Wijziging Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (voorwaardelijke machtiging, dwangbehandeling); Memorie van Antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20072008-30492, nr. E

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

20-12-2007

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

30492 nr. E

18-12-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Inhoud wetsvoorstelDiversen3. ArtikelsgewijsArtikel 14a, vijfde lidArtikel 38Artikel 38c, derde lid.Artikel 38c, vierde lid.Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30492Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 38 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 492Wijziging van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen
(voorwaardelijke machtiging en dwangbehandeling)EMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 18 december 2007Met belangstelling hebben wij kennis genomen van het voorlopig verslag
van 24 september 2007. Wij vertrouwen er op dat wij in constructief overleg
met uw Kamer kunnen komen tot een wettelijke regeling die de belemmeringen
die er thans zijn bij de toepassing van de voorwaardelijke machtiging zal
wegnemen en die ten aanzien van de dwangbehandeling zal leiden tot een regeling
waarmee wordt voorkomen dat psychiatrische patiënten onnodig lang gedwongen
worden opgenomen. 1. AlgemeenDoor de leden zowel van de fractie van het CDA als van de fracties van
de VVD, de PvdA en de SP wordt een verbinding gelegd tussen het onderhavige
wetsvoorstel en het rapport «Voortschrijdende inzichten» van de
derde evaluatiecommissie Wet bopz (Kamerstukken II 2006/07, 25 763, nr.
7). Deze commissie doet de aanbeveling te komen tot een geheel nieuwe wet.
Wij zijn op dit moment bezig met de voorbereiding van een kabinetsstandpunt
over dit rapport. Wij hopen dat standpunt nog in dit najaar naar de beide
Kamers der Staten-Generaal te zenden.Daarop vooruitlopend kunnen wij nu reeds zeggen dat wij de motivering
van de commissie om te komen met een geheel nieuwe wet delen en ernaar streven
om nog deze kabinetsperiode een nieuwe regeling ter vervanging van de Wet
bopz tot stand te brengen. Ook wij menen dat in de eerste plaats de psychiatrische
patiënten, maar zeker ook de samenleving, baat zullen vinden bij een
wettelijke regeling, waarin de koppeling tussen opneming en behandeling wordt
losgelaten en waarin de zorg, de behandeling en de beveiliging van en voor
de patiënt centraal staat. Wij zouden overigens een dergelijke wet niet
willen aanduiden als behandelwet. Niet zozeer behandeling moet centraal staan,
maar de zorgbehoefte van de patiënt en de veiligheid van zowel de patiënt
als de samenleving. Afhankelijk van het geval kan dat noodzaken tot zorg,
begeleiding en behandeling, tot zorg en behandeling gecombineerd met opneming
en soms tot uitsluitend zorg en opneming; er zijn immers, hoe moeilijk dat
ook te accepteren is, ook patiënten die niet kunnen worden behandeld.
De term «behandelwet» zou aan een dergelijke nieuwe regeling geen
recht doen.Overigens, dit in antwoord op het laatste onderdeel van de overwegingenvan de leden van de fractie van het CDA, pleit de derde evaluatiecommissie
voor handhaving van het gevaarscriterium in de tamelijk ruime uitleg die de
jurisprudentie daaraan geeft als de entree tot dwang. Wij staan daar positief
tegenover. Dit neemt niet weg dat kwalitatief hoogwaardige bemoeizorg –
dat is geen dwang, maar overreding – voor een groot deel de leemte kan
vullen die er is voordat aan het gevaarscriterium is voldaan. Algemeen wordt
erkend dat zorg van hoog niveau kan voorkomen dat dwang nodig is.De door de evaluatiecommissie bepleite benadering van dwang binnen de
psychiatrie verhoudt zich slecht met de huidige Wet bopz waarin gedwongen
opneming op zich het eerste middel is om het gevaar af te wenden. Bij de totstandkoming
van de wet werd dit middel als voldoende beschouwd voor de afwending van gevaar.
Dwangbehandeling werd alleen noodzakelijk geacht en is dan ook alleen mogelijk
als de stoornis de patiënt binnen het ziekenhuis gevaar doet veroorzaken.
De leden van de fractie van het CDA wijzen er terecht op dat de beperkte mogelijkheden
van medicatie en ambulante behandeling of het geheel ontbreken daarvan ten
tijde van de totstandkoming van de Wet bopz daarbij een factor van belang
zijn geweest. Dat ligt inmiddels anders, waardoor de wet steeds minder aansluit
op de praktijk.Wij menen dat het gebrek aan aansluiting van de wet op de ontwikkelingen
binnen de psychiatrie nu al zozeer knelt dat de regeling voor dwangbehandeling
van het onderhavige voorstel daarop niet kan wachten.Ook ten aanzien van de voorgestelde wijzigingen voor de voorwaardelijke
machtiging is haast geboden. Deze wijzigingen zijn immers nodig om het instrument
het effect te geven dat ermee wordt beoogd; ambulante behandeling mogelijk
maken met opneming als stok achter de deur ook voor mensen die niet bereid
of in staat zijn in te stemmen met de aan de machtiging verbonden voorwaarden.De leden van de fractie van de PvdA vragen waarom twee zo verschillende
onderwerpen in één wetsvoorstel zijn opgenomen. Hiervoor is
gekozen omdat beide onderwerpen tegemoet komen aan een in de praktijk gebleken
behoefte. Om pragmatische redenen is gekozen voor het met één
wetsvoorstel wijzigen van de Wet bopz op twee punten.De leden van deze fractie vragen in dit verband hoe de relatie is geregeld
tussen de Wet bopz en de andere wetten die de (rechts)positie van patiënten
en de kwaliteit van de zorg regelen. De Wet bopz is een lex specialis voor
dwang ten aanzien van mensen wier geestesstoornis hen gevaar doet veroorzaken.
Naast deze wet bestaan er algemene wetten die voor alle patiënten gelden.
Zo is er de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (Wgbo) die de
rechtspositie van patiënten in zijn algemeenheid regelt en die ook voor
de psychiatrische patiënten geldt, voor zover daar bij de Wet bopz niet
van wordt afgeweken. Voor psychiatrische patiënten die zich vrijwillig
laten behandelen of vrijwillig laten opnemen is de Wgbo de enige wet die op
hen van toepassing is.De kwaliteit van de GGZ-zorg is, net als van de rest van de zorg geregeld
in de Kwaliteitswet zorginstellingen en de Wet op de beroepen in de individuele
gezondheidszorg (Wet big). Deze wetten kennen geen specifieke regels voor
zorg onder dwang. Voor alle zorg, ongeacht of de patiënt deze vrijwillig
of gedwongen ondergaat, geldt de algemene norm van deze wetten, namelijk dat
sprake moet zijn van verantwoorde zorg. In samenhang met de Wet bopz betekent
dit het volgende: de Wet bopz legitimeert de toepassing van dwangzorg. Voor
de wijze waarop die zorg wordt verleend, gelden de Kwaliteitswet en de Wet
big, wat betekent dat ook zorg onder dwang verantwoord moet worden uitgevoerd.Als het om algemene patiëntenrechten gaat, is ook de Wet medezeggenschap cliënten zorgsector van belang. Ook geldt de Wet klachtrecht
cliënten zorginstellingen. Beide wetten gelden onverkort voor bopz-patiënten.
Daarnaast heeft de Wet bopz een specifieke klachtregeling. De klachtregeling
van de Wet bopz gaat over beslissingen die dwang inhouden; dat zijn ingrijpende
beslissingen waarbij grondrechten in het geding zijn. In verband hiermee mondt
de bopz-klachtregeling uit bij de rechter.2. Inhoud wetsvoorstelDe leden van de SP-fractie vragen naar de stand van zaken met betrekking
tot het wetsvoorstel waarin een nieuw kader voor psychogeriatrische en verstandelijk
gehandicapte cliënten wordt aangekondigd en of de Raad van State al advies
heeft uitgebracht.Een wetsvoorstel met betrekking tot zorg en dwang in de psychogeriatrie
en de zorg voor verstandelijk gehandicapten is in voorbereiding. De consultatieronde
met de betrokken zorginstellingen en koepelorganisaties is afgerond. De resultaten
worden op dit moment verwerkt.De leden van de fractie van het CDA uiten hun grote zorg over de termijn
gedurende welke een persoon voor wie een voorwaardelijke machtiging geldt
zich vrijwillig kan laten opnemen. In het wetsvoorstel zoals ingediend door
de regering gold voor een vrijwillige opneming een termijn van maximaal drie
etmalen. Als gevolg van het aanvaarde amendement van het lid Kant geldt er
thans in het geheel geen maximale termijn voor zo’n vrijwillige opneming.Nu geen maximumtermijn geldt, zal goed moeten worden bewaakt of er werkelijk
sprake is van vrijwilligheid. Er is immers geen sprake van een situatie die
een onvrijwillige opneming rechtvaardigt. De patiëntenvertrouwenspersoon
(pvp) zal daarin een belangrijke rol kunnen spelen. Hij heeft de expliciete
taak ook de patiënt met een voorwaardelijke machtiging bij te staan bij
het uitoefenen van zijn rechten. Als deze patiënt vrijwillig is opgenomen,
is hij bij de pvp duidelijk in beeld.De leden van de fractie van het CDA vragen aandacht voor de samenhang
tussen de wils(on)bekwaamheid van de patiënt en de vraag in hoeverre
van een behandelaar verlangd kan worden dat hij de instemming van de betrokkene
met de voorwaarden tracht te bereiken. Het onderhavige wetsvoorstel gaat niet
meer uit van expliciete instemming met de aan de machtiging verbonden voorwaarden
om een voorwaardelijke machtiging te kunnen verlenen.Er is immers een groep patiënten met weinig ziekte-inzicht die soms
zeggen dat ze de voorwaarden niet zullen naleven of soms helemaal niets zeggen,
terwijl de behandelaar al weet dat ze dat wel zullen doen. In die zin zegt
het gedrag van de patiënt meer dan wat hij zegt over wat hij werkelijk
wil. Zou een «nee» van de patiënt doorslaggevend blijven,
dan betekent dit dat geen voorwaardelijke machtiging kan worden verleend,
ook al is de patiënt feitelijk bereid zich aan de voorwaarden te houden.
Dit leidt weer tot een onnodige gedwongen opneming. Voorgesteld wordt nu om
die formele instemming van de patiënt met de voorwaarden niet meer verplicht
te stellen. Niet meer de instemming van de patiënt is dan de lakmoesproef,
maar de verwachting van de rechter dat de patiënt de voorwaarden in de
praktijk zal naleven. De voorgestelde wijziging biedt de gelegenheid om het
verwachte gedrag te taxeren, zonder dat daarvoor een formeel ja of nee hoeft
te worden geuit door de patiënt. Het oordeel dat verwacht mag worden
dat de patiënt zich aan de voorwaarden zal houden, is er een van de rechter.
Die zal zijn oordeel moeten baseren op gegevens die hij van de behandelaar
krijgt.Dit neemt niet weg dat in zijn algemeenheid expliciete instemming met
de voorwaarden de voorkeur heeft. Vaak is instemming van de betrokkene met de voorwaarden immers de beste garantie voor het naleven van die
voorwaarden.De leden van de CDA-fractie vragen zich vervolgens af in hoeverre voor
het beoordelen van de werking van dwangmedicatie de behandelaar is aangewezen
op de medewerking van de (wilsonbekwame) patiënt. Zij vragen zich voorts
af of een anamnese zonder verbale communicatie mogelijk is.Vrijwel iedere (lichamelijke of geestelijke) klacht of (bij)werking die
een patiënt ondervindt kan ook een wilsonbekwame patiënt meestal
wel «betrouwbaar» onder woorden brengen.De patiënt is namelijk niet onbekwaam om te voelen maar wel (oordeels)onbekwaam
om adequaat zijn wil te bepalen ten opzichte van bepaalde behandelvoorstellen.Bij alle patiënten (ook bij zwijgende patiënten) zijn verpleegkundige
en medische observaties effectief om werking en bijwerking van de behandeling
vast te stellen. Het gedrag van de patiënt biedt minstens zoveel belangrijke
informatie als het spreken. Zo valt waar te nemen of een persoon bijvoorbeeld
na verloop van tijd minder paranoïde wordt, minder angstig of opener
wordt in contact (met professionals of medepatiënten).Ten slotte zijn er ook gerichte scoringsmogelijkheden voor bepaalde aandoeningen
en zijn er medische onderzoekingen (lichamelijk onderzoek, monitoren van bloeddruk,
pols e.d., maar ook laboratoriumbepalingen) die relevante informatie opleveren.In de praktijk is de psychiater dus ruimschoots geïnformeerd over
de (bij)effecten van behandeling en over de persoonlijke beleving van de patiënt
ten aanzien van die (bij)effecten, ook als het gaat om wilsonbekwame en niet
verbaal communicerende patiënten.De leden van de fractie van het CDA zijn het eens met wat wij in de nota
naar aanleiding van het verslag hebben opgemerkt over de belangrijke rol van
de personen in de sociale omgeving van de patiënt. Zij vragen of de rechter
niet meer op dergelijke aspecten zou moeten letten. Wij zijn het met deze
leden eens dat de rol die deze personen kunnen spelen zwaar weegt bij de beantwoording
van de vraag of een patiënt die een stoornis heeft die hem gevaarlijk
maakt, desondanks buiten de instelling kan blijven. De rechter moet beoordelen
of betrokkene op een veilige manier buiten de instelling kan blijven en dus
of een voorwaardelijke machtiging voor betrokkene aan de orde kan zijn. Daarbij
betrekt de rechter of sprake is van de daarvoor noodzakelijke «omstandigheden».
Tot die omstandigheden behoren zonder meer het bestaan van een structurerend
sociaal kader, maar ook een goede relatie met de behandelaar en bijvoorbeeld
een goede dagbesteding. Het bestaan van zulke omstandigheden in de thuissituatie
van de betrokkene is in feite een conditio sine qua non voor het verlenen
van een voorwaardelijke machtiging. Behandelaar noch rechter zal het traject
van de voorwaardelijke machtiging ingaan wanneer de vereiste setting daarvoor
ontbreekt.De leden van de fractie van de PvdA vragen hoe wij aankijken tegen de
wens van enkele rechters en officieren van justitie voor aanvullende voorwaarden
bij de voorwaardelijke machtiging, bijvoorbeeld dat uit de ziektegeschiedenis
van de patiënt kan worden afgeleid dat hij zich aan de voorwaarden zal
houden. Zoals wij hiervoor in antwoord op een vraag van de leden van de CDA-fractie
al hebben gesteld, zal de rechter alle omstandigheden die een antwoord kunnen
geven op de vraag of het verantwoord is de patiënt in de samenleving
te houden, moeten wegen. De omstandigheden die de leden van de PvdA-fractie
noemen zijn alle relevant. Er is niet voor gekozen de wegingsfactoren in de
tekst van de wet op te nemen. De thans genoemde zijn dermate evident dat wij
dat niet nodig achten. Wij hebben er alle vertrouwen in dat de
rechters deze en wellicht nog andere factoren bij hun overwegingen zullen
betrekken.De leden van de fractie van de PvdA vragen of de vereenvoudiging van de
procedure voor de voorwaardelijke machtiging niet zal leiden tot een verdere
inperking van de zelfbeschikking van patiënten. Bij wetgeving op dit
terrein speelt zelfbeschikking van patiënten een belangrijke rol. Naast
redenen van grondrechtelijke aard is dat ook van groot belang voor een bestendige
behandelrelatie. Als sprake is van gevaar veroorzaakt door een geestesstoornis,
is het volledig respecteren van de zelfbeschikking niet haalbaar. In die situaties
kan dwang worden toegepast om gevaar af te wenden. Dat dient altijd te gebeuren
op de minst ingrijpende wijze. Een voorwaardelijke machtiging grijpt minder
diep in het leven van een patiënt in en verdient in dat opzicht de voorkeur
boven een machtiging die tot opneming strekt. Met een voorwaardelijke machtiging
kan een patiënt immers in zijn eigen omgeving blijven. Kan voor een patiënt
geen voorwaardelijke machtiging worden afgegeven omdat hij niet instemt met
de voorwaarden, dan resteert binnen de huidige wet als enige alternatief dwangopneming,
ook als verwacht mag worden dat de patiënt zich, hoewel hij niets of
het tegendeel zegt, zich wel aan de voorwaarden zal houden Bij dit wijzigingsvoorstel
zijn wij ervan uitgegaan dat het voor patiënten minder ingrijpend en
tegelijkertijd beter is als zij buiten de instelling kunnen blijven. Met het
volledig respecteren van de zelfbeschikking in die zin dat de patiënt
alleen met zijn formele instemming buiten een instelling kan blijven, is de
patiënt letterlijk en figuurlijk verder van huis. Door – zoals
nu wordt voorgesteld – de eis van formele instemming van de patiënt
los te laten behoudt de patiënt, van wie aannemelijk is dat hij zich
aan de voorwaarden zal houden, per saldo een grotere vrijheid doordat hij
buiten de instelling kan blijven.De leden van de fractie van de PvdA vragen welke waarborgen het kabinet
in de wet heeft verankerd om te voorkomen dat patiënten te snel worden
opgenomen en hoe kan worden voorkomen dat het bestwilcriterium toch weer via
de achterdeur wordt binnengehaald.Allereerst zij opgemerkt dat de criteria voor opneming duidelijk in de
wet zijn verankerd. Bij de voorwaardelijke machtiging is opneming aan de orde
bij het niet naleven van de (gevaarsafwendende) voorwaarden en in een situatie
waarin betrokkene, hoewel hij de voorwaarden naleeft, toch gevaar veroorzaakt.
Er is dus sprake van duidelijke, niet mis te verstane handhaving van het gevaarscriterium.
Een extra waarborg is dat het bij de voorwaardelijke machtiging de geneesheer-directeur
is die de patiënt kan doen opnemen en niet de behandelaar. Daarbij zal
de geneesheer-directeur zich altijd vooraf moeten vergewissen van de actuele
geestelijke gezondheidstoestand van de patiënt.De leden van de fractie van de PvdA vragen of de uitbreiding van de mogelijkheid
van dwangbehandeling niet het risico meebrengt dat te snel naar dwang gegrepen
zal worden. Met de leden van de fractie van de PvdA zijn wij van oordeel dat
dwang een ultimum remedium moet blijven en dat aandacht, bejegening en vooral
kwalitatief goede zorg belangrijk zijn voor het welbevinden van de patiënt.
Wij weten dat goede zorg in veel gevallen kan voorkomen dat dwang moet worden
toegepast. Dit heeft ook de aandacht van ons en van het GGZ-veld. Een goed
voorbeeld hiervan is het project «Dwang en drang in de psychiatrie»
(van GGZ Nederland met financiële steun van VWS), dat als expliciet doel
heeft het gebruik van dwang (met name separaties), binnen de grenzen van de
Wet bopz, terug te brengen door de kwaliteit van zorg te verhogen en het bieden
van alternatieven. In het kader van dit project wordt gewerkt met een scala
van nieuwe interventies zoals het eerder dringend aanbieden van medicatie,
het daarbij betrekken van familie of ervaringsdeskundigen, werken met anders aangeklede afzonderingsruimtes waar het personeel aanwezig blijft
en stelselmatige evaluatie met de patiënt in geval een dwanginterventie
heeft plaatsgevonden. Door genoemde omslag in het beleid is bij de deelnemende
instellingen het aantal dwangbehandelingen (separeren) sterk afgenomen.Toch zal nooit alle dwang uit de zorg voor psychiatrische patiënten
te bannen zijn. Het onderhavige wetsvoorstel maakt het mogelijk dat in sommige
situaties niet langer sprake hoeft te zijn van een uitzichtloos lange dwangopneming
zonder verdere inbreuken op de persoonlijke levenssfeer, maar dat gekozen
kan worden voor dwang om de opneming tot een korter durend verblijf te kunnen
beperken. Dat is inderdaad een uitbreiding van de mogelijkheden, maar een
die de patiënt ten goede komt. Wij zijn niet bang dat als gevolg van
die uitbreiding te snel naar dwang zal worden gegrepen. Behandelaars weten
dat dwang een ultimum remedium is en dat zij de toepassing van dwang in een
klachtenprocedure tot en met de Hoge Raad moeten kunnen verantwoorden. Ook
moeten zij de toepassing van dwang melden aan de inspectie die een toezichthoudende
taak in deze heeft.De leden van de fractie van de PvdA hebben hun aarzelingen bij de redenering
dat na het toedienen van dwangmedicatie kan worden gewerkt aan een meer effectieve
begeleiding.Medicatie kan het effect hebben en heeft dat ook vaak, dat bij de patiënt
ziektebesef of ziekte-inzicht ontstaat en dat dat besef of inzicht leidt tot
medicatietrouw op vrijwillige basis of een andere behandeling waarmee de patiënt
instemt.Het gaat inderdaad om veronderstelde effecten die getoetst moeten kunnen
worden. Daarom eist de voorgestelde regeling dat de behandelaar de dwangbehandeling
op de nieuw voorgestelde grond aan een termijn bindt. Die termijn moet zo
kort mogelijk zijn en mag nooit langer dan drie maanden bedragen. Deze regeling
dwingt de behandelaar ertoe zich vooraf rekenschap geven van de beoogde effecten.
Bovendien zal hij zijn keuzes moeten verantwoorden. De patiënt kan immers
klagen als hij de termijn te lang vindt. Als na de door de behandelaar gestelde
termijn toch nog dwangbehandeling nodig is, kan niet de behandeling eenvoudigweg
worden voortgezet. Dan is een extra toets nodig. Daarom schrijft het voorgestelde
derde lid van artikel 38c voor dat voortzetting alleen kan op basis van een
schriftelijke beslissing van de geneesheer-directeur. Zoals elke beslissing
zal ook deze gemotiveerd moeten worden. Die moet de conclusie kunnen dragen
dat voortzetting van de behandeling succesvol zal zijn, hoewel in de voorgaande
tijd dat succes nog niet is gebleken. Als de behandelaar meent dat de oude
behandeling niet moet worden voortgezet, maar dat een nieuwe behandeling moet
worden gestart, zal aangegeven moeten worden waarom van die nieuwe behandeling
wel heil mag worden verwacht.De leden van de fractie van de PvdA vragen of wij ruimte zien voor een
proef met de door de evaluatiecommissie bepleite commissies psychiatrische
zorg. Wij zullen in het kabinetsstandpunt over de derde evaluatie ingaan op
de voorgestelde commissies en daarbij de mogelijkheid van proefprojecten betrekken.DiversenDe leden van de SP-fractie willen graag weten met welke argumenten de
bewindslieden de bewering van de Stichting Pandora willen weerleggen dat de
positie van de patiënt verzwakt.Voor wat betreft de voorwaardelijke machtiging wordt naar onze mening
de rechtspositie van de patiënt niet verzwakt door het vervallen van
het instemmingsvereiste (ten aanzien van het behandelingsplan) en van de bereidverklaringseis (ten aanzien van de naleving van de voorwaarden).
Om voor een voorwaardelijke machtiging in aanmerking te komen moet het gaan
om patiënten die een gevaar vormen door hun geestesstoornis. Het uitgangspunt
van dwang als ultimum remedium wordt gehandhaafd. De voorwaardelijke machtiging
is het laatste alternatief voor een gedwongen opneming: wordt er geen voorwaardelijke
machtiging afgegeven, dan zal hij gedwongen moeten worden opgenomen. Wij gaan
ervan uit dat de patiënten gebaat zullen zijn bij de voorgestelde wijziging.
Immers, nu kunnen ook patiënten die niet (kunnen) instemmen met de voorwaarden
met een voorwaardelijke machtiging buiten de inrichting blijven. Het verblijven
buiten een psychiatrische inrichting is onzes inziens te verkiezen boven een
gedwongen opneming. De regeling heeft overigens niet voor alle patiënten
gevolgen. Immers, wilsbekwame patiënten die bewust niet instemmen met
de voorwaarden (behandelingsplan) zullen geen voorwaardelijke machtiging krijgen,
omdat niet aannemelijk te maken valt, dat zij zich, ondanks hun weigering,
aan de voorwaarden zullen houden.Overigens merken wij op dat een voorwaardelijke machtiging de zelfbeschikking
van de patiënt niet aantast: hij wordt immers niet rechtstreeks gedwongen.Voor wat betreft de uitbreiding van de mogelijkheden tot dwangbehandeling
moet worden gesteld dat de wijziging inderdaad een inperking van de mogelijkheden
tot zelfbeschikking en het met succes weigeren van een behandeling inhoudt.
Dat is ook de bedoeling van dit wetsvoorstel: dwangbehandeling eerder mogelijk
maken, zodat patiënten niet meer onbehandeld blijven, terwijl een behandeling
hun toestand sterk kan verbeteren en het gevaar dat de stoornis veroorzaakt
sterk kan verminderen of wegnemen.De leden van de SP-fractie vragen zich af of door de mogelijkheid van
dwangbehandeling in en buiten de instelling (via de voorwaardelijke machtiging
= drang) te verruimen het aantal en de duur van gedwongen opnemingen afneemt.
Zij vragen naar harde cijfers.De verruiming van de mogelijkheid dwangbehandeling toe te passen binnen
de inrichting is er op gericht de opneming niet langer te laten duren dan
in het belang van de patiënt nodig is. Voorgesteld wordt immers dat dwangbehandeling
mogelijk zal zijn als aannemelijk is dat zonder de behandeling het gevaar
niet binnen redelijke termijn kan worden weggenomen. De huidige wet, die alleen
dwangbehandeling toestaat als de patiënt binnen de inrichting gevaar
veroorzaakt, maakt dat patiënten die dat gevaar niet veroorzaken, onbehandeld
kunnen blijven. Het gevaar dat leidde tot opneming wordt dan niet weggenomen.
Dit leidt tot langdurige opnemingen van patiënten die met dit wetsvoorstel
kunnen worden voorkomen.Ook de regeling van de voorwaardelijke machtiging heeft invloed op het
aantal machtigingen. Zij voorkomt opnemingen die vermeden kunnen worden zolang
de patiënt zich aan de voorwaarden houdt. De registratiegegevens uit
het Jaarbericht 2006 van de Inspectie voor de Gezondheidszorg laten zien dat
in 2006 door de rechtbanken 1 979 voorwaardelijke machtigingen zijn afgegeven.
Ten opzichte van 2005 betekent dit een toename van 35,9 procent. Deze stijging
gaat gepaard met een daling van het aantal machtigingen voortgezet verblijf.De leden van de SP-fractie willen verder weten of het aantal gedwongen
opnemingen zou kunnen toenemen gezien de afnemende tolerantie voor deviant
gedrag in de samenleving.Deviant gedrag kan en mag op zichzelf genomen geen grond voor gedwongen
opneming zijn. Voor een gedwongen opneming moet voldaan zijn aan het gevaarscriterium
naast de andere strikt geformuleerde criteria (stoornis, gevaar
en causaal verband daartussen). Dit alles wordt door de rechter getoetst.De leden van de SP-fractie vragen waar een overzicht is te vinden van
aantallen gedwongen opnemingen, vrijheidsbeperkende maatregelen, gedwongen
behandelingen, toepassen van observatie- en voorwaardelijke machtigen over
2006.Elk jaar publiceert de Inspectie voor de Gezondheidszorg een rapportage
over de Wet bopz waarin de registraties met betrekking tot de Wet bopz zijn
opgenomen. Deze rapportage maakt onderdeel uit van het algemene Jaarbericht
2006 van de Inspectie voor de Gezondheidszorg.In november 2007 heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg het rapport «Tabellenboek
Wet Bopz 2002–2006» uitgebracht. Het rapport omvat een overzicht
van de registratiegegevens uit het door de inspectie gevoerde landelijke registratiesysteem
Bopzis over de jaren 2002 tot en met 2006.De leden van de SP-fractie willen weten hoe wij van plan zijn de beslissingen
tot gedwongen behandeling bij gedwongen opgenomen personen te beoordelen en
te evalueren en wat wij van plan zijn als langdurige dwangbehandelingen toenemen.De beslissing tot gedwongen behandeling ligt bij de behandelend psychiater.
Een beslissing tot dwangbehandeling moet worden gemeld bij de IGZ. De inspecteur
dient na beëindiging van de dwangbehandeling een onderzoek in te stellen.
Tevens staat uiteraard de toegang tot de klachtcommissie open. Op basis van
deze meldingen bij de IGZ ontstaat een beeld van eventuele ontwikkelingen
op het gebied van dwangbehandelingen. Wij zullen de IGZ verzoeken dit nauwlettend
in de gaten houden. Als het aantal langdurige gedwongen behandelingen toenemen,
is dat een gegeven waarmee bij de te ontwerpen nieuwe wet rekening gehouden
zal moeten worden.Verder vragen de leden van de SP-fractie of wij van plan zijn de voorgestelde
adviescommissie te installeren.De leden van de fractie van de SP duiden kennelijk op de in het rapport
van de evaluatiecommissie voorgestelde commissies psychiatrische zorg. Deze
materie komt aan de orde in het kabinetsstandpunt op deze evaluatie.De leden van de SP-fractie vragen zich af of het in Nederland ook mogelijk
is elektroshocktherapie gedwongen toe te passen als een patiënt dat in
een eerder stadium heeft aangegeven, bijvoorbeeld via de zelfbindingsverklaring.Heeft de patiënt volgens de daarvoor geldende
regels in een zelfbindingsverklaring aangegeven met elektroshocktherapie behandeld
te willen worden, dan is dit bij inwerkingtreding van de regeling over zelfbinding
inderdaad onder dwang mogelijk, als de rechter een daartoe strekkende zelfbindingsmachtiging
heeft afgegeven.De leden van de SP-fractie vragen zich af of in Nederland relatief (ten
opzichte van andere landen) meer separatie en elektroshocktherapie wordt toegepast
en dat beide ingrepen in aantal toenemen. Gesuggereerd is dat er een samenhang
is met nu nog vaak de onmogelijkheid van dwangmedicatie, maar ook wel met
het gebrek aan voldoende en deskundig personeel in de instellingen.Electro Convulsie Therapie (ECT) vindt vrijwel alleen plaats met een informed
consent (dus vrijwillig) en slechts zelden met plaatsvervangende toestemming
van een vertegenwoordiger in geval van wilsonbekwaamheid en dan alleen nog
maar om ernstig nadeel voor de patiënt te voorkomen. De richtlijncommissie
voor vernieuwing van de ECT richtlijn zal in samenwerking met het Trimbos
Instituut op korte termijn de ECT behandelingen gaan registreren.
Ten aanzien van cijfers wijzen wij op het artikel «De praktijk van elektroconvulsietherapie
in Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Resultaten van een enquêteonderzoek»
(Tijdschrift voor Psychiatrie, 47, 2005). In dit artikel zijn de resultaten
bekendgemaakt van een internationaal onderzoek naar ECT verrichtingen in een
aantal landen (o.a. de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Vlaanderen
en India) in de periode 1999–2003. Hieruit blijkt dat in deze landen
het aantal ECT verrichtingen hoger ligt dan in Nederland, namelijk gemiddeld
4,05 behandelingen per 10 000 inwoners per jaar. In Nederland is dit
cijfer opmerkelijk lager 1,8 behandelingen per 10 000 inwoners.Het kan zijn dat het aantal ECT verrichtingen in Nederland de komende
jaren zal toenemen. ECT was gedurende lange tijd een behandeling die in de
ban was gedaan. Daarvan is thans geen sprake meer.Voor wat betreft separatie is het moeilijk een vergelijking te trekken
tussen Nederland en andere landen en een goed onderbouwde cijfermatige uitspraak
te doen. Deskundigen hebben wel het gevoelen dat separatie in Nederland meer
wordt toegepast dan in andere Europese landen. Vanuit de Nederlandse Vereniging
voor Psychiatrie is beschreven dat dit onder andere te maken lijkt te hebben
met de grote terughoudendheid in Nederland ten aanzien van het toedienen van
dwangmedicatie. In feite vereist op dit moment artikel 38, vijfde lid, dat
er een directe gevaarsituatie op de afdeling bestaat alvorens dwangbehandeling
kan worden ingezet. Op het moment dat dit gevaar zich openbaart, is in veel
gevallen het geven van dwangmedicatie niet meer effectief omdat medicatie
enige tijd nodig heeft om in te werken. Zodoende grijpt men op het moment
dat de in artikel 38, vijfde lid, bedoelde situatie speelt in eerste instantie
naar een middel dat gevaar direct afwendt: separatie. Overigens wordt in veel
gevallen daar dan dwangmedicatie aan toegevoegd.Het verband tussen separatie en het gebrek aan voldoende en deskundig
personeel is in de media beschreven. Ons zijn echter geen gevallen bekend
waarbij dit het geval is geweest. Indien separatie als dwangbehandeling wordt
toegepast, is melding aan de IGZ verplicht. Uit de beschikbare registratiegegevens
blijkt dat het aantal separaties in Nederland sinds 2002 licht aan het afnemen
is.Wat betreft de vraag van de leden van de SP-fractie naar een aanpassing
van de klachtregeling op het punt van een beroepsmogelijkheid voor de behandelaar,
het volgende. In uw Kamer is er meermalen met onze ambtsvoorgangers over gediscussieerd.
Dit heeft geresulteerd in de motie Hamel (Kamerstukken I 2005/06, 28 999,
E) waarvan de bedoeling met dit wetsvoorstel wordt uitgevoerd in die zin dat
het bestuur in kennis moet worden gesteld van de beslissing van de klachtencommissie.
Dit stelt het bestuur in staat er voor te zorgen dat de behandeling van een
patiënt niet in gevaar komt als sprake is van een beslissing waarmee
de behandelaar meent niet uit de voeten te kunnen.De evaluatiecommissie geeft in overweging om de mogelijkheid te openen
voor een aangeklaagde instelling of behandelaar om in beroep te gaan tegen
een uitspraak van de klachtencommissie. Dit is gedaan tegen de achtergrond
van het bestaande stelsel van de Wet bopz. Aangezien wij streven naar een
nieuwe wettelijke regeling ter vervanging van de Wet bopz, zal deze aanbeveling
in het kader van de totstandkoming van deze nieuwe wettelijke regeling worden
beschouwd.De leden van de SP-fractie vragen zich af of met de overheveling van een
deel van de GGZ naar de Zorgverzekeringswet (Zvw) per 1 januari 2008
de mogelijkheid van een vrijwillige opneming zal afnemen, aangezien zij zich
kunnen voorstellen dat deze asielfunctie niet in een DBC (Diagnose Behandel
Combinatie) is te vatten.Per 1 januari 2008 gaat alle geneeskundige GGZ vanuit de AWBZ naar
de Zvw. Voor wat betreft klinische zorg/opneming gaat het om
alle opnemingen tot één jaar. Wanneer de klinische zorg langer
dan 365 dagen duurt wordt de zorg na één jaar vanuit de AWBZ
betaald. Het eerste jaar wordt vanuit de Zorgverzekeringswet betaald. Alle
zorg in de Zorgverzekeringswet is in DBC’s omschreven. Daarbij maakt
het geen verschil of het gaat om een vrijwillige of een gedwongen opneming.De leden van de SP-fractie willen weten op welke manier overleg plaatsvindt
tussen de minister van VWS en de programmaminister voor Jeugd en Gezin als
het gaat om gedwongen opnemingen bij jeugdigen en het toepassen van andere
dwangmaatregelen, die naast bescherming voor de jeugdige ook een pedagogisch
oogmerk hebben. De Minister voor Jeugd en Gezin is beleidsinhoudelijk verantwoordelijk
voor de jeugd-ggz, de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is verantwoordelijk
voor het stelsel en de financiering van de jeugd-ggz en is samen met de Minister
van Justitie verantwoordelijk voor de Wet bopz. Wijzigingen van de Wet bopz
op het terrein van de jeugd worden in overleg met de Minister voor Jeugd en
Gezin voorgesteld. Hierdoor kan de aansluiting met andere regelgeving waarvoor
de Minister voor Jeugd en Gezin primair verantwoordelijk is (zoals de Wet
op de jeugdzorg) worden gerealiseerd. Naar aanleiding van de motie Cörüz
(Kamerstukken II 2006/07, 30 644, nr. 19) is op dit moment een wettelijke
regeling in voorbereiding waarmee de rechtsposities van jeugdigen met ernstige
gedragsstoornissen in de jeugdzorg, in de jeugd-ggz en in de jeugd-lvg zoveel
mogelijk worden geharmoniseerd.Tot slot vragen de leden van de SP-fractie welke ondersteuning geboden
wordt met betrekking tot de voorlichting aan patiënten, familie en werkers
in de GGZ over de Wet bopz en het opstellen van protocollen en deskundigheidsbevordering
voor de beroepsgroep.Uit alle evaluaties van de Wet bopz tot nu toe is gebleken dat bij veldpartijen
onduidelijkheid en onbegrip heerst rondom de toepassing van deze wet. Met
het oog hierop zijn wij van plan op korte termijn nogmaals een voorlichtingstraject
te starten. Uiteraard zal de onderhavige wetswijziging, als zij wordt aanvaard,
deel uitmaken van deze voorlichting. Voor wat betreft het opstellen van protocollen
en deskundigheidsbevordering voor de beroepsgroep wijs ik u erop dat het hier
in principe om de professionele verantwoordelijkheid van de beroepsgroepen
zelf gaat en onderdeel hoort uit te maken van het eigen kwaliteitsbeleid.
Dat neemt niet weg dat VWS incidenteel projectsubsidie verleent voor het ontwikkelen
van richtlijnen. Een voorbeeld hiervan is de ontwikkeling van een «beslisschema
dwangopneming» door de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie. In dit
project zal specifieke aandacht worden besteed aan de gewenste uniforme en
optimale benutting van de Wet bopz. Het «beslisschema dwangopneming»
kan als leidraad voor psychiatrische praktijk dienen bij beslissingen over
(het inzetten van de procedure tot) dwangopneming.3. ArtikelsgewijsArtikel 14a, vijfde lidDe leden van de fractie van het CDA vragen naar de inhoud van de rechterlijke
toetsing waar het gaat om de inspanningsverplichting die aan de behandelaar
is gegeven om tot overeenstemming te komen over de aan de machtiging te verbinden
voorwaarden. De wet legt geen uitdrukkelijke inspanningsverplichting op aan
de behandelaar. Die verplichting vloeit voort uit de eis dat hij dient te
handelen als een goed hulpverlener en de eis dat de zorgaanbieder verantwoorde
zorg moet bieden. De inspanningsverplichting is geen wettelijk criterium op
grond waarvan de machtiging kan worden verleend of worden afgewezen.
Daarom staat bij de rechter niet de vraag centraal of er wel voldoende is
gedaan om overeenstemming te krijgen, maar de beantwoording van de vraag of
er van uit mag worden gegaan dat de patiënt de voorwaarden die maken
dat hij niet behoeft te worden opgenomen, zal naleven.Artikel 38De leden van de CDA-fractie vragen naar de wijziging die in artikel 38
is aangebracht naar aanleiding van het advies van de Raad van State. Het aan
de Raad van State voorgelegde wetsvoorstel voorzag in het geheel niet meer
in overleg met de patiënt. Die omissie is hersteld.Artikel 38c, derde lid.Zoals hiervoor al is opgemerkt moet een inhoudelijke beoordeling ten grondslag
liggen aan de beslissing van de geneesheer-directeur of een dwangbehandeling
op grond van het nieuwe criterium (artikel 38c, eerste lid, onder a), mag
worden voortgezet of dat een nieuwe dwangbehandeling mag worden begonnen.
Het gaat immers om een behandeling die niet het resultaat had dat er van werd
verwacht. De geneesheer-directeur zal dus niet simpelweg een handtekening
kunnen zetten onder een eenvoudig briefje inhoudende dat dat met behandeling
kan worden doorgegaan. Evenmin kan hij zo maar tekenen voor een andere dwangbehandeling.
De beslissing is juist op een hoger niveau in de organisatie gebracht omdat
goed bekeken moet worden of doorgaan zinvol is of, als een nieuwe behandeling
nodig lijkt, waarom van die nieuwe behandeling wel succes mag worden verwacht.Artikel 38c, vierde lid.De leden van de CDA-fractie constateren ten slotte dat het voorgestelde
artikel 38c, vierde lid, geen norm bevat aan de hand waarvan de in dit artikellid
voorziene algemene maatregel van bestuur moet worden geformuleerd. De bepaling
is opgenomen in navolging van het huidige artikel 38, vijfde lid, waarin eenzelfde
bepaling is opgenomen. Destijds was de gedachte dat wellicht de elektroshock
als dwangmiddel verboden zou moeten worden gezien het ingrijpende karakter
van dat middel. Inmiddels is er zoveel veranderd dat dat middel niet meer
als zodanig ingrijpend wordt beschouwd dat toepassing onder dwang verboden
zou moeten worden. Er is dan ook nooit een algemene maatregel op grond van
artikel 38, vijfde lid tot stand gekomen. Wij hebben geen concrete behandelingen
in gedachte die verboden zouden moeten worden bij de toepassing van het nieuwe
criterium. We willen wel graag beschikken over de mogelijkheid, mocht zich
de behoefte aan zo’n verbod voordoen.Het voorgestelde artikellid voorziet in de laatste volzin nog in de mogelijkheid
van een tweede algemene maatregel van bestuur. Die strekt niet tot het in
het leven kunnen roepen van een totaal verbod, maar tot het stellen van extra
procedurele waarborgen als het gaat om ingrijpende behandelingsmethoden. Ook
voor deze maatregel hebben wij nog geen toepassing in gedachten.De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,A. KlinkDe minister van Justitie,E. M. H. Hirsch Ballin 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20072008-30492-E.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl