Wet inzake medische experimenten; wijz. ivm regels inzake handelingen met menselijke embryo's en geslachtscellen; Verslag algemeen overleg van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport en vaste commissie voor Justitie met minister Borst (VWS) en minister Sorgdrager (JUS)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23016, nr. 8

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

19-09-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

23016 nr. 8

31-08-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. De brief van 16 maart 1995 houdende intrekking van
het wetsvoorstel Wijziging van de Wet inzake medische experimenten in verband
met regels inzake handelingen met menselijke embryo's en geslachtscellen (23 016,
nr. 7) Vragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de bewindslieden2. De brief van 16 juni 1995 over de mogelijkheid van
geslachtskeuze voor de conceptie (24 238, nr.1) Vragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de ministerNadere gedachtenwisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23016Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 24238Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 016Wijziging van de Wet inzake medische experimenten in verband met regels
inzake handelingen met menselijke embryo's en geslachtscellen24 238Geslachtskeuzenr. 8VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 31 augustus 1995De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 en de vaste commissie voor Justitie2 hebben
op 28 juni 1995 overleg gepleegd met minister Borst-Eilers van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en minister Sorgdrager van Justitie over:1. de brief van 16 maart 1995 houdende intrekking van het wetsvoorstel
Wijziging van de Wet inzake medische experimenten in verband met regels inzake
handelingen met menselijke embryo's en geslachtscellen (23 016,
nr. 7);2. de brief van 16 juni 1995 over de mogelijkheid van geslachtskeuze
voor de conceptie (24 238, nr 1).Van het gevoerde overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag
uit. 1. De brief van 16 maart 1995 houdende intrekking van
het wetsvoorstel Wijziging van de Wet inzake medische experimenten in verband
met regels inzake handelingen met menselijke embryo's en geslachtscellen (23 016,
nr. 7) Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Kamp (VVD) overhandigde de bewindslieden een exemplaar
van de publikatie van de Teldersstichting, getiteld: «Gentechnologie,
een liberale visie». Zij typeerde de discussie over dit onderwerp als
een zoektocht door onbekend terrein. Naast degenen die vrezen voor een samenleving
waarin geslachtscellen van overheidswege worden gecombineerd en geen vaders
of moeders meer nodig zijn om kinderen voort te brengen, zijn er ook mensen
die vol zijn van de mogelijkheden van de medische techniek
om mannen en vrouwen de vreugde van het ouderschap te bieden. De discussie
tot nu toe richtte zich vooral op het verschil tussen absolute en toenemende
beschermwaardigheid van embryo's. In dit verband vroeg zij aandacht voor een
artikel van mr. dr. W. van der Burg in het Nederlands Juristenblad, die pleit
voor embryo-wetgeving vanuit symboolwerkingsperspectief. Hoe zien de bewindslieden
dit? De waarde van prenataal onderzoek is van belang maar tegelijkertijd relativerend,
gezien het gegeven dat de meeste gehandicapte kinderen worden geboren uit
normale ouders. Omdat hetgeen in de notitie staat geschreven over de grenzen
van wetenschappelijk onderzoek, overeenkomt met hetgeen hierover staat te
lezen in de publikatie van de Teldersstichting stemde zij in met intrekking
van het wetsvoorstel op kamerstuk 23 016. Dit standpunt werd haar mede
ingegeven door haar bezwaren tegen het daarin vervatte moratorium en tegen
het uitgangspunt van het vorige kabinet dat wetenschappelijk onderzoek in
dezen op één specifiek ouderpaar gericht moet zijn. Voor de
VVD-fractie moet wetenschappelijk onderzoek gericht zijn op resultaten die
meerwaarde opleveren voor de samenleving als geheel, en niet alleen voor dat
ene gezin dat zo graag een kind wil hebben. Dat de bewindslieden voornemens
zijn om over het nieuwe wetsvoorstel advies te vragen aan de Nationale raad
voor de volksgezondheid en de Gezondheidsraad juichte zij toe. Zij vroeg een
nadere onderbouwing van het voorgestelde verbod op het kweken van embryo's,
zuiver en alleen voor wetenschappelijk onderzoek. Zijn er ziekten waarvoor
een betere bestrijding zou kunnen worden gevonden als dit werd toegestaan?
Hoe denkt men in het buitenland over zo'n verbod? Op welke termijn kunnen
het Planningsbesluit-IVF en het wetsvoorstel inzake fertilisatietechnieken
tegemoet worden gezien?De heer Van Boxtel (D66) schaarde zich achter het door de bewindslieden
gebezigde uitgangspunt dat experimenten met embryo's met de grootst mogelijke
zorgvuldigheid en terughoudendheid moeten worden benaderd. In tegenstelling
tot losse zaad- en eicellen gaat het bij embryo's immers om potentieel menselijk
leven. De mate van beschermwaardigheid ervan neemt toe naarmate het embryo
verder is ontwikkeld. Tegen deze achtergrond was hij van mening dat wetenschappelijk
onderzoek dat voldoet aan zekere voorwaarden, mag worden verricht met embryo's
die overblijven na een IVF-behandeling. Het met het onderzoek te bereiken
doel woog in dezen voor hem zwaarder dan de beschermwaardigheid van het embryo.
Nu IVF een maatschappelijk geaccepteerde behandeling is geworden, zal men
altijd met rest-embryo's geconfronteerd worden. Beter dan ze teloor te laten
gaan, kunnen ze worden gebruikt om de voortplantingsprocedure te verbeteren.
Belangrijk vond hij ook de voorwaarde dat het redelijkerwijs aannemelijk moet
zijn dat hetzelfde onderzoeksresultaat niet via andere methoden kan worden
bereikt. Tevens blijft hierbij terughoudendheid het uitgangspunt en wordt
ieder onderzoek door de centrale medisch-ethische commissie aan criteria getoetst.
Om zicht te kunnen houden op de soorten onderzoeken die worden verricht, vroeg
hij om een jaarlijkse rapportage over dit onderwerp.Hoewel de heer Van Boxtel uit de notitie concludeerde dat voldoende waarborgen
zijn geboden voor zorgvuldig onderzoek op rest-embryo's, vroeg hij nog of
dit soort onderzoek is uitgesloten ten behoeve van de research naar geneesmiddelen.
Hoe groot is het gevaar dat artsen bewerkstelligen dat er meer rest-embryo's
tot stand komen? Welke invloed zal uitgaan van Engelse wetgeving die toelaat
om eicellen voorafgaand aan bevruchting in te vriezen? Indien dit soort onderzoek
positieve resultaten oplevert, kan de IVF-behandeling worden verbeterd, maar
dit impliceert wel dat speciaal voor dit onderzoek embryo's mogen worden gekweekt.
Hoewel hij dit mèt het kabinet afwees, drong hij erop aan
dit soort vragen diepgaand onder ogen te zien bij de behandeling van in te
dienen wetsvoorstellen. De memorie van toelichting bij de in te dienen wetsvoorstellen
moet daarom ook ingaan op het principiële verschil tussen wetenschappelijk
onderzoek met speciaal gekweekte embryo's en dat met rest-embryo's van een
IVF-behandeling.De heer Van Boxtel vroeg aandacht voor het o.l.v. prof. dr. Dokter uitgebrachte
rapport «Aan de wieg van de toekomst, scenario's voor de zorg rond de
menselijke voortplanting 1995–2010» waarin wordt gesteld dat het
via overheidsbeleid mogelijk zou zijn om de kans dat mensen worden geboren
met het Down-syndroom met 40% tot 50% te verkleinen. Door betrokkenen is dit
als zeer kwetsend ervaren. Zij voelen zich hierdoor zeer onwelkom in de maatschappij.
Reductie van de kans op geboorte van kinderen met dit syndroom kan nooit een
beleidskeuze zijn. Wel kan de vrijheid worden geboden om te kiezen voor prenataal
onderzoek, waarbij het volledig aan de ouders is om te beslissen wat er met
de uitkomsten van zo'n onderzoek gebeurt. Zij behoeven zich tegenover de maatschappij
nooit te verontschuldigen voor de beslissing om een gehandicapt kind toch
geboren te laten worden. Evenmin behoeven zij zich te verontschuldigen als
zij anders beslissen. Is de minister eveneens van mening dat het nooit overheidsbeleid
kan zijn om de kans op geboorte van kinderen met het Down-syndroom fors te
reduceren?Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA) zag een verband tussen de
thans aan de orde zijnde wetgeving en de vraag hoe regelgeving betreffende
het scheiden van geslachtscellen (agendapunt 2.) het best kan worden opgezet.
Zij juichte het toe dat dit kabinet een eind wil maken aan de onduidelijkheid
die het vorige kabinet had laten bestaan over de vraag wat er moet gebeuren
met embryo's die na een geslaagde IVF-behandeling overblijven. Zij was het
van harte eens met de visie van dit kabinet, dat degenen van wie de geslachtscellen
afkomstig zijn, beslissen over de vraag of embryo's bewaard moeten blijven
voor een volgende zwangerschap, of dat zij teloor mogen gaan of beschikbaar
worden gesteld voor onderzoek of donatie. Embryo's mogen absoluut niet uitsluitend
ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek tot stand worden gebracht. Hiertegen
had zij niet alleen ethische bezwaren. Ook wees zij op (gezondheids)risico's
waaraan de vrouw wordt blootgesteld bij hormoonstimulatie. Hoe zal dit principiële
verschil in de status van embryo's worden bewaakt?De fertiliteits-wetgeving zal ingaan op de beslissingsbevoegdheid over
de voor verdere voortplanting bestemde embryo's, met name ten behoeve van
donatie. Is het, gezien het voorgaande niet verstandig om ouders pas te laten
beslissen over de bestemming van overgeschoten embryo's, nadat zij totaal
zijn uitbehandeld en geen verdere zwangerschappen worden beoogd? Daarmee kan
tevens worden voorkomen dat men in de verleiding komt om meer embryo's te
maken dan strikt noodzakelijk is. In verband met de samenhang tussen beide
in de notitie genoemde wetgevingstrajecten opperde mevrouw Swildens om in
de wetgeving inzake de fertiliteitstechnieken aan te geven hoe de totale toestemming
wordt geregeld. In de wetgeving betreffende medische experimenten en onderzoek
kan dan als voorwaarde worden opgenomen dat toestemming gegeven moet zijn.
Wanneer zal de Gezondheidsraad zijn advies over het planningsbesluit-IVF uitbrengen?
Gezien de voortschrijdende techniek moet niet te lang met wetgeving worden
gewacht. Uitgangspunt moet zijn dat met onderzoek aan embryo's zeer terughoudend
wordt omgegaan en dat het alleen mag onder zeer stringente voorwaarden. Het
gaat immers om het begin van menselijk leven. De door de bewindslieden in
de notitie geschetste criteria kunnen, samen met een goede controle op de
praktijk, een goede waarborg vormen. Onderzoek moet gericht zijn op het verwerven
van nieuwe inzichten op het terrein van onvruchtbaarheid, dat van kunstmatige
bevruchtingstechnieken of dat van de erfelijke en aangeboren aandoeningen.
Belangrijk is ook dat degenen die de toestemming geven, wilsbekwaam en meerderjarig
zijn. Van harte was zij het eens met de aan het slot van de notitie genoemde
verboden. Onderzoek mag nooit worden verricht met een embryo dat ouder is
dan veertien dagen. Tegen deze achtergrond vroeg zij waarom de bewindslieden
in de notitie niet meer zijn ingegaan op het vraagstuk van de toenemende beschermwaardigheid
die is gerelateerd aan de ontwikkeling van het embryo.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA) vreesde dat experimenten
met embryo's en pre-implantatiediagnostiek (PID) uitingen zijn van de gedachte
dat een maakbare samenleving te verwezenlijken zou zijn. Huxleys boek «A
brave new world» geeft aan tot welke verschrikkelijke gevolgen dit kan
leiden. In zo'n samenleving zal gezondheidszorg zuiver instrumenteel worden
gebruikt en wordt de beschermwaardigheid van het menselijk leven steeds verder
gerelativeerd. Tegen die achtergrond vond zij het betreurenswaardig dat de
notitie geen principiële afwijzing bevat van wetenschappelijk onderzoek
dat embryo's «verbruikt». Dat het kabinet heeft besloten om het
door het vorige kabinet ingediende wetsvoorstel op dit punt in te trekken,
betreurde zij eveneens. Hierdoor gaat kostbare tijd verloren, want in het
nu ontstane wettelijke vacuüm kunnen onderzoekers gewoon hun gang gaan.
Het mortuarium uit het vorige wetsvoorstel had voorlopig een halt aan verdere
ontwikkelingen kunnen toeroepen, in afwachting van een definitieve regeling.
De Kamer loopt door deze ontwikkeling het risico voor de zoveelste keer achter
de door de onderzoekers gecreëerde feiten aan te hollen. Niet voor niets
adviseerde de Raad van State destijds om voor deze snelle ontwikkelingen in
wetenschap en techniek een wettelijk kader te scheppen. In dit verband wees
zij op berichten dat een werkgroep in het academisch ziekenhuis te Maastricht
PID als medische verrichting wil introduceren. Omdat het hierbij niet meer
gaat om een experiment zou het volgens de Maastrichtse geneticus Pieters niet
nodig zijn dat de Landelijke ethische commissie zich erover buigt. De ethische
commissie van de medische faculteit te Maastricht kijkt alleen nog maar naar
de patiënten die zich hebben aangemeld. Wordt PID inderdaad al in Maastricht
toegepast en zo ja, in hoeverre heeft het kabinet zich hierover laten informeren?
Uit de notitie leidde zij af dat deze techniek volgens het kabinet nog niet
zover is dat hij in de praktijk kan worden toegepast. Zelfs al zou een wettelijke
regeling voor PID nu niet nodig zijn, dan nog is het de vraag hoe het wetenschappelijk
onderzoek hiernaar wordt genormeerd. Hiervoor is een wettelijk kader nodig,
want dit kan niet alleen aan de Centrale commissie medische experimenten worden
overgelaten. In verband met dit laatste vroeg zij de bewindslieden om bij
de benoeming van deze commissie te letten op de levensbeschouwelijke en ethische
diversiteit in de gezondheidszorg.Om te voorkomen dat de politiek straks voor voldongen feiten wordt geplaatst
suggereerde mevrouw Soutendijk om artikel 18 van de WZV zodanig aan te passen
dat het mogelijk wordt om een moratorium in te voeren totdat de aangekondigde
wetsvoorstellen zijn voorbereid en de Kamer zich heeft kunnen uitspreken over
grenzen, normen en waarden. In dit verband herinnerde zij er nog aan dat de
toenmalige staatssecretaris tijdens het mondeling overleg op 21 april 1993
over de top-klinische zorg (21 944, nr. 7) benadrukte dat nieuwe medische
technologie niet zonder meer ter beschikking mag komen. Voor de vooruitgang
in de gezondheidszorg is soms experimenteel onderzoek nodig. Daarom wilde
zij wetenschappelijk onderzoek niet blokkeren, mits er normen aan worden gesteld.
Begrippen als rentmeesterschap en verantwoordelijkheid houden immers in dat
de mens niet ondergeschikt mag worden aan wetenschap en techniek. Humane en
sociale waarden en rechten van mensen mogen bij experimenten met mensen niet
worden aangetast. Zij zijn fundamenteler van aard dan de vooruitgang van de
medische wetenschap. De gemeenschap wordt minder geschaad door
een vertraging in de wetenschappelijke vooruitgang, dan door een inbreuk op
mensenrechten en menselijke waardigheden. Zij benadrukte dat voor haar fractie
het menselijk leven vanaf het prilste begin beschermwaardig is. Dat wil niet
zeggen dat die beschermwaardigheid te allen tijde absoluut is. Er kunnen immers
zwaarwegende overwegingen in het geding zijn die de beschermwaardigheid van
het leven in een concrete situatie kunnen overstijgen. Het kweken van embryo's
voor wetenschappelijke doeleinden dient echter onder alle omstandigheden te
worden afgewezen, omdat daarbij sprake is van een puur instrumenteel gebruik
van menselijk leven, waarbij op geen enkele wijze rekening wordt gehouden
met de waarde van beginnend menselijk leven. Het in dezen door het kabinet
in de notitie geformuleerde standpunt stelde haar gerust.Mevrouw Soutendijk onderstreepte dat bij een IVF-behandeling alleen embryo's
mogen ontstaan met de bedoeling om daarmee een zwangerschap tot stand te brengen.
Omdat PID zich meer richt op het krijgen van een gezond kind wordt daarmee
een verschuiving aangebracht in de IVF-techniek. De betreffende ouderparen
zijn immers zonder die techniek in staat om een kind te verwekken. Op grond
van deze overweging wees zij PID af. In het licht van het voorgaande vond
zij ook dat op via IVF tot stand gebrachte embryo's alleen onderzoek mag worden
gedaan dat gericht is op de totstandkoming van de beoogde zwangerschap. Dat
mag echter alleen als is aangetoond dat dit onderzoek onvermijdelijk is. Het
moet de bedoeling blijven om het embryo na het verrichte onderzoek te implanteren.
Onderzoek mag het embryo derhalve niet beschadigen. Het moet de toestand in
vivo zo nauw mogelijk benaderen. Regels voor toelaatbare onderzoeken dienen
zoveel mogelijk overeen te komen met die welke bedoeld zijn voor experimenten
met proefpersonen. Onderzoek met een louter experimenteel karakter moet wettelijk
worden verboden. Zij verzette zich derhalve tegen de door het kabinet beoogde
onderzoeksmodellen. Wanneer kan de indiening van wetsvoorstellen worden verwacht
en wat is de verdere planning op dit gebied?De heer Rouvoet (RPF) stemde in met het gestelde in de notitie
over verboden handelingen, zoals geformuleerd in de artikelen 2 en 3 van het
laatste wetsvoorstel van het vorige kabinet. Wel signaleerde hij dat het verbod
op onderzoek met embryo's ouder dan veertien dagen in de praktijk feitelijk
zonder betekenis is, omdat het thans nog niet mogelijk is om ze langer dan
veertien dagen in leven te houden. Mocht de techniek dit in de toekomst wel
mogelijk maken, wordt dan ook aan deze grens vastgehouden, of zal die dan
mee naar achteren schuiven? Verder signaleerde hij een opmerkelijk verschil
in vertrekpunt tussen het vorige kabinet en het huidige. Zo deelt dit kabinet
niet de stelling van het vorige, dat menselijke embryo's voor de voortplanting
behouden moeten blijven en derhalve niet teloor mogen gaan. Daarmee wordt
meer ruimte geboden voor wetenschappelijk onderzoek met embryo's, hetgeen
hij ten zeerste betreurde gezien de visie van zijn fractie op de beschermwaardigheid
van het menselijk leven vanaf het moment van conceptie. Hij had moeite met
de uitkomst van de afweging van de op zich respectabele, het algemeen belang
dienende onderzoeksdoelen die het kabinet in de notitie neerlegt, tegen het
individuele belang van nieuw ontstaan menselijk leven. Tegen deze achtergrond
vond hij het verontrustend dat de notitie niet ingaat op het onderscheid tussen
therapeutisch en niet-therapeutisch onderzoek. Vindt de minister dit een relevant
onderscheid? Het Pro Life Overleg Platform (PLOP) wijst in dit verband op
de Verklaring van Helsinki. Indien de minister hier nu niet op in kan gaan,
zal hierop dan worden teruggekomen in de komende memorie van toelichting?De relatie tussen wetenschappelijk onderzoek met embryo's en de ontwikkeling
van fertilisatietechnieken is groot. Kunstmatige bevruchting kan
een uitkomst zijn als de kinderwens van ouders niet wordt vervuld. Daarom
wees de heer Rouvoet dit niet op voorhand af. De technieken die daarbij worden
toegepast, kunnen echter uit ethisch oogpunt minder verantwoord worden als
ook wordt gekeken naar de consequenties die eraan verbonden zijn. Bij IVF
gaat het dan om het probleem van de rest-embryo's. De mogelijkheid om hiermee
onderzoek te verrichten mag geen stimulans zijn om resterende embryo's te
doen ontstaan. Doordat zij bij IVF bijna per definitie overblijven, ontstaat
spanning met het verbod om embryo's speciaal voor wetenschappelijk onderzoek
te kweken. Is dit onderscheid nog wel te maken? In dit verband herinnerde
hij aan het altijd door zijn fractie aangehangen standpunt dat alle tot stand
gebrachte embryo's geïmplanteerd moeten worden bij de vrouw van wie de
eicellen afkomstig zijn. In de praktijk zal dit waarschijnlijk leiden tot
ontmoediging van IVF, maar ook kan het een stimulans zijn om nadrukkelijker
te zoeken naar ethisch meer verantwoorde alternatieven. Is er inmiddels een
alternatief voorhanden voor de GIFT-methode, die enige tijd geleden nogal
in zwang was? Hij zette grote vraagtekens bij de stelling in de notitie dat
het ontstaan van rest-embryo's een onvermijdelijke consequentie is van de
beperkingen van de IVF-techniek. Strikt genomen is dit namelijk geen onvermijdbaar
gegeven, maar de uitkomst van een afweging die wordt gemaakt op grond van
legitieme argumenten als de belasting van de vrouw en financiële redenen.Tegen PID verzette de heer Rouvoet zich zonder meer. Is de minister het
met het PLOP eens dat bij de beoordeling van experimenten met embryo's niet
alleen moet worden gekeken naar de wensen van de ouders en het nut voor de
samenleving, maar ook naar de beschermwaardigheid van het menselijk embryo
en de mogelijke invloed van experimenten op sociale verhoudingen en maatschappelijke
ontwikkelingen (met name de positie van gehandicapten)?De heer Van der Vlies (SGP) nam als uitgangspunt voor de discussie
over dit onderwerp de beschermwaardigheid van alle leven vanaf het prilste
begin. Vanuit dit uitgangspunt beschouwde hij ieder menselijk embryo vanaf
het moment van conceptie als een mens. Het verheugde hem dat hierover ook
enkele zinnen staan geschreven in de brief die bij dit agendapunt aan de orde
is. Als diepste motief voor zijn terughoudendheid in dezen wees hij op zijn
opvatting dat de mens moet worden gezien als een schepsel van God. Hij herinnerde
eraan dat IVF door zijn fractie van meet af aan niet dogmatisch en categorisch
onder alle omstandigheden is afgewezen. De achterban van de SGP heeft diepgaand
gediscussieerd over de vraag of dit ethisch zou kunnen worden aanvaard als
een hulpmiddel om de kinderloosheid te verhelpen waar mensen zeer gebukt onder
kunnen gaan. Als resultaat hiervan is aan IVF de voorwaarde verbonden dat
het alleen binnen het huwelijk mag worden toegepast en dat er geen rest-embryo's
mogen overblijven. Dat die er tot op heden nog wel zijn, levert grote problemen
op. Hij sloot zich aan bij de vragen van de heer Rouvoet over de onontkoombaarheid
hiervan. Daarnaast vroeg hij ook aandacht voor de kosten van IVF, de effectiviteit
ervan en de morele vragen die eruit voortvloeien voor de samenleving. Ook
hij wees het kweken van embryo's, uitsluitend voor wetenschappelijk onderzoek
resoluut van de hand. Hij erkende dat het moeilijk is het onderscheid in status
te maken tussen een rest-embryo en een embryo dat uitsluitend voor wetenschappelijk
onderzoek is gekweekt, maar wees erop dat er in het eerste geval in ieder
geval nog de prealabele doelstelling van de voortplanting was.De heer Van der Vlies betreurde het dat dit kabinet in de notitie de nadruk
legt op maatschappelijke doelstelling van onderzoek en dus het uitgangspunt
loslaat dat onderzoek slechts gericht mag zijn op het embryo zelf, de levensvatbaarheid
ervan en de vruchtbaarheid van de betreffende moeder. In dit verband
onderschreef hij hetgeen mevrouw Soutendijk naar voren bracht over de normering
van onderzoek.Omdat tot nu toe op medisch-ethisch gebied veelal achter de feiten aan
is gelopen, vroeg de heer Van der Vlies naar aanleiding van hetgeen in de
notitie staat geschreven over een regeling voor de praktische toepassing van
PID wanneer het kabinet zodanige normeringen denkt aan te brengen dat ongewenste
ontwikkelingen zich niet kunnen voordoen. De afwachtende houding die op dit
punt uit de notitie spreekt, verdraagt zich niet met de ernst van de problematiek
waarom het gaat.De heer Van der Vlies herinnerde eraan dat de Kamer destijds met het vorige
kabinet overeenstemming had bereikt over het instellen van een moratorium.
Om die reden is een motie-Leerling/Schutte/Van der Vlies (21 948, nr.
5) aangehouden. Ook met de beroepsgroep was hier overeenstemming over. Derhalve
ging hij ervan uit dat dit gehandhaafd blijft tot het moment waarop de nu
aangekondigde wetgeving tot stand is gebracht.Speciale aandacht vroeg de heer Van der Vlies voor wat hij omschreef als
«familierechtelijke aspecten» die verbonden zijn aan het nemen
van een beslissing over rest-embryo's. Hoe wordt het eigendom hiervan geregeld?
Ten slotte onderschreef hij hetgeen in de notitie staat geschreven onder het
paragraafje «Verboden». Ook hij betwijfelde ten zeerste of het
verbod op onderzoek met embryo's ouder dan veertien dagen wel houdbaar zal
zijn.De heer Schutte (GPV) onderkende het belang van het thans aan
de orde zijnde onderwerp, maar wees erop dat in dezen de rol van de overheid
begrensd is. Veel vindt plaats binnen de universiteiten en gebeurt onder verantwoordelijkheid
van individuele burgers die zich niet allen laten controleren en normeren
door de overheid. Ook speelt een rol wat er in het buitenland gebeurt. Toch
heeft de overheid in dezen een duidelijke eigen rol. Waardevol vond hij het
dat er over de partijgrenzen heen op grond van ethische en praktische argumenten
bepaalde aanknopingspunten in de standpunten zijn, maar voor een goede afweging
vond hij het niettemin ook van belang om principiële uitgangspunten te
benadrukken. Zo wees hij erop dat ieder mens naar het beeld van God is geschapen,
dat het krijgen van kinderen niet een recht van mensen is, maar een zegen
die God via de normale weg wil geven binnen een huwelijksrelatie, met alle
daarbij behorende verantwoordelijkheden. Verder onderstreepte hij de beschermwaardigheid
van het embryo, omdat er vanaf de bevruchting sprake is van alle kenmerken
voor de ontwikkeling tot een volwassen mens.IVF beschouwde de heer Schutte als een uiterste methode als binnen een
huwelijksrelatie andere wegen tot het krijgen van een kind zijn afgesloten.
In hoeverre is het ontstaan van rest-embryo's in de huidige situatie en op
termijn echt onvermijdelijk? Is het reëel om het teloor laten gaan van
embryo's te verdedigen met het argument dat in de natuur ook bevruchte eicellen
verloren gaan? Tegen donatie van embryo's verzette hij zich. Verder sloot
hij zich aan bij de door de heren Rouvoet en Van der Vlies gestelde vragen
over wetenschappelijk onderzoek met embryo's.De heer Schutte pleitte ervoor om wetgeving als kader tot stand te brengen,
ook al was hij zich bewust van de beperkte invloed die dit zal hebben op individuen.
Het ontwikkelen van ethische codes binnen de beroepsgroep, universiteiten
en instellingen vond hij essentiëler. Via de inspectie kan de overheid
hierbij een rol spelen. Deze ethische codes kunnen in de kaderwetgeving worden
opgenomen. Past het thans door de regering ingenomen standpunt in Europese
ontwikkelingen? Hoever is de Raad van Europa met de behandeling van het ontwerp
voor een bio-ethiek verdrag? Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks) juichte het toe dat
er op korte termijn een definitieve regeling voor het onderzoek met embryo's
komt. Eigenlijk had die er al moeten zijn, want door de ongebreidelde voortgang
van de wetenschap wordt voortdurend achter de feiten aangelopen. Tegen deze
achtergrond vroeg zij waarom het moratorium op experimenten is ingetrokken.
Nadere regelgeving zal immers nog even op zich laten wachten? Zij bepleitte
terughoudendheid met IVF. De mens heeft nu eenmaal zijn beperkingen. Een daarvan
is soms onvruchtbaarheid. Laat men daarmee leren leven, in plaats van zijn
heil te zoeken in allerlei technieken waarmee men zich steeds verder op glad
ijs begeeft. Toestaan van experimenten met embryo's tot veertien dagen oud
gaat heel ver. Afgesproken moet worden welke onderzoeken zijn toegestaan en
welke niet. Dat gaat verder dan het stellen van voorwaarden, want het betreft
dan ook de inhoud. Het antwoord van de bewindsliedenDe minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport erkende dat
in de samenleving op grond van de diverse levensbeschouwelijke standpunten
verschillend wordt gedacht over de beschermwaardigheid van embryo's. Uit de
notitie blijkt dat het kabinet uitgaat van het standpunt van de toenemende
beschermwaardigheid van een embryo, vanaf het moment van de conceptie. Het
gaat vanaf dat allereerste begin om potentieel menselijk leven en het moet
dan ook worden omringd met alle daarbij passende waarborgen en zorgen. Dit
uitgangspunt achtte zij consistent met bestaande wetgeving, waaronder de Wet
afbreking zwangerschap, die uitgaat van speciale bescherming in de periode
tussen de innesteling en de levensvatbaarheid van de foetus en een toenemende
bescherming in de periode vanaf 24 weken. In dit verband attendeerde zij er
tevens op dat preventieve gezondheidszorg in Nederland zich zelfs al tot de
periode voor de conceptie uitstrekt. Op principiële gronden is bij het
onderzoek met embryo's de grens van veertien dagen getrokken. Bij een natuurlijke
zwangerschap is dat namelijk het moment van de innesteling. Individuele cellen
zijn dan niet meer toti-potent, maar tonen onderscheid naar de diverse delen
van het menselijk lichaam. Op dit moment heeft deze grens nog geen praktische
betekenis, omdat embryo's slechts negen dagen kunstmatig in leven kunnen worden
gehouden, maar ook in de toekomst zal die onafhankelijk van de vorderingen
in de techniek worden gehandhaafd.In het gegeven dat de meeste gehandicapte kinderen worden geboren uit
gezonde ouders, zag de minister een aanwijzing dat men niet de illusie moet
hebben via technieken als PID en dergelijke een maakbare samenleving te bereiken.
Zij benadrukte dat het kabinetsbeleid absoluut niet is gericht op een samenleving
waarin geen mensen met een handicap worden geboren. In dit verband wees zij
op de inzet waarmee haar departement zich wijdt aan het gehandicaptenbeleid.
Er is derhalve beslist geen sprake van overheidsbeleid dat erop gericht is
om het aantal kinderen dat geboren wordt met het Down-syndroom terug te dringen.
Wel is het regel dat vrouwen boven een bepaalde leeftijd de keuze wordt geboden
om de vrucht die zij dragen, op dit syndroom te laten testen.De minister erkende dat het voor degene die bezig is met onderzoek met
embryo's, niet uitmaakt of ze speciaal voor dit doel zijn gekweekt of dat
ze afkomstig zijn uit een IVF-behandeling. Het kabinet maakt in dezen echter
een duidelijk onderscheid. Het verwerpt het speciaal voor dit doel kweken
van embryo's (ook als het gaat om geneesmiddelenonderzoek) omdat het daarbij
in feite gaat om het scheppen van menselijk leven met als uiteindelijk doel
de vernietiging ervan. Het kabinet vindt dat daarmee beslist een stap te ver
wordt gegaan. Vandaar dat is gekozen voor de in de notitie neergelegde uitgangspunten.
Bij de huidige stand van de techniek is het vanuit een oogpunt van de bescherming
van de vrouw onvermijdelijk dat bij een IVF-behandeling embryo's
overblijven. Alle bij zo'n behandeling verkregen eicellen moeten namelijk
worden bevrucht, omdat het bij de huidige stand van de wetenschap niet mogelijk
is om ze in te vriezen. Op de implicaties van de Engelse opstelling inzake
onderzoek naar de mogelijkheid om eicellen in te vriezen, zal worden ingegaan
in verband met de komende wetgeving. Bevruchting van alle verkregen eicellen
is verder geboden om de kans op een succesvolle zwangerschap zo groot mogelijk
te maken en om de vrouw niet nodeloos bloot te hoeven stellen aan de voor
haar zeer belastende en zeker niet van risico ontblote hormoonbehandeling.
Het implanteren van alle verkregen embryo's wees zij van de hand, gezien de
gezondheidsrisico's die voor moeder en kind zijn verbonden aan een meerling-zwangerschap.
Gezien de onverantwoorde risico's die verbonden zijn aan implantatie van een
embryo waaraan wetenschappelijk onderzoek is verricht, verzette zij zich ook
tegen de gedachte om het toestaan van onderzoek te binden aan de beperking
dat het gericht moet zijn op de zwangerschap die het doel is van de betrokken
IVF-behandeling. Ten slotte wees zij erop dat het voorkomen van zogenaamde
polyploïde embryo's nooit te vermijden zal zijn. Het is echter zeer de
vraag of ze waarde hebben voor wetenschappelijk onderzoek.Gezien de opstelling van de beroepsgroep vreesde de minister niet dat
de door het kabinet geboden ruimte ertoe zal leiden dat meer embryo's tot
stand worden gebracht dan voor de IVF-behandeling strikt noodzakelijk zijn.
Zij ging ervan uit dat deze praktijk via zelfregulering kan worden bewaakt.
De gynaecologen zijn zich namelijk zeer bewust van de risico's die voor de
vrouw aan een hormoonbehandeling zijn verbonden. Daarbij komt dat de praktiserend
gynaecoloog niet tevens onderzoeker is. Onderzoekers die vragen om toch vooral
zoveel mogelijk embryo's tot stand te brengen, zullen derhalve nul op hun
rekest krijgen. Zij achtte het niet mogelijk om het door het vorige kabinet
bedoelde moratorium te verwezenlijken via artikel 18 van de WZV. Hierover
heeft het vorige kabinet ook geen afspraken gemaakt met de beroepsgroep. Het
heeft zich slechts laten informeren over de gedragscode die wordt gehanteerd.
Die is zo terughoudend dat hij behoorlijke garanties biedt. Zo stelt de gedragscode
dat embryo's niet speciaal voor wetenschappelijk onderzoek worden gecreëerd.
Ook heeft de beroepsgroep zich bereid verklaard om projecten aan ethische
toetsing te onderwerpen.Het Europese ontwerp voor een bio-ethiek verdrag verhoudt zich goed met
het standpunt dat het kabinet in de notitie heeft ingenomen. Het verbiedt
eveneens het tot stand brengen van menselijke embryo's, speciaal voor wetenschappelijk
onderzoek. De Raad van Europa buigt zich rond deze tijd over dit verdrag.
De totstandkoming van dit verdrag zal nog de nodige voeten in de aarde hebben,
mede omdat er nog geen overeenstemming is over passages betreffende experimenten
met wilsonbekwamen. Puttend uit haar kennis als lid van deze Raad wees mevrouw
Van Nieuwenhoven erop dat het concept-verdrag reeds enige tijd geleden door
deze Raad is vastgesteld. Zij ging er derhalve van uit dat de kwestie waarop
de minister doelde, een aanvulling daarop betreft. Verder wees zij erop dat
er pas sprake van een echt verdrag is als het ook door de lid-staten is geratificeerd.
De minister nam zich voor zich hierover nog nader te laten informeren, maar
wees erop dat dit alles onverlet laat dat de desbetreffende teksten goed sporen
met het door het kabinet in deze kwestie ingenomen standpunt.Uiterlijk begin 1996 verwachtte de minister te beschikken over de rapportage
van de Gezondheidsraad over de stand van de wetenschap met betrekking tot
PID, de GIFT-methode en eventuele andere alternatieve technieken. De Commissie
ontwikkelingsgeneeskunde beslist op 5 juli a.s. over een aanvrage van het
academisch ziekenhuis Maastricht voor klinische toepassing van PID. De minister
had de indruk dat de commissie op het standpunt staat dat het nog erg vroeg
is om dit soort onderzoek toe te laten. De wetenschappelijke
wereld denkt heel verschillend over deze techniek. Het kan een uitkomst zijn
voor mensen die zo vroeg mogelijk na de conceptie gebruik willen maken van
de beschikbare diagnostische technieken, maar daar tegenover staan de risico's
die voortvloeien uit de IVF-behandeling. Zij zegde toe de Kamer ten spoedigste
na 5 juli over het standpunt van de commissie te informeren.Bij de samenstelling van de Centrale commissie voor de medische experimenten
wordt uiteraard rekening gehouden met de verschillende levensbeschouwelijke
richtingen in de samenleving.De minister onderstreepte het belang van gelijktijdige indiening van de
in de notitie aangekondigde wetsvoorstellen. Tot voor kort ging men er op
het departement van uit dat dit niet eerder dan eind 1996 mogelijk zou zijn,
maar gezien de voortgang der ontwikkelingen wilde zij zich ervoor inzetten
om te trachten dit tijdstip te vervroegen naar medio 1996. Zij was bereid
om in de memorie van toelichting een passage op te nemen over de Verklaring
van Helsinki, die overigens niet van toepassing is op embryo's. De opstellers
ervan richtten zich namelijk op onderzoek bij mensen na de geboorte.De minister van Justitie gaf aan het ontzettend moeilijk te
vinden om precies te bepalen op welk moment regelgeving noodzakelijk is om
richting te geven aan voortschrijdende technieken en maatschappelijke ontwikkelingen
die vragen op medisch-ethisch en ethisch gebied oproepen. Zo dringt zich bij
de bespreking van onderwerpen als die welke nu aan de orde zijn inderdaad
de vraag op in hoeverre de samenleving een bepaalde mate van onvolmaaktheid
wenst te accepteren. Algemene overleggen als deze vond zij van groot belang
om inzicht te krijgen in de beantwoording van vragen als deze. Uiteraard moet
bij de discussie over regelgeving in dezen ook worden gekeken naar de situatie
in omringende landen.De minister bevestigde dat een IVF-behandeling te allen tijde het tot
stand brengen van een zwangerschap tot doel moet hebben. De vraagstelling
over daaruit voortkomende rest-embryo's is dan ook primair gericht op het
bewaren ervan. Pas als dat om welke reden dan ook niet meer aan de orde is,
kan aan degenen die beslissingsbevoegdheid hebben over het embryo, de vraag
worden voorgelegd of zij het beschikbaar willen stellen voor donatie, of zij
het teloor willen laten gaan of dat zij het beschikbaar stellen voor wetenschappelijk
onderzoek. In dit verband zullen regels moeten worden opgesteld aan de hand
waarvan kan worden vastgesteld wie beslissingsbevoegd zijn ten aanzien van
embryo's. Hoewel het familierecht in de zin van het Burgerlijk Wetboek alleen
van toepassing is op levend ter wereld gekomen personen, zal bij de voorbereiding
van wetgeving ook aan eventuele familierechtelijke aspecten aandacht worden
besteed. 2. De brief van 16 juni 1995 over de mogelijkheid van
geslachtskeuze voor de conceptie (24 238, nr.1) Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Kamp (VVD) vond dat onderscheid moet worden gemaakt
tussen de werkzaamheid en de aanvaardbaarheid van geslachtskeuze voor de conceptie.
In dezen vond zij het tekenend dat prof. Galjaard de thans aan de orde zijnde
methode pregnant omschrijft als nep. Mocht echter ooit een betere techniek
dan deze worden ontwikkeld, dan kon zij zich voorstellen dat acceptatie ervan
kan worden overwogen ter voorkoming van bepaalde ernstige, erfelijke ziekten.
Bij toepassing ervan om louter sociale redenen zette zij echter grote vraagtekens.
Hoewel zij het ermee eens was dat er in de huidige situatie nog geen reden
is voor grote ongerustheid, spoorde zij het kabinet toch aan zich over dit
soort vragen te buigen. Dat ontwikkelingen op dit gebied via
wetgeving kunnen worden gestopt, betwijfelde zij. Een verbodsbepaling in Nederland
belemmert mensen niet om naar het buitenland te gaan. Belangrijker vond zij
daarom de bevordering van een gedragscode op dit gebied. Ten slotte vroeg
zij of uit de brief van de minister moet worden afgeleid dat de kliniek in
Utrecht nog niet functioneert en dat het alleen nog gaat om een gebouw met
daarin wat apparatuur.De heer Van Boxtel (D66) herinnerde aan de kort geleden breed
in de Kamer uitgesproken verontwaardiging over de op handen zijnde opening
van de Genderkliniek te Utrecht. Die verontwaardiging werd voor een groot
deel gevoed doordat de kliniek beloften deed die niet konden worden waargemaakt.
Uiterst twijfelachtig was het of de in de behandeling ingebouwde waarborgen
wel zouden worden nageleefd en of daar voldoende toezicht op zou worden gehouden.
Hoewel hij de totstandkoming van deze kliniek absoluut ongewenst vond, kon
hij nog geen antwoord geven op de daarachter liggende vraag of moet worden
gekomen tot wetgeving die het maken van een geslachtskeuze op niet-medische
indicatie verbiedt. De Gezondheidsraad redeneert dat respectering van het
zelfbeschikkingsrecht van de mens moet leiden tot de conclusie dat ook het
reproduktierecht van ouders moet worden gerespecteerd. Daarentegen kon hij
er ook begrip voor opbrengen dat de minister in haar brief signaleert dat
op dit gebied mogelijk een grens kan worden overschreden als er geen enkele
medische aanleiding voor zo'n keuze is. Desgevraagd vond hij het niet bij
goed ouderschap passen om een geslachtskeuze voor de conceptie te maken, zonder
dat daarvoor een medische indicatie aanwezig is. Als dit wordt toegestaan,
zal men zich over enkele jaren moeten buigen over de vraag op grond van welke
kenmerken een keuze moet worden toegestaan.Nu het gezien de ontwikkelingen rondom de Utrechtse kliniek op korte termijn
niet noodzakelijk blijkt om in te grijpen, vroeg de heer Van Boxtel de minister
een overzicht te verstrekken van de huidige wet- en regelgeving op grond waarvan
kan worden voorkomen dat kwalitatief onvoldoende en misleidende klinieken
van de grond komen. Ook vernam hij graag welk soort regelgeving op dit gebied
in de toekomst noodzakelijk zal zijn. In dit verband herinnerde hij aan de
discussie over toepassing van artikel 18 van de WZV in verband met een IVF-kliniek
in Leiden. Dit alles benadrukt de behoefte aan een bredere fertiliteitswetgeving
die een samenhangend verband van ethische normen en grenzen biedt. Wanneer
zal de Gezondheidsraad rapporteren over een advies dat over deze materie reeds
is gevraagd? Het antwoord van de ministerDe minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport onderstreepte
dat haar reactie op de thans aan de orde zijnde kwestie nog niet door het
kabinet is besproken. Zij benadrukte dat de thans in het geding zijnde methode
van spermascheiding niet werkzaam is. Mocht hij dat wel zijn, dan achtte zij
hem niet aanvaardbaar. Vanuit haar morele intuïtie wees zij een instelling
af die leidt in de richting van ideeën als een maakbare samenleving.
Een overzicht van beschikbare wetgeving om ontwikkelingen als deze te verhinderen,
zegde zij toe. Bepalingen zouden kunnen worden opgenomen in de wetgeving inzake
fertilisatietechnieken en in de voor 1997 voorziene wet op de bijzondere verrichtingen.
In bijzondere gevallen is het ook mogelijk om ontwikkelingen tegen te gaan
via noodwetgeving.De kliniek te Utrecht is als niet-klinisch behandelcentrum niet aan vergunningplicht
onderworpen. In de voornoemde wet op de bijzondere verrichtingen zal een nul-optie
worden opgenomen, die ertoe strekt dat gedurende een aantal jaren kan worden
verboden dat een nieuwe bijzondere verrichting wordt toegepast.
Uitgaande van een situatie waarin een nieuwe kliniek als zodanig niet kan
worden gesloten, zijn er nog twee opties om onwenselijke activiteiten ervan
te stoppen. Wordt dit soort diensten aangeboden zonder dat er een arts bij
wordt betrokken, dan kan worden ingegrepen op basis van het onbevoegd uitoefenen
van de geneeskunst. Onder de werking van de wet BIG zal het dan gaan om overtreding
van het bepaalde in verband met de daarin omschreven voorbehouden handelingen.
Is bij de behandeling wel een arts betrokken, dan dient deze ingevolge de
WGBO open, eerlijke informatie te verstrekken aan de cliënten. In het
geval van de Utrechtse kliniek zou dit erop neerkomen dat moet worden medegedeeld
dat een som gelds moet worden betaald voor een behandeling die niet werkt.
Veel klanten zal zo'n kliniek dan niet trekken. Geeft de arts die goede voorlichting
niet, dan ondermijnt hij het vertrouwen in de geneeskundige stand. Komt de
inspecteur tot zo'n oordeel, dan kan hij dit aanhangig maken bij de tuchtrechter.
De minister verheugde zich er overigens zeer over dat de KNMG haar leden ten
sterkste heeft ontraden om zich aan bedoelde kliniek te verbinden. Nadere gedachtenwisselingMevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA) vroeg wanneer het toegezegde
overzicht kan worden verwacht. Verder beklemtoonde zij de eigen verantwoordelijkheid
van hulpverleners om ontwikkelingen als die in Utrecht (die een smet werpen
op de sector) te voorkomen. Is het met wetgeving als stok achter de deur niet
mogelijk om op dit gebied bindende afspraken te maken in protocollen?Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA) wenste deze ontwikkeling
zo snel mogelijk af te snijden en vroeg in dat verband naar mogelijkheden
voor noodwetgeving.De heer Rouvoet (RPF) onderschreef de argumenten die de minister
in haar brief aanvoert tegen deze techniek. Zijn de argumenten die zij aanvoert
onder het hoofdje «Aanvaardbaarheid» niet ook van toepassing als
het gaat om het vraagstuk van de pre-implantatiediagnostiek (PID)?De heer Van der Vlies (SGP) steunde het door de minister in
haar brief beschreven beleid. Kan zij een toelichting geven op het in de streekpers
rondom Utrecht vrij hardnekkig terugkomende gerucht als zouden de initiatiefnemers
voor deze kliniek op goede voet staan met de inspectie? Dit soort storende
informatie blijft aanleiding geven tot verwarring in de regio.Mevrouw Kamp (VVD) vroeg op welke titel thans tegen ontwikkelingen
als die in Utrecht kan worden opgetreden, aangezien de door de minister bedoelde
bepalingen in de wet-BIG en de WGBO nog niet in werking zijn getreden.De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport attendeerde
er naar aanleiding van deze laatste vraag op, dat de Wet uitoefening geneeskunst
pas wordt ingetrokken als de wet-BIG volledig in werking is getreden. Verder
gaf zij aan dat de regionaal inspecteur tegenover de Genderkliniek nooit enige
twijfel heeft laten bestaan over zijn mening dat de methode die men daar zou
willen toepassen, absoluut niet werkzaam is en dat men daarmee het publiek
een rad voor de ogen draait. Net als prenatale diagnostiek mag PID alleen
worden toegepast om onderzoek te doen naar de aanwezigheid van een ernstige
ziekte bij een embryo. Er is geen lijst van ziekten waarbij zwangerschapsafbreking
verantwoord is en die zal er ook niet komen, maar wel heeft de Kerncommissie
ethiek medisch onderzoek (KEMO) negatief geadviseerd over een
PID-onderzoeksproject dat erop gericht was om een ziekte op te sporen waar
heel goed mee te leven valt. Daaruit valt af te leiden dat het echt moet gaan
om ziekten die het leven ondraaglijk of onleefbaar maken.Noodwetgeving vond de minister niet nodig om eventuele activiteiten in
de Genderkliniek of een andere spermascheidingskliniek te stoppen. De daartoe
benodigde instrumenten zijn voorhanden, zeker ook omdat het om een niet-werkzame
methode gaat. Op wat er moet worden gedaan als een kliniek komt met een succesvollere
methode, wilde zij zich nog nader beraden. Uit het rapport van de Gezondheidsraad
had zij overigens niet begrepen dat dit binnenkort te gebeuren zou staan.
Gezien de opstelling van de KNMG en de oproep van de Nederlandse vereniging
voor Gynaecologie om niet aan dit soort ontwikkelingen mee te werken, achtte
zij het niet noodzakelijk om de beroepsgroep aan te sporen om desbetreffende
protocollen uit te werken. De voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,Van NieuwenhovenDe voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,V. A. M. van der BurgDe griffier voor dit verslag,Nava XNoot1Samenstelling: Leden: Lansink (CDA), Schutte (GPV), De Korte (VVD), Van
Nieuwenhoven (PvdA), voorzitter, Van der Heijden (CDA), ondervoorzitter, Van
Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), M.M.H. Kamp (VVD), Doelman-Pel (CDA), Swildens-Rozendaal
(PvdA), Vliegenthart (PvdA), Mulder-van Dam (CDA), Versnel-Schmitz (D66),
Middel (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Nijpels-Hezemans (AOV), Fermina (D66),
Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Dankers (CDA), Marijnissen (SP), Oudkerk
(PvdA), Cherribi (VVD), Sterk (PvdA), Van Boxtel (D66), Van Vliet (D66) en
Van Blerck-Woerdman (VVD).Plv. leden: Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Van der Vlies (SGP), Essers
(VVD), Lilipaly (PvdA), Esselink (CDA), Rijpstra (VVD), Voûte-Droste
(VVD), Smits (CDA), Dijksman (PvdA), Houda (PvdA), Beinema (CDA), Van den
Bos (D66), Vreeman (PvdA), Rouvoet (RPF), Boogaard (AOV), Van Waning (D66),
Sipkes (GroenLinks), De Jong (CDA), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), J.M. de Vries
(VVD), Noorman-den Uyl (PvdA), Bremmer (CDA), Bakker (D66) en Cornielje (VVD).
 XNoot2Samenstelling: Leden: V.A.M. van der Burg (CDA), voorzitter, Schutte
(GPV), Groenman (D66), Korthals (VVD), Janmaat (CD), De Hoop Scheffer (CDA),
Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Van de Camp (CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA),
ondervoorzitter, M.M. van der Burg (PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse
(PvdA), Zijlstra (PvdA), Aiking-van Wageningen (AOV), Rabbae (GroenLinks),
J.M. de Vries (VVD), Van Oven (PvdA), Van der Stoel (VVD), Dittrich (D66),
Verhagen (CDA), Dijksman (PvdA), De Graaf (D66), Rouvoet (RPF), B.M. de Vries
(VVD) en O.P.G. Vos (VVD).Plv. leden: Koekkoek (CDA), Van den Berg (SGP), Van Vliet
(D66), Van Blerck-Woerdman (VVD), Marijnissen (SP), Biesheuvel (CDA), Bremmer
(CDA), Doelman-Pel (CDA), Van Traa (PvdA), Van Heemst (PvdA), Bijleveld-Schouten
(CDA), Rehwinkel (PvdA), Vliegenthart (PvdA), Boogaard (AOV), Sipkes (GroenLinks),
Rijpstra (VVD), Middel (PvdA), Te Veldhuis (VVD), Van Boxtel (D66), Van der
Heijden (CDA), Apostolou (PvdA), Versnel-Schmitz (D66), Leerkes (Unie 55+),
Van den Doel (VVD) en Weisglas (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23016-8.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl