement. Gemeenten
kunnen een aanvraag indienen voor projecten die betrekking hebben op de aanpassing
van bestaande huisvesting van brede scholen waardoor gebouwen gerealiseerd
worden die voor verschillende doeleinden en door verschillende doelgroepen
kunnen worden gebruikt (multifunctioneel gebruik).82In hoeverre is er sprake van dat leerlingen van allochtone
afkomst geen of moeilijk stageplaatsen vinden?Maatschappelijke stageDe voorgaande schooljaren is hierover geen specifieke informatie verzameld
via de scholen die maatschappelijke stage aanboden aan hun leerlingen. In
het huidige schooljaar 2008–2009 wordt via de monitoring van pilot projecten
onderzocht in hoeverre leerlingen van allochtone afkomst al dan niet moeilijk
geschikte stageplekken kunnen vinden.Ook lopen er via het ministerie van Wonen, Wijken en Integratie twee pilots
inburgering en sociale integratie. Deze pilots zullen aan het eind van schooljaar
2008–2009 informatie opleveren.MBODe knelpunten met betrekking tot het vinden van een stageplaats in het
MBO zitten vooral aan de onderkant van de stage-leerbanenmarkt. Leerlingen
uit de niveaus 1 en 2 hebben met name moeite om een geschikte stageplek te
vinden. Daarbinnen zijn leerlingen van allochtone afkomst oververtegenwoordigd.
In de Werktop (december 2005) zijn tussen de sociale partners en het kabinet
afspraken gemaakt over het oplossen van de stageproblematiek in het MBO. Dit
heeft ertoe geleid dat er afspraken zijn gemaakt over het realiseren van 20 000
extra stage- en simulatieplaatsen voor moeilijk plaatsbare deelnemers en over
het realiseren van intensieve begeleiding van deze deelnemers. Hiervoor is
met ingang van 2006 op jaarbasis € 35 miljoen beschikbaar als aanvullende
vergoeding.Van de onderwijsinstellingen wordt verwacht dat zij bij de uitvoering
van de taken (onder andere het aanbieden van voldoende stageplaatsen) zich
met name richten op: moeilijk plaatsbare deelnemers in de assistentenopleiding
en de basisberoepsopleiding, de positie van allochtone jongeren en de competentiegerichte
beroepsopleidingen.83Welke kosten zijn jaarlijks verbonden aan de site www.samenlevenkunjeleren.nl
en de helpdesk maatschappelijke stage?De website www.samenlevenkunjeleren.nl en de helpdesk maatschappelijke
stage kostten het afgelopen jaar ca. € 200 000. De website
is eind 2007 in korte tijd ontwikkeld ter ondersteuning van de invoering van
de maatschappelijke stage in het onderwijs en vormt sindsdien een belangrijke
basis voor de informatievoorziening over de maatschappelijke stage naar en
het contact met alle mogelijke betrokken partijen: scholen, stagebieders,
leerlingen, bemiddelaars, ouders en binnenkort ook bedrijven. Het is nog niet
geheel duidelijk hoe hoog de kosten van de website en de helpdesk in de komende
jaren zullen zijn.84Wat verstaat u onder «extra inspanningen van
school en stageaanbieder om Nederlandse leerlingen met een niet-westerse achtergrond
aan een maatschappelijke stage te helpen»? Gaat het dan ook om voorrang
van niet-westerse allochtonen op een stageplaats?Een van de uitgangspunten achter de maatschappelijke stage is eigen verantwoordelijkheid
en initiatief van leerlingen, scholen en stagebieders. De leerling is allereerst
zelf aan zet. Veel leerlingen zoeken en vinden zelf een stageplek en een stageklus.
De school heeft vooral een stimulerende en begeleidende rol en staat klaar
voor leerlingen die een extra steuntje in de rug nodig hebben. Dit kan betekenen
dat docenten voor die leerlingen op zoek gaan naar een stageplek en actief
bemiddelen. Het kan ook zijn dat op lokaal niveau stagebieders gevraagd wordt
om actief mee te werken aan de plaatsing van deze leerlingen.De maatschappelijke stage is voor álle leerlingen. De school draagt
de verantwoordelijkheid voor de maatschappelijke stage en daarmee ook voor
de invulling van stageplekken.85Welke invloed verwacht u van de verplichting voor scholen
om hun leerlingen met ingang van 2009–2010 van gratis lesmateriaal te
voorzien op het gebruik dat er wordt gemaakt van werkboeken? Is er in het
schooljaar 2008–2009 nog sprake van groei van het aantal werkboeken
dat de scholen hun leerlingen laten aanschaffen?Op basis van hetgeen blijkt uit de gesprekken die door de helpdesk van
de Taskforce Gratis Schoolboeken worden gevoerd, lijkt het aannemelijk dat
scholen op prijs scherper en op inhoud en gebruik van lesmateriaal bewuster
zullen gaan kiezen. Het minder of anders gebruiken van werkboeken wordt in
deze gesprekken geregeld genoemd. Over de ontwikkeling ten opzichte van voorgaande
jaren van het aantal werkboeken dat scholen hun leerlingen lieten aanschaffen
voor het schooljaar 2008–2009 heb ik geen gegevens. Wel maak ik uit
de diverse gesprekken die door de helpdesk van de Taskforce Gratis Schoolboeken
zijn gevoerd op dat een aantal scholen dit schooljaar reeds heeft geanticipeerd
op de nieuwe situatie.86Krijgen ook pleegouders de 316 euro per kind voor de
schoolboeken via de Sociale Verzekeringsbank of Informatie Beheergroep? Zo
neen, waarom niet?De tegemoetkoming voor schoolboeken gaat naar degene die de kinderbijslag
voor het kind ontvangt. Als de pleegouders de kinderbijslag ontvangen, ontvangen
zij dus ook de tegemoetkoming voor schoolboeken. De biologische ouders ontvangen
de tegemoetkoming alleen als zij ook degenen zijn die de kinderbijslag voor
het kind ontvangen.87Hoeveel van het overgangsbudget ten behoeve van de
extra kosten van die scholen moeten maken voor de gratis schoolboeken is reeds
besteed? Waaraan precies?Van het beschikbare overgangsbudget zal volgens de huidige raming € 10,6
miljoen in 2008 worden aangewend. Het grootste deel hiervan is reeds aan de
scholen overgeboekt op grond van de «tijdelijke regeling tegemoetkoming
invoeringskosten». Doel van deze regeling is het ondersteunen van het
invoeringsproces bijvoorbeeld voor juridisch advies bij de Europese aanbestedingsprocedure,
de kosten voor het toegroeien naar de nieuwe situatie en de kosten voor innovatie
van het leermiddelenbeleid. Het gaat om € 6,6 miljoen, € 10 000
euro per school. In het kader van dezelfde regeling wordt in mei 2009 nog
eens € 31 per leerling aan scholen overgeboekt. Daarmee komt het
totale bedrag dat in het kader van deze regeling wordt overgeboekt op € 35,6
miljoen. Voor de uitvoeringskosten, de kosten voor uitkering van de eenmalige
tegemoetkoming in december door SVB en IBG en de kosten voor de activiteiten
van de Taskforce is voor 2008 een bedrag van € 3,5 miljoen gereserveerd.Daarnaast is in het overgangsbudget een bedrag van € 0,5 miljoen
in 2008 gereserveerd voor een extra impuls voor innovatieve initiatieven.
Ook in 2009 zijn hiervoor middelen gereserveerd binnen het overgangsbudget.88Kunt u weergeven hoe het aantal incidenten op onderwijsinstellingen
dat verband houdt met radicalisering zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld?
Kunt u deze aantallen uitsplitsen naar de aard van de incidenten?Tot op heden is in de systematiek van het registreren van geweldsincidenten
op onderwijsinstellingen geen directe relatie gelegd tussen geweldsincidenten
en radicalisering. Nog dit jaar ontvangt u het rapport «Sociale veiligheid
in het voortgezet (speciaal) onderwijs» samen met de brief over de voortgang
van veiligheidsbeleid in en om de school. In deze veiligheidsmonitor zal worden
gerapporteerd over het algemene gevoel van veiligheid op scholen voor voortgezet
(speciaal) onderwijs ten aanzien van geweldsincidenten en de aard van leerlingproblematieken
op deze scholen. Tevens wordt u dit jaar nog door de Minister van Binnenlandse Zaken middels de «Trendanalyse polarisatie en radicalisering»
geïnformeerd over de situatie in Nederland met betrekking tot polarisatie
en radicalisering.89Kunt u een uitgesplitst financieel overzicht geven
van de beoogde besteding van de vijftien miljoen euro in het kader van de
Kwaliteitsimpuls?Vanuit de kinderopvangsector is er een breed gedragen initiatief om te
zorgen voor een voldoende aantal én voldoende gekwalificeerde medewerkers
in de kinderopvang. Men wil dit bereiken door bestaande opleidingen te verbeteren,
de opleiding en de praktijk beter op elkaar af te stemmen en de kwaliteit
van de pedagogisch medewerkers te verhogen. Dit najaar is het veld met een
samenhangend programma aan maatregelen van start gegaan. Om dit initiatief
te ondersteunen is er binnen de OCW-begroting € 40 miljoen voor
4 jaar gereserveerd. De € 15 miljoen betreft de jaren 2008 en 2009.90Zijn er gegevens beschikbaar voor het jaar 2007 en
2008 van het aantal ouders dat hun kind voorheen naar de peuterspeelzaal stuurde
maar wegens de kosten hiervan toch hebben gekozen voor kinderopvang? Zijn
deze gegevens tevens per regio beschikbaar?Nee, er zijn geen gegevens beschikbaar waaruit de overwegingen van ouders
om al dan niet voor de peuterspeelzaal te kiezen naar voren komen. Wel blijkt
uit cijfers van het Landelijk Platform Peuterspeelzalen dat het aantal kinderen
dat naar de peuterspeelzaal gaat, van 2005 tot eind 2007 is teruggelopen van
66% naar 50%.91Moet u naar aanleiding van de laatste overschrijding
van 280 miljoen euro in de kinderopvang de prognoses bijstellen voor 2009?
Hoe zien deze eruit?De overschrijding in 2008 heeft geleid tot een meerjarige aanpassing van
de raming van de kinderopvangtoeslag. Voor het jaar 2009 is een geraamd bedrag
van € 2,744 miljoen aan uit te betalen kinderopvangtoeslag opgenomen.92Welke posten uit de enveloppe kinderopvang krijgen
door de dekking van de groei van uitgaven in de kinderopvang minder budget?Bij het coalitieakkoord is € 700 miljoen beschikbaar gesteld
op het terrein van kinderopvang. Met de brief van het kabinet van 23 mei
jl. (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 322, nr. 25)
is een samenhangend pakket maatregelen gepresenteerd waarmee kinderopvang
en peuterspeelzalen worden geharmoniseerd en VVE wordt aangeboden aan alle
kinderen die het nodig hebben.Dit wordt gefinancierd uit de enveloppe middelen.Daarnaast zijn de enveloppemiddelen die bij tranche tussen 2008 en 2010
beschikbaar zijn gesteld, zowel ingezet voor de bestrijding van taalachterstanden,
het verhogen van het opleidingsniveau van het personeel in de kinderopvang
en aanpak van de wachtlijsten in de kinderopvang, als voor een gedeeltelijke
dekking van de extra uitgaven kinderopvang.93Hoe wordt excellentie van wetenschappelijk onderzoek
in VBTB-termen (van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording) nader geoperationaliseerd?In de begroting vindt geen nadere operationalisatie van het begrip «excellentie»
plaats. Er is geen standaarddefinitie voor excellentie. Het definiëren
van excellentie is afhankelijk van de context waarin het wordt gebruikt:• Het Centrum voor Wetenschaps- en Technologie Studies van de Universiteit
Leiden gebruikt hiervoor de citatiescore van wetenschappelijke publicaties,
en gebruikt een «norm» van 3,0 (waar het wereldgemiddelde 1,0
is);• Bij de universitaire onderzoeksbeoordelingen komt excellent onderzoek
overeen met een score van 5 op een schaal van 1 tot 5, op basis van de beoordeling
door een internationale commissie. Excellent wordt in het visitatieprotocol
omschreven als: «Work that is at the forefront internationally, and
which most likely will have an important and substantial impact in the field.
Institute is considered an international leader.»;• Waar het in de begroting gaat om excellente onderzoekers, betreft
het de keuze van onderzoekers bij persoonsgerichte programma’s van NWO
op basis van peer review.94Wat is de aanleiding geweest om aan te nemen dat onderzoekers
momenteel niet genoeg ruimte hebben om hun eigen onderzoek te bepalen en onderzoeksgroepen
te vormen?In Nederland is het niet gebruikelijk dat onderzoekers een eigen promotieonderwerp
kiezen. In de meeste gevallen reageert de promovendus in spe op een advertentie
waarin een AIO wordt gevraagd voor onderzoek binnen een specifiek onderwerp.
Met het experiment «Graduateschools naar Amerikaans model» wordt
getracht de promovendus in spe hierin meer mogelijkheden en vrijheid te geven
door het verplichten van onderwijs rotaties bij verschillende hoogleraren
binnen een vakgebied waarna de promovendus uiteraard binnen bepaalde grenzen
tot een min of meer vrije keus van onderwerp en hoogleraar kan komen.95Houdt het verdelen van meer onderzoeksgeld onder de «vernieuwingsimpuls»
ook in dat buitenlandse onderzoekers hier ook op kunnen tekenen?Buitenlandse onderzoekers kunnen altijd intekenen op de Vernieuwingsimpuls.
Voorwaarde is echter wel dat zij hun onderzoek aan een Nederlandse universiteit
uitvoeren.96Hoeveel promovendi kunnen in aanmerking komen voor
een «training grant»?Ik ga ervan uit dat u de traininggrant voor het experiment met de graduateschools
naar Amerikaans model bedoelt. Per traininggrant gaat het om ongeveer € 0,8
miljoen. Dit zou neerkomen op ongeveer vier promovendi per traininggrant.97Is het waar dat Aspasiapremies worden toegekend aan
Colleges van Bestuur die vrouwelijke Vidi- en Vici-laureaten binnen een jaar
na de subsidietoekenning doen bevorderen tot universitair hoofddocent of hoogleraar? In hoeverre veroorzaakt dit een voorkeursbehandeling van
vrouwelijke laureaten ten opzichte van mannelijke?Ja, NWO voert binnen de Vernieuwingsimpuls een kwaliteitstoets uit op
basis van de wetenschappelijke kwaliteit van de kandidaat en vindt hierin
een aanwijzing voor een bepaald functieniveau. Om de doorstroom van vrouwen
aan universiteiten te bevorderen wordt daarom aan de vrouwelijke laureaten
van de Vernieuwingsimpuls gevraagd of zij ermee akkoord gaan dat NWO Colleges
van Bestuur benadert. Op die manier wordt de dialoog aangegaan over carrièremogelijkheden,
die veelal wordt vermeden aan te gaan. Er is geen voorkeursbehandeling want
de Colleges van Bestuur voert binnen het HRM-beleid een eigen kwaliteitstoets
uit, waaruit blijkt of de vrouwelijke laureaten ook voldoen aan eisen die
voor andere taken gelden om tot bevordering over te gaan (bijv. de onderwijstaak
of bestuurskundige kwaliteiten).98Is het waar dat afgestudeerden waarvan beide ouders
in een zogenaamd «doelgroepland» zijn geboren in aanmerking komen
voor een persoonlijke lumpsumsubsidie van maximaal 200 000 euro voor
een promotietraject? Kunt u bevestigen dat dit betekent dat dit met ruimte
voor twintig afgestudeerde «migranten» per jaar, jaarlijks vier
miljoen euro kost?Op beide vragen is het antwoord bevestigend.99Heeft u indicatoren die weergeven hoe de zogenoemde
kennisparadox (hoogstaand Nederlands onderzoek, maar achterblijvende toepassing)
zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld? Welk beeld geven deze indicatoren
van de ontwikkeling?Er zijn verschillende indicatoren die een beeld geven van de wetenschappelijke
positie van Nederland, de samenwerking tussen publieke kennisinstituten en
bedrijven en de innovatiepositie van bedrijven. Voor meer specifieke gegevens
hierover wil ik verwijzen naar het tweejaarlijkse rapport «Wetenschaps-
en Technologie Indicatoren» van het Nederlands Observatorium van Wetenschap
en Technologie (www.nowt.nl) en het jaarlijkse rapport van de Europese Commissie «European
Innovation Scoreboard» http://www.proinno-europe.eu/admin/uploaded_documents/European_Innovation_Scoreboard_2007.pdf).Het beeld dat hieruit naar voren komt is dat het Nederlandse wetenschappelijk
onderzoek al jarenlang een blijvend vooraanstaande positie in de wereld inneemt
(3de positie na Zwitserland en de VS). Daarnaast laat de innovatie scoreboard
(samengesteld op basis van een groot aantal indicatoren) zien dat de positie
van Nederland tamelijk stabiel is, stevig verankerd in het cluster van innovatievolgers,
waar het de ambitie is om tot de top 5 te behoren.100Kunt u bevestigen dat instellingen zoals het Rijks
Instituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het Koninklijk Nederlands
Meteorologisch Instituut (KNMI) vanwege het programma Vernieuwing Rijksdienst
vrijwel geen Europese projecten aangaan, omdat zij geen extra fte’s
kunnen aannemen, ook als deze niet met Nederlands belastinggeld worden gefinancierd?
Zo ja, hoe verhoudt zich dat tot de verdere internationale verankering en
de doelstelling van Nederland Kennisland?Genoemde instellingen liggen buiten het domein van mijn ministerie en
ik kan over deze instellingen derhalve geen uitspraken doen.101Kunt u bevestigen dat de projectgroep valorisatie inventariseert
welke factoren van belang zijn om valorisatie te bevorderen en welke rol de
verschillende partijen daarbij kunnen spelen? In de begroting staat dat hier
op termijn afspraken over worden gemaakt. Herinnert u zich uw toezegging in
het schriftelijk overleg over de kabinetsreactie op het KNAW-advies «Wetenschap
op bestelling»1 dat door de projectgroep
zou worden gewerkt aan een plan van aanpak waarin visie, doelstellingen, afsprakenmodel,
toolbox en instrumenten zijn uitgewerkt? Was het streven niet dat deze bijdragen
aan doelen door de stakeholders medio 2008 zou worden onderschreven, waarna
verdere uitwerking kon plaatsvinden? Is dit hele traject nu minder ambitieus
geworden en op de langere baan geschoven?Ja.In de begroting staat dat hier op termijn afspraken
over worden gemaakt. Herinnert u zich uw toezegging in het schriftelijk overleg
over uw kabinetsreactie op het KNAW-advies «Wetenschap op bestelling»
dat door de projectgroep zou worden gewerkt aan een plan van aanpak waarin
visie, doelstellingen, afsprakenmodel, toolbox en instrumenten zijn uitgewerkt?Ja.Was het streven niet dat deze bijdragen aan doelen
door de stakeholders medio 2008 zou worden onderschreven, waarna verdere uitwerking
plaats kon plaatsvinden?Ja. Dit heeft niet medio 2008 plaats kunnen vinden omdat de projectgroep
aangaf dat noodzakelijk overleg met de stakeholders meer tijd kostte dan voorzien.
Het streven is nu dat op 3 december ondertekening plaatsvindt. Direct
daarna zal met de uitwerking worden begonnen.Is dit hele traject nu minder ambitieus geworden en
op de langere baan geschoven?Nee, de projectopdracht en de ambitie van het traject zijn ongewijzigd
gebleven.102Kunt u een totaaloverzicht geven van alle financiële
stromen die bedoeld zijn voor innovatie?Het begrip innovatie kan breed opgevat worden. Ik beperk me hier tot de
bedragen in de begroting die specifiek geoormerkt zijn voor onderwijsinnovatie.
In het kader van de Maatschappelijke Innovatieagenda voor onderwijs worden
voorstellen ontwikkeld om kwalitatieve en kwantitatieve tekorten aan menselijk
kapitaal te adresseren. Uit het Fonds Economische Structuurversterking zal
voor maximaal € 90 miljoen worden ontvangen om daarmee met innovatie
het lerarentekort te verminderen.Primair OnderwijsDe middelen voor innovatie in het Primair onderwijs zijn met ingang van
deze begroting opgenomen onder het instrument «verbeteren van taal-
en rekenopbrengsten». Deze middelen worden hier volledig voor ingezet. 2007200820092010201120122013Leerlingen volgen onderwijs van hoge kwaliteit57 34851 48638 98832 69427 39524 15424 034* Verbeteren van taal- en rekenopbrengsten2 63817 19425 94021 77515 10013 30013 300Aandeel platform kwaliteit en innovatie in het bedrag van het
instrument «verbeteren van taal- en rekenopbrengsten»  5 5005 5005 5005 5005 500* Innovatie in het primair onderwijs2 0215 850     Voortgezet Onderwijs 2007200820092010201120122013 * Kwaliteitsprojecten via VO-Raad5 8487 1393 8673 5503 6003 5503 550* Onderwijsverzorging (SLOA-gelden)50 97950 46751 30151 30151 30351 30351 303BVE-sector 2007200820092010201120122013* Innovatiearrangement17 00020 00020 00020 00020 00020 00020 000 * Innovatiebox regulier36 74244 49543 13843 13843 13643 13643 136* Innovatiebox FES71 75071 750     103Wat zijn tot nu toe de bevindingen en opbrengsten van
de Taskforce Technologie, Onderwijs en Arbeidsmarkt?Bevindingen:Het doel van de TOA is te zoeken naar oplossingen voor het tekort aan
technici en technologen. Het kabinet faciliteert de TOA via de programmadirectie
Kennis en Innovatie (KenI). Dhr. Kamminga is de voorzitter van de landelijke
TOA. Het kernwoord voor de aanpak is integraliteit, zodat versnippering van
de bestaande regionale initiatieven wordt voorkomen. De aanpak kiest aangrijpingspunten
op vier kwadranten: uitstroom, zij-instroom, up-graden in bedrijven en arbeidsmigratie.
De TOA heeft een regionale insteek en het bedrijfsleven is leidend.Er zit goede vaart in de TOA. De opbrengsten tot nu toe:• Vier voorloopregio’s zijn gestart: Eindhoven, Rotterdam,
Twente en Zuid Limburg. Hier zijn regionale boegbeelden aangesteld.• Per regio zijn de volgende stappen gezet:– Twente is gestart op 29 september met een kick-offbijeenkomst
in het Twentestadion;– Plan TOA Eindhoven sluit aan op de Brainportagenda;– De TOA Limburg gaat impuls geven aan project «license to
operate» waarin overheid, onderwijs en bedrijfsleven samenwerken. Onderdeel
is een monitoringssystematiek;– In Rotterdam zal KMR (Kennis Infrastructuur Mainport Rotterdam)
in het kader van het TOA plan meer lijn brengen in lopende initiatieven en
waar nodig witte vlekken opvullen.104Wat is het jaarlijkse budget van de interdepartementale
programmadirectie Kennis en Innovatie gedurende deze kabinetsperiode?In het werkprogramma Nederland Ondernemend Innovatieland is aangegeven
welke activiteiten de interdepartementale programmadirectie Kennis en Innovatie
ontplooit in deze kabinetsperiode. Voor deze activiteiten zijn de maatschappelijke
innovatieprogrammamiddelen uit de enveloppe «een innovatieve concurrerende
en ondernemende economie» beschikbaar zoals genoemd in
het beleidsprogramma. Deze middelen staan op de begrotingen van de verschillende
departementen die de maatschappelijke innovatieprogramma’s uitvoeren.Voor de overige materiële kosten en programmakosten delen het Ministerie
van EZ en het Ministerie van OCW de kosten. Deze middelen staan op de begroting
van EZ. Voor de jaren 2008–2011 is dit de volgende meerjarenbegroting: 2008200920102011 Kosten Programmadirectie€ 726 500€ 726 500€ 876 500€ 726 500De personeelskosten van de programmadirectie worden gedragen door de departementen
die hiervoor capaciteit leveren. Dit zijn voornamelijk de departementen van
EZ en OCW.105Voor welk bedrag is de netwerkschool de komende jaren
begroot?De netwerkschool is een voorstel dat meeloopt in de FES ronde. Er is momenteel
dus nog geen bedrag begroot. Uiterlijk 1 maart 2009 wordt hierover een
kabinetsbesluit genomen.106Wat is de stand van zaken met betrekking tot het Media-expertisecentrum?
Is de mediacampagne over mediawijsheid reeds gestart en zo ja op welke wijze?Op 3 oktober is het mediawijsheid expertisecentrum officieel van
start gegaan met de mediawijsheidmarkt in Beeld en Geluid in Hilversum. Hier
presenteerden ruim 30 organisaties hun activiteiten op het gebied van Mediawijsheid:
media-educatie, kinderen en veiligheid, mediavaardigheden en -creativiteit,
innovatie en participatie, mediacoaching en trainingen. Deelnemers aan deze
dag waren ruim 200 mensen van organisaties op het gebied van mediawijsheid,
uit het onderwijs en beleidsmakers van landelijke, regionale en lokale overheden.Ruim 60 organisaties hebben zich inmiddels aangesloten als partner bij
het centrum. Zij tekenden een intentieverklaring waarin zij verklaren de verwezenlijking
van de missie en doelstelling van het Mediawijsheid Expertisecentrum actief
te ondersteunen.De mediacampagne Mediawijsheid start in 2009. Deze gaat van start zodra
concrete diensten worden aangeboden via de online omgeving en de fysieke loketten.
De campagne steunt voor een groot deel op free publicity en doet waar mogelijk
een beroep op de kanalen en platforms van de aangesloten partners. Voor incidentele,
aanvullende activiteiten is een bedrag gereserveerd binnen subsidies mediabeleid.107Wat gaat de publiekscampagne over mediawijsheid kosten?De campagne is begroot op circa € 350 000.108Waaraan wordt het extra budget oplopend tot tien miljoen
euro in 2011 voor vernieuwing van het emancipatiebeleid precies besteed? Kan
dit in een schematisch overzicht worden weergegeven?In het coalitieakkoord zijn voor artikel 25 enveloppegelden gereserveerd.
Het gaat om een bedrag van € 2 miljoen in 2008, oplopend tot indicatief € 10 miljoen in 2011. Met de oploop van deze middelen worden
onder andere de volgende maatregelen voorzien:• Kennisinfrastructuur (homo)emancipatie;• Project tijdbeleid 7 tot 7;• Project 1001 Kracht;• Stimulering (homo)emancipatie.De definitieve verdeling van de middelen wordt vastgesteld op basis van
concrete plannen en afspraken en is dus mede afhankelijk van de elk jaar definitief
toegekende bedragen. Schematisch weergeven van precieze verdeling van de middelen
is op dit moment dan ook niet mogelijk.109Hoeveel draagt de rijksoverheid financieel bij per
koploperovereenkomst en hoe worden de koplopergemeenten afgerekend op doelstellingen?Voor Koplopers allochtone vrouwen hebben 19 gemeenten ieder € 150 000
ontvangen voor de periode 2008–2011. Het gaat hier om een totaalbedrag
van € 2 850 000. Gemeenten leggen minstens eenzelfde bedrag
bij.Met 16 Koplopers homo-emancipatie zijn overeenkomsten gesloten. Voor de
G4 gaat het om een bedrag van € 200 000. Voor de overige koplopergemeenten
(12) is een bedrag van € 75 000 beschikbaar voor de periode
2008–2011. Het gaat hier om een totaalbedrag van € 1 700 000.
Er is nog ruimte voor deelname van 5 gemeenten. Hiervoor is € 375 000
gereserveerd, waardoor het totaal voor Koplopers homo-emancipatie kan oplopen
tot 2 075 000.Met 14 Koplopers Tijdbeleid 7 tot 7 zijn overeenkomsten getekend. Deze
koplopers krijgen ieder € 50 000 voor het invulling geven van
hun landelijke voorbeeldrol. Het gaat hier om een totaalbedrag van € 700 000.
Er is nog ruimte voor deelname van 11 gemeenten. Hiervoor is € 550 000
gereserveerd, waardoor het totaal kan oplopen tot € 1 250 000.De middelen worden via een decentralisatie-uitkering in het Gemeentefonds
verstrekt. Het geld is vrij besteedbaar. Door middel van afgesloten overeenkomsten
wordt tussen Rijk en gemeente afgesproken de middelen te bestemmen voor het
afgesproken doel (allochtone vrouwen, homobeleid en tijdbeleid). Er vindt
(conform de systematiek van de decentralisatie-uitkering) geen verantwoording
aan het Rijk plaats over de besteding van de middelen.110Wat is de stand van zaken inzake de voortgang van de
bestuurlijke afspraken die zijn gemaakt met de twintig kopgemeenten over het
tijdbeleid («van 7 tot 7») om de combinatie van arbeid en zorg
te verbeteren? Op welke manier en wanneer zullen andere gemeenten worden aangespoord
om eenzelfde initiatief te ontwikkelen?Met 14 Koplopers Tijdbeleid 7 tot 7 zijn in 2007 en 2008 overeenkomsten
getekend. Er is nog ruimte voor deelname van 11 gemeenten. Dit is bekend gemaakt
aan gemeenten in de «Circulaire Gemeentefonds» van het Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties. Met de huidige Koplopers is
een instrument ontwikkeld waarmee gemeenten kunnen onderzoeken welke tijdknelpunten
er binnen een gemeente zijn. Daarnaast is een vragenlijst ontwikkeld die gemeenten
kunnen benutten bij het in beeld brengen van de vraag van inwoners in hun
gemeente. Deze instrumenten zullen binnenkort ook voor gemeenten die niet
van de kopgroep deel uitmaken toegankelijk gemaakt worden. Resultaten bij
de koplopers zullen zichtbaar gemaakt worden, waardoor ook andere gemeenten
en provincies hier gebruik van kunnen maken.111Kunt u uiteenzetten waaraan de 2,5 miljoen euro die
beschikbaar wordt gesteld voor het tijdbeleid precies wordt besteed?Met 14 Koplopers Tijdbeleid 7 tot 7 zijn overeenkomsten getekend. Deze
koplopers krijgen ieder € 50 000 voor het invulling geven van
hun landelijke voorbeeldrol. Het gaat hier om een totaalbedrag van € 700 000.
Er is nog ruimte voor deelname van 11 gemeenten. Hiervoor is € 550 000
gereserveerd, waardoor het totaal voor de koplopergemeenten enprovincies kan
oplopen tot € 1 250 000. Om de koplopers, maar ook gemeenten
en provincies die (nog) niet tot deze groep behoren te faciliteren bij het
versneld in de praktijk vormgeven van de gewenste verandering worden instrumenten
ontwikkeld waarmee de locale situatie in beeld gebracht kan worden, obstakels
waar koplopers tegenaan lopen in beeld gebracht en onderzocht hoe deze kunnen
worden weggenomen en wordt kennisuitwisseling georganiseerd. Tot en met 2011
is hiervoor een totaalbedrag van € 1 250 000 voor begroot.112De Taskforce Deeltijd Plus besteedt aandacht aan het
verhogen van het aantal uren dat vrouwen werken. Wat doet de Taskforce precies
met de 5 miljoen euro die hiervoor vanuit SZW beschikbaar is gesteld?Met zijn brief van 1 juli 2008 (kenmerk AV/TDP/2008/18 585)
heeft de Staatssecretaris van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
mede namens de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap het werkplan
van de Taskforce DeeltijdPlus (TDP) aan de Tweede Kamer aangeboden. Het werkplan
bevat de acties die de TDP tot 1 april 2010 gaat ondernemen om aan het
werkplan uitvoering te geven. Die zijn thans in uitvoering respectievelijk
worden in gang gezet en bewegen zich rond de onderwerpen onderzoek, debat
(waaronder het organiseren van (internationale) conferenties), pilots, het
opzetten van een webwijzer vrouw, werk en geld, en ten slotte rond het inzetten
van diverse communicatiemiddelen.113Wat gaat de vervolgfase van de charter «Talent
naar de Top» jaarlijks kosten tot 2011? Hoe wordt het beschikbare budget
besteed? Krijgen bedrijven een premie als ze een vrouw aannemen in een topfunctie?Het is nog niet bekend hoeveel de vervolgfase van het Charter «Talent
naar de Top» jaarlijks zal gaan kosten (tot 2011). Voor de periode 2009–2011
wordt momenteel door Stichting TopBrainstorm een plan opgesteld. Ter indicatie
is aangegeven dat het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en het
ministerie van Economische Zaken beiden jaarlijks een € 0,5 miljoen
hebben gereserveerd ter ondersteuning van het Charter «Talent naar de
Top».De wijze waarop het beschikbare budget wordt besteed, is afhankelijk van
de concrete plannen en afspraken en zal per jaar worden vastgesteld.Bedrijven krijgen geen premie als ze een vrouw aannemen in een topfunctie.114Waarom verwacht u dat er drie miljoen euro nodig is
voor een plan van aanpak voor meer meisjes die technische opleidingen volgen?Ervaringen uit het ESF Equal-project «De Glazen Muur», en
ervaringen van o.a. het Platform Bèta Techniek, de VHTO en Technika10
wijzen uit dat specifieke aandacht gericht op meisjes hun keuze voor (bèta)techniek
stimuleert.Het is van belang dat meisjes vaker hun (bèta)technische talent
volgen, omdat dit enerzijds de tekorten aan bètatechnici vermindert,
en anderzijds de seksesegregatie helpt verminderen en daarmee de ongelijkheid
tussen mannen en vrouwen helpt verkleinen.Met € 3 miljoen zal het Platform Bèta Techniek de komende
drie jaar o.a. 125 havo en vwo-scholen ondersteunen in de voorlichting van
meisjes over (bèta)techniek. Hiervoor krijgen scholen de keuze uit
verschillende activiteiten en ondersteuning. Daarnaast zullen in dezelfde
periode 105 vmbo-scholen en 20 ROC’s worden ondersteund bij het vergroten
van de instroom en het behoud van meisjes in MBO-Techniek opleidingen.115Kunt u aangeven wat de financiële implicaties
zijn van het Plan van de Man?De reactie op het Plan van de Man die bij brief van 14 augustus 2008
(TK 2007/2008, 30 420, nr. 124) is aangeboden, omvat een mix van
bestaande en nieuwe beleidsmaatregelen. De budgettaire gevolgen daarvan zijn
beperkt en vallen binnen de bestaande budgettaire kaders van beleidsartikel
25 (Emancipatie).116Waar in deze begroting kunnen de consequenties worden
teruggevonden die u verbindt aan de toezeggingen met betrekking tot transgender
personen tijdens het algemeen overleg over homo-emancipatiebeleid van 28 februari
en 5 maart 20081 ? Welke voortgang heeft
u inmiddels geboekt?Dit valt onder begrotingsartikel 25.03 «Het stimuleren en ondersteunen
van het emancipatieproces in de samenleving». Ik heb deze zomer aan
Transgender Netwerk Nederland een projectsubsidie verstrekt van € 200 000
voor de periode 2008 tot en met 2011.117Kunt u uiteenzetten welke achterliggende redenen er
toe hebben geleid dat de motie-Jonker inzake de opname van seksediverse samenstelling
van de selectie- en benoemingsadviescommissies in reglementen of procedures
van ministeries2, evenals de motie-Jonker inzake
het zich bekwamen in genderdiversiteit door de Algemene Bestuursdienst en
de afdelingen personeel en organisatie van ministeries3 pas zeven maanden na het debat over de Emancipatienota, gehouden op
12 november 20074, is overgedragen aan de
minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties? Wanneer ontvangt de
Kamer van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een
reactie op de uitvoering van de beide moties?De Kamer ontvangt op zijn laatst op 1 december een reactie van het
ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties over de voortgang
van de uitvoering van de beide moties.In het notaoverleg over de Emancipatienota «Meer kansen voor vrouwen»
is de verantwoordelijkheidsverdeling toegelicht en geadviseerd vragen over
het personeelsbeleid van de Rijksoverheid direct te stellen aan de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De brief die hierover onlangs
aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is gestuurd,
betrof slechts een bevestiging voor de administratieve verwerking hiervan.118Waarom is het niet mogelijk gebleken vóór
de Voorjaarsnota met maatregelen te komen, zoals in de motie-Jonker inzake
de opname van seksediverse samenstelling van de selectie- en
benoemingsadviescommissies in reglementen of procedures van ministeries1, wordt verzocht?Op dit moment is reeds in de procedures opgenomen dat er naar wordt gestreefd
dat selectiecommissies voor topfuncties bij voorkeur voor de helft en minimaal
voor een kwart uit vrouwen bestaan. Voor de Voorjaarsnota kan door het ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties worden gerapporteerd of dit ook
daadwerkelijk wordt gerealiseerd.119Heeft u kennisgenomen van de beantwoording van de vragen
van de leden Spekman en Timmer van 28 juli 2008 over homohaat in asielzoekerscentra
door de staatsecretaris van Justitie2 ? Hoe verhoudt
het begrip dat de staatssecretaris vraagt voor het vóórkomen
van situaties waarin culturele verschillen leiden tot het ontstaan van spanningen
zich tot de kabinetsdoelstelling dat men gewoon homo moet kunnen zijn?Ja, ik heb kennisgenomen van de antwoorden van de staatssecretaris van
Justitie. De beantwoording sluit aan op het asielbeleid zoals dat in het Justitiehoofdstuk
van de kabinetsnota «Gewoon homo zijn» is uiteengezet. Het beleid
inzake asielzoekerscentra behoort tot de verantwoordelijkheid van de staatssecretaris
van Justitie.120Wat verstaat u onder een actief homo-emancipatiebeleid?
Waarom kost dit één miljoen euro?Om te zorgen voor een actief homobeleid heeft het kabinet vijf operationele
doelstellingen geformuleerd: bevorderen dat homoseksualiteit bespreekbaar
wordt gemaakt in verschillende bevolkingsgroepen; aanpakken van geweld en
intimidatie tegen homoseksuelen; stimuleren dat maatschappelijke allianties,
landelijk en lokaal, tot stand komen; bijdragen aan een homovriendelijke omgeving
op school, op het werk en de sport; en tot slot het vervullen van een actieve
internationale en Europese rol.De kosten van dit beleid bedragen in totaal voor 2009 € 2,5
miljoen. Dat bedrag acht ik nodig om activiteiten waardoor bovenstaande doelstellingen
kunnen worden gerealiseerd te ondersteunen.121Hoeveel geld besteed u aan homo-emancipatie buiten
de koploperovereenkomsten?In 2009 besteed ik in totaal € 1,7 miljoen aan beleid ter bevordering
van homo-acceptatie buiten de koploperovereenkomsten.Voor koplopergemeenten homo-emancipatie heb ik in totaal voor 2009 € 740 000
gereserveerd (17 gemeenten x €  20 000 = € 340 000;
G4 x € 50 000 = € 200 000; ondersteuning koplopers
door MOVISIE € 200 000).122Waaraan mogen de Gay&Straight-alliances de 1,5
miljoen besteden die aan hen beschikbaar wordt gesteld?De Gay en straight alliances mogen het genoemde bedrag besteden aan activiteiten
die helpen de hoofddoelstellingen van het kabinet (zie vraag 120) te realiseren.123Op welke wijze levert de regering een bijdrage aan
de dialoog over homoseksualiteit in levensbeschouwelijke kringen?De regering levert een bijdrage via de (financiële) ondersteuning
van het meerjarige project De Dialoog (van COC, Humanistisch Verbond en Yoesuf)
en van projecten van levensbeschouwelijke homogroepen. De Dialoog wordt verdiept
en verbreed door samenwerking met levenbeschouwelijke homogroepen en met reguliere
organisaties in de grote levenbeschouwelijke stromingen (christendom, islam,
jodendom, humanisme en hindoeïsme). Hiervoor is rond de € 1,3
miljoen beschikbaar. Landelijke levensbeschouwelijke homogroepen komen vanaf 2008
in aanmerking voor financiële ondersteuning (op basis van projectplannen)
om hun slagkracht en professionaliteit als vrijwilligersorganisatie te vergroten
en een actieve rol te spelen in het bespreekbaar en zichtbaar maken van homoseksualiteit
in eigen kringen. Voor de periode 2008–2011 is rond de € 50 000
per organisatie beschikbaar.124Wat is de doelstelling met betrekking tot de landelijke
uit-de-kast-kom-dag? Hoeveel geld draagt de regering hier aan bij? Hoeveel
geld heeft de regering hier jaarlijks voor begroot tot 2011?COC Nederland wil met deze dag bijdragen aan het bespreekbaar maken van
homoseksualiteit in onze samenleving. Aangezien dit ook een van de doelen
is van het kabinetsbeleid, heb ik COC Nederland een projectsubsidie verstrekt
van totaal € 200 000 voor de periode van 2008 tot en met 2011.
Daarnaast heb ik een eenmalige subsidie verstrekt van bijna € 50 000
aan een samenwerkingsproject van homodoelgroepbladen ter gelegenheid van de
introductie van de «Kom-uit de-kast-dag» in 2008.125Hoe zijn de gemiddelde vaardigheidsscores bij a, b
en c in de tabel «Overzicht van kabinetsdoelen, instrumenten en prestatiegegevens
en relatie met begrotingsartikelen»te waarderen? Waar ligt bijvoorbeeld
een score van 1114 ten opzichte van andere landen?Deels wijs ik op de toelichting op tabel 1.8 in het beleidsartikel voor
het primair onderwijs: «De gemiddelde vaardigheidscores
voor taal, begrijpend lezen en rekenen zijn de laatste jaren stabiel gebleven.
De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) meet dit
aan de hand van informatie van het CITO en het leerlingvolgsysteem. Het streven
is om die scores omhoog te krijgen. De ambities voor de middellange termijn
worden in overleg met het onderwijsveld vastgesteld, mede op basis van de
nulmeting onderwijsprestaties basisonderwijs (CITO, 2008). Nieuwe gegevens
voor 2008 zijn beschikbaar in 2009.»De vraag hoe deze scores zich verhouden tot andere landen is niet direct
te beantwoorden, omdat in de onderzoeksopzet geen vergelijkend onderzoek wordt
gehouden in andere landen. Juist voor internationale vergelijkingen wordt
daarom aanvullend ook onderzoek gedaan naar de taal- en rekenprestaties van
Nederlandse kinderen op de basisscholen via het PIRLS en TIMMS-onderzoek.
In de begroting is feitelijke informatie over de prestaties in internationaal
perspectief terug te vinden in tabel 1.1. Het is de ambitie dat het Nederlandse
basisonderwijs tot de top vijf van de wereld behoort.126Kunt u toelichten in welke mate er voortgang is inzake
het percentage 15-jarigen met lage leesvaardigheden in 2007, hetgeen in 2006
15,1% was en een streefwaarde kent van 8% in 2010?Het percentage van 15,1% 15-jarigen met lage leesvaardigheden is
vastgesteld in de meting van PISA 2006 (Programme for International Student
Assessment). PISA metingen vinden om de drie jaar plaats. De volgende meting
is in 2009. De rapportage volgt daarover eind 2010.Er is een samenhangend en sectoroverstijgend pakket aan maatregelen aangekondigd
om de streefwaarde in 2010 te bereiken. Het gaat dan om het in regelgeving
vastleggen van referentieniveaus rekenen en taal, (diagnostische) toetsen,
het beter gebruik maken van het leerlingvolgsysteem, verbeterprojecten en
verdere professionalisering van leraren.127De terugloop van het percentage zwakke scholen kan
ook betekenen dat deze «zeer zwak» zijn geworden. Kunt u daarom
ook de streefwaarden voor het aantal zeer zwakke scholen aangeven?De percentages op pagina 40 van de begroting betreffen de streefwaarden
voor de zeer zwakke scholen.128U wil de schoolkosten voor ouders met kinderen in het
voortgezet onderwijs met 316 euro verlagen. Geldt dat alleen voor 2009? Zo
ja, hoe loopt dit bedrag op tot 2011?Door invoering van de gratis schoolboeken worden de kosten voor ouders
met schoolgaande kinderen in het voortgezet onderwijs blijvend verlaagd. In
de tabel op bladzijde 41, die een overzicht weergeeft van kabinetsdoelen,
instrumenten en prestatiegegevens staat daarbij als streefwaarde een verlaging
van de schoolkosten met gemiddeld € 316 (prijspeil 2008) genoemd,
als gevolg van invoering van de wet gratis schoolboeken. Deze verlaging geldt
voor 2009 (en de jaren daarop) ten opzichte van de situatie voor invoering
van de wet.129Met hoeveel promoties per duizend personen wil de regering
het relatief aantal promoties de komende jaren verhogen?De middelen die zijn vrijgemaakt voor de graduate schools zijn in principe
promotieplaatsen, dat wil zeggen 1e call (2009) 30 plaatsen, 2e call (2010)
55 plaatsen en vanaf 2011 75 plaatsen. Daarnaast worden uit de FES-middelen
ook promotieplaatsen gefinancierd. De bedoeling is dat het totaal aantal per
jaar uiteindelijk 4000 bedraagt.130Wat is nu de leidster/kind-ratio in peuterspeelzalen
en kinderdagverblijven?Voor kinderdagverblijven is de leidster/kindratio vastgesteld per leeftijd:• voor kinderen van 0–1 jaar 1 leidster per 4 kinderen• voor kinderen van 1–2 jaar 1 leidster per 5 kinderen• voor kinderen van 2–3 jaar 1 leidster per 6 kinderen• voor kinderen van 3–4 jaar 1 leidster per 8 kinderenIn de kinderopvang wordt uitsluitend met gekwalificeerde leidsters gewerkt.In het peuterspeelzaalwerk verschilt de leidster/kindratio per gemeente.
Volgens onderzoek van Regioplan (2007), zouden gemeenten gemiddeld ongeveer
een eis van 1 op 9,2 hanteren, de praktijk kan hier echter sterk van afwijken.
In de leidster/kindratio voor het peuterspeelzaalwerk zijn zowel beroepskrachten
als vrijwilligers meegerekend.131Is er onderzoek gedaan naar het percentage van sociale
acceptatie van homoseksuelen in 2008? Waarom blijft de streefwaarde voor 2011
net boven het niveau van 2006? Waarom is dit niet 90% of zelfs 100%?Nee. Het SCP komt in de eerste helft van 2010 met de uitkomsten van een
nieuwe meting.Opvattingen over en de houding ten opzichte van homoseksuelen laten zich
niet eenvoudig beïnvloeden. De sociale acceptatie van homoseksuelen vergt
daarom een proces van lange adem.132Kunt u verklaren dat we in Nederland in vergelijking
tot andere landen, blijkens tabel 6 «Onderwijsuitgaven per deelnemer»
het minst uitgeven per deelnemer in het secundair onderwijs?Het betreft hier de jaarlijkse uitgaven aan onderwijsinstellingen per
student, naar BBP per hoofd, volgens de internationale definitie die wordt
gehanteerd door de OESO. De figuur toont Nederland t.o.v. de ons omringende
landen en het EU gemiddelde.De absolute uitgaven per student in het Nederlandse secundaire (voortgezet)
onderwijs zijn van vergelijkbare grootte met die in de ons omringende landen.
Het BBP per hoofd is in Nederland daarentegen een van de hoogste in de OESO
en t.o.v. de ons omringende landen. Hierdoor zijn de uitgaven per student
in het secundair onderwijs per BBP per hoofd lager dan in de meeste omringende
landen (Bron: EAG2008).133Waarom zorgt versnelling van de invoering van de gratis
schoolboeken voor verminderde uitgaven vanaf 2009?In eerste instantie was er prijscompensatie toegekend op basis van het
beschikbare budget voor de gratis schoolboeken op de ontwerpbegroting 2008.
Na de ontwerpbegroting is in verband met de versnelling van de invoering van
de gratis schoolboeken naar aanleiding van de motie van Geel (TK 2007–2008,
31 200, nr. 16) het beschikbare budget in 2008 verhoogd en in 2009
t/m 2011 verlaagd. Eén en ander is uitgewerkt in de brief van de minister
van Financiën als reactie op deze motie (TK 2007–2008, 31 200,
nr. 41). De toegekende prijscompensatie is gecorrigeerd voor deze aanpassing
van de begroting, zodat het totale beschikbare bedrag voor prijscompensatie
in 2008 stijgt ten opzichte van het oorspronkelijk toegekende bedrag en in
2009 tot en met 2011 licht daalt.134Is de verminderde uitgave in de jaren na 2008 aan de
prijscompensatie versnelling schoolboeken nog realistisch, nu is gebleken
dat sommige scholen te maken zullen krijgen met afkoopsommen en andere hoger
uitgevallen invoeringskosten?Scholen ontvangen op grond van de «tijdelijke regeling tegemoetkoming
invoeringskosten» € 10 000 euro per school in 2008 en € 31
per leerling in 2009. Dit is een adequate tegemoetkoming in de kosten die
scholen voor het proces van invoering moeten maken.135Wanneer kan de Kamer een wetsvoorstel inzake het werkleerrecht
tegemoet zien, aangezien dit op de begroting vanaf 2009 is opgenomen?Op dit moment ligt het wetsvoorstel ter advisering bij de Raad van State.
Afhankelijk van het advies van de Raad zal het wetsvoorstel zo spoedig mogelijk geagendeerd worden in de Ministerraad. Na de instemming van
de Ministerraad wordt het wetsvoorstel aan uw Kamer aangeboden.136Kan de verandering in naam van «werkleerplicht»
naar «werkleerrecht» worden toegelicht?Primair beoogt dit wetsvoorstel jongeren te laten werken of leren of een
combinatie van beide. Daartoe krijgt de jongere het recht op een werkleeraanbod
van de zijde van de gemeente. Om die reden heeft de regering de voorkeur gegeven
aan de term werkleerrecht boven de werkleerplicht.137Waaruit bestaat de eindejaarsmarge van 212 miljoen
euro? Welke middelen hebben in 2007 nog niet tot uitgaven geleid?De eindejaarsmarge is een instrument om budgetten die in een bepaald jaar
niet tot betaling zijn gekomen, over te hevelen naar het daaropvolgende jaar.Omdat de toedeling van de eindejaarsmarge en de toelichting hierop reeds
bij 1e Suppletoire Wet heeft plaatsgevonden, worden onderstaand ter illustratie
een aantal grote posten gemeld die in 2007 niet tot uitgaven hebben geleid:• De uitgaven van de aanvullende beurs zijn lager uitgevallen dan
geraamd (meevaller);• De overheveling van ESF-gelden naar 2008, omdat niet alle betalingen
in 2007 hebben plaatsgevonden (intertemporele compensatie).138Wat veroorzaakte de meevaller studiefinanciering in
2008 van 53 miljoen euro?Het bedrag van € 53 miljoen is met name veroorzaakt door hogere
opbrengsten aan aflossingen op langlopende leningen dan geraamd (€ 10
miljoen) en de controleresultaten van de IB-Groep (€ 43 miljoen).De IB-Groep controleert (achteraf) of een studerende daadwerkelijk is
ingeschreven en daarmee recht heeft op de toegekende studiefinanciering. Bij
de inschrijvingscontrole in de beroepsopleidende leerweg heeft de IB-Groep
dit jaar een inhaalslag gemaakt.139Kunt u de achterliggende motivering weergeven voor
het kiezen van het percentage havo- of vwo-adviezen als indicator voor onderwijskwaliteit?Nederland stelt zich als doel dat in 2020 ongeveer de helft van de beroepsbevolking
tussen 25 en 45 jaar een opleiding hoger onderwijs heeft afgerond. De primaire
doelgroep voor het hoger onderwijs is te vinden in havo en vwo. Om die doelstelling
te halen is het dus nodig om de doelgroep van havo/vwo-gediplomeerden te vergroten.
Ontwikkelingen in het percentage havo/vwo-adviezen aan het eind van de basisschool
zijn een indicatie voor ontwikkelingen in de omvang van de doelgroep.140Wordt de streefwaarde gehaald om in 2011 tot de top
vijf op de internationale ranglijst te staan, als het gaat om de gemiddelde
leesvaardigheid in groep 6 van het basisonderwijs, terwijl we nu nog op de
twaalfde positie staan?De verschillen met de landen die in de laatste internationale vergelijking
van leesvaardigheid (PIRLS 2006) hoger eindigden dan Nederland, zijn ambitieus maar overbrugbaar. Een positie in de top 5 is daarom haalbaar.
De komende internationale vergelijking (PIRLS 2011) zal laten zien of Nederland
in die ambitie slaagt. De Kwaliteitsagenda Primair Onderwijs is bedoeld om
die ambitie waar te maken.141Waarom staan er in tabel 1.1 onder 3 «Indicatoren»
geen streefwaarden genoemd?Deze indicator wordt jaarlijks door de Inspectie van het Onderwijs gemeten
op basis van informatie over de prestaties van leerlingen op een eindtoets
in het basisonderwijs en over de sociaal economische status (SES) en de etniciteit
van de ouders van die leerlingen. Op grond hiervan wordt gekeken of de gemiddelde
prestaties van de betreffende school over een reeks van drie jaren op, onder
of boven het niveau liggen dat op grond van de SES en etniciteit van de leerlingen
verwacht mag worden. Bij deze aanpak wordt het oordeel over de opbrengsten
van een school bepaald door de «afstand» van die opbrengsten ten
opzichte van het verwachte niveau (i.e. de gemiddelde opbrengsten van alle
scholen met een qua SES en etniciteit vergelijkbare leerlingpopulatie). Met
deze aanpak ontstaat dus een goed zicht op de scholen die langdurig zeer zwakke
of juist zeer goede opbrengsten hebben. We kunnen voor het stelsel als geheel
het percentage scholen aangeven waar de resultaten van de leerlingen boven
en onder het verwachte niveau blijven. Maar omdat deze methode gebaseerd is
op het idee van de normaalverdeling zullen er dus altijd scholen zijn waar
de prestaties onder het verwachte niveau liggen; bij deze methode kan het
percentage scholen dat onder het verwachte niveau presteert daarom nooit nihil
worden, en dus is een streefwaarde voor deze indicator niet relevant. Belangrijker
is dat op basis van deze indicator de Inspectie kan nagaan of gedurende enkele
jaren steeds dezelfde scholen in de groep zitten waarvan de prestaties onder
het verwachte niveau liggen.142Leidt de doelstelling dat in 2020 de helft van de beroepsbevolking
hoogopgeleid moet zijn niet tot devaluatie van het onderwijs?Het niveau van de instroom in het hoger onderwijs ligt inmiddels op 50%,
dit is een belangrijke kwantitatieve voorwaarde om het opleidingsniveau van
de beroepsbevolking op termijn ook naar 50% te krijgen.Om de doelstelling te bereiken dat de beroepsbevolking hoger opgeleid
wordt op een volwaardig en niet gedevalueerd niveau, is het belangrijk dat
alle talenten van leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs optimaal
worden benut. De maatregelen in de kwaliteitsagenda’s PO en VO, met
name gericht op het verbeteren van de taal- en rekenprestaties, opbrengstgericht
werken, het reduceren van het aantal zeer zwakke scholen, het verminderen
van de onderwijsachterstanden van leerlingen en ook het stimuleren van excellentie,
bijvoorbeeld bij begaafde en hoogbegaafde leerlingen, dragen allemaal bij
aan deze doelstelling. Tezamen kunnen deze maatregelen op het basisonderwijs
leiden tot een hoger percentage leerlingen dat een advies krijgt op het niveau
van HAVO of VWO. Naast de acties van de kwaliteitsagenda VO is in het VO onderzoek
gedaan naar de mogelijkheid tot verruiming van het stapelen en vergroting
van de opstroom. Op deze wijze dragen de basisscholen en scholen voor VO op
lange termijn bij aan het verstevigen van onze economische positie in de wereld
en op kortere termijn tot een hogere instroom in het HO.De kwaliteit van deze instroom dient op niveau te blijven door een verbetering
van de examensystematiek, Ik heb de Kamer over deze maatregelen in oktober
nog geïnformeerd door middel van de Examenbrief.Het hoger onderwijs wordt gefaciliteerd met extra middelen (in totaal
oplopend naar ca. € 123 miljoen) voor het verminderen van uitval
van studenten en het verhogen van de basiskwaliteit en excellentie. Hierover
zijn inmiddels meerjarenafspraken met de instellingen gemaakt. Met deze extra
middelen achten kabinet en instellingen het mogelijk om te werken aan een
groei van het aantal hbo- en wo-gediplomeerden en tegelijkertijd aan betere
onderwijskwaliteit. Dit zal jaarlijks aan de hand van kwaliteitsindicatoren
worden gemonitord.143Kunt u toelichten waarom het budget bij de doelstelling «leerlingen
volgen onderwijs van hoge kwaliteit» opnieuw gedaald is (van 51.5 miljoen
naar 39 miljoen)? Bent u van mening dat dit bedrag voldoende is om de doelstelling
te verwezenlijken?De daling van het budget 2008 t.o.v. 2007 is het gevolg van de overgang
van aanbod- naar vraagfinanciering van de schoolbegeleiding. Deze middelen
zijn met ingang van 1 augustus 2006 stapsgewijs opgenomen in de vergoeding
aan scholen. In tabel 1.2 verschuiven deze middelen dan naar het onderdeel «personele
bekostiging». De daling van het budget 2009 t.o.v. 2008 is met name
het gevolg van het feit dat de middelen voor cultuureducatie voor 2009 en
volgende jaren op het artikel 14 Cultuur staan geboekt. Over de uitputting
van deze middelen is de Kamer in de brief «Kunst van Leven» (TK
2008–2009, 31 482, nr. 16) nader geïnformeerd. Er is
dus geen aanleiding te veronderstellen dat het beschikbare budget ontoereikend
zal zijn.144Waarom is er in de jaren 2008, 2009 en verder minder
geld beschikbaar voor Passend onderwijs dan in 2007?In 2009 en verder is niet minder, maar meer geld beschikbaar. In het invoeringsplan
Passend onderwijs (Kamerstukken 2007/ 2008, II, 27 728, nr. 101)
is onderstaande tabel opgenomen. Hierin is te zien dat binnen de onderwijsenveloppe
middelen zijn gereserveerd om de doelstellingen van Passend onderwijs te realiseren.
Conform de afspraken in het coalitieakkoord komt de investering in tranches
beschikbaar. De eerste tranche voor 2008 is vorig jaar reeds toegevoegd aan
de begroting van OCW. In voorliggende begroting voor 2009 wordt de tweede
tranche, van € 5 miljoen toegevoegd. Zoals in het Invoeringsplan
Passend onderwijs is aangegeven, vindt over de tranches voor 2010 en 2011
in het voorjaar van 2009 en 2010 besluitvorming plaats.x € 1 mln.2008200920102011 Passend onderwijs tranche 200820202020 Passend onderwijs tranche 2009 555 Passend onderwijs tranche 2010  2020 Passend onderwijs tranche 2011  15  Uitbreiden zorgstructuur vo met havo/vwo tranche 20081111 Uitbreiden zorgstructuur vo met havo/vwo tranche 2009 111 Uitbreiden zorgstructuur vo met havo/vwo tranche 2010  33 Uitbreiden zorgstructuur vo met havo/vwo tranche 2011   5Totaal21275070145Waarom is er in 2009 minder geld beschikbaar voor onderwijsachterstandenbeleid
dan in 2008 en loopt dit bedrag de komende jaren verder terug?Het geld onder de bedoelde post is het geld voor onderwijsachterstanden
dat naar de gemeenten gaat en betreft niet, zoals abusievelijk is vermeld,
de gewichtenregeling. Het gaat om een constant bedrag.De bedragen in 2008 en 2009 zijn hoger door tijdelijke FES-middelen voor
VVE en doordat de enveloppenmiddelen voor VVE in deze jaren op artikel 1 zijn
geboekt en vanaf 2010 op artikel 24.146Waaraan wordt de ruim twee miljoen euro voor het versterken
van de positie van ouders jaarlijks besteed?Met de middelen worden onder meer de landelijke ouderorganisaties gesubsidieerd.
Met deze middelen wordt de medezeggenschapsfunctie van ouders versterkt door
het geven van cursussen en ondersteuning. Daarnaast voeren de ouderorganisaties
projecten uit die de deskundigheid van ouders bevorderen en de samenwerking
tussen ouders, school en andere opvoeders verbetert. Tevens wordt het advies-
en informatiecentrum 50/10 uit deze middelen gefinancierd. Hier kunnen ouders
met allerlei vragen terecht. Verder ondersteunt OCW het «Platform Allochtone
Ouders en Onderwijs» om ook de zichtbaarheid en de betrokkenheid van
migrantenouders te vergroten.147Waarom staan de uitvoeringorganisaties CFI en IB-groep
tot 2013 nog apart op de begroting, terwijl zij vanaf 2010 worden samengevoegd
in een nieuwe organisatie?De samenvoeging van de IB-Groep en de CFI is vanaf 1 januari
2010 een feit. Vanaf deze datum is er een wettelijke basis om de uitvoeringskosten
van beide uitvoeringsorganisaties in de begroting samen te voegen.148Richt het wetsvoorstel voor verruimde mogelijkheden
om op te treden tegen evident slecht onderwijs zich alleen op zeer zwakke
scholen of ook op risicoscholen en zwakke scholen?De bedoeling van het wetsvoorstel is om in te grijpen in uitzonderlijke
situaties van slechte kwaliteit of financieel wanbeheer. Mogelijk heeft het
ingrijpen in uitzonderlijke situaties ook een uitstraling naar risicovolle
of zwakke scholen.149Waarom wordt de basis voor de personele bekostiging
van scholen mede bepaald door het opleidingsniveau van de ouders?In 1985 werd de gewichtenregeling ingevoerd in het basisonderwijs. Met
deze regeling krijgen scholen met relatief veel leerlingen die risico’s
lopen op onderwijsachterstanden extra middelen toebedeeld. Het opleidingsniveau
van de ouders is de beste voorspeller voor risico’s op onderwijsachterstanden.
Daarom is dat gegeven destijds deel gaan uitmaken van de gegevensset die voor
de bekostiging van belang is en maakt dat gegeven daar nog altijd deel van
uit.150Wat wordt bedoeld met anderstalige kinderen in het
speciaal basis en voortgezet onderwijs? Zijn dat kinderen uit het buitenland
die net of tijdelijk hier zijn of gaat het om allochtone kinderen?Het betreft hier de extra (personele) bekostiging die scholen ontvangen
voor het bestrijden van achterstanden van leerlingen uit culturele minderheidsgroepen
en van anderstalige leerlingen. Dit kunnen zowel leerlingen zijn die net of
tijdelijk in Nederland zijn als allochtone leerlingen.151Wat is de stand van zaken met betrekking tot de ontwikkeling
van het instrument waarmee scholen zelf kunnen nagaan of er bij hen sprake
is van overbodige overhead? Wanneer kunnen scholen hier daadwerkelijk mee
aan de slag?De PO-raad heeft het op zich genomen om voor de scholen een instrument
te maken waarmee zij zelf kunnen nagaan of er bij hen sprake is van overbodige
overhead. Het instrument wordt binnenkort getoetst bij een beperkt aantal
scholen. Afhankelijk van de uitkomsten wordt bekeken of het instrument geschikt
kan worden gemaakt voor het hele veld, of dat eerst nader onderzoek nodig
is om het instrument te verbeteren. Wanneer de scholen met het instrument
aan de slag kunnen, is dus afhankelijk van de toets van het instrument bij
een beperkt aantal scholen.152Waarom gaat u uit van een daling van het aantal leerlingen
in het speciaal onderwijs, terwijl de trend tegengesteld is?Het in de Referentieraming 2008 opgenomen aantal leerlingen (voortgezet)
speciaal onderwijs vertoont voor de periode 2008–2013 van jaar op jaar
een stijging. Deze stijging doet zich zowel bij het speciaal onderwijs als
bij het voortgezet speciaal onderwijs voor. Deze stijging is in lijn met de
trend van de afgelopen jaren.In de Voorjaarsnota 2007 heeft een forse ophoging van het zorgbudget plaatsgevonden.
Zoals in de brieven aan de Tweede Kamer van juni en december 2007 (Kamerstukken
2007/2008, II, 27 728, nr. 98 en 101) is aangegeven, vormt het daarmee
ontstane totale budget, met de middelen voor de ambulant begeleide leerlingen,
het budgettair kader voor Passend onderwijs. Daarbij is aangegeven dat het
met dat budget mogelijk moet zijn om voor alle leerlingen die dat nodig hebben
extra ondersteuning te bieden.153Op basis van welke gegevens verwacht u dat het aantal
ambulant begeleide leerlingen niet zal stijgen?In juni 2007 heeft u de brief met de hoofdlijnen voor de uitwerking van
Passend onderwijs ontvangen (Kamerstukken 2006/2007, II, 27 728, nr. 98).
In die brief is aangegeven dat bij VJN 2007 ruim € 140 miljoen structureel
is toegevoegd aan de begroting van OCW voor de financiering van de groei van
het aantal leerlingen in met name cluster 4 (leerlingen met ernstige gedragsproblemen).
Daarbij is aangegeven dat de omvang van het budget dat met de extra investering
is ontstaan het budgettair kader vormt voor de uitgaven voor zorgleerlingen
voor de komende jaren.154Wat wordt er in de begroting precies verstaan onder
Passend onderwijs?Onder Passend onderwijs wordt de verbetering van de kwaliteit en de organisatie
van het onderwijs aan leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben bedoeld.
In de brief van juni 2007 aan de Tweede Kamer (Kamerstukken 2006/2007, II,
27 728, nr. 98) en in het Invoeringsplan Passend onderwijs dat in
december 2007 naar de Kamer is gestuurd (Kamerstukken 2007/2008, II, 27 728,
nr. 101) zijn de uitgangspunten en de doelen van Passend onderwijs beschreven.155Hoe is het verschil te verklaren tussen 2008 waarin
de tranche uit de enveloppemiddelen voor Passend onderwijs twintig miljoen
euro bedroeg en de tranche in 2009 die vijf miljoen euro bedraagt?De tranche 2009 van € 5 miljoen, komt bovenop de € 20
miljoen van 2008. Dit betekent dat voor de invoering van Passend onderwijs
in 2009 € 25 miljoen beschikbaar is. Deze middelen zijn onder meer
bedoeld voor startsubsidie, experimenten, veldinitiatieven, stimuleringssubsidie
over kleinere initiatieven ter voorbereiding op Passend onderwijs, voor activiteiten
gericht op de versterking van de positie van leraren en ouders, etc.156Kunt u een financieel overzicht geven van de verschillende
onderdelen die komend jaar voor Passend onderwijs op de rol staan. Hoeveel
is er gereserveerd voor de pilots om de positie van ouders te versterken,
hoeveel voor de veldexperimenten et cetera?Voor de regelingen ter bevordering van de invoering van Passend onderwijs
(betreffende: regeling startsubsidie, veldinitiatieven, experimenten en de
stimuleringssubsidie) is een bedrag van bijna € 18 miljoen beschikbaar
(zie ook Invoeringsplan Passend onderwijs dat in december 2007 naar de Tweede
Kamer is gestuurd (Kamerstukken 2007/2008, II, 27 728, nr. 101).
De overige middelen (voor 2009 € 7 miljoen) worden ingezet voor
de verbetering van de kwaliteit van het onderwijs, voor de versterking van
de positie van leraren en ouders en voor de ondersteuning van regio’s
bij de vorming van regionale netwerken.157Kunt u een voorbeeld geven van een pilot waarmee de
positie van de ouders wordt versterkt?In de eerste voortgangsrapportage (Kamerstukken II, 2007/2008, 31 497,
nr. 1) is gemeld dat Oberon, in de vorm van vier pilots onderzoekt wat
de opvattingen van ouders zijn over de rol, de positie en de verantwoordelijkheid
van ouders binnen het regionaal netwerk. Op grond van de resultaten van dit
onderzoek, die later dit najaar worden verwacht, worden handreikingen ontwikkeld
en conferenties georganiseerd om de individuele ouderondersteuning en collectieve
belangenbehartiging op regionaal niveau te stimuleren en te realiseren.158Is het waar dat peuterspeelzalen en kinderopvanginstellingen
onder leiding van de gemeente de vve-programma’s moeten gaan uitvoeren?Gemeenten hebben een regierol voor voorschoolse educatie. Zij verstrekken
subsidie aan peuterspeelzalen en kinderopvanginstellingen voor het aanbieden
van voorschoolse educatie. De verantwoordelijkheid voor de praktische inzet
van de vve-programma’s blijft bij peuterspeelzalen en kinderopvanginstellingen
liggen.159De pilots vve ontvangen uit de enveloppe kinderopvang
in 2008 en 2009 geld. Hoeveel is dit per pilot?De G4 ontvangen per jaar € 5 miljoen. Groningen ontvangt € 1,6
miljoen per jaar. Limburg ontvangt € 2,2 miljoen per jaar. Drenthe
ontvangt 0,8 miljoen per jaar. De resterende € 0,4 miljoen wordt
ingezet voor onderzoek naar de opbrengsten van vve.160Wie bepaalt er in de gemeente welke kinderen vve nodig
hebben? Is dat de wethouder, de consultatiebureau-arts of iemand anders?Gemeenten kunnen zelf bepalen welke kinderen in aanmerking komen voor
het volgen van voorschoolse educatie. In de helft van de gevallen hanteren
ze daarbij het criterium «opleidingsniveau ouders» conform de
gewichtenregeling voor het basisonderwijs. Daarnaast wordt veelal de indicatie
door de jeugdgezondheidszorg (jgz) gebruikt.Bij de vroegschoolse educatie bepaalt het schoolbestuur welke kinderen
in aanmerking komen voor het volgen van vroegschoolse educatie.Zie ook het antwoord op vraag 22.161Welke zeven gemeenten zullen deelnemen aan de pilots
om na te gaan welke instrumenten het meest effectief zijn bij het bevorderen
van gemengde scholen?U bent bij brief van 13 mei 2008 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
31 293, nr. 13) geïnformeerd over de invulling van de pilots
in de gemeenten Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Deventer, Eindhoven
en Nijmegen.162Hoeveel budget is er voor de (na)scholingscursus voor
de 10 000 personen in peuterspeelzalen, kinderopvang en het onderwijs
en waar in de begroting is dit terug te vinden?Het totale budget voor de (na)scholingscursussen voor- en vroegschoolse
educatie is € 24,9 miljoen over de periode 2006 tot 2010. In 2011
zullen in totaal 10 000 personen een (na)scholingscursus hebben gevolgd.
Van voornoemde € 24,9 miljoen is € 3 miljoen in het jaar
2009 beschikbaar.Deze € 3 miljoen voor 2009 is onderdeel van het bij het instrument
Onderwijsachterstandenbeleid opgenomen bedrag in tabel 1.2 Budgettaire gevolgen
van beleid (pagina 55).163Hoeveel geld is beschikbaar voor brede scholen die
niet in de prachtwijken staan?Er is geen sprake van een splitsing in het budget ter stimulering van
brede scholen waarbij enerzijds geld beschikbaar is voor de brede scholen
in de krachtwijken en anderzijds in brede scholen in niet krachtwijken.Wel is er voorrang gegeven aan de krachtwijken doordat bijvoorbeeld met
de Impuls combinatiefuncties brede scholen, sport en cultuur, de eerste tranche
ter beschikking kwam van de G30, waarin alle krachtwijken zich bevinden.164Bij wie moeten de ouders aankloppen als er voor hen
geen buitenschoolse opvang wordt gerealiseerd? Is de school de eindverantwoordelijk
of de kinderopvangorganisatie?De school is wettelijk verplicht een aansluiting met de buitenschoolse
opvang te regelen, als ouders daarom vragen. Op basis van de wensen van ouders
heeft de school een voorstel gemaakt over hoe de aansluiting met de buitenschoolse
opvang te regelen. Dit voorstel moet besproken zijn met de medezeggenschapsraad,
zodat ook via dat kanaal ouders hun stem hebben kunnen laten horen. De school
is niet verplicht voor iedere individuele ouder een afzonderlijk
aanbod te organiseren. De school zal zich wel tot het uiterste moeten inspannen
om aan zijn organisatieverplichting te voldoen. Dit betekent bijvoorbeeld
als de gekozen buitenschoolse opvang niet mogelijk blijkt doordat er wachtlijsten
zijn, de school naar alternatieven zoekt. Echter een school kan niet voor
het onmogelijke worden gehouden, als er geen opvangmogelijkheden in de directe
buurt zijn.In Nederlands komt het aanbod van opvangvoorzieningen tot stand in de
markt. Dit heeft voor ouders als gevolg dat zij wel recht hebben op een tegemoetkoming
van de overheid in de kosten van het feitelijk gebruik, maar geen afdwingbare
aanspraak hebben op een plaats in een opvangvoorziening.165Wanneer is een school een brede school? Wat is de definitie?In de monitor die vanuit OCW is opgezet om de brede school ontwikkeling
te volgen (Het Jaarbericht brede scholen), is sprake van de volgende beschrijving
voor brede scholen in het primair onderwijs: Er is sprake van brede school
ontwikkeling wanneer scholen een bredere functie hebben dan die van onderwijsgever
alleen en wanneer zij structureel samenwerken met meerdere partners op bijv.
het gebied van welzijn, zorg, kinderopvang, sport en/of cultuur.Als het gaat om het voortgezet onderwijs dan wordt in het Jaarbericht
gekeken of er sprake is van verbreding op de terreinen functie & doelstellingen,
op het terrein van organisatie en op het terrein van aanbod. Een brede school
in het VO heeft een brede maatschappelijke functie en richt zich op de gehele
ontwikkeling van het kind, ter voorbereiding op het functioneren in de maatschappij.
Daarvoor werkt de school samen met externe instellingen, die vanuit een maatschappijgerichte
insteek een bijdrage leveren aan het programma van de school (binnen- of buitenschools).
Het aanbod is breed: scholen combineren het onderwijsaanbod met een substantiële
uitbreiding van activiteiten op het gebied van kunst en cultuur, sport en
bewegen, zorg/welzijn, veiligheid/burgerschap, techniek en multimedia en/of
educatie.166Waarom heeft de regering geen eigen verantwoordelijkheid
in het realiseren van meer brede scholen?De regering ziet als haar verantwoordelijkheid het stimuleren van de brede
school ontwikkeling. De daadwerkelijke realisatie van brede scholen is echter
aan de lokale partners. Zij bepalen of zij zich willen verbreden, welke doelstellingen
ze daarbij hebben en met welke partners ze dat willen doen. Achtergrond hierbij
is, dat de brede school ontwikkeling van het begin af aan tot op heden een
ontwikkeling is van onderop. Dit is tegelijkertijd juist ook de kracht van
deze ontwikkeling. Op deze wijze ontstaat er lokaal maatwerk omdat juist de
lokale partijen het beste zicht hebben op de lokale behoeften en mogelijkheden.167Vanaf wanneer is er budget beschikbaar voor het realiseren
van de combinatiefuncties? Hoeveel combinatiefuncties zijn er op dit moment
al gerealiseerd?De gemeenten (G30) die deelnemen aan de eerste tranche hebben met ingang
van dit jaar (2008) het budget gekregen.Aan het einde van dit jaar komt een 1-meting beschikbaar die inzichtelijk
maakt hoeveel combinatiefuncties inmiddels zijn gerealiseerd in deze gemeenten.168Wat was de uitkomst van de nulmeting combinatiefuncties
voor de G30?In de 0-meting is aan de deelnemende gemeenten van de eerste tranche gevraagd
hoeveel fte combinatiefunctionarissen (conform de definitie zoals gehanteerd
bij de Impuls combinatiefuncties) per 31–12–2007 werkzaam waren
in hun gemeente. 26 van de 30 gemeenten hebben aangegeven dat er in hun gemeenten
geen combinatiefuncties zijn. De gemeenten die een ander antwoord gaven zijn:
Venlo (2,94 fte ), Amsterdam (1,0 fte), Arnhem (2,0 fte) en Rotterdam (50,0
fte).169Is de maatschappelijke stage de enige invulling die
de regering geeft aan de prioriteit burgerschap?Nee. Om burgerschap te bevorderen wordt een breed palet aan maatregelen
ingezet.Burgerschap en sociale integratie zijn als opdracht voor de scholen vastgelegd
in onderwijswetten voor primair – voortgezet- en speciaal onderwijs.
Deze onderwerpen zijn verder uitgewerkt in de kerndoelen voor het primair
onderwijs en voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs. De Inspectie
ziet er op basis van het toetsingskader op toe dat scholen zich houden aan
deze verplichting.Om scholen te ondersteunen is er een ondersteuningsaanbod ontwikkeld op
het terrein van burgerschap en sociale integratie. De Landelijke Pedagogische
Centra en de SLO ondersteunen scholen bij het vormgeven van burgschap. Dit
gebeurt ondermeer met behulp praktische publicaties en via diverse projecten.170Kunt u toelichten op welke wijze u het streven gaat
realiseren om het aantal 15-jarigen met lage leesvaardigheden terug te brengen
van 15,1% naar 8% in 2010, zoals blijkt uit tabel 3.1 «Indicatoren»Hiervoor is in de beleidsreactie op de aanbevelingen van de Expertgroep
Doorlopende Leerlijnen Rekenen en Taal (Kamerstukken 2007–2008, 31 332,
nr. 3) een samenhangend en sectoroverstijgend pakket aan maatregelen
aangekondigd. Door in alle sectoren werk te maken van taal en rekenen, onder
meer door het in de regelgeving vastleggen van referentieniveaus rekenen en
taal, (diagnostische) toetsen, het beter gebruik maken van het leerlingvolgsysteem,
verbeterprojecten en verdere professionalisering van leraren wordt bijgedragen
aan de realisatie van deze doelstelling.17111% van de vmbo schoolverlaters met een diploma
stromen niet door naar vervolgonderwijs. Is bekend of zij, na een korte onderbreking
in verband met werk, later alsnog hun opleiding vervolgen?In 2006 is 11 procent van de vmbo-gediplomeerde jongeren niet doorgestroomd
naar een vervolg-opleiding. In 2007 startte 2 procent alsnog met een vervolgopleiding.
Op dit moment werkt de bve-sector nog niet lang genoeg met het onderwijsnummer
om te kunnen bepalen of de resterende 9 procent op een later moment eveneens
alsnog terugkeert. Volgend jaar kan ik op basis van het onderwijsnummer nagaan
wat vmbo-leerlingen uit 2006 twee jaar na het verlaten van het vmbo doen.172Hoe komt het dat er vanaf 2009 in tabel 3.2 «Budgettaire
gevolgen van beleid artikel 3» jaarlijks steeds minder is begroot voor
de kwaliteit van het voortgezet onderwijs, terwijl in de doelstelling
onderwijskwaliteit centraal staat?De reeks waarop u doelt bestaat uit twee posten; de kwaliteitsprojecten
via de VO-raad en het kwaliteitsbeleid vo (w.o. Rekenen en Taal).De eerstgenoemde post daalt omdat deze middelen zijn overgeheveld naar
LeerKracht Nederland. Overigens draagt ook LeerKracht Nederland bij aan de
onderwijskwaliteit van het voortgezet onderwijs. Verder is er geen sprake
van een ombuiging: het kabinet heeft middelen beschikbaar gesteld voor kwaliteitsverhoging
en herprioritering leidde later tot een andere invulling.In de beleidsreactie Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen (Tweede Kamer,
2007–2008, 31 332, nr. 3) is sprake van een inhaalslag van
het taal- en rekenonderwijs. Het inhalen houdt budgettair in dat in de schooljaren
2008/9 tot en met 2010/11 extra middelen beschikbaar worden gesteld. De reeks
kent daarna een daling.173Kunt u een sectoroverstijgend begrotingsoverzicht geven
van de totale programmakosten van de uitvoeringsorganisaties IB-Groep en CFI?De programmakosten staan in de begroting op de verschillende beleidsartikelen.
Bij de artikelen van de uitvoeringsorganisaties staan de uitvoeringskosten
vermeld. Voor de programmakosten verwijs ik u naar de beleidsartikelen.174Wat is de bestemming van het niet-juridisch verplicht
of bestuurlijk gebonden deel van artikel 3?Deze budgetten hebben wel een bestemming conform de operationele doelstelling
waar ze onder hangen, maar er zijn nog geen juridisch en/of bestuurlijk afdwingbare
afspraken over gemaakt.175Hoe groot is het experimenteerbudget in het FES voor
de prijsvraag rond OnderwijsBewijs?Het experimenteerbudget bedraagt in totaal € 25 miljoen. In
de Leidraad van Onderwijs Bewijs is opgenomen dat € 22,5 miljoen
beschikbaar is voor de prijsvraag.De overige middelen zijn/worden uitgegeven aan het project «Leren
met meer effect» dat als een snelle smalle start vanuit deze middelen
al in gang is gezet, aan het CPB voor onderzoek en ondersteuning binnen het
experimenteerbudget en aan Senter Novem voor de uitvoering van het project.
Ondanks dat in de leidraad een bedrag van € 22,5 miljoen is genoemd,
betekent dit niet per definitie dat het gehele bedrag zal worden verdeeld
over de voorstellen die aan de jury worden voorgelegd. Kwaliteit van de voorstellen
is leidend.176Hoe wordt gemonitord wat de gemiddelde kostprijs van
boeken is in de jaren 2009, 2010 en 2011? Worden de scholen gecompenseerd
voor een eventuele stijging van die gemiddelde kostprijs?In de WVO is opgenomen dat in 2011 en vervolgens elke vier jaar aan de
Staten-Generaal een verslag gezonden zal worden over de doeltreffendheid en
de effecten van de wet «Gratis Schoolboeken» in de praktijk. Een
van de in de evaluatiebepaling opgenomen aandachtsgebieden is het in beeld
brengen van de ontwikkeling van de kosten van het lesmateriaal.In juni 2009 wordt een bedrag van € 316 (prijspeil 2008) toegevoegd
aan de lumpsum-bekostiging van scholen. De vaststelling van de hoogte van
de indexatie voor 2009 en verder van deze vergoeding loopt mee in de reguliere
systematiek van prijsbijstelling.177Op basis van welke indicatoren wordt nu de aanvullende
bekostiging van scholen in verband met stapeling van problemen vastgesteld?
Welke individuele leerling-kenmerken worden betrokken bij het ontwikkelen
van een nieuwe indicator? Is het de bedoeling dat de indicatoren op basis
van de individuele leerling-kenmerken de bestaande indicator helemaal zal
gaan vervangen?De aanvullende bekostiging in de vorm van de regeling Leerplusarrangement
wordt, na toepassing van een drempel, gebaseerd op het aantal leerlingen woonachtig
in armoedeprobleemcumulatiegebieden. Om vast te stellen op welke scholen sprake
is van probleemcumulatie wordt uitgegaan van de indicator «cumulatiegebied»
zoals gehanteerd in de Armoedemonitor 2005 van het Sociaal en Cultureel Planbureau
(SCP) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Deze indicator wordt
door het CBS tweejaarlijks op basis van het Regionaal Inkomensonderzoek geactualiseerd.
Dit leidt tot een lijst met postcodes van «armoedeprobleemcumulatiegebieden»,
zijnde de 8% armste achterstandswijken met 20% van de huishoudens
in Nederland.Op dit moment wordt er onderzoek opgestart in samenwerking met het Centraal
Bureau voor de Statistiek naar de effecten van een nieuwe indicator voor de
gewichtenregeling (PO) en het leerplusarrangement (VO). Hierbij wordt gebruik
gemaakt van de WALVIS bestanden waarin de inkomensgegevens van de ouders staan.
Het is nu te vroeg om inzicht te geven in dit onderzoek en de wijze waarop
de bestaande indicatoren vervangen zouden kunnen worden door deze nieuwe indicator.178Zijn er nog nieuwe organisaties die de intentieverklaring
voor de maatschappelijke stage hebben getekend? Zo ja, welke zijn dat?Afgelopen maanden zijn gesprekken gevoerd met 3 organisaties die een intentieverklaring
willen tekenen. De ondertekening van de intentie zal komende maanden geschieden.179Wat is er de oorzaak van dat, zoals blijkt uit tabel
3.9 «Indicatoren» de waarden inzake de doorstroom van vmbo-leerlingen
afnemen en de streefwaarde verder weg komt te liggen?De totale doorstroom vanuit het vmbo naar vervolgonderwijs neemt de afgelopen
jaren toe. Omdat de doorstroom vanuit de gemengde en theoretische leerwegen
naar de havo stijgt, neemt de doorstroom vanuit het vmbo naar het mbo licht
af.180Waarop is de volgorde van de mbo-doelstellingen gebaseerd?
Is deze volgorde willekeurig of hiërarchisch?De volgorde waarin de mbo-doelstellingen in het begrotingsartikel zijn
opgenomen is niet hiërarchisch. Wel is er naar gestreefd de volgorde
en de formulering van de operationele doelstellingen bij alle beleidsartikelen
in de OCW begroting zoveel mogelijk op elkaar aan te laten sluiten.181Waarom staat in tabel 4.1 «Indicatoren»
onder 4 geen streefwaarde genoemd?In de toelichting op tabel 4.1 is aangegeven dat voor de indicator «werkloosheid
van gediplomeerde mbo’ers anderhalf jaar na het beëindigen van
de opleiding» geen streefwaarde is opgenomen omdat deze sterk afhankelijk
is van de conjuncturele ontwikkeling.182Kan worden toegelicht waarom de bedragen voor leven
lang leren en evc drastisch dalen vanaf 2011?De bedragen voor de periode tot 2011 zijn projectgelden. Het gaat om incidentele
middelen (grotendeels FES-middelen) waarmee de projectdirectie Leren &
Werken de opbouw van een regionale infrastructuur voor een Leven Lang Leren
ondersteunt. Na 2011 moet deze infrastructuur zijn ingebed in de organisaties
van regionale partijen (onderwijs, overheid en ondernemers). Het klopt dus
dat de bedragen na 2011 dalen. Gedurende de periode van het project Leren &
Werken wordt gewerkt aan nieuwe, structurele maatregelen voor een Leven Lang
Leren. Deze blijvende maatregelen zijn nodig om werkgevers, werkenden en werkzoekenden
voldoende prikkels te bieden om zich verder te ontwikkelen. Overigens wijs
ik erop dat voor de periode na 2011 voor deze nieuwe, structurele maatregelen
op de OCW-begroting reeds middelen zijn gereserveerd. Voor EVC in het hbo
is structureel € 5 miljoen beschikbaar (zie het antwoord op vraag
205). Voor BVE staan enveloppemiddelen gereserveerd, deels op de aanvullende
post bij het Ministerie van Financiën. Deze laten een oplopende reeks
zien tot structureel € 10 miljoen vanaf 2011.183Zullen de regionale opleidingscentra (ROC’s)
in 2009 FES-gelden ontvangen voor onder andere de invoering van het competentiegericht
leren, de aanval op de uitval en de opzet van marktgericht onderwijs? Zo neen,
welke overwegingen liggen dan daaraan ten grondslag?In 2006 is voor het FES project «Beroepsonderwijs in bedrijf»
van EZ en OCW in totaal € 229,5 miljoen beschikbaar gesteld. Het
doel van dit project is om door een betere aansluiting tussen beroepsonderwijs
en bedrijfsleven een beter functionerende arbeidsmarkt te creëren, en
daardoor minder uitkeringslasten, minder maatschappelijke overlast en een
betere sociale integratie tot stand te brengen. Deze toekenning betekent voor
het mbo dat er in 2007 en in 2008 twee tranches van elk € 71,75
miljoen ter beschikking zijn gesteld. Deze middelen dienen door de instellingen
aan de volgende doelen besteed te worden:• Het ontwikkelen van lesmateriaal en examenmateriaal voor competentiegericht
beroepsonderwijs;• Het investeren in kennis van docenten over het bedrijfsleven door
middel van docentstages;• Het aanjagen van instroom vanuit zwakkere groepen uit de beroepsbevolking
tot 23 jaar in maatwerktrajecten die vooral of geheel in de praktijk worden
uitgevoerd.De tweede tranche is in 2008 toegekend. Instellingen mogen deze middelen
in 2008 en in 2009 besteden. In het jaar 2009 zal besluitvorming plaatsvinden
over selectieve continuering van aflopende FES-projecten in het domein kennis,
innovatie en onderwijs. Voor deze impuls wordt door het kabinet in totaal
maximaal € 500 miljoen beschikbaar gesteld.184Hoe wordt het budget uit de innnovatiebox verdeeld
over de scholen?Het budget van de innovatiebox wordt naar rato van de omvang van de rijksbijdrage
verdeeld over de instellingen. Dit is een berekening op grond van het aantal
deelnemers en het aantal gediplomeerden.185Waarom staan er drie aparte innovatieposten op de begroting?
Wat is het voornaamste onderscheid?Er wordt op de begroting een onderscheid gemaakt tussen innovatiearrangement,
innovatiebox regulier en innovatiebox FES. Onder het kopje innovatiearrangement
staan de middelen die op grond van de Regeling Innovatiearrangement 2006–2009
beschikbaar worden gesteld. Het gaat hier om projectsubsidies die op aanvraag
door de uitvoeringsorganisatie «Platform Beroepsonderwijs» aan
instellingen worden verstrekt. De middelen worden ingezet conform de thema’s
uit de landelijke innovatieagenda. Thema’s zijn: bevorderen competentiegericht
onderwijs en ondernemerschap, verbeteren van de doorstroom binnen de beroepskolom
en het vernieuwen van het onderwijs met het bedrijfsleven. Dit zijn overigens
ook de thema’s die richtinggevend zijn voor de inzet van de middelen
uit de innovatiebox regulier. Deze middelen worden als geoormerkt budget voor
innovatie weggezet bij de onderwijsinstellingen via de regeling Innovatiebox
2006–2009. Het FES-onderdeel van de Innovatiebox zijn incidentele middelen
die onderdeel uit maken van het interdepartementale FES project «Beroepsonderwijs
in bedrijf». Ook dit budget wordt geoormerkt weggezet bij de onderwijsinstellingen
voor de specifieke FES-doelen t.w. ontwikkelen les- en examenmateriaal, docentstages,
en leerwerktrajecten voor moeilijke doelgroepen.186In hoeverre worden ROC’s gecompenseerd voor het
actieplan om de positie van de leraren te verbeteren en in hoeverre moeten
zij er zelf aan bijdragen? Betekent dit dat de ROC’s op andere punten
aan de kwaliteit moeten tornen teneinde de maatregelen te realiseren? Welke
overwegingen liggen ten grondslag aan de verdeelsleutel?De ROC’s en vakinstellingen ontvangen extra middelen in het kader
van het actieplan. Zij worden niet gekort, er is geen sprake van een eigen
bijdrage.187In hoeverre kunnen groeiende ROC’s na de invoering
van de tweede teldatum nog in de problemen geraken doordat de bekostiging
zich baseert op deelnemersaantallen van het voorafgaande jaar?Vanaf het bekostigingsjaar 2000 is de basis voor de bekostiging van het
jaar t ondermeer de inschrijving van deelnemers van het (studie)jaar t-2 met
als peilmoment 1 oktober. Deze aantallen deelnemers van een ROC worden
afgezet tegen het landelijke totaal aan deelnemers. De onderlinge verhouding
tussen de ROC’s is dus de basis voor de verdeling van het macro budget.
Bij de tweede teldatum wordt rekening gehouden met de deelnemers op 1 februari
van dat studiejaar; dat is dus 1 februari van het jaar t-1. De aantallen
deelnemers op 1 februari van een ROC kan positief dan wel negatief uitwerken
op de rijksbijdrage van een ROC. Groeiende ROC’s zullen door invoering
van de tweede teldatum niet in de problemen geraken. Het invoeren van de 2e
teldatum betekent dat in tegenstelling tot het verleden waarin alleen het
aantal deelnemers op t-2 meetelde, nu ook het aantal deelnemers op t-1 meetelt
voor de bekostiging. Deze systematiek sluit daarmee beter aan
op het aantal leerlingen in jaar t en dus op de bekostiging van groeiende
ROC’s.188Kan worden toegelicht welke mbo Associate Degree-experimenten
het betreft? Wanneer starten deze en wanneer worden deze geëvalueerd?Bij de besluitvorming over de experimenten met Associate-degreeprogramma’s
op locatie van een mbo-instelling zal de tussenevaluatie van de huidige pilots
met Associate-degreeprogramma’s in het hoger beroepsonderwijs worden
betrokken. Deze tussenevaluatie zal eind 2008 gereed zijn. De beleidsreactie
daarop zal eind 2008 of begin 2009 aan de Tweede Kamer worden aangeboden.
Dat moment wil ik aangrijpen om concrete voorstellen te doen over experimenten
met Ad-programma’s op locatie van het MBO, omdat er dan zicht is op
de effecten van de huidige Associate-degreeprogramma’s in het hoger
beroepsonderwijs.189Hoeveel rugzakjes zijn er in het schooljaar 2007/2008
voor mbo-ers aangevraagd?Het betreft 3200 aanvragen (inclusief LNV).190Hoeveel is er begroot in 2009 voor rugzakjes in het
mbo?Voor 2009 is € 22 miljoen begroot voor de mbo sector.191Wat zijn de meerjaren prognoses inzake leerling-gebonden
financiering in het mbo?De prognose is dat het aantal lgf deelnemers tot 5600 (inclusief LNV)
stijgt voor het schooljaar 2010/2011. Deze stijging betreft vooral deelnemers
met indicatie cluster 4.192Wat gaat u doen om de groei van het aantal geïndiceerde
leerlingen terug te brengen?In juni 2007 is een notitie met de hoofdlijnen voor de uitwerking van
Passend onderwijs naar de Tweede Kamer gestuurd (Kamerstukken 2006/2007, II,
27 728, nr. 98). Hierin is onder meer aangegeven op welke wijze
het kabinet tot een beheersing van het aantal geïndiceerde leerlingen
wil komen. Deze maatregelen behelzen:• Verduidelijking indicatiecriteria.De aanpassing van de criteria is inmiddels gerealiseerd. De wijzigingen
zijn in augustus jl. in werking getreden. Het gaat dan onder meer om aanpassing
van het indicatiecriterium «ontoereikende zorg» in het reguliere
onderwijs. Hierdoor is duidelijker welke zorg binnen het reguliere onderwijs
moet zijn verstrekt voordat gesproken kan worden over niet toereikende zorg.
Aanleiding hiervoor was dat te gemakkelijk werd geconcludeerd dat de zorg
in het reguliere onderwijs onvoldoende is, zonder dat dat in het indicatiedossier
voldoende werd gemotiveerd.• Verbetering van de uitvoering van de indicatiestelling en verscherpt
toezicht daarop door de Inspectie.Sinds 1 januari 2008 voert de Inspectie het toezicht uit op de uitvoering
van de indicatiestelling door de Commissies voor de indicatiestelling (CvI’s).
Ook wordt de bekostiging van de ambulante begeleiding nader bekeken.
Met uw Kamer is afgesproken daarover advies te vragen bij de Evaluatie- en
adviescommissie Passend onderwijs (ECPO). In de Tweede voortgangsrapportage
Passend onderwijs die u in de tweede helft van november wordt toegestuurd,
verwacht ik u nader over dat advies te kunnen informeren. Omdat een deel van
de mbo-leerlingen instroomt met een nog geldige indicatie (op basis van de
criteria die gelden voor het primair en voortgezet onderwijs) en bovendien
de criteria voor het mbo vrijwel dezelfde zijn, is de verwachting dat aanpassing
van de criteria in het primair en voortgezet onderwijs ook in mbo tot beheersing
van het aantal leerlingen met lgf leidt. De Inspectie houdt vanzelfsprekend
ook toezicht op indicatiestelling voor mbo-leerlingen.193Wat gebeurt er met het bedrag dat een school weer moet
inleveren wanneer de doelstelling ten aanzien van het aantal uitvallers niet
gerealiseerd is? Moet een school het reeds voorgeschoten bedrag dan terugstorten?
Waar stroomt het geld vervolgens naar toe?Scholen voor voortgezet onderwijs en mbo-instellingen ontvangen jaarlijks € 2 000
per vsv-er minder, op basis van no cure, no pay. De scholen voor voortgezet
onderwijs en mbo-instellingen ontvangen hiertoe jaarlijks een voorschot van
2008 tot en met 2011. Indien een school een lagere vermindering van het aantal
vsv-ers realiseert dan de doelstelling, wordt een hiermee overeenkomend bedrag
verrekend met het voorschot van het daaropvolgende jaar. Alleen over het laatste
jaar geldt dat een school mogelijk een bedrag moet terugstorten indien de
doelstelling niet geheel wordt gerealiseerd, omdat er dan geen voorschot meer
is waarmee dit verrekend kan worden.In de loop van de periode 2008–2011 zullen zich allerlei situaties
voordoen bij de bestrijding van schooluitval die extra aandacht en middelen
vragen. De middelen zullen derhalve efficiënt en effectief worden ingezet
om de doelstelling van het halveren van het aantal vsv-ers te realiseren.194Welke concrete acties gaat u ondernemen om voor in
2011 in totaal 90 000 evc- en/of duale trajecten te hebben gerealiseerd?Hiervoor wordt verder gebouwd op de regionale infrastructuur van scholen,
bedrijven en lokale overheid die de afgelopen twee jaar is ontstaan. 45 regionale
projecten adopteren hun deel van de algemene doelstelling en worden ondersteund
door de projectdirectie Leren & Werken. Zij hebben subsidie ontvangen
op grond van de Tijdelijke stimuleringsregeling Leren & Werken 2007. Met
het totaal van deze subsidies worden eind 2009 naar verwachting 41 000
leerwerktrajecten (evc en duaal) gerealiseerd. Vanaf 2009 kunnen de bestaande
samenwerkingsverbanden aanvullende subsidie ontvangen voor leerwerktrajecten
gericht op (in totaal 30 000) moeilijk bemiddelbare werkzoekenden en
(20 000) werkende jongeren zonder startkwalificatie. Dit moet uiteindelijk
leiden tot 90 000 trajecten in 2011. De regionale projecten worden ondersteund
door de publiekscampagne rond het Ervaringscertificaat.195Is in het Deltaplan bèta-techniek ook de doelstelling
opgenomen dat vrouwen meer voor technische beroepen moeten kiezen? Zo ja,
waarom staat dit dan ook nog eens apart onder het beleidsartikel emancipatie
begroot?Ja, in het Deltaplan Bèta/Techniek is in de doelstelling specifiek
opgenomen dat een gedeelte van de te behalen groei van vrouwen afkomstig moet
zijn.Naast het belang van het aandeel van vrouwen voor het verminderen van
tekorten aan bètatechnici, is een extra impuls nodig voor het verminderen
van de seksesegregatie en daarmee het verkleinen van ongelijkheid tussen mannen
en vrouwen. In de Emancipatienota «Meer Kansen voor Vrouwen» is
deze aanvullende en complementaire impuls aangekondigd. Met € 3
miljoen zal het Platform Bèta Techniek de komende drie jaar o.a. 125
havo en vwo-scholen ondersteunen in de voorlichting van meisjes over (bèta)techniek.
Hiervoor krijgen scholen de keuze uit verschillende activiteiten en ondersteuning.
Daarnaast zullen in dezelfde periode 105 vmbo-scholen en 20 ROC’s worden
ondersteund bij het vergroten van de instroom en het behoud van meisjes in
MBO-Techniek opleidingen.196Indien er sprake is van betrokkenheid van het ministerie
van OCW bij het integraal afsprakenkader schaalsprong Almere, hoe ziet deze
eruit? Wat is uw inspanning om meer hoger beroepsonderwijs en universitair
onderwijs naar Almere te brengen?In mijn antwoord op vraag 8 heb ik mijn betrokkenheid bij Almere geduid.
In dit antwoord ga ik nader in op de inspanningen die het ministerie van OCW
in dit verband heeft verricht. De toenmalige staatssecretaris van OCW, de
heer Rutte, heeft mede namens de toenmalige minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit (LNV) op 29 juni 2005 het Convenant Opleidingsinstituut
Ondernemerschap Almere (HBO/WO) ondertekend. Dit convenant is gericht op de
ontwikkeling en realisering van een Opleidingsinstituut Ondernemerschap Almere
en op de beoogde verdere uitbreiding en ontwikkeling van het hoger onderwijs
in Almere. Op 29 januari 2007 heeft de toenmalige staatssecretaris van
OCW, de heer Bruins, mede namens het ministerie van LNV het Convenant Hoger
Onderwijs Flevoland ondertekend. Dit convenant bouwt voort op het convenant
van 29 juni 2005. De andere ondertekenaars van dit tweede convenant zijn
de Provincie Flevoland, de Gemeente Almere, de Gemeente Lelystad, de Hogeschool
van Amsterdam/Universiteit van Amsterdam, de Christelijke Hogeschool Windesheim/Vrije
Universiteit en de Aeresgroep.Dit commitment met de verdere uitbouw van de kennisinfrastructuur van
Flevoland, inclusief Almere, vormt de basis voor de toekenning van nieuw door
het ministerie van OCW dan wel door het ministerie van LNV bekostigd hoger
onderwijs in de vorm van nieuwe opleidingen of nieuwe vestigingsplaatsen van
bestaande opleidingen uitgaande van bij het convenant betrokken onderwijsinstellingen.
Hiertoe is in de Beleidsregel doelmatigheid hoger onderwijs een voorziening
getroffen in de vorm van het criterium gericht op landsdelen met door de minister
erkende gebiedsspecifieke knelpunten of achterstandssituaties. Deze inspanningen
voor Flevoland (en Almere) hebben inmiddels geresulteerd in een tastbare uitbouw
van de hbo-infrastructuur in Almere en de voorbereiding van initiatieven voor
nieuw hbo-aanbod.197Waarom is er voor het wetenschappelijk onderwijs (wo)
in tabel 6.1 «Indicatoren» onder punt 3 geen streefwaarde gesteld?Tabel 6.1 bestaat uit één prestatie-indicator waarvoor een
streefwaarde is geformuleerd, en drie kengetallen zonder streefwaarden. De
indicator onder punt 3 is een van deze drie kengetallen. Voor deze kengetallen
zijn geen streefwaarden maar realisatiewaarden geformuleerd, omdat arbeidsmarktindicatoren
sterk afhankelijk zijn van de conjunctuur. Voor het wetenschappelijk
onderwijs is voor 2007 geen landelijk cijfer over internationale mobiliteit
beschikbaar, omdat vragen over dat onderwerp dit jaar niet aan afgestudeerden
van alle deelnemende universiteiten zijn voorgelegd.198Waarop zijn de streefwaarden gebaseerd in bovengenoemde
tabel 6.1?Alleen bij prestatie-indicator 1 is sprake van een streefwaarde (zie ook
het antwoord op vraag 197). Deze streefwaarde is gebaseerd op het streven
van Nederland dat in 2020 bijna de helft van de Nederlandse beroepsbevolking
tussen 25 en 44 jaar hoger opgeleid is (zie de kabinetsreactie op het advies
van de Onderwijsraad «De helft van Nederland hoger opgeleid»;
Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 29 410, nr. 41). Zie
ook het antwoord op vraag 200.199Welke investeringen staan gepland om de streefwaarde
van 46% hoger opgeleiden in de leeftijdsgroep 25–44 jarigen van
de beroepsbevolking te realiseren? Waaruit worden deze bekostigd?Het kabinet zet hierop drie beleidsacties in:• Het terugdringen van de ongediplomeerde uitval uit het hoger onderwijs;• Het verbeteren van de doorstroom binnen het onderwijs en;• Het verhogen van deelname aan «Leven Lang Leren».De daarbij behorende aanpak is nader toegelicht in de Strategische agenda
hoger onderwijs-, onderzoek- en wetenschapsbeleid, die voor de zomer 2008
door uw Kamer is behandeld. Deze beleidsacties worden gefinancierd uit de
reguliere lumpsum, uit de middelen die bij de voorjaarsnota 2006 beschikbaar
zijn gekomen voor de versterking van de kenniseconomie en het innovatief vermogen
Nederland, én uit de extra middelen uit het Coalitieakkoord.200Is de huidige meerjarenbegroting al gebaseerd op een
toename van het aantal studenten zodanig dat de streefwaarde van 46%
hoger opgeleiden per 2020 bereikt zal worden? Zo neen, met welk aantal studenten
zullen het hbo en wo extra moeten groeien om deze streefwaarde te kunnen bereiken
en hoeveel extra budget is hiervoor nodig?De meerjarenraming in de ontwerpbegroting 2009 is gebaseerd op de geraamde
autonome groei in het hoger onderwijs. Deze autonome groei leidt tot een deelname
aan het hoger onderwijs van 54% (zie Kennis in Kaart 2007, figuur 6).
Op basis van deze deelname en rekening houdend met het huidige uitvalpercentage
wordt de streefwaarde van 46% hoger opgeleiden echter niet gehaald.Om die streefwaarde wel te bereiken zijn extra inspanningen nodig. Deze
zijn nader toegelicht in de Strategische agenda hoger onderwijs-, onderzoek-
en wetenschapsbeleid. De middelen voor de extra inspanningen worden gedekt
uit de reguliere lumpsum, uit de middelen die bij de voorjaarsnota 2006 beschikbaar
zijn gekomen voor de versterking van de kenniseconomie en het innovatief vermogen
Nederland, én uit de extra middelen uit het Coalitieakkoord. Wat betreft
de extra middelen uit het Coalitieakkoord wordt er vanuit gegaan dat de oploop
2010 en 2011, die vanaf 2010 indicatief op de aanvullende post van het
ministerie van Financiën is gereserveerd, beschikbaar wordt gesteld.Naar aanleiding van de Strategische agenda zijn meerjarenafspraken gemaakt
met de VSNU en de HBO-raad over het terugdringen van uitval van
studenten en het verbeteren van rendementen (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
31 288, nr. 31 en 33). Met de Tweede Kamer is hierover op 2 juli
2008 gesproken in verband met de Voortgangsrapportage strategische agenda
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 288, nr. 31).Als met de beoogde inspanningen de streefwaarde van 46% wordt bereikt,
hoeft de instroom ten opzichte van de geraamde autonome groei in het hbo en
wo in de periode tot 2020 niet extra te groeien.201Kunt u toelichten waarom er voor 2009 1.5 miljoen euro
minder is uitgetrokken voor kwaliteitsverbetering van docenten in het hoger
beroepsonderwijs?In de jaren 2006 t/m 2008 zijn in het kader van de
afspraken in de beleidsagenda lerarenopleidingen 2005–2008 extra middelen
toegekend om het scholingsniveau van docenten in het hbo – waaronder
het werken aan promoties – te verhogen. Voor het jaar 2008 is dit € 1,5
miljoen. Omdat 2008 het laatste jaar is, verklaart dit het verschil van € 1,5
miljoen met 2009.202Klopt het dat hogescholen bij het inzetten van de middelen
voor «Praktijkgericht onderzoek» btw moeten betalen indien zij
in samenwerkingsverbanden hiervoor onderzoekers bij andere hogescholen of
universiteiten inhuren?Afhankelijk van de gekozen samenwerkingsconstructie kan er sprake zijn
van detachering dan wel inhuur. In beide gevallen is er in ieder geval sprake
van BTW-plicht.203Op de IB-Groep en het CFI wordt bezuinigd. Hoe wordt
de problematiek bij beide instanties aangepakt als daar minder geld voor beschikbaar
is?In de aanloop naar het prestatiecontract doen de uitvoeringsorganisaties
een voorstel hoe zij de bezuinigingen door efficiency of taakvermindering
opvangen. Dit voorstel wacht ik af.204Waarom is er een daling in het bedrag dat staat voor
de kwaliteitsverbetering docenten? Hoe is de relatie met de doelstelling om
ook in het hoger onderwijs het niveau van docenten te verbeteren?In de jaren 2006 t/m 2008 zijn in het kader van de afspraken in de beleidsagenda
lerarenopleidingen 2005–2008 extra middelen toegekend om het scholingsniveau
van docenten in het hbo – waaronder het werken aan promoties –
te verhogen. Voor het jaar 2008 is dit € 1,5 miljoen. Omdat 2008
het laatste jaar is, verklaart dit het verschil van € 1,5 miljoen
met 2009.De daling staat dus geheel los van de doelstelling om in het hoger onderwijs
het niveau van docenten te verhogen. Binnen de lerarenbeurs wordt voor scholing
van docenten in het hbo een trekkingsrecht gerealiseerd oplopend tot € 12
miljoen in 2012. Daarnaast heb ik in het onderhandelaarsakkoord LeerKracht
van Nederland met ingang van 2009 voor scholing in het hoger onderwijs over
een periode van vijf jaar nog eens € 14 miljoen toegezegd.205Wat is de reden van de enorme toename aan budget voor
erkenning van verworven competenties in 2010 van 132 000 euro naar vijf
miljoen euro?Van een enorme toename aan budget voor «Erkenning van verworven
competenties» (EVC) in 2010 is geen sprake. Er is structureel € 5
miljoen beschikbaar. Echter, omdat het programma EVC wordt uitgevoerd door
de Projectdirectie Leren en Werken, en de programmamiddelen van deze directie
worden begroot en verantwoord op begrotingsartikel 4, zijn de middelen voor
2009 (evenals in 2008) toegevoegd aan genoemd begrotingsartikel 4 (zie ook
blz. 100, Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 hoofdstuk
VIII, nr. 2).206Wat is de reden voor de relatief hoge apparaatuitgaven
hoger onderwijs en studiefinanciering in 2009 en 2010?Omdat de directie Hoger Onderwijs en de directie Studiefinanciering organisatorisch
zijn samengevoegd tot één directie Hoger Onderwijs en Studiefinanciering
zijn vanaf 2009 de apparaatsuitgaven van beide directies samengevoegd
(zie ook voetnoot 6 onder tabel 6.2). Dit verklaart de verhoging vanaf 2009.De daling van het budget vanaf 2011 is het gevolg van de oploop van
de omvang van de efficiencytaakstelling rijksdienst.207Kunt u bevestigen dat uit tabel 6.2 «Budgettaire
gevolgen van beleid artikel 6»blijkt dat er in 2009 2.8 miljoen extra
beschikbaar komt voor het verhogen van het studierendement van Nederlandse
studenten met een niet-westerse achtergrond en dat uit de toelichting blijkt
dat het om 4.1 miljoen euro gaat? Kunt u toelichten hoe dit verschil veroorzaakt
wordt?Het budget dat voor 2008 beschikbaar is gekomen uit de middelen Coalitieakkoord
voor het verhogen van het studierendement van Nederlandse studenten met een
niet-westerse achtergrond bedraagt € 4,1 miljoen. Het resterende
bedrag voor 2008 ad € 1,5 miljoen is afkomstig uit de zgn. middelen
Prestatieafspraken (zie begroting 2007). Het totale budget voor 2008 komt
hiermee op € 5,6 miljoen (zie tabel 6.2).De verdeling van het budget voor 2009 is als volgt: middelen Coalitieakkoord € 8,2
miljoen en middelen Prestatieafspraken € 0,3 miljoen. Dit betekent
dat de middelen Coalitieakkoord in 2009 ten opzichte van 2008 stijgen met € 4,1
miljoen.208Zijn de middelen voor «Verhogen studierendement
Nederlandse studenten met een niet-westerse achtergrond» van 8,2 miljoen
euro in 2009 volgens bovengenoemde tabel 6.2 een extra investering van de
regering, zoals gesteld wordt op pagina 120 van deze begroting? Zo ja, hoe
valt dan te verklaren dat de onderwijsuitgaven per student zoals genoemd in
tabel 6.7 «Indicatoren» op pagina 117 van de begroting nagenoeg
gelijk blijven? Betekenen deze intensiveringen dat door de instellingen elders
bezuinigd moet worden op de onderwijsuitgaven per student?De € 8,2 miljoen (zie ook het antwoord op vraag 207) voor het
verhogen van het studierendement van Nederlandse studenten met een niet-westerse
achtergrond is een van de investeringen uit de middelen van het Coalitieakkoord.
Gelet op de omvang van deze investering en de wijze van afronding van de onderwijsuitgaven
per student is deze verhoging niet zichtbaar.209Wat is de reden van het dalende budget dat is gereserveerd
voor de reguliere bekostiging (lumpsum) voor wetenschappelijk onderwijs (van
3,624 miljard naar 3,613 miljard)? Hoe verhoudt zich dit tot het streven naar
een hoger opgeleide beroepsbevolking en een excellente wetenschap?De reden voor de daling is de oploop van de dekking van de uitbreiding
van de Vernieuwingsimpuls (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200
VIII, nr. 5). Ten opzichte van 2008 bedraagt de oploop in de dekking
in 2009 € 48 miljoen (zie de tabel op pagina 3 van de brief van
18 oktober 2007; Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200
VIII, nr. 21). De middelen voor de uitbreiding van de Vernieuwingsimpuls
zijn overgeboekt van artikel 7 naar artikel 16.De middelen Vernieuwingsimpuls komen ten goede aan (jonge) veelbelovende
onderzoekers door deze kansen te bieden door middel van persoonsgebonden subsidies
(zie ook artikel 16.3.3 Ruimte voor excellente onderzoekers en excellente
wetenschap). Dit is dus in lijn met het streven naar een hoger opgeleide beroepsbevolking
en een excellente wetenschap.210In hoeverre komt de 2,277 miljoen euro voor internationale
samenwerking en beurzenprogramma’s ten goede aan studenten buiten de
Europese Economische Ruimte?Deze middelen worden niet ingezet voor studenten buiten de Europese Economische
Ruimte, maar voor beurzen aan studenten uit Nederland die studeren aan het
Europees Universitair Instituut te Florence, voor financiële ondersteuning
van studenten uit Nederland en voor een verscheidenheid aan kleinere activiteiten
op het gebied van internationalisering.211Waarom staat er in tabel 6.3 «Budgettaire gevolgen
van beleid artikel 7» een noodfonds van jaarlijks één
miljoen euro voor internationale hulpacties op de OCW-begroting? Hoort dit
niet bij de begroting van Buitenlandse Zaken? Waar wordt dit bedrag jaarlijks
aan besteed?Het betreft hier de middelen voor het Libertas Noodfonds. Dit is op verzoek
van uw Kamer1 in het voorjaar van 2006 opgesteld
voor studenten uit Wit-Rusland. Hen werd het studeren in eigen land onmogelijk
gemaakt na demonstraties tijdens de verkiezingen.De regeling voorzag in een eventuele toepassing voor andere landen, waar
het studenten om politieke redenen onmogelijk werd gemaakt te studeren. Inmiddels
is de regeling ook van toepassing voor studenten uit Zimbabwe.Het departement van Buitenlandse Zaken werd betrokken bij het tot stand
komen van het Noodfonds.212Waaraan wordt de twee miljoen extra voor geesteswetenschappen,
oplopend tot vijf miljoen jaarlijks in 2010 specifiek besteed? Waarom is uiteindelijk
meer dan vijf miljoen extra per jaar nodig?Gezien de belangrijke bijdrage van geesteswetenschappen aan maatschappelijke
vraagstukken als onder andere mondiale mobiliteit, culturele verscheidenheid,
taalachterstanden, cultureel erfgoed, heb ik heb een commissie van gezaghebbende
personen, onder voorzitterschap van de heer Cohen, gevraagd een nationaal
plan op te stellen om een duurzame en vitale toekomst voor de geesteswetenschappen
te kunnen waarborgen. De commissie brengt dit plan zeer binnenkort uit. De
genoemde middelen in de begroting zijn gereserveerd om het mogelijk te maken
de voorstellen uit dit plan te implementeren. Indien de oploop
2010 én 2011 (die nu nog gereserveerd staat op de aanvullende post
bij het ministerie van Financiën) wordt uitgekeerd dan stijgt het budget
naar € 10 miljoen in 2010 en € 15 miljoen vanaf 2011.213Wat zijn de beweegreden voor de bezuiniging van 2,5
miljoen euro op «verhoging deelname studenten met handicap»?Er is geen sprake van een bezuiniging in 2009 op «verhoging deelname
studenten met een handicap». Het bedrag voor 2009 ad € 0,3
miljoen is de laatste tranche van het totale budget dat was uitgetrokken voor
de financiering van het «Plan van Aanpak terugdringing belemmeringen
in het Hoger Onderwijs voor studenten met een functiebeperking». Zie
ook het antwoord op vraag 53.214Waarom wordt het budget voor verhoging deelname studenten
met een handicap drastisch verlaagd en volgend jaar zelfs stopgezet? Is er
op een andere plek in de begroting geld voor vrijgemaakt? Op welke manier
wordt de deelname van deze groep studenten gefaciliteerd?Voor het eerste en laatste deel van deze vraag wordt verwezen naar het
antwoord op respectievelijk vraag 213 en vraag 53. Verder is voor de verhoging
van de deelname van studenten met een handicap elders in de ontwerpbegroting
2009 geen geld vrijgemaakt.215Tot hoeveel uur is een bijbaan acceptabel naast de
studie? Hoeveel uur heeft de werkweek van een student idealiter inclusief
contacturen, zelfstudie-uren en bijbaan?Het kabinet heeft aangegeven dat zij van mening is dat het aantal contacturen
in de bachelorfase van het onderwijs omhoog kan en moet. Mede naar aanleiding
van inspectieonderzoek naar de onderwijsintensiteit in het hoger onderwijs
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 800 VII, nr. 129)
en het daarover met de Kamer en onderwijsveld gevoerde overleg is deze indicator
voor studiesucces en onderwijskwaliteit opgenomen in de Strategische agenda
hoger onderwijs-, onderzoek- en wetenschapsbeleid en de daaruit voorkomende
meerjarenafspraken met de HBO-raad en VSNU (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
31 288, nr. 31 en 33).In de begroting of in de Strategische agenda hoger onderwijs-, onderzoek-
en wetenschapsbeleid en de daaruit voorvloeiende meerjaren afspraken met HBO-raad
en VSNU zijn bewust geen landelijke normen of targets geformuleerd voor het
aantal uren per week voor bijbanen, zelfstudie of contacturen. De redenen
hiervoor zijn eerder onderwerp van gesprek geweest met de Tweede Kamer (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 800 VII, nr. 129). Gemiddeld
genomen, staat er 13 uur contacttijd per week geprogrammeerd in het eerste
jaar voor zowel hoger beroepsonderwijs als voor wetenschappelijk onderwijs.
Uit het inspectieonderzoek komt duidelijk naar voren dat het aandeel stages
en zelfwerkzaamheid in de onderwijstijd per studiejaar toeneemt. Het onderzoek
maakt ook duidelijk dat er een grote spreiding is in de geprogrammeerde contacttijd.
Dit geldt zowel voor het hoger beroepsonderwijs als voor het wetenschappelijk
onderwijs. Deze spreiding is zichtbaar tussen sectoren maar ook tussen studiejaren
en maakt het instellen van een landelijke norm of target onwenselijk. Dit
zal namelijk geen recht kunnen doen aan de gewenste diversiteit in het onderwijsaanbod
in het hoger onderwijs.216Wat is de reden voor de investering van twee miljoen
euro in de geesteswetenschappen? Welke regeringsdoelstelling wordt hiermee
gediend? Waarom is gekozen voor geesteswetenschappen en niet voor andere wetenschappelijke
disciplines? Welke problemen en lacunes zijn er in de alfa- en gammawetenschappen?In het regeerakkoord is aangekondigd dat de positie van kwetsbare opleidingen
extra aandacht zal krijgen. De geesteswetenschappen kunnen gerekend worden
tot opleidingen die kwetsbaar zijn, zoals onder andere is gesignaleerd in
de eindrapportage van de commissie Dynamisering, het Advies Alfa en Gamma Stralen van de AWT, als ook in publicaties van KNAW,
NWO en VSNU. Volgens deze publicaties hebben de geesteswetenschappen problemen
als gevolg van onevenredige studenteninstroom, grote spreiding en ongunstige
student-staf ratio’s. Deze omstandigheden maken het voor sommige instellingen
moeilijk om een volledig programma aan te bieden.Het karakter van de gammawetenschappen is vergelijkbaar met de geesteswetenschappen
en kent een parallelle problematiek.Het eerste deel van deze vraag is beantwoord bij vraag 212.217Is de twaalf miljoen euro voldoende om het taal- en
rekenonderwijs in het hoger onderwijs op orde te brengen gezien de hoge doelstellingen?
Hoe wordt dit geld zo besteedt zodat het ten goede gaat komen aan het primaire
proces? Kan het bedrag van twaalf miljoen euro verder uitgesplitst worden?Op zichzelf staand zijn deze middelen niet voldoende. De hoge doelstellingen
zijn alleen bereikbaar als alle onderwijssectoren werk maken van doorlopende
leerlijnen Rekenen en Taal. De genoemde twaalf miljoen euro voor de pabo’s
en leraren opleidingen zijn dan ook onderdeel van een veel breder palet aan
maatregelen die gebaseerd zijn op het dit jaar verschenen advies van de commissie
Meijerink.De doorwerking van deze structurele maatregelen in PO, VO en BVE is een
zaak van jaren. Tot die tijd zal remediering van het reken en taal niveau
van instromende studenten in het hoger onderwijs nodig zijn c.q. blijven.
De genoemde € 12 miljoen zijn bedoeld voor deze (tijdelijk) noodzakelijke
remediëring. Vanuit de overheid is zo bepaald «wat» er moet
gebeuren met deze middelen. De instellingen zijn vrij in «hoe»
zij de middelen besteden. Een verdere inhoudelijke uitsplitsing is dan ook
niet te geven. Over de resultaten van de inzet van deze middelen zal jaarlijks
overleg zijn met de instellingen.218Kan worden verklaard op welke wijze de gemiddelde gelijkblijvende
uitgave per student zich verhoudt met ondermeer de kwaliteitsimpulsen op pagina
120 van deze begroting?Bij de berekening van de onderwijsuitgaven is geen rekening gehouden met
de oploop van de middelen Coalitieakkoord in 2010 en 2011. Deze oploop is
nu nog gereserveerd op de aanvullende post bij het ministerie van Financiën.
Als deze oploop beschikbaar komt, heeft dit een positief effect op de onderwijsuitgaven
per student.De beleidsambities zoals die – ook – in deze ontwerpbegroting
2009 zijn geformuleerd, gaan uit van deze indicatieve invulling.219Hoe kan het dat de onderwijsuitgaven per student gelijk
blijven, terwijl de doelstellingen omhoog gaan?Zie het antwoord op vraag 218.220Waarom stijgt in 2011 het aantal eerstejaars van het
hbo niet en in het wo wel?De groei van het aantal eerstejaars in het hbo zal volgens de huidige
ramingsinzichten (Referentieraming 2008) stagneren, omdat een duidelijke trendmatige
verschuiving is te zien in de keuze van vwo-gediplomeerden. Vanaf het jaar
2000 gaan namelijk steeds meer vwo-ers direct naar het wo en minder naar het
hbo. In de periode 1990–1999 stroomde nog ongeveer een kwart van de
vwo-gediplomeerden direct door naar het hbo, maar in 2007 was dat nog maar
14%. De ontwikkeling wordt nog versterkt, doordat het aandeel van havo
en vwo in het voortgezet onderwijs toeneemt (ten koste van het vmbo), maar
het vwo relatief harder groeit dan de havo. In de referentieraming worden
deze trendlijnen voortgezet.221Zijn in tabel 6.7 «Indicatoren» de onderwijsuitgaven
per student gecorrigeerd voor inflatie?In de onderwijsuitgaven per student is in alle jaren rekening gehouden
met de tot dusver uitgekeerde loon- en prijsbijstellingen.222Hoe wordt de doelstelling het onderwijs intensiever
en persoonlijker te maken concreet ingevuld en uitgevoerd?Dit is primair de verantwoordelijkheid van de onderwijsinstellingen zelf.
Zij gaan over de vraag hoe zij de ambities vormgeven. Er is in de meerjarenafspraken
met zowel de HBO-raad als de VSNU dan ook vastgelegd dat zij zorg dragen voor
rapportage over «het verhaal achter de cijfers»: wat werkt wel
en niet, wat zijn goede voorbeelden, verschillen per (groep van) instellingen,
enz.223Hoe valt het streven van het verhogen van de onderwijsintensiteit
en verlaging van de student/stafratio, die twee van de indicatoren vormen
voor kwaliteit en excellentie uit tabel 6.8 «Indicatoren» te combineren
met gelijkblijvende onderwijsuitgaven per student op het niveau van 2008,
blijkens tabel 6.7 «Indicatoren»?Op dit moment blijven de onderwijsuitgaven gelijk op het niveau van 2008.
Bij deze berekening is echter geen rekening gehouden met de oploop van de
middelen Coalitieakkoord in 2010 en 2011. Deze oploop is nu nog gereserveerd
op de aanvullende post bij het ministerie van Financiën. Als deze oploop
beschikbaar komt, heeft dit een positief effect op de onderwijsuitgaven per
student. De beleidsambities, zoals het verhogen van de onderwijsintensiteit
en verlaging van de student/stafratio gaan uit van deze indicatieve invulling
van de oploop.224Is het haalbaar dat 70% van de hbo-docenten
in 2014 moet beschikken over een mastergraad? Hoe wordt deze doelstelling
bereikt?Ja, deze doelstelling is haalbaar. De opscholing van de hbo-docenten moeten
sociale partners in het hbo uiteraard zelf organiseren, maar van het kabinet
krijgen zij een steun in de rug. Door het vorige kabinet is al extra geld
vrijgemaakt voor het stimuleren van meer PhD-graden onder hbo-docenten. Daar
bovenop stel ik in het kader van het Convenant LeerKracht van
Nederland extra middelen beschikbaar ter ondersteuning van het streven naar
meer docenten met respectievelijk een mastergraad en PhD-graad in het hbo.
Concreet gaat het om het volgende: binnen het scholingsfonds wordt voor docenten
in het hbo een trekkingsrecht gerealiseerd oplopend tot € 12 miljoen
in 2012. Daarnaast stel ik over een periode van vijf jaar nog eens € 14
miljoen beschikbaar. Dit bedrag wordt toegevoegd aan het hbo-budget. Sociale
partners in het hbo maken hierover nadere afspraken. Tenslotte zal ik aanvullende
middelen oplopend tot € 26 miljoen in 2010 beschikbaar stellen voor
aanpassing van de salarismix in het hbo.225Wat is collegegelddifferentiatie anders dan een bezuiniging?
Welk onderwijskundig doel is er voor collegegelddifferentiatie? Wat is de
wetenschappelijke onderbouwing van het effect?Door differentiatie van collegegelden kunnen instellingen extra middelen
aanboren om onderwijsconcepten te ontwikkelen waarmee excellentie bereikt
kan worden. Het gaat om extra middelen en niet om een bezuiniging.Over het effect van collegegelddifferentiatie is nog onvoldoende bekend.
Er zijn weliswaar experimenten uitgevoerd onder begeleiding van de Commissie «Ruim
baan voor talent», maar het aantal experimenten was niet zodanig dat
er al sprake kon zijn van een eindoordeel. Om die reden heb ik in de beleidsreactie
op het rapport van de Commissie «Ruim baan voor talent» (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 388, nr. 15) voorgesteld
instellingen de mogelijkheid te bieden verder te experimenteren met collegegelddifferentiatie
(het zogenaamde Sirius-programma). Het Sirius-programma is bedoeld om meer
inzicht te krijgen in de wijze waarop excellentie in het hoger onderwijs gerealiseerd
kan worden.226Wat kosten de Nederlandse Wetenschappelijke Instituten
in het Buitenland per instituut jaarlijks?Aan de NWIB-koepel (NWIB: Nederlandse Wetenschappelijke Instituten in
het Buitenland) is voor de periode 2007–2010 een jaarlijkse subsidie
toegekend van € 1,0 miljoen als bijdrage in de kosten van het verbeteren
van de huisvestingssituatie van de aangesloten instituten. Het gaat in totaal
om 6 instituten.227Waarom zijn er geen recentere cijfers inzake de student/stafratio
aangezien de meest recente waarde uit 2003 komt?Het meest recente cijfer voor de student/stafratio in het wetenschappelijk
onderwijs (tabel 6.8, 3c) dateert uit 2006 en niet uit 2003. Dit is abusievelijk
onjuist in de tabel vermeld.228Hoe wordt aan de ambitie om het aantal contacturen
per student te doen stijgen concreet gestalte gegeven?Deze ambitie is onderdeel van de monitoring van de meerjarenafspraken
die gemaakt zijn met de HBO-raad en VSNU. Zie ook het antwoord op vraag 222.Ik hecht er overigens aan om te benadrukken dat deze ambitie in samenhang
bezien moet worden met de overige geformuleerde ambities en doelstellingen
om het studiesucces en de kwaliteit in het hoger onderwijs inzichtelijk te
maken.229Welk onderzoek wordt op hbo’s gedaan dat niet
op universiteiten kan worden gedaan?Typerend voor het onderzoek aan hogescholen is dat het praktijkrelevant
onderzoek is. Praktijkrelevant onderzoek door hogescholen vervult een andere
functie dan het fundamentele onderzoek door universiteiten. De Adviesraad
voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) geeft in haar advies Ontwerp en ontwikkeling (augustus 2005) aan dat het onderzoek
aan de universiteiten vooral een bijdrage dient te leveren aan de instandhouding
en ontwikkeling van de wetenschap, terwijl het onderzoek aan de hogescholen
primair bedoeld is om een bijdrage te leveren aan de instandhouding en ontwikkeling
van de beroepspraktijk. De nabijheid van de beroepspraktijk maakt de hogescholen
geschikt voor het uitvoeren van praktijkrelevant onderzoek. De inbedding van
het praktijkrelevant onderzoek binnen hogescholen draagt bovendien bij aan
een belangrijke vernieuwing en verbetering van het hbo-onderwijs.230Kunt u een overzicht geven van de landen waarmee bilateraal
op instellingsniveau gerealiseerd wordt? Kunt u ook aangeven wat de samenwerking
inhoudt?De Nederlandse instellingen in het hoger onderwijs bevinden zich in een
internationaal speelveld. Het spreekt voor zich dat ze daarom samenwerkingsverbanden
aangaan. Deze verbanden zijn erg divers: van individuele onderzoekers die
samenwerken, tot consortia van instellingen die afspraken maken over het uitwisselen
van studenten en staf. De onderwijsinstellingen zijn vrij in de keuze van
instellingen en landen waarmee zij samenwerken. Het is geen overheidstaak
om dat te monitoren. Gezien het aantal en de (verschillende) aard van deze
samenwerkingsverbanden is dit ook niet mogelijk.231Is het waar dat in het convenant LeerKracht van Nederland
de adjunct-directeuren zijn vergeten? Zo ja, gaat dit nog extra geld kosten,
of moet opnieuw onderhandeld worden?Nee, het is niet waar dat adjunct-directeuren in het convenant zijn vergeten.
Vanwege het (verwachte) tekort is ook aan deze groep prioriteit gegeven in
de beloningsmaatregelen. In het convenant is afgesproken dat de laagste salarisschaal
voor adjunct-directeuren, schaal AA, per 1 augustus 2010 komt te vervallen.
Het gaat dan om circa 70% van de basisscholen.232Waarom staat de bijverdiengrens wel genoemd, maar is
het bedrag telkens 0?In de tabel «budgettaire gevolgen van beleid» wordt per beleidsartikel
een totaalbeeld van de operationele doelstellingen en instrumenten gepresenteerd
inclusief de bijbehorende meerjarige raming van de uitgaven en ontvangsten.
De bijverdiengrens is binnen het stelsel van studiefinanciering een instrument
voor het bereiken van de operationele doelstelling «waarborgen van de
flexibiliteit in de wijze van financiering door de studerende». Met
dit instrument gaan geen directe uitgaven gepaard. Studerenden krijgen hiermee
de mogelijkheid hun eigen bijdrage met werken te verdienen tot
een jaarlijks vastgesteld maximum zonder dat dit consequenties heeft voor
hun aanspraak op studiefinanciering.233Hoeveel aanvragen voor kwijtschelding van de studieschuld
zijn er? Hoeveel ervan worden gehonoreerd? Wordt ook de rente over de studieschuld
kwijtgescholden? Welk bedrag is er de komende vijf jaar geraamd voor kwijtschelding
van studieschulden?De studieschuld die resteert bij het einde van de aflosfase gaat op dat
ogenblik teniet. De rente maakt deel uit van deze studieschuld en wordt dus
ook kwijtgescholden. De kwijtschelding van de resterende studieschuld vloeit
rechtstreeks voort uit de Wet studiefinanciering 2000, waardoor een debiteur
hiervoor geen aanvraag hoeft in te dienen bij de IB-Groep. Hij ontvangt hiervan
automatisch bericht.In 2007 heeft de IB-Groep bij 2408 personen de resterende studieschuld
na afloop van de aflosfase kwijtgescholden voor een totaalbedrag van € 6,4
miljoen. In de raming voor de komende vijf jaar is uitgegaan van een ongeveer
gelijkblijvend bedrag per jaar. De aanzienlijke toename van het leenvolume
in de afgelopen jaren heeft met een minimale vertraging van 15 tot 17 jaar
(duur terugbetalingsperiode) mogelijk effect op het bedrag aan jaarlijkse
kwijtschelding.234Wat is het uitstaande geleende bedrag aan studieleningen?
Hoe groot deel daarvan wordt naar verwachting niet omgezet in een gift? Hoe
wordt het uitgeleende bedrag voor studieleningen gefinancierd?Ultimo 2007 was het uitstaande bedrag aan schulden prestatiebeurs bij
de IB-Groep ongeveer € 4,9 miljard. Daarnaast stond er ultimo 2007 € 6,8
miljard uit aan leningen (tabel 11.14 «Bedrag aan uitstaande leningen
ultimo van het jaar»). Beide bedragen worden door de overheid gefinancierd
door het aantrekken van middelen op de kapitaalmarkt.De prestatiebeurs bestaat uit de basisbeurs, de aanvullende beurs en de
tegenwaarde van de OV-kaart. Deze voorwaardelijke lening wordt omgezet in
een gift wanneer de studerende binnen 10 jaar na de eerste toekenning studiefinanciering
het vereiste diploma behaalt. De prestatiebeurs is vanaf 1996 in het
hoger onderwijs en vanaf 2005 voor de bol niveau 3 en 4 geïntroduceerd.
Dit betekent dat slechts voor enkele groepen in het ho de 10-jaarstermijn
is verstreken en geen volledig beeld bestaat van de uiteindelijk gerealiseerde
omzettingen naar gift (cohorten 1996–1997 en 1997–1998). Op grond
van de beschikbare realisatiegegevens is de verwachting dat ongeveer 10 à
12% van het totaalbedrag aan leningen prestatiebeurs niet wordt omgezet
in een gift. In de ramingen studiefinanciering is hiermee rekening gehouden.235Wat is de procedure voor kwijtschelding van studieschuld
na vijftien jaar? Is de kwijtschelding na vijftien jaar automatisch?De studieschuld die resteert bij het einde van de aflosfase gaat op dat
ogenblik teniet. De rente maakt deel uit van deze studieschuld en wordt dus
ook kwijtgescholden. De kwijtschelding van de resterende studieschuld vloeit
rechtstreeks voort uit de Wet studiefinanciering 2000, waardoor een debiteur
hiervoor geen aanvraag hoeft in te dienen bij de IB-Groep. Hij ontvangt hiervan
automatisch bericht.236Wat betekent de daling van niet-relevante uitgaven
voor de basisbeurs van 404,8 miljoen euro in 2008 naar 5,8 miljoen euro in
2013?De reeks totale uitgaven basisbeurs (relevant en niet-relevant) vertoont
over de periode 2008 tot en met 2013 een gestaag groeiend beeld. Binnen dit
totaal is een toename van de relevante uitgaven en een afname van de niet-relevante
uitgaven zichtbaar. Deze «verschuiving» is het gevolg van de toenemende
omzettingen van prestatiebeurs naar gift of definitieve lening in de loop
van de begrotingsperiode. Deze omzettingen betekenen immers een vermindering
van de niet-relevante uitgaven prestatiebeurs en een toename van de relevante
uitgaven (omzettingen naar gift) of een toename van de niet-relevante uitgaven
rentedragende lening (omzettingen naar definitieve lening).Na verloop van tijd zullen de niet-relevante uitgaven prestatiebeurs (+)
ongeveer gelijke tred houden met de omzettingen prestatiebeurs (–),
waardoor het saldo van deze twee beperkt zal zijn. Met name door de invoering
van de prestatiebeurs in de beroepsopleidende leerweg niveau 3 en 4 met ingang
van het schooljaar 2005–2006, is dit (nog) niet het geval in 2008. De
omzettingen prestatiebeurs bol zullen in de komende jaren echter aanzienlijk
toenemen.237Wat zijn de financiële implicaties van het voorstel
dat alle mbo-er ook recht krijgen op een OV-jaarkaart? Hoe wordt dit gedekt?Mbo-leerlingen in de bol (beroepsopleidende leerweg) hebben recht op studiefinanciering
en de daarbij behorende ov-studentenkaart vanaf hun achttiende. Minderjarige
bol-deelnemers hebben daar geen recht op.De ouders van deze groep komen in aanmerking voor kinderbijslag en, bij
een inkomen tot ongeveer modaal, voor een tegemoetkoming in de schoolkosten.
Minderjarige mbo’ers kunnen (net als andere minderjarigen) gebruik maken
van kortingen in het stads- en streekvervoer van 34 procent op de abonnementskosten
voor het reizen van en naar de onderwijsinstelling.De kosten voor een ov-studentenkaart voor alle circa 140 000 minderjarige
bol-deelnemers worden ingeschat op ca. € 110 miljoen. Deze middelen
zijn niet beschikbaar. Wel is met de motie-Slob cs. € 30 miljoen
beschikbaar gekomen voor een reisvoorziening voor deze groep. Voor een volledige
ov-studentenkaart is dit onvoldoende. Momenteel wordt onderzocht hoe deze
middelen het beste ingezet kunnen worden voor het grootste resultaat. Uw Kamer
zal daar op korte termijn nader over worden ingelicht.238Hoe komt het dat, zoals blijkt uit tabel 11.13 «Aantal
studerenden dat gebruik maakt van de leenfaciliteit» steeds meer studenten
zijn gaan lenen?• Met name in de prestatiebeursfase zijn meer studerenden naast hun
basis- of aanvullende beurs gaan lenen. Dit aantal steeg in de periode 2004–2007
met ruim 52 duizend personen naar bijna 136 duizend personen.• Het percentage leners van het totaal aantal studerenden in de prestatiebeursfase
is in de periode 2004–2007 met 6%-punten toegenomen van 17%
in 2004 naar 24% in 2007 (leenpercentage Bol:15%, HBO: 26%,
WO: 36%).• Daarnaast is de stijging te verklaren doordat het totaal aantal
studerenden met een prestatiebeurs is gestegen. In de periode 2004–2007
is het totaal aantal studerenden met een prestatiebeurs met bijna 77 duizend
personen toegenomen tot 570 duizend personen (+ 16%).• De vraag waarom meer personen zijn gaan lenen is niet eenduidig
te beantwoorden. In de studentenmonitor wordt aan studenten in het hoger onderwijs
gevraagd wat voor hen belangrijke redenen zijn om te lenen. De
vijf redenen die in 2007 het vaakst werden aangegeven, zijn:«leenvoorwaarden
gunstig (65%)», «noodzakelijk/hoge lasten (57%)», «later
voldoende inkomsten om lening te kunnen terugbetalen (53%)», «wil
ouders niet belasten (47%)» en «minder hoeven te werken
naast de studie (43%)». Het lijkt waarschijnlijk dat betere voorlichting
over de leenvoorwaarden meer studenten ertoe heeft gebracht om te lenen. Uit
de studentenmonitor blijkt dat de score met betrekking tot de leenvoorwaarden
ten opzichte van 2004 met 10%-punten is gestegen en de overige scores
nagenoeg onveranderd gebleven (bron: www.studentenmonitor.nl).239Hoe komt het dat het aantal lesgeldplichtigen volgens
de raming in tabel 13.2 «Aantal lesgeldplichtigen» geleidelijk
zal afnemen?De raming van het aantal lesgeldplichtigen is gebaseerd op de raming van
het aantal deelnemers in de beroepsopleidende leerweg in de leeftijd van 18
jaar en ouder. Dit is de groep die verplicht is om lesgeld te betalen. In
de meest recente aantallenraming is een (beperkte) daling van het aantal deelnemers
bol in deze leefijdscategorie voorzien vanaf het schooljaar 2010/2011. Hierdoor
daalt vanaf 2011 het aantal lesgeldplichtigen ook beperkt.240Is er bij de publieke omroep sprake van voldoende «diversiteit
aan opvattingen en interesses» en wordt er ook voldoende kwaliteit geboden,
zodat de kwaliteit ook terecht hoog in het vaandel wordt gedragen?De diversiteit van de publieke omroep komt op verschillende manieren tot
stand: in de programmamix en in de programma’s zelf. Het Nederlandse
omroepbestel wordt wel het meest pluriforme systeem genoemd vanwege de diversiteit
van alle deelnemende omroepen, variërend van de TROS tot de boeddhistische
omroep. Binnen de publieke omroep is er een actuele discussie over de diversiteit
van actualiteitenrubrieken. Ik juich het toe dat de publieke omroep deze discussie
zelf initieert. Tweederde van de bevolking is overigens van oordeel dat de
publieke omroep niet links of rechts is georiënteerd. De publieke omroep
is in de ogen van het publiek «informatief» en «veelzijdig».
(bron: NPO, Rapportage Prestatieovereenkomst 2007).Voor de kwaliteit zijn verschillende indicatoren variërend van het
oordeel van het publiek (zij geven de omroep een 7,1 tegenover een 6,7 voor
commerciële omroepen) tot het winnen van prestigieuze internationale
prijzen voor programma’s (bron: NPO, Rapportage Prestatieovereenkomst
2007). De publieke omroep zelf hanteert een kwaliteitskaart. Deze bevat dimensies
waarop de Publieke Omroep zichzelf wil afrekenen: programmakwaliteit, vernieuwing
en ontwikkeling, maatschappelijke interactie en invloed, bereik. In de Terugblik op de meerjarenbegroting 2007 wordt langs deze
lijnen gerapporteerd.241Wanneer kan een nieuw voorstel met betrekking tot programmaraden
c.q. consumenteninvloed tegemoet worden gezien?Zoals bekend werk ik al geruime tijd aan een nieuw model. Daarin moet
niet alleen met de wensen van de Tweede Kamer rekening worden gehouden, maar
ook met de eisen die de Europese Commissie stelt. Deze wensen en eisen lopen
niet parallel. Zo wordt in de motie Atsma/Slob (Kamerstukken II 2007/08, 31 200
VIII, nr. 47) gevraagd om de positie van programmaraden te versterken,
terwijl de Europese Commissie in een bespreking met mijn ambtenaren
heeft laten weten dat uitbreiding van het programmaradenmodel naar het digitale
programma-aanbod van de aanbieders van een omroepnetwerk een nieuwe inbreukprocedure
tot gevolg zal hebben. Het ontwikkelen van een nieuw model is daarom gecompliceerd
en vergt dan ook nog enige tijd. Ik hoop dat u daar begrip voor heeft. Ik
kom daar begin volgend jaar op terug.242Kunnen commerciële omroepen gebruik maken van
de verschillende productiefaciliteiten? Kan een overzicht worden verstrekt
van de eisen die gesteld worden aan het gebruik van deze faciliteiten/fondsen?Nee, commerciële omroepen kunnen geen gebruik maken van de middelen
die bij het Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Omroepproducties en het
Stimuleringsfonds voor de Pers zijn belegd voor de productie van artistiek
hoogwaardige culturele programma’s respectievelijk journalistieke producties.
De eisen die gesteld worden aan het gebruik van deze fondsen staan in de Mediawet.
Het Stimuleringsfonds voor de Pers ondersteunt alleen persorganen (artikel
129). Van het Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Omroepproducties kunnen
alleen de publieke landelijke en regionale omroepen gebruik maken (artikel
170 lid 2 Mediawet).243Wanneer is het aandeel van de publieke omroep volledig
in «high definition» (HD) te zien?De Nederlandse Publieke Omroep wil in het voorjaar van 2009 starten met
het aanbieden van de zenders Nederland 1, 2 en 3 in high definition kwaliteit.
Bij aanvang is maar een beperkt percentage (2 à 3%) van het
aanbod van de publieke omroep zelf in HD geproduceerd. Dit percentage kan
hoger worden door de buitenlandse aankoop in HD en oplopen tot circa 10 à
15%. In de komende jaren zal het aandeel HD programma’s geleidelijk
toenemen. De overige programma’s worden ook in een hogere kwaliteit
aangeboden zodat de kijker ook bij deze programma’s een betere kwalitatief
scherper beeld heeft dan bij de reguliere uitzendingen.244Heeft het NOS-journaal al een Redactiestatuut om de
onafhankelijkheid te waarborgen?Ja. De NOS kent al sinds jaar en dag een programmastatuut waarin waarborgen
zijn opgenomen «voor de organisatie en haar programmamakers
t.b.v. het journalistiek onafhankelijk opereren van commerciële, (omroep)-politieke,
particuliere en groepsbelangen». Daarnaast heeft de NOS sinds
2007 een eigen journalistieke code en een eigen ombudsman.245Over welke radiozenders en op welke tijdstippen wordt
de zendtijd voor politieke partijen verdeeld?Per 1 september 2008 wordt er eens in de twee weken een tijdslot
voor politieke partijen geprogrammeerd op zaterdagavond tussen 19.00 tot 20.00
op Radio 5. Er worden dan vijf uitzendingen van verschillende partijen achter
elkaar uitgezonden. Voorheen stond er eens in de twee weken een reeks geprogrammeerd
op doordeweekse avonden van 19.50 tot 20.00, ook op Radio 5. Gedurende twee
weken werd er dan op iedere werkdag één uitzending van een politieke
partij uitgezonden.Deze wijziging van de zendtijd heeft via de formele route plaatsgevonden.
Het voorgenomen besluit tot wijziging is voorgelegd aan de betrokken zendgemachtigden,
in dit geval de politieke partijen, waarbij zij de mogelijkheid hebben gekregen
om bezwaar te maken. Toen vervolgens geen van de partijen bezwaar maakte,
is het zendtijdwijzigingsbesluit van kracht geworden.246Wanneer komt de brief over de doorgifte van Politiek24,
zoals toegezegd tijdens de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van
een nieuwe Mediawet (Mediawet 20..) d.d. 25 juni 2008?1De heer Van Dijk (SP) heeft tijdens voornoemd debat gevraagd of de verspreiding
van Politiek 24 gratis en verplicht kan plaatsvinden en heeft specifiek gevraagd
te kijken naar de analoge doorgifte van deze zender. Ik heb tijdens het debat
gezegd dat ik hier na de zomer op zou terugkomen, maar ik kan mij niet herinneren
dat ik over dit onderwerp een aparte brief heb toegezegd. Graag maak ik van
de gelegenheid gebruik om op de vragen van de heer Van Dijk in te gaan.De Mediawet bepaalt dat alleen de drie algemene televisiekanalen via de
ether zonder extra kosten voor de burger verspreid moeten worden. Vanwege
de schaarste in de ether is het niet mogelijk daar extra themakanalen aan
toe te voegen. De wettelijke doorgifteplicht op de kabel geldt alleen voor
de algemene televisiezenders Nederland 1, 2 en 3. Voor themakanalen bestaat
deze verplichting niet. De Nederlandse Publieke Omroep bepaalt hoe deze kanalen
worden verspreid en of deze kanalen naast digitaal ook analoog worden doorgegeven.
De NPO zal daartoe met de kabel of met andere netwerken moeten onderhandelen.247Kunt u een overzicht geven van alle subsidies mediabeleid?Voor 2008 betreffen de subsidies mediabeleid:• Stimulering Nederlandse audiovisuele sector in Europese context
(€ 0,2 miljoen)• Migranten en media (€ 0,2 miljoen)• Kwaliteitsbeleid journalistiek, met name in Oost- en Midden-Europa
(€ 0,2 miljoen)• Jeugd en Media (€ 0,2 miljoen)• eCultuur (€ 0,35 miljoen)• Toegankelijkheid TV (€ 0,05 miljoen)• Diverse onderzoeken en projecten (€ 0,2 miljoen)De projecten die onder deze hoofdposten vallen, zijn nader toegelicht
in de mediabegrotingsbrief 2008. De omvang en verdeling van de «subsidies
mediabeleid» in 2009 komt eveneens aan de orde in de mediabegrotingsbrief 2009.248Betekent de opvatting dat de minister niet verantwoordelijk
is voor de vorm en inhoud van het media-aanbod ook dat de minister publiekelijk
geen waardeoordeel over programma’s dient te geven?Ja, de minister laat zich vanuit zijn positie inderdaad niet uit over
de vorm en inhoud van specifieke programma’s. Dit moet overigens niet
verward worden met opmerkingen die de minister desgevraagd maakt over zijn
eigen interesses of discussies die binnen de publieke omroep worden gevoerd.
Vanuit zijn verantwoordelijkheid voor een pluriforme en diverse publieke
omroep kan de minister wel in algemene zin spreken over het aanbod van de
publieke omroep en de eisen die de wet daaraan stelt.249Het aantal regionale dagbladtitels is gedaald naar
22 in 2007. Hoe is de ontwikkeling op dit moment en wat kan de minister doen
om een verdergaande daling tegen te gaan?In de afgelopen twintig jaar daalde het aantal redactioneel zelfstandige
regionale dagbladen in Nederland van 40 naar 18, en de totale betaalde oplage
van 2,8 naar 1,7 miljoen exemplaren (bron: Commissariaat voor de media (2008),
Mediaconcentratie in Beeld, Concentratie en pluriformiteit van de media 2007,
Hilversum 2008). Dit is een zorgwekkende situatie, ook gezien de ontwikkelingen
bij Wegener, veruit de grootste uitgever van regionale kranten in ons land.
In de kabinetsbrief over het persbeleid, die ik begin november naar de Tweede
Kamer hoop te sturen, ga ik verder in op deze situatie.250Waarom worden gratis kranten niet meegeteld als indicator
voor diversiteit in de pers?Tot dusverre wordt uitgegaan van redactioneel zelfstandige kranten met
een betaalde oplage. Daar is voor gekozen omdat
de werkingssfeer van het Stimuleringsfonds voor de Pers (tot dusverre) uitsluitend
open staat voor kranten die tegen betaling worden verspreid. In de brief over
het persbeleid, die ik begin november naar de Kamer zal sturen, stel ik voor
om ook gratis bladen binnen de werkingssfeer van het Fonds te brengen, omdat
ook zij een bijdrage leveren aan de diversiteit in de pers. Vanaf dat moment
ligt het voor de hand om ook de gratis kranten mee te tellen als indicator
voor diversiteit in de pers.251Waarom staat er in tabel 15.1 «Indicatoren»
in de kolom «Streefwaarde» een groot aantal keren «p.m.»?Een aantal indicatoren geeft aan wat het media-aanbod in Nederland is
(televisie- en radiokanalen, zelfstandige dagbladen) en via welke distributie-infrastructuren
dat toegankelijk is (kabel, ether, satelliet). Het gaat hier om aanbod dat
grotendeels in de markt tot stand komt en waar de overheid geen directe invloed
op kan uitoefenen. Het is daarom niet mogelijk daar streefwaarden voor te
hanteren. Wel geven de indicatoren op zichzelf inzicht in het totale media-aanbod
waar het brede mediabeleid zich op richt.252Kunnen omroeporganisaties geld lenen van de Publieke
Omroep om leden te kunnen werven? Kunnen alle omroepen dit? Is dit ook gebeurd?
Om welke bedragen gaat het?De NPO leent geen geld uit. Het werven van leden is een verenigingsactiviteit
waar de NPO buiten staat. Ook de overheid leent omroepen geen geld, maar kan
wel – onder strikte voorwaarden – een garantstelling geven voor
het afsluiten van een lening bij derden voor een ledenwerfcampagne. Dat geldt
echter alleen voor omroepinstellingen die de stap van voorlopige erkenning
naar erkenning willen maken. Deze omroepen kunnen geen eigen verenigingsvermogen
opbouwen en zijn voor de ledenwerfcampagne aangewezen op externe financiering.
Op dit moment heeft alleen omroepvereniging Llink een garantstelling gekregen
van € 0,5 miljoen. Rond 2003 is BNN een lening aangegaan voor € 0,4
miljoen onder de garantstelling van de overheid. Overigens heeft
recent de Algemene Rekenkamer aandacht gevraagd voor de ongelijkheid tussen
omroepen met of zonder algemene verenigingsreserve. In het wetsvoorstel over
de erkenning en financiering van publieke omroepen zal ik op dit punt een
bepaling voorstellen.253In 2007 is de kabel nog steeds het dominante netwerk
voor televisie en de ether voor radio. Hoe verwacht u dat zich dit in de toekomst
zal ontwikkelen? Is er onderzoek gedaan naar de verwachte groei aan importantie
van andere netwerken?Voor de distributie van televisiesignalen lijkt de kabel een dominante
positie te behouden. De OPTA heeft recent een marktanalyse uitgevoerd naar
de distributie van televisiesignalen. In augustus 2008 heeft de OPTA haar
ontwerpbesluiten gepubliceerd om toegang van alternatieve aanbieders op de
analoge kabel mogelijk te maken. In het persbericht van de OPTA van 5 augustus
jl. staat:Ondanks de opkomst van alternatieven zoals Digitenne,
IP TV en satelliet zijn UPC en Ziggo onverminderd sterk met een gezamenlijk
marktaandeel van 81%. De komende periode verwacht OPTA hier zonder
ingrijpen onvoldoende verandering in. Daarnaast voorziet de toezichthouder
dat de consument steeds vaker diensten zoals telefonie, televisie en internet
gebundeld gaat afnemen («triple play»). Omdat OPTA verwacht dat
de markt zich steeds meer gaat bundelen, is het van belang dat ook alternatieve
aanbieders een bundel kunnen aanbieden. Zo wil OPTA voorkomen dat er straks
slechts twee infrastructuren overblijven voor de consument om uit te kiezen
voor hun bundel. Twee is namelijk onvoldoende om duurzame concurrentie in
de elektronische communicatiemarkten te krijgen. Om televisie, al dan niet
als onderdeel van een bundel, te kunnen aanbieden, maakt OPTA het mogelijk
voor bedrijven om deze via UPC en Ziggo (door) te verkopen aan de consument.Het volledige persbericht en de ontwerpbesluiten van de OPTA zijn te vinden
op: www.opta.nl/asp/publicatiesOok voor radio is kabel van belang, er wordt thuis substantieel –
via de kabel – geluisterd. Maar de FM is van groot belang. De vergunningen
voor commerciële etherfrequenties (radio) zijn in 2003 verleend, in 2011
moeten de vergunningen opnieuw zijn verleend. Bij deze vergunningverlening
zal een koppeling worden gemaakt met digitale etherradio (DAB) zodat digitale
etherradio wordt gestimuleerd. De Kamer zal voorafgaand aan de vergunningverlening
hierover worden geïnformeerd.254Kunt u een overzicht geven van de tekorten op de diverse
begrotingen van de landelijke publieke omroeporganisaties?De raad van bestuur van de publieke omroep stelt jaarlijks een begroting
op voor de landelijke publieke omroepinstellingen. In die begroting zijn de
bedragen opgenomen die nodig zijn om de plannen van de landelijke omroep als
geheel uit te voeren. De begroting van de landelijke publieke omroep is derhalve
niet te herleiden naar tekorten bij de individuele omroeporganisaties. Overigens
zijn tekorten bij de individuele omroeporganisaties de afgelopen jaren opgevangen
door de nog aanwezige programmareserves.255Herinnert u zich de toezegging tijdens het algemeen
overleg over mediawijsheid1 heeft de minister
toegezegd om de mogelijkheden van een versterking van de participatie van
ouders in het Mediawijsheid expertisecentrum te onderzoeken en de Kamer hierover
te informeren? Wat is de stand van zaken op dit moment en wat zijn de mogelijkheden?
Is bekend hoeveel scholen in Nederland aandacht besteden aan mediawijsheid?Ja, er wordt bekeken op welke manieren de participatie van ouders in het
centrum vorm kan krijgen. Maatwerk is hier geboden omdat ouderorganisaties
zelf hebben aangegeven op verschillende wijze betrokken te willen zijn. De
betrokkenheid kan verschillend vorm krijgen (zie kabinetsbrief Mediawijsheid
van 18 april 2008. Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 434,
nr. 1). Ouderorganisaties zijn uitgenodigd zich binnen de kerngroep gezamenlijk
te laten vertegenwoordigen. Ook krijgen ouders een stem in de programmaraad.
Daarmee hebben zij als klant van het centrum direct invloed op de activiteiten,
het jaarplan en programmatische keuzes van het centrum. Over de concrete uitwerking
van deze twee mogelijkheden wordt nog gesproken. Tenslotte kunnen ouderorganisaties
rond het onderwijs een netwerkpartner worden en zo in samenwerking met andere
maatschappelijke organisaties, cultuur- en media-instellingen en onderwijsinstellingen
projecten indienen en uitvoeren. Dat laatste is al gebeurd.Er is nog niet bekend hoeveel scholen in Nederland aandacht besteden aan
mediawijsheid. Dit moet blijken uit de jaarlijkse «Vier in Balans Monitor»
van Kennisnet. In de eerstvolgende monitor worden vragen over aandacht voor
mediawijsheid op scholen meegenomen. Over de resultaten van dit onderzoek
wordt gerapporteerd in de eerstvolgende Vier in Balans rapportage in mei 2009
(zie Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 434, nr. 4).256Wat wordt bedoeld met de uitspraak dat in 2009 de organisatie
van het mediawijsheidexpertisecentrum echt moet staan en de service uitgebreid
wordt met fysieke loketten bij de bibliotheken? Betekent dit dat er een echt
fysiek centrum komt of wordt met het fysieke loket het loket bij de bibliotheken
bedoeld? Hoe is de financiering van de exploitatie van de fysieke loketten
structureel geregeld?In 2008 is een start gemaakt met het mediawijsheid expertisecentrum. Er
is een meerjarenplan opgesteld en een mediawijsheidmarkt georganiseerd. Inmiddels
hebben ruim 60 partijen zich aangesloten via een intentieverklaring. Vanaf 2009
worden de plannen daadwerkelijk uitgevoerd met deze partners. Dat betekent
dat de bemensing van het centrum vorm krijgt, werkgroepen van start gaan,
onderzoek wordt gedaan, een website met dienstverlening start, evenals een
communicatiecampagne en dienstverlening via fysieke loketten.Zoals gemeld in de kabinetsbrief komt er geen nieuw gebouw maar sluiten
de fysieke loketten aan bij de bestaande dienstverlening door Beeld en Geluid
(landelijk) en de bibliotheken (decentraal).De financiering van de exploitatie van de loketten komt aan de orde in
de mediabegrotingsbrief 2009.257Media worden gestimuleerd maatschappelijke verantwoordelijkheid
te nemen. In de vorm van zelfregulering kunnen bestaande gedragscodes worden
verbeterd en nieuwe geïnitieerd. Wat is de stand van zaken betreffende
de gedragscodes? Is er op dit moment een gedragscode?Het kabinet heeft de publieke en commerciële omroepen gevraagd om
de eigen spelregels en de afwegingen die ze maken voor iedereen kenbaar te
maken op internet. Het gesprek met de partijen hierover is nog gaande. Zodra
bekend is welke spelregels de individuele media-aanbieders hanteren voor verantwoord
en veilig media-aanbod, kan worden vastgesteld welke gemeenschappelijk gedeelde
waarden en spelregels hieruit voortvloeien (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
31 434, nr. 1).258Welk bedrag krijgen de vier grote steden jaarlijks
uitgekeerd als gevolg van de nieuwe convenanten?Voor MTNL en FunX is in 2009 in totaal bijna € 4 miljoen beschikbaar.
Daarvan is € 950 000 bestemd voor FunX, de rest voor MTNL.
De looptijd van de afspraken met de vier steden is vier jaar.259Hoe gaat u commerciële omroepen stimuleren om
maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen?Dit gebeurt in gesprekken met hen die worden gevoerd in het kader van
onder meer de gedragscode. De resultaten daarvan tot op heden stemmen positief.
Zo heeft RTL gemeld zich vrijwillig aan de reclamebeperkingen voor alcohol
te houden. Zij vallen immers niet onder de Nederlandse mediawet.260Wat is naar uw opvatting de toekomst van het publieke
radiostation FunX? Wat zijn de belangrijkste elementen die in dit verband
in het nieuwe convenant aan de orde zijn?Met de vier grote steden heb ik afgesproken dat er in de toekomst gekeken
moet gaan worden naar een andere inbedding van FunX. Afspraken hierover worden
vastgelegd in het convenant.261Kan een overzicht worden verstrekt van de uit het Stimuleringsfonds
voor de Pers verstrekte bijdragen in 2007 en tot dusver in 2008?Hieronder vindt u een overzicht van de verstrekte bijdragen in 2007 en
(voor zover mogelijk van) 2008. Op de website van het Stimuleringsfonds voor
de Pers (www.svdp.nl) kunt u een nadere uitsplitsing van de steunverleningen
vinden.Verleende subsidies Stimuleringsfonds
Pers 2007UitkeringenKrediet Totaal1. Individuele steunverleningen325 357446 552771 879 2. Bijdragen aan onderzoeken, individuele projecten1 280 134319 4501599 584 3. Tijdelijke subsidieregeling bladen voor culturele minderheiden178 3000178 300 4. Tijdelijke subsidieregeling internet informatie producten402 278466 800869 078Verleende subsidies Stimuleringsfonds
Pers 2008UitkeringenKrediet Totaal1. Individuele steunverleningen000 2. Bijdragen aan onderzoeken, individuele projecten404 9000404 9003. Tijdelijke subsidieregeling bladen voor culturele minderheiden0345 000345 000 4. Tijdelijke subsidieregeling internet informatie producten78 537078 537262Wanneer wordt bekend hoeveel themakanalen overblijven?
Is er een analyse van de impact van themakanalen op de concurrentiesituatie
met de commerciële omroepen? Wat zijn de kosten van de themakanalen?De NPO heeft in zijn meerjarenbegroting 2009–2013 aangegeven dat
het aantal (televisie) themakanalen wordt teruggebracht van 17 naar 12. De
totale kosten van deze themakanalen in 2009 worden door de publieke omroep
begroot op circa € 12 miljoen. De goedkeuring voor 10 van deze 12
kanalen is in 2007 verleend. Voor twee nieuwe profielen is een aanvraag opgenomen
in de meerjarenbegroting 2009–2013. Het streven is om over deze aanvraag
nog voor het einde van dit jaar een besluit te nemen.De publieke omroep heeft in het kader van de aanvraag een analyse opgesteld
van het aanbod van themakanalen in binnen- en buitenland. De beoordeling van
(nieuwe) neventaken, zoals themakanalen, vindt plaats binnen het kader van
de algemene taakopdracht van de publieke omroep en de regels die in het Mediabesluit
zijn opgenomen. In de goedkeuringsprocedure wordt – mede op basis van
de eventuele inbreng van belanghebbenden – wel bezien of er marktaspecten
zijn die nadere onderbouwing of onderzoek nodig maken.263Hoeveel subsidie voor wetenschappelijke projecten wordt
direct vanuit het ministerie verstrekt, buiten de reguliere universitaire
geldstromen of het Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek?De omvang van wetenschappelijke projecten die het ministerie jaarlijks
verstrekt bedraagt ongeveer € 13 miljoen. Het grootste deel hiervan
heeft betrekking op onderzoek van het onderwijs, daarnaast zijn er projecten
op het gebied van cultuur en het wetenschapsbeleid. Deze middelen zijn opgenomen
in het zgn. TOF-overzicht (Totale Onderzoek Financiering). De meest recente
versie van dit overzicht is op 7 april aan de Tweede Kamer gestuurd (Kamerstuk
29 338, nr. 71).264Waarom zijn er geen absolute streefwaarden, maar relatieve
streefwaarden gegeven voor de indicatoren in tabel 16.1? Zijn er absolute
streefwaarden? Zo ja, welke?Er zijn geen absolute streefwaarden, omdat bij de indicatoren van tabel
16.1 het streven is dat Nederland zich kan meten met landen binnen de Europese
Unie dan wel de gehele wereld. Het heeft dan weinig zin te mikken op één
specifieke positie, omdat de ene of de ander positie binnen de top minder
belangrijk is. Daar komt bij dat ook andere landen ambities hebben en het
daarom moeilijk is één specifieke plaats na te streven.265Hoeveel apen worden gehouden in het Biomedical Primate
Research Centre? Kan dit worden uitgesplitst per apensoort?In het BPRC worden gehouden: 1138 resusapen en 270 marmosets.266Hoe gaat de regering het bedrijfsleven stimuleren meer
in R&D te investeren, gezien de streefwaarde van 1,9% in 2010?Er zijn verschillende zaken waarmee de overheid bedrijven kan stimuleren
tot vergroting van de R&D-uitgaven, uiteraard binnen de vrijheid van bedrijven
zelf om keuzes te maken waar men R&D laat uitvoeren, mede gezien de toenemende
internationale arbeidsverdeling. Het betreft vooral het aantrekkelijk houden
van het klimaat voor bedrijven om R&D in Nederland te doen. Fiscale facilitering
is één van de middelen, waarvan uit recent onderzoek is gebleken
dat dit een effectief middel is. De kwaliteit van de publieke kennisinfrastructuur
is een andere belangrijke factor, naast de mogelijkheden voor publiek-private
samenwerking, de aanwezigheid van hoogopgeleide kenniswerkers, de sterktes
van de verschillende wetenschapsgebieden, focus en massa in het wetenschappelijk
onderzoek, IPR-regimes en infrastructurele faciliteiten. In zijn algemeenheid
zijn de omstandigheden hiervoor gunstig, maar blijft het wel zaak te blijven
werken aan verbetering. Concrete voorbeelden zijn financiering van R&D
vanuit FES impulsen en de verhoging van de fiscale faciliteit. Daarnaast wil
ik verwijzen naar de activiteiten die gezamenlijk met het Ministerie van Economische
Zaken op de rails worden gezet in het kader van het Project Nederland ondernemend
innovatieland.267Welke concrete acties worden ondernomen om in 2010
te komen tot de streefwaarde van 3% R&D investeringen door de overheid?De 3% streefwaarde in tabel 16.4 heeft betrekking op de investeringen
in R&D van zowel de overheid, Nederlandse bedrijven als buitenlandse financiers.
De streefwaarde voor de overheid staat op 0,9% van het BBP. Het zal
uiterst lastig zijn om in 2010 een niveau van overheidsinvesteringen te hebben
bereikt dat structureel minstens een miljard euro hoger ligt dan het huidige
niveau. De impuls van dit Kabinet voor onderwijs, kennis en innovatie geeft
daartoe wel een aanzet, op basis van de uitbreiding van de Vernieuwingsimpuls,
FES impulsen en de enveloppemiddelen van het huidige Kabinet voor o.a. genomics
en maatschappelijke innovatieprogramma’s.268Hoe hoog zijn de uitgaven aan R&D in 2009 door
de overheid als percentage van het BBP?Een cijfer hiervoor is op dit moment nog niet te geven. Nadat de departementale
begrotingen aan de Tweede Kamer waren aangeboden, heeft mijn ministerie de
departementen gevraagd om een overzicht te geven van hun R&D-uitgaven
voor de periode 2007–2013. Deze R&D-uitgaven zijn niet zonder meer
te destilleren uit de begrotingscijfers, vaak omdat ze een onderdeel zijn
van grotere begrotingsposten of decentraal moeten worden verzameld, waardoor
het enige tijd kost om deze gegevens te krijgen. Op basis van de eerste cijfers
die zijn binnengekomen verwacht ik echter geen grote wijzigingen ten opzichte
van het laatst bekende cijfer (voor 2008), namelijk 0,67%. Zodra het
overzicht gereed is, zal ik dit toesturen aan de Tweede Kamer.269Is in deze begroting rekening gehouden met de cijfers
van de Macro-Economische Verkenning (MEV) waaruit blijkt dat deelname aan
kinderopvang 0–3 jarigen groeit naar 54% in 2011 (65%
inclusief gastouderopvang) en deelname buitenschoolse opvang naar 24%?Ja, in de begroting is rekening gehouden met het groeipad dat in de Macro-Economische
Verkenning (MEV) is verwerkt. Bij de ramingen voor 2011 is de deelname 0–3
jarigen gegroeid naar ca. 66% (inclusief gastouderopvang) en deelname
buitenschoolse opvang naar ca 24% (inclusief gastouderopvang).270Welk percentage kinderen van 0 tot 4 jaar met kinderopvangtoeslag
hanteert het kabinet voor de jaren 2009 tot en met 2012 en waar zijn deze
prognoses op gebaseerd?Het percentage kinderen van 0 tot 4 jaar dat een kinderopvangtoeslag ontvangt
wordt geraamd op ca. 60% in 2009, 63% in 2010, ca. 66%
in 2011 en ca. 67% in 2012. Deze prognoses liggen in lijn met de prognoses
van het CPB (zie hiervoor de Macro Economische Verkenningen). 271Welk percentage kinderen van 4 tot 12 jaar met kinderopvangtoeslag
hanteert het kabinet voor de jaren 2009 tot en met 2012 en waar zijn deze
prognoses op gebaseerd?Het percentage kinderen van 4 tot 12 jaar dat een kinderopvangtoeslag
ontvangt wordt geraamd op ca. 21% in 2009, 23% in 2010, ca.
25% in 2011 en ca. 26% in 2012. Deze prognoses liggen in lijn
met de prognoses van het CPB (zie hiervoor de Macro Economische Verkenningen).272Bent u al in gesprek gegaan met diverse belangenorganisaties
in de gastouderopvang en heeft u daar gesproken over de bezuinigingen in de
gastouderopvang? Wat is de uitkomst van dit gesprek?Ja, ik spreek intensief met de verschillende belangenorganisaties in de
gastouderopvang over de plannen om de regelgeving rond gastouderopvang aan
te passen. Aangezien wij nog in gesprek zijn, kan ik u nog niet informeren
over de uitkomst. Ik zal u informeren met het wetsvoorstel dat ik u begin
2009 zal toezenden.273Hoeveel gaan de inkomensgroepen minimum, modaal, 1,5
keer modaal, twee keer modaal en drie keer modaal er op achteruit gaan als
de kinderopvangondernemers boven de maximum uurprijs van 6,10 euro uitkomen,
bijvoorbeeld een stijging van 4% naar 6,35 euro? Kan dat in een tabel
inzichtelijk worden gemaakt in euro’s en procentueel?Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar mijn antwoord op vraag
294.274Wat is uw reactie op de alternatieve begroting van
de Maatschappelijk Ondernemers Groep (MO-Groep)?Ik deel de visie van de MO-groep dat het draagvlak voor en het gebruik
van kinderopvang toeneemt. Tevens deel ik de opvatting dat de professionaliteit van de kinderopvangsector is toegenomen en dat deze gestimuleerd
en ontwikkeld moet blijven worden.Mede daarom heeft het kabinet bij Voorjaarsnota aangekondigd een verdere
professionalisering van de gastouderopvang te willen stimuleren door verschillende
uurtarieven te gaan hanteren.Hiermee wil het kabinet de professionele gastouderopvangsector de kans
geven zich te onderscheiden van de wat informelere vormen van gastouderopvang
(bijvoorbeeld opa’s en oma’s).In tegenstelling tot de MO-groep wil het kabinet deze informele vorm van
opvang blijven waarderen met een meer passend maximum vergoedbaar uurtarief.275Klopt de berekening van de MO-Groep dat werkgevers
in 2011 180 euro miljoen te weinig betalen, aangezien 28% van 3,2 miljard
900 miljoen euro bedraagt in plaats van de nu opgenomen 719 miljoen euro?In de verticale toelichting Voorjaarsnota 2008 is voor 2011, na pakket
maatregelen, een werkgeversbijdrage van 28% opgenomen. Bij een omzet
van € 3,2 miljard aan kinderopvangtoeslag gaat het om een bedrag
van ca. € 900 miljoen. Bedoelde 28% werkgeversbijdrage omvat
echter niet alleen de via de premie opgehaalde werkgeversbijdrage (geraamd € 719
miljoen). Daarnaast omvat deze ook de door de overheid gedragen vervangende
werkgeversbijdrage voor zelfstandigen (ca. € 50 mln), voor éénoudergezinnen
(€ 100 mln) en voor zogenaamde doelgroepen, bijvoorbeeld ouders
die een reïntegratietraject volgen (ca. € 30 miljoen). Deze
vervangende werkgeversbijdrage verklaart het bedrag van € 180 miljoen
dat de MO-Groep mist.276Op welk groeicijfer baseert u de ramingen voor kinderopvang
voor de komende jaren?Voor de ramingen van de kinderopvangtoeslag is rekening gehouden met het
groeipad tot en met 2011 dat in de Macro-Economische Verkenning (MEV) is gebruikt.
In onderstaande tabel is te zien wat de groeipercentages zijn bij ongewijzigd
beleid. De veronderstelling is dat in 2009 de totale kinderopvang met ca.
15% zal groeien. In 2010 en 2011 zal de groei teruggaan ca. 5%.
Vervolgens zal vanaf 2012 de groei verder afvlakken naar 2%. Na
verwerking van de beleidsmaatregelen resulteert tenslotte de raming voor de
kinderopvangtoeslag zoals opgenomen in de begroting.Groeiraming kinderopvang2009201020112012Dagopvang9%4.5%4,5%  BSO18%9%9% Gastouderopvang30%0%0% Totale groei bij ongewijzigd beleid15%5%5%2%277Waarom is er in 2010 bijna 200 miljoen minder beschikbaar
voor kinderopvangtoeslag ten opzichte van 2009?Deze daling is de resultante van enerzijds een voortgezette volumegroei
met circa 5% en anderzijds de bij Voorjaarsnota aangekondigde maatregelen
om het stelsel betaalbaar te houden die in 2010 in wetgeving zijn omgezet
en in werking treden.278Heeft de regering de groeicijfers naar boven aangepast,
nu ze jaar op jaar hoger blijken te liggen dan geraamd?Zie het antwoord op vraag 276.279Wanneer komen de voorstellen naar de Kamer als het
gaat om misbruik en oneigenlijk gebruik van kinderopvang tegen te gaan?Begin 2009 ontvangt uw Kamer het wetsvoorstel waarin ook de maatregelen
zijn opgenomen om misbruik en oneigenlijk gebruik van kinderopvang tegen te
gaan.280Waaruit worden de additionele middelen kinderopvang
gefinancierd, zoals vermeld in tabel 24.3 «Budgettaire gevolgen van
beleid artikel 24.01»?Deze middelen worden gefinancierd door de inzet van algemene middelen.281Wat wordt verstaan onder «overig» in tabel
24.4 «inzet enveloppemiddelen kinderopvang»?Tabel 24.4 geeft een overzicht van de maatregelen die uit de enveloppe
Kinderopvang zijn gefinancierd. Enkele posten geven een fluctuerend beeld
te zien. De post «overig» geeft daarbij het saldo weer tussen
de optelsom van de maatregelen en het totale beschikbare bedrag.282Wat valt er in tabel 24.5 «Budget flexibiliteit
per operationele doelstelling» onder «programmakosten overig»
en waarvoor is de 555 000 euro niet-jurdisch verplicht of bestuurlijk
gebonden voor bedoeld?Het hoofddoel van deze budgetten is het mogelijk maken van het laten doen
van onderzoek. Juridisch verplichte budgetten wil zeggen dat daar al opdrachten
voor zijn verleend. Bestuurlijk gebonden slaat op die budgetten waarvan al
is besloten dat er onderzoek op wordt uitgevoerd, veelal als toezegging aan
de Tweede Kamer, maar waar nog geen juridische verplichtingen of offertes
op zijn aangevraagd.283Zijn de inschrijfkosten bij een kinderopvangvoorziening
gebonden aan een maximum? Zo neen, waarom niet?De Wet kinderopvang zoals deze in 2005 in werking is getreden gaat uit
van vraagfinanciering met een duidelijke rol voor ouders. Binnen dit principe
past het niet dat de overheid zich bemoeit met de bedrijfsvoering of in dit
geval met de hoogte van inschrijfkosten. In de Wet kinderopvang zijn regels
opgenomen ter versterking van de positie van de ouders.284Bent u bereid om streefcijfers te stellen voor 2009
als het gaat om bestrijden van de wachtlijsten en wachttijden voor kinderen
in de kinderopvang en buitenschoolse opvang?Het is mijn ambitie om de wachtlijsten en -tijden voor de dagen buitenschoolse
opvang in de komende periode terug te dringen. Het kabinet zal zeer spoedig
een brief aan de Tweede Kamer sturen over de ontwikkeling van
de wachtlijsten entijden en de beleidsmaatregelen. Kortheidshalve verwijs
ik hiernaar.Ik zal dan ook de ontwikkeling blijven volgen en het onderzoek naar de
wachtlijsten en -tijden in de buitenschoolse opvang en de dagopvang herhalen.285Is de 3 miljoen euro die overgeboekt wordt naar het
gemeentefonds voor het bestrijden van de wachtlijsten geoormerkt?Vanaf 2008 zal structureel € 3 miljoen per jaar meer in
het Gemeentefonds worden gestort. Dit budget is niet geoormerkt. Wel zijn
er met de VNG afspraken gemaakt om deze middelen te besteden aan de gevolgen
voor het 1e lijnstoezicht en handhaving van:• De uitbreiding van het aantal locaties in de kinderopvang en;• de wens voor een frequenter en strikter toezicht op de gastouderopvang.286Voor de verbetering van de wachtlijsten in de kinderopvang
is het de bedoeling dat er € 8 miljoen gaan naar onder andere het
oprichten van netwerkbureaus voor praktische en oplossingsgerichte ondersteuning.
Hoe ziet deze praktische en oplossingsgerichte ondersteuning er concreet eruit?
Wie moet dit gaan doen?Vanaf 1 september jl. is een Netwerkbureau Kinderopvang voor
ondersteuning van de capaciteitsuitbreiding kinderopvang gestart. Dit Netwerkbureau
zal tot 1 september 2011 op praktische en oplossingsgerichte wijze kinderopvangorganisaties,
scholen en gemeenten ondersteunen bij het realiseren van meer kinderopvangcapaciteit.
Binnen dit bureau werken een aantal adviseurs met een brede praktische ervaring
en een groot netwerk in de kinderopvangsector, bij de gemeenten en in het
primair onderwijs.Het budget voor het Netwerkbureau Kinderopvang voor de gehele periode
van september 2008 tot en met september 2011 is € 5 miljoen. De
overige € 3 miljoen is ten behoeve van toezichtstaken overgeboekt
naar het gemeentefonds (zie vraag 285).287Wat zijn de meest recente cijfers ten aanzien van wachtlijsten
en wachttijden voor dagopvang en buitenschoolse opvang?Het kabinet zal spoedig een brief aan de Tweede Kamer sturen over de ontwikkeling
van de wachtlijsten en -tijden en de beleidsmaatregelen. Kortheidshalve verwijs
ik hiernaar.288Gaat het streven naar kwaliteitsverbetering niet verder
dan de eisen van de Wet kinderopvang? Zo ja, waarom kan de meting in het onderzoek
van het Nederlands Consortium Kinderopvang Onderzoek dan niet dienen als concreet
streefcijfer?Het streven naar kwaliteitsverbetering gaat verder dan de eisen van de
Wet kinderopvang, maar betreft een eigen verantwoordelijkheid van het veld
die door OCW alleen financieel wordt ondersteund. De eisen van de Wet kinderopvang
zijn basiseisen waaraan iedere kinderopvangorganisatie tenminste moet voldoen.
Op die basis vult de sector zelf de (pedagogische) kwaliteit nader in en gaat
daarmee verder dan de eisen waarop de GGD controleert. Dit betreft de eigen
verantwoordelijkheid van de organisaties voor kinderopvang. Dat gebeurt op
het individuele niveau van elke kinderopvangorganisatie. Dat
gebeurt ook landelijk. Zo heeft de sector gekozen om te werken aan verbetering
van de kwaliteit van de opleidingen en van de pedagogische medewerkers. Men
heeft daartoe een programma «Excellente kinderopvang 2008–2012»
uitgewerkt dat dit najaar van start gaat (zie ook het antwoord op vraag 89).
De sector heeft in haar programma zelf inhoudelijke doelstellingen opgenomen
bij de verschillende onderdelen van dat programma. OCW verbindt daaraan geen
streefcijfers.289Welk effect verwacht u van de verhoging van de ouderbijdrage
in 2009 op de afname van kinderopvang?In 2009 wordt ondanks de verhoging van de ouderbijdrage nog steeds een
volumegroei verwacht van circa 5%. Wel zullen door de verlaging van
de rijksbijdrage de totale uitgaven van het rijk aan kinderopvangtoeslag in
2009 t.o.v. 2008 een beperkte daling te zien geven, namelijk met circa 1%.290Hoe hoog is de werkgeversbijdrage in 2009? Hoeveel
dragen zij bij aan de totale kosten van kinderopvang?De werkgevers dragen naar verwachting voor ca. € 677 miljoen
bij aan de kosten voor kinderopvang van werknemers. Het totale aandeel van
de werkgeversbijdrage in 2009 wordt bij Miljoenennota 2009 geraamd op ca.
24%, dit is inclusief de bijdrage van het Rijk voor de «werkgeversbijdrage»
van de zelfstandigen en 1/6 deel voor alleenstaanden en een bijdrage van de
gemeenten voor de doelgroepen.291Wat is uw prognose als het gaat om het aantal huishoudens
dat gebruik maakt van kinderopvang voor de komende jaren?Juli 2008 waren er ca. 421 duizend huishoudens die gebruik maakten van
kinderopvang (zie tabel 24.9). Voor heel 2008 wordt het aantal huishoudens
dat gebruik maakt van kinderopvang geraamd op ongeveer 500 duizend huishoudens,
dit zal naar verwachting oplopen tot ca. 630 duizend huishoudens in 2013.292Wat is de rekensom op basis waarvan is becijferd wat
de gemiddelde uurprijs is?De kengetallen uit tabel 24.10 zijn afkomstig uit de maandelijkse beleidsinformatie
van de Belastingdienst/Dienst Toeslagen. Hierin is het gemiddelde genomen
van de door de ouders opgegeven uurprijs uit hun contract met de aanbieder.293Hoe groot is de tegenvaller als de gemiddelde uurprijs
in 2009 hoger ligt dan 5,80 euro als deze stijgt met 4% en als deze
stijgt met 8%?Indien de werkelijk vergoede uurprijs in 2009 uitgaat boven de aan de
begroting ten grondslag liggende uurprijs kan er zich een tegenvaller op de
uurprijs voordoen. Deze treedt echter alleen op indien en voor zover dit verschil
groter is dan de loon- en prijsbijstelling 2009 die volgend jaar aan de begroting
wordt toegevoegd. Aangezien er nu geen inzicht bestaat in de omvang van de
loon- en prijsbijstelling 2009, is de vraag naar de omvang van de tegenvaller
bij een stijging met 4% respectievelijk 8% niet te beantwoorden.294Hoeveel gaan de inkomensgroepen minimum, modaal, 1,5
keer modaal, twee keer modaal en drie keer modaal in euro’s en procentueel
er op achteruit als de gemiddelde uurprijs wel stijgt met 4%, dan wel
8%?In onderstaande tabel wordt aangegeven welke extra kosten per afgenomen
uur voor ouders optreden ten gevolge van de bevriezing van de maximum uurprijs.
Omdat de relatieve achteruitgang in besteedbaar inkomen afhankelijk is van
het aantal afgenomen uren, en dit aantal per aanvrager sterk verschilt, heb
ik deze niet in beeld gebracht.Gezien de marges in de sector verwacht ik dat de effecten van de bevriezing
van de maximum uurprijs via efficiencyverbetering voor rekening van de ondernemers
komen en dat de stijging van de gemiddelde uurprijs niet boven de maximum
uurprijs zal uitkomen.Tabel 1: Extra kosten ouders per afgenomen uur kinderopvang
ten gevolge van bevriezing maximum uurprijs 2009  Eerste kindTweede en volgende
kindGezinsinkomenUurprijs t/m € 6,10Uurprijs € 6,261Uurprijs vanaf € 6,33Uurprijs t/m € 6,10Uurprijs € 6,261Uurprijs vanaf € 6,33(1)(2)(3)(4)(5)(6)(7)Minimum€ 0,00€ 0,15€ 0,22€ 0,00€ 0,15€ 0,22Modaal€ 0,00€ 0,14€ 0,20€ 0,00€ 0,15€ 0,221,5 x modaal€ 0,00€ 0,13€ 0,18€ 0,00€ 0,15€ 0,222 x modaal€ 0,00€ 0,11€ 0,16€ 0,00€ 0,15€ 0,223 x modaal€ 0,00€ 0,07€ 0,11€ 0,00€ 0,15€ 0,211 de extra kosten bij een uurprijs tussen € 6,10
en € 6,33 liggen tussen de € 0,– en het voor het
desbetreffende gezinsinkomen in kolom 4 (eerste kind) respectievelijk kolom
7 (tweede en volgende kind) opgenomen bedrag in. Voor deze tussenliggende
uurprijzen zijn de extra kosten alleen uitgewerkt voor het voorbeeld van € 6,26.Als toelichting het volgende.De kostenontwikkeling die voor ouders van 2008 naar 2009 optreedt, is
deels het gevolg van beleidsmatige ingrepen (wijziging ouderbijdragetabel
en bevriezing maximum uurprijs) en deels het gevolg van voor de overheid autonome
ontwikkelingen (wijziging gemiddelde uurprijs, inkomensontwikkeling ouders,
verschuiving van inkomenscategorie in ouderbijdragetabel).Evenals in de vorige jaren, laat ik de autonome ontwikkelingen buiten
beschouwing bij het bepalen van de meerkosten die voor ouders optreden. Over
de effecten van de aanpassing van de ouderbijdragetabel heb ik u al eerder
geïnformeerd. Ik beperk me hier dan ook tot de mogelijke gevolgen die
de bevriezing van de maximum uurprijs heeft voor de kosten van ouders.Indien de uurprijs voor een ouder stijgt naar € 6,03 (104%
van € 5,80), zit deze uurprijs nog onder de bevroren maximum uurprijs
van € 6,10 en treden er in vergelijking met een situatie waarin
de maximum uurprijs 2009 wel was geïndexeerd geen meerkosten voor de
ouder op (tabel 1, kolom 2 en 5).Indien de uurprijs voor een ouder stijgt naar € 6,26 (108%
van € 5,80), zit deze uurprijs € 0,16 boven de bevroren
maximum uurprijs. Dat betekent dat ten gevolge van de bevriezing deze € 0,16
per uur voor alle inkomensgroepen volledig door de ouder zelf moet worden
gedragen, terwijl deze ouder in de situatie dat de uurprijs wel was geïndexeerd
slechts een deel van deze kosten zou hebben gedragen. De extra kosten ten
gevolge van de bevriezing zijn dus gelijk aan de weggevallen toeslag over € 0,16
per uur (tabel 1, kolom 3 en 6).In vraag 273 wordt gevraagd naar de meerkosten bij een uurprijs van € 6,35.
Deze uurprijs zit € 0,25 boven de bevroren maximum uurprijs; dit deel komt voor alle inkomensgroepen geheel voor rekening van de ouder.
Indien de uurprijs 2009 wel was geïndexeerd, was deze vastgesteld op€ 6,33.
Bij een uurprijs van € 6,35 was in dat geval € 0,02 bij
alle inkomensgroepen geheel voor rekening van de ouder gekomen en was over € 0,23
een toeslag verstrekt. Per saldo ontstaan hiermee alleen bij een stijging
van € 6,10 tot € 6,33 extra kosten ten opzichte van de
situatie waarin wel was geïndexeerd. De ouder moet nu deze € 0,23
per uur geheel zelf dragen, terwijl deze anders slechts een deel van deze
kosten zou hebben gedragen. De extra kosten ten gevolge van de bevriezing
zijn dus gelijk aan de weggevallen toeslag over € 0,23 per uur (tabel
1, kolom 4 en 7).295Op basis waarvan schat u dat volgend jaar de gemiddelde
uurprijs niet zal stijgen?In «Tabel 24.10 Kengetallen» staat zowel bij 2008 als bij
2009 dezelfde gemiddelde uurprijs opgenomen (€ 5,80). Daarbij is
in de voetnoot vermeld dat de uurprijs 2009 is geschat op basis van de aanname
dat de gemiddelde uurprijs niet zal stijgen. Met deze opstelling werd bedoeld
te zeggen dat vanwege de vergelijkbaarheid voor 2009 dezelfde uurprijs is
opgenomen als voor 2008. Door dat te doen, geven de verschillen tussen de
in de tabel opgenomen ouderbijdragen 2008 en 2009 immers zuiver het effect
weer van de wijziging in de ouderbijdragetabel die ik met ingang van 2009
doorvoer.296Wat betekent het dat het bedrag van 10 miljoen euro
dat in 2011 voor een nieuwe impuls voor emancipatiebeleid beschikbaar komt,
indicatief is? Welke overwegingen liggen aan dat indicatieve karakter ten
grondslag? Van welke factoren zal het afhangen of het bedrag hoger of lager
uitvalt?In deze kabinetsperiode lopen de enveloppemiddelen voor emancipatie van € 2
miljoen in 2008, € 4 miljoen in 2009, € 8 miljoen in 2010
en € 10 miljoen in 2011. De tranche voor 2009 is aan de begroting
van OCW toegevoegd. De resterende tranches staan op een aanvullende post van
het Rijk gereserveerd. Over de toekenning van de bedragen wordt jaarlijks
bij Voorjaarsnota besloten, daarom spreken we hier nog over een indicatief
bedrag van € 10 miljoen.297Vindt er ook in 2009 een review van de behaalde resultaten
van het emancipatiebeleid plaats? Zo ja, in welke vorm zal dit dan geschieden?
Zo neen, waarom niet?Begin 2008 is de Tweede Kamer geïnformeerd (Tweede Kamer, 2008, 30 420,
nr. 112) over de verschillende voorgenomen monitoringsmomenten en -vormen.
Waar het gaat om de toetsing van de algemene voortgang op het terrein van
emancipatie in Nederland («de stand in het land») wordt tweejaarlijks
de Emancipatiemonitor opgesteld. De publicatie van de eerstvolgende uitgave
van de Emancipatiemonitor is voorzien voor begin 2009.Waar het gaat om het emancipatiebeleid op de departementen is afgesproken
dat het kabinet in 2010 een midterm review uitvoert. Deze review wordt door
de departementen zelf uitgevoerd, gaat in op de resultaten die behaald zijn
in de kabinetsperiode tot op dat moment, en bevat een verkenning van nieuwe
kansen.De Minister voor Emancipatie levert op die onderdelen waarop hij samenwerkt
en/of waarop hij zelf het voortouw heeft genomen, jaarlijks een rapportage
aan de Tweede Kamer.298Rekent u de inzet van middelen niet eveneens tot de
factoren die van invloed zijn op het behalen van de algemene doelstelling?Als externe factoren van invloed op het behalen van de algemene doestelling
is genoemd: bestuurlijke inzet, individuele en collectieve initiatieven en
maatschappelijk draagvlak. Uiteraard is de beschikbaarheid van middelen ook
van invloed. Bij het formuleren van de instrumenten en het ambitieniveau is
het beschikbare budget als uitgangspunt genomen.299Zijn er al nieuwe cijfers bekend over het percentage
economisch zelfstandige vrouwen, aangezien het laatste cijfer dateert van
2004?Nee, er zijn nog geen nieuwe cijfers bekend. Het laatste cijfer is afkomstig
uit de emancipatiemonitor 2006. Begin 2009 wordt de emancipatiemonitor verwacht
en hierin zullen nieuwe cijfers voor het percentage economische zelfstandige
vrouwen worden gepubliceerd.300Wat wil het precies zeggen dat vanaf 2010 «de
oploop op de aanvullende post bij Financiën [is] gereserveerd.»
Wat zijn de consequenties voor de zekerheid van het budget?In deze kabinetsperiode lopen de enveloppemiddelen voor emancipatie van € 2
miljoen in 2008, € 4 miljoen in 2009, € 8 miljoen in 2010
en € 10 miljoen in 2011. De tranche voor 2009 is aan de begroting
van OCW toegevoegd. De resterende tranches staan op een aanvullende post van
het Rijk gereserveerd. Over de toekenning van de bedragen wordt jaarlijks
bij Voorjaarsnota besloten. Met de (on)zekerheid is rekening gehouden door
voor deze bedragen nog geen verplichtingen aan te gaan.301Waaruit bestaan de ontvangsten van 84 miljoen euro
in tabel 25.2 «Budgettaire gevolgen van beleid»?Het bedrag van € 84 000 heeft betrekking op de in 2007
gerealiseerde ontvangsten als gevolg van lager vastgestelde subsidies.302Hoe gaat u met de departementen in nationaal en internationaal
beleid afspraken maken over (homo)emancipatie? Welke voorbeelden kunt U noemen?Op het gebied van homo-emancipatie worden regelmatig afspraken gemaakt
in de Interdepartementale Werkgroep Overheidsbeleid en Homoseksualiteit en
met de departementen afzonderlijk, zoals bij de beantwoording van Kamervragen.
Interdepartementaal worden afspraken gemaakt over de periodieke rapportage
aan de Tweede Kamer. Met Buitenlandse Zaken wordt de steun aan internationale
homo-emancipatieprojecten afgestemd. Ook activiteiten van WWI en OCW op het
gebied van «bespreekbaar maken van homoseksualiteit» worden waar
nodig op elkaar afgestemd, zodat die activiteiten elkaar kunnen versterken.
Met Defensie, VWS en Binnenlandse Zaken worden bijvoorbeeld afspraken gemaakt
over mijn begrotingsbijdrage aan de bevordering van sociale acceptatie van
homoseksuelen op de terreinen: krijgsmacht, sport en politie. Justitie stemt
met mijn departement het beleid af over lesbische meemoeders en interlandelijke
adoptie door homoseksuelen.303Kunt u een voorbeeld geven van (homo)emancipatie in
internationaal beleid?De kabinetsnota van Buitenlandse Zaken over het Nederlands mensenrechtenbeleid
is voor het thema «homorechten» met mijn departement afgestemd.304Hoe zijn de subsidieplafonds van de subsidieregeling
emancipatieprojecten vastgesteld? Hoe wordt onderzocht of met deze subsidies
de beoogde doelstellingen worden behaald?De subsidieplafonds zijn vastgesteld op basis van afspraken over de Kennisinfrastructuur.
De benodigde middelen zijn vastgesteld op basis van ervaringsgegevens en evaluatieonderzoek.305Waarom streeft u, blijkens tabel 25.5 «Meetbare
gegevens» naar een afname van het aantal bestuurlijke afspraken met
gemeenten over emancipatiebeleid?In 2008 zijn de streefwaarden voor 2011 vastgesteld. Op sommige terreinen
wordt een beter resultaat behaald dan verwacht. Om de voortgang ten opzichte
van oorspronkelijke ambities goed zichtbaar te maken worden de streefwaarden
niet voortijdig omlaag, dan wel omhoog bijgesteld. Er wordt uiteraard niet
gestreefd naar afname van het aantal bestuurlijke afspraken.306Wat is de stand van zaken inzake de uitvoering van
de motie-Peters over billijke en rechtvaardige afspraken over vergoedingen
voor gebruiksrechten1 ?De publieke omroep heeft een bijzondere verantwoordelijkheid om redelijke
en realistische contracten met onafhankelijke programmamakers te sluiten.
Deze makers verkeren vaak in een zwakke(re) onderhandelingspositie ten opzichte
van de publieke omroep. Het kabinet onderzoekt nog of hun positie versterkt
kan worden door een wettelijke regeling voor het auteurscontracten-recht.
Daarnaast is het nodig dat de publieke omroep redelijke en realistische contracten
met hen afsluit voor multimediaal gebruik van hun rechten op programmamateriaal.
Dit is de publieke omroep aan zijn bijzondere status verplicht. Over dit rechtenbeleid
voert de publieke omroep momenteel overleg met de (vertegenwoordigers van)
rechthebbenden. Hoofdlijn is daarbij te komen tot een eenduidig rechtenbeleid
op basis van een aantal modelcontracten. Dit geeft makers duidelijkheid vooraf.
Naar ik heb begrepen is het overleg in een vergevorderd stadium en kunnen
de afspraken, met onder andere de OTP (vereniging onafhankelijke producenten),
naar verwachting dit najaar in een convenant worden vastgelegd. De Kamer wordt
nader geïnformeerd zodra de uitkomsten van de onderhandelingen bekend
zijn.307Is het streven om het beloningsverschil bij de overheid
uit te bannen, inmiddels geïmplementeerd?Het ministerie van BZK zal in overleg met het ministerie van OCW en de
sectorwerkgevers bij de overheid onderzoek starten naar beloningsverschillen
op sectoraal niveau en de daaraan ten grondslag liggende factoren. De beschikbare
cijfers over beloningsverschillen bij de overheid zijn op dit
moment namelijk op een zodanig geaggregeerd niveau beschikbaar dat zij nauwelijks
aanknopingspunten bieden voor gericht beleid op het niveau van de sectoren
bij de overheid. De uitkomsten van bovenstaand aangekondigd onderzoek worden
in de loop van 2009 verwacht en met sectorwerkgevers besproken met het oog
op aanvullend beleid. Ook zullen deze uitkomsten worden toegezonden aan de
Kamer.308Op welke wijze en in welke mate is tot dusver door
regionale omroepen gebruik gemaakt van het programmaversterkingsbudget?Het programmaversterkingsbudget is geen extern fonds. Het programmaversterkingsbudget
wordt gevoed door een interne omlegging van 25% van de budgetten van
de landelijke omroepverenigingen en omroeporganisaties. Het budget is bedoeld
om de programmering van de landelijke publieke omroep als geheel te vervolmaken
en te versterken (art 101 lid 3 en 4 Mediawet). Het programmaversterkingsbudget
is volledig onderdeel van de «geld op schema» systematiek, waarbij
de landelijke omroepverenigingen en -organisaties intekenen op de programmaschema’s
van de netten. Regionale omroepen kunnen niet direct intekenen op de programmaschema’s
en dat wil ik zo houden, het programmeren van de netten is met alle partijen
in Hilversum al ingewikkeld genoeg. Daarbij komt dat de regionale omroepen
worden gefinancierd door de provincies en niet, zoals de landelijke omroepen
wel doen, kunnen bijdragen aan het programmaversterkingsbudget.Wel ben ik voorstander van ruime samenwerking tussen de regionale omroep
en de landelijke publieke omroep, waarbij partijen zakelijke afspraken maken
over gezamenlijke televisieproducties. Bij deze samenwerking – die in
de praktijk al regelmatig voorkomt – doet een landelijke publieke omroep
het beroep op het versterkingsbudget. Op die manier komt dit budget ten goede
aan de regionale omroepen, zonder dat daarvoor ingewikkelde afspraken moeten
worden gemaakt.Er zijn al verschillende samenwerkingsverbanden tussen de landelijke publieke
omroepen en de regionale omroepen. Dit varieert van het gratis aanleveren
van programma’s (of delen daarvan) aan regionale omroepen, het (met
gesloten beurzen) uitwisselen van programma’s tot het tegen betaling
uitzenden van regionale programma’s, bijvoorbeeld de regionale dramaseries,
op de landelijke publieke zenders.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), voorzitter, Depla (PvdA),
Slob (CU), Remkes (VVD), Joldersma (CDA), De Vries (CDA), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), Van Dijk (CDA), Aptroot (VVD), Leerdam (PvdA), Kraneveldt-van der Veen
(PvdA), Roefs (PvdA), ondervoorzitter, Verdonk (Verdonk), Van Leeuwen (SP),
Biskop (CDA), Bosma (PVV), Pechtold (D66), Zijlstra (VVD), Langkamp (SP),
Van Dijk (SP), Besselink (PvdA), De Rooij (SP), Ouwehand (PvdD) en Dibi (GL).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Ferrier (CDA), Gill’ard (PvdA),
Anker (CU), Van Miltenburg (VVD), Atsma (CDA), Sterk (CDA), Vietsch (CDA),
Schinkelshoek (CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Van Dijken (PvdA),
Hamer (PvdA), Van Dam (PvdA), Van der Burg (VVD), Gesthuizen (SP), Jonker
(CDA), Fritsma (PVV), Van der Ham (D66), Ten Broeke (VVD), Van Bommel (SP),
Leijten (SP), Timmer (PvdA), Gerkens (SP), Thieme (PvdD) en Halsema (GL).XNoot1Kamerstuk 29 338, nr. 72.XNoot1Kamerstuk 27 017, nr. 41.XNoot2Kamerstuk 30 420, nr. 100.XNoot3Kamerstuk 30 420, nr. 101.XNoot4Kamerstuk 30 420, nr. 106.XNoot1Kamerstuk 30 420, nr. 100.XNoot2Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2008–2009, nr. 136.XNoot1Zie onder andere:• Bakker, (D66) Kamervragen, vergaderjaar 2005–2006, vraagnr.
2050611922;• Van Winsen en Joldersma (CDA) Kamervragen met antwoord, vergaderjaar
2005–2006, nr. 1679;• Bakker (D66) Handelingen 2005–2006, nr. 72, Tweede Kamer,
pag. 4531–4533, waarbij Bakker (D66), van Ham (D66), Karimi (GL), Timmermans
(PvdA) en Joldersma (CDA) hier vragen over stelden;• Internationalisering van het onderwijs; Brief minister over
paspoortvereisten aan Wit-Russische studenten die in Nederland willen studeren
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 22 452, nr. 26);• Vragen OCW begroting 2007, vraag 189.XNoot1Aanhangsel Handelingen II, 2007–2008, nr. 101, pag. 7176–7218.XNoot1Kamerstuk 31 434, nr. 4.XNoot1Kamerstuk 31 356, nr. 43. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31700-VIII-32.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl