Vaststelling begroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2002; Verslag algemeen overleg over onder meer het bezoek van minister Van Aartsen (BuZa) aan Iran
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28000-V, nr. 57

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

26-04-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28000-V nr. 57

22-04-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. De brief van de minister van Buitenlandse Zaken d.d.
19 december 2001 inzake zijn bezoek aan Iran (28 000-V, nr. 40) De brief
van de minister van Buitenlandse Zaken inzake actuele situatie in IranVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de ministerNadere gedachtewisseling2. De instructie voor de Nederlandse delegatie naar de
jaarlijkse bijeenkomst van de Commissie voor de mensenrechten van de VN (20
maart tot 27 april a.s. in Genève)Vragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de ministerOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28000-VToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 59 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 000 VVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2002nr. 57VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 22 april 2002De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 26 maart 2002 overleg gevoerd met minister Van Aartsen van Buitenlandse
Zaken over:– de brief van de minister van Buitenlandse
Zaken d.d. 19 december 2001 inzake zijn bezoek aan Iran (28 000-V, nr.
40);– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken inzake actuele
situatie in Iran;– de instructie voor de Nederlandse delegatie naar de jaarlijkse
bijeenkomst van de Commissie voor de Mensenrechten van de VN (20 maart tot
27 april a.s. in Genève).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit.1. De brief van de minister van Buitenlandse Zaken d.d.
19 december 2001 inzake zijn bezoek aan Iran (28 000-V, nr. 40) De brief
van de minister van Buitenlandse Zaken inzake actuele situatie in IranVragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Wilders (VVD) heeft ter voorbereiding
van deze vergadering de Kamervragen, brieven en verslagen van debatten met
betrekking tot Iran van de afgelopen jaren herlezen. Al deze stukken bevatten
dezelfde terminologie: aan de gang zijnde machtstrijd, positieve en negatieve
ontwikkelingen, vruchtbare dialogen, harde demarches. De EU voerde aanvankelijk
een kritische dialoog met Iran en voert momenteel een constructieve dialoog.
Nederland heeft ook bilateraal actie ondernomen. Hij vindt het triest om te
moeten constateren dat dit alles niets heeft kunnen uitrichten en dat door
de jaren heen op negen van de tien punten het land alleen maar verder is afgedwaald
van de door de EU en Nederland beoogde richting. Blijkbaar deugt het beleid
van Iran eenvoudigweg niet. Het moet maar eens afgelopen zijn met het relativeren
van het politieke wanbeleid door te zeggen dat er een interne machtsstrijd
plaatsvindt. Wat uiteindelijk telt, zijn immers de resultaten van het beleid
en de feitelijk gevoerde politiek. De heer Wilders geeft aan dat de VVD-fractie
het heeft gehad met «boevenland» Iran. De heer Wilders noemt vier punten waarvoor hij, maar ook anderen, in de
loop van de jaren aandacht heeft gevraagd:– de Iraanse steun aan het terrorisme;– het verzet tegen het Midden-Oosten vredesproces;– non-proliferatieaangelegenheden;– het schenden van de mensenrechten.Iran steunt terroristische organisaties zoals Hezbollah, Hamas, en Islamitische
Jihad. Hijzelf is verschillende malen in Iran geweest en wanneer deze steun
ter sprake komt, geeft men dit ruiterlijk toe.In het Amerikaanse congres heeft de CIA-directeur onlangs nog aangegeven
dat de Iraanse steun aan terrorisme zeker niet is afgenomen. Ook de houding
van Iran ten opzichte van het Midden-Oosten vredesproces is alleen maar verslechterd.
Raftandzjani – die nog altijd meer invloed lijkt te hebben dan president
Khatami – zegt dat hij het voortbestaan van de staat Israël niet
zal tolereren, roept op tot een voortdurende Islamitische Jihad en dreigt
daarbij Israël met een Islamitische atoombom van de wereld te blazen.
Hardliners in Iran hebben het Saoedi-Arabische vredesinitiatief naar de prullenbak
verwezen. Dit alles nog los van de Al-Qaedaleden die al dan niet onderdak
zouden vinden in Iran.Over de proliferatie heeft de Kamer een aantal jaren geleden een rapport
geschreven, maar de situatie lijkt sindsdien geen millimeter te zijn verbeterd.
Natuurlijk ontkent men dat Iran massavernietigingswapens en hun overbrengingsmiddelen
produceert. Maar men ontkent ook een nucleaire agenda te hebben, terwijl alle
signalen erop wijzen dat dit wel het geval is. De heer Wilders moet er niet
aan denken dat deze wapens via Iran ook nog eens binnen het bereik zouden
komen van allerlei terroristische organisaties. Hij wijst erop dat ook het
naleven van de mensenrechten eerder verslechtert dan verbetert: parlementsleden
worden opgepakt en voor politieke gerechten gesleept. Hij wijst op rapporten
van een speciale vertegenwoordiger van Iran in het congres, waarin staat dat
er eigenlijk geen enkele verbetering plaatsvindt op het terrein van de mensenrechten.
En de speciale vertegenwoordiger van de VN Mensenrechtencommissie, de heer
Copithorne, is nog steeds niet tot Iran toegelaten.De heer Wilders vindt dit allemaal kommer en kwel. Daarnaast betreurt
hij het dat het beleid van de EU naar Iran onvoldoende pas houdt met het beleid
van de Verenigde Staten. De VS heeft Iran een van de «Assen van het
Kwaad» genoemd. Eurocommissaris Patten reageerde op deze uitspraak van
Bush met de term «uno-laterist overdrive» en deze reactie leek
afgestemd te zijn met Iran, dat reageerde met de woorden «return of
uno-laterism». Hij kan zich niet voorstellen dat het de bedoeling is
om een beleid te voeren dat tegen de VS ingaat. Hij maakt hierover geen verwijt
aan de minister, want deze heeft andere uitspraken gedaan. Maar het beleid
van de EU zou meer gelijk op moeten gaan met dat van de VS. Heeft de dialoog
met Iran eigenlijk iets opgeleverd? Hij kan natuurlijk niet aantonen dat het
zonder die dialoog niet nog erger zou zijn geweest. Maar ook niet dat de dialoog
iets heeft verbeterd. Wat zijn eigenlijk de ijkpunten van die dialoog? Waarnaar
streeft de regering? Bij welke resultaten zal de zittende minister van Buitenlandse
Zaken zeggen dat hij tevreden is over het bereikte? Alle vier eerder genoemde
punten zijn verslechterd.De heer Wilders heeft de indruk dat Iran de VS en de EU handig uit elkaar
speelt, waarbij Europa zich voor dit karretje laat spannen. Europa heeft te
veel «carrots» en te weinig «sticks» om Iran harder
aan te pakken. Hij onderkent dat er sprake is van een interne machtsstrijd
in Iran maar dit mag geen excuus zijn voor het uitgevoerde beleid, waar het
land toch op moeten worden afgerekend. De wat warmere relatie met Iran heeft
niets positiefs opgeleverd. Gesprekken met de regering van Iran verlopen prettig,
maar vervolgens doet zij het tegenovergestelde van wat zij gezegd heeft. Daarom
stelt hij voor de relatie met Iran op een waakvlam te zetten. De heer Wilders
voegt hieraan toe dat hij een eventueel voorstel voor een verdrag met Iran
van de EU met eenzelfde houding zal bezien. De heer Verhagen (CDA) stelt dat de ontwikkeling
in Iran op het gebied van vrijheid van meningsuiting en rechtelijke macht
buitengewoon zorgelijk is. Dit klonk echter niet door in de reactie van Patten
op de State of the Union. Wanneer Nederland haar standpunt ten opzichte van
Iran bepaalt, zullen toch ook vraagtekens moeten worden gesteld bij de «Comprehensive
Dialogue» die de Europese Unie met Iran voert. Deze dialoog is geopend
om de hervormers in Iran een steun in de rug te geven, maar is dit beleid
wel aantoonbaar effectief? Het aantal executies dat in Iran plaatsvindt, is
een van de hoogste van de wereld en steeds meer parlementariërs worden
gearresteerd.Het land werkt aan de ontwikkeling van ABC-wapens en aan proliferatie
in zijn algemeenheid en is betrokken bij wapenleveranties aan terroristische
organisaties als Hezbollah. Iran vormt derhalve een gevaar voor de veiligheid,
in het bijzonder in het Midden-Oosten. Dit wordt bevestigd door uitspraken
van de minister van buitenlandse zaken Kharrazi, die Israël een kankertumor
noemt dat moet worden weggesneden. Het hoofd van de hervormingsbeweging in
het parlement spreekt op eenzelfde wijze over Israël. De EU moet tegen
deze openlijke bedreigingen aan het adres van Israël optreden en niet
alleen door verklaringen af te leggen. Men zou moeten bezien in hoeverre in
de op dit moment gevoerde besprekingen over de overeenkomst tussen de EU en
Iran meer conditioneringen kunnen worden ingebouwd op de volgende punten:– een einde maken aan het bewapenen van terroristische organisaties;– het beëindigen van het op welke wijze dan ook frustreren
van een mogelijk vredesproces in het Midden-Oosten;– toelating van de speciale vertegenwoordiger van de VN-Mensenrechtencommissie,
de heer Copithorne.Tot slot wijst de heer Verhagen op de kennisexport van Rusland naar Iran
en vraagt ook op dit punt daadwerkelijk stappen te zetten. Hij verzoekt gebruik
te maken van de betrekkingen die Nederland heeft met Rusland om hieraan een
einde te maken. Een eerste voor de hand liggende stap zou zijn een verbod
op wapenexport naar Iran: een internationaal wapenembargo.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie) is het
met de vorige spreker eens dat de relatie met Rusland benut moet worden om
druk uit te oefenen op Iran. Hij heeft overigens nooit goed begrepen waarom
Nederland – en meer specifiek deze minister, nu als minister van Buitenlandse
zaken, maar ook voorheen als minister van Landbouw -zoveel tijd en energie
heeft geïnvesteerd in bilaterale betrekkingen met Iran. Welke buitenland-politieke
oogmerken zijn hiermee gediend? Een dergelijke investering moet op een gegeven
moment toch wel iets opleveren. De «Comprehensive Dialogue» tussen
de EU en Iran moet benut worden door vragen te stellen over de berichten over
de ontwikkeling van massavernietigingswapens. Wat het eventueel leveren van
wapens aan terroristen betreft, heeft Iran in ieder geval de schijn tegen.
De heer Van Middelkoop heeft ook het artikel van de New York Times gelezen,
waarin wordt gemeld dat er wapenrelaties zijn tussen Iran en de Hezbollah
in Beiroet, en wellicht ook via Jordanië naar de zogeheten bezette gebieden.
Voldoende reden om daar voortdurend op te tamboereren.Een paar jaar geleden was er internationaal politieke aandacht voor een
aantal joden die volkomen onterecht gevangen zaten in Teheran. De heer Van
Middelkoop verzoekt alert te blijven op deze groep gevangenen. De EU vraagt
nu een nieuw mandaat voor een economische handelsovereenkomst met Iran, maar
moet dit wel gegeven worden? En zo ja, dan is het toch een conditio sine qua
non dat daarin bepalingen worden opgenomen met betrekking tot mensenrechtenpolitiek?
Het lijkt hem ten aanzien van Iran onmogelijk om binnen de eerstepijlerovereenkomsten
van de EU te blijven en «business as usual», in alle betekenissen
van het woord, met Iran te verrichten. Tot slot wijst hij op het gevaar dat
Iran Afghanistan kan destabiliseren. Hij heeft het land bezocht
met een aantal collega's van de vaste commissie voor Defensie en is onder
de indruk geraakt van het toch altijd wel labiele karakter van Afghanistan.
Iran is bij uitstek een land dat er politiek belang bij heeft om Afghanistan
waar mogelijk nog verder te destabiliseren.De heer Koenders (PvdA) is het eens met de
analyse die vorige sprekers gegeven hebben van de huidige situatie in Iran,
maar demonisering van Iran biedt weinig aangrijpingspunten om iets te veranderen.
Hij merkt op dat bijna de helft van de Kamer zich blijkbaar verzet tegen de
politiek van deze regering, wat hij opmerkelijk vindt. Onlangs is hij in Teheran
geweest en heeft een aantal parlementsleden bezocht in de gevangenis. Dat
was een ernstige situatie en wat vorige sprekers hierover hebben gezegd, is
dan ook terecht. Maar er is geen parlementslid in Iran, ook niet van de meest
hervormingsgezinde kant, die enig belang ziet in een waakvlamrelatie. In de
gesprekken hebben allen opgeroepen juist de dialoog met de regering en met
niet-gouvernementele organisaties te verbreden om zodoende een verandering
in Iran te kunnen bewerkstelligen. En het zijn deze mensen waar het om gaat,
en voor wie de Kamer en de regering zouden moeten opkomen.In de afgelopen periode is het beeld van Iran op een aantal punten sterk
verslechterd. De naleving van de mensenrechten lijkt een cyclus te volgen
die momenteel een neergaande lijn toont: arrestaties van parlementsleden en
van medewerkers van kranten. De heer Koenders onderstreept het belang van
vrijheid van meningsuiting. Hij is het eens met hetgeen voorgaande sprekers
naar voren hebben gebracht in de context van de proliferatie en het leveren
van wapens aan terroristische groeperingen. Maar Iran is een land met verschillende
kanten en verschillende gezichten en kan daarom niet in zijn geheel gedemoniseerd
worden. Men dient een verschil aan te brengen tussen de regering, die natuurlijk
verantwoordelijk is, andere machtsstructuren en grote delen van de bevolking.
Overigens is Iran op sommige punten weer veel vrijer dan andere landen in
het Midden-Oosten. Het beeld van Iran is dus wel iets geschakeerder dan vorige
sprekers hebben geschetst. Hij wijst erop dat Nederland belang heeft bij stabiliteit
van Afghanistan en ook in de context van het beleid in Irak is het belangrijk
om een relatie te houden met Iran. Er zijn daarom ook strategische belangen
in het spel die niet gediend zijn bij een simpele demonisering van Iran. Overigens
is de minister teruggekomen uit Iran met plannen voor een antidrugsbeleid
in de Helmandprovincie, maar wat is er verder met deze plannen gebeurd? Bij
de opbouw van Afghanistan zou Iran een «spoiler» kunnen zijn,
maar ook een hulp en deze mogelijkheid moet versterkt worden. Wat is de positie
van de regering ten aanzien van een aantal VN-projecten die de kloof tussen
Pakistan en Iran willen overbruggen met betrekking tot de opbouw van Afghanistan?President Bush heeft in zijn speech over «De As van het Kwaad»
een aantal landen op een hoop geveegd en daarop is in de VS nogal kritiek
gekomen. Het zijn weliswaar allemaal landen die de mensenrechten niet best
naleven en waar steun aan terrorisme aan de orde is, maar toch zal per land
moeten worden bezien hoe men daarmee omgaat. Dat gebeurt ook al: ten aanzien
van Irak wordt een ander beleid gepropageerd dan ten aanzien van Iran. De
heer Koenders merkt op dat Iran overigens momenteel gevaarlijker is op het
vlak van massavernietigingswapens dan Irak. Iran heeft wel gezegd het bezit
van kernwapens niet na te streven en stelt zijn wapens nu onder toezicht van
het IAEA, maar wat is nu de stand van zaken? Hoe kan Iran beter betrokken
worden bij de bestaande non-proliferatieregimes?In het kader van de EU-dialoog onderstreept de heer Koenders het belang
van ijkpunten, te meer daar binnen de EU weinig eenheid van visie bestaat
over de te volgen lijn ten aanzien van Iran. Het ene land kijkt serieus naar
het naleven van mensenrechten en het andere land wil zoveel mogelijk
en zo snel mogelijk investeren. Daarom is het van belang dat Nederland voor
zichzelf uitmaakt wat zij wil bereiken in de relatie met Iran. Dit is niet
eenvoudig, maar hij pleit ervoor dat Nederland zich engageert met Iran. Een
bevriezing van de relatie– of een waakvlam – zal in ieder geval
niet positief werken. Hij is het echter wel eens met voorgaande sprekers dat
als het beleid zo verward blijft als het nu is, dit zeker niet noodzakelijkerwijs
een verbetering van de betrekkingen tot stand brengt. De verkiezingen in Iran
zijn niet prachtig verlopen, maar ze zijn wel een van de weinige bronnen van
hoop. Versterking van het parlement in het licht van een dialoog met Iran
is van groot belang en de heer Koenders vraagt de minister zich hiervoor in
te zetten.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks) is
somber over de situatie in Iran; Nederland en de EU moeten bezien wat zij
kunnen doen om verbetering in de situatie te brengen. Hij betreurt de restricties
van vrijheid van meningsuiting en van de vrijheid van vereniging, de oneerlijke
processen die plaatsvinden waardoor mensen onterecht gevangen zitten. Het
rechtssysteem vertoont structurele tekortkomingen. De conservatieven hebben
bij de verkiezingen een nederlaag geleden, maar behouden hun machtspositie
en geven geen ruimte aan degenen die de verkiezingen hebben gewonnen. Het
parlement moet ondersteund worden, maar ook moet bezien worden wat men kan
doen, opdat het rechtssysteem op meer democratische basis kan gaan functioneren.
Natuurlijk moeten wapenleveranties aan terroristen veroordeeld worden, maar
de kern van het probleem ligt in het Midden-Oosten zelf en niet in het leveren
van wapens. Zowel Israël als de Palestijnen worden door diverse landen
met wapens bevoorraad, maar de oorzaak hiervan ligt in het conflict tussen
beide en op dit conflict zelf moet men zich focussen.De heer Van der Steenhoven is van menig dat een mensenrechtenclausule
uitdrukkelijk onderdeel moet uitmaken van het akkoord met de EU dat in voorbereiding
is, maar het naleven van dit akkoord moet dan wel gemonitord worden. Hoe zal
het naleven van een dergelijke clausule bewaakt worden? President Bush heeft
inderdaad in zijn speech gezegd dat Iran een van de assen van het kwaad zou
zijn, maar Powell heeft weer gezegd dat er met Iran wel te praten is. Wat
is nu eigenlijk het standpunt van de VS ten aanzien van Iran?Mevrouw Van 't Riet (D66) stelt dat de kern
van het probleem in Iran wordt gevormd door de strijd tussen de reactionaire
geestelijken en de hervormers, wat overigens geen duidelijk afgebakende kampen
zijn. Nederland zet zwaar in op de hervormingspolitiek van Khatami, maar dit
levert niet zo erg veel op. Zij onderstreept de cruciale rol die Iran speelt
in de regio ten opzichte van Afghanistan. Ook de invloed van Iran in het Midden-Oosten
is groot, zij het eerder negatief dan positief. Nederland kan het zich niet
permitteren om Iran te verspelen of van zich te vervreemden. Afgaande op de
woorden van Powell is er sprake van een voorzichtige toenadering tussen de
VS en Iran, maar uit de woorden van Bush komt eerder een oorlogsdreiging naar
voren. Is er momenteel sprake van een oorlogsdreiging?De berichten over de voortgezette steun van Iran aan resten van de Taliban-
en Al Qaedagroeperingen in Afghanistan zijn niet echt bevestigd. Maar anderhalve
week geleden heeft een gesprek plaatsgevonden met Brahimi over de situatie
van Iran en Pakistan over de levering van wapens aan krijgsheren in Afghanistan.
Iran werd daarbij uitdrukkelijk genoemd, maar hoe zit dat nu precies? Er is
immers ook sprake van een antipathie van Iran jegens de Taliban. Er is in
ieder geval particulier grensverkeer tussen organisaties in Iran en Afghanistan.
De Iraanse vice-minister van buitenlandse zaken heeft eind januari iets gezegd
over die leveranties, maar wat vindt de minister nu van dit verhaal? Zij deelt
de kritiek die voorgaande sprekers hebben geuit op de rol van
Iran in het Midden-Oosten en de betrokkenheid met het schip wapens voor de
Palestijnen.In de brief van de 21e staat volgens mevrouw Van 't Riet weinig over de
vluchtelingen. Hoe is het gesteld met de vluchtelingenstromen in Iran en de
steun van Iran aan de UNHCR? Hoe gaat het verder met de dialoog tussen de
EU en Iran, en zijn er ijkpunten voor het nakomen van afspraken? In de brief
wordt melding gemaakt van de deelname van Iran aan de ICOC-conferentie tegen
spreiding van ballistische raketten in Parijs in februari. Maar vervolgens
wordt weer de gebruikelijke zorg uitgesproken over het ballistische raketprogramma.
Hoe zit dat? Er bestaan gerechtvaardigde vermoedens dat men in Iran de beschikking
wil krijgen over massavernietigingswapens, maar welke groepering in Iran is
dat eigenlijk?Mevrouw Van 't Riet gelooft meer in beïnvloeding via een dialoog
dan in isolatie. Het is van belang dat Nederland aan Iran overbrengt wat de
regering denkt dat er moet gebeuren om de mensenrechtensituatie te verbeteren.
Zij pleit ervoor een zeer kritische resolutie ten opzichte van Iran te formuleren,
waarin de bezwaren tegen het beleid worden verwoord, in de hoop dat dit effect
zal hebben.Het antwoord van de ministerDe minister zegt dat er twee belangrijke redenen
zijn geweest om te investeren in een dialoog met Iran. Voor 11 september vond
men het in ieder geval zinvol om te investeren in het hervormingsbeleid van
president Khatami. Daarna heeft Iran goed gereageerd op de aanslagen in de
VS en bases ter beschikking gesteld van de vredesmacht in Afghanistan, waar
Nederland overigens ook gebruik van heeft gemaakt. Iran heeft een aantal constructieve
stappen gezet ten tijde van de conferentie in Bonn, bij de opbouw van de interim-regering
in Afghanistan. Wel hebben Al Qaedaleden een goed heenkomen kunnen vinden
via Iraans grondgebied en is momenteel onbekend of er Al Qaedaleden zijn achtergebleven
in Iran en welke destabiliserende rol zij in de toekomst zouden kunnen spelen.
Daarom heeft de regering in nauw overleg met de EU en de VS zich ingezet,
opdat Iran aan de goede kant van de streep zou staan en zou blijven staan.Er zijn forse problemen met Iran in de context van massavernietigingwapens.
De houding van Iran ten aanzien van het Midden-Oostenvraagstuk is niet erg
behulpzaam, om niet te zeggen verwerpelijk. Iran legt in alle dialogen en
debatten die er zijn geweest de schuld voor het geweld tussen Israël
en de Palestijnen geheel en al en onverkort bij de staat Israël. Daar
staat tegenover dat Iran tot op heden niet afwijzend staat ten opzicht van
het vredesinitiatief van de kroonprins van Saoedi-Arabië en zich positief
heeft opgesteld ten aanzien van de veiligheidsraadresolutie 1397. En recent
heeft Iran verklaard bereid te zijn Palestijnse beslissingen terzake het Midden-Oosten
te accepteren. De minister noemt de houding van Iran ten aanzien van de strijd
tegen het terrorisme ambivalent. Organisaties als Hezbolah, Hamas en Islamitische
Jihad worden door Teheran niet als terroristische organisaties gezien, maar
als organisaties die te maken hebben met zelfverdediging.Op het gebied van het schenden van de mensenrechten heeft Iran zeker een
strafblad. Het eerste bezoek van de minister aan Iran heeft dan ook voor 98%
in het teken van de mensenrechten gestaan. De situatie van de tien veroordeelde
joodse gevangenen is onveranderd. Ook zijn nog steeds drie van de Berlijngangers
gedetineerd, al is dit officieel om andere delicten dan hetgeen in Berlijn
heeft plaatsgevonden. Zestig leden van de Freedom Movement zijn na het verbod
op hun organisatie gearresteerd, van wie er inmiddels 56 weer zijn vrijgelaten.
Er zijn processen ingezet tegen parlementariërs en er zijn ontvoeringen
en verdwijningen, die sinds eind 2001 alleen maar toenemen. De Iraanse regering
is herhaald verzocht om de speciale vertegenwoordiger van de VN-Mensenrechtencommissie,
de heer Copithorne, weer in het land te ontvangen, maar hiervoor is nog geen
toestemming gegeven.Onlangs heeft de minister met de vice-minister van buitenlandse zaken
Ahani gesproken – dit was het meest recente contact dat hij heeft gehad
op bilateraal niveau – en hij heeft daarbij gezegd dat er geen goede
en slechte terroristen bestaan. Wie achter terrorisme staat, maakt grote fouten
en zal door de historie worden veroordeeld. Ook voor Iran zal het uiteindelijk
noodzakelijk zijn om Israël als Joodse staat te accepteren. Dit alles
zal ertoe geleid hebben dat Iran door president Bush wordt genoemd als een
van de landen die behoren tot « De assen van het Kwaad».De minister wijst erop dat binnen Iran sprake is van een dualiteit: een
regering en een geestelijkheid. Achter de geestelijkheid zitten bepaalde groeperingen
die uit zijn op destabilisatie in Iran en een rol spelen bij de destabilisatie
in het westelijk gedeelte van Afghanistan. Dit is overigens aan de orde geweest
bij zijn bezoek met de directeur-generaal politieke zaken aan Washington vorige
week. De regering van Iran ziet heel goed het belang van een stabiel Afghanistan
voor de positie van Iran in de komende periode. Op het gebied van de massavernietigingswapens
speelt de dualiteit natuurlijk geen rol. De reden voor de Nederlandse regering
om te investeren in Iran is dat zij ervan overtuigd is dat dit in het belang
is van de jongeren in Iran – ongeveer 1 miljoen jongeren komen per jaar
op de arbeidsmarkt, en ook de vrouwen spelen een grote rol – zij willen
verandering in Iran.Natuurlijk is het een moeilijke afweging om verbeteringen te willen bewerkstelligen
via het in de ijskast zetten van een land, of juist via het onderhouden van
betrekkingen. De minister heeft zelf destijds onder de nodige kritiek uit
de Kamer Suriname in de vrieskast gezet en dit heeft vermoedelijk iets bijgedragen
aan de verandering die in mei 2000 tot stand kwam. Ten aanzien van Iran deelt
hij de analyse van de minister van buitenlandse zaken van de VS, die ervoor
is om niet nu alle contacten door te snijden en om te proberen Iran aan de
goede kant van de streep te houden. In antwoord op de vraag van mevrouw Van
't Riet merkt hij op dat de president van de VS in zijn speech niet heeft
opgeroepen tot een oorlog, maar slechts een analyse maakte en opriep tot overleg
met bondgenoten.Het samenwerkingsakkoord met de EU, waarvoor nu de eerste stappen zijn
gezet, lijkt de minister een goed ijkpunt voor verbeteringen. Dit is momenteel
het mooiste handvat voor een ijking, omdat Iran hierbij ook zelf belang heeft.
De minister is van mening dat er daarom naar gestreefd moet worden dat dit
een breed of gemengd akkoord wordt, waarin alle genoemde punten van kritiek
aan de orde kunnen komen. Hiervoor heeft Nederland in het kader van de EU
zeer hard moeten vechten, omdat hierover duidelijk verschillen van mening
bestaan binnen de EU; er zijn ook landen die hun eigen economisch belang laten
prevaleren. Nederland zet zich in voor een breed akkoord met slechts een beperkt
aantal lidstaten dat bereid is Nederland op deze weg te steunen. En dit brede
akkoord kan ingezet worden om Iran verder onder druk te zetten.Nadere gedachtewisselingDe heer Wilders (VVD) zegt dat hij natuurlijk
de vrouwen en de jongeren in Iran wil steunen. Maar de regering van een land
zal toch uiteindelijk worden afgerekend op haar beleid en haar daden, met
alle begrip voor een bestaande dualiteit. In het geval van Iran zijn die daden
keer op keer teleurstellend en hieruit is geen verandering in beleid op te
maken.Mevrouw Van 't Riet (D66) merkt op dat president
Bush in zijn rede een aantal landen heeft genoemd als «As van het Kwaad»
en van een aantal landen heeft gezegd dat men die niet over een kam kan scheren.
Ten aanzien van China en Rusland heeft hij al vrij snel zijn verhaal
genuanceerd. President Bush heeft gezegd «in Afghanistan treden we op
en in Pakistan en Iran zou dat ook kunnen gebeuren» en dat komt toch
over als een oorlogsdreiging. Zij is overigens blij dat de minister een dialoog
verkiest boven een waakvlamsituatie. Maar hoe gaat hij dit aanpakken? Door
een kritische resolutie te ondersteunen, of daartoe het initiatief te nemen?De heer Verhagen (CDA) constateert dat de
minister akkoord gaat met het conditioneren van de EU-associatieovereenkomst.
In de brief staat ten aanzien van de conditionering dat er sprake zal zijn
van een mensenrechtenclausule, maar die is standaard opgenomen bij dergelijke
overeenkomsten. In hoeverre wil de minister verdere conditionering -ondersteuning
van terroristische organisaties, oproepen tot vernietiging van Israël
etc. – ook inbrengen in de associatieovereenkomst?De heer Koenders (PvdA) deelt mede dat de
minister voor bilaterale programma's alle steun heeft van zijn fractie.De minister zegt dat natuurlijk de regering
van een land verantwoordelijk is voor wat er gebeurt in dat land, ook bij
een dualistische structuur. Maar president Khatami heeft niet echt greep op
deze ontwikkelingen: niet op hetgeen gebeurt ten oosten van Iran – in
het westelijk deel van Afghanistan – en ook niet op de geestelijkheid
en de manier waarop lieden binnen de geestelijkheid mensen arresteren. Toch
is de enige manier om Iran daarop aan te spreken via de regering, ook en vooral
in het gemengde, brede akkoord dat de EU nastreeft. Maar de strijd hierover
binnen de EU is nog niet gestreden. Nederland wordt daarin slechts door een
beperkt aantal unielidstaten gesteund. Nederland heeft de resolutie-Iran boven
aan de agenda gezet voor de zitting van de VN-commissie voor de rechten van
de mens in Genève. Hij beoogt dat niet alleen de eerstepijleraspecten,
maar ook de politieke aspecten van de samenwerking aan de orde komen in de
operationele paragrafen van een dergelijk akkoord. Hij vindt het van belang
om, evenals de VS, in gesprek te blijven met Iran.De minister wijst erop dat een handels- en samenwerkingsakkoord aan de
orde is, wat iets anders is dan een associatieakkoord. De regering streeft
naar een gemengd of breed akkoord, waarin ook de vier eerder genoemde politieke
aspecten zijn opgenomen: massavernietigingswapens, Midden-Oostenpolitiek,
terrorisme en mensenrechten.De samenwerking tussen Iran en de Russische Federatie heeft met name te
maken met een lichtwaterreactor die weinig proliferatiegevoelig is, wat niet
wegneemt dat op dit punt extreme waakzaamheid geboden is. Volgens de Russische
federatie vallen de leveringen die Rusland in dit kader aan Iran doet onder
de criteria van de nuclear suppliers group, want de reactor wordt ook gedekt
door de IAEA-verificatie. De regering dringt samen met de EU aan op aanvaarding
van de additionele protocollen van de IAEA-organisatie, wat inspectie mogelijk
zou maken van niet aangemelde faciliteiten. Iran wil in ruil hiervoor een
verruiming van het exportregime, maar dit is natuurlijk niet de wijze waarop
de onderhandelingen zouden moeten worden gevoerd.De International Code of Conduct – die overigens niet juridisch
dwingend is – beoogt openheid te krijgen over nationale ballistische
programma's. Dit is overigens voortgekomen onder sterke druk van Nederland,
vanuit de betrokkenheid die Nederland heeft gehad bij het Missile Technology
Control Regime (MTCR), waarvan het in 1999 voorzitter was. Tijdens zijn bezoek
aan Teheran eind vorig jaar heeft de minister er sterk op aangedrongen dat
Iran, als teken dat men begrijpt dat proliferatie van raketten een probleem
is, aan de Parijse conferentie zou deelnemen. Dit is op zich pikant geweest,
want het MTCR heeft ook betrekking op exportcontrole van deelnemende landen
ten opzichte van een land als Iran. De minister is niet echt optimistisch
over het antwoord op de vraag of Iran te zijner tijd ook echt aan die gedragscode
zal meedoen, maar dat neemt niet weg dat het een van de ijkpunten zou kunnen
zijn bij de discussie over het bredere akkoord in het kader van de EU. De
echte zorg van Nederland, EU en de VS is het bezit van Iran van langeafstandsraketten
die ook, en vooral, West-Europa kunnen bedreigen.Ten aanzien van gewassubstitutie in het kader van antidrugsbeleid zegt
de minister dat hij ervoor heeft gezorgd samen met de collega van ontwikkelingssamenwerking
dat UNDCP dit punt opneemt in de programma's. Maar ook op bilateraal gebied
zou het nodige kunnen worden gedaan. Dit is een lastige discussie binnen de
boezem van de Nederlandse regering, maar financieel zijn er mogelijkheden
ter beschikking gesteld in het kader van UNDCP voor teeltsubstitutie. Hij
zegt toe bereid te zijn op dit punt de Kamer nog nader van informatie te voorzien.
De meest recente informatie over vluchtelingenstromen dateert van een dag
of tien geleden en luidt dat veel vluchtelingen uit Iran inmiddels terugkeren,
wat op zich een positief gegeven is. Tot slot zegt de minister dat hij overtuigd
is van de goede wil van de regering, de president, de minister van buitenlandse
zaken en de vice-minister van buitenlandse zaken van Iran.2. De instructie voor de Nederlandse delegatie naar de
jaarlijkse bijeenkomst van de Commissie voor de mensenrechten van de VN (20
maart tot 27 april a.s. in Genève)Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Weisglas (VVD) is positief over de
hernieuwde aandacht voor Tsjetsjenië, die na 11 september leek te zijn
afgenomen. Gezien de ernst van de situatie in Algerije verwondert het hem
dat de EU niet voornemens is hierover een resolutie in te dienen. Waarom zet
Nederland zich hiervoor niet in? Er is nog tijd tot 26 april. Het is niet
gebruikelijk om in het kader van mensenrechten op een persoon te focussen.
Toch wil hij wel aandacht vragen voor de vrouw in Nigeria die gestenigd zou
worden vanwege overspel, wat door internationale druk is voorkomen. Het beleid
ten aanzien van Zimbabwe heeft zijn instemming. Hij betreurt het feit dat
de VS geen deel meer uitmaakt van de VN-Commissie voor de rechten van de mens,
zeker in de context van China. Maar waarom zou de EU geen resolutie kunnen
indienen? Wat zijn overigens de verwachtingen met betrekking tot een mogelijke
terugkeer van de VS in de Mensenrechtencommissie (MRC)? Hij steunt hetgeen
in de richtlijnen vermeld wordt over het standpunt ten aanzien van Indonesië,
en is verheugd dat de EU een resolutie indient over Irak, ondanks de tegenstand
van Frankrijk. De heer Weisglas merkt op dat tijdens de racismeconferentie
in Durban in september 2001 een tekst is aangenomen, die pas in december 2001
kon worden vastgesteld. Hij vraagt zich af wat het nut is van een dergelijk
traag lopend proces.Ook mevrouw Van 't Riet (D66) wijst op de
onlangs vrijgesproken Nigeriaanse vrouw, omdat hierdoor wordt aangetoond dat
internationale druk effect heeft. Naar aanleiding van een bericht gisteren
in de krant over de doodstraf in Japan merkt zij op dat mensenrechten universeel
zijn en dat men de conditie ter bestrijding ter hand moet nemen tegenover
landen waar de doodstraf nog wordt toegepast. Als derde actualiteit noemt
zij het grote aantal journalisten dat ook afgelopen jaar werd gedood. Wordt
het geen tijd voor een gedragsbescherming of onschendbaarheidcode voor journalisten?Zij wijst op het risico dat als gevolg van de terechte strijd tegen terrorisme
de mensenrechten worden ondergeschoffeld en roept op alert te blijven, zowel
in Afghanistan als in de VS, waar Kwantanamotribunalen plaatsvinden. En de
wrede behandeling van gevangenen waar Amnesty de vinger op de
wonde legt, die signalen komen toch uit de VS. Daarnaast moet men zorgvuldig
zijn bij Europese en nationale wetgeving.Tijdens de vorige zitting van de MRC is een resolutie opgesteld voor Tsjetsjenië,
naar aanleiding waarvan is opgeroepen tot een nationale onderzoekscommissie
om de schendingen te onderzoeken. De regering van de Russische Federatie heeft
wel enkele stappen ondernomen tot het opzetten van twee nationale organen,
maar deze zijn nog niet effectief gebleken in het onderzoek naar die schendingen.
Hoe wordt nu verder gegaan? Is het mogelijk om een soort internationale onderzoekscommissie
te vormen? De Raad van Europa heeft als een van de eisen gesteld aan de Russische
Federatie om lid te kunnen worden van de Raad van Europa om in de Doema een
commissie in te stellen – bestaande uit parlementsleden van Doema en
Raad van Europa – die de situatie in Tsjetsjenië goed volgt. Tijdens
het afgelopen bezoek aan de Russische Federatie heeft zij begrepen dat dit
nu gerealiseerd is. Hoe verhoudt zich dit tot elkaar en hoe kan bereikt worden
dat de resolutie wordt uitgevoerd? Mevrouw Van 't Riet vindt het schandalig
dat er geen resolutie kan worden verkregen voor Algerije, waar in tien jaar
tijd honderdduizend doden zijn gevallen. Blokkeert Frankrijk deze resolutie?Ten aanzien van de Democratische Republiek Congo (DRC) wordt in de richtlijnen
gesteld dat de VN-beschermingsmechanismen nauw moeten samenwerken met de Human
Rights Field Office, maar werkt dit Field Office wel? Mevrouw Van 't Riet
is van mening dat voor Zimbabwe een resolutie moet worden opgesteld die de
volgende elementen bevat:– een oproep aan de autoriteiten om onderzoek te plegen naar de
gepleegde schendingen van de mensenrechten voor, tijdens en na de verkiezingen;– het garanderen van de onafhankelijkheid van de gerechtelijke macht.Mevrouw Van 't Riet steunt het voorstel van de vorige spreker om als EU
een resolutie in te dienen over China. De resolutie over de Palestijnse gebieden
moet een gebalanceerde resolutie zijn, die beide partijen oproept om de mensenrechtschendingen
niet te laten plaatsvinden. Zij betreurt het dat voor Saoedi-Arabië niet
voldoende draagvlak lijkt te zijn en vraagt of er initiatief wordt genomen
om voor 26 april alsnog een resolutie op te stellen.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks) merkt
op dat een deel van de zitting van de MRC in het teken staat van de strijd
tegen het terrorisme. Maar hij heeft toch de indruk dat om burgers te beschermen
het paard achter de wagen wordt gespannen en er maatregelen worden getroffen
die haaks staan op democratie en mensenrechten. Hij wijst op de behandeling
van gevangenen in de VS, Cuba en Afghanistan. De minister zelf heeft gezegd
dat mensenrechten en terrorisme met elkaar verbonden zijn en dat mensenrechten
niet opzij gezet kunnen worden om terrorisme te bestrijden. Zal de minister
dit standpunt huldigen in Genève en kritiek uitspreken op de huidige
gang van zaken? Het veroordelen en aanpakken van schending van de mensenrechten
in China en Tsjetsjenië lijkt getemperd door het belang van het handhaven
van de bondgenootschappen met China en de Russische Federatie. Hij deelt de
mening van de heer Weisglas dat bij afwezigheid van de VS de EU het initiatief
kan nemen om een resolutie over China in te dienen. Met name het laatste halfjaar
lijkt de kritiek van veel landen op de gebeurtenissen in Tsjetsjenië
te zijn verstomd omwille van de coalitie.Wat de Palestijnse gebieden aangaat, is een krachtige veroordeling van
het geweld van beide zijden nodig. De heer Van der Steenhoven spreekt zich
uit voor een opschorting van militaire hulp van derden. Een duidelijke resolutie
kan daarbij helpen. Hij is van mening dat de Vierde Geneefse conventie nadrukkelijk
wel van toepassing is op de politiek van Israël in de bezette gebieden
en dat hiernaar verwezen moet worden in de resolutie. Daarnaast moet de Palestijnse
Autoriteit worden opgeroepen om de mensen aan te pakken die verantwoordelijk
zijn voor zelfmoordaanslagen. Hij begrijpt niet waarom in de richtlijnen staat
dat «de EU de slotverklaring heeft onderschreven, maar het vastleggen
van een follow-upmechanisme in een MRC-resolutie niet opportuun acht.»
Waarom zou de EU de mogelijkheden om druk uit te oefenen via de MRC op beiden
partijen niet maximaal inzetten, teneinde de huidige patstelling in het Midden-Oosten
te doorbreken? Hij sluit zich aan bij de woorden van vorige sprekers over
Nigeria en Algerije. Ten aanzien van Afghanistan vraagt hij of het niet wenselijk
is dat de MCR een rapporteur stuurt om te bezien hoe de situatie rond de mensenrechten
zich ontwikkelt, en om de oplaaiende strijd tussen de verschillende «warlords»
in het oog te houden.De heer Koenders (PvdA) verzoekt de minister
om in Genève aandacht te vragen voor de mensenrechtenaspecten die de
strijd tegen het terrorisme na 11 september met zich meebrengt. Wellicht kan
hierover een verklaring of resolutie komen. De strijd voor de mensenrechten
kan nu eenmaal op gespannen voet staan met het middel dat hiervoor wordt ingezet.
Het belang van de klassieke vrijheden versus het soms samenwerken met regimes
die het moeilijk hebben met mensenrechten is een reëel dilemma. Hij onderstreept
het belang van de Geneefse conventies, juist ook omdat men zich in een strijd
zelf als deel van een coalitie ook moet houden aan de regels van het internationale
oorlogsrecht. Tevens verzoekt hij de minister om iets te zeggen over mevrouw
Robinson die belangrijk werk heeft verricht en dat moet erkend worden. Hij
kan zich niet onttrekken aan de indruk dat haar weggaan toch ook iets te maken
heeft met haar assertieve positie, soms ook ten aanzien van de grote landen.
Daar is moed voor nodig.De heer Koenders merkt op dat de logica op grond waarvan wordt gekozen
voor een resolutie, voorzittersverklaring of deel van een interventie ver
te zoeken is. Hij pleit ervoor om, hoe moeilijk het ook is, ernaar te streven
om dat te doen wat objectief bezien noodzakelijk is. Voor Algerije moet natuurlijk
een resolutie worden ingediend en het is zo langzamerhand toch wel de vraag
wie dat tegenhoudt. Ook in het licht van de mensenrechten in het Midden-Oosten
is het van groot belang dat er niet met twee maten wordt gemeten. De geloofwaardigheid
van het MRC-beleid wordt versterkt wanneer naast Iran ook Algerije en Saoedi-Arabië
onder de loep worden genomen. In Saoedi-Arabië is de positie van vrouwen
bijzonder slecht en zijn de mensenrechten vaak nog veel beroerder dan in Iran,
waardoor het onbegrijpelijk is dat hiervoor geen resolutie komt. Hoe zet Nederland
zich hiervoor in? Wat DRC aangaat, ziet hij juist weer minder reden voor een
resolutie, omdat de problemen hier deel zijn van een vredesproces. Een deel
van de schendingen van de mensenrechten in de DRC worden overigens aangestuurd
vanuit Rwanda, waarover men nu net geen resolutie meer indient. Deze handelwijze
vindt hij niet logisch. Hij onderstreept het belang van een resolutie voor
Tsjetsjenië en sluit zich aan bij de woorden van de heer Weisglas met
betrekking tot China. Hij is het zonder meer eens met de resolutie voor Zimbabwe.
In de resolutie voor Afghanistan wordt expliciet verwezen naar de Pashtunbevolkingsgroep,
maar hij vraagt zich af of dat nu wel zo verstandig is, omdat er duidelijk
mensenrechtenschendingen in het hele land plaatsvinden. Waar komt die beslissing
vandaan? Hij is het eens met de EU-verklaring over Indonesië en brengt
het punt van de kastelozen in India in herinnering, waarover eerder een discussie
heeft plaatsgevonden.De heer Koenders spreekt zijn verbazing uit over de slotzin van het stuk
over de Palestijnse gebieden: «(...) Het is van belang dat de resoluties
een gebalanceerd beeld geven en niet in negatieve zin doorwerken op de politieke
situatie ter plaatse». Dit is immers voor ieder land van toepassing,
maar wordt nergens vermeld. Waarom hier wel? En over de resoluties wordt gezegd
dat die «(...) dit jaar, gezien het feit dat de mensenrechtensituatie
niet is verbeterd, ongeveer gelijk kunnen blijven aan die van vorig jaar.»
Hoe kan men dit nu zeggen? De situatie is dramatisch verergerd en de resoluties
zullen hierop moeten worden aangepast.De heer Koenders vraagt waar nu eigenlijk de Nederlandse ruimte zit met
betrekking tot de spoedige rapportage die kennelijk gevraagd is over het facultatief
protocol inzake individueel klachtrecht bij het VN-verdrag. Kan dit aspect
bespoedigd worden? Juist door de uitdagingen van globalisering zijn die rechten
erg belangrijk geworden. En daar hoort een klachtrecht bij. Met betrekking
tot het recht op voedsel vraagt hij, in hoeverre ook andere organisaties gehouden
zijn aan mensenrechtenverdragen, waarbij hij in het bijzonder denkt aan de
Wereldhandelsorganisatie. Hij vindt het cruciaal dat er een resolutie komt
over de doodstraf en vraagt wat de kansen zijn dat deze resolutie er ook daadwerkelijk
komt.De heer Verhagen (CDA) merkt op dat hij in
het verleden heeft gepleit voor een resolutie voor Tsjetsjenië, omdat
bleek dat verklaringen niet hebben geleid tot een verbetering van de mensenrechten
in Tsjetsjenië. De minister heeft daarop gepleit voor een verklaring,
omdat als de Russische Federatie daarmee zou instemmen, zij kon worden aangesproken
op de geaccordeerde verklaring. Hij constateert dat in het voorliggende stuk
geen effectieve maatregelen genomen worden, gericht op preventie van mensenrechtenschendingen.
Onderzoek naar vermeende schendingen leidt niet tot serieus gerechtelijk onderzoek,
waardoor de internationale verplichtingen inzake mensenrechten niet worden
nagekomen. Hij dringt aan op een meer serieuze overweging dan nu op schrift
is gesteld. Ten aanzien van Algerije, Nigeria en Zimbabwe sluit hij zich aan
bij de woorden van voorgaande sprekers. Gezien de mensenrechtschendingen in
Soedan is het een gotspe dat dit land lid is van de MRC. Het lidmaatschap
heeft op geen enkel punt geleid tot een verbetering van de mensenrechten.
Hij pleit ervoor om een scherpe resolutie in te dienen, waarbij met name het
mandaat van de speciale rapporteur verlengd dient te worden.Wat China aangaat, wordt nu duidelijk hoe het zich wreekt dat de VS geen
deel meer uitmaakt van de MRC. Hetgeen in de richtlijnen vermeld wordt is
onvoldoende, omdat op geen enkele wijze blijkt dat initiatief genomen wordt
om een resolutie in te dienen. Ten aanzien van Indonesië en Oost-Timor
steunt hij hetgeen op schrift is gesteld. Hoe zit het nu eigenlijk met de
zaak Thoenes? Daarover hoort hij wisselende berichten. Wat de Palestijnse
gebieden aangaat, kan hij zich vinden in de opstelling van de regering. In
het verleden heeft hij erop gewezen dat bij Saoedi-Arabië kennelijk andere
belangen spelen dan feitelijk een oordeel uitspreken over de mensenrechtensituatie.
Nu er onvoldoende draagvlak blijkt te zijn voor een resolutie wil hij in ieder
geval een buitengewoon krachtige veroordeling van de schending van de mensenrechten
in de verklaring over de landensituaties zien. Wat Cuba betreft, pleit hij
voor het steunen van een resolutie. De heer Verhagen onderstreept de uiterste
noodzaak van een internationaal inspectieregime met betrekking tot folteren.
Hij heeft begrepen dat Benito uit Costa Rica een compromistekst aan het voorbereiden
is, en zou in deze tekst hierover graag een duidelijke passage opgenomen zien,
opdat er een instrument komt dat folterpraktijken daadwerkelijk kan tegengaan.
Wat is de inzet van de compromistekst en kan er een schets van de uitslag
worden gegeven? Tot slot vraagt hij zich af wat de geloofwaardigheid van de
MRC is als grote landen als China en Saoedi-Arabië buiten schot blijven.Het antwoord van de ministerDe minister stelt dat Nederland zich ten zeerste
inzet om Tsjetsjenië op de agenda van de MRC te houden. Naar aanleiding
van recente contacten met de Russische Federatie ziet het ernaar uit dat een
voorzittersverklaring niet tot stand zal kunnen komen en dan
zal de EU een resolutie indienen. Hij bestrijdt dat de Nederlandse regering
in het kader van de strijd tegen het terrorisme haar houding ten opzichte
van Tsjetsjenië zou hebben versoepeld. Kamerleden suggereren regelmatig
dat de mensenrechten ondergeschikt zouden zijn gemaakt aan de maatregelen
ter bestrijding van terrorisme; deze indruk is echter onterecht, ook ten aanzien
van Tsjetsjenië. Wat China aangaat, is het Nederland geweest dat de discussie
binnen de EU heeft aangezwengeld. Op initiatief van Nederland is een passage
in de conclusies van de afgelopen Algemene Raad geschrapt, waarin stond dat
de EU een eventuele resolutie niet zal co-sponseren. Dat is een kleine winst
ten opzichte van de situatie van afgelopen jaar, want de regering is van mening
dat de druk op China zo hoog mogelijk moet blijven. Bovendien is met succes
aangedrongen op een inderdaad ook sterk geworden passage in de EU-interventie
over landensituaties. Nederland is een voorvechter van een harde lijn in de
MRC ten aanzien van Birma en zal ervoor waken dat de EU-resolutie niet wordt
afgezwakt. Op initiatief van Nederland zal de EU aandringen op een passage
in de resolutie over Cambodja waarin wordt aangedrongen op hervatting van
de besprekingen tussen VN en de regering van Cambodja over de instelling van
een Rode Khmertribunaal. Deze besprekingen zijn onlangs door de VN afgebroken.Ten aanzien van Indonesië heeft Nederland een zeer actieve rol vervuld.
Uiteraard worden de positieve ontwikkelingen verwelkomd, maar Nederland doet
er alles aan om te zorgen dat de zaak van Sander Thoenes aan het ad-hoctribunaal
over Oost-Timor wordt voorgelegd. Geruchten als zou de regering dit dossier
min of meer gesloten hebben, berusten niet op waarheid. Recent heeft de regering
opnieuw de Nederlandse inspecteur naar Oost-Timor gezonden en deze heeft daar
zeer nuttig werk gedaan. Hij vindt het dan ook belangrijk dat dit punt terugkomt
in de verklaring over Oost-Timor tijdens de zitting van de MRC. Over Azerbeidzjan
moet een passage worden opgenomen in de EU-landenspeech. Nederland heeft erop
aangedrongen dat daarin ook over Saoedi-Arabië een kritische passage
wordt opgenomen en die was niet voorzien. Een resolutie heeft overigens geen
schijn van kans in de MRC. Wat betreft het protocol tegen marteling merkt
de minister op dat Nederland het van groot belang acht dat dit jaar een facultatief
protocol wordt aangenomen. Dit protocol moet voorzien in een sterk toezichtmechanisme,
voor inspectie van detentiecentra.Terrorisme moet bestreden worden, maar daarbij moet wel worden vastgehouden
aan de beginselen die men hoog acht: waarden en normen, democratie, rechtstaat
en mensenrechten. En daarbij zal de regering volgens de minister geen water
in de wijn doen. Dit is een van de thema's die hij morgen in zijn toespraak
aan de orde zal stellen. Tevens zal hij hierin aandacht geven aan de scheidende
hoge commissaris mevrouw Robinson, die later dit jaar haar functie zal neerleggen.
De keuze voor resolutie, voorzitterschapsverklaring of opname in de EU-interventie
over landensituaties wordt mede bepaald door wat mogelijk en haalbaar is.
Hij wijst erop dat ook een opname in de EU-interventie niet zonder slag of
stoot tot stand komt. In antwoord op de heer Van der Steenhoven met betrekking
tot het behoud van het mensenrechtenacquis en het belang om dat acquis te
behouden, zegt hij dat Nederland daar alles aan doet. In antwoord op hetgeen
de heer Koenders naar voren bracht over te ondernemen actie richting niet-statelijke
partijen merkt hij op dat de EU ervan uitgaat dat alleen staten mensenrechten
kunnen schenden. Bij niet-statelijke partijen spreekt men van het begaan van
misdrijven.Wat Algerije aangaat, is er binnen de EU al niet voldoende draagvlak te
vinden voor een resolutie en de regering betreurt dit in hoge mate. Daarom
heeft Nederland erop aangedrongen dat er een duidelijke passage komt over
de situatie in Algerije in de EU-interventie over landensituaties, welk standpunt
uiteindelijk is aanvaard. Hierin wordt in klare taal de betreurenswaardige
stand van zaken in het land geschetst en worden de Algerijnse autoriteiten
zeer krachtig opgeroepen om maatregelen te nemen. Daarbij wordt tevens aangedrongen
op betere samenwerking met de speciale rapporteurs van de MRC. In antwoord
op de vraag van mevrouw Van 't Riet over de Human Rights Field Office in de
DRC zegt de minister dat dit kantoor functioneert. Ten aanzien van Afghanistan
komt er vanzelfsprekend een ander type resolutie dan vorig jaar. Dit zal meer
een aanmoedigingsresolutie zijn, met elementen als: voorbereiding van een
nationale mensenrechtencommissie, een nationaal programma voor mensenrechtenonderwijs,
een monitoring van mensenrechtenschendingen en ook een programma voor de rechten
van de vrouw. Dit zijn overigens ook punten die bij de Algemene InterimAdministratie
(AIA) leven. In het bureau van de VN-vertegenwoordiger Brahimi zit overigens
al een mensenrechtenadviseur. De Pashtunbevolking heeft speciale aandacht
in de resolutie, omdat deze bevolkingsgroep een bepaalde positie bekleedde
tijdens het vorige regime en daardoor nu in de knel zou kunnen komen. Hij
weet overigens niet of in het huidige ontwerp van de resolutie nog sprake
is van een speciale wijziging voor de Pashtun.Ten aanzien van Nigeria deelt de minister de mening van de Kamerleden.
Tijdens het staatsbezoek van president Obasanjo van Nigeria aan Nederland
is expliciet aan de orde gesteld de positie van de vrouw die nu is vrijgesproken,
maar ook van twee andere ter dood veroordeelde mannen waarover hij nog de
nodige zorg heeft. Wat betreft Zimbabwe streeft de EU naar een resolutie,
omdat daartoe alle aanleiding is. Wat China aangaat, kan hij op dit moment
niet zeggen of er een resolutie zal komen, maar in het geval deze er komt,
zal de EU daarvoor stemmen. In antwoord op de heer Weisglas merkt hij op dat
werkelijk niet één partij gelukkig is geweest met de gang van
zaken rond Durban. Het enige positieve wat over Durban kan worden gezegd,
is dat men blij mag zijn dat er geen ongelukken zijn gebeurd. Hij zet zich
echter niet in voor een vervolgconferentie binnen een paar jaar. Er zijn immers
andere mechanismen zoals de MRC waarin een follow-up kan worden besproken.
Ten aanzien van Cuba is op dit moment nog niet duidelijk of één
resolutie zal worden ingediend. In het geval deze resolutie er komt, zal de
EU ook toezien op een passage die ingaat op de handelsmaatregelen van de VS
ten aanzien van Cuba.In antwoord op de heer Weisglas met betrekking tot de positie van de VS
in de MRC zegt de minister dat de westerse top inmiddels overeenstemming heeft
bereikt over de structuren voor volgend jaar, zodat de VS volgend jaar weer
lid van de MRC kan zijn. In antwoord op de heer Koenders met betrekking tot
de ingewikkelde problematiek rond de kwestie van een facultatief protocol
bij het VN-verdrag inzake de economische, sociale en culturele rechten zegt
hij dat het mogelijk is dat tijdens deze zitting van de MRC een werkgroep
zal worden ingesteld om die kwestie aan de orde te stellen. Uit het rapport
van de onafhankelijke expert die vorig jaar is aangesteld, blijkt dat er nog
onvoldoende consensus is om direct reeds de bestaande ontwerptekst voor een
facultatief protocol ter hand te nemen. Eerst zal gesproken moeten worden
over een aantal basisuitgangspunten en principes. Voor wat betreft de doodstraf
deelt de minister mede dat de EU een resolutie indient inzake de doodstraf,
wat vorig jaar overigens ook is gebeurd. Vorig jaar is deze door de MRC aangenomen,
wat hopelijk nu ook het geval zal zijn. Hierbij zij opgemerkt dat de EU een
fors aantal demarches uitvoert inzake de doodstraf, die meestal tot stand
komen onder druk van de Nederlandse regering.Voor wat betreft de situatie in het Midden-Oosten deelt de minister mede
dat hieraan in de EU-interventie over landensituaties veel aandacht zal worden
gegeven, mede in het licht van resolutie 1397 van de Veiligheidsraad. De eerdere
Europese standpunten zullen daarin worden verwoord: verwerping van de buitengerechtelijke
dodingen, veroordeling van de afsluitingen, veroordeling van de nederzettingenpolitiek.
Over dit laatste punt zal wederom een resolutie worden ingediend
door de EU. Het buitensporig geweld wordt veroordeeld, waarbij men zich richt
tot beide partijen, en herhaald zal worden wat recent bij de Barcelonatop
door de EU is gesteld. De Palestijnse Autoriteit zal worden aangesproken op
de tekortschietende inspanningen ter bestrijding van terrorisme, en op haar
beleid ten aanzien van de doodstraf en het gebrekkig functioneren van de rechtstaat.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De Hoop SchefferDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Van ToorXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), De Hoop Scheffer (CDA),
voorzitter, Van den Berg (SGP), Van Middelkoop (ChristenUnie), Apostolou (PvdA),
Valk (PvdA), Hessing (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Hoekema (D66),
Marijnissen (SP), Verhagen (CDA), M.B. Vos (GroenLinks), Dijksma (PvdA), Van
't Riet (D66), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), Timmermans (PvdA), ondervoorzitter,
Verburg (CDA), Karimi (GroenLinks), Remak (VVD), Wilders (VVD), Molenaar (PvdA)
en Çörüz (CDA).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), Van den Akker (CDA), De
Graaf (D66), Rouvoet (ChristenUnie), Belinfante (PvdA), Zijlstra (PvdA), Cherribi
(VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Van Bommel (SP), Eurlings (CDA),
Harrewijn (GroenLinks), Gortzak (PvdA), Ter Veer (D66), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Albayrak (PvdA), Bussemaker (PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Rosenmöller
(GroenLinks), Rijpstra (VVD), Balemans (VVD), Duivesteijn (PvdA) en Van Oven
(PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28000-V-57.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl