Burgerlijk Wetboek en Ambtenarenwet; wijz. ivm verbod tot het maken van onderscheid tussen werknemers naar arbeidsduur; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24498, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

25-01-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24498 nr. 5

19-01-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Adviezen 2.1 Sociaal-Economische Raad2.2 Emancipatieraad3. Internationaal4. Initiatiefwetsvoorstel Rosenmöller5. Overwegingen ten aanzien van een wettelijke regeling6. De vormgeving van de bepalingen7. De normstelling8. Commissie gelijke behandeling9. Gevolgen voor bedrijfsleven en werkgelegenheidOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24498Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 49 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 498Wijziging van het Burgerlijk Wetboek en de Ambtenarenwet in verband
met het verbod tot onderscheid op grond van arbeidsduurnr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 19 januari 1996 1. AlgemeenMet belangstelling hebben ondergetekenden kennis genomen van het verslag
van de vaste commissie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het doet ons
genoegen dat de fracties zich voorstander betoonden van gelijke behandeling
van werknemers ongeacht hun arbeidsduur. Het voorstel voor een wettelijke
regeling strekt ertoe aan werknemers en ambtenaren een wettelijke aanspraak
te bieden op gelijke behandeling ongeacht hun arbeidsduur bij de arbeidsvoorwaarden,
tenzij een dergelijk onderscheid objectief gerechtvaardigd is. De aan het
wetsvoorstel ten grondslag liggende beleidsoverwegingen worden breed onderschreven,
zo constateerden ondergetekenden. Dat geldt zowel voor de principiële
overwegingen van gelijke behandeling in gelijke gevallen als voor de overwegingen
die betrekking hebben op de ontwikkeling naar differentiatie en flexibilisering
van arbeidsduurpatronen. Wil deze ontwikkeling goed van de grond komen dan
is een vereiste dat werknemers op grond van hun arbeidsduur niet met rechtspositionele
onzekerheden en/of achterstellingen worden geconfronteerd.De leden van de PvdA-fractie onderschreven de in de memorie van toelichting
gegeven overwegingen voor het onderhavige wetsvoorstel. De argumentatie dat
er nog een groot deeltijdpotentieel bestaat en «verzilvering»
daarvan onmisbaar is gelet op de tekortschietende werkgelegenheidsontwikkeling
versterkt in de ogen van deze leden tevens de roep om een wettelijk recht
op deeltijd. Deze leden zagen dan ook een grote samenhang met het initiatiefwetsvoorstel
Rosenmöller, en vroegen de regering om een visie op die samenhang. Gelijktijdige
behandeling van beide wetsvoorstellen zou deze leden zeer aanspreken. Deze
leden vroegen terzake naar de zienswijze van de regering.Vooropgesteld zij dat het aan de Kamer is om de planning van de behandeling
van de verschillende wetsvoorstellen te bepalen. Het is derhalve een bevoegdheid
van de Kamer om een keuze tussen al dan niet gelijktijdige behandeling te
maken. Het komt ondergetekenden evenwel voor dat gelijktijdige behandeling
gewenst is. Die wenselijkheid vloeit met name voort uit het feit dat de beleidsoverwegingen
die aan beide voorstellen ten grondslag liggen elkaar niet ontlopen.
Aan beide wetsvoorstellen liggen naast principiële redenen met betrekking
tot gelijke behandeling ook redenen ten grondslag van het willen stimuleren
van differentiatie in arbeidsduurpatronen door rechtspositionele belemmeringen
weg te nemen. In beide voorstellen wordt het belang van de groei van deeltijdarbeid
ten behoeve van de werkgelegenheid genoemd en de betekenis van een goede rechtspositie
om die groei te verwezenlijken. De regering kan de samenhang die de leden
van de PvdA-fractie op dit punt onderkennen dan ook onderschrijven. De concrete
invulling vervolgens die in beide wetsvoorstellen aan deze uitgangspunten
is gegeven verschilt daarentegen. Gelijktijdige behandeling van beide wetsvoorstellen
biedt naar het oordeel van de regering de beste mogelijkheden om deze verschillen
op hun waarde te beoordelen en af te wegen. Voor wat betreft de redactionele
verschillen die betrekking hebben op de gelijke behandelingsnorm zij verwezen
naar hetgeen hierna in paragraaf 4 wordt opgemerkt. Ook in de respectievelijke
toelichtingen op de gelijke behandelingsnorm zijn grote verschillen te constateren.
Een wezenlijk verschil is voorts dat, in tegenstelling tot het initiatiefwetsvoorstel
Rosenmöller, het voorstel van regeringszijde niet tevens een wettelijk
recht op deeltijdarbeid vast legt. Naast de leden van de fractie van de PvdA
hebben ook de leden van de fractie van D66 een vraag gesteld over een wettelijk
recht op deeltijdarbeid, een onderdeel dat zij in het wetsvoorstel van regeringszijde
zeiden te missen. De leden van de fractie van de VVD daarentegen hebben nadrukkelijk
met instemming gereageerd op het ontbreken in het onderhavige wetsvoorstel
van de mogelijkheid voor werknemers om eenzijdig deeltijdarbeid af te dwingen. De leden van deze fracties, alsmede de leden van de fractie van het CDA
die vroegen of de regering met hen van mening is dat een wettelijke aanspraak
voor werknemers om de arbeidsduur eenzijdig te verminderen geen recht doet
aan volwassen arbeidsverhoudingen, wijzen wij op de recent door de Minister
van Sociale Zekerheid en Werkgelegenheid aan de Tweede Kamer gezonden nota
Flexibiliteit en Zekerheid (Tweede Kamer 1995–1996, nr. 24 543).
Daarin heeft het kabinet – binnen de brede afweging van het zoeken van
de balans tussen flexibilisering en zekerheid – te kennen gegeven een
wettelijk recht op eenzijdige verandering van de arbeidsduur als een grote
ingreep in de contractvrijheid van werkgever en werknemer te zien. Gelet op
de gestage ontwikkeling rond deeltijdarbeid is daar op dit moment volgens
het kabinet ook geen concrete aanleiding toe. Het aantal concrete afspraken
in cao's gericht op de bevordering van deeltijdarbeid neemt nog steeds toe.
Eind 1995 is in ruim 50% van de tot de steekproef behorende cao's een dergelijke
afspraak aangetroffen. Het betreft hier 70 cao's die van toepassing zijn op
2,4 miljoen werknemers, dit is ongeveer 57% van het totale aantal werknemers
onder de steekproef. Dit aantal cao's zal nog stijgen, als alleen al gelet
wordt op die cao's die thans een intentieverklaring of een studie naar de
mogelijkheden van deeltijdarbeid hebben opgenomen. Binnen de steekproef gaat
het hierbij om 11 cao's. De resultaten van dergelijke studies leiden vaak
tot concrete afspraken. (Bron: I-SZW, tweede interimrapportage cao-afspraken
1995, tabel 6.1, actualisering per 29 november 1995.)Naar aanleiding van de constatering in de memorie van toelichting, dat
de sociale zekerheidswetten ten aanzien van de arbeidsduur nagenoeg geen knelpunten
meer kennen, vroegen de leden van de fractie van de PvdA om een opsomming
van mogelijk nog aanwezige knelpunten. Deze leden kan worden gemeld dat het
thans nog om de AAW en de WW gaat.De AAW kent in artikel 6, derde lid, formeel nog steeds een inkomenseis
die geen rekening houdt met lagere inkomsten in verband met deeltijd. In juni
1992 heeft de Centrale Raad van Beroep met betrekking tot deze inkomenseis
een belangrijke uitspraak gedaan (RSV 1992, nr. 317). De Raad is van oordeel
dat de in de AAW genoemde hoogte van de inkomenseis in strijd
is met de derde Richtlijn van de EG en artikel 26 van het internationale verdrag
inzake burgerlijke en politieke rechten. De Raad vindt het stellen van een
inkomenseis op zichzelf geoorloofd, maar geeft echter niet aan waar een geoorloofde
grens zou moeten komen te liggen. Door die uitspraak van de Centrale Raad
van Beroep is de bepaling in de AAW waarin de hoogte van de inkomenseis is
vastgelegd feitelijk buiten toepassing geplaatst.De voorgenomen wijziging van de AAW naar aanleiding van deze CRvB-uitspraak
is niet doorgezet in verband met de voorgenomen intrekking van de AAW in het
kader van de voorstellen inzake premiedifferentiatie en marktwerking in de
WAO.In de Werkloosheidswet wordt bepaald dat het recht op WW-uitkering geheel
eindigt wanneer, als gevolg van gedeeltelijke werkhervatting, een arbeidsurenverlies
van minder dan 5 uur overblijft. Door het absolute karakter van de 5-urengrens
in de Werkloosheidswet kan deze relatief zwaarder uitwerken voor een deeltijder
dan een voltijder. Ten tijde van de stelselherziening 1987 is hier reeds rekening
mee gehouden door opneming van een alternatieve voorwaarde voor deeltijders
die minder dan 10 uur per week werken: voor hen geldt ten minste de helft
van het aantal arbeidsuren per kalenderweek voor de toepassing van de WW-relevante
werkloosheid.Ook in andere deeltijdsituaties zou de vijf-urengrens zwaarder kunnen
uitwerken dan bij voltijd. Er bestaan echter geen aanwijzingen dat een dergelijk
effect zich voordoet in de praktijk, anders dan in de specifieke situatie
waarbij degene die voor 20 uur werkloos is en een beroep doet op de WW, bij
aanvaarding van een raadslidmaatschap van 16 uur per week zijn gehele WW-uitkering
zal verliezen.Aan de (voormalige) SVr is op 3 juni 1991 advies gevraagd over de uitvoeringstechnische
gevolgen van de eventuele vervanging van het 5-urencriterium (art. 20, tweede
lid WW) door een verhoudingsgetal. Deze adviesaanvraag is per 1 januari 1995
overgedragen aan het Tica. Het Tica-advies is nog niet ontvangen.De leden van de fractie van het CDA onderschreven de mening dat deeltijdarbeid
als volwaardige arbeid moet worden beschouwd. Deze leden zeiden voorstander
te zijn van gelijke behandeling van werknemers ongeacht hun arbeidsduur. Zij
wezen op de bereikte overeenstemming tussen werkgevers en werknemers over
de uitwerking en de betekenis van het beginsel van gelijke behandeling van
werknemers, ongeacht de omvang van hun arbeidsduur. Gelet op deze overeenstemming,
laatstelijk herhaald in het akkoord van september 1993, streven marktpartijen
er naar om daar waar achterstanden bestaan op grond van arbeidsduur, deze
te repareren.Tegen deze achtergrond vroegen de leden van de CDA-fractie zich af, hoe
een wettelijke regeling nu – welke gepaard gaat met een loonsomstijging
van 2%, welke volgens het CPB kan leiden tot een verlies van 3000 banen –
zich verhoudt met de kabinetsdoelstelling werk, werk en nog eens werk. Deze
leden vroegen of het niet wenselijk is om de doelstelling van gelijke beloning
per uur voor voltijd- en deeltijdarbeid aan de orde te stellen in het voorjaarsoverleg
van 1996 in de Stichting van de Arbeid. Dan kan worden vastgesteld in hoeverre
marktpartijen erin geslaagd zijn om de doelstelling in concrete afspraken
om te zetten. Langs deze praktische benadering kunnen ook de 3000 banen behouden
blijven.Vooropgesteld zij dat in de detailhandelssector het becijferde negatieve
werkgelegenheids-effect gemeten in arbeidsjaren aanzienlijk kleiner is dan
het verlies in aantallen banen (resp. 1500 tegenover ruim 3000). Het betreft
hier bovendien effecten die eerst op middellange termijn kunnen optreden.
Voorts hebben de genoemde cijfers betrekking op een scenario, waarin de bestaande
inconveniënten-toeslagen onveranderd blijven en derhalve het werkgelegenheidsverlies
maximaal zal zijn. Indien echter de toeslagen voor voltijders
neerwaarts bijgesteld worden, zal het negatieve werkgelegenheidseffect zeer
klein zijn. Dit lijkt voor de komende jaren een plausibel scenario. Bijgevolg
hoeft het wetsvoorstel realisatie van de kabinetsdoelstelling om meer banen
te creëren niet in de weg te staan. Overigens stellen ondergetekenden
zich ook ten doel om tot kwalitatief goede werkgelegenheid te komen.Met het onderhavige wetsvoorstel wordt weliswaar alleen de aanspraak op
gelijke behandeling bij de arbeidsvoorwaarden ongeacht een verschil in arbeidsduur
wettelijk vastgelegd en blijft de invulling ervan een aangelegenheid van werkgevers
en werknemers. Niettemin verbetert met een aanspraak op gelijke behandeling
de rechtspositie van bestaande (en toekomstige) deeltijders en spoort de wetgeving
dus met de hiervoor genoemde werkgelegenheidsdoelstelling. Kwalitatief goede
deeltijdbanen kunnen het voor voltijders aantrekkelijker maken om in deeltijd
te gaan werken. Een groei van het aantal deeltijders is van groot belang in
het licht van een tekortschietende ontwikkeling van de werkgelegenheid in
arbeidsjaren.Sinds 1981 zijn sociale partners in de Stichting van de Arbeid het al
eens over het beginsel van gelijke behandeling van werknemers ongeacht de
arbeidsduur. Laatstelijk is dit herhaald in het akkoord van september 1993;
agendering van het onderwerp in het voorjaarsoverleg van 1996, waar de leden
van de fractie van het CDA om vroegen, zou geen andere uitkomst laten zien.
Intussen is door het bedrijfsleven langs de weg van zelfregulering ook al
veel bereikt, maar nog steeds zijn er sectoren en cao's waar deze centrale
aanbevelingen nog niet in aanpassingen zijn omgezet en waar dus nog steeds
onzekerheden en achterstellingen voorkomen. Het wetsvoorstel is zo bezien
sluitstuk van beleid.In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie of het de leidende
gedachte is van de regering dat alles wat niet in een cao wordt geregeld,
in de wet moet worden vastgelegd, kan het volgende worden opgemerkt. Hiervoor
is al opgemerkt dat het wetsvoorstel alleen een aanspraak op gelijke behandeling
wettelijk vastlegt. Die aanspraak dient naar het oordeel van de regering aan
alle werknemers toe te komen, dus ook aan de werknemers in het niet-cao-gebied.
Het wetsvoorstel laat de verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers
voor het vaststellen van de arbeidsvoorwaarden en het bepalen van de invulling
(hoogte) ervan onaangetast. Ook voor het niet-cao-gebied geldt dus dat de
vraag, of er een bepaalde arbeidsvoorwaardenregeling moet komen en zo ja,
welke invulling eraan wordt gegeven, een zaak is voor het overleg tussen (individuele)
werkgever(s) en werknemer(s). Deze verantwoordelijkheid wordt dus niet wettelijk
ingevuld.De leden van de VVD-fractie konden voor wat betreft het doel als ook de
gekozen eenvoudige regelgeving in hoofdlijnen instemmen met het onderhavige
wetsvoorstel. Deze leden constateerden een samenhang met wetsvoorstel 21 479
(herziening ontslagrecht) en wetsvoorstel 23 438 (vaststelling titel
7.10 nieuw BW). Naar wij aannemen wordt hiermede gedoeld op een terminologisch
verband tussen de verschillende wetsvoorstellen, zoals ook in de toelichting
van het onderhavige wetsvoorstel is aangegeven. Wat betreft het stadium waarin
laatstgenoemde voorstellen verkeren, wordt opgemerkt dat wetsvoorstel 21 479
na daartoe verkregen machtiging van de Koningin – een verzoek daartoe
is recentelijk uitgegaan – zal worden ingetrokken. Wetsvoorstel 23 438
stond voor plenaire behandeling op de agenda van Uw Kamer van 16 januari jl.Ook de leden van de D66-fractie hebben met instemming kennis genomen van
het voorliggende wetsvoorstel en de daaraan ten grondslag liggende overwegingen.
Deze leden constateerden dat over de materiële norm van gelijke
behandeling eigenlijk in het geheel geen verschil van mening bestaat, zeker
niet voorzover dit mag worden afgeleid uit de vele officiële verklaringen
van werkgevers- en werknemerszijde. Maar zelfs als dit niet zo zou zijn, dient
toch aan het beginsel van gelijke behandeling een dusdanig zwaar gewicht te
worden toegekend, dat een wettelijke bepaling dit vastlegt, aldus deze leden.Hierbij komt nog, dat er in het cao-gebied weliswaar sprake kan zijn van
krachtige ontwikkelingen in de goede richting, maar dat er ook circa 1,5 miljoen
werknemers niet onder een cao vallen. Kan de regering uiteen zetten op welk
deel van de arbeidsmarkt deze 1,5 miljoen werknemers zich overwegend bevinden,
zo vroegen deze leden. Ligt het zwaartepunt bij de commerciële dienstverlening?
Voorts vroegen zij of de veronderstelling gewettigd is, dat in het niet-cao
gebied de rechten van deeltijdwerkers gemiddeld minder goed zijn beschermd
dan binnen het cao-gebied.Uit I-SZW onderzoek blijkt, zo kan deze leden worden gemeld dat de niet-cao-werknemers
in 1994 in de volgende sectoren geconcentreerd zijn:– Zakelijke dienstverlening (SBI 83/84): 38%– Groothandel (SBI 61/64): 17%– Overige dienstverlening (SBI 96–98): 11%– Industrie (SBI 2/3) 10%– Overige sectoren (div. SBI): 24%– Totaal (SBI 1/9): 100%Zoals uit de tabel blijkt ligt het zwaartepunt inderdaad, zoals de leden
van de D66 fractie al vermoedden, bij de Zakelijke dienstverlening (SBI 83/84).De veronderstelling, dat in het niet-CAO-gebied de rechten van deeltijdwerkers
gemiddeld minder goed beschermd zouden zijn, vindt echter geen grond in bestaand
onderzoek. Uit een studie van de Loontechnische dienst (1991) bleek dat de
beloning van deeltijders ten opzichte van voltijders in de niet-CAO-sector
nagenoeg dezelfde afwijkingen heeft als in de CAO-sector. 2. Adviezen 2.1 Sociaal-Economische RaadDe leden van de fractie van de PvdA vroegen de regering of zij een mening
heeft over de uitspraak van de ondernemersleden van de SER in het advies deeltijdarbeid,
namelijk dat wetgeving ten stelligste dient te worden ontraden. De leden van
deze fractie vroegen dit vooral omdat zij dachten dat het streven naar verdere
flexibilisering alleen maar baat heeft bij goede regelgeving op dit gebied.De regering deelt de opvatting van deze leden dat het de taak van de overheid
is om condities te scheppen voor een verantwoorde flexibilisering van de arbeidsverhoudingen,
ondermeer door heldere spelregels voor differentiatie op het terrein van de
arbeidsduur. Recent nog heeft het kabinet in de eerdergenoemde nota «Flexibiliteit
en Zekerheid», deze visie neergelegd. De eerste verantwoordelijkheid
voor het proces zelf van differentiatie en flexibilisering van arbeidsduurpatronen
ligt bij werkgevers en werknemers. De regering beoogt dit proces ondermeer
te bevorderen door mogelijke negatieve gevolgen hiervan voor de rechtspositie
van werknemers waar mogelijk te voorkomen. Deze bescherming van werknemers
staat naar het oordeel van de regering, anders dan de werkgeversleden in de
SER naar voren hebben gebracht, ook niet in de weg aan de behoefte aan maatwerk
in de organisatie van de arbeid. In paragraaf 7.3 van de memorie van toelichting
heeft de regering uitvoerig uiteengezet dat het verbod van onderscheid op
grond van arbeidsduur niet leidt tot belemmeringen voor ontwikkelingen naar
differentiatie van arbeidsduurpatronen. 2.2 EmancipatieraadDe regering kan de leden van de fractie van de PvdA meedelen dat zij het
inderdaad juist zagen dat met het onderhavige wetsvoorstel de door de Emancipatieraad
in het advies «Deeltijdwerk: het volle pond» gesignaleerde knelpunten,
zoals weergegeven in de memorie van toelichting, grotendeels worden opgelost.
Het onderhavige wetsvoorstel biedt zowel rechtsbescherming aan ambtenaren
als aan werknemers in de zin van het Burgerlijk Wetboek.De flexibele arbeidskrachten die een arbeidsovereenkomst hebben, vallen
derhalve ook onder het bereik van de wettelijke norm, hetgeen wil zeggen dat
als ten aanzien van hen onderscheid wordt gemaakt naar arbeidsduur, dit verboden
is tenzij er een objectieve rechtvaardiging voor kan worden aangevoerd. Het
kabinet heeft recent, in de eerdergenoemde nota van de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid «Flexibiliteit en zekerheid», het voorstel
gedaan om in het Burgerlijk Wetboek een weerlegbaar rechtsvermoeden voor het
bestaan van een arbeidsovereenkomst neer te leggen, wanneer tegen betaling
gedurende drie opeenvolgende maanden, wekelijks dan wel ten minste twintig
uur per maand arbeid is verricht. Dit voorstel moet aan onduidelijkheid in
de grensgevallen een einde maken, hetgeen de positie van flexibele arbeidskrachten
ten goede komt. Ook is een studie aangekondigd naar de wijze waarop de bestaande
onduidelijkheden over de arbeidsduur kunnen worden verkleind, met name voor
die gevallen waarin de arbeidsduur niet is vastgelegd dan wel onderhevig is
aan sterke schommelingen. Voorts zal – zo is aangekondigd – onderzoek
plaats vinden naar de naleving van de per 1 januari 1994 ingevoerde verplichting
van werkgevers om werknemers schriftelijk te informeren over de belangrijkste
elementen van de arbeidsrelatie (artikel 1637f BW). Ook deze studies zijn
ingegeven door de wens om de rechtspositie van flexibele arbeidskrachten die
met dergelijke contracten te maken hebben te verbeteren. 3. InternationaalZowel de leden van de PvdA-fractie als die van D66 vroegen naar de stand
van zaken met betrekking tot Europese regelgeving op dit terrein. Terzake zij opgemerkt dat, nadat was gebleken dat in de Raad geen overeenstemming
over een Europese regeling mogelijk was, de Europese Commissie afgelopen najaar
het onderwerp ter consultatie aan de Europese sociale partners heeft voorgelegd,
overeenkomstig de procedure van het sociaal akkoord van het Verdrag van Maastricht.
Eind 1995 is de eerste ronde van die consultatie afgerond met een positief
advies van sociale partners over de vraag óf er Europese regelgeving
op dit terrein moet komen. Thans trachten sociale partners onderling tot afspraken
te komen over zo'n regeling. Het zal vooral van de bereidwilligheid van sociale
partners afhangen of zij, zoals het geval was bij het voorstel inzake ouderschapsverlof,
ook op dit onderwerp overeenstemming kunnen bereiken. 4. Initiatiefwetsvoorstel RosenmöllerDe leden van de D66-fractie vroegen de regering om in te gaan op de redactionele
verschillen tussen dit wetsvoorstel en het wetsvoorstel-Rosenmöller.De normstelling in beide wetsvoorstellen, als uitsluitend wordt gekeken
naar de redactie van de wetsbepalingen die betrekking hebben op het verbod
op onderscheid, is thans nagenoeg gelijk geformuleerd. De regering vindt dit
opvallend omdat de gegeven toelichting op de norm wel grote verschillen laat
zien. In beide voorstellen wordt de werkgever aangesproken, hij mag geen onderscheid
maken tussen werknemers op grond van een verschil in arbeidsduur, tenzij een
dergelijk onderscheid objectief is gerechtvaardigd. De woorden «een
verschil in» die in het voorstel van regeringszijde vooraf gaan aan
«de arbeidsduur», ontbreken in de formulering van het wetsvoorstel
van de heer Rosenmöller. De bepaling in het voorstel van regeringszijde
wordt hierdoor verhelderd.Het verbod op onderscheid heeft betrekking op de arbeidsvoorwaarden. Van
regeringszijde is in de artikelsgewijze toelichting op het voorgestelde artikel
1637ij a aangegeven dat de formulering «in de voorwaarden waaronder
een arbeidsovereenkomst wordt aangegaan, voortgezet dan wel beëindigd»
gelijk is aan die van het huidige artikel (betreffende het verbod op onderscheid
naar nationaliteit) van de Wet van 2 december 1982 ter uitvoering van het
EU-verdrag inzake de rechtspositie van migrerende werknemers, alsmede met
betrekking tot de arbeidsvoorwaarden van buitenlandse werknemers. Dit artikel
zal te zijner tijd vernummerd worden in 1637ij b BW.Het wetsvoorstel Rosenmöller hanteert een andere formulering, namelijk
«de voorwaarden waaronder een arbeidsovereenkomst wordt aangegaan dan
wel beëindigd en bij de arbeidsvoorwaarden», een toelichting op
de gekozen formulering ontbreekt echter.Beide wetsvoorstellen kennen een bepaling dat een beding strijdig met
de gelijke behandelingsnorm nietig is.In het initiatiefwetsvoorstel Rosenmöller ontbreekt een bepaling
dat opzegging wegens een beroep op het verbod tot onderscheid naar arbeidsduur
tijdens de dienstbetrekking vernietigbaar is, zoals thans al geldt bij het
verbod tot onderscheid tussen mannen en vrouwen en daarom in het onderhavige
wetsvoorstel mede is opgenomen.Ook wordt in het initiatiefwetsvoorstel Rosenmöller aan de Commissie
gelijke behandeling geen bevoegdheid toegekend om op het onderhavige terrein
te oordelen over klachten.Ten slotte is in het wetsvoorstel van regeringszijde in de Ambtenarenwet,
ten behoeve van degenen die in overheidsdienst zijn aangesteld of op arbeidsovereenkomst
werkzaam zijn, een pendant van artikel 1637ij a BW opgenomen. Een dergelijke
pendant ontbreekt in het initiatiefwetsvoorstel Rosenmöller. 5. Overwegingen ten aanzien van een wettelijke regelingDe leden van de CDA-fractie zeiden van oordeel te zijn dat, wil de werkgelegenheid
zich positief ontwikkelen, een vereiste is dat werknemers op grond van hun
arbeidsduur niet met rechtspositionele onzekerheden en/of achterstellingen
worden geconfronteerd. Deze leden vroegen zich echter af of met de voorgestane
wettelijke regeling de verantwoordelijkheid van cao-partijen niet wordt ondergraven.
Hoe verhoudt zich een wettelijke vastlegging met de verantwoordelijkheid van
marktpartijen, die een en ander dienen af te wegen als het gaat om wat wenselijk
en mogelijk is in het kader van differentiatie, zo vroegen deze leden?Hiervoor is al opgemerkt dat het wetsvoorstel de verantwoordelijkheid
van cao-partijen voor het vaststellen van de arbeidsvoorwaarden en de invulling
(hoogte) ervan te bepalen onaangetast laat. De aanspraak op gelijke behandeling
ongeacht de arbeidsduur die het wetsvoorstel aan werknemers toekent, laat
de verantwoordelijkheid aan cao-partijen om per arbeidsvoorwaarde na te gaan
hoe aan die norm kan worden voldaan. Ook als reparatie van bestaand onderscheid
noodzakelijk zou zijn kan dat op verschillende manieren plaatsvinden; het
wetsvoorstel laat werkgevers en werknemers daarin vrij. In de memorie van
toelichting is daarbij het voorbeeld van de toeslagen voor inconveniënte
uren genoemd: gelijkstelling van arbeidsvoorwaarden van voltijdwerknemers
aan de «mindere» arbeidsvoorwaarden van deeltijdwerknemers is
een vorm van reparatie die door het onderhavige wetsvoorstel niet wordt uitgesloten.Deze leden vroegen zich voorts af, of de onderhavige wettelijke regeling
iets toevoegt aan de bestaande wetgeving op dit gebied, te weten artikel 1638z
BW en de wetgeving gelijke behandeling van mannen en vrouwen bij de arbeid.Met het in artikel 1638z BW neergelegde beginsel van goed werkgeverschap
wordt aan werknemers een zeer algemene rechtsbescherming geboden. Door aan
dit beginsel een nadere uitwerking te geven, in de vorm van een expliciet
verbod als het gaat om benadeling van werknemers op grond van hun arbeidsduur,
wordt aan werknemers op dit punt een specifieke bescherming geboden. Op deze
wijze wordt het beter gewaarborgd dat zij niet op grond van hun arbeidsduur
met rechtspositionele onzekerheden of achterstellingen worden geconfronteerd.
De wetgeving gelijke behandeling van mannen en vrouwen (art. 1637 ij BW en
de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen) verbiedt onderscheid op
grond van arbeidsduur alleen, als onderscheid naar geslacht daarvan het gevolg
is. Deze wetgeving kan dus niet worden ingeroepen als het laatste niet aan
de orde is. Bovendien vormt voor een beroep op deze wetgeving een belemmering
dat statistische bewijsvoering noodzakelijk is om aan te tonen dat onderscheid
op grond van arbeidsduur onderscheid naar geslacht tot gevolg heeft. Een rechtstreeks
verbod van onderscheid op grond van arbeidsduur, ongeacht of de factor geslacht
daarbij een rol speelt, maakt statistische bewijsvoering overbodig en zal
van betekenis zijn, ook daar waar onderscheid naar arbeidsduur geen onderscheid
naar geslacht tot gevolg heeft. Naarmate het aandeel van mannen in deeltijdarbeid
toeneemt zal dat laatste vaker het geval zijn. 6. De vormgeving van de bepalingenDe leden van de fractie van de PvdA vroegen of de passage in de memorie
van toelichting waarin op de vrijheid van contractpartijen wordt gewezen ook
betekent dat bij een overeengekomen arbeidsvoorwaardenregeling vervolgens
bedrijfsspecifieke omstandigheden mogen worden ingeroepen om individuele werknemers
bepaalde aanspraken te onthouden. Zo begreep althans de regering de vraag
van deze leden waarbij verwezen werd naar ouderschapsverlof en naar werknemers
die om redenen van zorgtaken al in deeltijd werken. De betreffende passage
slaat niet op de situatie die deze leden schetsen, maar daarover kan het volgende
worden opgemerkt. Voor eenmaal overeengekomen regelingen inzake arbeidsvoorwaarden
geldt dat werknemers een aanspraak op gelijke behandeling ongeacht de omvang
van hun arbeidsduur toekomt. Een werkgever die van oordeel is dat er bedrijfsspecifieke
omstandigheden zijn die een onderscheid naar arbeidsduur rechtvaardigen zal
dat moeten kunnen aantonen. Alleen als de werkgever een objectieve rechtvaardiging
kan aanvoeren is immers volgens onderhavig wetsvoorstel onderscheid naar arbeidsduur
niet verboden. Deze leden zij voorts gewezen op de kabinetsvoorstellen met
betrekking tot de wijziging van de wettelijke regeling ouderschapsverlof die
in de door de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid uitgebrachte nota
Om de kwaliteit van Arbeid en Zorg, investeren in verlof (Tweede Kamer, 1995–1996,
nr. 24 332) zijn aangekondigd. Relevant in dit verband is de voorgenomen
wijziging van de urengrens die de wettelijke regeling ouderschapsverlof nu
nog kent. Het recht op ouderschapsverlof kan nu worden uitgeoefend over dat
deel van de arbeidsduur per week dat de 20 uur te boven gaat. Deze grens zal
worden geschrapt, waardoor het recht ook kan worden uitgeoefend door werknemers
die minder dan 20 uur werken. De leden van de D66-fractie wezen op een, in hun ogen, onlogische zin
in de memorie van toelichting, op pagina 8. Namelijk die passage waarin wordt
betoogd dat onderscheid op grond van geslacht steeds op voorhand als verdacht
moet worden beschouwd en waarin vervolgens wordt gesteld dat dit bij een onderscheid
op grond van arbeidsduur niet altijd het geval is. Niettemin wordt in de memorie
van toelichting toch de negatieve lading (op voorhand) ook aan onderscheid
op basis van arbeidsduur toegekend. Deze leden vroegen zich af of de achtergrond
van de formulering van deze bepaling is gelegen in het toewijzen van de bewijslast
over de aanvaardbaarheid van het onderscheid aan de werkgever.In de betreffende passage is slechts bedoeld aan te geven, zo kan aan
deze leden worden geantwoord, dat het woord onderscheid in relatie tot verschil
in arbeidsduur mogelijk een andere connotatie oproept dan het woord onderscheid
in relatie tot de arbeidsvoorwaarden van mannen en vrouwen. Onderscheid in
de arbeidsvoorwaarden op grond van geslacht moet op voorhand als verdacht
worden aangemerkt, terwijl als het om onderscheid op grond van een verschil
in arbeidsduur gaat dit niet altijd benadeling van de ene werknemer ten opzichte
van de andere werknemer behoeft in te houden. Zo spreekt het bijvoorbeeld
voor zich dat wie 20 uur per week werkt een lager weekloon ontvangt dan wie
30 uur per week werkt. (In paragraaf 7.1 van de memorie van toelichting is
op de vraag wanneer onderscheid ook benadeling inhoudt uitvoerig ingegaan.)
Niettemin is, zo is eveneens uiteengezet, om te voorkomen dat er uiteenlopende
normen zouden gaan gelden in die situaties waarin er zowel sprake is van onderscheid
op grond van een verschil in arbeidsduur als van indirect onderscheid op grond
van geslacht, in onderhavig voorstel ervoor gekozen om evenals in artikel
1637ij BW, de WGB en de AWGB het begrip «onderscheid» te hanteren.
Datzelfde geldt voor het begrip «objectieve rechtvaardiging».
De beoordeling van een aangevoerde objectieve rechtvaardigingsgrond zal dus
op basis van dezelfde criteria moeten plaatsvinden als op basis van artikel
1637ij BW, de WGB en de AWGB het geval is.Met de gewraakte zin is derhalve slechts aangegeven dat alleen onderscheid
dat benadeling inhoudt, het onderscheid is waarop het onderhavige wetsvoorstel
ziet. Deze zienswijze is – zo is aangegeven – in lijn met de jurisprudentie
van het Hof van Justitie van de EG (Lengerich/Helmig, C399/92, 15 december
1994).Voor wat betreft de bewijslast in gevallen waarin niet op voorhand duidelijk
is of een bepaald onderscheid inderdaad benadeling inhoudt, geldt de gebruikelijke
regel van artikel 177 RV, dat wie stelt benadeeld te zijn dit zal moeten bewijzen,
tenzij uit een bijzondere regel of uit de eisen van redelijkheid en billijkheid
een andere verdeling van de bewijslast voortvloeit. Is eenmaal vastgesteld
dat sprake is van benadeling, dan is dit verboden, tenzij de werkgever het
onderscheid objectief kan rechtvaardigen. De bewijslast daarvan rust derhalve
op de werkgever. 7. De normstellingZowel de leden van de fractie van de PvdA, als de leden van de D66-fractie
stelden vragen over de relatie tussen overwerk en deeltijdarbeid.De leden van de PvdA-fractie vroegen allereerst of zij het als juist zagen
dat de in de memorie van toelichting genoemde uitspraken van het Hof van Justitie
nergens in strijd zijn met de lijn die het wetsvoorstel kiest.Anders dan de volgorde in de vraag suggereert moet worden opgemerkt dat
de rechtspraak van het Hof inzake onderscheid naar geslacht, die het gevolg
is van onderscheid op grond van arbeidsduur, als richtsnoer genomen is voor
de interpretatie van de onderhavige bepaling. Achtergrond daarvan is de onwenselijkheid,
dat een beroep op het verbod van indirect onderscheid in de Wet
gelijke behandeling van mannen en vrouwen zou kunnen leiden tot een andere
uitkomst dan een beroep op de onderhavige bepaling. In de huidige situatie
is immers vooralsnog te verwachten, gezien de oververtegenwoording van vrouwen
onder deeltijdwerkers, dat beide vormen van onderscheid veelal zullen samenvallen.
Dit zou dan de onwenselijke situatie tot gevolg hebben dat voor eenzelfde
rechtspositionele verhouding zich uiteenlopende normen ontwikkelen.De leden van de PvdA-fractie zetten vervolgens vraagtekens bij de conclusie
in de memorie van toelichting (pag. 11) dat het geen onderscheid op grond
van arbeidsduur meebrengt indien een toeslag voor overwerk slechts wordt verstrekt
voor uren gewerkt na overschrijding van een (bij cao) vastgestelde en voor
iedere werknemer gelijke periode. Zij vroegen hoe de regering aankijkt tegen
de redenering dat in beginsel een toeslag dient te worden gegeven voor overwerk,
voor elk uur dat gewerkt wordt boven de individueel overeengekomen arbeidsduur.
Deze leden dachten dat dit veel beter paste bij een ontwikkeling naar pluriformiteit
en flexibilisering.De leden van de D66-fractie gingen eveneens in op de hiervoor aangehaalde
conclusie in de memorie van toelichting. Zij meenden dat die nog niets zegt
over de wenselijkheid van dergelijke regelingen en waren van oordeel dat men
toch ten aanzien van deeltijdwerkers er niet omheen kan dat overwerk in het
algemeen op dezelfde gronden inconveniënt is als voor voltijdwerkers.
Zij meenden dat men dan ook in het algemeen tot de (beleidsmatig bepaalde)
conclusie zou kunnen komen dat overwerktoeslagen aan de orde moeten zijn na
het verstrijken van de deeltijd-arbeidsduur en niet pas na het verstrijken
van de volle arbeidsduur. Zij vroegen de regering daarover haar oordeel te
geven.De leden van de VVD-fractie waren geïnteresseerd in eventuele consequenties
van het onderhavige wetsvoorstel voor werktijd en overwerk. Is dit geheel
en al een kwestie van overleg tussen werkgever en werknemer, of is wellicht
toch een relatie met wetgeving, bijvoorbeeld de Arbeidstijdenwet, zo vroegen
deze leden.In reactie hierop merken wij het volgende op. Hiervoor is uiteengezet
waarom de rechtspraak van het Hof van Justitie van de EG inzake onderscheid
op grond van geslacht als gevolg van onderscheid op grond van arbeidsduur
als richtsnoer is genomen voor de uitleg van de onderhavige bepaling. Ook
de uitspraak van het Hof in de zaak Lengerich/Helmig, zoals weergegeven op
pagina 10 van de memorie van toelichting, vormt dus een richtsnoer als het
gaat om situaties waarbij overwerk in relatie tot deeltijdarbeid aan de orde
is. Het Hof achtte het in deze uitspraak niet strijdig met het verbod van
onderscheid als partijen afspreken dat overwerktoeslagen pas worden verstrekt
na het verstrijken van de normale arbeidsduur. Het Hof overwoog daarbij, dat
van ongelijke behandeling sprake is, telkens wanneer de totale beloning die
aan voltijdwerknemers wordt betaald, bij hetzelfde aantal uren dat uit hoofde
van een dienstbetrekking is gewerkt, hoger is dan aan deeltijdwerknemers wordt
betaald. Uit deze overweging kan worden afgeleid dat in de visie van het Hof
het verstrekken van een overwerktoeslag aan deeltijdwerkers voor arbeid buiten
hun individuele arbeidsduur een ongelijke behandeling van voltijdwerkers zou
inhouden. Een dergelijke handelwijze komt daarmee in conflict met het verbod
van onderscheid op grond van arbeidsduur. Dit verbod geldt echter niet als
het onderscheid objectief gerechtvaardigd is. Het onderhavig wetsvoorstel
laat dus ruimte om toeslagen te verstrekken voor arbeid buiten de individuele
arbeidsduur, mits goede argumenten kunnen worden aangevoerd die dit rechtvaardigen.
Het laatste is een verantwoordelijkheid van betrokkenen zelf. Een uitspraak
over de beleidsmatige wenselijkheid van overwerktoeslagen na het
verstrijken van de individuele arbeidsduur is in het kader van dit wetsvoorstel
niet aan de orde.Voor wat betreft de relatie met de Arbeidstijdenwet kan het volgende worden
opgemerkt. De Arbeidstijdenwet geeft onder meer de normen aan met betrekking
tot de maximale arbeidstijden (structureel) en de maximale arbeidstijden inclusief
overwerk (incidenteel). Deze normen zijn ingegeven door redenen van welzijn,
veiligheid en gezondheid. De Arbeidstijdenwet doet echter geen enkele uitspraak
over de betaling van overwerk. Volgens de Arbeidstijdenwet, die uiteraard
op werknemers ongeacht hun arbeidsduur van toepassing is, is er pas sprake
van overwerk wanneer er incidenteel langer wordt gewerkt dan de toegestane
maximale arbeidstijd per dag: in de standaardregeling is dat 9 uur, in de
overlegregeling is dat 10 uur. Er mag in zowel de standaard- als de overlegregeling
maximaal 2 uur per dienst worden overgewerkt. Gerekend over een periode van
13 weken mag inclusief overwerk de gemiddelde arbeidstijd per week maximaal
45 uur per week (standaardregeling) of 48 uur (overlegregeling) bedragen.
De Arbeidstijdenwet stelt derhalve slechts grenzen aan de maximale omvang
van werk inclusief overwerk waartoe een werknemer kan worden gehouden. Over
de vraag of en vanaf welk uur die werknemer een toeslag ontvangt voor overwerk
doet de Arbeidstijdenwet geen enkele uitspraak. Die vraag is aan werkgevers
en werknemers, die daarbij op grond van het onderhavige wetsvoorstel zijn
gehouden werknemers gelijk te behandelen ongeacht hun arbeidsduur.De leden van de VVD-fractie meenden dat op grond van bedrijfseconomische
principes de stelling verdedigd kan worden dat de loonkosten stijgen als het
aantal werkuren daalt. Zij vroegen zich af, of een werkgever een dergelijke
kostenstijging objectief mag verdisconteren in het vast te stellen loon.Zoals uiteengezet in paragraaf 7.2 van de memorie van toelichting kan
uit rechterlijke uitspraken worden afgeleid dat te algemene argumenten of
het enkele argument van kostenbesparing in het algemeen geen voldoende rechtvaardiging
vormen voor het maken van onderscheid. Dit ligt ook in de rede. De norm van
een gelijke beloning per gewerkt uur zou te zeer aan betekenis inboeten als
een afwijking al gerechtvaardigd zou kunnen worden door het enkele argument
dat aan een gelijke behandeling kosten zijn verbonden.Overigens zij er opnieuw op gewezen dat de wettelijke regeling slechts
verplicht om deeltijdwerkers gelijk te behandelen. Het is aan betrokkenen
zelf om te bepalen op welke wijze die gelijke behandeling gerealiseerd zal
worden, hetgeen ruimte laat voor verschillende oplossingen ten aanzien van
eventuele daaruit voortvloeiende kosten.De leden van de VVD-fractie merkten op dat de «naar rato»
rechten op bijzondere geldelijke uitkeringen, dan wel verlofrechten e.d.,
ook werkelijk naar rato moeten zijn vast te stellen. Zij vroegen zich af,
of dit ook steeds mogelijk is en zouden graag worden geïnformeerd over
toepassing bij enkele concrete voorbeelden.De norm is algemeen geformuleerd en niet als een verplichting tot naar
rato toekenning van aanspraken. Achtergrond ervan is, dat weliswaar in de
meeste gevallen voldoen aan het verbod van onderscheid een naar rato toekenning
zal inhouden, maar dat dit niet voor elke arbeidsvoorwaarde geldt. Afhankelijk
van aard en strekking van een arbeidsvoorwaarde kan ook een identieke behandeling,
ongeacht het aantal gecontracteerde uren, of een andere gedragslijn op zijn
plaats zijn.Zo ligt het voor de hand dat de werknemer die in deeltijd verspreid over
5 dagen per week werkt, benadeeld zou worden als hij niet dezelfde reiskostenvergoeding
zou ontvangen als zijn collega die voltijd werkt. Bij vergoeding
van kosten betekent voldoen aan de norm daarom dat uitgegaan moet worden van
de feitelijk gemaakte kosten.Een feestdagengratificatie zal tenminste naar rato moeten worden toegekend.
Dat is de ondergrens. Maar het is ook denkbaar dat uit het doel waarmee de
werkgever een gratificatie verstrekt voortvloeit dat ieder een even hoge gratificatie
ontvangt. Bijvoorbeeld als de werkgever met de gratificatie beoogt de inzet
van de werknemers voor het bedrijf te belonen ongeacht in welke functie of
functie-omvang zij werkzaam zijn.Vrij-af op algemeen erkende feestdagen heeft tot doel om werknemers de
gelegenheid te bieden deze dagen te vieren. Zou een deeltijdwerknemer op dergelijke
dagen slechts naar rato van zijn gewerkte uren vrij krijgen, dat zou dat niet
stroken met dit doel. Een werknemer die alleen op maandag werkt kan weliswaar
daarvan subjectief gezien enig voordeel hebben, gelet op de spreiding van
de feestdagen, maar in het licht van het doel waarmee vrij-af wordt gegeven
behoort voor alle werknemers te gelden dat zij op gelijke wijze de mogelijkheid
krijgen om deze dagen te vieren.Ook bij cursussen is bepalend met welk doel de mogelijkheid tot het volgen
van een cursus wordt geboden. Er is verschil tussen cursussen die de werkgever
noodzakelijk acht voor een goed vervullen van de functie en cursussen die
bij wijze van faciliteit door de werknemer gevolgd kunnen worden maar die
uitsluitend aan hem persoonlijk ten goede komen, zonder dat er een verband
is met zijn werk. In het eerste geval behoort een volledige vergoeding van
de cursus en de daarmee gemoeide uren uitgangspunt te zijn. In het laatste
geval ligt toepassing van de naar rato-regel in de rede. Ook mogelijkheden
daartussen in zijn uiteraard denkbaar. Het zal er steeds van afhangen in welke
mate het volgen van een cursus beoogt bij te dragen aan een goede functie-vervulling.Als recht wordt geboden op onbetaald verlof ongeacht het bestedingsdoel
daarvan, is er geen reden voor een andere gedragslijn dan relatering van het
aantal verlofuren aan het aantal gecontracteerde uren zoals dat ook bij vakantietoekenning
geldt. Anders kan het liggen als onbetaald verlof mag worden opgenomen bij
bijzondere gebeurtenissen, bijvoorbeeld voor het afleggen van een examen of
bij een huwelijksjubileum van een familielid. In dat geval geldt het uitgangspunt
dat iedere werknemer daarop een gelijk recht behoort te krijgen, ongeacht
zijn arbeidsduur. Een afwijking daarvan kan echter te rechtvaardigen zijn
voor zo ver het een gebeurtenis betreft die de werknemer ook zou kunnen plannen
op een tijdstip waarop hij niet werkt.Deze leden vroegen tevens naar de situatie dat werknemers door fiscale
of sociale regelingen ongelijk worden behandeld op grond van hun arbeidsduur.
Zij wezen daarbij op de gelijke ziekenfonds dekking tegen een veel lagere
premie.Voor alle duidelijkheid zij vooropgesteld dat het onderhavige wetsvoorstel
de werknemer alleen een aanspraak op gelijke behandeling toekent ten aanzien
van de arbeidsvoorwaarden.Met betrekking tot de Ziekenfondswet kan enerzijds gesproken worden van
benadeling van deeltijders omdat als gevolg van de nominale premie het totaal
verschuldigde bedrag aan premies (nominale én procentuele premie) in
verhouding tot het loon hoger is dan bij voltijders. Anderzijds is hier evenwel
sprake van bevoordeling van deeltijders aangezien het inkomensgerelateerde
premiebedrag (procentuele premie) kleiner is dan voor voltijders terwijl daarmee
dezelfde aanspraken worden verkregen op het ziekenfondspakket. Wat de WAO
betreft, kan het te betalen bedrag aan WAO-premie afhangen van de mate waarin
de deeltijdbaan is geconcentreerd tot een beperkt aantal dagen. Naarmate de
deeltijdbaan is uitgesmeerd over meer dagen per week, is de kans groter dat
het loon per dag onder de franchise voor de premieheffing-WAO blijft c.q.
is het loonbestanddeel dat deze franchise overtreft kleiner, zodat geen of
minder WAO-premie is verschuldigd dan ingeval de deeltijdbaan
zich over minder dagen uitstrekt terwijl bij arbeidsongeschiktheid wel op
dezelfde rechten aanspraak kan worden gemaakt. Mutatis mutandis doet zich
hetzelfde voor ter zake van de franchise in de werkgeverspremie-Awf, zij het
dat het in dit geval is gelocaliseerd aan werkgeverszijde (loonkosten).Overigens zal wanneer de vereenvoudiging van de premieheffing gestalte
heeft gekregen een meer rechtsgelijke situatie en meer duidelijkheid voor
deeltijders ontstaan. (Brief van de Staatssecretaris van Sociale Zekerheid
en Werkgelegenheid van 23 december 1994, Tweede Kamer, 1994–1995, 24 044
nr. 1.) Een ander punt dat in dit verband kan worden genoemd betreft het bestaan
van maximumpremiedaglonen in de werknemersverzekeringen. Ingeval een deeltijder
meerdere deeltijdbanen combineert, wordt bij elk van deze banen premie geheven
tot dit maximum, zodat in totaal een verschuldigde premiebetaling kan resulteren
die hoger is dan correspondeert met het maximumpremiedagloon. Verder zou ter
zake van de loon- en inkomstenbelasting en de premieheffing volksverzekeringen
in zekere zin gesproken kunnen worden van een heffingssystematiek die deeltijders
verhoudingsgewijs bevoordeelt. Zij hebben immers recht op dezelfde heffingsvrije
voet en zullen minder snel in de hogere belastingschijven terecht komen. Dit
is evenwel inherent aan de draagkrachtgedachte die ten grondslag ligt aan
deze systematiek.De leden van de D66-fractie gingen uitvoerig in op de toeslagen op inconveniënte
uren. Zij wezen op de ontwikkelingen naar dynamisering en flexibilisering
in de Nederlandse economie, die onder meer gestalte krijgen in verlenging
van bedrijfstijden, verruiming van winkeltijden enz. Zij achtten het in dit
licht zeer wel denkbaar dat de op de oude verhoudingen op de arbeidsmarkt
gebaseerde opvattingen over inconveniënties ook aan heroverweging toe
zijn en dat het vasthouden aan de oude inconveniënties (en de daarvoor
geldende loontoeslagen) verdere flexibilisering van de produktie belemmert.
Deze leden wezen op een actueel voorbeeld, gelegen in de ruimere winkeltijden.
Zij zouden het als een ongewenste ontwikkeling zien als in de detailhandel
de neiging zou ontstaan om openstelling van winkels tijdens de avonduren af
te remmen door hoge inconveniëntie-toeslagen.Naar het oordeel van de leden van de D66-fractie raakt deze kwestie nauw
aan de gelijke behandeling van deeltijd- en voltijdwerkers, aangezien het
in de avonduren niet zelden om deeltijdarbeid zal gaan. In het licht van het
feit dat deze kwestie volgens deze leden juist cruciaal blijkt in de vraag
of de wet per saldo zou kunnen leiden tot afname van de werkgelegenheid met
tenminste 3000 banen achtten zij de tekst in de memorie van toelichting met
betrekking tot toeslagen voor inconveniënte uren erg summier. Zij meenden
dat vrij achteloos is verwezen naar de mogelijkheid dat de toeslagen voor
inconveniënte uren in discussie komen. Hoewel zij voorzichtigheid op
het gebied van arbeidsvoorwaarden wisten te waarderen, aangezien dit de verantwoordelijkheid
betreft van werkgevers en werknemers, meenden zij dat achteloosheid met betrekking
tot een negatieve ontwikkeling van de werkgelegenheid van het kabinet niet
valt te waarderen.Zoals de leden van de D66-fractie terecht opmerken is het overeenkomen
van de arbeidsvoorwaarden een verantwoordelijkheid van sociale partners. Of
toeslagen worden toegekend en van welke hoogte is een aangelegenheid van werkgevers
en werknemers.Met de onderhavige norm wordt slechts beoogd te waarborgen dat, welke
regeling dan ook wordt getroffen, daarbij geen onderscheid gemaakt wordt tussen
werknemers op grond van hun arbeidsduur. Op grond daarvan zal dus, indien
en voorzover regelingen tot toekenning van toeslagen voor inconveniënte
uren blijven gehandhaafd of worden getroffen, onderscheid van
deze aard niet aan de orde mogen zijn. Is dat wel het geval, dan is het onderscheid
alleen toelaatbaar als het objectief te rechtvaardigen is. Of een rechtvaardiging
acceptabel is, is afhankelijk van de concrete situatie. Een algemene uitspraak
daarover is niet mogelijk. Leidraad voor betrokkenen om na te gaan of een
vermeende rechtvaardiging acceptabel is, zijn de in de rechtspraak ontwikkelde
toetsingscriteria zoals weergegeven in de memorie van toelichting. Het spreekt
vanzelf, dat het vorenstaande niet betekent, dat het kabinet achteloos zou
staan tegenover ontwikkelingen die van invloed zijn op de werkgelegenheid.
Het onderhavig wetsvoorstel is echter, zoals hiervoor al opgemerkt, niet het
kader om werkgevers en werknemers op hun verantwoordelijkheden aan te spreken. 8. Commissie gelijke behandelingOndergetekenden zijn verheugd dat zowel de leden van PvdA-fractie als
de leden van de D66-fractie het een goede zaak vinden dat in het wetsvoorstel
aan de Commissie gelijke behandeling de bevoegdheid wordt toegekend om over
het onderhavige terrein te oordelen over ingediende klachten. 9. Gevolgen voor bedrijfsleven en werkgelegenheidIn de memorie van toelichting (pg. 21) wordt de Duitse wetgeving genoemd
waar ook een verbod van onderscheid op grond van arbeidsduur is opgenomen
alsmede een afwijkingsmogelijkheid op basis van «zakelijke gronden».
De leden van de PvdA-fractie vroegen zich af of de regering kon weergeven
wat de Duitse wetgeving verstaat onder «zakelijke gronden».Het verbod van onderscheid wegens deeltijdarbeid, tenzij zakelijke gronden
dit rechtvaardigen, is opgenomen in artikel 1 paragraaf 2 van het «Beschäftigungsförderungsgesetz»
van 1985. De betekenis van het begrip «zakelijke gronden» wordt
in deze wet als volgt toegelicht.Als een verschillende behandeling van deeltijdwerknemers ten opzichte
van voltijdwerknemers niet wegens de deeltijdarbeid plaatsvindt maar uit andere
gronden voortvloeit blijft dit toelaatbaar. Andere gronden kunnen bijvoorbeeld
zijn prestatie, kwalificaties, werkervaring of eisen die aan het werk worden
gesteld.Een verschil in behandeling wegens deeltijdarbeid is toegestaan als zakelijke
gronden dit rechtvaardigen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij een promotie
of een overplaatsing, als de op een bepaalde arbeidsplaats te verrichten werkzaamheden
niet door een deeltijdwerknemer verricht kunnen worden. Een verschil in behandeling
wegens deeltijdarbeid op zakelijke gronden kan ook bij bijzondere prestaties
van de werkgever geoorloofd zijn. Zo is het denkbaar dat bij het verstrekken
van een huurwoning of bij extra uitkeringen, bijvoorbeeld bij ziekte of beëindiging
van de arbeidsverhouding, onderscheiden wordt naar de omvang van de betrekking
in de onderneming. Tot zover de toelichting bij het Beschäftigungsförderungsgesetz.Een ander voorbeeld van een zakelijke grond wordt genoemd in de brochure
«Mobilzeit, ein Leitfaden für Arbeitnehmer und Arbeitgeber».
Er kan sprake zijn van een zakelijke grond, als werknemers die slechts enkele
uren in de ochtend werken, in tegenstelling tot voltijdkrachten geen maaltijdvergoeding
ontvangen, omdat de eersten thuis kunnen eten en de laatsten niet. De bewijslast
dat een zakelijke grond aanwezig is rust op de werkgever.De leden van de VVD-fractie hadden geconstateerd dat het wetsvoorstel
leidt tot kostenverhogingen en verlies van banen in met name de niet-cao-sector,
en dan weer in het bijzonder in de detailhandel. De leden van deze fractie
achtten dergelijke effecten ongewenst.Deze leden, alsmede de leden van de fractie van D66 die op de negatieve
werkgelegenheidseffecten van de inconveniëntentoeslag hebben gewezen,
zij nogmaals gewezen op het feit dat het wetsvoorstel de verantwoordelijkheid
van cao-partijen voor het vaststellen van de arbeidsvoorwaarden en de invulling
(hoogte) ervan te bepalen onaangetast laat. De feitelijke kostenstijgingen
voor het bedrijfsleven kunnen beperkt blijven, als reparatie van ongelijke
behandeling zal gebeuren door neerwaartse bijstelling in het cao-overleg.
Ook moet niet worden uitgesloten dat, in afzonderlijke gevallen, een ongelijke
behandeling objectief gerechtvaardigd is.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. P. W. MelkertDe Minister van Justitie,W. SorgdragerDe Minister van Binnenlandse Zaken,H. F. Dijkstal 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24498-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl