Grotestedenbeleid; Brief staatssecretaris
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 21062, nr. 61

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

14-10-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

21062 nr. 61

07-10-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidingTour d'horizonStand van zaken beleidsvelden Werk / inkomen Melkert-I«Werkfonds»Versterking stedelijke economie Vervolg «Missie-brief»«200 mln-investeringsimpuls»KansenzonesPartnership bedrijfsleven/overheidZorgOnderwijsVeiligheidJeugd en VeiligheidDrugsWijkveiligheidVersterking strafrechtsketen op lokaal niveauLokale pilotprojecten, o.a. Justitie in de buurtLeefbaarheid LeefbaarheidsthermometerMaatwerkKennisoverdrachtPraktijkSegregatieDeregulering en samenvoeging financieringsbronnenGSB en minderhedenInburgeringEuropees stedelijk beleidSlot Resultaten?Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 21062Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 86 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
21 062Grotestedenbeleidnr. 61BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 7 oktober 1997InleidingDe convenanten die dit kabinet heeft afgesloten met – uiteindelijk –
vijfentwintig grote en middelgrote gemeenten zijn de aanzet voor een gezamenlijke
beleidsinspanning, op deze vijfentwintig gemeenten gericht, om met een integrale
aanpak de economische en sociaal-maatschappelijke functies van steden te versterken.Met het grote-stedenbeleid heeft dit kabinet specifieke, gebiedsgerichte
accenten gelegd zowel in het op de economische versterking van Nederland gericht
beleid als in het beleid om het perspectief voor bedreigde groepen burgers
in onze samenleving te verbeteren. Deze aanpak was onderdeel van het kabinetsbeleid
als geheel en het is deze kabinetsbrede inzet die met name de grote steden
uitzicht op verbetering van hun situatie geeft.Het aan het begin van deze kabinetsperiode gesignaleerde en onderkende
gevaar van een tweedeling in de Nederlandse samenleving, leidend ook tot een
tweedeling tussen en ín steden, mag geen feitelijkheid worden. De daaraan
verbonden risico's, zowel voor de korte als de lange termijn, zijn in studies
en rapporten als «Tweedeling in perspectief » (Wetenschappelijke
Raad voor het Regeringsbeleid; 1996), «De beklemde stad» (SCP;
1996), recent de Nota Stedelijke vernieuwing (TK 1996–1997; 25 427,
nr. 2) en de «Armoedemonitor 1997» (SCP, september 1997) duidelijk
voor het voetlicht gebracht.Over de gevaren van een segregatie langs etnische lijnen in binnenstedelijke
gebieden heeft het kabinet eerder zijn opvattingen gegeven in zijn reactie
op het SCP-rapport over concentratie en segregatie (TK; 1995–1996, 24 401,
nr. 9).Binnenkort is overigens het (gevraagde) advies van de Raad voor Maatschappelijke
Ontwikkeling (RMO) te verwachten over het thema «Sociale opbouw en kwaliteit
van de buurt». De constatering van de Sociaal-Economische Raad, dat groepen in de samenleving
niet of nauwelijks profiteren van de gunstige ontwikkelingen («Economische
dynamiek en sociale uitsluiting»; Rapport van de Commissie Sociaal-Economische
Deskundigen; 10 september 1997) en de, ook door het kabinet, daaraan te verbinden
vragen en opdrachten, sterken mij in mijn overtuiging dat niet moet worden
afgeweken van de koers en de aanpak die met het grote-stedenbeleid zijn ingezet.
Dat nadere accentuering in het grote-stedenbeleid in de volgende kabinetsperiode
nodig en nuttig kan zijn, sluit ik daarmee overigens niet op voorhand uit.In de Notitie «Groei, ruimte en kwaliteit» (TK, 1996–1997,
25 017, nr. 2) heeft het kabinet aangegeven op welke terreinen en bij
voorrang geïnvesteerd moet worden. Het economisch revitaliseringsproces
van de steden is daarbij een speerpunt.Uit de «Sociale Nota 1998» (TK 1997–1998; 25 602,
nr. 2) blijkt voorts op welke wijze gereageerd kan en moet worden op de uitdaging
voor kabinet en steden om ook de «stille reserves» in het arbeidsaanbod –
vrouwen, langdurig werklozen, gedeeltelijk arbeidsgeschikten en ouderen –
in het arbeidsproces te krijgen en aldus het probleem van armoede en sociale
uitsluiting verder aan te pakken.Extra inspanningen zullen nodig blijven om het werkloosheidspercentage
onder minderheden omlaag te krijgen en zodoende met name ook het perspectief
voor allochtone jongeren te verbeteren.Het zicht op de «staat van de (Nederlandse) stad» is in deze
kabinetsperiode toegenomen. De belangrijkste verklarende factor daarvoor is
volgens mij dat de relatie tussen rijk en (betrokken) gemeenten enerzijds
opener en anderzijds tegelijkertijd zakelijker is geworden. In de komende
maanden zal dit inzicht alleen maar toenemen. De visitatie-ronde onder de
G15, die vorige maand gestart is en medio december zal zijn afgerond, draagt
daar in belangrijke mate aan bij. De zelfanalyses die deze gemeenten daarvoor
inmiddels verricht hebben houden hen maar ook het rijk een spiegel voor.Het visitatie- en auditinstrument mag dan als zodanig alleen van toepassing
zijn op de G15, de voortgangsberichten die ik van de G4 ontvang completeren
het beeld dat zo ontstaat van de situatie waarin de gsb-gemeenten zich thans
bevinden. Deze kennis, aangevuld met de onderzoeksrapporten en adviezen die
rond de jaarwisseling zullen verschijnen en de in te schatten effecten van
hetgeen dit kabinet meer in het algemeen in gang heeft gezet, zal een meer
volledige beoordeling van de effecten van het grote-stedenbeleid en daarmee
aanscherping van de «stedelijke agenda» mogelijk maken.Waar ik in het vervolg van deze brief als mijn opvatting geef dat «de
keer ten goede» voor de steden lijkt te zijn ingezet, ontleen ik daaraan
tevens het belangrijkste argument om te concluderen dat het proces dat met
het grote-stedenbeleid in gang is gezet, met kracht moet worden voortgezet.
Gebeurt dat niet dan zal het rendement van de investering in de afgelopen
drie jaar door het kabinet en de steden zelf – en waarop ik in het vervolg
van deze brief inga – op termijn veel lager blijken te zijn.Niettemin is het, voor een oordeel in meer definitieve zin over de mate
waarin het grote-stedenbeleid als geslaagd kan worden beschouwd, op dit moment
te vroeg. Los van het feit dat de convenantsperiode in 1999 afloopt beschikken
we, zoals ik de Kamer eerder toegezegd heb, pas begin 1998 over rapporten
en adviezen die het ons mogelijk zal maken tot die meer definitieve inhoudelijke
beoordeling te komen. Beschikbaar zijn dan het rapport van het onderzoeksbureau
EIM (met een kwalitatieve evaluatie van het grote-stedenbeleid), het Jaarboek
1997 Grote-Stedenbeleid (ISEO) en de aan de uitkomsten van de visitatie-ronde
onder de G15 te verbinden conclusies én aannames. Het is mij bovendien
bekend dat zowel de G4 als de G21 binnen afzienbare termijn bestuurlijk
zullen laten weten wat naar hun mening met het grote-stedenbeleid van dit
kabinet in gang is gezet en welke de effecten daarvan zijn dan wel verwacht
mogen worden.Het oogmerk van deze voortgangsrapportage is derhalve niet meer dan de
Kamer nader inzicht te geven in de eerste effecten van de maatregelen die,
conform de afspraken tussen rijk en steden op grond van de gsb-convenanten,
aan rijkszijde zijn getroffen. Maatregelen die het voor de gsb-gemeenten mogelijk
(moeten) maken om op hun niveau effectiever problemen én kansen aan
te pakken.Daartoe schets ik eerst in het volgende deel van mijn brief de situatie
op dit moment, aan de hand van enkele vooral recente gebeurtenissen en ontwikkelingen.
Deze geven, naar ik hoop, een beeld geven van de dynamiek die met het grote-stedenbeleid
(terug) is gekomen dan wel versterkt is in het handelen van bestuurders, ambtenaren,
burgers en vertegenwoordigers van organisaties en instituties, waaronder met
name het bedrijfsleven, die voor de lokale samenleving van wezenlijk belang
zijn.Daarna besteed ik aandacht aan de stand van zaken met betrekking tot de
beleidsvelden van waaruit het grote-stedenbeleid wordt geconcretiseerd en
belicht ik twee specifieke aspecten die van toenemend belang zijn voor het
(Nederlandse) grote-stedenbeleid, namelijk de relatie tussen grote-stedenbeleid
en minderhedenbeleid en de toenemende beleidsinitiatieven op Europees niveau
in aansluiting op en ter ondersteuning van het stedelijk beleid van nationale
overheden.Tot slot ga ik in op de vraag óf, en zo ja welke belangrijke (tussen-)
resultaten tot op heden bereikt zijn.Over het, voor het grote-stedenbeleid zeer belangrijke aspect van betrokkenheid
van burgers, draagvlakversterking en communicatie, zal ik de Kamer uitgebreid
informeren bij gelegenheid van mijn reactie op de uitkomsten van de visitatie-ronde
onder de G15, de eerder genoemde kwantitatieve en kwalitatieve studies en
op adviezen die tussen nu en de jaarwisseling te verwachten zijn. Het is mij
in dit verband ook bekend dat het LSA/LBA in samenspraak met de betrokken
leden van de Tweede Kamer nog dit jaar de ervaringen van het zogeheten adoptie-project
van gsb-wijken zal evalueren.Binnenkort zal overigens de «BiZa WEB-site grote-stedenbeleid»
wordt geopend. Deze site zal naast de meest relevante informatie over het
gsb in de afgelopen jaren – bijvoorbeeld de convenanten, noties over
kansenzones, het audit/visitatie-model G21, etc – actuele informatie,
zoals deze brief, gaan bevatten.Bij deze voortgangsrapportage is een geactualiseerd overzicht gevoegd
van de financiën die vanwege het rijk in deze kabinetsperiode voor het
grote-stedenbeleid zijn en worden ingezet.1Tour d'horizonHet kabinetsbeleid, inclusief het grote-stedenbeleid, heeft dynamiek (terug)
gebracht die ertoe kan leiden dat «de keer ten goede» die dit
kabinet zich voor de steden ten doel heeft gesteld, binnen handbereik ligt.
Dat valt in toenemende mate waar te nemen. Ik merk dat tijdens mijn werkbezoeken,
ik hoor dat als ik overleg met bestuurders van gsb-gemeenten, het blijkt uit
«nieuwsbrieven», voortgangsberichten en in de contacten van rijksambtenaren
met hun stedelijke collega's.Natuurlijk zijn er ook signalen en aanwijzingen dat er nog veel werk gedaan
moet worden om deze positieve ontwikkeling niet uit onze vingers te laten
glippen. Onlangs schreef de projectleider GSB Charlois mij dat het einde van de
ideeën voor nieuwe initiatieven voorlopig niet in zicht is. Hij voegde
eraan toe: «Het resultaat na twee jaar GSB mag er zijn. Tegelijkertijd
schept dit ook verwachtingen én verplichtingen voor de komende twee
jaar. We zijn al een heel eind op weg, maar we zijn er nog niet.»Op 23 september jl. vond in Haarlem de slotavond plaats van het draagvlakdebat
dat het Haarlems gemeentebestuur deze maand organiseerde over de projecten
van het Haarlems grote-stedenbeleid. Zelf heb ik die avond kunnen vaststellen
hoe bestuur en burgers – waar deze gemeente, samen met Dordrecht, Heerlen,
Leiden, Schiedam en Venlo, eerst in juni dit jaar daadwerkelijk «gsb-gemeente»
was geworden – tot keuzes kwamen om het aan deze gemeente toegekende
gsb-geld (de Schat aan de Spaarnestad) in te zetten.Stadsbreed is begin september in Eindhoven een speciale bijlage van «Groot
Eindhoven» verschenen naar aanleiding van het rapport «Zelfanalyse
Eindhoven-IMPULS». Daarin werd door deelnemers/bewoners, projectleiders
en bestuurders ingegaan op projecten in het kader van het Eindhovens grote-stedenbeleid.
Lezers werden opgeroepen schriftelijk of telefonisch – kosteloos –
te reageren. Deze burger-gerichte actie sloot aan op het bezoek medio september
aan Eindhoven van de zogenaamde «landelijke visitatie-commissie» –
waarover elders in deze brief meer – die haar bevindingen in een openbaar
rapport zal neerleggen.In het laatst verschenen Kwartaalblad Grote-stedenbeleid van het ministerie
van Binnenlandse Zaken kon melding worden gemaakt van het feit dat begin juli
In Den Haag 2501-ste arbeidscontract in het kader van de Haagse uitvoering
van de Melkert-I regeling kon worden afgesloten.Begin juni 1997 organiseerde Stichting FORUM, Instituut voor Multicurele
Ontwikkeling, een werkconferentie om na te gaan op welke wijze aspecten van
de multiculturele samenleving kunnen worden geïntegreerd in het grote-stedenbeleid.
De uitkomst van deze conferentie is dat een klankbordgroep GSB wordt ingesteld,
samengesteld uit vertegenwoordigers van de G21, FORUM en het Netwerk Steunfuncties
Minderheden (NSM). De klankbordgroep zal o.m. een «meetlat multicurele
ontwikkeling» ontwikkelen om processen en projecten te kunnen toetsen
op hun mulitculturaliseringsgehalte. Ook is besloten dat relevante expertise
op de verschillende terreinen van het gsb in relatie tot de multiculturele
ontwikkeling zal worden opgeslagen in een Help-Desk GSB, voor landelijke verspreiding.
«Investeren in Utrecht werkt», heeft Magda van Dungen, projectleider
«social return» op haar visitekaartje laten meedrukken. Met marktpartijen
maakt zij voor de gemeente concrete afspraken over inzet van werkzoekenden
bij de onwikkeling van Leidsche Rijn, waarvoor het Servicepunt Bouw wordt
ingeschakeld, dat overigens mede met URBAN-gelden, een specifiek traject binnen
het gsb van de G4, is opgezet.Arnhem evalueert op dit moment onder het motto «Hou het vliegwiel
op gang» de wijkgerichte aanpak, die – in de vorige kabinetsperiode
gestart onder de vlag van sociale vernieuwing – inmiddels geïntegreerd
is in het Arnhems grote-stedenbeleid. De conclusies zijn tijdens een groot
slotdebat op 10 september jl. bediscussieerd. Op informele wijze – «GSB-Café» –
wordt overigens in deze gemeente tweemaandelijks de voortgang van het gsb
besproken, doorgaans aan de hand van een bepaald thema en soms gecombineerd
met het uitwisselen van ervaringen in andere gsb-gemeenten, zoals op 25 september
met de Rotterdamse gsb-projectwethouder H. Simons.Amsterdam heeft in de eerste fase van haar lokaal grote-stedenbeleid met
opzet ingezet op projecten die het grote-stedenbeleid zo snel mogelijk van
zijn abstractie zouden ontdoen. Met de geconcentreerde, gebiedsgerichte aanpak
werd stevig en op uiteenlopende wijze geïnvesteerd in concrete verbetering
van de openbare ruimte. Dat leidde er toe dat groepen mensen en instituties
intensiever met elkaar zijn gaan samenwerken én vooral
ook het rendement daarvan ontdekten. En dát blijkt weer tot gevolg
te hebben dat een voedingsbodem is ontstaan om samen, vooral ook stadsdeelbestuur
en bedrijfsleven, verdergaande en ook complexere beleidsintensiveringen aan
te kunnen en willen gaan. Met andere woorden: een kruisbestuiving van economische
en sociale investeringen als mix van probleemaanpak en benutting van kansen.Tegenover deze en andere activiteiten en optimistische geluiden staan
natuurlijk ook voorbeelden waaruit blijkt dat we nog een lange weg te gaan
hebben. Ervaringen en teleurstellingen die tot scepsis leiden, tot verontrustende
opvattingen dat het (moeten) wonen in achterstandswijken van invloed is op
de gezondheidssituatie van mensen, tot angst bij bewoners – bijvoorbeeld
in wijken waar alleen nog maar met zeer harde hand drugsoverlast aangepakt
kan worden – dat het spookbeeld van no-go areas werkelijkheid wordt.De bevinding van SCP/CBS dat we in Nederland nog «armste»
wijken hebben (geconcentreerd in de vier grote steden), waar tegenover staat
dat bijna de helft van de huishoudens die onder het sociaal minimum leven
geen gebruik maakt van (het recht op) individuele huursubsidie, waardoor deze
mensen zichzelf gemiddeld ruim 2000 gulden per jaar te kort doen.Bewoners in Den Bosch die zich verzetten tegen de komst van (meer) buitenlanders
in hun wijkje.Ondanks nog steeds hoge werkloosheidscijfers 80 000 vacatures in
het bedrijfsleven die blijkens onderzoek van VNO-NCW niet of maar zeer moeilijk
vervuld kunnen worden.De dreiging dat over zo'n vijf jaar de Amsterdamse regio belangrijke werkgelegenheid
gaat verliezen omdat er in Amsterdam e.o. te weinig gekwalificeerd personeel
is te vinden.Dit beeld deelt Nederland overigens met andere landen. Dit werd nog weer
eens duidelijk tijdens de in juni 1997 onder voorzitterschap van Nederland
georganiseerde (informele) ministeriële conferentie over stedelijk beleid
in Noordwijk en tijdens het eveneens in juni georganiseerde symposium van
de European Foundation on Social Quality samen met het ministerie van VWS
en de Europese Commissie (DG-V), resulterend in de «Amsterdam Declaration
on Social Quality».Dat op Europees niveau het belang van sterke steden in toenememde mate
wordt onderkend mag ook afgeleid worden uit in het bijzonder de «Agenda
2000» doelstelling 2 van de Europese Commissie. Inspelen op de Agenda
2000 van de Europese Commissie dwingt overigens tot verdere vormen van integraal
beleid op nationaal, regionaal en stedelijk niveau.Duidelijk wordt – door voorbeelden zoals hier genoemd – hoe
belangrijk het is om voor een doeltreffende aanpak van de problemen van de
stad én het uitbuiten van kansen, gebaande wegen te verlaten, nieuwe
methoden toe te passen, draagvlak te organiseren en partijen die lange tijd
tegenover of los van elkaar opereerden samen te brengen in bestendige coalities.
Vooral dat laatste is van belang, want «agendering van de stad»
is – de les die wij leren uit de herstel-operaties voor steden als Baltimore,
Dublin, Detroit – niet alleen in investering in geld maar vooral ook
in tijd.De les die we ook leren is dat resultaten niet toegeschreven kunnen of
moeten worden aan uitsluitend één specifieke partij of één
specifiek beleidsinitiatief, op nationaal dan wel lokaal niveau. Het Rotterdams
College van B&W constateerde onlangs: «Gezien de aard en functie
van het Projectbureau WERK wekt het geen verwondering, dat niet direct is
aan te geven welk gedeelte van het aantal nieuwe banen (Rotterdam wil in deze
collegeperiode 10 000 nieuwe banen realiseren) is toe te rekenen aan
de inspanningen van het projectbureau. Vanuit het oogpunt van het scheppen
van randvoorwaarden en het oplossen van knelpunten – cruciaal
in de aanloopjaren – kan zonder meer een fors percentage van de nieuwe
banen op het conto van het projectbureau worden gezet (ca. 75%). De credits
voor de uitvoering liggen vanzelfsprekend bij de verschillende uitvoerende
organisaties.» Stand van zaken beleidsvelden Werk / inkomen Melkert-IBij brief van 10 september jl. (TK 1996–1997; 23 972, nr. 19)
heeft de minister van SZW, aansluitend op zijn brief van 12 juni 1997 (TK
1996–1997; 23 972, nr. 18) de Kamer geïnformeerd over de uitvoering
van het 40 000-banenplan.Het kabinet heeft met dit plan structurele werkgelegenheid geschapen waarvan
de effecten fors neerslaan in de 25 gsb-gemeenten. Niet alleen het effect
van mensen aan het werk krijgen maar ook de positieve impact op bijvoorbeeld
de veiligheid(sgevoelens) van burgers.Uit berichten die ik ontvang uit de gsb-gemeenten trek ik de conclusie
dat, na de aanloopproblemen die er uiteraard waren, steden thans forse slagen
maken in het realiseren van deze banen binnen hun domein.Tot en met het tweede kwartaal van 1997 waren in totaal 19 865 arbeidsplaatsen –
dus vrijwel de helft van de in totaal 40 000 die tot eind 1998 kunnen
worden gerealiseerd – gerealiseerd en bezet, waarvan 12 301 in
de gemeentelijke sfeer en 7564 in de zorgsector; op deze arbeidsplaatsen waren
op dat moment inmiddels in totaal 19 528 personen werkzaam, van wie 11 428
in de gemeentelijke sfeer en bijna 8100 – maar niettemin teleurstellend –
in de zorgsector. Vergeleken met de cijfers van het eerste kwartaal 1997 betekent
dit een voortgang in de realisatie van het aantal arbeidsplaatsen met 1845,
waarvan 1525 bij de gemeenten en 320 in de zorg. De toename van het aantal
personen werkzaam in de gemeentelijke sfeer en in de zorg bedroeg ten opzichte
van het eerste kwartaal 1997 1480 respectievelijk 107. De gevolgen van het
moeizamer verloop van het realiseren van arbeidsplaatsen in de zorgsector
heeft de minister van SZW in zijn brief van 10 september jl. toegelicht. De
minister van VWS heeft inmiddels bij de werkgeversorganisaties in de zorg
aangedrongen op verhoogde – en naar ik begrijp ook daadwerkelijke –
inspanningen om de reeds in 1995 en 1996 toegekende banen feitelijk te doen
bezetten. In dat kader worden ook de regionale samenwerkingsverbanden op het
terrein van de arbeidsmarkt beter en breder ingeschakeld. VWS geeft een bijdrage
in de kosten, zoals ook de regiepunten in de G4 zijn gefaciliteerd.De verwachting is bovendien dat de toevoeging per 1 januari 1997 van de
sportsector tot een behoorlijke toename van gerealiseerde banen in die sector
zal leiden. Gemeenten en sportverenigingen zijn daarover in april dit jaar
breed geïnformeerd. In juli 1997 is bovendien door het ministerie van
VWS – in samenwerking met de ministeries van BiZa en SZW en VNG, NOC*NSF,
WOS, BWS, FNV en het LBA – in grote oplage de brochure «Sport –
Werk in uitvoering» uitgebracht. De brochure bevat achtergrondinformatie
over het 40 000-banenplan en informatie over de spelregels om als sportorganisatie
daaraan mee te kunnen doen. Zeer toepasselijk heeft de minister van SZW aan
zijn voorwoord in deze brochure de titel Van buitenspel naar samenspel meegegeven.Bij brief van 4 november 1996 (TK 1996–1997; 24 225, nr. 9)
is de Kamer geïnformeerd over de uitgangspunten inzake toezicht. Op 20
maart 1997 heeft daarover overleg plaatsgevonden met de Kamer, met aansluitend
de brief van de minister van Binnenlandse Zaken dd. 16 mei 1997 (kenmerk EA97/U1585).
Voortzetting van het overleg met de Kamer hierover is in december a.s. voorzien. Er wordt naast het 40 000-banenplan gezocht naar en gewerkt met andere
methoden om toegeleiding naar de arbeidsmarkt te bevorderen, niet alleen van
rijkswege (WIW, WSW, experimenteerartikel nieuwe ABW) maar ook dankzij de
nieuwe coalities die op lokaal niveau ontstaan.Ik denk bijvoorbeeld aan het experiment «Samenwerking Basisschool-Bedrijfsleven»
in Rotterdam dat deze maand is gestart, gericht op de Islamitische basisschool
IBN-I Sina in Charlois en de openbare basisschool De Tuimelaar in Hoogvliet.
Gedachte achter dit project – dat is opgezet in opdracht van het (gemeentelijk)
Projectbureau Werk, de Brede School-gedachte van de gemeentelijke Dienst Stedelijk
Onderwijs en de Heidemij – is schoolgaande kinderen vroegtijdig in contact
te brengen met diverse aspecten van het bedrijfsleven. Eén van de deelnemende
partijen aan het project is het Gemeentelijk Havenbedrijf Rotterdam dat daarmee
concrete invulling geeft aan zijn «adoptie» in het kader van het
grote-stedenbeleid van de wijk Charlois. Terecht kan gesteld worden dat hier
sprake is van een project dat toekomstige werkloosheid onder kansarmen bestrijdt
en ik deel de veronderstelling dat het nú concreet een bijdrage kan
leveren aan het bestrijden van het fenomeen «spijbelen». Een voorbeeld
dus van een project dat meerdere doelstellingen dient!Is optimisme op zijn plaats? In het Jaarboek 1996 Grote Stedenbeleid,
u toegezonden bij brief dd. 19 maart 1997, wordt, ook met verwijzing naar
de banen ingevolge de EWLW, gesproken van een gestage verbetering van de werkgelegenheid.
Ik vind dan ook dat op dit «veld» van het grote-stedenbeleid goede
resultaten worden geboekt, maar verbind eraan dat er alle reden is om juist
ook op dit gebied fors te blijven investeren in initiatieven én mensen.
Immers, in weerwil van deze en op andere wijze gerealiseerde aanzet tot forse
groei van de werkgelegenheid in de steden, is een waarschuwing op zijn plaats,
en zelfs meer dan dat. Al deze inspanningen leveren namelijk (nog) niet de
garantie dat daarmee ook op termijn het grootste probleem voor vooral de vier
grote steden adequaat getackeld is: de – in absolute termen –
omvangrijke en massieve werkloosheid in het onderste segment van de arbeidsmarkt,
hét punt waarop met name Rotterdam, Amsterdam en Den Haag zich in negatieve
zin onderscheiden van overige gsb-gemeenten (zie ook NYFER; Werk voor gemeenten,
de atlas; augustus 1997). Het blijft absoluut nodig om verdere inspanningen
te plegen om structurele werkgelegenheid te realiseren in deze en andere steden.
Inspanningen van rijk en betrokken steden samen en inspanningen op het betreffend
lokaal niveau.Uiteraard neem ik ook waar dat afwijzend en soms zelfs denigrerend wordt
gesproken over (de aard) van deze banen. Om twee redenen neem ik daarvan afstand.
In de eerste plaats valt te constateren dat het gaat om zeer zinvolle, maatschappelijk
nuttige banen – van structurele aard – en in de tweede plaats
hoor ik regelmatig dat de betrokken personen zelf daardoor zich weer deel
van de samenleving zijn gaan voelen.Wat zeker ook telt – want het draagt er belangrijk toe bij dat mensen
aan het werk komen – is dat arbeidsbureaus en uitkeringsinstanties (UVI,
gemeentelijke sociale dienst) in toenemende mate samenwerken. Op meer dan
100 plaatsen in Nederland zijn «banencentra» (SWI-centra) in ontwikkeling
of al operationeel. «Werkfonds»Belangrijk uitgangspunt van het grote-stedenbeleid is het versterken van
de regiefunctie van het stedelijk bestuur. Voor de sector werk wordt op dit
punt een forse stap gezet met de inwerkingtreding – onder het beslag
van instemming Eerste Kamer – van de Wet inschakeling werkzoekenden
(WIW) op 1 januari 1998. De G4 hebben, op basis van de daartoe in
hun gsb-convenant vastgelegde afspraak, hier een duidelijke voortrekkersrol
gespeeld en van hun ervaringen is lering kunnen trekken.De WIW legt de regiefunctie met betrekking tot de inzet van instrumenten
voor sociale activering en toeleiding van langdurig werklozen met een een
grote afstand tot de arbeidsmarkt, uitkerings-gerechtigden en jongeren naar
de arbeidsmarkt, waaronder de inzet van gesubsidieerde arbeid, in handen van
de gemeente. Hiertoe wordt een aantal belangrijke, nu nog separate regelingen
tot een Gemeentelijk Werkfonds gebundeld, dat volgend jaar ongeveer 1,8 miljard
omvat. Het gaat daarbij om de Jeugdwerkgarantiewet, Banenpoolregeling, tijdelijke
Subsidieregeling bevordering uitstroom banenpools en Jeugdwerk garantiewet.
Ook worden de experimenten combinatie JWG/leerlingwezen in de WIW geïntegreerd.
Nagegaan wordt nog onder welke voorwaarden een WIW-dienstbetrekking kan worden
gecombineerd met de beroeps-begeleidende leerweg op grond van de Wet educatie
en beroepsopleiding.In combinatie met het structurele karakter van de Melkert I-banen en de
nieuwe Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) en via het experimenteer-artikel
in de nieuwe Algemene Bijstandswet wordt zo de actieradius voor gemeenten
in het algemeen voor wat betreft hún aandeel in de beleidsinspanning
«werk, werk, werk» aanmerkelijk vergroot. Kortheidshalve verwijs
ik dit verband verder naar de Sociale Nota 1998 van de bewindslieden van SZW.Hoe enthousiast gemeenten inspelen op de nieuwe mogelijkheden die zij
hebben gekregen mag blijken uit de volgende, veelzeggende constatering in
de nota Vaststelling Gemeenterekening 1996 van B&W van Rotterdam dd. 26
augustus 1997: «Het is zonder meer waar dat de aandacht van het projectbureau
(WERK) primair gericht is geweest op de effectiviteit van beleid en minder
op doelmatigheid van beheer. De reden hiervoor is gelegen in de opdracht die
in het Actieplan WERK ligt besloten (10 000 banen en een meer aan de
landelijke ontwikkeling evenredige groei van de werkgelegenheid) alsmede in
de aard van het instrument «projectbureau WERK». Er is door ons
bewust gekozen voor een klein bureau, buiten de staande organisatie, met als
hoofdtaak het initiëren van de intensiveringscampagne rond de collegeprioriteit
WERK.» Versterking stedelijke economie Vervolg «Missie-brief»In de Notitie «Groei, ruimte en kwaliteit» (brief van de ministers
van EZ, VROM, V&W en LNV dd. 16 september jl., TK, 1997–98, 25 017
nr. 2) is, ten vervolge op de «Missiebrief over de versterking van de
ruimtelijk-economische structuur» (TK, 1996–1997, 25 017,
nr.1) nader aangegeven op welke terreinen en bij voorrang naar de mening van
het kabinet in de nabije toekomst geïnvesteerd zal moeten worden. Naar
de mening van het kabinet is het komende decennium daarvoor een forse inspanning
nodig. Inmiddels is in dit verband 200 mln beschikbaar gesteld om het economisch
revitaliseringsproces van de steden verder te ondersteunen en waar nodig te
intensiveren. Belangrijk argument daarvoor is dat in de grootstedelijke gebieden
een ruimtelijke en sociale tweedeling dreigt tussen hen die, door betaald
werk, participeren in de samenleving, en groepen die aan de kant staan. Geconstateerd
wordt dat de problemen van de steden een oplossingsgerichte aanpak vereist,
waarin het herstel van de sociaal-economische vitaliteit van de stedelijke
centra voorop staan. Onder verwijzing naar onder meer de motie Van Heemst
(TK 1996–1997, 21 062, nr. 57) oordeelt het kabinet dat meerjarige
investeringen in de sociaal-economische structuur van de grote steden kunnen
bijdragen aan een betere benutting van de potenties waarover deze steden in
wezen beschikken. «200 mln-investeringsimpuls»De urgentie van economische revitalisering van de steden heeft het kabinet
voorjaar 1997 reeds doen besluiten voor de 25 gsb-gemeenten éénmalig
een bedrag van 200 mln in te zetten voor de realisering van projecten gericht
op economische structuurversterking.Bij brief van 7 mei 1997 heb ik de betrokken steden daarover geïnformeerd
en dit heeft geleid tot de indiening van een fors aantal voorstellen, toegesneden
op de criteria die het kabinet aan deze eenmalige impuls had verbonden. Deze
criteria waren: primair versterking van de stedelijke economie, gericht op
de situatie in gebieden met ernstiger achterstand en het genereren van werk
aan de onderkant van het loongebouw, kan het zijn met gunstige neveneffecten
naar de andere sectoren als veiligheid en zorg, dit jaar nog de schop de grond
in en co-financiering door de gemeenten en substantieel vanuit de private
sector.Niet alle stedelijke plannen konden de toets der kritiek doorstaan. Desondanks
zal het bedrag van 200 mln ruimschoots overtekend zijn met projecten die voor
medefinanciering van rijkswege in aanmerking kunnen komen. Het overleg hierover
is nagenoeg afgerond en ik zal de Kamer op korte termijn separaat over de
uitkomsten informeren. KansenzonesOp 14 april 1997 hebben de gsb-projectwethouders van de G4 en ik, mede
namens staatssecretaris Van Dok-van Weele van EZ, in het Volksbuurt-museum
in de Schilderswijk in Den Haag het startsein gegeven voor het ontwikkelingstraject
«kansenzones». Bij brief van 19 december 1996 (TK 1996–1997;
21 062, nr. 53) heb ik de Kamer terzake het rapport «Een tweede
kans voor kanzenzones» toegezonden, waarnaar ik kortheidshalve voor
wat betreft de aanloop van dit project verwijs.Inmiddels hebben Rotterdam en Amsterdam hun uitgewerkte plannen voor de
respectieve «economische stimuleringsgebieden» (ESG) ingediend,
ook weer op onderdelen aansluitend op hun eerder ingediende «Actieplan
Economie en Werk». Van de gemeente Utrecht heb ik inmiddels het concept-Plan
van aanpak voor het ESG Noordwest-Utrecht (De Zaak Noordwest) ontvangen. Het
voorstel van Den Haag verwacht ik binnenkort. In Rotterdam betreft het het gebied Charlois/Waalhaven Zuid. Verwezenlijking
van dit «economisch stimuleringsgebied» zal moeten leiden tot
tenminste 300 reguliere arbeidsplaatsen en tenminste 30 plaatsen additionele
werkgelegenheid. Het Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) en het Bureau
Onderzoek Op Maat (BOOM) hebben gezamenlijk in maart 1997 een eerste rapportage
van de gebiedsgerichte aanpak van het (Rotterdams) grote stedenbeleid, waaronder
het gebied Oud-Charlois. Het Nederlands Economisch Instituut heeft onderzoek
verricht voor het bedrijventerrein Waalhaven-Zuid. Beide onderzoeken benut
Rotterdam als nulmetingen. Het is nadrukkelijk de bedoeling dat beide trajecten
worden geïntegreerd.Amsterdam heeft het concept «economisch stimuleringsgebied»
meer op stadsniveau geïmplementeerd. Daarvoor worden in Amsterdam-centraal,
Westerpark, Zuid-oost, Oud West, Geuzenveld/Slotermeer, Stadsdeel Zuid en
Stadsdeel Noord 6 zogeheten «uniforme» en 28 «wijk-projecten»
uitgevoerd. De beoogde resultaten hiervan zijn: minstens 305 reguliere arbeidsplaatsen,
minstens 518 plaatsen additionele werkgelegenheid en 20 320 m2
brutovloeroppervlak.Op achtergronden en doelen van het Utrechts (concept-)voorstel ga ik uitgebreider
in, niet zozeer omdat wordt afgeweken van de voorstellen van
de andere drie grote steden, maar ter illustratie van de wijze waarop binnen
het concept kanzenzone van oorzaak naar gevolg en van probleem naar oplossing
wordt geredeneerd.Redenen voor B&W van Utrecht om voor het gebied Noordwest-Utrecht,
dat de wijken Zuilen, Ondiep en Pijlsweerd beslaat, te kiezen zijn, in termen
van problemen én kansen: enerzijds– het besteedbaar inkomen ligt bij de huishoudens van Noordwest
aanmerkelijk lager dan in de rest van Utrecht (90% valt binnen de ziekenfondsgrens);– de bevolkingssamenstelling laat een grote heterogeniteit zien;
van de ongeveer 6400 allochtonen heeft bijna de helft de Marokkaanse nationaliteit
en een derde de Turkse nationaliteit;– het aantal werkzoekenden is groot (bijna 3700 per 1-1-96) en het
gebied kent, vergeleken met de stad Utrecht, relatief veel werkzoekenden jonger
dan 25 jaar;– het opleidingsniveau van de bewoners is laag en daarmee een van
de oorzaken van vaak langdurige werkloosheid;– in specifieke delen van Noordwest is sprake van een concentratie
van problemen (met name in Geuzenwijk, Schaakwijk, Ondiep en delen van Pijlsweerd)
op het gebied van leefbaarheid, veiligheid en criminaliteit; anderzijds– de heterogeniteit en de relatief jonge bevolking biedt ook kansen;– er staan grote bouw- en investeringsprogramma's op stapel in het
kader van het Wijkontwikkelingsplan voor Zuilen;– op het Demka-terrein zijn de laatste jaren positieve ontwikkelingen
waarneembaar en hebben zich nieuwe bedrijven gevestigd;– het wijkplan voor Noordwest voorziet in een omvangrijk en breed
scala van activiteiten voor de komende jaren.Vanuit deze constateringen is voor het gebied de verbetering van het vestigingsklimaat
als overkoepelend doel gesteld, opdat het voor bedrijven (met rond de 25 werknemers)
aantrekkelijker wordt om zich er te vestigen, of in geval van bestaande bedrijven,
aantrekkelijker wordt te investeren in vernieuwing in vernieuwing en/of uitbreiding
van de bedrijfsactiviteiten. Vertaald in concrete doelen wordt gestreefd naar: – ten minste (nog nader in te vullen) reguliere arbeidsplaatsen;– ten minste (idem) plaatsen additionele werkgelegenheid;– ten minste (ver)nieuw(d)e bedrijfsruimten;– toename van het aantal starters van (nog nader in te vullen) procent;– vermindering van de uitval na de start van (idem) procent.Om te kunnen vaststellen in hoeverre op deze terreinen (de beoogde) resultaten
worden gerealiseerd zal, aanvullend op de «Barometer Sociale Achterstand
Utrechtse buurten», een specifieke nulmeting voor Noordwest uitgevoerd
(moeten) worden zodat periodiek gemeten kan worden of de voorgestelde/getroffen
maatregelen succesvol zijn, of dat bijstelling noodzakelijk is. Objectieve
indicatoren daarvoor zijn:– het aantal arbeidsplaatsen in Noordwest;– het aantal werknemers in Noordwest– het aantal werknemers afkomstig uit Noordwest;– het aantal vestigingen van nieuwe bedrijven en vertrokken bedrijven;– het aantal m2 benutte bedrijfsruimte;– de leegstand; en als subjectieve indicatoren:– waardering van het vestigingsklimaat;– functioneren van de één-loket-functie (accountmanagement!);– klantvriendelijkheid en snelheid van handelen kaders.Voor de uitvoering van deze ESG-projecten ontvangen de G4 elk 2,5 mln
van het Rijk. Zij hebben zich verplicht zelf een gelijk bijdrage in dit innovatieve
element van het grote-stedenbeleid te steken.Inmiddels zijn ook zowel aan rijkszijde als aan gemeentelijke zijde «accountmanagers»
aangesteld. Zij zijn aanspreekpunten (één ingangsprincipe)
voor de lokale ondernemers. Om in Rotterdamse termen te spreken: «In
die hoedanigheid treedt hij op als oliespuitfunctionaris en draagt hij er
zorg voor dat concrete knelpunten en belemmeringen voor ondernemers zoveel
mogelijk worden weggenomen. De accountmanager zorgt voor een snelle afwikkeling
van procedures en werkt daartoe met een ruim mandaat». Samen met de
accountmanagers op rijksniveau, namelijk bij EZ, SZW, Financiën en VROM,
vormen deze vier stedelijke accountmanagers een team.Ik constateer met tevredenheid dat na aanvankelijke aarzelingen nu toch
het idee van kansenzones daadwerkelijk grond onder de voeten heeft gekregen.Over de stand van zaken met betrekking tot het wetgevingstraject kansenzones
informeer ik de Kamer separaat. Partnership bedrijfsleven/overheidTot de randvoorwaarden om met het grote-stedenbeleid te kunnen oogsten
behoort renderend partnership tussen alle betrokkenen en op vele niveaus.
Ik vind dat we hier – zie ook mijn verwijzing naar het experiment «Samenwerking
Basisschool-Bedrijfsleven» – in het kader van het grote-stedenbeleid
blijkbaar behoorlijk op de goede weg zijn.Bepaald bemoedigend vind ik in dit verband het recente initiatief vanuit
het Rotterdamse bedrijfsleven – inclusief «de groten» als
Shell en Unilever! – om de mogelijkheden van «adoptie» door
het bedrijfsleven van achterstandswijken te verkennen en de eigen management-ervaring
mee in te zetten voor de ontwikkeling én uitvoering van plannen en
projecten om de hardnekkige werkloosheid in die wijken terug te dringen. Een
zelfde positieve houding heb ik al eerder gemerkt in bijvoorbeeld Haarlem,
dat als een van de laatste steden nu in het gsb betrokken is. Zeer nadrukkelijk
heeft deze gemeente van meet af aan willen inzetten op «het benutten
van kansen», dus op het economische aspect van het grote-stedenbeleid,
en om die reden het lokaal bedrijfsleven uitdrukkelijk uitgenodigd mee te
denken in het concretiseren van het Haarlems grote-stedenbeleid.Dit thema van «bedrijfsbetrokkenheid» – aspect van de
bredere discussie over maatschappelijke betrokkenheid van het bedrijfsleven –
heeft logisch zijn plaats gekregen in het grote-stedenbeleid en verdient het
om verder ontwikkeld te worden, binnen en buiten het grote-stedenbeleid. Dat
het nog zoeken is naar methoden, cultuur, én onderscheiding van ieders
mogelijkheden en verantwoordelijkheden – zonder dat dit ten principale
de bereidheid tot coalitievorming aantast – ligt voor de hand. Waar,
met name op regionaal en lokaal niveau, overheid en bedrijfsleven het zicht
op elkaar gaandeweg in de afgelopen tien tot twintig jaar zijn kwijtgeraakt,
komen handreikingen niet vanzelf. En ook hier zie ik dat lering wordt getrokken
uit ervaringen in het buitenland, met name de Verenigde Staten en Engeland,
waarbij geprofiteerd wordt van het feit dat anderen ons zijn voorgegaan op
dit punt. Zoals andere landen zich ook spiegelen aan de wijze waarop in Nederland
de afgelopen vijf tot tien jaar geïnvesteerd is – sociale vernieuwing –
in het betrekken van burgers bij verbeteringsprocessen en projecten op wijk-
en buurtniveau.Dat bedrijfsbetrokkenheid zeer breed gezien kan worden en wordt, leid
ik af uit het op gang komen van een gedachtenwisseling met vertegenwoordigers
uit de sector banken en institutionele beleggers over meer dan alleen de «hardware»
van het grote-stedenbeleid en hún mogelijke betrokkenheid daarbij.
Het recente pleidooi van ook de thesauriër-generaal voor intensiever
public-private partnership – door hem weliswaar vooral geplaatst tegen
de noodzaak in de komende jaren gootschalige investeringen mogelijk te maken –
steunt mij in de gedachte dat ook op het thema van bedrijfsbetrokkenheid (met
een meer kleinschalige insteek) een wereld te winnen is. Voorwaarde is wel –
en ik vind dat een begrijpelijke opstelling van de private partner –
dat de overheid zich manifesteert als een betrouwbare partner, hetgeen betekent
een overheid die bereid is een ingezette koers niet te vroeg – of wat
nog erger is: onverhoeds – te wijzigen. Het partnership tussen publieke
en private sector kan daardoor een stevig fundament krijgen, hetgeen niet
alleen materiëel profijtelijk is voor de overheid maar ook inhoudelijk
kan bijdragen aan effectiever beleid, omdat via dit partnership het zicht
van de overheid op de samenleving actueel blijft. ZorgDe strekking van de convenantsafspraken betreffende dit thema is dat door
een meer samenhangende aanpak het vangnet voor kwetsbare groepen zich sluit.
Integraal beleid is daarvoor nodig en daarmee verbonden de noodzaak om de
regierol van de gemeente ook op dit gebied te versterken.De trajecten die daarvoor afgelegd moeten worden blijken moeilijk te zijn.
Dat heeft te maken met de gecompliceerdheid en diversiteit van de problemen
die zich op het zorg-terrein voordoen, met de ingewikkeldheid van de relatie
tussen de diverse actoren op het «zorg-veld» (overheid, zorginstellingen
en zorgverzekeraars), en met de discussie over de al dan niet toereikendheid
van financiële middelen. Het laatste aspect heeft er ook sterk toe bijgedragen
dat een vruchtbare gedachtenwisseling over de meer inhoudelijke aspecten maar
moeizaam van de grond is kunnen komen. De uitkomsten van recente bestuurlijke
overleggen tussen VWS/BiZa en de gsb-gemeenten, in G4- als ook G21-verband,
belegd om een dreigende impasse te voorkomen, geven evenwel aanleiding om
te mogen veronderstellen dat nu toch schot kan komen in de voortgang van het
onderdeel zorg van het grote-stedenbeleid, ook wat betreft – en dat
is zeer belangrijk – het leggen van verbanden met andere onderdelen
van het grote-stedenbeleid. Dat is des te belangrijker omdat mede daardoor
zorg en welzijn een volwaardige plaats krijgen naast de andere thema's van
het grote-stedenbeleid en gemeenten zodoende ook hun sociaal-entrepeneurschap
effectiever kunnen uitvoeren. De ontwikkeling van «sociale structuurplannen»
kan hier een extra impuls geven.Omdat de looptijd van de huidige gsb-convenanten- inmiddels grotendeels
voorbij is, is dit overleg tussen rijk en gsb-gemeenten ook nadrukkelijk gericht
op het perspectief na afloop van zowel deze gsb-convenanten als enkele specifieke,
tussen VWS en betrokken steden bilateraal afgesloten convenanten.Reden voor optimisme is er temeer omdat recent aan rijkszijde lijnen zijn
uitgezet om de mogelijkheden voor regievoering door gemeenten op het zorg-veld
te kunnen doen toenemen. In de Beleidsbrief openbare geestelijke gezondheidszorg
van 24 juni 1997 (TK, 1996–1997, 25 424, nr. 2) is dit aspect nadrukkelijk
aan de orde gesteld, zoals trouwens in zijn algemeenheid in het inmiddels
bij de TK ingediende voorstel tot wijziging van de Welzijnswet 1994 (TK 1996–1997,
25 397, nr. 1–3). Ook in de binnenkort uit te brengen Nota maatschappelijke
opvang zal expliciet worden ingegaan op het raakvlak tussen de maatschappelijke
opvang en sectoren die belangrijke functies daarvoor vervullen als GGZ, verslavingszorg,
het volkshuisvestingsbeleid, bijstandsverlening, gezondheidszorg en dak- en
thuislozen en de jeugdhulpverlening. Het uitgangspunt «zorg op maat»
vereist een samenhangend steun- en begeleidingsaanbod waarvoor samenwerking
tussen verschillende instellingen en voorzieningen binnen en buiten de invloedssfeer
van de overheid een conditio sine qua non is, en dus ook duidelijkheid over
de positie en rol van het lokaal bestuur. Het voorgaande neemt overigens niet weg er wel initiatieven zijn ontplooid,
ook al vóór de inwerkingtreding van de gsb-convenanten, die
te verbinden zijn aan specifieke doelstellingen van het (aspect zorg van het)
grote-stedenbeleid. Bijvoorbeeld initiatieven in het kader van vernieuwing
welzijnsbeleid, zoals de projecten maatschappelijk herstel in Den Haag en
burenoverlast in Amsterdam; het keurmerk sociale pensions, de uitbreiding
met behulp van OGGZ-geld van dagopvang dak- en thuislozen met een dienstencentrum,
de ontwikkeling van een zorgnetwerk in Rotterdam. OnderwijsIn het convenanten met de G4 en G21 zijn ook op het terrein van onderwijs
ambitieuze doelen geformuleerd: bestrijding achterstanden in het primair en
voortgezet onderwijs (toegespitst op stijging gemiddelde leerresultaten en
stabilisatie van het aantal verwijzingen naar het speciaal onderwijs), terugdringen
van het aantal drop-outs in het voortgezet onderwijs, perspectief voor werkloze
jongeren, en bevorderen van inburgering en participatie. Ik stel vast dat
in de nog resterende convenantsperiode nog forse inspanningen nodig zijn om
de concrete resultaten die op deze punten beoogd zijn daadwerkelijk te realiseren.Voor de bestrijding van achterstanden in het onderwijs is in de eerste
plaats het verruimen van de mogelijkheden van gemeenten daartoe relevant.
De Wet Gemeentelijk Onderwijs-achterstandenbeleid (Staatsblad 237 dd. 19 juni
1997), die per 1 augustus 1998 in werking treedt, versterkt hiertoe de gemeentelijke
regierol. Op verzoek van de Tweede Kamer is de verplichting om per 1-8-97
een gemeentelijk plan gereed te hebben met een jaar uitgesteld. De AMvB Landelijk
beleidskader gemeentelijk achterstandenbeleid, die aangeeft aan welke onderwerpen
in de gemeentelijke plannen aandacht moet worden besteed, is gereed en wordt
eerdaags gepubliceerd. Wel wordt dit schooljaar al 36 mln beschikbaar gesteld
aan de gemeenten, die dit bedrag moeten inzetten in het primair en voortgezet
onderwijs, na overleg met de lokale schoolbesturen.In het convenant met de vier grote gemeenten is afgesproken dat deze gemeenten,
vooruitlopend op het totstandkomen van de wetgeving, in staat zouden worden
gesteld om de regierol op zich te nemen. Dat is inmiddels gebeurd. De gemeenten
hebben elk op lokaal niveau afspraken gemaakt met de schoolbesturen over het
te voeren achterstandsbeleid.Over de voortgang van de uitvoering van de afspraken vindt regelmatig
overleg plaats tussen de betrokken wethouders en de staatssecretaris van OC&W.
Amsterdam, Rotterdam en Utrecht hebben bovendien ook schriftelijk gerapporteerd
over de voortgang.Voor de vijftien andere gemeenten geldt een ander regime: om een dubbele
planverplichting te voorkomen is met hen overeengekomen dat zij hun plannen
in het kader van de wet GOA voorbereiden; vooruitlopen daarop in het kader
van het grote-stedenbeleid is niet verplicht, maar de steden konden daarvoor
wel zelf kiezen. Ook zij konden daartoe van het departement ondersteuning
krijgen in de vorm van ambtenaren van het ministerie. Arnhem, Breda, Deventer,
Eindhoven, Enschede, Groningen, Helmond, Den Bosch, Maastricht en Zwolle hebben
daarvan inmiddels gebruik gemaakt. Met de overige gemeenten worden de gesprekken
hierover voortgezet. Overigens hebben nu alle gemeenten hun plan gereed.Over de effecten van het grote-stedenbeleid – en met name over de
voortgang die de 21 gemeenten op de genoemde ijkpunten maken – valt
op basis van de ISEO-monitor nog geen algemene lijn te formuleren. Daarvoor
zijn de verschillen tussen de meting in 1995 en die van 1996 nog te
gering, of zijn de ontwikkelingen in de verschillende steden te divers. Wel
is duidelijk dat in de vier grote gemeenten de schoolprestaties achterblijven
bij die in de vijftien andere. In de gemeenten die meedoen aan de monitor
volgt 60% van de leerlingen na de basisschool het (I)VBO of MAVO. De meting
voor 1996 geeft geen opvallende verschuivingen ten opzichte van 1995.Centraal bij het terugdringen van het aantal drop-outs stond het vormgeven
van een aantal pilotprojecten in de gsb-gemeenten voor een arbeidsmarktgerichte
leerweg (thans aangeduid als praktijkonderwijs) voor die leerlingen die geen
startkwalificatie voor de arbeidsmarkt konden verwerven. Inmiddels draaien
in elk van de vier grote gemeenten dergelijke pilots met behulp van middelen
van het ESF. In de publicatie «Roeien in de mist» (Sdu, 1997)
wordt tussentijds verslag gedaan over de voortgang van deze projecten. Ook
in enkele gemeenten die behoren tot de groep van de G21 zijn pilotprojecten
in uitvoering. Uiteindelijk zullen deze projecten de benodigde informatie
moeten verschaffen om te komen tot een leerroute voor die leerlingen, veelal
afkomstig uit het speciaal onderwijs, die geen startkwalificatie kunnen halen
via de thans bestaande kanalen. Op het ijkpunt beperking van het voortijdig
schoolverlaten constateert ISEO landelijk een daling, die echter voor het
MAVO in de vier grote gemeenten niet geldt.De uitstroom van ongediplomeerden ligt in de vier grote gemeenten aanzienlijk
hoger dan het landelijk gemiddelde, en ook hoger dan in de vijftien andere
gemeenten. Het aantal leerlingen dat tijdens het schooljaar de opleiding verlaat
is in 1996 lager dan in 1995. Toch verlaten vooral uit het VBO veel leerlingen
tussentijds deze opleidingen.In de paragraaf «gsb en minderheden» wordt nader ingegaan
op de resultaten die bij inburgering geboekt zijn. VeiligheidDe uitgangspunten die zijn geformuleerd in de Nota Veiligheidsbeleid (1994–1995,
24 225, nrs. 1–2) vinden een concrete uitwerking in de steden die
betrokken zijn bij het grote-stedenbeleid. De thema's jeugd en veiligheid,
drugs en veiligheid, toezicht en veilige leefomgeving die genoemd worden in
de nota, komen terug in de actieplannen van de steden. Daarbij geldt dat veiligheid
gerealiseerd moet worden middels inspanningen van meer dan de traditionele
partners alleen. Dit vraagt samenwerking van meerdere partijen, maar het initiatief
en de regie liggen in de meeste gevallen bij de gemeente. In die zin vullen
het Integraal Veiligheidsbeleid en het Grote Stedenbeleid elkaar aan.In de convenanten zijn aan deze uitgangspunten doelstellingen gekoppeld
als verbetering van de objectieve en de subjectieve veiligheid, versterking
van de totale veiligheidsketen, minder politiecontacten van jongeren en meer
Halt-afdoeningen en taakstraffen.Het succes van het grote-stedenbeleid voor wat betreft veiligheid kan
nog niet primair uit de resultaten afgeleid worden. Desalniettemin zijn de
stappen die gezet zijn ter realisering van de doelstellingen bemoedigend.
Zo heeft de samenwerking tussen de betrokken partijen een impuls gekregen.
Vanuit de steden wordt aangegeven dat deze toename van de samenwerking niet
plaats had kunnen vinden zonder de stimulans van dit beleid. Dit betekent
echter niet dat alles tot volle tevredenheid loopt. Het onderdeel Veiligheid
verdient in dit verband nog extra impulsen. Waar de beoogde gezamenlijke aanpak –
interbestuurlijk en intersectoraal – in een aantal steden, zelfs tot
op wijkniveau zoals bijvoorbeeld in Utrecht gebeurt, reeds zijn vruchten afwerpt,
weten de lokale veiligheidspartners elkaar elders nog onvoldoende te vinden.
Met name in een aantal G21-steden kan de afstemming tussen lokaal
bestuur, politie, justitie en andere betrokkenen verbeterd worden. Veiligheid
binnen het grote-stedenbeleid verdient voortzetting in een volgende kabinetsperiode
om de nieuwe aanpak, tot zijn recht te laten komen.Samenwerking moet op het terrein van de beleidsvorming plaats vinden,
maar het resultaat wordt beoordeeld op beleidsuitvoerend niveau. Op papier
is overeenstemming, samenwerking en integraliteit vaak wel terug te vinden;
de uitdaging ligt echter met name bij diegene die het moet uitvoeren. Vasthouden
aan eigen wijze van werken zonder daarbij rekening te houden met andere organisaties
maakt dat het bij goede voornemens blijft. Partners die in het verleden gewend
waren met elkaar te werken, zoals politie en gemeente, weten elkaar in het
grote-stedenbeleid ook goed te vinden. Elders verloopt de samenwerking volgens
de steden stroever. Zo moeten sommige vertegenwoordigers van het OM nog wennen
aan hun rol in het gemeentelijk veiligheidsbeleid. Ook de samenwerking tussen
de veiligheidsketen en de verslavingszorg op het terrein van de drugsoverlast
is nog kwetsbaar. Hierbij is het van belang duurzaamheid in de samenwerkingsrelatie
in te bouwen, bijvoorbeeld door veel personeelswisselingen te voorkomen.Samenwerking en integraliteit maken ook, dat de problemen waar één
partner in de veiligheidsketen mee kampt, de hele keten raken. Zeker bij projecten
waar van veel deelnemers een bijdrage wordt gevraagd, is het van belang dat
deze deelnemers de gevraagde inzet ook waar kunnen maken. Omgekeerd geldt
ook dat capaciteitsuitbreiding bij de ene partner consequenties heeft voor
de andere partner. Meer toezicht kan betekenen dat meer onveiligheid gezien
wordt, hetgeen meer werk voor de politie oplevert.Over problemen van organisatorische en bureaucratische aard betreffende
de toezichthouders is het overleg met de Kamer gaande. Jeugd en VeiligheidDe bestrijding van jeugdcriminaliteit is een speerpunt van kabinetsbeleid.
Hiervoor zijn forse investeringen gedaan. De Montfransbijdrage die de steden
hebben ontvangen, heeft de mogelijkheid geboden een additionele inspanning
te leveren. Doordat elke gemeente met de extra gelden zijn eigen actieprogramma
op kan stellen en uitvoeren, wordt recht gedaan aan de lokale situatie. Afhankelijk
van de plaatselijke problemen wordt het zwaartepunt van de activiteiten op
repressie dan wel preventie gelegd. Door deze wijze van werken blijkt de noodzaak
van een goede lokale analyse, teneinde beschikbare middelen het meest effectief
in te zetten.Bij de aanpak van de jeugdcriminaliteit speelt samenwerking een cruciale
rol. Politie, openbaar ministerie, jeugdhulpverlening, Raad voor de Kinderbescherming,
jeugdreclassering, scholen, jeugdwerk garantieplan; van al deze en andere
organisaties wordt een gezamenlijke aanpak gevraagd. In de steden zijn tal
van projecten opgezet om de jeugdcriminaliteit het hoofd te bieden. De projecten
die in de steden zijn gestart, zijn onder meer gericht op opvoedingsondersteuning,
individuele trajectbegeleiding naar school of naar werk en de verlengde schooldag.
Veel van deze voorzieningen komen ten goede aan allochtone jongeren.Van een aantal van deze projecten kan reeds nu gezegd worden dat zij vruchten
afwerpen. Een project als Nieuwe Perspectieven in Amsterdam slaagt erin voor
70% van de cliënten daadwerkelijk een nieuw perspectief richting scholing
of werk te bieden. Ook lijken de steden en de lokale partners er goed in te
slagen extra Halt-afdoeningen en taakstraffen te realiseren.Steden en Rijk doen veel om meer zicht te krijgen op ontwikkelingen op
het terrein van Jeugd en Veiligheidsbeleid en het effect van de inspanningen te meten. In dit verband kan gewezen worden op de metingen
die de G4 gaan uitvoeren met behulp van een éénduidig begrippen-kader.
De G21 werken aan een gezamenlijke jeugdmonitor. Ook op projectniveau is in
toenemende mate aandacht voor het «rendement» van de inspanningen. Zorgwekkend zijn de ontwikkelingen ten aanzien van het steeds gewelddadiger
worden van de jeugdcriminaliteit. Ook in het kader van het Jeugd en Veiligheidsbeleid
zal hieraan aandacht besteed moeten worden. Een specifieke preventieve aanpak
voor deze vorm van criminaliteit is echter nog niet voorhanden. Het WODC en
de universiteit van Groningen verrichten onderzoek naar de aard en omvang
van de gewelddadige criminaliteit om aangrijpingspunten voor beleid op dit
terrein te vinden. Middels projecten gericht op jongeren van de «harde
kern» wordt in de steden op dit al moment aandacht besteed aan (potentiële)
daders van dergelijke delicten.De gelden in het kader van de bestrijding van de jeugdcriminaliteit voor
de justitiële onderdelen, zijn onder andere aangewend om op elk parket
tenminste één jeugdofficier aan te stellen. Van belang is een
goede communicatie bij de aanwending van de middelen die naar de steden zijn
gegaan en de middelen die naar de justitie-organisaties zijn gegaan. DrugsIn het kader van de bestrijding van de drugsoverlast is onder meer het
bestuurlijk instrumentarium versterkt. Het wetsvoorstel «sluiting drugpanden»
is in werking getreden. Het wetsvoorstel «Damocles» ligt thans
bij uw Kamer. Het wetsvoorstel bevat een aanvulling op de Opiumwet en geeft
de burgemeester de bevoegdheid bestuursdwang toe te passen wanneer een overtreding
van artikel 2 of 3 van de Opiumwet wordt geconstateerd. Daarnaast is de nieuwe
richtlijn Opiumwet van het OM van kracht.De Interbestuurlijke Task Force Veiligheid en Verslavingszorg (TF) bevordert
de uitvoering van de Drugnota. De TF is eind 1995 door mij mede namens de
ministers van Justitie en VWS ingesteld. In deze Task Force zijn voorts vertegenwoordigd
de G4, de G15 (G21), VNG, Openbaar Ministerie, Politie en de Inspectie voor
de Geestelijke Volksgezondheid. De TF en de Stuurgroep Vermindering Overlast
(SVO), waarvan het bestaan inmiddels door de drie verantwoordelijk bewindslieden
met een jaar is verlengd tot 1 januari 1999, bereiden samen het toekomstig
overlastbeleid voor.Het wetsvoorstel Strafrechtelijke Opvang Verslaafden is juli 1997 door
het kabinet doorgestuurd naar de Raad van State. Het gaat om een langdurige
vrijheidsbeneming (maximaal 2 jaar) voor hoog-recidiverende criminele verslaafden
die relatief lichte delicten plegen, gekoppeld aan een intensief resocialisatie-programma
(huisvesting, opleiding, arbeidsmarkt-toeleiding) in nauwe samenwerking met
de verslavingszorg en gemeenten. In Rotterdam functioneert reeds een tijdelijke
voorziening op vrijwillige basis. De eerste procesbevindingen zijn positief;
recidive-uitkomsten zijn nog niet voorhanden. De SOV is ook voorzien in de
overige G4- en in een aantal G21-steden.Het Steun- en Informatiepunt Drugs en Veiligheid (SIDV) is aanvang 1997
zijn activiteiten gestart. Het heeft als taak om als landelijk expertisebureau
gemeenten, OM, politie en instellingen van verslavingszorg te adviseren en
te voorzien van actuele informatie op het gebied van drugs en veiligheid.
Het SIDV is een samenwerkingsverband van de ministeries van BiZa en Justitie
en de VNG, en is ondergebracht bij de VNG. De eerste ervaringen met bekendheid
en naam bij de doelgroep zijn positief. WijkveiligheidOok in de wijkveiligheidsplannen die inmiddels in de G4 en G15 in uitvoering
zijn ligt het accent op samenwerking en integraliteit. Wijkveiligheidsplannen
geven gemeenten bij uitstek de gelegenheid bewonersparticipatie te realiseren
en middels concrete projecten en resultaten gsb-inspanningen zichtbaar te
maken voor burgers. Betrokkenheid van bewoners bij de wijk en vertrouwen van
burgers in gemeente en politie kunnen hierdoor een stimulans krijgen. Hierbij
is het belangrijk zicht te krijgen op resultaten en deze ook uit te dragen
naar bewoners. Hiervoor wordt bijvoorbeeld in Utrecht (zie ook leefbaarheid)
met behulp van HKS, BPS en de Politiemonitor de objectieve veiligheid jaarlijks
en de subjectieve veiligheid tweejaarlijks gemeten. Tevens verschijnt een
tweejaarlijkse trendanalyse waarbij de ontwikkelingen aan de hand van de cijfers
worden geanalyseerd. Aan de hand van de cijfers, de speerpunten van de partners
in de driehoek en de ervaringen van de wijkbureau's worden de wijkveiligheidsplannen
geprogrammeerd.Door de druk waaronder de plannen tot stand zijn gekomen, is het niet
altijd mogelijk geweest bij aanvang maximale bewoners participatie te realiseren.
Steden die reeds langer een wijkgerichte aanpak kenden, hadden in deze een
voorsprong. Een verbreding van de bewonersparticipatie bij de wijk(veiligheids)plannen
vindt nu plaats. Versterking strafrechtsketen op lokaal niveauVersterking van de veiligheidsketen door Justitie vindt onder meer plaats
door versterking van de lokale strafrechtsketen in samenwerking met de lokale
veiligheidspartners. Door het Openbaar Ministerie worden extra zaken afgedaan
tegen de overlast-categorie (woninginbraak, diefstal uit auto, beroving, etc.).
Het betreft strafzaken door het OM (doorgaans in het kader van snelrecht),
tenuitvoerlegging van vrijheidstraf (doorgaans met sober regime) en/of andersoortige
afdoeningen met inzet van andere onderdelen van de justitile keten zoals reclassering,
kinderbescherming, jeugdreclassering en verslavingsreclassering. De benodigde
celcapaciteit is m.b.t. de G4 – inclusief de 50 «Wallage-cellen»
per stad – en de G15 inmiddels geheel gerealiseerd. Dit mede als gevolg
van de uitbreiding celcapaciteit die in het kader van de versterking van de
strafrechtsketen bij Voorjaarsnota 1997 aan de Minister van Justitie is toegewezen.
Feitelijke oplevering van de totale hiervoor aangewezen celcapaciteit (hetgeen
voorbereiding en bouwtijd vergt) vindt plaats in de loop van 1997 en 1998.
Voor de G6 is gedeeltelijke realisering mogelijk gemaakt in het kader van
de begrotingsvoorbereiding 1998. Voor de overige justitiële keteneffecten,
inclusief de extra belasting van de Zittende Magistratuur (extra zittingen,
snelrecht) is de capaciteit toereikend gemaakt. Aan de daling van het aantal
heenzendingen wegens plaatsgebrek gedurende de laatste twee jaar, leverden
de arrondissementen van de vier grootste steden de meest substantiële
bijdrage.Onderdeel van de gezamenlijke aanpak is een heldere analyse van de lokale
veiligheidsproblematiek. Mede doordat verschillende steden hun behoeften richting
Justitie op dit punt nog onvoldoende gestipuleerd hebben, zijn de effecten
van de gsb-aanpak op onder meer de celcapaciteit (sober-regime cellen t.b.v.
de overlastcategorie) voorlopig goed te ondervangen.De lokale overheid dient richting Justitie haar noden waar het overlast
en criminaliteit betreft helder over het voetlicht te brengen. Met de regiopolitie
op haar beurt zijn verdergaande afspraken noodzakelijk over de prioritering
m.b.t. de aanpak van «gsb-delicten». Het Openbaar Ministerie zal,
ook in de G4, op decentraal niveau bij de gezamenlijke aanpak betrokken dienen
te worden, maar zelf ook betrokkenheid dienen te tonen. Lokale pilotprojecten, o.a. Justitie in de buurtIn 1997 zijn onder auspiciën van het OM acht experimenten in gsb-gemeenten
gestart met een meer op de lokale behoefte van burger en bestuur gerichte
werkwijze: vier projecten Justitie in de buurt (Amsterdam, Rotterdam, Arnhem,
Maastricht; Haarlem start naar verwachting begin 1998); drie projecten Accountmanager/één
loket (Den Haag, Den Bosch, Groningen); en voorlopig een project Zicht op
justitie (Venlo). In de uitvoering wordt nauw samengewerkt met de lokale partners.
De justitie-experimenten zijn door de stadsbesturen met veel instemming begroet.
De eerste resultaten met de verkorting van doorlooptijden in de strafrechtelijke
afdoening van wijkgebonden problematiek, de samenwerking met en het draagvlak
bij de lokale partners, en de grotere zichtbaarheid van het justitie-optreden
voor de burger, zijn positief. Over de voortgang van de projecten zal uw Kamer
over enige tijd nader worden geïnformeerd door de minister van Justitie. Leefbaarheid LeefbaarheidsthermometerVan de vijf thema's waarin het grote-stedenbeleid wordt geconcretiseerd
is dat van leefbaarheid wel het moeilijkst in definities, structuren en processen
te vangen. ISEO, dat de monitor grote-stedenbeleid heeft dat aspect ook nadrukkelijk
onder de aandacht gebracht in zijn «Opmaat tot signalering, instrumentontwikkeling
voor de monitor grote-stedenbeleid» (ISEO, 1995).Geconstateerd is dat voor relevante gegevens over leefbaarheid en veiligheid
niet volstaan kan worden met gegevens uit bestaande bronnen zoals politieregistraties.
Een andere, onmisbare bron van relevante gegevens is bevolkingsonderzoek dat
periodiek op wijk- en buurtniveau wordt afgenomen. Op het gebied van veiligheid
en veiligheidsbeleving was een goed instrument voorhanden in de vorm van de
politiemonitor bevolking, maar wat ontbrak was een goed instrument dat alle
relevante dimensies van het «paraplu-begrip» leefbaarheid dekt.
Dit alles vormde het startpunt van een gezamenlijk ontwikkeltraject waarin
behalve het ministerie van Binnenlandse Zaken ook het ministerie van VROM
participeerde alsmede negen gsb-gemeenten, waaronder de G4.Het uiteindelijke resultaat is geweest de ontwikkeling en toetsing van
één gestandariseerd instrument van bevolkingsonderzoek naar
veiligheid en leefbaarheid, dat door alle gsb-gemeenten tweejaarlijks wordt
afgenomen op wijkniveau. Zowel de afname van het bevolkings-onderzoek als
de bewerking van de uitkomsten tot zogeheten «kerncijfers» geschieden
volgens een afgesproken standaardprotocol. Dat betekent dat de uitkomsten
tussen gemeenten alsook binnen gemeenten tussen wijken of tussen twee peilingen,
kunnen worden vergeleken. De gemeentelijke kerncijfers worden gepubliceerd
in de jaarboeken van ISEO.De eerste peilingen in de negen monitor-gemeenten hebben in het voor-
en najaar van 1996 plaatsgevonden; afgesproken is dat een tweede peiling zal
plaatsvinden in het voorjaar van 1998, zodat enig zicht ontstaat over de ontwikkeling
van de veiligheid en leefbaarheid in wijken en buurten in de deze kabinetsperiode.Inmiddels is het bevolkingsonderzoek naar veiligheid en leefbaarheid ook
integraal ingepast in het monitoringstraject van de (overige gemeenten van
de) G-21. Er is naar gestreefd om tenminste één peiling te houden
vóór het visitatietraject in het najaar van 1997.MaatwerkAls ook ergens aan de orde is dat het grote-stedenbeleid van stad tot
stad tot accentverschillen in aanpak kan leiden én noodzaken, dan is
het wel op dit thema. De bedreigde wijken en buurten waarop de gebiedsgerichte
aanpak van dit beleid gericht is, verschillen onderling, ondanks de gemeenschappelijkheid
van probleemcumulatie. Het spreekt dan ook vanzelf dat het gsb-op-wijk-en-buurtniveau
maatwerk vergt. Dat is dan ook een belangrijk kenmerk van «leefbaarheid»;
zo scherp mogelijk intunen op wat stedelingen op dat niveau aan den lijve
ervaren en aan behoeften kenbaar maken. Een «marginale» toets
van rijkszijde op de actieplannen die de gsb-gemeenten onder de noemer leefbaarheid
hebben ontwikkeld en nu aan het uitvoeren zijn, was dan ook méér
dan voor hand liggend.Het brengt tevens met zich mee dat het rijk zeker op dit thema zich breed,
dat wil zeggen vanuit verschillende invalshoeken, voor de betrokken gemeenten
faciliterend behoort te manifesteren, daarbij de noodzaak tot samenhang in
belangrijke mate aan de verantwoordelijkheid van het lokaal bestuur latend.
Invalshoeken als veiligheid, een volkshuisvestingsbeleid dat behalve op aanpak
van fysieke verloedering en (stads)vernieuwing eveneens op meer gedifferentiëerde
woning- en wijkopbouw is gericht, inspirerend jeugdbeleid, met bijzondere
aandacht voor allochtone jongeren, en ook een algemeen op integratie gericht
minderhedenbeleid. Maat- en regievoering in de uitvoering kan daarvoor vervolgens
alleen op lokaal niveau liggen; daarbij is het van groot belang – sterk
bepleit door onder meer de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling in zijn
advies op de Ontwerp-nota Stedelijke Vernieuwing, dat de medezeggenschapspositie
van de bewoners gewaarborgd wordt. KennisoverdrachtDe diversiteit in activiteiten gericht op leefbaarheid leidt navenant
tot een veelvoud aan ervaringen en dus ook tot toenemende behoefte aan meer
structuur in kennisvergaring en overdracht. Behalve dat corporaties –
samenhangend met hun veranderende rol en vanwege hun «vijfde prestatieveld
BBSH» – hierin een voor de hand liggende rol spelen, wordt ook
langs andere weg geprobeerd maximaal van elkaar te leren. Bijvoorbeeld het
netwerk van bewonersorganisaties uit wijken die geconfronteerd worden met
drugsoverlast, het Landelijk Bewoners-platform Achterstandsgebieden (LBA)
en het Laberatorium Leefbaarheid, een gezamenlijk initiatief van het NIROV
en het Landelijk Centrum Opbouwwerk (LCO), dat in mei dit jaar het symposium
«Leefbaarheid, afspraken, samenwerking» organiseerde.Op initiatief van de G15 – en de G6 hebben zich ook bij dit initiatief
aangesloten – is eind 1996 besloten in het kader van (het verder uitwerken
van) het thema leefbaarheid onderzoek te verrichten naar de slaag- en faalfactoren
die bij wijkontwikkeling een rol spelen. Vertrekpunt voor het onderzoek, dat
plaatsvindt in de gemeenten Deventer, Groningen, Leiden en Tilburg, vormde
de G15-notitie Van Wijkbeheer naar Wijkontwikkeling. Genoemde gemeenten en
de ministeries BiZa en VROM financieren het onderzoek, dat wordt uitgevoerd
door Van Dijk, Van Soomeren en Partners BV (DSP) en RIGO Research & Advies
BV. Medio 1998 is het eindrapport» van dit onderzoek beschikbaar. PraktijkOmdat het met betrekking tot het leefbaarheid moeilijk is, zeker op de
korte termijn, te komen tot meting van de mate van verbetering, is lang(er)
lopend onderzoek op dit terrein nodig. Daarbij geldt bovendien dat juist op
dit, relatief jong «onderzoeksveld», de vastgelegde «nulsituatie»
niet samenvalt met de data waarop de gsb-convenanten zijn ondertekend, maar
doorgaans éen tot anderhalf jaar later is opgetekend, gekoppeld aan
de momenten waarop met de daadwerkelijke uitvoering van de betreffende actieplannen
werd aangevangen.In Amsterdam bijvoorbeeld heeft het gemeentelijk bureau O&S, in opdracht
van twaalf stadsdeelbesturen, recent een (eerste) leefbaarheidsonderzoek uitgevoerd.
Daartoe is in de twaalf gsb-aktiewijken onder de bevolking een enquête
gehouden, die in 1998 herhaald zal worden. Het onderzoek levert gegevens over
(de beoordeling van) de woonsituatie, voorzieningenniveau, de «fysieke»
en «sociale» kwaliteit van de woonomgeving, «de buurt»
en het veiligheids-gevoel. Naast deze, meer subjectieve uitkomsten, wordt
overigens de mate van leefbaarheid ook gemeten aan de hand van de (realisering
van) gestelde doelen als: 300 nieuwbouwwoningen per jaar, 6000 verbeterde
woningen per jaar, 20% verbetering van de openbare ruimte per jaar, verbetering
zorg en continuering van «sociale vernieuwing».Utrecht heeft in 1996 voor de thema's leefbaarheid en veiligheid voor
de eerste keer een grootschalige enquête gehouden, gefinancierd door
(diensten van) de gemeente Utrecht, de Stichting Utrechtse Woningcorporaties
en Binnenlandse Zaken. De resultaten van deze peiling zijn vastgelegd in de
publicatie «Een leefbare en veilige buurt». De vervolgpeiling
vindt plaats in mei/juni 1998, waarna rapportage volgt in najaar 1998.Waar de G4 – want het beeld voor Rotterdam en Den Haag verschilt
niet veel – dus eerst in de loop van 1996 op wijkniveau met de feitelijke
uitvoering begonnen van hún, in juli 1995 getekend gsb-convenant, geldt
dat de G15, met wie eind oktober 1995 het gsb-convenant werd afgesloten, doorgaans
pas eind 1996, begin 1997 de slag van beleidsontwikkeling naar beleidsuitvoering
maakten. Overigens kónden maken, want de meeste van de G15-gemeenten
kregen de formele bevestiging (beschikking) van de te verwachten rijksbijdrage
voor hun actie-plannen in oktober 1996, als sluitstuk van het interbestuurlijk
overleg over deze plannen.Hengelo constateert dan ook in haar Zelfanalyse Grote-Stedenbeleid: «Het
is derhalve in deze eerste zelfanalyse veelal nog niet mogelijk om over de
feitelijke uitvoering, de concrete resultaten en de maatschappelijke doorwerking
iets te zeggen. Ook een beschouwing over verbeterpunten is nog moeilijk te
geven. (...) In deze zelfanalyse wordt vooral ingezoomd op de randvoorwaarden,
waaronder een grote-stedenbeleid succesvol kan zijn.» En specifiek over
leefbaarheid: «Bij het verbeteren van de leefbaarheid van de stad gaat
het volgens het convenant grote-stedenbeleid Zowel om wijkbeheer als om wijkontwikkeling.
Bij wijkbeheer is er sprake van een korte termijn proces dat gericht is op
verbetering van de woonomgeving, het tegengaan van onveiligheid en het bevorderen
van de sociale samenhang. De verbeteringen komen tot stand in overleg met
de bewoners, die nauw betrokken worden bij het definiëren van de problemen
en het aangeven van oplossingen en het vaststellen van prioriteiten. (...)
Bij wijk-ontwikkeling gaat om een lange termijn proces, dat gericht is op
het differentiëren van het woonmilieu, en de sociale structuur van de
wijk. In dit proces staan de investeerders (de gemeente en woningcorporaties)
centraal».Voor een gemeente als 's-Hertogenbosch heeft het Jaarboek 1996 Grote-Stedenbeleid
(de «overall-meting» van het gsb, uitgevoerd door ISEO) de «nulmeting»
voor deze stad opgeleverd. «De leefbaarheid en veiligheid van wijken
en buurten kan echter niet uitsluitend aan de hand van registraties worden
gevolgd», constateert ook deze gemeente. «De meningen, opvattingen
en oordelen van bewoners zijn hierbij onmisbaar. Daarom is besloten deze informatie
te verzamelen via enquêtes onder de bevolking». De
resultaten van de eerste enquête (eind 1996 gehouden) zijn inmiddels
bekend en leveren daarmee verdere input voor het beleid van deze gemeente
inzake leefbaarheid en veiligheid. De enquête wordt over twee jaar herhaald.
«Op dat moment kan een eerste volledige beoordeling worden gegeven van
de mate waarin de inspanningen van gemeente en Rijk volgens de inwoners van
's-Hertogenbosch effect hebben gesorteerd. Dan zal blijken op welke onderdelen
van leefbaarheid en veiligheid het oordeel positiever is geworden en op welke
(nog) niet.» Identieke oordelen als dat van Den Bosch zijn te verwachten
van andere gemeenten, die overigens ook, vanwege de afspraken die daartoe
met het rijk zijn gemaakt verband houdend met de monitor grote-stedenbeleid,
op dezelfde wijze hun bewoners zullen enquêteren. SegregatieHoe moeilijk het aanvankelijk was om leefbaarheid te definiëren,
valt ook af te leiden uit de mate van abstractheid waarmee Rijk en in eerste
instantie de G4 aan het begin van deze kabinetsperiode hun ambities op dit
thema in de gsb-convenanten hebben geformuleerd. Het mag hier dan gaan om
het kleinste aantal (twee) «beoogde resultaten», de inspanning
die daarvoor geleverd moet worden is er niet minder om. Dat geldt –
zie het voorgaande – voor het eerste van deze twee beoogde resultaten:
de leefbaarheid zal moeten verbeteren, maar nog veel meer voor het tweede:
«Ruimtelijke segregatie in concentratiewijken van kansarmen dient te
worden tegengegaan. De opgave is te komen tot een gedifferentieerd woon- en
leefmilieu.» In de Beleidsbrief van de staatssecretaris van VROM van
17 november 1995 (TK 1995–1996, 24 508, nr. 1) is hieraan een vervolg
gegeven met de vaststelling dat herstructurering van wijken om ruimtelijke
segregatie tegen te gaan, de leefbaarheid te verbeteren en voor de stad draagkrachtige
bewoners en bedrijvigheid vast te houden en aan te trekken een goede zaak
is. Daarmee werd in perspectivische zin een nieuw element toegevoegd aan BELSTATO
en werd zodoende stadsvernieuwing verbreed tot stedelijke vernieuwing, zoals
ook in mei 1997 met tevredenheid door de Raad voor de volkshuisvesting, de
ruimtelijke ordening in zijn advies over de Ontwerpnota Stedelijke Vernieuwing,
werd geconstateerd.Samen met de G4 is het concept van «herstructurering» –
ook wel gedefinieerd als de beleidsinspanning om het ontstaan van inkomenswijken
te voorkomen – verder uitgewerkt en is ook eerst met hen daadwerkelijk
met dit wezenlijk aspect van stedelijke vernieuwing gestart. Het daartoe strekkend
convenant werd op 23 september 1996 door de VH-wethouders van de G4 en door
staatssecretaris Tommel mede namens de projectstaatssecretaris grote-stedenbeleid
ondertekend en de G4 hebbend, vooruitlopend op de definitieve regeling op
grond van de sinds 1 januari 1997 bestaande Tijdelijke stimuleringsregeling
herstructurering 32,5 mln ontvangen.Het totale herstructureringsprogramma strekt zich uit tot nagenoeg alle
gsb-gemeenten en vergt miljarden. Het moet in de geselecteerde naoorlogse
wijken over een periode van ongeveer tien jaar leiden tot een toename van
de woningvoorraad met bijna 20 000 woningen, en een verdeling daarvan
over sociale woningen, particuliere woningen en eigen woningen van respectievelijk
42%, 13% en 45%, tegen 65%, 17% en 18% nu. Voor het overige verwijs ik kortheidshalve
naar hoofdstuk 4 van de al vaker genoemde Nota Stedelijke Vernieuwing. Deregulering en samenvoeging financieringsbronnenSamenhangend met deze verbreding van stadsvernieuwing naar stedelijke
vernieuwing is het een uitdaging om, parallel aan met name het doel om de
stadseconomie nieuwe impulsen te geven, desondanks ook in de
steden de milieukwaliteit naar behoren te kunnen handhaven. «De concentratie
van functies en gebouwen in de stad kan immers ook tot vervuiling, stank,
lawaai en gebrek aan groen leiden, en op gespannen voet staan met een goede
kwaliteit van de dagelijkse leefomgeving». (Nota Stedelijke Vernieuwing).
De aan deze «paradox van de compacte stad» verbonden «te
nemen maatregel» in de gsb-convenanten luidde: «Oplossingen voor
door de steden gesignaleerde milieuknelpunten worden primair gezocht in vergroting
van de bestuurlijke bandbreedte bij de uitvoering van het milieubeleid. Deregulering,
flexiblisering en differentiatie bij de normstelling zijn hierbij aan de orde.»
Met het project Stad en milieu wordt inmiddels geprobeerd proef-ondervindelijk
vast te stellen hoeveel «de vitale stad», als het complement van
«de compacte stad», kan, of beter nog, zal moeten mogen accepteren.
De experimenten die in het kader van dit project in 25 steden, waaronder 15
gsb-gemeenten, worden uitgevoerd hebben betrekking op reconstructie van binnenstedelijke
locaties, stationsomgevingen, verouderde bedrijfsterreinen en voor- en naoorlogse
wijken.Waar in de sector werk bundeling van relevante regelingen nu op korte
termijn een feit is – waarmee het dus voor gemeenten mogelijk wordt
op dit beleidsveld effectiever regisserend op te treden – zullen wellicht
nog in het laatste jaar van de lopende gsb-convenanten subsidiestromen in
de volkshuisvesting worden gebundeld om gemeenten nog beter in staat te stellen
te komen tot een samenhangende aanpak van volkshuisvesting én stedelijke
vernieuwing. «Een integrale aanpak krijgt vorm op rijksniveau door afstemming
van regelgeving, fasering en uitvoering. Dit vraagt niet alleen een afstemming
tussen departementen, maar vooral ook tussen de lokale overheid en de betrokkenen
op lokaal niveau (bewoners en hun organisaties, woning- corporaties, politie,
bedrijfsleven en scholen). De regierol van de gemeente in dit proces is van
cruciaal belang. Bij de aanpak van herstructurering zal er ook aandacht moeten
zijn voor (de kosten van) het verwerven van draagvlak in de wijken en het
faciliteren en begeleiden van de uitvoering.» (Nota Stedelijke Vernieuwing).
In de nieuwe begrotingspost «Investeringen Stedelijke Vernieuwing»
zullen de middelen voor stadsvernieuwing en herstructurering, de woningbouw-
en locatiesubsidie en mogelijk ook bodemsanering onder één regime
komen. Deze bundeling sluit aan op de verbreding van het volkshuisvestingsbeleid
naar de kwaliteit van woning en woonomgeving, het leefklimaat, de bevolkingsopbouw
en het stedelijk beleid. GSB en minderhedenHoezeer «integraliteit» en samenhang sleutelwoorden zijn in
het grote-stedenbeleid, het wil nog niet altijd zeggen dat daarmee automatisch
verbinding tot stand wordt gebracht – of wordt nagestreefd – tussen
trajecten die elkaar kunnen versterken. Als het desondanks nuttig en noodzakelijk
wordt geoordeeld dergelijke trajecten met een zekere losheid van elkaar te
presenteren of te laten verlopen, lijkt het mij voor de hand te liggen dat
daarvoor een verklaring wordt gegeven, zeker met het oog op politieke en bestuurlijke
besluitvorming. Dit vraagstuk doet zich voor bij bijvoorbeeld het «integratiebeleid
etnische minderheden», waarvoor, zeker in de grootste steden, toch op
zijn minst een verwevenheid met het grote stedenbeleid verondersteld mag en
m.i. ook moet worden. Ruim de helft van alle leden van minderheidsgroepen
woont in de grote steden en daarbinnen voor het merendeel in concentratiewijken.
Hun aanwezigheid daar is een nog lang niet voldoende benut reservoir van arbeidskracht
en interculturele interactie. Door hun gemiddeld jonge leeftijdsopbouw neemt
hun betekenis voor de stedelijke samenlevingen alleen maar toe, wat reden
is om ten volle in hun ontplooiing en integratie te investeren.
Ik onderken overigens dat hier voor met name het kabinet en de steden een
bijzondere opdracht ligt.In mijn voortgangsrapportage dd. 21 januari 1997 (TK 1996–1997;
21 062, nr. 55) heb ik in dit verband gerefereerd aan de spanningen die
in Zuidoost Amsterdam ontstonden bij de operationalisering van het zgn. URBAN-beleid.
Het illustreert enerzijds hoe noodzakelijk het soms is en tegelijkertijd hoe
moeizaam ook om, waar nodig zeer expliciet, aanverwante processen en partijen
met elkaar in verband te brengen en sectoralisatie en verkokering te doorbreken.Overigens valt te constateren dat de vraag welke relatie bestaat of gelegd
moet worden tussen het migratie-vraagstuk en de (mogelijke complicering daarvan
voor de) revitalisering van de steden thans onderwerp van studie is op internationaal
niveau. Tijdens de recente tweede Internationale Conferentie van Metropolis
(Kopenhagen, 25–28 september) onder voorzitterschap van Nederland, heeft
Rotterdam een zeer gedocumenteerde presentatie van grote-stedenbeleid, in
het bijzonder in relatie tot hun integratiebeleid gepresenteerd. Tijdens de
eerste Internationale Conferentie te Milaan heb ik zelf de gelegenheid gehad
een agenda met beleidsrelevante thema's voor te leggen. InburgeringIn de convenanten grote-stedenbeleid zijn ook afspraken gemaakt over het
bevorderen van inburgering en participatie. Deze afpraken moeten resulteren
in een sluitende aanpak aan het eind van de convenantsperiode (1999) en een
wachttijd van maximaal 2 maanden.De voorwaarden voor de onderwijs- en welzijnsregeling komen nu praktisch
volledig overeen. Ook kunnen de beide budgetten volledig worden uitgewisseld.
De verantwoording naar beide departementen geschiedt door middel van één
afrekening, op basis van een gezamenlijk accountantsprotocol van de beide
ministeries. De vaststelling van de rijksbijdrage geschiedt ook door de beide
departementen gezamenlijk. Met andere woorden: het kabinet heeft in de huidige
situatie, waarin nog geen sprake is van een wettelijke regeling voor inburgering,
al het mogelijke gedaan om de gescheiden financiering van inburgering naar
de gemeenten toe optimaal af te stemmen. In «gsb-termen» betekent
dit dat er geen sprake meer zal zijn van een financiering op basis van bevoorschotting
en afrekening achteraf, maar van een verantwoording van het behaalde resultaat.
Ik verwijs in dit verband kortheidshalve verder naar het wetgevingsoverleg
dat op 8 september jl. over het wetsvoorstel inburgering nieuwkomers (WIN;
voorziene ingangs-datum vooralsnog 1 januari 1998) plaatvond en naar de derde
nota met wijziging die terzake op 30 september jl. aan de Kamer is gezonden.Op basis van de WIN en de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) zal één
AMvB worden uitgewerkt waarin de financiering naar de gemeenten wordt geregeld.
Hoewel er ook in de wettelijke situatie sprake zal zijn van financiering door
twee departementen, zullen de voorwaarden voor de financiering voor beide
onderdelen volledig gelijk zijn. Daarmee wordt gegarandeerd dat er sprake
is van één financieringsstroom naar de gemeenten. Overigens
heeft het kabinet, naar aanleiding van een motie, ingediend tijdens de Algemene
Politieke Beschouwingen, inmiddels besloten structureel 30 mln. extra ter
beschikking te stellen voor inburgering (brief van de minister van Financiën
d.d. 29 september 1997). Hiermee wordt het mogelijk het gemiddelde aantal
educatie-uren met 100 te verhogen tot 600 uren. Ook zijn de financiële
regelingen voor inburgering inmiddels aangevuld met een garantstelling (voor
1996 gemiddeld 75% en in 1997 gemiddeld 65% van het landelijk budget). Deze
garantstelling geeft gemeenten en educatie-instellingen een grote mate van
zekerheid bij de uitvoering van inburgeringsprogramma's. Inburgering is een eerste stap in het proces van integratie. Voor een
aantal nieuwkomers zal verdere deelname aan een taalcursus nog nodig zijn
om te kunnen doorstromen naar vervolgopleiding of de arbeidsmarkt. De deelname
van de nieuwkomer daaraan valt niet meer onder de inburgeringsplicht. De gemeente
en de nieuwkomer kunnen daar gezamenlijk afspraken over maken. De extra uren
kunnen in eerste instantie worden bekostigd uit de uren die over zijn van
een nieuwkomer die een programma van minder dan 600 uur heeft gevolgd, en
in tweede instantie uit de reguliere middelen voor de volwassenen-educatie.
Wat betreft deze laatste middelen heeft de gemeente de bevoegdheid te beslissen
voor welke doelgroepen deze worden ingezet. Door een combinatie van inburgerings-
en reguliere middelen kan aan nieuwkomers een programma worden geboden dat
tegemoet komt aan hun behoefte, ook als dit programma meer vraagt dan de gemiddeld
600 uur die beschikbaar is per nieuwkomer.Ander, nieuw element in het wetsvoorstel is dat naast trajectbegeleiding
en maatschappelijke begeleiding nu ook de overdracht aan vervolgvoorzieningen
expliciet als element van de welzijnscomponent van het inburgeringsprogramma
is opgenomen. Dit is gebeurd om te voorkomen dat de overgang van nieuwkomers
van volwasseneneducatie naar bijvoorbeeld arbeidsvoorziening buiten beeld
zou blijven. De samenwerking tussen gemeente en educatie-instelling, c.q.
Arbeidsvoorziening is daartoe wettelijk vastgelegd.Uit de monitor over het vierde kwartaal 1996 bij gemeenten blijkt dat
twee van de vier grote gemeenten geen problemen hebben met de beschikbaar
gestelde budgetten. Amsterdam en Den Haag blijven volgens eigen opgave met
de realisatie van inburgeringsprogramma's onder het door het Rijk gegarandeerde
aantal. Bij beide gemeenten is er dus ruimte om ook zogenaamde oudkomers te
laten deelnemen tot het gegarandeerde aantal is bereikt.Utrecht en Rotterdam (opgave derde kwartaal 1996) geven aan meer programma's
te zullen realiseren dan bevoorschot. Als bij de afrekening blijkt dat de
gemeenten dat inderdaad hebben weten te realiseren, zullen zij een beroep
kunnen doen op de vereveningsmiddelen. Op basis van de monitor over het derde
en vierde kwartaal van 1996 kan worden verwacht dat er bij de afrekening over
1996 voldoende middelen beschikbaar zullen zijn om gemeenten die meer programma's
hebben gerealiseerd volledig te vergoeden. Dat zal echter pas blijken nadat
alle gemeenten hun afrekening hebben ingediend (vóór november
1997). Europees stedelijk beleidBij «mededeling» heeft de Europese Commissie begin mei 1997
kenbaar gemaakt dat er alle reden is om stedelijke aangelegenheden in Europees
verband hoog op de agenda te zetten. «De stad vormt in vele delen van
Europa niet meer de plaats waar mensen hun kinderen bij voorkeur grootbrengen,
hun vrije tijd doorbrengen of willen wonen. Deze uitholling van de rol van
de stad is misschien wel de grootste bedreiging voor het Europees ontwikkelings-
en samenlevingsmodel – en dit vraagt om een zo breed mogelijke
discussie.» Ik voeg daaraan toe: en een snelle en pro-actieve houding
van alle bestuurslagen. Inmiddels heeft de Europese Commissie, aansluitend
op deze «mededeling» besloten in 1998 via een Europees Urban Forum
een debat te houden over de beste aanpak van stedelijke ontwikkelingen in
Europees verband.Ook in mijn contacten met de voor (de ontwikkeling van) het «stedelijk
beleid» van de Europese Commissie verantwoordelijk commissaris, mevrouw
Wulf-Mathies, merk ik dat krachtige initiatieven op Europees niveau nodig
worden geacht om de positie van steden te verbeteren.Het bestaan van stedelijke netwerken als Eurocities, Quartiers en Crise en Elaine heeft aan deze ontwikkeling sterk bijgedragen. Dit wordt
nog versterkt nu bovendien ook samenwerking tussen deze, aanvankelijk separate
netwerken begint te groeien, zoals recent het project Local Integrated Action,
dat op integratie van minderheden is gericht.Overigens niet alleen bestuurders van steden spelen op deze ontwikkeling
in. Ook universiteiten steken in toenemende mate geld en energie in netwerken
die zich richten op de toekomst van de steden, bijvoorbeeld Metropolis, het
op Canadees initiatief tot stand gekomen wereldwijde samenwerkingsverband
van onderzoekers en beleidsmakers, dat eind september 1997 voor de tweede
keer bijeenkwam in Kopenhagen.Op basis van het convenant met de G15 – inmiddels ook op dit onderdeel
van toepassing op de G21 – is de afspraak gemaakt om gezamenlijk, dat
wil zeggen: Rijk en steden, te werken aan een betere benutting van mogelijkheden
voor Nederlandse steden die de Europese Unie biedt. Te denken valt hierbij
aan het kunnen leren van successen en mislukkingen in andere Europese landen
en het participeren in Europese pilot-achtige programma's gericht op verbetering
van de sociale infrastructuur in de grote Europese steden. Ook de G4 zullen
in dit samenwerkings-verband opereren, waarbij dit dus de eerste activiteit
is waarbij alle gsb-gemeenten concreet gezamenlijk in actie zijn.Ook voor de implementatie van Europese, op steden gerichte beleidsinitiatieven
geldt dat het effect ervan vergroot en versneld kan worden als dat gebeurt
in wisselwerking met de burger. Tijdens de conferentie «No Europe without
us», op 13 en 14 juni 1997 in Den Haag, hebben vertegenwoordigers van
burgerorganisaties uit steden waar het zogeheten URBAN-communautair initiatief,
blijk gegeven van de wijze waarop in deze steden samen met burgers stedelijk
beleid wordt ontwikkeld en uitgevoerd. De conferentie was georganiseerd op
intitiatief van het Nederlandse LSA/LBA. Slot Resultaten?Het kabinet heeft in reactie op het Deltaplan van de vier grote steden
samen met deze en andere gemeenten ingezet op versterking van de stedelijke
economie, herstel van werkgelegenheid, verbetering van de veiligheid, aanpak
van fysieke verloedering en het scheppen van perspectief langs diverse wegen
aan (groepen) burgers die in de verdrukking zijn gekomen of dreigen te komen,
in het bijzonder jongeren en allochtone medeburgers. Dit wederzijds commitment
is vastgelegd in de convenanten grote-stedenbeleid van juli 1995, oktober
1995 en juni 1997, die vanwege de resultaatsafspraken méér dan
alleen het karakter van intentie-verklaringen hebben.Het laatste blijkt te meer nu in toenemende mate gewerkt wordt aan de
uitvoering van de gemaakte afspraken, waarbij tevens weer nieuwe ideeën
en initiatieven opkomen. Ook voor het grote-stedenbeleid kan gaan gelden dat
succes succes genereert. Voorwaarde is dan echter wel dat geïnvesteerd
blijft worden in processen die (ook) met dit beleid in gang zijn gezet.Tot de belangrijkste (tussen-)resultaten die m.i. daaraan zijn toe te
schrijven reken ik het herstel, soms nog aarzelend, maar bemoedigend vaak
ook enthousiast én effectief, dan wel de intensivering van allerlei
coalities, samenwerkingsverbanden veelsoortig en op diverse niveaus van partijen
die elkaar nodig hebben om doelstellingen van het grote-stedenbeleid te (helpen)
realiseren. Dit partnership, zowel publiek/publiek als publiek/privaat, maar
ook tussen overheden en burgers en hun instellingen, biedt naar
mijn mening de beste garantie dat de «keer ten goede» die kabinet
en steden, met inmiddels ook waardevolle steun van betrokken provincies, willen
bereiken, méér dan alleen maar een kans van slagen krijgt.Een ander zeer belangrijk (tussen)resultaat acht ik de nu consequente
gebiedsgerichte aanpak tot op buurt en wijkniveau, waarvoor én politieke
en bestuurlijke keuzes gemaakt zijn (selectiviteit, géén verdunning!)
én waarvan bestuurlijk/ambtelijk consequenties zijn, dan wel worden
verbonden voor procesgang en uitvoering.In het bestendigen van deze coalities moet geïnvesteerd blijven worden
waarvoor woorden én daden nodig zijn. De zakelijkheid die één
van de kenmerken is van het grote-stedenbeleid draagt daartoe bij, maar evengoed
de durf om onorthodoxe methoden en innoverend beleid niet te schuwen. Van
de ervaringen die we tot nu toe hebben opgedaan valt bijvoorbeeld te leren
dat ontkokering loont dus moeten we op die weg doorgaan. Dat we bij tijd en
wijle weer terug (dreigen te) vallen in traditionele, sjabloonachtige en pavloviaanse
werkwijzen moeten we durven waar te nemen en te erkennen om dan met des te
meer reden elkaar erop te wijzen dat het anders kan en hoe profijtelijk dit
kan zijn, voor onszelf maar ook voor anderen, bijvoorbeeld buiten Nederland,
zoals inmiddels ook duidelijk wordt.»Een keer ten goede» heeft dit kabinet zicht ten doel gesteld
voor en in de steden. Kritisch zal daarvoor nog steeds gezocht moeten worden
naar de juiste balans tussen enerzijds investeringsprojecten vanuit –
en als voorwaarden voor – een nationaal groeiperspectief, en anderzijds
investeringsactiviteiten in de (gsb-)steden zelf.Op mijn verzoek is het bureau Andersson Elfers Felix op zoek gegaan naar
indicaties of contra-indicaties van mijn opvatting dat een duidelijk meer
positief investeringsperspectief ten opzichte van impulsen in de infrastructuur
in den brede wenselijk is. Het resultaat van deze zoektocht heeft AEF neergeslagen
in het essay «Succes is voor iedereen, maar wie krijgt de klappen?»,
dat als bijlage bij deze brief voortgangsrapportage is gevoegd.1Het is die vraag die wij te beantwoorden hebben. Zeker nu allerwege autoriteiten
zich bezinnen op de (nabije) toekomst en stadsbesturen de burgers, het bedrijfsleven
en maatschappelijke instellingen in hun steden uitdagen mee te denken over
en te werken aan het toekomstig profiel van hun stad.«De stad als verleiding», onder die titel heeft recent een
van de stedelijke VVV-bureaus een gids uitgebracht met stadswandelingen. Het
lijkt me een motto dat in het algemeen voor de «gsb-stad-anno 2000»
moet opgaan. Het rijk hoort – in het kader van re-inventing government –
daarop in te spelen, waarvoor het faciliterend, innoverend en in partnership
uit te voeren grote-stedenbeleid, zoveel is inmiddels wel duidelijk geworden,
handvatten biedt. Om vast te stellen of het rijk daarin nog scherpere doelen
kan stellen en specifiekere randvoorwaarden moet scheppen, heb ik namens het
kabinet aan de Sociaal Economische Raad verzocht eind 1997 een advies uit
te brengen over mogelijkheden om nog meer rendement uit het grote-stedenbeleid
te halen. Aan de raad zijn in dit verband de volgende vragen voorgelegd:1) Op welke wijze kan de instrumentenmix, die op dit moment het op de
steden gerichte rijksbeleid kenmerkt (GSB, waaronder begrepen partnerships,
maar ook Melkert-banen; ruimtelijke ordening en stadsvernieuwing; verschillende
investeringsimpulsen; bestuurlijke organisatie, schaalvergroting en gemeentelijke
herindeling) beter worden ingezet, dan wel worden verbeterd?2) Hoe kunnen, gegeven het feit dat op diverse niveaus op de stadseconomie
wordt ingezet, de vestigingsfactoren voor bedrijven in de steden worden verbeterd
en op welke wijze kan de inzet van nieuwe instrumenten als kansenzones,
investeringsimpulsen en fiscale maatregelen worden geoptimaliseerd?3) Het GSB is niet alleen een verantwoordelijkheid van de overheden. Ook
het bedrijfsleven, de sociale partners en individuele ondernemingen hebben
hier verantwoordelijkheden, zeker waar het gaat om het scheppen en benutten
van economische potenties in de binnensteden. Op welke wijze kan het proces
van samenwerking tussen de diverse partners op lokaal niveau worden versterkt?De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken,J. Kohnstamm XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21062-61.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl