Latijns Amerika; Brief ministers en staatssecretaris met de Latijns Amerika-notitie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28326, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

12-04-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28326 nr. 1

02-04-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamBELEIDSNOTITIE LATIJNS AMERIKA NOTITIE LATIJNS AMERIKA1. Inleiding en samenvatting2. Het Westelijk Halfrond: naar stabiliteit en veiligheid
door regionale integratie2.1 Veiligheid en stabiliteit in Latijns Amerika en het
Caribisch gebied• Drugscriminaliteit• Democratisering, goed bestuur, mensenrechten en
vredesopbouw2.2 Integratie op het Westelijk Halfrond en samenwerking
met de EU2.3 Economische ontwikkeling: opwaartse trend opnieuw
onder druk• Sociaal-economische ontwikkelingMilieu3. Het beleid van het Koninkrijk jegens Latijns Amerika3.1 Veiligheid en stabiliteit• Drugscriminaliteit• Democratisering, goed bestuur, mensenrechten en
vredesopbouw3.2 Integratie op het Westelijk Hafrond en samenwerking
met de EU• Sociaal-economische ontwikkeling• Milieu• Het streven naar economische samenwerking tussen
Latijns Amerikaanse landen en de EUVrijhandelsakkoord EU-MexicoVrijhandelsakkoord EU-Mercosur/Chili3.3 Benutten marktpotentieel; bevordering van handel en
investeringen• Het Koninkrijk heeft een gunstige uitgangspositie• De handels- en investeringspositie van het Koninkrijk
in Latijns Amerika kan verder worden versterkt• Bijzondere aandacht voor het versterken van de
positie van de Nederlandse Antillen en Aruba4. Aandachtspunten
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28326Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 63 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 326Latijns Amerikanr. 1BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
EN VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 april 2002Graag bieden wij u hierbij de Latijns Amerika-notitie aan. Deze notitie
werd gevraagd door middel van uw verzoek van 18 april 2001 met kenmerk 2001/36.De Minister van Buitenlandse Zaken,J. J. van AartsenDe Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,E. L. HerfkensDe Staatssecretaris van Economische Zaken,G. Ybema BELEIDSNOTITIE LATIJNS AMERIKA INHOUDSOPGAVEblz.   1.Inleiding en samenvatting3   2.Het Westelijk Halfrond: naar stabiliteit en veiligheid door regionale
integratie42.1Veiligheid en stabiliteit
in Latijns Amerika en het Caribisch Gebied4  – drugscriminaliteit5 – democratisering,
goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw5 2.2Integratie op het
Westelijk Halfrond en samenwerking met de EU6 2.3Economische ontwikkeling:
opwaartse trend opnieuw onder druk8  – sociaal-economische
ontwikkeling9    3.Het beleid van het Koninkrijk jegens Latijns Amerika103.1.Veiligheid en stabiliteit10  – drugscriminaliteit10 – democratisering,
goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw11 3.2Integratie op het
Westelijk Halfrond en samenwerking met de EU12  – sociaal-economische
ontwikkeling12  – milieu13  – streven naar
economische samenwerking tussen Latijns Amerikaanse landen en de EU13 3.3Benutten marktpotentieel;
bevordering van handel en investeringen14  – het koninkrijk
heeft een gunstige uitgangspositie14  – de handels- en
investeringspositie van het Koninkrijk in Latijns Amerika kan verder worden
versterkt15  – bijzondere aandacht
voor het versterken van de positie van de Nederlandse Antillen en Aruba17    4.Aandachtspunten17NOTITIE LATIJNS AMERIKA1. Inleiding en samenvattingIn deze notitie, die tot stand is gekomen op verzoek van de vaste commissie
voor Buitenlandse Zaken van de Tweede Kamer, worden de hoofdlijnen van het
Nederlands beleid ten aanzien van Latijns Amerika en het Caribisch gebied
geschetst.Door de Koninkrijksband van Nederland met de Nederlandse Antillen en Aruba
en het feit dat de behartiging van de buitenlandse betrekkingen een Koninkrijksaangelegenheid
is, kunnen aspecten van het Nederlands buitenlands beleid in veel gevallen
niet los worden gezien van beleid dat in Koninkrijksverband wordt nagestreefd.
Dat geldt met name voor aspecten van internationale veiligheid en stabiliteit.
Met betrekking tot onderdelen van regionale integratie, handel, economische
en sociale ontwikkeling, en de bescherming van het milieu beschikken de Nederlandse
Antillen en Aruba in hoge mate over een eigen, autonome bevoegdheid om beleid
te maken. Deze notitie is afgestemd met de beide Caribische landen.Het eerste deel van de notitie geeft een beeld van de voornaamste ontwikkelingen
in Latijns Amerika, het tweede deel behandelt het Nederlandse beleid jegens
Latijns Amerika.Kader 1.1 Achtergrond van recente ontwikkelingen in Latijns AmerikaNadat in het begin van de 19e eeuw de onafhankelijkheid was veroverd op
koloniale machten begon in Latijns Amerika een moeizame periode van staatsvorming.
Gedurende een groot deel van de 20ste eeuw was de regio het toneel van elkaar
opeenvolgende staatsgrepen, revoluties en contrarevoluties. Toen eind jaren
vijftig in Cuba een communistisch bewind vaste voet aan de grond kreeg, werd
Latijns Amerika in toenemde mate betrokken in het Oost–West conflict,
de Koude Oorlog. Vooral de jaren zeventig brachten een serie omwentelingen
met zich mee, waaronder bloedige staatsgrepen in Chili en Argentinië.
Deze periode wordt wel de «década perdida» ofwel het verloren
decennium genoemd. In de jaren tachtig leek de regio tot inkeer gekomen. Soms
onder druk van externe en onafhankelijke partijen, maar meer en meer vanuit
de samenleving zelf werd een begin gemaakt met het zoeken naar een stabiel
economisch beleid en naar een democratische uitweg uit de politieke onrust.
Inmiddels regeert in alle landen van de regio – op Cuba na – een
democratisch gekozen overheid.Successen op sociaal-economisch en politiek gebied hebben geleid tot het
initiatief om de gehele «Americas», dat wil zeggen van Vuurland
tot Alaska te integreren in de zogenaamde «Free Trade Area of the Americas».
Deze voor de regio gunstige ontwikkelingen op economisch en politiek gebied
brachten duurzame veiligheid en stabiliteit dichterbij. Hierbij moet echter
niet worden vergeten dat op vele plaatsen de corruptie nog hoogtij viert,
terwijl een aantal zittende presidenten op niet legale wijze hun «mandaat»
trachtte te verlengen. Ook op het gebied van mensenrechten is nog grote vooruitgang
te boeken. Mede door de gewijzigde geopolitieke situatie na de afschuwwekkende
terroristische aanslagen op de VS, is de wereld meer dan ooit gebaat bij veiligheid
en stabiliteit. De recent verminderde perspectieven op economische groei leggen
een extra last op landen met minder stabiele regimes en met zwakke economieën,
zoals in het geval van de kleine landen in Centraal Amerika en de Cariben,
maar ook Argentinië. Mede in het licht van de recente gebeurtenissen
in Argentinië is een terugval op beide terreinen – economie en
politiek – verre van denkbeeldig.In het eerste deel staan de ontwikkelingen centraal die van direct belang
zijn voor het Nederlands buitenlands beleid: veiligheid en stabiliteit, processen
van regionale integratie op het Westelijk Halfrond en economische ontwikkeling
in Latijns Amerika. Regionale integratie op het Westelijk halfrond
is nauw verbonden met het wijdere proces van globalisering, waarbij in het
kader van deze notitie sociaal economische ontwikkelingen en milieu van bijzonder
belang zijn. De overwegend positieve ontwikkelingen op politiek, economisch
en sociaal terrein in Latijns Amerika gedurende de laatste tien jaar hebben
in belangrijke mate bijgedragen aan verhoogde veiligheid en stabiliteit. Deze
positieve ontwikkelingen zijn echter pril en kwetsbaar voor internationale
invloeden, zoals die van na 11 september 2001. De ontwikkelingen in Argentinië
geven aan dat de weg naar duurzame stabiliteit op politiek en economisch gebied
lang en moeilijk kan zijn. Voorts komt in het eerste deel naar voren dat regionale
integratie perspectief biedt op verdergaande economische ontwikkeling en vermindering
van sociale ongelijkheid, maar dat daarbij het gevaar dreigt van verdere marginalisering
van groepen en landen in de regio.In het tweede deel wordt ingegaan op veiligheid en stabiliteit vanuit
het perspectief van het Koninkrijk en op de mogelijkheden die zich voordoen
op economisch terrein, waarbij de centrale ligging van de twee Caribische
landen van het Koninkrijk op het Westelijk Halfrond wordt betrokken. In het
licht van de geschetste ontwikkelingen wordt een aantal beleidsdoelstellingen
geformuleerd, zowel op economisch als op politiek terrein – bilateraal
en multilateraal en i.h.b. in het verband van de Europese Unie – en
op het terrein van de ontwikkelingssamenwerking.2. Het Westelijk Halfrond: naar stabiliteit en veiligheid
door regionale integratieHet Westelijk Halfrond kan worden onderverdeeld in een vijftal groepen
landen. De drie landen van de Noord-Amerikaanse Vrijhandelsassociatie (NAFTA),
Canada de VS en Mexico en de vier Mercosur-landen Argentinië, Brazilië,
Paraguay en Uruguay met het geassocieerde Chili vormen twee relatief stabiele
blokken. Dat ook binnen deze blokken stabiliteit niet vanzelf spreekt en telkens
weer bevochten moet worden, moge blijken uit de ontwikkelingen in Argentinië.
De drie overige landengroepen, te weten de landen van Midden Amerika, de landen
van het Caribisch gebied en de landen van de Andesgroep zijn meer divers van
aard; binnen deze drie groepen bevinden zich landen waarin de politieke en
sociaal-economische situatie een bron van interne en internationale spanning
vormt. De invloed van de Verenigde Staten op de economische en politieke ontwikkelingen
in Latijns Amerika is van oudsher groot; het streven van Latijns Amerika en
het Caribisch gebied om de banden met de EU te versterken, wordt mede ingegeven
door de wens om de invloed van de VS niet onevenredig te laten toenemen. Binnen
de groep van Latijns Amerikaanse landen zijn de verschillen in economisch,
politiek en demografisch gewicht eveneens aanzienlijk; zo is ruim de helft
van de bevolking van Zuid Amerika woonachtig in Brazilië.Het is tegen deze achtergrond van diversiteit dat enige het gehele Westelijk
Halfrond omvattende ontwikkelingen waarneembaar zijn.2.1 Veiligheid en stabiliteit in Latijns Amerika en het
Caribisch gebiedVanaf de periode van onafhankelijkheid in de eerste helft van de negentiende
eeuw, heeft de zorg om veiligheid en stabiliteit centraal gestaan in de Latijns
Amerikaanse politiek. Waar het in de eerste decennia na de onafhankelijkheid
veelal ging om interstatelijke veiligheid, gaat het sindsdien vooral om veiligheidsproblemen
die voortvloeien uit de strijd om binnenlandse macht in een context van relatief
geringe politieke ontwikkeling, om veiligheid binnen de staten derhalve In
de afgelopen twee decennia is de politieke stabiliteit weliswaar toegenomen,
maar de veiligheidssituatie is in een aantal landen verslechterd, terwijl
de sociaal-economische situatie veelal nog sterk te wensen overlaat. De aandacht voor mogelijke banden tussen drugscriminaliteit en terrorisme in Latijns
Amerika is door de gebeurtenissen van 11 september 2001 sterk toegenomen.De behoefte aan verhoogde veiligheid op het Westelijk Halfrond zal leiden
tot nauwere samenwerking tussen de landen op terreinen die daarmee direct
in verband staan: samenwerking op het terrein van de drugsbestrijding, m.b.t.
inlichtingendiensten, op politioneel terrein en tussen de kustwachten. De
landen van het Westelijk Halfrond hebben ook via het forum van de Organisatie
van Amerikaanse Staten (OAS) aangegeven tot intensievere samenwerking op aangrenzende
terreinen te willen overgaan, waarbij aandacht voor democratisering, goed
bestuur en respect voor de mensenrechten in het oog springen.• DrugscriminaliteitProductie, consumptie, handel, transport en financiering van illegale
drugs zijn onderdeel van wereldomvattende processen. Ook de landen op het
Westelijk Halfrond worden door deze processen verbonden. Colombia is, gevolgd
door Peru en Bolivia, de belangrijkste producent van cocaïne ter wereld.
De landen in de Cariben, Midden Amerika en Suriname zijn belangrijke doorvoergebieden
en groeiende afnemers van illegale drugs. Brazilië is een snel groeiende
afzetmarkt, terwijl in veel andere landen op het Westelijk Halfrond het gebruik
van illegale drugs snel toeneemt. De VS en Europa vormen de grootste afzetmarkten.De ontwikkelingen in Colombia tonen aan hoe de combinatie van interne
politieke en sociaal-economische spanningen en drugscriminaliteit tot een
vrijwel onbeheersbare situatie kan leiden. Het gewapende conflict in Colombia
heeft het land ontwricht en groot menselijk leed en omvangrijke materiële
schade veroorzaakt. De strijd in Colombia heeft bovendien ernstige gevolgen
voor de omliggende landen die bij het conflict betrokken dreigen te raken.
Activiteiten van drugshandelaren in de omliggende landen breiden zich uit,
waardoor corruptie en misdaad daar eveneens groeien.In de afgelopen periode zijn de VS en de meest betrokken Latijns Amerikaanse
landen steeds nauwer gaan samenwerken bij de bestrijding van drugscriminaliteit.
Deze ontwikkeling zal zich in de komende periode – mede onder invloed
van de gebeurtenissen van 11 september 2001 in de VS – voortzetten:
de landen op het Westelijk Halfrond maken zich op om een extra inspanning
te leveren voor de bestrijding van de drugscriminaliteit, waarbij –
meer dan in het verleden – een aanpak zal worden gevolgd die uitgaat
van de samenhang tussen productie, consumptie, handel, transport en het witwassen
van geld. De door de VS en de betreffende landen gekozen benadering heeft
niet op alle terreinen de steun van de EU. In de komende periode zal de dialoog
tussen de EU en de landen van het Westelijk Halfrond over de bestrijding van
illegale drugs in intensiteit toenemen. Daarbij zet de EU in op het zo veel
mogelijk voorkomen van militarisering van de strijd tegen de drugs en het
waar mogelijk bevorderen van alternatieven voor de productie van illegale
drugs. Dat de strijd tegen de illegale drugs zal verharden lijdt echter geen
twijfel.• Democratisering, goed bestuur, mensenrechten en
vredesopbouwConsolidering van de democratie en verwerking van het gewelddadige verleden
zijn overheersende politieke thema's in het hedendaagse Latijns Amerika. Democratisering,
goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw moeten in de komende jaren extra
aandacht krijgen, juist ook in relatie tot het versterken van de veiligheid
en stabiliteit op het continent. Hierbij zal aan hervormingen
van het overheidsapparaat, het versterken van de rechtzekerheid en het bestrijden
van corruptie ruim aandacht moeten worden geschonken.Hoewel de ontwikkelingen op de terreinen democratisering, goed bestuur
en mensenrechten in veel landen van Latijns Amerika en het Caribisch gebied
in de afgelopen decennia positief zijn geweest, blijft er nog veel ruimte
voor verbetering. Waar formeel aan vereisten van goed bestuur wordt voldaan,
blijkt in veel gevallen dat interpretatie en toepassing van regelgeving de
positieve effecten van hervormingen sterk verminderen.Een democratisch gekozen bestuur is geen garantie voor het voldoen aan
de minimum eisen die aan goed bestuur dienen te worden gesteld en evenmin
voor het respecteren van de mensenrechten. Het versterken van de «sociedad
civil» is in dit verband van groot belang. Traditioneel oefenen leger
en kerk in Latijns Amerika een grote invloed uit in alle sferen van het maatschappelijk
leven; de ontwikkeling van niet-gouvernementele organisaties, waaronder vakbonden
en de versterking van de pers heeft er toe bijgedragen dat in veel landen
een meer transparant bestuur tot stand is gekomen. Het is tegen deze achtergrond
dat in het volgende hoofdstuk de Nederlandse inspanningen op het terrein van
democratisering, goed bestuur en mensenrechten in de regio worden besproken.De aanvaarding door de OAS-raadsvergadering in Lima in september 2001
van een «Democratisch Handvest» vormt een belangrijke ontwikkeling
in de goede richting. Voorts blijkt uit de resultaten van deze bijeenkomst
dat economische integratie en het bevorderen van contacten op terreinen als
cultuur, onderwijs, milieu, transport en justitie, sterk in de belangstelling
komen te staan. Hierbij wordt aan de «civil society» een belangrijke
rol toebedacht.2.2 Integratie op het Westelijk Halfrond en samenwerking
met de EUSamenwerking tussen noord en zuid op het Westelijk Halfrond is verbonden
met het wijdere proces van globalisering. Dat proces biedt een perspectief
op vermindering van sociaal-economische ongelijkheid, economische groei en
samenwerking gericht op een beter milieu. Maar tevens bestaat het gevaar van
marginalisering, zowel voor groepen in de samenleving als voor groepen landen,
zoals landen in het Caribisch gebied. De wijze waarop aan het streven naar
samenwerking en integratie op het Westelijk Halfrond in de komende periode
vorm zal worden gegeven is in hoge mate bepalend voor de ontwikkelingen in
veel van de landen van Latijns Amerika en het Caribisch gebied, waaronder
de Nederlandse Antillen en Aruba.In de komende jaren zal het proces van voortgaande economische integratie –
mogelijk in de vorm van de «Free Trade Area of the Americas (FTAA1 )» – de verhoudingen op het Westelijk Halfrond
sterk beïnvloeden. Een eventuele economische recessie in de VS en de
gevolgen hiervan voor de overige landen op het Westelijk Halfrond zal de vorming
van de FTAA kunnen vertragen. Dit geldt eveneens voor de gevolgen van de gebeurtenissen
van 11 september 2001 en van de ontwikkelingen in Argentinië. Dit neemt
niet weg dat de landen van het Westelijk Halfrond inmiddels zijn overeengekomen
om in januari 2005 het onderhandelingsproces voor de FTAA af te ronden. Indien
dat zou lukken, dan zou in 2005 de grootste vrijhandelszone ter wereld ontstaan.
Op onderdelen als arbeidsvoorwaarden, investeringsregime en concurrentiebeleid
reiken de ambities in FTAA-verband verder dan in de WTO. Ook sociale onderwerpen als het versterken van de democratie, het bevorderen van welzijn,
onderwijs en vorming en gezondheid staan op de agenda.Kader 2.1 Het nieuw regionalisme van Latijns AmerikaHet nieuw regionalisme van Latijns Amerika kan grotendeels verklaard worden
door slechte ervaringen in het verleden met import substitutie industrialisatie
(ISI) strategieën in de jaren '70 en '80. Gedurende een lange periode
werden zo nationale industrieën beschermd tegen de tucht van de wereldmarkt,
waardoor deze in toenemende mate aan efficiëntie en concurrentiekracht
verloren. Met hoge inflatie en stijgende tekorten op de lopende rekening waren
overheden niet in staat restrictieve anti-inflatoire maatregelen door te voeren
zonder dit ten koste van de sociale welvaart te laten gaan. Hiernaast resulteerde
de ISI-strategieën in een acute overwaardering van de reële wisselkoersen
wat tevens zorgde voor een verslechtering van de concurrentiekracht van de
exportsector.In de loop van de jaren negentig werd het roer omgegooid en richtte het
beleid zich op liberale handelshervormingen om de internationale handel te
transformeren tot motor van de economische groei.Vier basiselementen karakteriseren deze handelshervormingen in Latijns
Amerikaanse landen:– Verlaging van de non-tarifaire barrières inclusief quota's
en verboden.– Verlaging van het gemiddelde niveau van importtarieven met een
versnelde implementatie.– Verandering van de uiterst gedifferentieerde tariefstructuren
naar een uniform systeem, zodat overheden minder in de verleiding komen om
speciale behandelingen aan bedrijven en sectoren te geven.– Verlaging of verwijdering van exportbelastingen verbonden aan
de gelijktijdige implementatie van flinke devaluatie.Het nieuw regionalisme kan als logische derde stap in het liberalisatieproces
worden gezien. Tijdens de eerste stap was er sprake van unilaterale openheid
van de Latijns Amerikaanse economieën. Als gevolg van unilaterale maatregelen
daalde het gemiddelde handelstarief van 45% in het midden van de jaren tachtig
naar 13% in 1995. De tweede stap kenmerkt zich door externe openheid door
multilaterale actie, waardoor de landen van Latijns Amerika zich aan de plichten
van de WTO onderwierpen. Tenslotte is er de derde stap nl. die van regionale
integratie-overeenkomsten die gezien kunnen worden als een aanvulling op de
twee voorgaande stappen van commerciële liberalisatieprocessen.De FTAA heeft een tweetal voorlopers, ontstaan in de jaren negentig, de
eerder genoemde NAFTA en de Mercosur. Ook de drie andere regio's, de Andes-landen,
Midden-Amerika en de Cariben, hebben reeds geruime tijd geleden een aanvang
gemaakt met integratieprocessen en zijn gekomen tot de vorming van regionale
organisaties voor politieke samenwerking en handelsliberalisatie. In dit verband
kunnen worden genoemd de samenwerkingsverbanden van Caribische landen, de
Caricom en de Associatie van Caribische Staten (ACS) alsmede het «Sistema
de Integraçion Centro Americana» (SICA) en het «Pacto Andino».Parallel aan de voorbereidingen voor de FTAA, gaan de landen op het Westelijk
Halfrond voort met het onderling afsluiten van bilaterale verdragen. Mexico
heeft door een vrijhandelsakkoord de economische banden met Midden-Amerika
aangehaald, hetgeen een stimulans zal zijn voor de verdere ontwikkeling van
een in voorbereiding genomen regionaal infrastructureel systeem, het «Plan
Puebla-Panama». Ook worden voorbereidingen getroffen voor een akkoord
tussen Mexico en de Mercosur.Naast het vrije verkeer van goederen, wordt in toenemende mate aandacht
besteed aan de bevordering van het vrije verkeer van kapitaal. Voorts hebben
de ervaringen met de NAFTA aangetoond dat wanneer over processen
van economische integratie wordt onderhandeld, het thema van migratie hoog
op de agenda staat.Het door de NAFTA bevorderde integratieproces heeft een extra impuls gegeven
aan wat de «hispanisering» van de VS wordt genoemd. Het demografische
en op den duur ook het politieke landschap van de VS zullen door dit proces
worden beïnvloed.Naast het streven naar samenwerking en integratie op het Westelijk Halfrond
zelf, bereiden de landen van Latijns Amerika, i.h.b. de landen met omvangrijke
handelsbetrekkingen, mede als tegenwicht tegen al te grote afhankelijkheid
van de Vernigde Staten, vrijhandelsakkoorden voor met de EU. Met deze akkoorden
worden goede vorderingen gemaakt: met Mexico werd reeds een overeenkomst gesloten,
met Chili is een akkoord dichtbij, terwijl Mercosur en EU een tijdpad zijn
overeengekomen.2.3 Economische ontwikkeling: opwaartse trend opnieuw
onder drukDe macro-economische ontwikkelingen in Latijns Amerika in de jaren '90
waren positief; er was sprake van toenemende economische bedrijvigheid en
groei. Daarbij bleven inflatie en de wisselkoersen stabiel en was een duidelijke
verbetering van de handelsbalans te constateren. Echter, nu de externe omstandigheden
verslechteren is de positieve trend uit de jaren '90 onder druk gekomen en
is 2001 een teleurstellend jaar geworden ook voor de Latijns Amerikaanse en
Caribische regio.De Inter American Development Bank en het IMF hebben de groeiverwachtingen
voor Latijns Amerika naar beneden – van 3% naar 1% – bijgesteld.
Daarbij verbergt het geaggregeerde beeld de variaties tussen de verschillende
landen. Mexico kende bijvoorbeeld in 2000 nog een groei van 7% terwijl Ecuador
een negatieve groei had van 1%. Ook de export zal minder groeien en het tekort
op de handelsbalans en lopende rekening zal oplopen, mede omdat de importen
van een aantal landen blijven groeien.Hoewel de «Argentijnse factor» roet in het eten kan gooien
zal het magere groeiniveau naar verwachting gepaard gaan met een continuering
van de daling in inflatie – het regionaal gemiddelde daalde in de eerste
helft van 2001 onder de 8% – maar ook met hoge werkloosheid; rond de
8.5% van de beroepsbevolking. Het tekort op de lopende rekening nam verder
toe van 2,5% van het BBP in 2000 naar 3% in 2001, hoofdzakelijk doordat het
surplus van Venezuela als gevolg van lagere olieprijzen afneemt.De genoemde negatieve externe omstandigheden zijn de volgende.• Ten eerste, de onzekerheden in het mondiale economische systeem
mede als gevolg van de gebeurtenissen van 11 september 2001. De reeds langer
in Japan heersende recessie oefende reeds een negatieve druk uit op de economieën
in Latijns Amerika. Als gevolg van deze factoren worden de Latijns Amerikaanse
en Caribische economieën geconfronteerd met zowel een zwakke vraag als
lagere prijzen voor hun exportproducten.• Ten tweede de nog doorwerkende invloed op de internationale financiële
markten van de Azië- en Russische crisis van 1997–98, die eveneens
door de gebeurtenissen van 11 september langer blijft doorwerken. De kosten
voor lenen in opkomende markten blijven hoog, termijnen kort en het aanbod
van krediet is onstabiel.• Terwijl alle opkomende markten genoemde beperkingen ondervinden
is de toegang tot de internationale kapitaalmarkten voor Latijns Amerika recent
verder beperkt door de bezorgdheid van investeerders over situatie in Argentinië
en de mogelijke besmetting naar andere economieën in de regio.Ondanks de problemen die de financiële markten aantasten blijven
de directe buitenlandse investeringen (DBI) een betrouwbare bron van kapitaal
voor de regio. Hoewel lager dan in 2000, zullen de netto DBI naar verwachting
in 2001 uitkomen op 50 miljard US dollar, met een stijging in Mexico die de
daling in Argentinië en Brazilië compenseert.De zwakkere mondiale vooruitzichten dragen in belangrijke mate bij aan
het vergroten van de moeilijkheden waar de Latijns Amerikaanse en Caribische
regio mee worden geconfronteerd. Juist daarom blijft het meer dan ooit van
groot belang dat de regeringen vasthouden aan verstandig macro-economisch
beleid en aan voortgaande structurele hervormingen.• Sociaal-economische ontwikkelingVoortgaande economische liberalisering en integratie op het Westelijk
Halfrond zullen leiden tot toenemende concurrentie, maar evenzeer tot toenemende
sociaal-economisch spanningen, zeker gedurende een aantal overgangsjaren,
in een regio die reeds wordt gekenmerkt door onevenwichtige sociaal-economische
verhoudingen, met in een aantal landen extreme verschillen tussen rijk en
arm.De kleine en arme landen in Midden-Amerika en de Cariben zullen bovendien
bij de vorming van de FTAA sterk onder druk komen te staan door de concurrentiekracht
van de veel grotere partners. In dit licht zal ook aandacht moeten worden
besteed aan de gevolgen van FTAA voor de Koninkrijksdelen Aruba en de Nederlandse
Antillen.Economische herstructurering als gevolg van opening van markten in het
kader van de NAFTA en de Mercosur, heeft in landen als Argentinië en
Mexico – los van de economische terugval die zij thans doorstaan –
geleid tot decimering van de middenklasse. Met name kleine boeren en het midden-
en kleinbedrijf zullen zonder hervormingen en technologische innovatie de
toenemende concurrentie op een economisch integrerend halfrond niet aan kunnen.Falen van het sociaal-economisch beleid in Latijns Amerika in de komende
periode kan de verdere ontwikkeling van democratische verhoudingen in negatieve
zin beïnvloeden. De toegenomen inspanningen ten behoeve van democratisering,
goed bestuur en mensenrechten zullen dan ook slechts vruchten afwerpen indien
er tevens voortgang gemaakt wordt met het bevorderen van sociaal-economische
ontwikkeling; de armen zullen immers niet alleen politieke rechten maar ook
een rechtvaardige verdeling van werk en inkomen nastreven.Essentieel voor voortgaande sociaal-economische ontwikkeling is het bieden
van kansen aan de armen om zich te ontplooien door het volgen van onderwijs,
politieke participatie en een minimum aan sociale zekerheid. Op deze terreinen
liggen grote uitdagingen voor alle landen van Latijns Amerika.MilieuOnevenwichtige sociaal-economische ontwikkeling en een gebrek aan kennis,
wettelijke kaders en uitvoeringscapaciteit hebben in veel landen van Latijns
Amerika tot ernstige milieudegradatie geleid. Deze degradatie heeft bijgedragen
aan rampen die veel slachtoffers hebben geëist en grote schade hebben
veroorzaakt. Ondanks de nationale inspanningen van de betrokken landen, zal
het milieu in de komende jaren aan ernstige bedreigingen blijven blootstaan.
In het afgelopen decennium is de nadruk in de bestrijding van milieudegradatie
komen te liggen op een integrale aanpak, met duurzaamheid als belangrijkste
aspect. Door een combinatie van institutionele ontwikkeling,
juridische veranderingen en technische en economische initiatieven op nationaal
en sub-regionaal niveau trachten overheden te komen tot een beter geformuleerd
en effectiever uitgevoerd milieubeleid.3. Het beleid van het Koninkrijk jegens Latijns AmerikaIn het voorgaande deel zijn de voornaamste ontwikkelingen in Latijns Amerika
geschetst in termen van veiligheid en stabiliteit, integratie en economische
ontwikkeling. Tegen die achtergrond zal in dit deel het beleid van het Koninkrijk
m.b.t. Latijns Amerika beschreven worden.3.1 Veiligheid en stabiliteit• DrugscriminaliteitMede door de centrale ligging van twee van de drie landen van het Koninkrijk
op het Westelijk Halfrond, door de banden tussen het Koninkrijk en Suriname
en door de intensieve handelscontacten met de landen van Latijns Amerika en
het Caribisch gebied wordt het Koninkrijk veelvuldig geconfronteerd met aan
illegale drugs gerelateerde criminaliteit. Nederland is, met de havens van
Rotterdam en Amsterdam, de luchthaven Schiphol, de gunstige geografische ligging
en de internationale oriëntatie van de economie kwetsbaar voor drugscriminaliteit.
De Nederlandse Antillen en Aruba zijn voor de drugshandel eveneens strategisch
gelegen.De strijd tegen drugs en de daarmee gepaard gaande criminaliteit en corruptie
zal in de komende periode veel aandacht vragen, waarbij het Koninkrijk een
evenwichtige benadering voorstaat gericht op het tegengaan van consumptie,
productie, handel, transport en witwassen van geld.Het Koninkrijk is daartoe actief, zowel in bilaterale contacten als in
multilateraal verband. Het zet zich in voor samenwerking met de meest betrokken
landen van het Westelijk Halfrond. Daarbij staan vier activiteiten centraal.In de eerste plaats werkt het Koninkrijk bij de drugsbestrijding nauw
samen met de VS, Colombia en de andere Latijns Amerikaanse landen die vertegenwoordigd
zijn bij de te Miami gevestigde «Joint Interagency Task Force East (JIATF-East)».
Daartoe stelt het Koninkrijk «Forward Operating Locations (FOL's)»
ter beschikking op Curaçao en Aruba die samen met de FOL's in Ecuador
en El Salvador een belangrijke bijdrage leveren aan het tegengaan van het
transport van illegale drugs uit de producerende landen naar de consumerende
landen.In de tweede plaats heeft het Koninkrijk het initiatief genomen tot een
verdrag inzake maritieme samenwerking tussen de landen rond de Caribische
Zee. Dit verdrag voorziet in nauwe samenwerking tussen de kustwachten en andere
diensten van de deelnemende landen bij het bestrijden van illegale drugs.
Costa Rica vervult naast het Koninkrijk eveneens een initiërende rol.In de derde plaats zijn de activiteiten van de Kustwacht van de Nederlandse
Antillen en Aruba sterk toegenomen, waarbij bestrijding van illegale drugs
een belangrijk deel van de taak uitmaakt. Door de inzet van nieuw materieel
behoort de Kustwacht van de Nederlandse Antillen en Aruba thans tot de best
geoutilleerde van het Caribisch gebied.In de vierde plaats zal, waar effectief en mogelijk, worden overgegaan
tot samenwerking met landen in de regio bij het ontwikkelen van een drugsbeleid in brede zin, gericht op het tegengaan van productie, handel,
transport en consumptie. Met Venezuela werden hierover reeds afspraken gemaakt
in 2000 en andere landen in de regio hebben eveneens belangstelling getoond
voor samenwerking met het Koninkrijk op deze terreinen/In dit verband wordt eveneens gewezen op de nauwe samenwerking met de
politiekorpsen van Colombia, de aanwezigheid van personeel van de CRI op de
ambassades te Bogotá en Caracas en binnenkort op het Consulaat-Generaal
te Miami en de kustwachtsamenwerking met Venezuela. Ook heeft de «Inter-American
Drug Abuse Control Commission» van de OAS grote belangstelling getoond
om met het Koninkrijk samen te werken op het terrein van consumptiereductie
in Latijns Amerika en het Caribisch gebied.• Democratisering, goed bestuur, mensenrechten en
vredesopbouwDe aandacht voor democratisering, goed bestuur en mensenrechten in Latijns
Amerika weerspiegelt zich in het Nederlandse beleid m.b.t. de regio.In de eerste plaats zijn voor de landen die op bilaterale basis worden
gesteund op het terrein van democratisering, goed bestuur en mensenrechten
beleidskaders opgesteld. Dit betreft Colombia, Guatemala, El Salvador en Honduras.
Steun ten behoeve van democratisering, goed bestuur en mensenrechten vraagt
om een op individuele landen toegesneden aanpak. Naast het verlenen van steun
aan de versterking van het openbaar bestuur wordt aandacht besteed aan de
versterking van «civil society» teneinde de totstandkoming van
een pluriforme en weerbare samenleving te bevorderen. In dit verband dient
ook verwezen te worden naar de activiteiten van de Nederlandse medefinancieringsorganisaties
en andere niet-gouvernementele organisaties.De Mensenrechtenambassadeur is actief in de regio: zo bracht zij in 2001
bezoeken aan Colombia en Guatemala om ter plaatse een indruk te krijgen van
de situatie en de Nederlandse bezorgdheid over te brengen ten aanzien van
de mensenrechtensituatie in deze landen. Bij deze bezoeken werd door de gesprekspartners
aangedrongen op voortzetting van internationale steun aan het democratiseringsproces.In de relatie met Cuba, waar de «Gemeenschappelijke Positie»
van de EU sinds 1996 het brede kader voor het Nederlands beleid vormt, staan
democratisering en mensenrechten centraal. Het beleid van de EU en van Nederland
is gericht op het in onderlinge samenhang bevorderen van enerzijds een betere
mensenrechtensituatie en politieke pluriformiteit en anderzijds versterking
van de economische samenwerking tussen de EU en Cuba. De EU voert hiertoe
een politieke dialoog met Cuba. Een op isolering gericht beleid, zoals de
VS-handelsboycot, wordt door de EU en door Nederland afgewezen.In de tweede plaats zet Nederland zich in multilateraal verband in voor
de bevordering van democratisering, goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw.
Nederland neemt in de VN-Mensenrechtencommissie en de Derde Commissie van
de Algemene Vergadering van de VN actief deel aan onderhandelingen over resoluties,
voorzittersverklaringen en EU-landenspeeches waar de mensenrechtensituatie
in bepaalde landen aan de kaak worden gesteld. Dit betreft met name Colombia,
Cuba, Guatemala en Haïti.Daarnaast heeft Nederland een waarnemersstatus bij de OAS en volgt van
nabij initiatieven en ontwikkelingen in OAS-verband die waar mogelijk daadwerkelijk worden ondersteund. Zo heeft de Mensenrechtenambassadeur
tijdens haar deelname aan de OAS jaarvergadering in 2001 gesproken over ontwikkelingen
op het terrein van de mensenrechten in Europa. Ook de Wereldbank, het IMF
en de Interamerikaanse Ontwikkelingsbank zijn voor Nederland in dit verband
belangrijke instrumenten.Verkiezingen vormen een belangrijke stap in democratiseringsprocessen,
zo ook in Latijns Amerika. Het afgelopen jaar heeft Nederland een actieve
bijdrage geleverd aan verkiezingsondersteuningsactiviteiten (o.a. voters education)
en/of verkiezingswaarnemingen in Peru, Nicaragua en Honduras. Nederland zal
voortgaan met het financieren van verkiezingsondersteuningsactiviteiten en
in EU- en VN-verband en waar wenselijk via de OAS, deelnemen aan waarnemingsmissies
bij verkiezingen.De Andeslanden en de landen van Midden-Amerika doen steeds sterker een
beroep op Europese landen voor programma's gericht op democratisering, goed
bestuur, mensenrechten en vredesopbouw. Tijdens het bezoek van de Voorzitter
van de Tweede Kamer aan Peru bleek de behoefte aan steun op dit gebied bij
het verwerken van het tijdperk Fujimori en de bestrijding van de corruptie.
Bij de bezoeken van de Mensenrechtenambassadeur in het voorjaar 2001 aan Colombia,
Costa Rica en Guatemala werd door de gesprekspartners aangedrongen op voortzetting
van internationale steun aan het democratiseringsproces.De landen in de regio hebben veelal een niveau van ontwikkeling bereikt
waarop het aangaan van een brede samenwerking met Nederland niet langer past
in de criteria van het Nederlandse ontwikkelingsbeleid.Maar in een aantal gevallen zal samenwerking op de terreinen democratisering,
goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw een bijdrage kunnen leveren aan
het bevorderen van duurzame sociaal-economische ontwikkeling.3.2 Integratie op het Westelijk Hafrond en samenwerking
met de EU• Sociaal-economische ontwikkelingOp bilaterale basis draagt Nederland bij aan sociaal-economische ontwikkeling
in de zgn. «19+3 landen» Bolivia en Nicaragua, in de verdragslanden
Suriname en Costa Rica alsmede in de themalanden Guatemala, El Salvador, Honduras,
Colombia, Peru en Ecuador.In het licht van de heroriëntatie van de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking
op de armste landen en de sterke beperking van het aantal landen waarmee wordt
samengewerkt, zijn de bilaterale betrekkingen op het terrein van ontwikkelingssamenwerking
in Latijns Amerika en het Caribisch gebied in de achterliggende jaren sterk
teruggelopen. Langs multilaterale kanalen blijft Nederland echter onverminderd
bijdragen aan de ontwikkeling van de regio; via de EU, via IMF en Wereldbank
en via de verschillende organisaties binnen de VN. In al deze fora stelt ons
land zich actief op en wordt bijgedragen aan beleidsontwikkeling. Waar mogelijk
wordt tevens langs bilaterale weg bijgedragen aan in multilateraal kader overeengekomen
activiteiten, waaronder het zgn. Highly Indebted Poor Countries (HIPC) initiatief.Nederland heeft een actieve bijdrage geleverd bij het tot stand komen
van «Poverty Reduction Strategy Papers» in Bolivia, Honduras en
Nicaragua. Dit zijn belangrijke instrumenten, onder andere gebruikt door het
IMF gericht op armoedereductie en op het verbeteren van bestuur en het versterken
van de coördinatie met donoren.Voorts worden bijdragen geleverd aan de verbetering van de macro-economisch
situatie. Een voorbeeld daarvan is de recente kwijtschelding van de bilaterale
schuldendienst van Jamaica.Naar aanleiding van de eerste bijeenkomst van de regeringsleiders van
de landen van de EU en van Latijns Amerika en het Caribisch gebied, die plaats
vond te Rio de Janeiro in 1998, bereidt Nederland met Zweden en Spanje een
initiatief voor op het gebied van sociale zekerheid. Nederland zal zorgdragen
voor een technische conferentie, te houden in april 2002, die zal dienen ter
voorbereiding voor een bijeenkomst van de Ministers van Sociale Zaken die
gehouden zal worden in Valencia voorafgaand aan de tweede bijeenkomst van
de regeringsleiders van de landen van de EU en van Latijns Amerika en het
Caribisch gebied in mei 2002 in Madrid.Doel van het initiatief is het bevorderen van de dialoog tussen de landen
van de EU en van Latijns Amerika en het Caribisch gebied op het terrein van
de sociale zekerheid.• MilieuNederland ondersteunt op bilaterale basis Brazilië, Guatemala, Ecuador,
Peru en Colombia op het terrein van het milieu. Daartoe worden fondsen ter
beschikking gesteld uit het themaprogramma milieu die gericht zijn op de bescherming
van bossen en biodiversiteit, op initiatieven om negatieve invloeden op het
klimaat te verminderen en op stimulering van duurzame productie. Activiteiten
zijn bestemd voor institutionele capaciteitsopbouw van overheden en nietgouvernementele
organisaties, zowel op nationaal als lokaal niveau.Een belangrijk middel voor een beter milieubeheer is het ecotoerisme,
dat inkomsten genereert maar ook noopt tot een duurzaam beheer. Daartoe is
met Costa Rica een Duurzaam Ontwikkelings Verdrag (DOV) gesloten. De programma's
ter uitvoering van dit verdrag gaan thans de laatste periode van vijf jaar
in.• Het streven naar economische samenwerking tussen
Latijns Amerikaanse landen en de EUHoewel Nederland vanzelfsprekend veel aandacht zal moeten besteden aan
Europa, brengt het open en internationaal karakter van onze economie voortgaande
aandacht voor de mogelijkheden en de ontwikkelingen op handelspolitiek terrein
in relatie tot het Westelijk Halfrond met zich mee.Meningen lopen uiteen over de vraag in hoeverre bilaterale en regionale
handelsakkoorden wenselijk zijn en daadwerkelijk bijdragen aan de liberalisering
van de wereldhandel. Het is dan ook zaak om alle bilaterale en regionale handelsakkoorden
te toetsen op WTO-conformiteit en ervoor te zorgen dat zij uiteindelijk leiden
tot versterking van het multilaterale handelssysteem. Dit geldt eveneens voor
de regionale en bilaterale handelsakkoorden in Latijns Amerika.Nederland zal zich inspannen om de samenwerkingsverbanden tussen EU en
Latijns Amerika verder te versterken. Zo is Nederland voorstander van een
voorspoedige afronding van de EU-Mercosur onderhandelingen. Samenwerkingsakkoorden
tussen de EU en Latijns Amerikaanse landen en regio's zijn een belangrijk
instrument om de handelsbetrekkingen tussen de EU en de landen op het Westelijk
Halfrond verder te ontwikkelen. De effecten van verdergaande integratie op
het Westelijk Halfrond – bijvoorbeeld in de vorm van een FTAA –
op het handels- en investeringsverkeer tussen de EU en het Westelijk Hafrond
zijn vooralsnog moeilijk in te schatten.Vrijhandelsakkoord EU-MexicoMexico is een van de meest belangrijke Latijns Amerikaanse handelspartners
voor de EU. Het aandeel van de EU op de Mexicaanse markt is echter sinds de
inwerkingtreding van de NAFTA in 1994 verminderd. Door de preferentiële
toegang die Amerikaanse bedrijven in Mexico genieten dreigde het Europese
bedrijfsleven daar steeds verder achterop te raken.De EU heeft dan ook steeds geijverd voor een vrijhandelsakkoord met Mexico.
Ook Mexico zelf had reden om de economische banden met Europa aan te halen.
Net als Canada tracht Mexico de afhankelijkheid van de VS enigszins te verminderen
door met andere belangrijke economische regio's als de EU preferentiële
handelsakkoorden af te sluiten.In november 1999 is een vrijhandelsakkoord tussen de EU en Mexico tot
stand gekomen. De eerste ervaringen met het vrijhandelsakkoord zijn positief.
De handel tussen de EU en Mexico is sinds het afsluiten van het akkoord gestegen
met 20%.Het vrijhandelsakkoord en de potentie van Mexico – ook als NAFTA-lid –
is reden om dit land in de komende jaren uit handels-economische optiek extra
aandacht te geven.Vrijhandelsakkoord EU-Mercosur/ChiliDe EU heeft zich sinds juni 1999 gecommitteerd aan het op termijn tot
stand brengen van een WTO-conform vrijhandelsakkoord – dus ook substantiële
liberalisatie op landbouwterrrein – tussen de EU en Mercosur en tussen
de EU en Chili. De onderhandelingen over tarieven en diensten – de daadwerkelijke
vrijhandel – zijn per 1 juli 2001 van start gegaan en kunnen pas afgesloten
worden ná afronding van een nieuwe WTO-ronde.De inzet van de EU bij de WTO-onderhandelingen – die niet hoeven
te leiden tot volledige liberalisatie – bepaalt de marges voor de onderhandelingen
tussen de EU en Mercosur en tussen de EU en Chili. Mede vanwege deze relatie
is in 1999 door de EU bewust gekozen voor het afronden van de onderhandelingen
met Mercosur en Chili nà afronding van de WTO-ronde.De onderhandelingen tussen de EU en Mercosur verlopen minder voorspoedig
dan die tussen de EU en Chili. Dit is te wijten aan problemen met de coördinatie
binnen de Mercosur; de douane-unie is nog verre van voltooid. Argentinië
heeft het meest te winnen bij een akkoord met de EU maar schroeft de eisen
hoog op terwijl Brazilië het meest zal moeten betalen en daarom geen
haast heeft om tot een akkoord te komen. Uiteraard hebben de recente economische
gebeurtenissen in Argentinië een negatief effect op Mercosur als totaliteit.
Het feit dat de douane-unie binnen de Mercosur verre van voltooid is wreekt
zich vooral bij de tariefonderhandelingen.Chili heeft diverse malen aangegeven de onderhandelingen vóór
de eerstvolgende EU-Latijns Amerika Top (Madrid, mei 2002) te willen afronden.
Naar verachting zal tussen de EU en Chili eerder overeenstemming wordt bereikt
dan tussen de EU en Mercosur.3.3 Benutten marktpotentieel; bevordering van handel en
investeringen• Het Koninkrijk heeft een gunstige uitgangspositieHet Koninkrijk beschikt over een gunstige uitgangspositie om te kunnen
profiteren van economische voordelen die kunnen voortvloeien uit de toenemende
politieke en economische stabiliteit en het regionale economische integratieproces.In de eerste plaats is het Koninkrijk met Latijns Amerika verbonden door
historische, culturele en politieke banden. Voorts was Nederland een belangrijke
partner op het terrein van ontwikkelingssamenwerking en heeft het vredesprocessen
in belangrijke mate ondersteund.In de tweede plaats is Nederland een belangrijke partner voor de Latijns
Amerikaanse landen door de strategische ligging als toegangspoort tot Europa.
Een aanzienlijk deel van de export van de landen van Latijns Amerika naar
Europa verloopt via Nederland.In de derde plaats is Nederland reeds lang economisch actief in Latijns
Amerika. Nederland behoort tot de kopgroep van investeerders op het Westelijk
Halfrond. Na een inzinking in 1996 is de export naar de regio inmiddels licht
hersteld. Brazilië blijft veruit de belangrijkste afzetmarkt voor Nederlandse
goederen, op afstand gevolgd door Mexico en Argentinië. Brazilië
en Mexico ontvangen een groot deel van de Nederlandse investeringen in Latijns
Amerika.Het toekomstig economisch potentieel van de Latijns Amerikaanse regio
is aanzienlijk. Latijns Amerika kent tegenwoordig zes opkomende markten: Chili,
Mexico, Brazilië, Colombia, Venezuela en Peru. Deze opkomende markten
worden geclassificeerd als grote markten en snelle groeiers en kunnen vele
economische voordelen bieden voor Nederland1.Het economisch potentieel vertaalt zich in een toename van de directe
investeringen. De totale instroom van directe investeringen in de opkomende
markten van Latijns Amerika verdriedubbelde in de tweede helft van de jaren
negentig. In 2000 nam deze groei voor het eerst af. De Nederlandse directe
investeringen verdubbelden in de tweede helft van de jaren negentig en groeiden
met 9 procent in 2000.• De handels- en investeringspositie van het Koninkrijk
in Latijns Amerika kan verder worden versterktDe in voorgaande paragrafen geconstateerde toenemende politieke en macro-economische
stabiliteit en de te verwachten verdere integratie in de regio in het kader
van de FTAA zal leiden tot een groeiende marktpotentieel in de regio Latijns
Amerika. Ondanks de verstoorde trend is er in Latijns Amerika nog steeds sprake
van een onderbenut marktpotentieel2. De Nederlandse
overheid wil vanuit dit perspectief de handel en investeringen naar deze regio
langs verschillende wegen bevorderen.Tarifaire belemmeringen en specifieke en landgebonden regelgeving, en
de onbekendheid hiermee, kan export en investeringen in de weg staan. Voor
het opheffen van belemmeringen heeft de Nederlandse overheid een beleid ontwikkeld
dat zich richt op het uitbreiden en versterken van open multilaterale handels-
en investeringssystemen, het bevorderen van een zo groot mogelijke participatie
en presentie van Nederlandse bedrijven op buitenlandse markten en het bevorderen
van de ontwikkeling van de particuliere sector in ontwikkelingslanden.Bilateraal is een groot aantal Nederlandse instrumenten van toepassing
op landen in Latijns Amerika. Er kan hierbij een onderscheid worden gemaakt
tussen niet-financiële en financiële instrumenten. De eerste categorie
instrumenten heeft als doel het Nederlands bedrijfsleven te ondersteunen bij
het verkrijgen, behouden en versterken van posities op de Latijns Amerikaanse
markten. Belangrijk hierbij zijn de handels- en investeringsmissies
van Nederlandse bewindspersonen en hoogambtelijke bezoeken aan de regio. In
deze kabinetsperiode heeft een viertal succesvolle handelsmissies o.l.v. EZ-bewindslieden
naar de regio Latijns Amerika plaatsgehad1. Maar
ook het sluiten van bilaterale verdragen zoals Investeringsbeschermingsovereenkomsten
(IBO's) en belastingverdragen behoren tot het niet-financiële instrumentarium.
Met nagenoeg alle landen in Latijns Amerika zijn recentelijk IBO's afgesloten2. Met de landen Colombia, Suriname en de Dominicaanse
Republiek zijn nog geen IBO's afgesloten, wel zijn met deze landen reeds onderhandelingen
gestart. Met name een IBO met Colombia is gezien het marktpotentieel en de
risico's van het land gewenst. Daarnaast zijn er in Brazilië (Porto Alegre
en Recife) en Mexico (Monterrey) economische steunpunten. Economische steunpunten
vormen een nieuw onderdeel van het postennet. Ze verlenen in economisch interessante
regio's extra ondersteuning op het terrein van het bevorderen van handel en
investeringen.Het financieel instrumentarium richt zich op het bevorderen van export,
investeringen en andere vormen van economische samenwerking. Nagenoeg alle
instrumenten zijn opengesteld voor de regio Latijns Amerika. Hierbij zij opgemerkt
dat de Investeringsfaciliteit Opkomende Markten (IFOM) enkel van toepassing
was op Brazilië.Eind 2001 is de werkingssfeer van het instrument in Latijns Amerika uitgebreid
naar Argentinië en Mexico. De IFOM is alleen voor MKB-ondernemingen toegankelijk.
Het Programma Samenwerking Opkomende Markten (PSOM) is vooralsnog alleen open
op Cuba. Voor een mogelijke uitbreiding van de landenlijst geldt dat het land
moet voorkomen op de bedrijfslevenlijst van Ontwikkelingssamenwerking en vervolgens
zal een «Memorandum of Understanding» met het betreffende land
moeten worden gesloten.Bevordering van de technologische samenwerking in bilateraal verband wordt
gefinancierd via de subsidieregeling Technologische Samenwerking. De subsidieregeling
voor Opkomende Markten is niet van toepassing op de regio Latijns Amerika.
Momenteel wordt bekeken of het wenselijk en (budgettair) mogelijk is de werkingsfeer
van dit instrument uit te breiden naar enkele op technologisch gebied interessante
opkomende markten in Latijns Amerika. Het financieel instrumentarium is onderverdeeld
in drie categorieën: kennis, rendement en risico.Een instrument dat valt onder de categorie kennis is het Programma Economische
Samenwerking Projecten (PESP). Dit instrument ondersteunt Nederlandse ondernemingen
die activiteiten willen ontplooien op opkomende markten. Ter bevordering van
het rendement van Nederlandse exporttransacties is het Matchingfonds een toepasbaar
instrument voor de gehele regio. Via rentesteun zijn transacties naar m.n.
Brazilië, Panama, Dominicaanse Republiek, Mexico en Colombia aangevraagd
dan wel tot stand gekomen.Het ontwikkelingsrelevante exportbevorderende instrument ORET/Miliev is
niet voor de gehele regio opengesteld. Per 1 januari 2002 is het programma
open voor de landen Bolivia, Guatemala, Peru en Nicaragua. In het verleden
zijn schenkingen aangeboden aan o.a. Bolivia, Colombia, Ecuador, El Salvador,
Cuba, Honduras en Jamaica3. Er zijn twee risico-instrumenten
van toepassing op de Latijns Amerikaanse regio. De reguliere exportkredietverzekering
en de Garantiefaciliteit Opkomende markten (GOM).De reguliere kredietverzekering biedt niet voor de gehele regio dekking
voor middellange kredieten. Veelal worden zekerheden gevraagd voor de betalingsverplichtingen
zoals bankgaranties of overheidsgaranties. De reguliere kredietverzekering
biedt geen dekking op Cuba, Ecuador, Honduras, Nicaragua en Argentinië
(wegens recente crisis). Voor de landen waar de reguliere dekking geen mogelijkheden
maar die wel in aanmerking komen voor een ORET/Miliev-schenking
of MOL-faciliteit, is de GOM-faciliteit opengesteld.Vanuit de kredietverzekering wordt met regelmaat gekeken naar de financieel-economische
en politieke ontwikkelingen in de landen waaruit vervolgens beleidswijzigingen
kunnen voorvloeien.De inzet van bovengenoemde generieke instrumenten in de LA-regio is vanuit
de overheid alleen kaderscheppend te beïnvloeden (m.n. reikwijdte landenlijst)
aangezien het vraaggestuurde instrumenten betreft.• Bijzondere aandacht voor het versterken van de
positie van de Nederlandse Antillen en ArubaDe ligging van de Nederlandse Antillen en Aruba op het Westelijk Halfrond
maakt de belangenbehartiging van de Caribische landen van het Koninkrijk tot
een belangrijk onderdeel van het beleid jegens Latijns Amerika. Daarbij is
het versterken van de positie van de Antillen en Aruba in regionale samenwerkingsverbanden
zoals de «Association of Caribean States», van belang zowel voor
de economische als de politieke positie van beide landen in relatie tot omliggende
landen.Handels- en investeringsmissies waarin de drie landen van het Koninkrijk
zijn vertegenwoordigd en waarin ook Nederlandse bewindspersonen een rol spelen,
zijn van direct belang voor de twee Caribische landen van het Koninkrijk.Daarnaast is er recentelijk een financieel instrumentarium ter bevordering
van economische samenwerking en handel en investeringen naar derde landen
opengesteld voor de Nederlandse Antillen en Aruba1.
Dit instrumentarium zal de integratie en handel en investeringen in de regio
verder bevorderen.Het netwerk van diplomatieke en consulaire vestigingen van het Koninkrijk
en de economische steunpunten kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan
belangenbehartiging van de Nederlandse Antillen en Aruba, in de regio, maar
ook daarbuiten, zoals in Brussel en in de VS.De Nederlandse ambassades en consulaten onderhouden daartoe nauwe contacten
met Willemstad en Oranjestad. Bovendien zijn op een aantal posten, Caracas,
Havanna, Washington, Miami en Brussel diplomaten gestationeerd door de Antillen
en Aruba. De belangen van het Koninkrijk bij het proces van regionale integratie
op het Westelijk Halfrond dienen zorgvuldig te worden gecoördineerd,
waartoe nauwgezette afstemming plaats zal moeten vinden tussen Den Haag, Willemstad
en Oranjestad.4. Aandachtspunten1. De aandacht vanuit de drie landen van het Koninkrijk voor Latijns Amerika
dient in de komende periode verder te worden versterkt; daartoe dienen politieke,
economische, culturele en consulaire instrumenten per land en per regio op
een evenwichtige en wederzijds versterkende wijze te worden ingezet.2. Bij de samenwerking op veiligheidsterrein met de landen in de regio,
is de positie van de Nederlandse Antillen en Aruba een factor van bijzonder
gewicht.3. Voor alle regio's van Latijns Amerika geldt dat de economische belangen
van het Koninkrijk nog relatief beperkt zijn en aanzienlijk vergroot kunnen
worden.4. Met de landen van de Mercosur, Chili en Mexico staan de betrekkingen
zelfs voor een belangrijk deel in het teken van deze belangen. De betrekkingen
met deze landen dienen door alle drie de landen van het Koninkrijk waar mogelijk
verder versterkt te worden.5. In het geval van de landen van de Andesgroep, Midden Amerika en het
Caribisch gebied zijn de economische betrekkingen minder intensief, maar,
zoals bevestigd tijdens een handelsmissie naar Centraal Amerika in september
2001, kunnen de mogelijkheden die deze markten bieden, mede door een goed
samenspel tussen de drie landen van het Koninkrijk, aanzienlijk beter worden
benut.6. In de Andes en Midden Amerika zijn er goed lopende programma's op de
terreinen van Goed Bestuur en milieu. Deze bieden ook in de toekomst goede
aanknopingspunten voor samenwerking.7. Voor alle regio's van Latijns Amerika geldt dat de mogelijkheden voor
samenwerking op politiek gebied, zowel bilateraal als multilateraal, volledig
dienen te worden benut. Regelmatige bilaterale consultaties en gezamenlijk
optreden in multilateraal verband zijn daartoe instrumenten.8. De Latijns Amerikaanse landen hechten eraan om naast de nauwe banden
die er bestaan met de VS ook met de EU tot samenwerking en afstemming op tal
van terreinen te komen. Door een actieve opstelling kan het Koninkrijk een
stimulerende rol spelen in de samenwerking tussen de EU en Latijns Amerika.
Voorbeelden van activiteiten zijn de bevordering van de dialoog op het terrein
van de sociale zekerheid en de bevordering van maritieme samenwerking in het
Caribisch gebied.9. Het Koninkrijk is Europees en Caribisch en dit geeft de betrekkingen
met de landen op het Westelijk Halfrond een bijzondere dimensie. Belangenbehartiging
van de Nederlandse Antillen en Aruba is een belangrijk onderdeel van het buitenlands
beleid van het Koninkrijk. De komst van de FTAA en de positionering van de
Nederlandse Antillen en Aruba in relatie tot de FTAA zal in de komende jaren
bijzondere aandacht vragen. Daartoe zal in overleg worden getreden met Frankrijk
en het Verenigd Koninkrijk; die beide in het Caribisch gebied gelegen gebiedsdelen
bezitten.10. Het Koninkrijk zal voortgaan om de bijzondere omstandigheid van het
Europees en Caribisch karakter aan te wenden ten behoeve van de verdere verbetering
van de relaties tussen de landen van Latijns Amerika, het Caribisch gebied
en de Europese Unie. De leiders van deze landen zullen elkaar treffen tijdens
de bijeenkomst in mei 2002 te Madrid. Aan de voorbereidingen van deze bijeenkomst
levert het Koninkrijk op actieve wijze een bijdrage.XNoot1FTAA en in het Spaans ALCA, ofwel «Area de Libre Comercio de las
Americas».XNoot1Zie analyse hfst. 4 Latijns Amerika, ontwikkelingen en perspectieven.XNoot2Deze constatering kwam ook naar voren op de Latijns Amerika conferentie
van mei 2001 en in de publicatie Latijns Amerika; ontwikkelingen en perspectieven.XNoot1Handelsmissie naar Argentinië, Uruguay en Brazilië (1998), Handelsmissie
naar Brazilië (mei 2000, maart 2002) o.l.v. Staatssecretaris Ybema, handelsmissie
naar Mexico o.l.v. Minister Jorritsma (maart 2002).XNoot2Voor een totaal overzicht van afgesloten IBO's kunt u de website www.investeringen.ez.nl
raadplegen.XNoot3De landenlijst van ORET/Miliev is per 1/1/02 ingekort aangezien een separate
ontbonden faciliteit is opgericht voor de minst ontwikkelde landen (MOL's).XNoot1Het gaat hier om de instrumenten IFOM (Investeringsfaciliteit Opkomende
Markten), PESP (Programma Economische Samenwerkings Projecten), PSA (Programma
Samenwerking Antillen – analoog aan PSO, Programma Samenwerking Oost
Europa), TS (Regeling Technologische Samenwerking), TOP (Technische Ontwikkelings
Projecten), SKO (Subsidieregeling Kennisoverdracht Ondernemers). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28326-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl