Luchtverdedigings- en commandofregatten; Brief van de Staatssecretaris van Defensie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25800, nr. 23

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

28-05-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

25800 nr. 23

22-05-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25800Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 800Luchtverdedigings- en commandofregattennr. 23BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 22 mei 2009InleidingHet project LCF behelst de bouw van vier Luchtverdedigings- en Commandofregatten
(LCF) voor de Koninklijke marine, inclusief de daarbij behorende sensor-,
wapen- en commando (Sewaco)-systemen, de platformsystemen en reservedelen.
De vier schepen van de Zeven Provinciën-klasse vervangen de beide Tromp-klasse
geleidewapen (GW-)fregatten en twee standaard (S-)fregatten van de Kortenaer-klasse.Per brief van 7 mei 1997 heeft de Voorzitter van de Tweede Kamer
der Staten-Generaal het project LCF aangemerkt als «Groot Project»
en de vaste commissie voor Defensie belast met de uitvoering conform de procedureregeling «Grote
Projecten» (thans de «Regeling Grote Projecten»). Met het
doel de status van Groot Project te beëindigen heeft de vaste commissie
voor Defensie op 15 mei 2008 (08-DEF-B-06715) aan Defensie verzocht een
eindevaluatie van het project uit te voeren. Daarnaast is verzocht in te gaan
op de resterende projectactiviteiten en de uitkomsten van onderzoeken zoals
beschreven in de elfde jaarrapportage van het project LCF (Kamerstuk 25 800
nr. 20).Zoals met de Kamer besproken tijdens het algemeen overleg van 26 juni
2007 (Kamerstuk 27 830 nr. 44) omvat de eindevaluatie in het kader van
het Defensie Materieel Proces (DMP) twee afzonderlijke evaluatiemomenten,
namelijk een evaluatie na de afsluiting van het project (projectevaluatie)
en een evaluatie enige tijd na de ingebruikname (gebruiksevaluatie). Met deze
brief informeer ik u over de resultaten van de projectevaluatie LCF.Deze brief volgt de indeling van de jaarrapportages LCF zoals deze de
Kamer vanaf 1998 zijn aangeboden (Kamerstukken 25 800). Eerst volgt
een beknopte beschrijving van de werkwijze, de omvang van de evaluatie, het
beoogde product en de invulling van de gestelde behoefte. Vervolgens ga ik
in op de exploitatievoorbereiding, de projectplanning, de financiën,
de beheersing van het project, de inbreng van de defensiebedrijven,
arbo en milieu, internationale samenwerking en de industriële aspecten.
Ik sluit af met de belangrijkste bevindingen van de projectevaluatie.In een bijlage bij deze brief worden de hoofdonderdelen van het luchtverdedigingssysteem,
de overige Sewaco-systemen, het platform en platformsystemen afzonderlijk
toegelicht. De informatie over het projectbudget wordt in een afzonderlijke,
commercieel vertrouwelijke brief aangeboden.1AlgemeenDe projectevaluatie is uitgevoerd door een werkgroep, samengesteld uit
vertegenwoordigers van de directies van de Defensie Materieel Organisatie
(DMO). De werkgroep stond onder toezicht van een stuurgroep van vertegenwoordigers
van de ministeries van Defensie en Financiën en een onafhankelijke deskundige.Voor de projectevaluatie is in hoofdzaak de periode van behoeftestelling
(1992) tot aan de overdracht van het vierde schip aan het Commando Zeestrijdkrachten
(CZSK) in juni 2005 gehanteerd. Bij een aantal aspecten is echter in overeenstemming
met het verzoek van de Kamer de actuele stand van zaken weergegeven omdat
er zich daar na juni 2005 nog relevante ontwikkelingen hebben voorgedaan.
Uitgangspunt van de evaluatie was de basisbeschrijving van het project LCF
van 18 maart 1998 (Kamerstuk 25 800 nr. 3).Beoogd productAlgemeenDe doelstelling van het project is het bijdragen aan en het voorzien in
de juiste middelen voor de taakuitvoering van de krijgsmacht, door het in
stand houden en verbeteren van de luchtverdedigingscapaciteit en het op peil
houden van de commandofaciliteiten van de taakgroepen van de Koninklijke marine.
In de Defensienota (1991) en de Prioriteitennota (1993) is de behoefte aan
luchtverdedigingscapaciteit onderbouwd. In de Marinestudie 2005 (Kamerstuk
30 300X nr. 9) is deze behoefte opnieuw bevestigd. De nieuw te bouwen
LC-fregatten dienden de taken van de GW-fregatten over te nemen. Destijds
is gesteld dat de bescherming van de schepen van de Koninklijke marine tegen
antischip geleidewapens prioriteit had en dat ten minste vier fregatten zouden
worden uitgerust met een geavanceerd systeem voor luchtverdediging op middellange
afstand. De behoeftestelling van de vervanging van de GW-fregatten is op 6 april
1992 aan de Kamer gestuurd (Kamerstuk 22 300 X nr. 74). De voorstudie-
en studiefase zijn gecombineerd uitgevoerd. De resultaten daarvan zijn op
16 maart 1993 (Kamerstuk 22 800 X nr. 45) aan de Kamer gemeld.De grootte en tonnage van de L-fregatten van de Heemskerck-klasse maakten
het fysiek onmogelijk om alle elementen van het beoogde luchtverdedigingssysteem
aan boord van deze schepen te plaatsen. De Kamer is op 20 juni 1996 met
een gecombineerde A/B/C-brief (Kamerstuk 24 400 X nr. 116) geïnformeerd
over het voornemen twee van de vier oudste S-fregatten in het bestand te vervangen
door fregatten voor luchtverdediging en deze schepen in serie te bouwen met
LC-fregatten 1 en 2. Dit maakte het mogelijk hetzelfde ontwerp te gebruiken
en bovendien kon de projectgroep ook dit project uitvoeren, met gebruikmaking
van de voorstudie- en de studiefase van hetzelfde project LCF.LuchtverdedigingHet LCF is verantwoordelijk voor de luchtverdediging van een taakgroep
en is in staat tot zelfverdediging tegen luchtdoelen. De volgende functies
uit het luchtverdedigingsconcept moeten daarom door het LCF kunnen worden
uitgevoerd:• Opsporing en identificatie van luchtdoelen.
Dit vereist een luchtwaarschuwingsradar voor de lange afstand, een passief
radaronderscheppingssysteem en een identificatiesysteem. Daarnaast zijn verbindingsmiddelen
nodig om informatie-uitwisseling met andere eenheden mogelijk te maken, zoals Airborne Early Warningvliegtuigen, op het land gestationeerde
gevechtsvliegtuigen en hoofdkwartieren.• Inzet van gevechtsvliegtuigen voor de luchtverdediging. Hiervoor zijn radars, identificatie- en verbindingsmiddelen nodig
en de (personele) capaciteit om vliegtuigen te geleiden.• Inzet van geleide wapens voor de middellange
afstand. Deze wapens worden gebruikt voor de verdediging van het
vlootverband tegen inkomende raketten op de middellange afstand en tegen aanvalsvliegtuigen
die beschikken over korteafstandswapens.• Verlenen van nabijbescherming. Deze
verdediging is vooral gericht tegen snelle (supersone), laagvliegende raketten
waarvan de dreiging door proliferatie nog steeds toeneemt. Hiervoor is een Local Area Missile System (Lams) nodig dat bestaat uit
sensoren, vuurleiding en raketten.In de twee laatst genoemde functies zal de inzet van wapensystemen moeten
worden ondersteund door een stoorzender en storingsmiddelen, zoals chaff. Het is technisch mogelijk de hierboven geschetste
configuratie te voorzien van een Theater Missile Defence (TMD) capaciteit voor bescherming tegen ballistische raketten.CommandovoeringOm het LCF effectief te kunnen inzetten, moet zowel voor het commandoteam
van het schip als voor de geëmbarkeerde taakgroepstaf interne en externe
informatie kunnen worden gepresenteerd, geordend en geëvalueerd. Naast
een geautomatiseerd systeem moet het LCF daarom beschikken over apparatuur
waarmee op flexibele wijze kan worden voldaan aan de eisen op het gebied van
communicatie van de Navo, de EU en de OVSE.Overige Sewaco-aspectenNaast de specifieke taken op het gebied van luchtverdediging en commandovoering
moet het LCF ook de algemene taken van een fregat kunnen uitvoeren. De daarvoor
benodigde sensoren en wapens zullen zoveel mogelijk gelijk zijn aan die van
de M-fregatten van de Karel Doorman-klasse. Er zijn twee uitzonderingen.• Op het gebied van onderzeebootbestrijding zal worden afgezien van
de plaatsing van gesleepte sonars zoals de Anaconda en het Active Towed Array System, omdat het gebruik daarvan moeilijk valt
te combineren met de hoofdfuncties van het LCF;• Het LCF zal ook worden uitgerust met een kanon voor scheepsvuursteun,
onder meer ter ondersteuning van amfibische operaties. Dit kanon kan ook worden
ingezet bij de bestrijding van oppervlakteschepen. Omdat deze capaciteit ook
de inzetbaarheid bij joint operaties vergroot,
moet het LCF met een soortgelijk kanon als die van de GW-fregatten worden
uitgerust.PlatformDe eisen voor het LCF op het gebied van zeewaardigheid, voortstuwing,
energievoorziening en overlevingscapaciteit dient zo veel mogelijk gelijk te zijn aan de stafeisen voor de M-fregatten. Een uitzondering hierop
vormen de extra woon- en werkruimte voor de taakgroepstaf en de reserveaccommodatie
ten behoeve van varende opleidingen.Vervulling van de behoefteHet project LCF is door internationale samenwerking tot stand gekomen.
Het betrof de samenloop van drie programma’s: de bouw van drie Duitse
F124 fregatten, de bouw van vier Spaanse F100 fregatten en de bouw van de
vier Nederlandse LC-fregatten. Onder voorbehoud van autonomie van de drie
landen in het eigen ontwerp was de internationale samenwerking gericht op
kostenbesparingen, en de ontwikkeling, verwerving en exploitatie van Sewaco
en platformsystemen. Ook zijn de mogelijkheden voor samenwerking voor de instandhoudingsfase
nagegaan.De vier nieuwe schepen zijn volgens planning gebouwd in de periode maart
1998 tot april 2003. Het eerste schip werd aan de Koninklijke marine overgedragen
op 15 februari 2002, het laatste schip op 12 mei 2005. Het garantieonderhoud
van het laatste schip werd in 2006 voltooid.De bouw van de platforms, met inbegrip van de voortstuwing en overige
platforminstallaties, werd opgedragen aan de Koninklijke Schelde Groep (KSG),
tegenwoordig Damen Schelde Naval Shipbuilding
(DSNS). De Sewaco-systemen werden door Defensie direct betrokken van verschillende
leveranciers. De integratie van het complete systeem, inclusief de daarvoor
benodigde operationele programmatuur, geschiedde ook onder verantwoordelijkheid
van Defensie.Met de brieven van 6 juni 1995 (Kamerstuk 23 900 X nr. 81) en
19 december 1996 (Kamerstuk 25 000 X nr. 42) is de Tweede Kamer
geïnformeerd over de voorgenomen aanbesteding van de vier LC-fregatten.
Over de verwervingsvoorbereiding van de belangrijkste platformsystemen is
de Kamer afzonderlijk geïnformeerd. Op 24 november 1995 is de Kamer
geïnformeerd over de aanschaf van Britse Rolls Royce Spey hoofdvaartgasturbines
(Kamerstuk 24 400 X nr. 45) en op 29 maart 1996 over de verwerving
van kruisvaartdieselmotoren van de firma Stork Werkspoor Diesel (Kamerstuk
24 400 X nr. 86). Met dezelfde brief is de keuze voor dieselgeneratoren
van het type 12VP185 van de Britse firma Paxman voor de elektrische energievoorziening
gemeld. Ook is de Kamer geïnformeerd over de voorgenomen verwerving van
een aantal Sewaco-systemen als onderdeel van het luchtverdedigingssysteem.
De kern van het geïntegreerde luchtverdedigingssysteem van de fregatten
wordt gevormd door het LAMS, bestaande uit de Active phased
array radar (Apar) (Kamerstuk 25 800 nr. 5), het langeafstands
infrarood zoek- en volgsysteem Sirius (Kamerstuk 30 300 X nr. 73) en
het korteafstands geleide wapen Evolved sea sparrow missile (ESSM) (Kamerstuk 22 800 X nr. 30).De fregatten hebben daarnaast de beschikking over de Smart-L radar (Kamerstuk
25 800 nr. 1) voor de waarschuwing tegen luchtdreiging op lange afstand.
Met het Vertical launching system MK-41 (Kamerstuk
25 000 X nr. 16) kunnen zowel SM-2 als ESSM-raketten worden gelanceerd.
Ten slotte is er een Quad pack canister ontwikkeld.
Deze maakt het mogelijk in elke cel van het verticale lanceersysteem MK-41
vier ESSM-raketten te plaatsen. De ontwikkeling van het Anti Air Warfare (AAW) segment (Kamerstuk 25 000 X nr. 91) richt
zich op de integratie van de bovengenoemde onderdelen tot één
luchtverdedigingssysteem.Met de basisbeschrijving van 18 maart 1998 (Kamerstuk 25 800
nr. 3) en de jaarlijkse rapportages is de kamer geïnformeerd over bijzonderheden
over het platform, de platformsystemen, het luchtverdedigingssysteem en de overige Sewaco-systemen aan boord van de schepen, zoals het elektronische
oorlogsvoeringsysteem, het communicatiesysteem, computers en subsystemen (inclusief
operator consoles) van het informatieverwerkend systeem, het 127mm-kanon en
de Harpoon-installatie, de sonar en het torpedolanceersysteem. Tijdens het
project LCF zijn de opbouw van het luchtverdedigingssysteem en de keuze van
de deelsystemen niet gewijzigd.Bij de overdracht van de schepen was een aantal subsystemen op het gebied
van Sewaco, waaronder enkele luchtverdedigingssystemen nog niet volledig geïnstalleerd
of nog in ontwikkeling. Vrijwel al deze subsystemen zijn in de afgelopen jaren
in overleg met het CZSK aan boord van de schepen getest en overgedragen, waarmee
een geïntegreerd luchtverdedigings- en commandosysteem een feit is en
de doelstelling van het project is bereikt. In de bijlage bij deze brief worden
de resultaten van (onderdelen van) het luchtverdedigingssysteem, de overige
Sewaco-systemen en het platform en platformsystemen afzonderlijk toegelicht.ExploitatievoorbereidingDe exploitatievoorbereiding omvat twee aspecten. Ten eerste gaat het erom
het schip zo doelmatig mogelijk te gebruiken. Het operationele en technische
personeel dient over de juiste kennis en vaardigheden te beschikken om de
systemen te bedienen. Het tweede aspect betreft de vraag hoe de schepen het
beste in stand kunnen worden gehouden. Hierbij is het van belang dat de schepen
onderhouden kunnen worden door zowel het eigen scheepspersoneel als met personele
ondersteuning van de wal.BedieningVoor de opleiding van het bedieningspersoneel van systemen aan boord werd
uit kostenoverwegingen en ter vermijding van een toename van het aantal cursussen
zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij bestaande opleidingsfaciliteiten van
de Koninklijke marine. Waar de basisvaardigheden aan boord konden worden beoefend,
werd in het ontwerp van de operationele systemen en de platformautomatisering
voor het LCF rekening gehouden met de inbouw van de gewenste trainingsfunctionaliteit.De verwerving van proceduretrainers, simulators waarop complexe multidisciplinaire
scenario’s kunnen worden beoefend, is na onderzoek toegevoegd aan het
project. Sinds 2007 is de operationele trainer beschikbaar voor de training
van operators. In 2008 is de functionaliteit uitgebreid met complexe scenario’s
voor teamtraining. Deze trainer is in gebruik bij de Belgisch-Nederlandse
Operationele School te Den Helder. Voor de nieuwe TC/NBCD simulator, die geschikt
is voor zowel operatortraining als teamtraining, is in 2008 een contract gesloten.
Naar verwachting zal de trainer in 2010 geheel gereed zijn. Deze trainer komt
bij de KM Technische Opleidingen (KMTO) te Den Helder te staan.OnderhoudHet onderhoud van de platform- en Sewaco-installaties berust op een combinatie
van Integrated Logistic Support (ILS) producten,
te weten documentatie, onderhoudstaken, opleidingen, speciale gereedschappen
en testapparatuur en reservedelen. Het onderhoud aan platforminstallaties
aan boord en aan de wal is voor de meeste kleinere platformsystemen routine.
Dit wordt door Defensie uitgevoerd. Het hoger onderhoud aan de hoofdvaartgasturbines
wordt uitgevoerd in het Verenigd Koninkrijk.Ook voor de Sewaco-systemen worden de onderhoudswerkzaamheden bij Defensie
uitgevoerd. Voor een aantal grote systemen zijn voor het onderhoud aparte
studieopdrachten verleend aan de industrie. De ILS-producten berusten op de
uitkomsten van deze studies. Hierdoor zijn de producten goed op elkaar afgestemd,
met aanzienlijk lagere kosten als gevolg. Installaties waarvoor dergelijke
studies zijn uitgevoerd zijn: Apar, Smart-L, Sirius en grote delen van het Combat Management System (CMS).Voor Apar en Smart-L zijn onderhoudsfaciliteiten aangeschaft in het kader
van het In Service Support (ISS) MoU met Duitsland.
De reparatie van defecte onderdelen was tot 2008 uitbesteed aan de industrie,
met als gevolg lange doorlooptijden en een verminderde beschikbaarheid van
reservedelen. Met het volledig operationeel worden van de onderhoudsfaciliteiten
in 2008 is dit opgelost.ReservedelenMet het oog op de verwachte levensduur van het LCF zijn de te verwerven
reservedelen volgens de gangbare procedure in het logistieke systeem opgenomen.
Zo is maximaal geprofiteerd van de kennis van verwerving, beheer en opslag
bij Defensie en bij de bouwmeester (DSNS). De verwerving van boorden walreservedelen
was in het LCF-budget opgenomen.BoordreservedelenDe verwerving van de boordreservedelen voor de platformsystemen is ondergebracht
in het contract met de bouwmeester. De verwerving van de bij de Sewaco-systemen
behorende boordreservedelen is ondergebracht in het Sewaco-deelbudget.Voor enkele grote systemen zijn de verworven aantallen reservedelen afgeleid
uit de ILS-studies. Vanwege de hoge prijs van onderdelen uit de Smart-L en
Apar-installaties en de grote inherente redundantie van de systemen, is besloten
tot gedifferentieerde reservedelenpakketten. Hierbij krijgen alle schepen
een basispakket boordreservedelen dat tijdens oefeningen of onder lage dreiging
toereikend is. Voor twee schepen zijn pakketten aangeschaft waarmee de beschikbaarheid
kan worden verhoogd. Deze pakketten zijn in beheer bij het CZSK die ze aan
schepen kan meegeven die op zwaardere missies gaan. Door storingen in systemen
is het niet mogelijk gebleken de pakketten altijd bijeen te houden. In de
praktijk worden de pakketten daardoor beschouwd als aanvullende walreserve.WalreservedelenDe verwerving van de walreservedelen voor de platformsystemen en de Sewaco-systemen
berustte op een aparte stafeis. De verwerving van de laatste walreservedelen
is in gang gezet. Voor de Apar, Smart-L en een gedeelte van het CMS-installatie
is gezamenlijk met Duitsland een gemeenschappelijke pool opgezet. Voor Apar en Smart-L bleek dat er te weinig reservedelen
voorradig zijn. Dit werd veroorzaakt doordat de reparatiefaciliteiten bij
het Marinebedrijf te laat operationeel waren en doordat het verbruik hoger
is dan verwacht. Samen met Duitsland is een aanvullende order voor walreservedelen
in voorbereiding. De levering van enkele van de long lead
items, kostbare reservedelen met een lange levertijd, zoals een set
schroefbladen, zal in 2010 zijn voltooid.ProjectplanningDe vier schepen zijn nagenoeg conform planning gebouwd en overgedragen
aan het CZSK. Op het gebied van platform en platformsystemen zijn op enkele
punten na geen bijzonderheden geconstateerd. Alleen de overdracht
van LCF-4 is twee maanden uitgesteld omdat de proeftocht in twee fases is
uitgevoerd. Aanleiding hiervoor was een intussen opgelost temperatuurprobleem
met een tandwielkast. Op het gebied van Sewaco waren op het moment van overdracht
enkele (sub)systemen nog niet volledig geïnstalleerd of nog in ontwikkeling.
Dit was aanvaardbaar gezien het innovatieve karakter van de Sewaco-(sub)systemen
en vooral van de diverse luchtverdedigingsystemen. Tijdens proeftochten, kwalificatiebeproevingen
en First of Class Firings zijn de systemen, ook
in samenhang met elkaar, meerdere malen succesvol beproefd.In onderstaande tabel worden de realisatiemomenten ten opzichte van de
contractueel overeengekomen masterplanning weergegeven.
De oorspronkelijke planning is tussen haakjes weergeven in de onderstaande
tabel.SchipAanvang productieKielleggingLCF 12 maart 1998
(1 maart 1998)1 september 1998 (1 september
1998) LCF 21 december
1998 (1 maart 1999)3 september 1999
(1 september 1999) LCF 31 oktober 1999
(1 maart 2000)1 september 2000 (1 september
2000) LCF 41 april 2001
(1 maart 2001)6 september 2001 (1 september
2001)SchipOverdracht DSNS aan
KM/DMOIndienststelling KM/CZSK LCF 115 februari 2002 (1 maart 2002)26 april 2002 (2002) LCF 214 maart 2003 (1 maart 2003)14 april 2003 (2003) LCF 312 maart 2004 (1 maart 2004)22 april 2004 (2004) LCF 412 mei 2005 (1 maart 2005)10 juni 2005 (2005)FinanciënHet taakstellende budget voor dit project is opgebouwd uit twee delen.
Het eerste deel «vervanging van de Tromp-klasse fregatten» bedraagt € 764,3
miljoen (prijspeil 1996). Het deel «vervanging twee S-fregatten»
bedraagt € 576,7 miljoen (prijspeil 1996). Bij de aanvang van het
project bedroeg het taakstellende budget € 1 341,0 miljoen
(prijspeil 1996). Dit was exclusief het budget voor walreservedelen. In het
voorjaar van 1997 zijn € 57,1 miljoen voor aanpassing op het prijspeil
1997 en € 6,2 miljoen voor valutakoersaanpassingen toegevoegd. Inclusief
het budget voor walreservedelen van € 40,9 miljoen (prijspeil 1997)
bedroeg het taakstellende budget € 1 445,2 miljoen (prijspeil
1997). Dit budget is als uitgangspunt gebruikt bij de basisbeschrijving van
het project LCF in 1998 (Kamerstuk 25 800 nr. 3).Budgetaanpassingen als gevolg van jaarlijkse prijspeilaanpassingen, compensatie
voor valutakoersveranderingen (bij contracten in Amerikaanse dollars, zoals
aanschaffingen via Foreign Military Sales procedure)
ter waarde van € 164,9 miljoen en een relatief kleine negatieve
budgetmutatie van € 12,3 miljoen, hebben geleid tot een budget van € 1 597,8
miljoen per 1 januari 2009 (prijspeil 2008). De informatie over het projectbudget
is de Kamer in een afzonderlijke, commercieel vertrouwelijke brief aangeboden.ProjectbeheerVoor de uitvoering van het project was een projectorganisatie ingesteld.
De wijze van projectvoering werd beschreven in het projectmanagementplan.
Hierin werden onder meer de onderkende risico’s en het beheer ten aanzien van de drie projectdimensies product, tijd en geld beschreven.
De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het LCF-project lag bij de
projectleiding. Onder de projectleider ressorteerden een manager nieuwbouw,
een manager exploitatievoorbereiding, een projectcontroller en een assistent
internationale samenwerking. Met deze ondersteuning kon hij zijn verantwoordelijkheden
voor de drie projectdimensies en de voorbereiding van de instandhouding nakomen.
De projectleiding werd binnen het projectbureau ook op financieel en administratief
gebied ondersteund. Op het gebied van contractmanagement boden vertegenwoordigers
van de afdeling Materieelverwerving van de Directie Materieel van de Koninklijke
marine (DMKM), later het ressort Verwerving van de directie «Projecten
en verwerving» van de Defensiematerieelorganisatie (DMO), ondersteuning.De productgerelateerde risico’s werden beperkt door het project
in twee deelfasen uit te voeren, te weten de detailed design fase en de constructiefase. Hierdoor was de noodzakelijke informatie
bij de aanvang van de constructiefase beschikbaar. Tijdens de constructiefase
werden de fregatten gebouwd, beproefd en werd de instandhouding voorbereid.
Het toezicht bij de bouwmeester, de defensieleveranciers en de uitvoering
van acceptatietesten garandeerden zekerheid bij het kwaliteitsbeheer.Tijdschema’s werden bewaakt met behulp van een netwerkplanning.
De bijdrage van de bouwmeester met een eigen netwerkplanning was contractueel
vastgelegd. De voortgang hiervan was onderdeel van de reguliere vergadercyclus
met de bouwmeester. Bij de aanvang van de uitvoering bestonden onderstaande
tijdgerelateerde risico’s. Per risico wordt gemeld hoe deze tijdens
de uitvoering in het oog werden gehouden.– Internationale samenwerking: de internationale
samenwerking en de bijbehorende besluitvorming konden vertraging tot gevolg
hebben. De internationale werkgroepen (AAW, Apar en Sirius) kenden een eigen
internationale organisatiestructuur en rapporteerden periodiek over de projectdimensies
product, tijd en geld aan de projectleider LCF en aan een Management Group. Dit bleek afdoende voor een tijdige uitvoering;– Vernieuwde bouwmethoden: bij de aanvang
van het project was er nog geen ervaring met modulaire bouw. Het beheer steunde
op nauwkeurige Government Furnished Information
en Government Furnished Equipment als onderdeel
van de bouwplanning van DSNS en was een vast onderwerp op de agenda in het
overleg met de bouwmeester;– Capaciteit Marinebedrijf: Over de
voortgang legde het Marinebedrijf eens per kwartaal in convenantrapportages
verantwoording af. Zo ontstond een helder beeld van de beschikbare capaciteiten
en budgetten van het Marinebedrijf.De projectdimensie geld werd bewaakt door de projectcontroller. Vanaf
de aanvang van het project tot juni 2008 het financiële administratiesysteem
GVKKA (Geïntegreerde Verplichtingen Kas Kosten Administratie) gebruikt
voor de projectadministratie. De omvang, complexiteit en looptijd van het
project maakten het noodzakelijk met extracomptabele administratievormen te
werken. Het GVKKA is samen met de extracomptabele administratie tijdens het
proces naar tevredenheid gebruikt. Naast de financiële stand van zaken
voor de jaarlijkse begrotingen werd als onderdeel van de jaarrapportages aan
de Kamer een financiële verantwoording meegestuurd. Deze verantwoording
werd beoordeeld door de Audit Dienst Defensie (ADD). Het auditrapport maakte
deel uit van de jaarlijkse rapportage aan de Kamer.Inbreng defensiebedrijvenDe ontwikkeling, het ontwerp en de bouw van marineschepen is in Nederland
een unieke samenwerking tussen defensieonderdelen, kennisinstituten en bedrijven.
Dit gold ook voor het project LCF. De taken en verantwoordelijkheden werden
verdeeld om technische en financiële risico’s zo klein mogelijk
te houden. De defensiebedrijven speelden hierbij een belangrijke rol.MarinebedrijfDe intensieve betrokkenheid van het Marinebedrijf bij ILS-activiteiten
van Sewaco-installaties heeft tot goede resultaten geleid. De betrokkenheid
bij activiteiten voor het platformdeel, inclusief inbedrijfstelling en instandhoudingsvoorbereiding,
was in de beginfase beperkt omdat deze onderdelen behoorden tot het bouwcontract
met DSNS.De instandhoudingsvoorbereiding verloopt op dit moment naar tevredenheid.
De late betrokkenheid van het Marinebedrijf bij het platformdeel is echter
wel een punt van aandacht voor toekomstige projecten. Eerdere betrokkenheid
kan voorkomen dat in de exploitatiefase nog een groot deel van de tekeningen
moeten worden gemaakt en testprocedures moeten worden ontwikkeld. Bovendien
bevordert nauwere betrokkenheid in een vroeg stadium de kennis en deskundigheid
van het Marinebedrijf met het oog op de ingebruikname en de exploitatie van
de schepen.CAMS Force VisionHet Centrum voor Automatisering van Mission Critical
Systems, Force Vision (CAMS) heeft een belangrijke bijdrage geleverd
aan de functionaliteit van het Sewaco-systeem. De kern van dit systeem is
het combat management systeem. Hiervoor heeft
het CAMS de software ontwikkeld: Guardion™. Guardion is de schakel tussen de sensoren en de wapensystemen
en het vervult de rol van Man Machine Interface
door informatie aan de gebruiker te presenteren en door sensoren en wapens
in te zetten op commando van de gebruiker. Het CAMS maakt mede gebruik van
de kennis en ervaring die is opgedaan bij de werkzaamheden aan andere fregatten.Door het goede contact tussen de operationele gebruiker en de ontwerpers
van het systeem kon snel worden ingespeeld op knelpunten die in de proeftochten
aan het licht kwamen. Het CAMS heeft ook een bijdrage geleverd aan de ontwikkeling
van de Anti Air Warfare (AAW) software. Met het
CAMS beschikt Defensie over een ontwerp- en ontwikkelingscapaciteit voor de
kern van het Sewaco-systeem, waarmee bovendien op een doelmatige manier de
systeemintegratie van (toekomstige) projecten kan worden uitgevoerd.Arbo en milieuIn het ontwerp van het LCF zijn de milieuregels in acht genomen. Deze
regels zijn in de loop van de tijd verscherpt. Zo werden allengs hogere eisen
gesteld aan de capaciteit voor de opslag en de gescheiden verwerking van afval
en aan de opslag van vuil water aan boord en de mogelijkheid van afgifte van
vuil water in de haven. Verder is bij de keuze voor de voortstuwingsmotoren
en de dieselgeneratoren rekening gehouden met de scherpere eisen voor de uitstoot
van uitlaatgassen. Dit had aangepaste eisen voor de verbranding en afregeling
van de motoren tot gevolg.Tijdens de ontwerpfase zijn de ontwerpbeslissingen die van invloed zijn
op het milieu en de arbeidsomstandigheden vastgelegd in een Arbo en Milieu
Constructie Dossier (AMCD). Gedurende de proeftochten is het AMCD geactualiseerd
met behulp van een risicoanalyse. Hierbij is per werkplek en per activiteit
het risico op (personele) schade vastgesteld. Wanneer een risico onaanvaardbaar
werd geacht, is getracht met technische aanpassingen in het ontwerp het risico
te verlagen. Indien dit niet mogelijk was, zijn procedurele maatregelen genomen.
Het AMCD is in oktober 2006 overgedragen aan het CZSK en gedurende de gebruiksfase
van het schip zal het worden bijgehouden. Opvallende punten tot dusver zijn
de rookhinder op het helikopterdek en in de hangar en de beperkte toegankelijkheid
van de munitierekken in de bergplaats voor kanonmunitie. Voor deze problemen
zoekt de projectleiding momenteel naar een oplossing.Internationale samenwerkingOp het niveau van de deelprojecten was er sprake van internationale samenwerking.
Voor de bouw van het platform is in de ontwikkelingsfase intensief samengewerkt
met vooral Spanje en Duitsland. Voor de Sewaco-systemen richtte de samenwerking,
vooral met Duitsland, zich sterk op de gezamenlijke ontwikkeling van de radarsystemen
en de integratie van deze systemen met de geleidewapensystemen voor de luchtverdediging.
Daarnaast heeft Nederland samen met Canada het Sirius-systeem ontwikkeld en
geproduceerd. De mogelijke samenwerking voor de instandhouding is beschreven
in een In Service Support MoU met Duitsland en Spanje.Industriële aspectenHet LCF is een technologisch zeer geavanceerd schip, waarvan de Sewaco-systemen
het belangrijkste onderdeel vormen. Daarnaast is er sprake van belangrijke
innovaties op het gebied van het platformontwerp. De technologische ontwikkelingen
en innovaties zouden niet mogelijk zijn geweest zonder industriële participatie
in het project LCF. Bij de bouw en uitrusting van schepen voor de Koninklijke
marine waren de Nederlandse platform- en Sewaco-industrie en de nationale
onderzoeksinstituten op dit gebied op ruime schaal betrokken. Deze gezamenlijke
activiteiten werden uitgevoerd binnen het marinebouwcluster.De innovatieve ontwikkelingen betreffende het ontwerp en de bouw van het
LCF hebben geleid tot een aantal veranderingen in de export. Zo heeft Thales
zowel binnen als buiten Europa orders gekregen voor de Apar, Smart-L radars
of ontwikkelingen op basis van de Smart-L radar (S1850 radar). Ook Imtech
B.V. heeft de export zien toenemen, vooral van systemen die zijn toegespitst
op de wens van de klanten. Voorbeelden hiervan zijn het brugontwerp, de platformautomatisering
en het energiedistributiesysteem.Als Defensie in het buitenland (sub)systemen aanschaft ter waarde van
meer dan € 5 miljoen, onderhandelt het Ministerie van Economische
Zaken met de potentiële leveranciers over een compensatiecontract. Dit
contract verplicht de leverancier om voor het orderbedrag opdrachten te plaatsen
bij Nederlandse bedrijven. De buitenlandse leverancier is verplicht compensatie
te leveren voor 100 procent van de waarde van het contract dat met Defensie
wordt gesloten. In de tweejaarlijkse rapportages over de resultaten van het
compensatiebeleid rapporteert Economische Zaken de vaste commissie voor Defensie
vertrouwelijk over de uitvoering van de compensatieovereenkomsten. Als gevolg
van de aanschaf van de vier LC-fregatten zijn verscheidene compensatieovereenkomsten
getekend. Deze hebben betrekking op de voortstuwing, de wapensystemen, de
sonarsystemen, de communicatieapparatuur en de elektronische oorlogsvoeringsystemen.
Economische Zaken heeft te kennen gegeven dat de compensatieverplichtingen
bij dit project conform het contract zijn nagekomen.ConclusiesProjectbeheerDe evaluatie heeft uitgewezen dat de gekozen werkwijze een succesvolle
is geweest. Hierbij heeft Defensie vanaf de ontwerpfase tot en met de uitvoering
integraal samenwerkt met industrie en kennisinstituten. Gebleken is dat vroegtijdige
betrokkenheid van de defensiebedrijven in het ontwerpproces tot een betere
instandhoudingsvoorbereiding leidt. Vooral de technische afdelingen en defensiebedrijven
dienen tijdig te worden betrokken. De inzet van integrale projectteams moet
een vervolg krijgen. De inbreng van externen zal afhankelijk zijn van het
type project (internationaal, ontwikkeling of van de plank). Internationale
samenwerking heeft op het gebied van de ontwikkeling, productie en instandhouding
overwegend voordelen opgeleverd. Defensie heeft hierdoor een kwalitatief hoogwaardig
product verworven met een goede prijs-kwaliteitverhouding. Ook is de interoperabiliteit
met partners vergroot.De beheersing van de risico’s in termen van product, tijd en geld
was tijdens het project naar behoren. Er was sprake van een beheerste overgang
van nieuwbouw(kennis) naar exploitatie.ProductDe toepassing van het design to cost1 principe en modulaire bouw heeft geleid tot een vereenvoudiging
van het bouwproces, met kostenbesparingen als gevolg. In de toekomst zal hierover
per project een overweging moeten worden gemaakt. Daarnaast moet in de ontwerpfase
rekening worden gehouden met de accommodatie voor personeel dat voor langere
tijd aan boord wordt geplaatst. Dit personeel, de «opstappers»,
maakt geen deel uit van de standaard bemanningslijst. Verder is het keuzeproces
voor voortstuwingscomponenten beschouwd. Momenteel wordt met prioriteit nader
onderzoek uitgevoerd naar de rookhinder. De resultaten van het onderzoek zullen
worden meegenomen bij nieuwbouwprojecten.ExploitatievoorbereidingDe uitgevoerde ILS-studies zijn een goede basis gebleken voor de verwerving
van ILS-producten. Hierbij dient de volledigheid van de technische documentatie,
gericht op onderhoud, meer aandacht te krijgen. Daarnaast heeft de late verwerving
van onderhoudsfaciliteiten voor Apar en Smart-L geleid tot een tekort aan
reservedelen voor deze installaties. Ook het idee om extra reservedelen te
voorzien in aparte pakketten liet in de praktijk te wensen over. Bij volgende
projecten zal deze werkwijze niet opnieuw worden gevolgd. Deze en andere ervaringen
hebben geleid tot aanpassingen aan de exploitatievoorbereiding bij andere
projecten. Per geval zal weloverwogen worden bezien of de onderhoudsvoorzieningen
in een eerder stadium moeten worden geregeld. Vast staat dat het herstelcircuit
sneller beschikbaar moet zijn en dat de beschikbaarheid van reservedelen gegarandeerd
moet zijn.Ten slotteHet LCF-project is een succesvol materieelproject met als resultaat vier
hoogwaardige, technologisch vooruitstrevende Luchtverdedigings- en Commandofregatten.
De ontwikkelde Sewaco-systemen vormen het belangrijkste onderdeel van de schepen.
Daarnaast is er ook sprake van belangrijke innovaties op het gebied van het
platformontwerp. Deze ontwikkelingen in de technologie en innovaties
waren niet mogelijk geweest zonder industriële participatie in het project
LCF. Ook de eigen ontwerp- en ontwikkelingscapaciteit van Defensie, samen
met de inspanningen van het marinebouwcluster, heeft hieraan een belangrijke
bijdrage geleverd.De vier schepen hebben uitvoerige proeftochten en afzonderlijke beproevingen
uitgevoerd, zowel op platform als Sewaco-gebied. Bovendien is een aanzienlijk
aantal lanceringen met de geleidewapensystemen uitgevoerd, zowel in eenvoudige
als in complexe scenario’s. De proeftochten en beproevingen hebben overwegend
succesvolle resultaten opgeleverd. Daarnaast hebben zij aangetoond dat de
technisch hoogwaardige schepen voldoen aan de gestelde eisen.Tijdens de proeftochten en de eerste operationele vaarperiodes zijn enige
technische problemen aan het licht gekomen. Deze zijn snel opgelost. Er is
nog wel aandacht nodig voor de verwerving van extra reservedelen en aanvullende
technische en onderhoudsdocumentatie. Twee structurele problemen die aandacht
vergen, zijn de betrouwbaarheid van de dieselgeneratorsets en de rookhinder
op het helikopterdek en in de hangaar. Beide problemen staan momenteel centraal
bij het nadere onderzoek van de DMO en de CZSK.De fregatten zijn nagenoeg binnen de kaders van de projectdimensies product,
tijd en geld afgekomen. De integratie van Sirius en de kwalificatiebeproevingen
aan boord Hr.Ms. Evertsen zullen naar verwachting in 2009 worden voltooid.
Daarna worden de systemen op de overige drie schepen geplaatst. De voltooiing
van de acceptatietesten van het systeem voor elektronische oorlogsvoering
en de hiermee samenhangende contractuele afhandeling zijn eveneens voor 2009
voorzien.De staatssecretaris van Defensie,J. G. de VriesBIJLAGEMet de brieven en de jaarlijkse rapportages (Kamerstukken 25 800)
over de voortgang van het project LCF is de Kamer geïnformeerd over het
beoogde product. Hieronder worden de resultaten over de hoofdonderdelen van
het luchtverdedigingssysteem, de overige Sewaco-systemen, het platform en
platformsystemen afzonderlijk toegelicht.A. Het luchtverdedigingssysteemDe Active phased array radar (Apar). De eerste
zeegaande beproevingen in 2001 aan boord van het eerste Duitse F124 fregat
zijn succesvol uitgevoerd. Vervolgens zijn in 2002 en 2003 zeegaande beproevingen
met het systeem aan boord van LCF-1, Hr. Ms. Zeven Provinciën, uitgevoerd.
Met een First of ClassLive Firing in 2003, waarbij
een ESSM en SM-2 projectiel succesvol naar het doel zijn geleid door Apar,
is aangetoond dat het systeem aan de gestelde eisen voldoet. In de periode
2003–2005 zijn de systemen als integraal onderdeel van het luchtverdedigingssysteem
op alle schepen succesvol getest.Het Apar-systeem is een bijzonder complex systeem. Ondanks het grondig
geschoolde scheepspersoneel, blijkt in de praktijk dat storingen niet altijd
zonder hulp van het Marinebedrijf kunnen worden opgelost. Dit beperkt de beschikbaarheid
van het systeem. Zodoende zullen de opleidingen hiervoor worden geëvalueerd.
Hoewel het systeem aan de technische eisen voldoet, zijn verbeteringen in
de voorziening van reservedelen nodig. Dit is toegelicht in de paragraaf Exploitatievoorbereiding.Het langeafstand infrarood zoek- en volgsysteem SiriusHet eerste systeem is tijdens de onderhoudsperiode van LCF-4, Hr.Ms. Evertsen,
begin maart 2009 aan boord geïnstalleerd en zal in de komende maanden
varend worden beproefd. Het resterende projectrisico van het Sirius-systeem
houdt voornamelijk verband met de kwalificatiebeproevingen aan boord van LCF-4.
Hierover is de Kamer op 10 februari 2006 geïnformeerd met de brief
over de resultaten van de verwervingsvoorbereiding (Kamerstuk 30 300
X, nr. 73),.Het korteafstandgeleide wapen Evolved sea sparrow missile
(ESSM)Nadat in de Verenigde Staten testlanceringen op het land zijn uitgevoerd,
zijn in de periode 2001 en 2002 integratietesten met het AAW-segment uitgevoerd
op de Land Based Test Site (LBTS) te Den Helder. Hierbij zijn ook de aanpassingen
die nodig zijn om de raket te laten samenwerken met Apar met succes beproefd.
Daarnaast is in 2001 een succesvolle lancering van het wapen vanaf een Amerikaans
fregat uitgevoerd. Hierdoor was de ontwikkeling van de ESSM voltooid. De productie
van de ESSM maakt geen deel uit van het project LCF. In de periode 2003 tot
en met 2008 zijn succesvolle lanceringen met de ESSM uitgevoerd.De langeafstand waarschuwingsradar Smart-LNa het uitgebreide beproevingsprogramma in 2000 is de werking van Smart-L
aangetoond. Zodoende is het systeem op de vier schepen geplaatst. Het systeem
is vervolgens integraal, als onderdeel van het luchtverdedigingssysteem, opnieuw
beproefd en getest. Deze beproevingen hebben aangetoond dat de Smart-L voldoet
aan de eisen die zijn gesteld aan het luchtverdedigingssysteem.Tijdens de voorbereiding van de schokbeproevingen die eind 2005 aan boord
van LCF-4, Hr. Ms. Evertsen zijn uitgevoerd, is gebleken dat de schokbestendigheidseis
van de fundatie van de Smart-L niet werd gehaald. Nadat de draagconstructie
onder de radarantenne was verstevigd bleek tijdens de beproeving het probleem
te zijn verholpen. Tijdens de voorziene onderhoudsperiodes in
de exploitatiefase worden de overige fregatten op dit punt aangepast.Het Vertical launching system MK-41De systemen zijn conform de bouwplanning geleverd. Daarna zijn deze geplaatst
op de vier LC-fregatten en vervolgens tijdens diverse lanceringen succesvol
beproefd.Het Anti Air Warfare (AAW) segmentDe integratie van het luchtverdedigingssysteem werd volgens een ontwikkelings-
en beproevingstraject uitgevoerd en kende drie belangrijke momenten. Ten eerste
was er de kwalificatie van de vuurleidingsoftware aan de hand van een test-
en kwalificatieprogramma. Vervolgens was er de controle van de goede werking
van het geïntegreerd luchtverdedigingssysteem (inclusief vuurleidingsoftware)
door de uitvoering van lanceringen in een simpel scenario. En als derde stap
volgde de controle van de werking door de uitvoering van lanceringen in een
complexer scenario.Per moment werden de prestaties van het geïntegreerde luchtverdedigingssysteem
aangetoond. Na diverse lanceringen in 2003 en 2004, zijn begin 2005 vanaf
LCF-1 zes lanceringen met de verder ontwikkelde versie van de vuurleidingsoftware
succesvol uitgevoerd. Hierdoor is de definitieve vuurleidingsoftware voor
het luchtverdedigingssysteem in juni 2005, na simulatieproeven, door de industrie
opgeleverd. Met deze oplevering was de ontwikkeling van het AAW-segment voltooid.
Het AAW-contract met Thales was hiermee in november 2005 beëindigd.De uiteindelijke vuurleidingsoftware is geïntegreerd met het informatieverwerkend
systeem. Deze software werd in 2006 opgeleverd en in november van dat jaar
volgde een succesvolle lancering van twee SM 2-raketten in een complex scenario.B. Overige Sewaco-systemenDe overige Sewaco-systemen aan boord van de schepen bestaan uit het elektronische
oorlogsvoeringsysteem, het communicatiesysteem, computers en subsystemen (inclusief
de operator consoles) van het informatieverwerkend
systeem, het 127mm kanon en de Harpoon-installatie, de sonar en het torpedolanceersysteem.
Deze systemen worden hieronder toegelicht.Elektronische oorlogsvoering (EOV)In 2007 hebben de beproevingen uitgewezen dat de installatie op twee gebieden
niet aan alle eisen zou kunnen voldoen. Het betrof de schokbestendigheid en
het vermogen bij kortstondige onderbreking van de voedingsspanning door te
werken. Naar verwachting zullen in de loop van 2009 opnieuw beproevingen worden
uitgevoerd. Als die succesvol verlopen, kan het systeem, met uitzondering
van deze probleemgebieden, worden geaccepteerd. Vervolgens zal worden vastgesteld
in welke mate de tekortkomingen van invloed zijn op de inzetbaarheid van het
systeem.Interne en externe communicatieTijdens de proeftochten hebben het interne en het externe communicatiesysteem
naar behoren gefunctioneerd. Daarnaast voldeed de benodigde capaciteit tijdens
de beproevingen.Informatieverwerkend systeemNagenoeg alle Sewaco-systemen zijn volledig geïntegreerd in het informatieverwerkend
systeem. Het enige nog niet geïntegreerde systeem is Sirius.
In de loop van 2009 volgt de integratie. Hoewel het systeem functioneert,
laten de gedateerde computers (het betreft apparatuur van de plank) te wensen
over. Het voornemen bestaat deze computers vanuit de projectreserves te vervangen
om de prestaties van het systeem te verbeteren.OppervlakteoorlogsvoeringIn november 2008 is een succesvolle lancering met twee Harpoon raketten
uitgevoerd. Hiermee is de goede werking van de gehele keten aangetoond. Daarnaast
is de kanonketen beproefd. Er treden regelmatig defecten op bij de tweedehands
Oto Breda 127mm kanons, veroorzaakt door het langdurige gebruik. Dit heeft
gevolgen voor de beschikbaarheid van de kanons en het leidt tot aanzienlijk
hogere instandhoudingkosten. Eerder geconstateerde scheurvorming maakte een
modificatie aan het schild van het kanon noodzakelijk. Momenteel wordt een
programma ter verbetering van de inzet van de kanons voorbereid.OnderwateroorlogsvoeringNa aanvankelijk tegenvallende prestaties van de sonar voldoet de prestatie
inmiddels aan de gestelde eisen. Het torpedowapensysteem voldoet ook aan de
gestelde eisen.C. Het platformHet eerste ontwerp was gebaseerd op het vergrote M-fregat met een lengte
van 134 meter en een waterverplaatsing van ongeveer 4400 ton. Dit ontwerp
had veel kenmerken die leiden tot een arbeidsintensieve bouwwijze. De toepassing
van het zogenaamde design to cost principe heeft
geleid tot ingrijpende wijzigingen. Bij het bepalen van de afmetingen is een
afweging gemaakt tussen de kosten die gepaard gaan met het bouwen van een
groter schip enerzijds en de besparing die wordt verkregen door het vereenvoudigen
van het bouwproces anderzijds. De besparingen als gevolg van deze wijzigingen
waren groter dan de extra kosten van het grotere casco. Op het gebied van engineering en productie-uren is een aanzienlijke reductie
ten opzichte van het M-fregat bereikt.KarakteristiekenDe schepen zijn 144,2 meter lang en 18,8 meter breed en hebben een diepgang
van 5,2 meter. De waterverplaatsing bedraagt ongeveer 6200 ton. Tijdens de
realisatie zijn nadere studies naar de bedrijfsvoering uitgevoerd en is het
noodzakelijk gebleken de bemanning uit te breiden tot 202 personen. De bemanning
bestaat nu uit 32 officieren, 47 onderofficieren en 123 korporaals en manschappen.
Ten opzichte van de bemanning van de GW-fregatten betekent dit een vermindering
met vijftig personeelsleden per schip. In 2001 zijn voor de «opstappers»
25 extra volwaardige accommodaties aangebracht. Het betreft vooral personeel
in opleiding en personeel van staven voor het begeleiden van joint operaties. Deze wijziging is tijdens de nieuwbouw uitgevoerd
aan boord van LCF-2 tot en met LCF-4.In de jaren 2001 (LCF-1, Hr.Ms. Zeven Provinciën), 2002 (LCF-2, Hr.Ms.
Tromp), 2003 (LCF-3, Hr.Ms. De Ruyter) en 2004/2005 (LCF-4, Hr.Ms. Evertsen)
zijn de zogenaamde platformproeftochten uitgevoerd. Het doel van deze beproevingsprogramma’s
was om vast te stellen of het platform en de platforminstallaties naar de
eisen van het bouwbestek in goede staat van werking verkeren. Daarnaast zijn
een aantal Sewaco-installaties getest. Deze platformproeftochten zijn op een
aantal kleine uitzonderingen na naar tevredenheid verlopen.Met de voltooiing van het garantieonderhoud van LCF-4 in 2006 zijn de
werkzaamheden, op een aantal onderdelen na, gereed. De overgebleven aandachtspunten
voor het platform zijn problemen met de onderwatergeluidsignatuur, de rookhinderproblematiek
en voor de platformsystemen de gasturbineproblematiek. Daarnaast zijn na afloop
van de garantieperiode problemen opgetreden met de dieselgeneratoren. Deze
problemen worden hieronder nader toegelicht.OnderwatergeluidsignatuurTijdens de verschillende platformproeftochten bleek dat de geluidsignatuur
van het schip onder water op bepaalde onderdelen niet voldeed aan de gestelde
eisen. Ten eerste bleek dat de schroefasuithouders niet voldeden. De oorzaak
was een productiefout van een onderleverancier van DSNS. DSNS heeft verbeterde
schroefasuithouders met een goed geluids- en trillingsprofiel gemonteerd.
Ten tweede was sprake van een «tik» in de schroefas. Nadat een
modificatie op LCF-1 succesvol was toegepast, is deze later op de drie overige
LC-fregatten uitgevoerd. Ten derde voldeden de schroefbladen niet aan de nauwkeurigheidseisen.
De bouwmeester heeft nieuwe schroefbladen voor LCF-1 laten produceren. Deze
zijn succesvol getest. Vervolgens heeft de bouwmeester de productie van nog
drie sets schroefbladen in opdracht gegeven. De eerste set is inmiddels geleverd
en door de bouwmeester aan boord van LCF-2 aangebracht. De tweede set is begin
februari 2009 geleverd en zal in de periode juli-oktober 2009 aan boord van
LCF-3 worden geplaatst. De derde set zal midden 2009 worden geleverd en zal
tijdens het dokken van LCF-4 in 2010 worden geplaatst. Het gevolg hiervan
is slechts een beperkte overschrijding van de onderwatergeluidseisen. De oorzaken
hiervan zijn niet de schroeven, maar de plek waar de as uit de romp komt (de «asuittrede»).
Een modificatie wordt momenteel voorbereid en zal bij gepland onderhoud in
een dok worden uitgevoerd op de vier LC-fregatten. Naar verwachting zal dan
de overschrijding van de onderwatergeluidseisen zijn opgeheven.RookhinderproblematiekTijdens helikopterbeproevingen met de LC-fregatten is geconstateerd dat
onder bepaalde omstandigheden uitlaatgassen en roetdeeltjes van de dieselgeneratoren
en kruisvaartdiesels van het schip via het helikopterdek de hangaar in komen.
Dit hangt samen met de koers die het schip vaart. In combinatie met de windrichting
kan er hinder ontstaan voor de helikopter en de aanwezige bemanning. Nader
onderzoek heeft uitgewezen dat daarbij niet wordt voldaan aan de inmiddels
geldende eisen ten aanzien van luchtkwaliteit (de normen voor blootstelling
aan elementen uit de rookgassen waren destijds minder streng dan deze nu zijn).
Er zijn in de ontwerpfase windtunnelproeven gedaan, maar deze hebben niet
uitgewezen dat ernstige overlast zou ontstaan. Bij het uiteindelijke ontwerp
is een compromis gezocht tussen het goed functioneren van de sensor- en wapensystemen
en de optimale vorm en positie van de schoorstenen (vermindering van de detecteerbaarheid
door verlaging van de radarsignatuur).Omdat aan herhaaldelijke en langdurige blootstelling gezondheidsrisico’s
zijn verbonden, zijn maatregelen genomen. Dit zijn het rekening houden met
de windrichting bij helikopteroperaties, beperking van de blootstelling aan
rookgassen door de instelling van passageverboden en de beperking van de verblijfsduur
op het helikopterdek of de hangaar en een andere bedrijfsvoering van de energieopwekking.
Hierdoor wordt de blootstelling aan uitlaatgassen en roetdeeltjes aanzienlijk
verminderd. Daarnaast wordt ook naar andere oplossingen gezocht. Aan boord
van één van de LC-fregatten is in 2007 een proefneming gedaan
met het plaatsen van zogenaamde Catalytic Soot Trap
(CST) installaties in de afvoergasleidingen van de achterste
dieselgeneratoren. Deze techniek lost slechts een deel van de overlast op
en zal daarom verder niet worden toegepast.Verder is uit onderzoek door externe bureaus (NEVESBU en het NLR/DNW)
gebleken dat de overlast ook kan worden verminderd door de schoorsteen van
de kruisvaartdiesels te verlengen. Daardoor worden de afvoergassen via de
achterste dieselgeneratoren afgevoerd. Een gelijk effect wordt bereikt door
een (beperkte) verhoging van de uitlaten van de achterste dieselgeneratoren.
Verdere verhoging van de schoorstenen leidt echter tot een hogere detecteerbaarheid
van het schip en een verminderde prestatie van de Sewaco-systemen. Een plan
van aanpak voor een aanvullend onderzoek wordt momenteel voorbereid.D. De platformsystemenDe gasturbines en dieselmotoren voor voortstuwing en de dieselgeneratoren
voor de energieopwekking waren onderdeel van het contract met DSNS. Defensie
had op dat moment nog geen keuze gemaakt voor de voortstuwingsinstallatie
van deze schepen. Zodoende is uitgegaan van de installatie van de M-fregatten.
Dit is een combinatie van gasturbines en dieselmotoren die wordt aangeduid
met combined diesel or gas (CODOG). Als gevolg
van onder meer het design to cost principe is
de waterverplaatsing van het Nederlandse platform toegenomen. Hierdoor was
duidelijk dat het vermogen groter moest zijn dan aanvankelijk werd aangenomen.
De vereiste maximale snelheid van het LCF moest die van het M-fregat zoveel
mogelijk evenaren («as close as possible»).
Bij de platformproeftochten leverde de geselecteerde hoofdvaartgasturbines
(Rolls Royce Spey SM1C) de snelheid die het scheepsbestek en de behoeftestelling
vereisen.Tijdens de inzet van Hr. Ms. De Zeven Provinciën (LCF-1) in CTF 150
heeft zich begin 2006 een explosie voorgedaan in een module van een van de
twee gasturbines. Deze explosie veroorzaakte ernstige schade aan de turbine.
Hr. Ms. De Zeven Provinciën kon ondanks de schade haar vaart vervolgen.
Als gevolg van deze schademelding is ook een inspectie uitgevoerd aan de gasturbines
aan boord van de overige LC-fregatten. Hierbij is aan boord van Hr. Ms. De
Ruyter (LCF-3), in de stuurboord hoofdvaartgasturbine beginnende schade aangetroffen.
De bouwmeester heeft vervolgens alle verbrandingskamers van deze gasturbine
vervangen, waardoor het schip weer inzetbaar was. Aan boord van beide andere
LC-fregatten zijn geen bijzonderheden geconstateerd.In samenwerking met de bouwmeester en de fabrikant van de gasturbines,
de firma Rolls Royce is mede in verband met de garantie het voorval met de
hoofdvaartgasturbine onderzocht. Rolls Royce heeft vastgesteld dat ernstige
koolvorming in één van de verbrandingskamers de schade heeft
veroorzaakt. Zodoende is Rolls Royce in opdracht van DSNS begonnen met het
herstel van de gasturbine en is de bewakingsinstallatie van de gasturbine
aangepast. Door deze aanpassing wordt koolvorming tijdig gesignaleerd. Vervolgens
wordt de gasturbine uitgeschakeld en geïnspecteerd, voordat er schade
ontstaat. De in een eerder stadium opgelegde operationele beperking is inmiddels
opgeheven en de machines kunnen in overeenstemming met het contractueel overeengekomen
operatieprofiel worden ingezet. Mocht in de praktijk blijken dat het faalmechanisme
regelmatig in werking treedt, dan zal alsnog een claim worden ingediend wegens
het niet voldoen van de machine aan de specificaties.De kruisvaartdieselmotoren van het type 16V26ST van de firma Stork-Wärtsilä
Diesel (SWD) hebben tijdens de proeftochten in alle opzichten aan de bestekseisen
voldaan. Opvallend was dat de motoren tijdens het manoeuvreren snel en soepel
reageren. Bij de overdracht aan het CZSK was aan alle resterende eisen voldaan.E. De energieopwekkingDe dieselgeneratoren voor de energieopwekking maakten eveneens deel uit
van het contract met DSNS. In de praktijk is gebleken dat de geselecteerde
Paxman 12VP185 dieselgeneratoren te veel energie leveren in verhouding tot
het benodigde vermogen. Zodoende voldoen de generatoren niet aan de verwachtingen
en dragen zij bij aan de rookhinder aan boord. Bovendien blijken de dieselgeneratoren,
ondanks enkele technische modificaties, storingsgevoelig en aan slijtage onderhevig.
Onderzocht wordt of een programma voor verbetering mogelijk is.F. De platformautomatiseringDe automatiseringsgraad van het systeem is hoger dan die van het M-fregat.
Naast de voor het M-fregat toegepaste bewakingsen bedieningsfunctie, bevat
het systeem ook een adviesfunctie. Deze functie ondersteunt de bedienaars
door voorstellen te doen voor een serie handelingen. Op commando van de bedienaar
kan het systeem deze handeling vervolgens zelf uitvoeren. De belasting van
de bedienaars wordt hiermee verlaagd en complexe situaties worden sneller
overzien.De bewakings- en bedieningsfuncties en een deel van de adviesfuncties
zijn in werking en voldoen aan de specificaties. Een aantal adviesfuncties
is nog niet gereed en een klein aantal adviesfuncties is nog niet getest.
De oorzaak hiervan is dat het Sewaco-systeem nog niet in staat is gebleken
gegevens met het IMCS uit te wisselen. Een toekomstige versie van Guardion software van het CMS zal dit mogelijk maken. Het systeem
is voor een deel gebaseerd op componenten die van de plank zijn gekocht. Net
als voor de hardware van het CMS is voor de platformautomatisering ook periodieke
vervanging nodig. Deze wordt gedeeltelijk uit het projectbudget LCF gefinancierd.XNoot1Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Methode waarmee wordt gestreefd naar het verlagen van de ontwerp- en bouwkosten
zonder hierbij de functionaliteit van het schip aan te tasten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25800-23.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl