Belastingheffing overheidsbedrijven; Verslag van een Schriftelijk Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31213, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

01-04-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31213 nr. 2

31-03-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamI VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIESVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de PvdAVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de SPVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de VVDII REACTIE VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËNVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de PvdAVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de SPVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de VVDDe leden van de fractie van de VVD vragen door welke verschillen
in fiscale behandeling buiten de Wet Vpb de concurrentieneutraliteit geweld
wordt aangedaan. In dat verband vragen zij voorts of ik onderken dat de BTW
concurrentieneutraliteit in de weg staat, bijvoorbeeld bij de vraag of een
ziekenhuis bepaalde activiteiten uitbesteedt of tot samenwerking en taakspecialisme
binnen het samenwerkingsverband wil overgaan.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31213Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 213Belastingheffing overheidsbedrijvennr. 2VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 31 maart 2008Binnen de vaste commissie voor Financiën1
hebben enkele fracties de behoefte om ter voorbereiding van een algemeen overleg
over de brief van de staatssecretaris van Financiën d.d. 25 september
2007 over belastingplicht voor overheidsbedrijven (Kamerstuk 31 213,
nr. 1), enkele vragen en opmerkingen voor te leggen.De vragen en opmerkingen zijn op 14 maart 2008 aan de staatssecretaris
voorgelegd. Bij brief van 28 zijn ze door de staatssecretaris van Financiën
beantwoord.De voorzitter van de commissie,BlokDe griffier van de commissie,BerckI VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIESVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de PvdADe leden van de fractie van de PvdA hebben met belangstelling kennisgenomen
van de inhoud van de notitie van de staatssecretaris van Financiën over
de belastingheffing op overheidsbedrijven. Zij delen de notie dat de huidige
wet verouderd is en aan modernisering toe is en hebben de vier geschetste
varianten dan ook met interesse gelezen.De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat er een goede balans moet
worden gevonden tussen enerzijds het garanderen van eerlijke concurrentie
tussen particuliere bedrijven en overheidsbedrijven en anderzijds de invloed
die de overheid kan houden op de publieke dienstverlening en de vrijheid die
de overheid heeft om te kiezen voor zelf doen of uitbesteden.Voordat deze leden de discussie kunnen aangaan, hebben zij nog een aantal
vragen.De afgelopen jaren is de lijst met belastingplichtige overheidsbedrijven
door middel van een «case-by-case» benadering geleidelijk uitgebreid.
Zijn hierbij ook directe overheidsbedrijven Vpb-plichtig gemaakt? Kan de staatssecretaris
aangeven hoeveel van de indirecte overheidsbedrijven gedeeltelijk Vpb-plichtig
zijn? Is bekend hoeveel van de 269 indirecte overheidsbedrijven die Vpb-plichtig
zijn nog nooit winst hebben gemaakt sinds ze Vpb-plichtig zijn en dus nog
nooit Vpb hebben hoeven te betalen?De staatssecretaris heeft vier varianten geschetst voor modernisering.
De leden van de PvdA-fractie hechten er aan dat de uiteindelijk te kiezen
variant goed past bij het staatsdeelnemingenbeleid van «privatiseren:
nee, tenzij». Ook vinden zij het erg belangrijk dat de te kiezen variant
goed voldoet aan de regels die gelden voor de interne markt, om te voorkomen
dat door onduidelijkheid over mededingingsvraagstukken uitspraken van rechters
nodig zijn om rechtszekerheid te krijgen. Kan de staatssecretaris aangeven
bij welke variant de minste problemen te verwachten zijn wat betreft de staatssteunregels
die gelden voor diensten van algemeen economisch belang?Hoe zwaar mag een lidstaat het argument dat een bedrijf geen winstoogmerk
heeft laten wegen om het niet Vpb-plichtig te maken? Bestaan daar verschillen
in tussen de vier geschetste varianten?In hoeverre is het wenselijk om aan te sluiten bij de praktijk in ons
omliggende landen of zelfs noodzakelijk?Hoe sluit deze modernisering aan bij het wetsvoorstel Markt en overheid
en bij het wetsvoorstel Maatschappelijke onderneming?Als gekozen wordt voor de variant van de indirecte ondernemingsvariant,
hoeveel indirecte overheidsbedrijven zullen dan Vpb-plichtig worden? En hoeveel
van die bedrijven zullen naar verwachting daadwerkelijk winst maken en dus
Vpb gaan afdragen? De staatssecretaris schrijft dat bij deze variant geen
volledig gelijk speelveld wordt gecreëerd, onder andere omdat de belastingplicht
te ontlopen is door de activiteiten weer rechtstreeks door de overheid te
laten verrichten. Is deze situatie vergelijkbaar met het btw-verschil voor
decentrale overheden wanneer zij activiteiten zelf uitvoeren of uitbesteden
en waarvoor het BTW-Compensatiefonds is opgericht? Zo ja, zijn er dan voor
dit probleem vergelijkbare mogelijkheden en wat zijn daarvan de voor- en nadelen?De leden van de PvdA-fractie hebben de indruk dat het bij de verdringingsvariant
juridisch erg lastig is om deze niet veel ruimer te laten uitkomen dan gewenst.
In hoeverre is het bij de (indirecte) ondernemingsvariant eenvoudiger om activiteiten
af te bakenen via vrijstellingen dan bij de verdringingsvariant?De staatssecretaris schrijft dat de vrijstellingen in artikel 5 en 6 van
de Wet Vpb herzien moeten worden bij uitbreiding van de belastingplicht, tenzij
voor één van beide opsommingsvarianten wordt gekozen. In hoeverre
heeft een lidstaat vrijheid om de regels voor vrijstellingen in te vullen,
gegeven de Europese mededingingsregels?Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de SPDe leden va de fractie van de SP hebben met gemengde gevoelens kennisgenomen
van de brief over belastingheffing overheidsbedrijven. Vereenvoudiging is
beter, maar het moet niet ten koste gaan van het maatschappelijk belang. Daarom
hebben deze leden nog wel enkele vragen bij de brief.In de brief wordt een onderscheid gemaakt tussen indirecte en directe
overheidsbedrijven. Deze zijn in de loop van de tijd ook veranderd en de plicht
verschilt bij de vier varianten. Kan de staatssecretaris een overzicht van
alle indirecte en directe overheidsbedrijven geven? Kan daarnaast de vennootschapsbelastingplicht
worden gegeven in de huidige situatie en in de vier varianten? Wat levert
het aan inkomsten op voor het Rijk? Hoe ziet de staatssecretaris het maatschappelijk
belang en komt deze ook met gradaties voor? Kan de staatssecretaris meer uitleg
geven over het drijven van een onderneming en de relatie met het maatschappelijk
belang?Tenslotte vragen de leden van de SP-fractie zich af welke vrijstellingen
vervallen dan wel uitgebreid worden. Kan dit per variant worden omschreven?
Is de staatssecretaris ook van mening dat sommige vrijstellingen moeten blijven
bestaan? Zo ja, van welke vrijstellingen vindt de staatssecretaris dat die
niet mogen vervallen? Sommige belastingplichtige ondernemingen genieten een
vrijstelling indien zij aan bepaalde voorwaarden voldoen (blz. 16). Welke
voorwaarden zijn dit en worden deze vrijstellingen bij sommige varianten ook
afgeschaft?Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de VVDOverheidsbedrijven zijn veelal actief op gemengde markten (markten waarop
commerciële en maatschappelijke ondernemingen actief zijn). Welke verschillende
gemengde markten (zoals zorg, onderwijs, volkshuisvesting, sociale zekerheid)
onderkent de staatssecretaris en in hoeverre acht hij verschillen in behandeling
gerechtvaardigd?Wat is de visie van de staatssecretaris op de belastingheffing van de
verschillende deelnemers op een gemengde markt, rekening houdend met aspecten
als concurrentieneutraliteit tussen verschillende aanbieders, gelijkheid tussen
belastingplichtigen die verschillende ondernemingen drijven en het Europees
verbod op staatssteun?Wat wordt de fiscale behandeling van de door het kabinet te introduceren
nieuwe rechtsvorm «maatschappelijke onderneming»?Door welke verschillen in fiscale behandeling (andere belastingen dan
Vpb) wordt concurrentieneutraliteit nog meer geweld aangedaan? Onderkent de
staatssecretaris dat ook de BTW concurrentieneutraliteit in de weg staat,
bijvoorbeeld bij de vraag of een ziekenhuis bepaalde activiteiten uitbesteed
of aan samenwerking en taakspecialisatie binnen het samenwerkingsverband wil
overgaan? (BTW-compensatiefonds is immers alleen van toepassing voor lagere
overheden en niet voor vrijgestelde private organisaties met een maatschappelijke
taak zoals ziekenhuizen en andere zorginstellingen).De kritiek zoals bedoeld in de vorige vraag betrof onder andere de gevolgen
voor de financiën. Op welke wijze kan de invoering van de belastingplicht
eventueel budgettair neutraal worden ingevoerd, bijvoorbeeld via een Vpb-compensatiefonds
(vergelijkbaar met een BTW-compensatiefonds). Voorts zou de invoering gevolgen
hebben voor de administratieve lastendruk. De vraag is of de lastendruk –
afgezien van de eenmalige last bij de invoering – stijgt ten opzichte
van private ondernemers die vennootschapsbelasting moeten betalen?Is het de staatsecretaris bekend dat verschillende overheidsorganisaties
en maatschappelijke ondernemingen over omvangrijke structuren met BV’s
en stichtingen beschikken die veelal geen vennootschapsbelasting betalen?
Acht de staatssecretaris het maatschappelijke gewenst dat commerciële
activiteiten belastingvrij worden ontplooid? Wat is het budgettaire belang
(belastinguitgaven) van de vrijstellingen in de Wet vennootschapsbelasting?
In het bijzonder de vrijstelling voor overheidsbedrijven, de vrijstellingen
in artikel 5 en artikel 6 (zoveel mogelijk uitgesplitst).Is bekend wat de effecten zijn van oneerlijke concurrentie op microniveau
voor particuliere bedrijven? Zo ja, welke zijn dat, liefst zoveel mogelijk
uitgesplitst naar sectoren. Zo neen, waarom is dat nooit onderzocht?Kan de staatssecretaris meer concreet aangegeven op welke wijze de vrijstellingen
in de verschillende varianten zouden moeten worden aangepast om ongewenste
belastingplicht te voorkomen? Welke criteria zouden kunnen worden gehanteerd
om een algemene vrijstelling voor maatschappelijke ondernemingen te formuleren?
Als gekozen wordt voor specifieke vrijstellingen. Welke lichamen zouden dan
in de ogen van de staatssecretaris moeten worden vrijgesteld?Op blz. 6 van de notitie wordt vermeld dat een aantal belanghebbenden
zoals het VNG, het IPO, de zeehavens, de kennissector en de afvalverwerking
kritisch hebben gereageerd op de Contourenschets uit 1999. De vraag is hoe
het particuliere bedrijfsleven kijkt naar een aanpassing van de regelgeving
en hoe bijvoorbeeld de bijzondere universiteiten hier tegenover staan?Op blz. 10 wordt vermeld dat een wijziging van de regels voor de belastingplicht
voor overheidsbedrijven tot gevolg heeft dat er niet langer gesproken kan
worden van bestaande staatssteun. Geldt dit voor elke wijziging in de regeling?
Ook als het bereik van de vrijstelling juist wordt ingeperkt? In hoeverre
moeten de bestaande vrijstellingen van artikel 5 en 6 worden aangemerkt als
staatsteun en kunnen deze vrijstellingen worden gesauveerd op grond van de
uitzondering Dienst voor Algemeen Economisch belang of andere uitzonderingen
op de staatssteunregels?Op blz. 14 is opgemerkt dat het openbaar voortgezet onderwijs en het bijzonder
voortgezet onderwijs nu doorgaans niet belastingplichtig zijn. Op grond van
welke bepaling is dat? De onderwijsinstellingen worden immers niet genoemd
in de specifieke vrijstellingen van artikel 5 Wet Vpb 1969. De algemene vrijstelling
geldt alleen als nagenoeg geen exploitatieresultaten worden behaald. Veel
onderwijsinstellingen zullen in het bestaande budgetsysteem niet aan die eis
kunnen voldoen. Hoe worden andere onderwijsinstellingen zoals
het primair onderwijs, het middelbaar en hoger beroepsonderwijs belast, of
zijn deze vrijgesteld?Op blz. 18 wordt vermeld dat de algemene opsommingsvariant aanzienlijk
ruimer is dan de verdringingsvariant, omdat aan een bedrijf niet de eis wordt
gesteld dat deze niet deelneemt aan het economische verkeer. Waarop is dit
standpunt gebaseerd? Hoe werkt de opsommingsvariant uit als in de wet expliciet
wordt bepaald dat er alleen sprake is van belastingplicht als het overheidsbedrijf
deelneemt aan het economische verkeer?II REACTIE VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËNDe leden van enkele fracties binnen de vaste commissie voor Financiën
hebben naar aanleiding van de notitie belastingplicht overheidsbedrijven enige
vragen en opmerkingen voorgelegd. In de reactie daarop zijn de vragen en opmerkingen
met een vergelijkbaar onderwerp samengenomen.Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de PvdAEen deel van de gestelde vragen heeft een kwantitatief karakter. Alvorens
op die vragen in te gaan, wil ik graag nog eens aangeven met welk doel de
notitie belastingplicht overheidsbedrijven is geschreven.Van verschillende zijden is de laatste jaren aandacht gevraagd voor mogelijke
verstoring van de concurrentie tussen particuliere bedrijven en overheidsbedrijven
als gevolg van het feit dat overheidsbedrijven alleen voor bepaalde activiteiten
belastingplichtig zijn voor de vennootschapsbelasting. Het doel van de notitie
is, om ten behoeve van een discussie over de uitgangspunten van de belastingplicht
voor overheidsbedrijven, in beeld te brengen wat de huidige situatie is en
wat er voor alternatieven denkbaar zijn om tot een meer gelijke behandeling
te komen. Dat beeld is vooral in kwalitatieve zin geschetst, mede omdat er
slechts weinig kwantitatieve informatie beschikbaar is. Dit komt doordat kwantitatieve
informatie over de vennootschapsbelasting doorgaans wordt ontleend aan de
fiscale aangiften. In geval van afwezigheid van belastingplicht (of in geval
van vrijstelling) behoeft echter geen aangifte te worden gedaan. Ook de onderzoeken
die enkele jaren geleden in opdracht van het ministerie van Economische Zaken
zijn gedaan naar de omvang van de marktactiviteiten van overheidsbedrijven,
bieden weinig houvast om een kwantitatief inzicht te krijgen in de aspecten
die een rol spelen bij de belastingplicht overheidsbedrijven. Zo wordt in
deze onderzoeken bijvoorbeeld uitgegaan van een andere afbakening van het
begrip overheidsbedrijf dan in de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 (hierna:
Wet Vpb). Ik kan mij voorstellen dat naar aanleiding van de discussie over
de alternatieven en de richting die daaruit naar voren komt, wordt bezien,
of en zo ja, op welke punten nadere kwantitatieve informatie van belang is.Op basis van onderzoeken die in opdracht van het Ministerie van Economische
Zaken zijn uitgevoerd, is in de notitie aangegeven dat er in 2001 269 indirecte
overheidsbedrijven waren. Aangenomen mag worden dat een deel daarvan al belastingplichtig
was, omdat zij niet volledig door de overheid werden beheerst of omdat zij
niet-vrijgestelde activiteiten uitoefenden. Voor zover het staatsdeelnemingen
betreft (33 in 2007), is in de notitie aangegeven dat het merendeel daarvan
belastingplichtig is. De leden van de fractie van de PvdA vragen hoeveel van
de 269 indirecte overheidsbedrijven gedeeltelijk belastingplichtig zijn en
hoeveel daarvan nog nooit winst hebben gemaakt en dus geen vennootschapsbelasting
hebben betaald.Uit de onderzoeken in opdracht van het ministerie van Economische Zaken
is alleen het aantal bedrijven en hun omzet bekend; winstgegevens ontbreken.
Doordat ook niet bekend is om welke individuele bedrijven het gaat, is geen
koppeling met fiscale gegevens mogelijk. Dit betekent dat de gevraagde informatie
niet beschikbaar is.De leden van de genoemde fractie vragen hoeveel indirecte overheidsbedrijven
belastingplichtig zullen worden als wordt gekozen voor de «indirecte
ondernemingsvariant» en hoeveel van die bedrijven naar verwachting daadwerkelijk
winst maken en dus vennootschapsbelasting zullen gaan afdragen.Bij een keuze voor de indirecte ondernemingsvariant zullen alle indirecte
overheidsbedrijven, voor zover zij nu nog niet belastingplichtig zijn, hetzij
integraal (BV’s en NV’s) hetzij partieel (stichtingen en verenigingen)
belastingplichtig worden. Zoals uit het antwoord op de vorige vraag blijkt,
is niet precies bekend hoe groot deze groep bedrijven is en welk deel daarvan
fiscaal winst maakt. Verder moet worden bedacht dat de belastingplicht niet
gaat gelden voor zover deze bedrijven vallen onder de vrijstellingen die thans
zijn opgenomen in de artikelen 5 en 6, van de Wet Vpb en dat bij een keuze
voor de indirecte-ondernemingsvariant die vrijstellingen nog eens in ogenschouw
genomen zouden moeten worden.Is de informatie over de indirecte overheidsbedrijven beperkt, sterker
geldt dat nog voor de directe overheidsbedrijven, omdat het daarbij niet gaat
om afzonderlijke rechtspersonen, maar om onderdelen van overheidsinstellingen.
Zo zijn in de genoemde onderzoeken die in opdracht van het Ministerie van
Economische Zaken zijn uitgevoerd alleen de directe overheidsbedrijven meegenomen
die bestaan uit een samenwerkingsvorm tussen verschillende overheidsorganisaties.
Het is daardoor niet mogelijk – de leden van de fractie van de SP vragen
daarom – een overzicht te geven van alle indirecte en directe overheidsbedrijven
en van de belastingplicht in de huidige situatie en in de vier varianten die
in de notitie zijn beschreven.De leden van de fractie van de PvdA vragen of de geleidelijke uitbreiding
van belastingplicht via een «case by case» benadering ook directe
overheidsbedrijven belastingplichtig heeft gemaakt.De geleidelijke uitbreiding van belastingplicht via de «case by
case» benadering is op twee manieren gerealiseerd. In de eerste plaats
zijn een aantal met name genoemde indirecte overheidsbedrijven afzonderlijk
belastingplichtig gemaakt. Dit is gebeurd door deze lichamen toe te voegen
aan artikel 2, zevende lid, tweede volzin, Wet Vpb. In de tweede plaats is
in artikel 2, derde lid, Wet Vpb de opsomming van overheidsbedrijven die belastingplichtig
zijn, uitgebreid. In die opsomming is de aard van de onderneming doorslaggevend
en wordt geen onderscheid gemaakt tussen directe en indirecte overheidslichamen.
Aan deze bepaling zijn in 1998 – kort gezegd – de energiebedrijven
toegevoegd. Deze uitbreiding had vooral betrekking op indirecte overheidsbedrijven.
Ook een enkel direct overheidsbedrijf is door de uitbreiding belastingplichtig
geworden.De leden van de fractie van de PvdA vragen of aangegeven kan worden bij
welke variant de minste problemen te verwachten zijn wat betreft de staatssteunregels
die gelden voor diensten van algemeen belang. Voorts vragen zij in hoeverre
een lidstaat vrijheid heeft om de regels voor vrijstellingen in te vullen,
gegeven de Europese mededingingsregel.De staatssteunbepalingen van het Verdrag zijn niet van toepassing op diensten
van algemeen belang. Het gaat dan om goederen en diensten die niet ook door
andere aanbieders op de markt worden aangeboden. Bekende voorbeelden van dergelijke
diensten van algemeen belang zijn het verstrekken van paspoorten
en de levering van drinkwater. Voor deze diensten zijn dus vrijstellingen
van de Vpb-plicht toegestaan.Het Europese staatssteunrecht zoals dat is vervat in artikel 87, eerste
lid, EG is van toepassing op (publieke en private) ondernemingen die goederen
en diensten aanbieden op de markt, ongeacht de rechtsvorm en de wijze waarop
zij worden gefinancierd. Daaruit is op te maken dat, bij de beoordeling of
de Europese staatssteunregels van toepassing zijn op overheidsbedrijven, de
vraag relevant is of het overheidsbedrijf in kwestie een goed of een dienst
aanbiedt op de markt. Indien een overheidsbedrijf dat met een belaste onderneming
concurreert, van belastingheffing is vrijgesteld, kan een lidstaat een beroep
doen op de regels van diensten van algemeen economisch belang. Die regels
staan onder bepaalde voorwaarden toe een vrijstelling van de belastingplicht
te verlenen als compensatie voor de uitvoering van diensten van algemeen economisch
belang. Binnen het kader van die voorwaarden beschikt een lidstaat over ruime
vrijheid om de vrijstelling vorm te geven, zonder dat er sprake is van staatssteun
in de zin van artikel 87, eerste lid, EG. In de ondernemings- de verdringings-
en de algemene opsommingsvariant als zodanig is er geen voordeel voor overheidsbedrijven
ten opzichte van particuliere bedrijven waardoor het Europese staatssteunrecht
niet van toepassing is. Al speelt bij de laatste variant de precieze invulling
een rol. De staatssteunaspecten moeten echter wel weer onder ogen worden gezien
bij de nadere uitwerking van de vrijstellingen bij deze varianten.De leden van de fractie van de PvdA vragen voorts in hoeverre een lidstaat
het argument dat een bedrijf geen winstoogmerk heeft, mag laten wegen om het
niet Vpb-plichtig te maken en of daarin verschillen bestaan tussen de vier
geschetste varianten.De vraag of sprake is van staatssteun kan alleen aan de orde komen bij
voordelen ten behoeve van activiteiten waarmee wordt deelgenomen aan het economische
verkeer. Of bij die activiteiten een winstoogmerk aanwezig is, doet op zichzelf
beschouwd niet ter zake. Als in de regelgeving de aanwezigheid van een winstoogmerk
in sommige situaties als criterium voor belastingplicht wordt gehanteerd en
in andere, vergelijkbare situaties niet, kan dit vanuit het oogpunt van staatssteun
van belang zijn omdat hieruit in de eerstgenoemde situaties mogelijk een voordeel
voortvloeit ten behoeve van economische activiteiten.In de vennootschapsbelasting zijn BV’s en NV’s integraal belastingplichtig,
ongeacht of er sprake is van een winstoogmerk. Dit maakt het ontbreken van
een winstoogmerk als argument om BV’s of NV’s die volledig beheerst
worden door de overheid, vrij te stellen van de vennootschapsbelasting, vanuit
het oogpunt van staatssteun kwetsbaar. Voor stichtingen en verenigingen en
sommige andere rechtspersonen geldt dat zij slechts belastingplichtig zijn
voor de vennootschapsbelasting voor zover zij een onderneming drijven. Eén
van de criteria daarvoor is het oogmerk om winst te behalen. Het hanteren
van een winstoogmerk als één van de criteria voor de belastingplicht
van stichtingen en verenigingen die volledig worden beheerst door de overheid
en voor de belastingplicht van directe overheidsbedrijven, leidt dus niet
tot een verschil in de behandeling met vergelijkbare particuliere bedrijven.
Dat betekent dat er vanuit het oogpunt van staatssteun geen bezwaren zijn
om het ontbreken van een winstoogmerk te gebruiken als criterium voor de vrijstelling
van overheidsbedrijven die worden gedreven in de vorm van een stichting of
vereniging of als direct overheidsbedrijf. Het criterium wordt op die manier
ook gebruikt in de ondernemingsvariant. Het criterium speelt een beperkte
rol in de indirecte-ondernemingsvariant en het kan een impliciete rol spelen
in de opsommingsvariant. Het speelt geen rol in de verdringingsvariant.De leden van de fractie van de PvdA vragen in hoeverre het wenselijk is
om aan te sluiten bij de praktijk in de ons omliggende landen en of dit zelfs
niet noodzakelijk kan zijn.Opmerking verdient dat de uitgangspunten die ten grondslag liggen aan
de belastingplicht van overheidsbedrijven van de ons omringende landen en
die van Nederland op elkaar lijken: voor de belastingplicht van directe overheidsbedrijven
wordt, globaal gezien, aansluiting gezocht bij het criterium «belastingplichtig
voor zover een onderneming wordt gedreven» en indirecte overheidsbedrijven
worden in het algemeen op dezelfde wijze in de belastingheffing betrokken
als vergelijkbare rechtspersonen in de particuliere sector. De verschillen
zitten in de beperkingen die vervolgens op deze uitgangspunten zijn aangebracht.Het belang van aansluiting bij andere systemen neemt toe naarmate zich
meer concurrentie voordoet met overheidsbedrijven of particuliere bedrijven
in andere landen. Echter, ook bij aanwezigheid van concurrentie over de grens,
is volledige aansluiting bij andere systemen niet noodzakelijk. Ook als gekeken
wordt naar de particuliere sector – bijvoorbeeld binnen de winstbelasting –
bestaan verschillen tussen de systemen van de verschillende landen. Tegen
die achtergrond gaat het er binnen ons eigen systeem primair om de verschillende
partijen die met elkaar in concurrentie staan, zoveel mogelijk op dezelfde
manier te behandelen.De leden van de fractie van de PvdA vragen hoe deze modernisering aansluit
bij het wetsvoorstel markt en overheid.De notitie belastingplicht overheidsbedrijven en het Wetsvoorstel aanpassing
van de Mededingingswet ter invoering van gedragsregels voor de overheid (Kamerstukken
II 2007/08, 31 354) (voorheen: Wetsvoorstel markt en overheid) hebben
beide als doelstelling het voorkomen van concurrentieverstoring door overheden.
De invalshoek en reikwijdte verschillen echter. De notitie richt zich op de
vraag of de huidige wetgeving inzake de vennootschapsbelasting tot concurrentieverstoring
door overheden kan leiden en welke mogelijkheden er zijn om die verstoring
weg te nemen. Daarbij worden zowel bedrijven betrokken die onderdeel zijn
van een overheidsinstelling zelf («directe overheidsbedrijven»)
als privaatrechtelijke bedrijven die volledig beheerst worden door overheidsinstellingen
(«indirecte overheidsbedrijven»).Het wetsvoorstel beoogt te voorkomen dat overheden («bestuursorganen»)
die economische activiteiten verrichten, daardoor de concurrentie verstoren.
Het Wetsvoorstel bevat voor die overheden onder andere gedragregels ten aanzien
van de doorberekening van kosten, het niet bevoordelen van hun overheidsbedrijven,
het gebruik door derden van gegevens die voor de uitvoering van de publieke
taak zijn verkregen, en het voorkomen van functievermenging.Voorts vragen de leden van de fractie van de PvdA hoe de geschetste modernisering
aansluit bij het voorontwerp maatschappelijke onderneming. De leden van de
fractie van de VVD vragen wat de fiscale behandeling van deze nieuwe rechtsvorm
wordt en welke criteria zouden kunnen worden gehanteerd om een algemene vrijstelling
voor maatschappelijke ondernemingen te formuleren. Als gekozen wordt voor
specifieke vrijstellingen, welke lichamen zouden dan moeten worden vrijgesteld,
zo vragen de laatstgenoemde leden.Als de «maatschappelijke onderneming» wordt geïntroduceerd,
zal tevens moeten worden bepaald hoe deze rechtsvorm past binnen de Wet Vpb.
Daarbij speelt ook mee of de maatschappelijke onderneming de vorm krijgt van
een nieuwe rechtspersoon of wordt ingericht als een modaliteit van een bestaande
rechtspersoon.Als er voor de maatschappelijke onderneming een zelfstandige rechtspersoon
zou komen, zal eerst de vraag beantwoord moeten worden of deze rechtspersoon
volledig belastingplichtig is voor de Wet Vpb of, zoals bij de
stichting/vereniging, alleen voor zover er in fiscale zin sprake is van een
onderneming. Daarbij is van belang of de rechtspersoon in fiscale zin een
onderneming drijft. Een van de kenmerken daarvan is of naar winst wordt gestreefd
of feitelijk winst wordt behaald. Bij de beoordeling of sprake is van het
fiscaal drijven van een onderneming is niet van belang of de activiteiten
als «een maatschappelijk belang» kunnen worden aangemerkt. Dit
kan wel aan de orde komen bij de vraag hoe de activiteiten van deze rechtspersoon
zich verhouden tot reeds bestaande vrijstellingen in de Wet Vpb.Het ligt niet voor de hand om voor de maatschappelijke onderneming een
algemene vrijstelling in het leven te roepen. Het is logischer om binnen het
huidige systeem van de Wet Vpb voor de belastingplicht aan te sluiten bij
de activiteiten van de maatschappelijke onderneming en dan te beoordelen of
deze een onderneming drijft of in concurrentie treedt. Als dat het geval is,
is de vervolgvraag of die activiteiten een vrijstelling rechtvaardigen.Als de maatschappelijke onderneming zou worden vormgegeven als een modaliteit
van een bestaande rechtspersoon heeft dit in beginsel geen invloed op de belastingplicht.
Voor zover de activiteiten van het lichaam onder het huidige systeem zijn
belast of vrijgesteld zal dit niet veranderen na invoering van de maatschappelijke
onderneming. Als instellingen door het invoeren van de maatschappelijke onderneming
hun doelstellingen of activiteiten wijzigen1 zal
vervolgens beoordeeld moeten worden of nog wordt voldaan aan de voorwaarden
van een vrijstelling, zo niet dan zou belastingplicht kunnen ontstaan.De leden van de fractie van de PvdA wijzen erop dat in de notitie over
de indirecte-ondernemingsvariant is opgemerkt, dat deze geen gelijk speelveld
creëert, omdat de belastingplicht eenvoudig te ontlopen is door de activiteiten
rechtstreeks door de overheid te laten verrichten. Deze leden vragen zich
af of deze situatie niet vergelijkbaar is met het BTW-verschil voor decentrale
overheden wanneer zij activiteiten zelf uitvoeren (hierna: inbesteden) of
uitbesteden en waarvoor het BTW-compensatiefonds is opgericht.Een overeenkomst tussen beide situaties is, dat het uitoefenen van een
activiteit door een overheidsinstantie tot andere fiscale consequenties leidt
dan het uitoefenen van diezelfde activiteit door een particulier bedrijf.
Een belangrijk verschil is, dat in het geval van de BTW, het gaat om de overheid
als afnemer en in het geval van de vennootschapsbelasting veeleer om de overheid
als aanbieder.In het geval van de BTW werd de overheid als afnemer geconfronteerd met
de onmogelijkheid om BTW over werk dat was uitbesteed aan de particuliere
sector, te verrekenen. Dat vormde een discentive voor uitbesteding. Om marktpartijen
een eerlijker kans te geven om de overheid als klant binnen te halen, is het
BTW-compensatiefonds in het leven geroepen. Gemeenten en provincies kunnen
uit dit fonds de BTW terugvragen die zij hebben betaald op uitbesteed werk.
Kort gezegd wordt de concurrentieverstoring die in een bepaalde situatie ontstaat
door de heffing van BTW, weggenomen door compensatie van die heffing.Bij de vennootschapsbelasting heeft een direct overheidsbedrijf dat niet
Vpb-plichtig is, als aanbieder een voordeel omdat het in de prijs die het
aan de afnemer berekent, geen rekening behoeft te houden met verschuldigde
vennootschapsbelasting. De concurrentieverstoring ontstaat in dit geval dus
door de afwezigheid van heffing. Het wegnemen (compenseren) daarvan is alleen
mogelijk door in die situatie een heffing op te leggen.De leden van de fractie van de PvdA hebben de indruk dat het bij de verdringingsvariant
juridisch lastig is om deze niet veel ruimer te laten uitkomen dan gewenst.
Zij vragen zich in verband daarmee af in hoeverre het bij de
(indirecte-)ondernemingsvariant eenvoudiger is om activiteiten af te bakenen
via vrijstellingen.In de (indirecte-)ondernemingsvariant vormen onder meer de deelname aan
het economische verkeer en de aanwezigheid van een winstoogmerk criteria voor
de belastingplicht van overheidsbedrijven. In de verdringingsvariant spelen
deze criteria geen rol, waardoor bijvoorbeeld ook in-huis-diensten van overheidsinstellingen
onder de belastingplicht zouden kunnen gaan vallen. Daardoor zal het naar
alle waarschijnlijkheid voor de verdringingsvariant inderdaad lastiger zijn
om tot een goede afbakening van vrij te stellen overheidsactiviteiten te komen
dan voor de (indirecte-)ondernemingsvariant.Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de SPDe leden van de fractie van de SP vragen hoe ik het maatschappelijk belang
zie en of het maatschappelijk belang ook met gradaties voorkomt. Voorts vragen
deze leden meer uitleg te geven over de relatie tussen het drijven van een
onderneming en het maatschappelijk belang.Belangen die het individuele niveau overstijgen worden voor een deel behartigd
door de groep individuen die dat belang gemeen hebben. Voor een ander deel
worden zij behartigd door de overheid. Voor zover zij door de overheid worden
behartigd gebeurt dit in veel gevallen doordat de overheid regels stelt waaraan
in het maatschappelijk verkeer moet worden voldaan; in andere gevallen doordat
de overheid taken of diensten zelf voor haar rekening neemt. Wat de taken
van de overheid zijn, is een vraagstuk dat het onderwerp belastingplicht overheidsbedrijven
te buiten gaat. Bij dat onderwerp gaat het slechts om de vraag hoe in de situatie
waarin de overheid in de praktijk taken of diensten voor haar rekening neemt,
die ook door de particuliere sector (zouden kunnen) worden uitgevoerd, en
waarin de uitvoering van die taken of diensten in bedrijfsmatige vorm plaatsvindt,
moet worden omgegaan met de belastingplicht van die overheidsbedrijven.De leden van de fractie van de SP vragen per variant aan te geven welke
vrijstellingen vervallen dan wel worden uitgebreid. In dat verband vragen
zij ook of ik de mening deel dat sommige vrijstellingen moeten blijven bestaan
en welke dat dan zouden zijn. Ook de leden van de fractie van de VVD vragen
welke vrijstellingen zouden moeten worden aangepast.Alle vier de varanten hebben tot gevolg dat de reikwijdte van de belastingplicht
van overheidsbedrijven wordt uitgebreid. Het ligt echter niet voor de hand
dat dit gepaard zou gaan met het vervallen van bestaande vrijstellingen voor
activiteiten van algemeen maatschappelijk en sociaal belang die zijn opgenomen
in de artikelen 5 en 6, Wet Vpb. Het ligt meer voor de hand dat dit gepaard
zou moeten gaan met een uitbreiding en modernisering van die vrijstellingen.Voor de indirecte ondernemingsvariant zal vermoedelijk kunnen worden volstaan
met een uitbreiding van die vrijstellingen met een aantal met naam te noemen
overheidsinstellingen. Voor de ondernemingsvariant en de verdringingsvariant
zal vermoedelijk een uitbreiding moeten plaatsvinden met bepaalde activiteiten
die als publieke taak worden beschouwd, alhoewel die activiteiten tot op zekere
hoogte ook in de particuliere sector plaatsvinden. Doordat bij de ondernemingsvariant
de criteria «winstoogmerk» en «deelname aan het economisch
verkeer» een rol spelen, zal de noodzaak van een lijst met publieke
taken daar minder groot zijn dan bij de verdringingsvariant . Bij de specifieke
opsommingvariant zal het vermoedelijk niet of nauwelijks nodig zijn de lijst
met vrijstellingen uit te breiden, aangezien de opsomming zelf het instrument
is om een te grote reikwijdte van de belastingplicht te voorkomen. Wat de
uitbreiding concreet zou moeten behelzen, zal pas na een zorgvuldige inventarisatie
kunnen worden vastgesteld.De vrijstellingen van de artikelen 5 en 6, Wet Vpb hebben betrekking op
lichamen die bepaalde in de wet omschreven activiteiten verrichten en lichamen
waarbij, kort gezegd, een algemeen maatschappelijk of sociaal belang op de
voorgrond staat. De voorwaarden voor deze vrijstellingen – de leden
van de fractie van de SP vragen daarnaar – houden in het algemeen in
dat een winstoogmerk bij desbetreffende lichamen ontbreekt, dan wel beperkt
is. Dit om een ongewenst concurrentievoordeel te voorkomen.Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de VVDDe leden van de fractie van de VVD merken op dat overheidsbedrijven actief
zijn op gemengde markten, waaronder zij verstaan markten waarop commerciële
en maatschappelijke ondernemingen actief zijn. Deze leden vragen welke verschillende
gemengde markten (zoals zorg, onderwijs, volkshuisvesting, sociale zekerheid)
ik onderken. Voorts vragen zij naar mijn visie op de belastingheffing van
de verschillende deelnemers op dergelijke markten.De genoemde leden omschrijven een gemengde markt als een markt waarop
commerciële en maatschappelijke ondernemingen actief zijn. Aan de door
deze leden genoemde voorbeelden van gemengde markten (de zorg, het onderwijs,
de volkshuisvesting en de sociale zekerheid), kunnen andere worden toegevoegd:
bijvoorbeeld het openbaar vervoer en bibliotheken. Een uitputtende opsomming
is moeilijk te geven, ook omdat de activiteiten van de overheid en de markt
zich aanpassen aan maatschappelijke ontwikkelingen, en omdat er (nog) geen
vaste definitie bestaat van maatschappelijke onderneming.Het voorontwerp van de maatschappelijke onderneming richt zich tot nu
toe vooral op de sectoren onderwijs, zorg en wonen. Of overheidsbedrijven,
voor zover ze in deze sectoren actief zijn, ook als maatschappelijke onderneming
kunnen worden aangemerkt zal met name afhankelijk zijn van de uiteindelijke
vormgeving van de maatschappelijke onderneming.Als overheidsbedrijven of maatschappelijke ondernemingen activiteiten
verrichten op dezelfde markten waarop ook «gewone» marktpartijen
aanwezig zijn, concurreren zij met die marktpartijen. In dat geval moet concurrentieverstoring
zoveel mogelijk worden voorkomen, ook in de belastingheffing. Dat is ook het
uitgangspunt van de staatssteunbepalingen in de Europese regelgeving waarnaar
de genoemde leden verwijzen. Die regelgeving maakt het wel mogelijk dat overheden
bepaalde markten of onderdelen daarvan aan zichzelf voorbehouden.De leden van de fractie van de VVD vragen door welke verschillen
in fiscale behandeling buiten de Wet Vpb de concurrentieneutraliteit geweld
wordt aangedaan. In dat verband vragen zij voorts of ik onderken dat de BTW
concurrentieneutraliteit in de weg staat, bijvoorbeeld bij de vraag of een
ziekenhuis bepaalde activiteiten uitbesteedt of tot samenwerking en taakspecialisme
binnen het samenwerkingsverband wil overgaan.De vennootschapsbelasting en de BTW zijn de belastingmiddelen die veruit
het belangrijkste zijn voor overheidsondernemingen. In de praktijk kan een
overheidsorganisatie echter ook te maken krijgen met de overdrachtsbelasting,
de successie- en schenkingsrechten en de lokale belastingen.In de overdrachtsbelasting geldt er een vrijstelling voor verkrijgingen
van onroerende zaken voor een groot aantal publiekrechtelijke lichamen. De
belangrijkste zijn staat, provincies, gemeenten en waterschappen. De vrijstelling
geldt niet voor de indirecte overheidsbedrijven. Er kan zich een mogelijke
verstoring voordoen indien de onroerende zaken worden gebruikt
in het kader van een onderneming van een direct overheidsbedrijf. De vrijstelling
in de successiewet voor de staat, gemeenten en provincies lijkt voor de concurrentieverhouding
tussen directe overheidsbedrijven en particuliere sector weinig relevant.
De vrijstellingen van de diverse lokale belastingen zullen nagenoeg geen effect
op de concurrentieverhoudingen hebben, aangezien de vrijstellingen beperkt
blijven tot de activiteiten die behoren tot de klassieke overheidstaken. Het
stelsel van de BTW beoogt gelijke economische activiteiten op gelijke wijze
te belasten of vrij te stellen. Daarom kan een ziekenhuis of andere ondernemer
die de BTW niet kan verrekenen tegen BTW-heffing aanlopen indien besloten
wordt om bepaalde activiteiten niet in eigen beheer te verrichten. Het maakt
dan in principe niet uit of men kiest voor uitbesteding van activiteiten aan
derden of deze activiteiten in een bepaalde samenwerkingsvorm onderbrengt.
Het is juist vanwege de concurrentieneutraliteit dat de BTW zeer terughoudend
is als het gaat om onderscheid te maken tussen dit soort activiteiten. Zo
geldt alleen onder strikte voorwaarden – waaronder de afwezigheid van
concurrentieverstoring – een vrijstelling voor activiteiten die door
een samenwerkingsverband worden verricht.De leden van de fractie van de VVD vragen op welke wijze invoering van
belastingplicht eventueel budgettair neutraal kan geschieden en of invoering
tot gevolg zou hebben dat de administratieve lastendruk groter wordt dan bij
private ondernemers die vennootschapsbelasting moeten betalen.Uitbreiding van de reikwijdte van de belastingplicht voor overheidsbedrijven
zal budgettair neutraal zijn als de extra belastingopbrengst die daaruit wordt
verwacht, wordt aangewend voor een vorm van belastingverlaging. Het ligt daarbij
niet in de rede de extra opbrengst terug te sluizen naar de overheidsbedrijven
zelf, omdat dan op het gebied van mogelijke concurrentievoordelen met de ene
hand wordt terug gegeven wat met de andere hand is weggenomen.Aangenomen mag worden dat de administratieve lastendruk voor indirecte
overheidsbedrijven niet groter zal zijn dan voor vergelijkbare particuliere
bedrijven. Voor directe overheidsbedrijven bestaan er geen onmiddellijk vergelijkbare
tegenhangers in de particuliere sector. Zij kunnen het best vergeleken worden
met ondernemingen van particuliere stichtingen of verenigingen. In beide situaties
zal het doorgaans nodig zijn de winst van het ondernemingsdeel af te splitsen
van de overige activiteiten. Er is geen reden om aan te nemen dat dit voor
overheidsinstanties bezwaarlijker is dan voor particuliere stichtingen of
verenigingen.De leden van de fractie van de VVD vragen of het mij bekend is dat verschillende
overheidsorganisaties en maatschappelijke ondernemingen over omvangrijke structuren
met BV’s en stichtingen beschikken, die veelal geen vennootschapsbelasting
betalen en of ik het maatschappelijk gewenst acht dat commerciële activiteiten
belastingvrij worden ontplooid.In de praktijk komen er inderdaad situaties voor waarbij activiteiten
die niet vallen onder de opsomming van belastingplichtige activiteiten uit
artikel 2, derde lid, Wet Vpb, worden uitgeoefend in door de overheid beheerste
(structuren) van privaatrechtelijke lichamen. Dat is een gevolg van de bestaande
beperkingen in de reikwijdte van de belastingplicht voor overheidsbedrijven.
Die beperkingen vormen juist de aanleiding voor de onderhavige notitie.De leden van de fractie van de VVD vragen wat het budgettaire belang is
van de vrijstellingen in de Wet Vpb, in het bijzonder van de vrijstellingen
die zijn opgenomen in de artikelen 5 en 6 van die wet.Zoals in de inleidende beschouwing is aangegeven, wordt kwantitatieve
informatie over de vennootschapsbelasting doorgaans ontleend aan de fiscale
aangiften. In het geval van een subjectieve vrijstelling behoeft echter geen
aangifte te worden gedaan. Dat betekent dat het moeilijk is om
tot een verantwoorde raming te komen van het budgettaire belang van de vrijstellingen.Op de vraag van de leden van de fractie van de VVD of bekend is wat de
effecten van oneerlijke concurrentie zijn, kan ik antwoorden dat mij geen
onderzoeken bekend zijn waarin die effecten zijn gepresenteerd. Algemeen gesteld
zal oneerlijke concurrentie echter een nadelig effect hebben, zowel op microniveau
(particuliere bedrijven) als op macroniveau (in termen van groei van de Nederlandse
economie). Het concurrentievermogen is gebaat bij een gelijke behandeling
van gelijke (of vergelijkbare) transacties. Over de omvang van de (nadelige)
effecten van oneerlijke concurrentie is echter geen informatie voorhanden.Vanuit het particuliere bedrijfsleven zijn meermalen klachten naar voren
gebracht over de huidige fiscale behandeling van overheidsbedrijven. Het ligt
daarom voor de hand dat het bedrijfsleven positief zal staan tegenover een
aanpassing van de regelgeving op dit punt. Voor de bijzondere universiteiten
zal vermoedelijk hetzelfde gelden. Dit naar aanleiding van de desbetreffende
vraag van de leden van de fractie van de VVD.In de notitie belastingplicht overheidsbedrijven is aangegeven dat het
openbaar voortgezet onderwijs en het bijzonder voortgezet onderwijs doorgaans
niet belastingplichtig zijn. De leden van de fractie van de VVD vragen op
grond van welke bepaling dat het geval is, omdat onderwijsinstellingen niet
worden genoemd in de specifieke vrijstellingen van artikel 5, Wet Vpb. Zij
stellen verder dat de algemene vrijstelling alleen geldt als nagenoeg geen
exploitatieresultaten worden behaald. Veel onderwijsinstellingen zullen in
het bestaande budgetsysteem volgens deze leden niet aan die eis kunnen voldoen.
Deze leden vragen verder op welke wijze andere onderwijsinstellingen, zoals
het primair onderwijs, het middelbaar- en hoger beroepsonderwijs, worden belast
of dat deze instellingen zijn vrijgesteld.Overheidsbedrijven zijn alleen belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting
indien zij activiteiten verrichten die limitatief zijn opgesomd in artikel
2, derde lid, Wet Vpb. Onderwijsactiviteiten vallen niet onder die opsomming.
Indien onderwijsactiviteiten worden uitgeoefend in een publiekrechtelijk rechtspersoon
danwel in een door de overheid beheerst privaatrechtelijk lichaam, is er derhalve
geen sprake van belastingplicht voor de vennootschapsbelasting.Voor onderwijsactiviteiten die niet worden uitgeoefend in een publiekrechtelijk
lichaam of in een door de overheid beheerst privaatrechtelijk lichaam, is
in de Wet Vpb geen specifieke vrijstelling opgenomen. De instellingen kunnen
in dat geval dus belastingplichtig zijn voor de vennootschapsbelasting. Onderwijsinstellingen
met de rechtsvorm van een stichting of vereniging zijn echter slechts belastingplichtig
indien en voor zover zij een onderneming drijven. Verder is onder omstandigheden
een beroep op artikel 6, Wet Vpb mogelijk. In deze bepaling is een subjectieve
vrijstelling opgenomen voor instellingen waarbij onder andere een algemeen
maatschappelijk belang op de voorgrond staat en die een beperkt winststreven
hebben.In de notitie is het voortgezet onderwijs slechts als voorbeeld genoemd.
Dat betekent niet dat de behandeling voor het primair onderwijs en voor het
middelbaar- en hoger beroepsonderwijs anders is.In de notitie belastingplicht overheidsbedrijven is opgemerkt dat voor
zover de bestaande beperkingen in de belastingplicht voor overheidsbedrijven
elementen van steun zouden bevatten, dit zogenoemde bestaande steun zou betreffen.
Dat wil zeggen steun van vóór de inwerkingtreding van het EG-verdrag.
Bij bestaande steun kan de Europese Commissie niets doen met betrekking tot
het verleden. Ook is aangegeven dat als de systematiek van de
regeling van de belastingplicht voor overheidsbedrijven zou worden aangepast,
niet meer kan worden gesteld dat sprake is van bestaande staatssteun. De nieuwe
regeling moet dan van meet af aan in overeenstemming zijn met de staatssteunbepalingen.
De leden van de fractie van de VVD vragen of dit voor elke wijziging geldt,
ook als het bereik van de vrijstelling juist wordt ingeperkt.Op basis van artikel 1 van de Procedureverordening staatssteun1 is een wijziging van bestaande steun, nieuwe steun.
Niet iedere aanpassing van louter formele of administratieve aard, die de
beoordeling van de steunmaatregel met de gemeenschappelijke markt niet kan
beïnvloeden, zal bestaande steun wijzigen in nieuwe steun.De praktijk is, dat indien een bestaande steunmaatregel een substantiële
wijziging ondergaat, er in de meeste gevallen sprake zal zijn van een nieuwe
steunmaatregel. Een wijziging is substantieel indien de hoofdelementen van
die regeling gewijzigd worden, zoals bijvoorbeeld de doelstellingen, de maatstaf
van heffing, de heffingsplichtigen of de financieringsbron2. Anderzijds hebben aanpassingen die de steunmaatregel niet substantieel
wijzigen, geen gevolgen voor de indeling van die maatregel. Zo wordt een verhoging
van de oorspronkelijke voor een bestaande steunregeling voorziene middelen
met maximaal 20% niet als een wijziging van bestaande steun beschouwd3.Hoewel het op het eerste gezicht misschien vreemd lijkt om een substantiële
wijziging van bestaande steun in de vorm van een inperking van een belastingvrijstelling
te moeten beschouwen als nieuwe steun, bieden de genoemde verordeningen geen
andere uitweg.Voorts vragen de leden van deze fractie in hoeverre de bestaande vrijstellingen
van de artikelen 5 en 6 van de Wet Vpb moeten worden aangemerkt als staatssteun
en of deze vrijstellingen kunnen worden gesauveerd op grond van de uitzondering
diensten van algemeen economisch belang of andere uitzonderingen op de staatssteunregels?Het oordeel in hoeverre een maatregel als staatssteun te beschouwen is,
is op basis van de Europese staatssteunregels voorbehouden aan de Europese
Commissie. De vraag of de vrijstellingen kunnen worden gesauveerd op grond
van de uitzondering voor diensten van algemeen economisch belang, zal relevant
worden indien de Commissie het nodig acht dienstige maatregelen voor te stellen.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Vendrik (GL), Blok (VVD), Voorzitter, Ten
Hoopen (CDA), Ondervoorzitter, Weekers (VVD), Gerkens (SP), Van Haersma Buma
(CDA), De Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Omtzigt (CDA), Koşer Kaya (D66), Irrgang (SP),
Luijben (SP), Kalma (PvdA), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Cramer (CU), Van
der Burg (VVD), Van Dijck (PVV), Spekman (PvdA), Heerts (PvdA), Gesthuizen
(SP), Ouwehand (PvdD), Tang (PvdA) en Vos (PvdA).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Halsema (GL), Remkes (VVD), Jonker (CDA),
Aptroot (VVD), Van Gerven (SP), De Vries (CDA), Van Hijum (CDA), Mastwijk
(CDA), De Krom (VVD), De Pater-van der Meer (CDA), Pechtold (D66), Kant (SP),
Ulenbelt (SP), Van der Veen (PvdA), Smilde (CDA), Anker (CU), Nicolaï
(VVD), De Roon (PVV), Van Dam (PvdA), Smeets (PvdA), Karabulut (SP), Thieme
(PvdD), Heijnen (PvdA) en Roefs (PvdA).XNoot1Waarbij te denken valt aan het streven naar winst, het mogelijk maken
van winstuitkeringen, het wijzigen van de rechtsvorm of het uitbreiden van
activiteiten.XNoot1Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling
van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG Verdrag
(nu artikel 88 EG), Pb L 83/1, 27 maart 1999.XNoot2Zie de conclusie van de Advocaat-generaal Trabucchi in de zaak C51/74
Hulst van 23 januari 1975.XNoot3Verordening (EG) nr. 794/2004 van de Commissie van 21 april 2004
tot uitvoering van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad tot vaststelling
van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag,
Pb EU L 140/1, 30 april 2004. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31213-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl