Algemene Bijstandswet; wijz. ivm preventie en bestrijding van armoede en van sociale uitsluiting; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24772, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

22-10-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

24772 nr. 5

15-10-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN 1. Inleiding2. Verhoging effectiviteit bijzondere bijstand door categoriale
verlening van bijzondere bijstandDoelstellingRandvoorwaardenUitwerking door gemeenten3. Afstemming bijzondere bijstand en voorliggende voorzieningen NoodzakelijkheidCompensatie gemeentefonds4. Subsidieregeling kinderopvang en buitenschoolse opvang
alleenstaande ouders5. Herinvoering centrale vrijlatingsregelingDoel van de nieuwe vrijlatingsregelingReikwijdte van de doelgroep6. Wijziging van artikel 1347. Financiële aspectenOverzicht van uitgaven en toekenningen bijzondere bijstand
(in miljoenen) 8. Overige vragenARTIKELSGEWIJS Onderdeel B (artikel 39)Onderdeel E (artikel 65)Onderdeel F (artikel 115a)Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24772Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 64 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 772Wijziging van de Algemene bijstandswet in verband met de preventie en
bestrijding van armoede en van sociale uitsluitingnr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 15 oktober 1996 ALGEMEEN 1. InleidingHet kabinet heeft met belangstelling kennis genomen van de vragen en opmerkingen
die de leden van de fracties hebben geplaatst. Het kabinet constateert dat
een grote meerderheid van de Kamer instemt met de doelstelling en hoofdlijn
van de wetswijziging. Verschillende fracties hebben echter nog vragen over
de uitwerking van de wijziging. Voor de gestelde vragen worden beantwoord,
wordt eerst in algemene zin ingegaan op de doelstelling en achtergrond van
de wetswijziging en op een aantal meer principiële vragen over de taakverdeling
tussen rijk en gemeenten bij de aanpak van armoede en sociale uitsluiting.De voorliggende wetswijziging vloeit voort uit de nota «De andere
kant van Nederland» (Armoedenota) die in november 1995 aan de Tweede
Kamer is toegezonden (Kamerstukken II, 1995/1996, 24 515. nr. 1). In
de nota, die eind maart 1996 besproken is met de Kamer, heeft het kabinet
een pakket maatregelen aangekondigd om armoede en sociale uitsluiting aan
te pakken. Armoede in Nederland kent veel gezichten. Vaak is sprake van een
meervoudige problematiek op het gebied van gezondheid, wonen, kennis, werk
en inkomen. De inzet van het kabinet is gericht op het bieden van perspectief
aan mensen die in de knel zijn geraakt. Perspectief op een baan voor degenen
die aan de kant staan; inkomensondersteuning en lastenverlichting voor huishoudens
die met financiële problemen kampen. Veel van de maatregelen uit de Armoedenota –
onder andere de subsidieregeling kinderopvang en buitenschoolse opvang, verruiming
van het gemeentelijke kwijtscheldingsbeleid, meer ruimte voor inkomensondersteuning
voor gemeenten, maatregelen op het terrein van de huursubsidie – zijn
inmiddels uitgevoerd of in voorbereiding genomen. Het kabinet zal de Tweede
Kamer begin 1997 in een voortgangsrapportage informeren over de stand van
zaken van de Armoedenota en de bevindingen van de sociale conferentie die
op 31 oktober 1996 zal plaatsvinden. Naar aanleiding van de toelichting vragen de leden van de fracties van
D66 en RPF of de verantwoordelijkheid van de rijksoverheid zich beperkt tot
het oplossen van knelpunten in de regelgeving.Uit de verscheidenheid aan actiepunten in de Armoedenota mag worden afgeleid
dat het kabinet de verantwoordelijkheid van het rijk aanmerkelijk ruimer ziet.
Armoedebestrijding vergt een aanpak op verschillende terreinen. Het gaat om
aanpak van gezondheidsproblemen, wegwerken van onderwijsachterstanden, bevordering
van arbeidsparticipatie, een verantwoord sociaal minimum, aanpak van schuldproblemen,
beheersing van vaste lasten en een beter functioneren van de beschikbare voorzieningen.
Naast regelgeving worden andere instrumenten toegepast: overleg, onderzoek,
voorlichting, coördinatie, experimenten en het beschikbaar stellen van
middelen.De leden van de fractie van de VVD merken op dat de tendens van de wetswijziging
meer centraal en generiek is in plaats van decentraal en individueel.Hoofddoel van de onderhavige wetswijziging is gemeenten meer instrumenten
te bieden om armoede en sociale uitsluiting aan te kunnen pakken. Gemeenten
krijgen ruimere bevoegdheden om de bijzondere bijstand, die als instrument
naar zijn aard niet generiek is, effectiever in te zetten. Deze voorstellen
vloeien voort uit de evaluatie van de in 1991 gedecentraliseerde bijzondere
bijstand.De voorstellen inzake kinderopvang en herinvoering van de vrijlatingsregeling
voor specifieke groepen creëren extra mogelijkheden om de arbeidsparticipatie
van uitkeringsgerechtigden te bevorderen. Deze voorstellen zijn in lijn met
de nieuwe Algemene bijstandswet (Abw) waarvan de activerende werking is versterkt.De leden van een aantal fracties (CDA, GroenLinks, RPF, SGP en SP) vragen
naar de betekenis van deze wetswijziging voor het inkomensbeleid. Gevraagd
wordt of niet sprake is van een verschuiving van verantwoordelijkheden naar
gemeenten. De leden van de fractie van GroenLinks vragen of hierdoor niet
het gevaar dreigt dat de vaststelling van de hoogte van het sociaal minimum
in feite een gemeentelijke aangelegenheid wordt.Zoals aangegeven biedt deze wijziging meer ruimte voor inkomensondersteuning
door gemeenten. Dit laat naar het oordeel van het kabinet onverlet dat de
rijksoverheid verantwoordelijk is voor de hoogte van het sociaal minimum en
het inkomensbeleid. Gemeentelijke inkomensondersteuning vervult een complementaire
functie als door bijzondere omstandigheden de landelijke normen ontoereikend
zijn. Aangezien het gemeentelijk beleid moet passen binnen de landelijk gestelde
inkomenspolitieke kaders zijn aan dit beleid randvoorwaarden gesteld. Deze
worden in paragraaf 2. van deze nota toegelicht.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het kabinet inzicht heeft
in de ontwikkeling van het besteedbaar inkomen en of deze ontwikkeling niet
ondoorzichtiger wordt doordat de gemeentelijke lasten uiteenlopen en aanvullende
regelingen in belang toenemen. Verder wordt gevraagd hoe het kabinet wil bewerkstelligen
dat de huishoudens met een minimuminkomen in vergelijkbare omstandigheden
in verschillende gemeenten ongeveer een gelijkwaardig besteedbaar inkomen
hebben.Het kabinet volgt de ontwikkeling van het besteedbaar inkomen op de voet.
Op basis van de ontwikkeling van het besteedbaar inkomen wordt immers de koopkrachtontwikkeling
van huishoudens berekend. Bij de berekening van de koopkracht wordt rekening
gehouden met de ontwikkeling van de gemeentelijke lasten, alsmede met aanvullende
regelingen zoals bijvoorbeeld de per 1 januari 1997 in te voeren eigen bijdrage
in het Ziekenfonds. Daarbij moet bedacht worden dat gerekend wordt met gemiddelden. De individueel ondervonden koopkrachtontwikkeling kan
daarvan afwijken. De ontwikkeling van de lokale lasten staat centraal in de
Nota Lokale Lastendruk (Kamerstukken II, 1996/1997, 25 011, nrs.1–2)
die onlangs aan de Tweede Kamer is toegezonden. In deze nota worden twee nieuwe
vormen van tariefsdifferentiatie in de onroerende zaakbelasting aangekondigd.Daarnaast zal in de toekomst nadrukkelijker dan voorheen worden gekeken
naar de effecten van nieuw of geïntensiveerd (rijks)beleid op de uitgaven
van gemeenten en de daaruit voortvloeiende lasten. Wanneer nieuw of geïntensiveerd
(rijks)beleid de lasten voor gemeenten dreigt op te stuwen, zal de mogelijkheid
van een extra toevoeging aan het gemeentefonds nadrukkelijk worden overwogen.
Het kabinet verwacht dat de tariefverschillen in de onroerend zaakbelasting
tussen gemeenten als gevolg van de nieuwe Financiële Verhoudingswet,
die naar verwachting per 1 januari 1997 ingaat, af zullen nemen. Deze en andere
in de genoemde nota aangekondigde stappen zullen ertoe moeten bijdragen dat
de verschillen in lokale lasten geringer worden. Aan de hand van de resultaten
van de monitoring van de lokale lasten zal de komende jaren worden bekeken
of er sprake is van een voldoende beheerste ontwikkeling van de lokale lasten
met beperkte lokale verschillen. Bij deze analyse zal uiteraard ook aandacht
worden besteed aan de positie van de sociale minima. 2. Verhoging effectiviteit bijzondere bijstand door categoriale
verlening van bijzondere bijstandDe wetswijziging opent de mogelijkheid voor gemeenten om bijzondere bijstand
ook categoriaal te verstrekken. Verschillende fracties hebben vragen gesteld
over de doelstelling, de randvoorwaarden en de uitwerking door gemeenten. DoelstellingDe leden van de fractie van de VVD onderstrepen het belang om de effectiviteit
van de bijzondere bijstand te verbeteren. Zij plaatsen echter vraagtekens
bij de voorgestelde mogelijkheid van categoriale bijzondere bijstand. Volgens
deze leden moet juist het ruimte bieden voor financiële hulpverlening
op individuele basis de kracht zijn van de Abw. Zij vragen of de op grond
van individuele toetsing verstrekte bijzondere bijstand niet onder-geschikt
wordt gemaakt aan de categoriaal verstrekte bijzondere bijstand.De wetswijziging regelt de bevoegdheid van gemeenten om bijzondere bijstand
categoriaal te verstrekken. Het kabinet wil gemeenten deze bevoegdheid geven
omdat uit signalen van de werkgroep Gemeentelijk minimabeleid is gebleken
dat gemeenten de landelijke regels als te beperkend ervaren. Daarnaast valt
uit de evaluatie van de bijzondere bijstand af te leiden dat het tekort aan
maatwerk door gemeenten mede wordt veroorzaakt door het gebrek aan gemeentelijke
beleidsregels.Naast de bestaande mogelijkheid om bijzondere bijstand te verstrekken
als in het individuele geval sprake is van uit bijzondere omstandigheden voortvloeiende
meerkosten wordt daarom beleidsruimte geboden bijzondere bijstand ook categoriaal
te verstrekken. Gemeenten bepalen zelf of ze van deze beleidsruimte gebruik
willen maken.Het is niet de bedoeling van deze wijziging om een rangorde aan te brengen
in de verschillende vormen van bijzondere bijstand. Beide vormen van bijzondere
bijstand zullen in de uitvoeringspraktijk aanvullend op elkaar worden toegepast.
Gemeenten zullen van de mogelijkheid van categoriale bijzondere bijstand gebruik
maken als in een gemeente duidelijke probleemcategorieën
zijn te onderscheiden. Het is dan doelmatig om binnen de bijzondere bijstand
een categoriale regeling te treffen.De beschikbare menskracht bij de sociale dienst kan dan meer worden gericht
op maatwerkverlening aan individuele burgers met een meer gecompliceerde financiële
en maatschappelijke problematiek.De leden van de fracties van de SGP en SP vragen of er geen verschillen
tussen gemeenten gaan ontstaan: gemeenten die wel en geen gebruik gaan maken
van de mogelijkheid van categoriale bijzondere bijstand.Het is eigen aan decentralisatie dat verschillen tussen gemeenten kunnen
ontstaan. Het enkele feit dat een bepaalde gemeente wel en een andere geen
gebruik maakt van de mogelijkheid van categoriale bijzondere bijstand hoeft
overigens niet te betekenen dat er onaanvaardbare verschillen bestaan. Een
gemeente die geen categoriale regeling treft is immers op grond van de wet
gehouden bijzondere bijstand te verstrekken als door bijzondere omstandigheden
sprake is van noodzakelijke kosten. Daarnaast dragen de hieronder genoemde
randvoorwaarden er toe bij dat eventuele verschillen tussen gemeenten binnen
aanvaardbare grenzen zullen blijven. RandvoorwaardenIn de memorie van toelichting is aangegeven dat de toepassing van categoriale
bijzondere bijstandverlening dient te voldoen aan een aantal randvoorwaarden.
Bij brief van 3 september 1996 heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
(VNG) commentaar geleverd op de voorliggende wetswijziging (MAV/605 117).
De VNG steunt het voorstel van categoriale bijzondere bijstand, maar acht
de gestelde randvoorwaarden onnodig beperkend. Diverse fracties (PvdA, CDA,
GroenLinks, RPF en SP) vragen om een reactie op de brief van de VNG. De leden
van de fractie van D66 merken in dit verband op dat de gestelde randvoorwaarden
een specifiek beleid gericht op bijvoorbeeld ouderen niet in de weg mag staan.
De leden van de fractie van de GPV stellen in dit verband de vraag of de in
de memorie van toelichting genoemde derde randvoorwaarde – dat de voorziening
ook beschikbaar moet zijn voor degene die niet tot de doelgroep behoort, maar
die in vergelijkbare omstandigheden verkeert – niet overbodig is.In de wetswijziging worden vier randvoorwaarden gesteld aan categoriale
toekenning van bijzondere bijstand.In de eerst genoemde randvoorwaarde is aangegeven dat de doelgroep onafhankelijk
van de bron van het inkomen dient te worden bepaald. Hiermee wordt bewerkstelligd
dat gemeenten in hun regelingen geen onderscheid maken tussen uitkeringsgerechtigden
en werkenden. Voorkomen moet worden dat door categoriale toekenning van bijzondere
bijstand de problematiek van de armoedeval wordt vergroot.Het kabinet meent – anders dan de VNG oordeelt – dat deze
randvoorwaarde een specifiek beleid voor huishoudens die langdurig van een
minimuminkomen moeten rondkomen of ouderen met alleen AOW niet in de weg staat.
Zo kan bijvoorbeeld voor ouderen de hoogte van het inkomen al dan niet in
combinatie met andere criteria als woonlasten of andere specifieke kosten
als onderscheidend criterium worden gehanteerd.In de als tweede genoemde randvoorwaarde is aangegeven dat bijzondere
bijstand, dus ook categoriale toekenning daarvan, alleen is toegestaan voorzover
geen recht bestaat op een tegemoetkoming uit een voorliggende voorziening.
Deze randvoorwaarde hangt samen met de sluitstukfunctie van de Abw. In de als derde genoemde randvoorwaarde is aangegeven dat bij categoriale
bijzondere bijstand de voorziening ook toegankelijk moet zijn voor huishoudens
die niet binnen de categorie-omschrijving van de voorziening vallen, maar
waarvan de individuele situatie overeenkomt met die van huishoudens die wel
tot de doelgroep van de categoriale voorziening behoren. In antwoord op de
vraag van de fractie van het GPV kan worden opgemerkt dat gemeenten op basis
van artikel 39, eerste lid, zijn gehouden om bijzondere bijstand te verstrekken
als bijzondere omstandigheden in het individuele geval leiden tot noodzakelijke
kosten waarin de normuitkering niet voorziet. Deze randvoorwaarde is expliciet
gesteld om te beklemtonen dat de voorgestelde bevoegdheid om bijzondere bijstand
categoriaal toe te kennen het algemene individualiseringsbeginsel van de Abw
onverlet laat.In de als vierde genoemde randvoorwaarde is aangegeven dat categoriale
bijzondere bijstand betrekking moet hebben op tegemoetkomingen voor het bestrijden
van kosten en dat ongerichte inkomenssuppleties niet zijn toegestaan. Deze
randvoorwaarde wordt gesteld tegen de achtergrond dat het kabinet het niet
gewenst acht dat gemeenten met ongerichte inkomenssuppleties het landelijk
inkomensbeleid doorkruisen. In paragraaf 1. van deze nota is al aangegeven
dat de rijksoverheid verantwoordelijk is voor de inkomenspolitieke kaders
en de hoogte van het sociaal minimum. De verstrekking van bijzondere bijstand
door gemeenten vervult in dit opzicht een complementaire functie voor situaties
dat sprake is van bijzondere omstandigheden. Ook de VNG geeft aan dat het,
gegeven de hiervoor geschetste verantwoordelijkheidsverdeling tussen rijk
en gemeenten, niet de taak is van gemeenten om ongerichte inkomenssuppleties
toe te kennen. De VNG vindt het echter overbodig dit als randvoorwaarde te
formuleren. De als vierde genoemde randvoorwaarde wordt evenwel gesteld om
gemeenten, zo nodig, te kunnen aanspreken op het uitgangspunt dat het landelijk
inkomensbeleid niet doorkruist mag worden. Dit uitgangspunt, inclusief de
vier randvoorwaarden, is ook neergelegd in de nieuwe circulaire inzake inkomensondersteuning
door gemeenten van 6 juni 1996.In antwoord op de vraag van de leden van de fractie van de RPF merkt het
kabinet op dat de dit najaar te verstrekken koopkrachttoeslag aan ontvangers
van een woonkostentoeslag aansluit bij de toeslag voor ontvangers van huursubsidie.
Aangezien het hier gaat om een landelijke geregelde koopkrachtreparatie om
de negatieve effecten van een tegenvallende nominale ziekenfondspremie te
herstellen, is hier per definitie geen sprake van een doorkruising van het
inkomensbeleid. Uitwerking door gemeentenEen aantal fracties vraagt om een verduidelijking van de werkingssfeer
van de wijzigingen. De leden van de fractie van de PvdA vragen of er sprake
moet zijn van eenmalige kosten danwel van kosten die in een langere periode
vallen zoals bijvoorbeeld meer dan reguliere verwarmingskosten of verwervingskosten
in verband met (deeltijd)arbeid. De leden van de fractie van GroenLinks vragen
naar een paar concrete voorbeelden van categoriale bijzondere bijstand. De
leden van de fractie van het GPV vragen of binnen de gestelde randvoorwaarden
ook toeslagen verstrekt kunnen worden aan gezinnen met een x-aantal kinderen.Gemeenten zijn – binnen het kader van de hiervoor besproken randvoorwaarden
en de overige bepalingen van de Abw – vrij om te bepalen voor welke
doelgroepen zij een categoriale regeling treffen. Categoriale toekenning van
bijzondere bijstand is denkbaar voor de vervanging van duurzame gebruiksgoederen
aan huishoudens die langdurig moeten rondkomen van een minimum
inkomen, bijzondere kosten in verband met schoolgaande kinderen, voor kosten
in verband met verhuizing naar een bejaardenoord aan ouderen. Evenals thans
het geval is met de bijzondere bijstand die op grond van individuele toetsing
wordt verstrekt, zal categoriale bijzondere bijstand voor zowel incidentele
als periodieke kosten verstrekt kunnen worden.In antwoord op de vraag van de leden van de GPV-fractie kan worden bevestigd,
dat deze wetswijziging het mogelijk maakt om aan gezinnen met kinderen categoriaal
bijstand te verstrekken. Die bevoegdheid van gemeenten staat overigens los
van de recente wijziging van het kinderbijslagstelsel. Zoals bekend is in
het licht van de kinderbijslagmaatregelen per 1 juli 1995 een kindertoeslag
in de huursubsidie ingevoerd.De leden van de fractie van de VVD vragen hoe moet worden bepaald welke
groepen burgers bijzondere omstandigheden ondervinden? Kan er geen sprake
zijn van een verscheidenheid aan bijzondere omstandigheden binnen de groep
burgers die deze bijzondere omstandigheden ervaren? Op welke wijze zal een
bijzondere omstandigheid binnen de algemene bijzondere omstandigheden moeten
worden gewaardeerd door de gemeente? Worden de bijzondere omstandigheden nog
wel individueel getoetst?Gemeenten weten uit hun ervaring met de bijzondere bijstand welke groepen
burgers door overeenkomstige bijzondere omstandigheden met financiële
knelpunten worden geconfronteerd. Hierboven is een aantal mogelijke voorbeelden
genoemd. Het is inderdaad mogelijk dat binnen de groep burgers die tot de
doelgroep van een categoriale regeling behoren zich een verscheidenheid aan
bijzondere omstandigheden voordoet. Mocht in een concreet geval de op categoriale
wijze verstrekte bijzondere bijstand ontoereikend zijn om, in combinatie met
de normuitkering, te voorzien in de noodzakelijke kosten van bestaan, dan
bestaat de mogelijkheid om aanvullend – individuele – bijzondere
bijstand te verstrekken. Dan geldt wel de individuele toets waarin wordt nagegaan
of de kosten in het voorliggende geval noodzakelijk zijn en of ze ook daadwerkelijk
worden gemaakt.De leden van de fractie van D66 vragen waarom de mogelijkheid van categoriale
bijzondere bijstand eerst op 1 januari 1997 in werking treedt en niet met
terugwerkende kracht per 1 januari 1996 wordt ingevoerd.Op grond van de algemene aanwijzingen voor de regelgeving kan terugwerkende
kracht slechts worden verleend als daartoe bijzondere redenen bestaan. Deze
wetswijziging biedt gemeenten extra instrumenten om armoedeproblemen aan te
pakken. Er is geen sprake van een ernstige tekortkoming in de bestaande regelgeving
op grond waarvan tot invoering met terugwerkende kracht per 1 januari 1996
kan worden besloten. De door de leden van de fractie D66 aangehaalde circulaire
over inkomensondersteuning door gemeenten heeft betrekking op gemeentelijk
beleid dat complementair aan de Abw wordt gevoerd.Het is derhalve niet zo dat gemeenten al vanaf 6 juni 1996 (de datum van
de circulaire gemeentelijk inkomensondersteuningsbeleid) bijzondere bijstand
categoriaal kunnen verlenen.De leden van de fractie van de SGP vragen hoe kan worden voorkomen dat
categoriale bijzondere bijstand te grofmazig uitwerkt in de praktijk.Door de eerder genoemde randvoorwaarden kan naar het oordeel van het kabinet
een te grofmazige uitwerking van de categoriale bijstand worden voorkomen.
De randvoorwaarden impliceren enerzijds dat gemeenten categoriale bijzondere
bijstand zullen richten op probleemgroepen (geen ongerichte inkomenssuppleties).
Anderzijds zijn gemeenten op grond van het aan de Abw ten grondslag liggende
individualiseringsbeginsel gehouden maatwerk te leveren mocht in een concreet
geval de op categoriale wijze verstrekte bijzondere bijstand ontoereikend
zijn.In aansluiting daarop vragen zij met de leden van de fractie van de VVD,
naar de fraudegevoeligheid van het voorgestelde systeem.De fraudegevoeligheid van het voorgesteld systeem is niet anders dan van
andere onderdelen van de Abw. Aanspraak op een tegemoetkoming bestaat als
aangetoond kan worden dat men tot de doelgroep van de gemeentelijke regeling
behoort. Om dit recht geldend te kunnen maken moet een cliënt voldoen
aan de algemene inlichtingenverplichtingen van de Abw.De leden van de fractie van de PvdA vragen of het kabinet inzicht kan
geven in het aantal gemeenten dat thans nog het drempelbedrag hanteert. Daarnaast
vragen zij op welke wijze bij het bepalen van de draagkracht wordt omgegaan
met de vermogenspositie van aanvragers van bijzondere bijstand. De leden van
de fractie van de SP vragen of bij de toekenning van bijzondere bijstand de
draagkracht van de individuele persoon behorende tot de in het geding zijnde
categorie een rol speelt of getoetst dient te worden.Met de invoering van de nieuwe Abw is het verplichte drempelbedrag voor
bijzondere bijstand vervallen. Er bestaat geen inzicht in het aantal gemeenten
dat thans nog het drempelbedrag hanteert. Dit element wordt meegenomen in
de evaluatie van de nieuwe Abw.Bij de verstrekking van bijzondere bijstand houden burgemeester en wethouders
rekening met de draagkracht op basis van het inkomen en vermogen van betrokkene.
Dit geldt ook voor de bijzondere bijstand die op categoriale wijze wordt toegekend.
Het verschil tussen de categoriaal toegekende bijzondere bijstand en de op
grond van individuele toetsing verstrekte bijzondere bijstand zit dus niet
in de draagkrachtbepalingen, maar in de voorwaarde dat bij individuele bijzondere
bijstand in ieder individueel geval wordt getoetst of de in het geding zijnde
kosten noodzakelijk zijn en feitelijk ook worden gemaakt.Uit de evaluatie van de bijzondere bijstand blijkt dat er verschillen
bestaan tussen gemeenten in de wijze waarop het vermogen meetelt bij het bepalen
van de draagkracht. 30% van de gemeenten blijkt op enigerlei wijze het bescheiden
vermogen te betrekken bij de draagkrachtbepaling. 3. Afstemming bijzondere bijstand en voorliggende voorzieningen NoodzakelijkheidEen aantal fracties (VVD, RPF en SP) heeft vragen over de wijze waarop
de toets op noodzakelijkheid tot stand komt.Uitgangspunt bij het verlenen van bijzondere bijstand de vraag of er sprake
is van bijzondere omstandigheden die rechtvaardigen dat bijzondere bijstand
wordt verleend voor noodzakelijke bestaanskosten, gegeven een inkomenssituatie
van betrokkene die hem niet in staat stelt hierin zelf te voorzien. Een gemeente
is op grond van de wet gehouden haar zorgtaak zorgvuldig uit te voeren en
dus alle omstandigheden mee te wegen alvorens een beslissing te nemen.Hierbij is van belang dat voor een aantal noodzakelijke kosten reeds een
voorliggende voorziening aanwezig is. In dat geval is de weg naar de bijzondere bijstand geheel of gedeeltelijk afgesloten. Immers, indien
een voorziening elders wordt vergoed is er geen reden bijzondere bijstand
te verlenen. Wordt de voorziening slechts gedeeltelijk vergoed, dan kan er
aanleiding bestaan om voor het resterende deel bijzondere bijstand te verlenen.
Een gemeente heeft hiertoe op grond van het nieuwe tweede lid van artikel
17 de bevoegdheid. Compensatie gemeentefondsEen aantal fracties (VVD, RPF, GroenLinks en SP) vraagt hoe compensatie
voor weglek naar de bijzondere bijstand wordt bepaald.Een departement dat een beperking in een voorliggende voorziening voorstelt
is gehouden om gemeenten te compenseren voor eventuele extra kosten van bijzondere
bijstand als gevolg van de maatregel. De beheerders van het gemeentefonds,
de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en de Staatssecretaris van Financiën,
zien hier in samenspraak met de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
nauwlettend op toe. De hoogte van de compensatie wordt berekend bij de invoering
van de beperkende maatregel en is gebaseerd op een zo nauwkeurig mogelijke
inschatting van de verwachte financiële effecten voor gemeenten.Aansluitend op de vraag hoe compensatie wordt bepaald, vragen de leden
van de GroenLinksfractie of de maatregelen die in het verleden zijn genomen
alsnog gecompenseerd zullen gaan worden.In de paragraaf financiële aspecten van deze nota is een overzicht
verstrekt van de toevoegingen aan het gemeentefonds in het kader van bijzondere
bijstand. Zoals bekend is bij de decentralisatie van bijzondere bijstand in
1991 300 mln structureel per jaar toegevoegd. Het toegevoegde bedrag
voor bijzondere bijstand bedroeg in 1995 346 mln. Het verschil met het
eerdergenoemde bedrag van 300 mln is het gevolg van compensatie, zoals bijvoorbeeld
voor de eigen bijdrage in het kader van psychotherapie en thuiszorg, waarvoor
sedert 1994 structurele bedragen aan het gemeentefonds zijn toegevoegd.De leden van de PvdA vragen of bijzondere bijstand een individueel afdwingbaar
recht is indien wordt voldaan aan de gemeentelijke criteria.Indien er sprake is van een relatie met voorliggende voorzieningen hebben
gemeenten hierop niet steeds specifieke criteria ontwikkeld. Op grond van
de rechtsbescherming die ons sociale zekerheidsstelsel kent, kan wel in alle
gevallen recht worden gehaald. Zo staat in het geval van de bijzondere bijstand
bezwaar en beroep open tegen een beslissing van de gemeente.Tevens verzoeken deze leden het kabinet, aan te geven of in een aantal
genoemde situaties gesteld kan worden dat bij een langdurig verblijf op minimumniveau –
van minimaal drie jaar – de kosten niet langer kunnen worden bestreden
uit de bijstandsnorm.In zijn algemeenheid kan worden gesteld dat de bijstandsnorm voldoende
ruimte biedt om te reserveren voor noodzakelijke kosten. Bij een langdurig
verblijf op minimumniveau kan het echter zo zijn dat geen of onvoldoende reserveringscapaciteit
aanwezig is. Het was overigens onder de werking van de Algemene Bijstandswet
al mogelijk bijstand te verlenen voor de door de leden genoemde kosten indien
sprake is van bijzondere omstandigheden. Hierin is geen beleidswijziging opgetreden.
In de nu voorgestelde wijziging heeft een gemeente de mogelijkheid om groepen
aan te duiden die in overeenkomstige bijzondere omstandigheden verkeren en
waarvoor verlening van bijzondere bijstand in de rede ligt. De leden van de CDA-fractie vragen zich af of de noodzakelijkheid van
kosten altijd zeer duidelijk gedefinieerd is. Kunnen, als een ingreep noodzakelijk
is, de kosten worden vergoed en/of kan de gemeente bijvoorbeeld bijzondere
bijstand verlenen voor de kosten van tandartsverzekering ten behoeve van personen
boven 18 jaar.Aan het begin van deze paragraaf is al ingegaan op de vraag hoe de noodzakelijkheid
wordt beoordeeld. Kortheidshalve wordt hiernaar verwezen.Over het genoemde voorbeeld kan worden opgemerkt dat het kabinet bij brief
van 27 augustus 1996 heeft aangegeven dat bijzondere bijstand geen oplossing
is voor de problematiek van tandheelkundige zorg voor volwassenen (ministerie
VWS, VPZ/VU-961 879). Het kabinet heeft inmiddels besloten om voor wat
betreft de problematiek van de gebitsprothesen te bezien of deze via aanvullende
verzekeringen voor alle ziekenfondsverzekerden weer voor vergoeding in aanmerking
kunnen komen. De Zorgverzekeraars Nederland zullen daartoe in overleg treden
met de ziekenfondsen.Is het niet zo dat in feite een tweeslachtige benadering van noodzakelijk
geachte voorzieningen wordt gevolgd, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Deze leden hebben grote twijfels bij deze werkwijze. Betekent het dat «noodzakelijkheid»
leidt tot categoriale verlening van bijzondere bijstand voor deze voorziening.Zoals hiervoor is uiteengezet wordt de vraag of in het individuele geval
de kosten noodzakelijk zijn beoordeeld door een gemeente, met inachtneming
van de mogelijkheid om een beroep te doen op een voorliggende voorziening.
Op de vraag of «noodzakelijkheid» per definitie leidt tot categoriale
bijstand is dan ook geen eenduidig antwoord te geven. De categorieaanduiding
is immers een zaak van gemeenten, niet van het Rijk. Het is mogelijk dat gemeenten
een categorie aanduiden wanneer de reikwijdte van een bepaalde voorziening
wordt beperkt.Naast de categoriale bijzondere bijstand, blijven gemeenten echter altijd
gehouden maatwerk te leveren.De leden van de fractie van D66 zijn van mening dat het goed zou zijn
indien gemeenten worden gewezen op de mogelijkheden van de bijzondere bijstandverlening
ten aanzien van beperkingen op het gebied van voorliggende voorzieningen.Teneinde ervoor zorg te dragen dat gemeenten bekend zijn met de mogelijkheden
in het kader van voorliggende voorzieningen zijn er twee informatiekanalen.Gemeenten worden via de juni- dan wel septembercirculaire van het ministerie
van Binnenlandse zaken geïnformeerd over toevoegingen aan het gemeentefonds
in verband met compensatie voor weglek naar de bijzondere bijstand.Via de kanalen van VNG en DIVOSA worden gemeenten eveneens op de hoogte
gebracht van de reikwijdte van nieuwe maatregelen. Hiermee is naar de mening
van het kabinet voldoende gewaarborgd, dat gemeenten over voldoende kennis
beschikken voor een goede afstemming tussen voorliggende voorzieningen en
bijzondere bijstand.Tevens vragen deze leden welke betekenis een recente uitspraak van de
Rechtbank Almelo heeft voor de uitvoering van de bijzondere bijstand in relatie
tot de voorliggende voorzieningen. De leden vragen of in het licht van deze
uitspraak zicht is op spoedige compensatie voor extra bijzondere bijstandsuitgaven
in verband met thuiszorg.Op basis van de individualiseringsmogelijkheid in artikel 17, vierde lid,
heeft de gemeente de mogelijkheid op grond van zeer dringende redenen in het
individuele geval af te wijken. Van deze mogelijkheid heeft de gemeente
geen gebruik gemaakt. De rechter acht dit in de door de leden van D66 aangehaalde
uitspraak onzorgvuldig.Deze uitspraak betekent dat gemeenten een beschikking op een verzoek om
bijzondere bijstand deugdelijk dienen te motiveren en tevens de regels van
de zorgvuldigheid in acht dienen te nemen. Overigens is het gemeentefonds
gecompenseerd voor weglek naar de bijzondere bijstand in verband met de eigen
bijdrage thuiszorg.De leden van de SP-fractie achten de toelichting inzake de afstemming
tussen voorliggende voorzieningen en bijzondere bijstand, helder doch vreemd.
Zij vragen of op de achtergrond meespeelt dat de bezuiniging wordt gerealiseerd
omdat mensen niet graag en gauw een beroep doen op bijzondere bijstand en
dus de bezuiniging niet volledig behoeft te worden gecompenseerd?Het kabinet onderschrijft deze redenering niet. De SP-fractie veronderstelt
impliciet dat tussen voorliggende voorzieningen en de bijzondere bijstand
een één op één-relatie bestaat, hetgeen niet het
geval is. De doelgroep van een voorliggende voorziening is in de regel aanzienlijk
ruimer dan van degenen die aanspraak maken op bijzondere bijstand. Bovendien
kunnen de voorwaarden die worden gesteld aan het recht op een voorliggende
voorziening afwijken van de voorwaarden voor het recht op bijzondere bijstand.
Bij een beroep op bijzondere bijstand wordt tenslotte maatwerk geleverd, waarbij
gemeenten op grond van de draagkracht van de aanvrager bezien of geheel of
gedeeltelijk bijzondere bijstand kan worden verstrekt.In de Armoedenota zijn in dit verband een aantal acties, ondermeer op
het terrein van voorlichting, aangekondigd om-gelet op het geconstateerde
niet-gebruik van voorzieningen juist de drempel te verlagen. 4. Subsidieregeling kinderopvang en buitenschoolse opvang
alleenstaande oudersDe VVD-fractie wil graag in meer algemene zin geïnformeerd worden
over de tijdelijke regeling kinderopvang.De Subsidieregeling kinderopvang en buitenschoolse opvang alleenstaande
ouders is op 29 februari 1996 in de Staatscourant gepubliceerd (Stcrt.1996,
nr 43). Naar aanleiding van gebleken uitvoeringsproblemen bij gemeenten is
op 14 juni 1996 een gewijzigde regeling gepubliceerd. (Stcrt. 1996, nr. 112).
De regeling heeft tot doel om alleenstaande ouders in de bijstand in de gelegenheid
te stellen scholing te volgen of (geheel of gedeeltelijk) te gaan werken.
Daartoe wordt aan gemeenten structureel 85 mln per jaar beschikbaar gesteld
om extra kinderopvangcapaciteit in te kopen of zelf te realiseren voor alleenstaande
ouders in de bijstand (of voor ouders met een andere sociale zekerheidsuitkering
op het niveau van de bijstand). Ook alleenstaande ouders met een aanstelling
in het kader van de «Regeling extra werkgelegenheid voor langdurig werklozen»,
en de «Subsidieregeling experimenten activering van uitkeringsgelden»,
of met een JWG- of banenpoolaanstelling, kunnen in sommige gevallen in aanmerking
komen voor deze extra subsidiemogelijkheid. Om zo snel mogelijk van start
te kunnen gaan, is in eerste instantie een tijdelijke regeling in het leven
geroepen. Teneinde de subsidieregeling wettelijk te kunnen verankeren, is
artikel 115a in de Abw ingevoegd, vooruitlopend op het wetsvoorstel Wet Inschakeling
Werkzoekenden (WIW), waarin art. 115a zal worden geïntegreerd zodat het
daarmee in de Abw kan komen te vervallen.De regeling onderscheid vier vormen van kinderopvang, te weten: hele dagopvang,
halve dagopvang, gastouderopvang en buitenschoolse opvang. Kinderen van 0
t/m 12 jaar kunnen in aanmerking komen voor de opvang. Hiermee zijn tevens
de vragen van de leden van de CDA-fractie beantwoord naar de
vormen van kinderopvang die voor subsidie in aanmerking komen en of de subsidie
bedoeld is voor alle alleenstaande ouderen met een inkomen op bijstandsniveau.De leden van de PvdA-fractie vragen aan te geven op welke wijze de relevante
uitkeringsorganisaties zijn geïnformeerd over deze faciliteiten.De Colleges van burgemeester en wethouders zijn door het ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid per brief op de hoogte gebracht van de nieuwe
kinderopvangfaciliteit. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
heeft de kinderopvanginstellingen geïnformeerd.De leden van een aantal fracties (PvdA, D66, RPF) vragen of inzicht gegeven
kan worden in de soort en aantallen kinderopvangplaatsen die via de regeling
worden gerealiseerd en in hoeverre gemeenten al gebruik hebben gemaakt van
de regeling om kinderopvang te realiseren.De sluitingsdatum voor het indienen van aanvragen was 15 september jl.
Gebleken is dat circa 500 gemeenten een aanvraag voor subsidie hebben ingediend.
Over het feitelijk over 1996 uit te keren subsidiebedrag zal inzicht ontstaan
op het moment dat de gemeenten hun definitieve subsidieaanvraag over 1996,
vergezeld van een jaarverantwoording plus accountantsverklaring, hebben ingediend.
Gemeenten hebben daarvoor tot uiterlijk 20 september 1997 de tijd. Op dat
moment is er meer inzicht in de besteding van het budget.De leden van de CDA-fractie vragen of – indien er dit jaar middelen
overblijven – deze middelen overgeheveld kunnen worden naar volgend
jaar, vanwege de late start dit jaar.Allereerst dient bij het beantwoorden van deze vraag erop gewezen te worden
dat het aanvankelijke beleidsvoornemen om eerst in 1997 deze regeling van
start te doen gaan op verzoek van de Tweede Kamer is gewijzigd. Er is dus
geen sprake van een late start, zoals deze leden veronderstellen, maar van
een vroege start in het licht van de benodigde organisatorische capaciteit
die door gemeenten moet worden aangesproken. Het is dan ook verheugend dat
veel gemeenten desondanks toch een subsidieaanvraag hebben ingediend. Zoals
hierboven is aangegeven zal de afrekening eerst op basis van de definitieve
aanvragen kunnen geschieden. Mocht er uiteindelijk sprake blijken van onderuitputting
in 1996, dan kunnen de middelen niet worden overgeheveld. Wel is het zo dat
in 1997 en volgende jaren structureel 85 mln per jaar beschikbaar is.Volgend jaar zou ook de vraag van de leden van de D66-fractie aan de orde
kunnen zijn welke maatregelen te treffen indien er niet voldoende opvang beschikbaar
is.De leden van de RPF-fractie verzoeken aan te geven op welke termijn het
resultaat van deze maatregel wordt geëvalueerd.De subsidieregeling krijgt bij deze wetswijziging een wettelijke basis.
Voordat de definitieve regeling in werking treedt zullen de ervaringen die
zijn opgedaan met de tijdelijke regeling worden meegenomen. Het voornemen
is om in het kader van de evaluatie van de Abw ook de tijdelijke regeling
te evalueren.De PvdA-fractie verzoekt om de subsidieregeling open te stellen voor ouders
waarbij het op grond van de gezinsomstandigheden of de ouder-kind-relatie
op medisch of pedagogisch advies wenselijk of noodzakelijk is, dat het kind
een plaats in de kinderopvang krijgt. Ook als inkomen uit arbeid voor de betreffende
ouder niet is weggelegd.Zoals hierboven reeds is aangegeven is het doel van de regeling om alleenstaande
ouders met een sociale zekerheidsuitkering in de gelegenheid te stellen scholing
te volgen of (geheel of gedeeltelijk) te gaan werken. De ouder die gebruik
maakt van kinderopvang gesubsidieerd vanuit deze nieuwe regeling,
dient (op termijn) uit te stromen naar (part-time) werk. Zoals de fractie
zelf al mededeelt kan bijzondere bijstand verstrekt worden voor de kosten
van kinderopvang. Juist voor situaties waarbij de gezinsomstandigheden een
reden voor opvang is, kan bijzondere bijstand uitkomst bieden.Verder verzoeken deze leden om de regeling open te stellen voor naschoolse
opvang voor kinderen tussen de 12 en de 16 jaar.Omdat de regeling pas in werking is getreden ligt het in de rede om eerst
in een later stadium te bezien of behoefte aan uitbreiding voor oudere kinderen
bestaat. VWS onderzoekt momenteel of de verlengde schooldag mogelijk wordt.
In de vier grote steden loopt een experiment verlengde schooldag, wat inhoudt
dat maximaal twee middagen in de week naschoolse educatieve activiteiten worden
aangeboden. De evaluatie van dit experiment zal begin volgend jaar beschikbaar
komen.De uitkomsten hiervan kunnen een rol spelen bij de vraag of leeftijdsuitbreiding
noodzakelijk is bij de naschoolse opvang. 5. Herinvoering centrale vrijlatingsregelingMeerdere fracties hebben vragen gesteld over het doel van de nieuwe centrale
vrijlatingsregeling en de reikwijdte van de doelgroep die hiervoor in aanmerking
komt.Zo vragen de leden van een aantal fracties (CDA, VVD, D66, GPV) waarom
het zogeheten incentive-beleid van gemeenten onvoldoende is toegesneden op
het armoedevraagstuk.Daarnaast vragen de leden van de fracties van PvdA, CDA, D66, GroenLinks
en SP waarom niet meer groepen in aanmerking komen voor de centrale vrijlatingsregeling. Doel van de nieuwe vrijlatingsregelingBetaald werk is naar de mening van het kabinet voor degenen die kunnen
werken nog steeds het beste middel tegen armoede en sociale uitsluiting. Mede
om die reden zijn aan de bijstandsuitkering arbeidsverplichtingen verbonden.
Hiervan zijn twee groepen uitgezonderd, namelijk alleenstaande ouders met
kinderen tot 5 jaar en personen van 57½ jaar of ouder. Voor de eerst
genoemde categorie geldt dat, als de kinderen nog zo jong zijn, het oordeel
van de ouder zelf doorslaggevend is bij de beantwoording van de vraag of de
verzorgingstaak kan worden gecombineerd met arbeidsverplichtingen. Ten aanzien
van 57½ jarigen of ouder wordt geoordeeld dat, gelet op de huidige
marktomstandigheden, voor deze groep de mogelijkheid op herintreding, zeker
indien sprake is van langdurige werkloosheid, doorgaans illusoir moet worden
geacht.Het gemeentelijk incentive-beleid heeft als primaire invalshoek uitstroom
naar betaald werk. In deze wetswijziging wordt daarom voor genoemde groepen,
die op grond van de wet zijn ontheven van de arbeidsverplichtingen, een centrale
vrijlatingsregeling ingevoerd. De regeling waarborgt een inkomensverbetering
als men ondanks de ontheffing van de arbeidsverplichtingen (beperkt) betaalde
activiteiten verricht. De nieuwe vrijlatingsregeling komt weliswaar in naam
overeen met de oude regeling van vóór 1 oktober 1994, maar heeft
duidelijk een andere doelstelling. Niet de uitstroom naar betaald werk staat
centraal, maar het voorkomen van sociale uitsluiting. Door deeltijdwerk aantrekkelijker
te maken wordt de maatschappelijke participatie van genoemde uitkeringsgerechtigden
bevorderd. Bovendien kan de inkomenspositie worden verbeterd doordat een deel
van de inkomsten uit arbeid behouden mag worden.De voorgestelde centrale vrijlatingsregeling is een instrument naast het
gemeentelijk incentive-beleid. Dat beleid richt zich evenals de oude vrijlatingsregeling primair op de uitstroom uit de bijstand van uitkeringsgerechtigden
die wel arbeidsverplichtingen zijn opgelegd.De leden van de fractie van de VVD vragen waarom met de nieuwe vrijlatingsregeling
niet is gewacht tot meer ervaring is opgedaan met het huidige incentive-beleid.Gelet op het selectieve karakter van de doelgroep van de nieuwe regeling
en de verschillen met het incentivebeleid, hoeft naar het oordeel van het
kabinet niet gewacht te worden totdat meer ervaring is opgedaan met het huidige
incentive-beleid.De leden van de fractie van de PvdA vragen meer informatie over het aantal
uitkeringsgerechtigden dat wel en dat niet in aanmerking komt voor de vrijlatingsregeling.Uit de informatie over de oude vrijlatingsregeling is geput om schattingen
te maken van het potentiële beroep op de nieuw in te voeren centrale
vrijlatingsregeling. Geschat wordt dat van de ongeveer 39 000 bijstandsgerechtigden
ouder dan 57½ jaar zo'n 2000 gebruik zullen gaan maken van de nieuwe
regeling. Van de ongeveer 30 000 alleenstaande ouders met kinderen tot
5 jaar zal naar verwachting voor zo'n 3500 de regeling gelden.Deze leden vragen ook welke besparing intrekking van de oude centrale
vrijlatingsregeling heeft opgeleverd.Het is niet de bedoeling geweest om met het afschaffen van de oude vrijlatingsregeling
een besparing te realiseren. De oude regeling is vervangen om gemeenten de
bevoegdheid te geven financiële prikkels meer gericht te kunnen inzetten.
De met de oude vrijlatingsregeling gemoeide uitkeringsgelden ad 150 mln zijn
overgeheveld naar het Fonds Sociale Vernieuwing in het kader van de invoering
van de Tijdelijke Wet Stimulering Sociale Vernieuwing.Genoemde leden vragen voorts of de gemiddelde uitgave per uitkeringsgerechtigde
Abw sinds 1994 is gewijzigd, en zo ja, hoe?De uitgaven per bijstandsgerechtigde zijn in 1995 ten opzichte van 1994
gedaald, terwijl in de jaren daarvoor van een stijging sprake was. Veel factoren
kunnen deze daling hebben veroorzaakt, waaronder een stijging van neveninkomsten,
maar ook andere factoren als een wijziging in de samenstelling van het cliëntenbestand,
een toename van de terugontvangsten e.d. Zodra voldoende statistische gegevens
over 1995 beschikbaar zijn, is een nadere analyse van de geconstateerde gegevens
mogelijk.Met betrekking tot andere door de leden van de PvdA-fractie gestelde feitelijke
vragen, zoals die over de hoogte van inkomens uit deeltijdarbeid of het aantal
bijstandsgerechtigden dat een ontheffing van de arbeidsverplichtingen op individuele
gronden heeft, zijn op dit moment geen gegevens beschikbaar. Op termijn zal
een deel van de gevraagde informatie beschikbaar komen uit de gegevens die
gemeenten aan het CBS moeten verstrekken overeenkomstig de Regeling statistische
gegevens Abw. Volledige beantwoording van de vragen zou thans uitgebreid dossieronderzoek
vergen. Het kabinet beraadt zich echter op een meer volledige gegevensverzameling
met betrekking tot deze en andere relevante kenmerken van het bestand.De leden van de GPV-fractie vragen of de doelgroepen van de nieuwe vrijlatingsregeling
uit financiële overwegingen gedwongen worden betaald werk te zoeken.De nieuwe vrijlatingsregeling is een extra mogelijkheid voor genoemde
groepen om hun inkomenspositie te verbeteren. In de Armoedenota zijn verschillende maatregelen aangekondigd ter bestrijding van armoede
en sociale uitsluiting. Deze maatregelen gelden mede voor de doelgroepen van
de centrale vrijlatingsregeling om de redenen zoals hiervoor uiteengezet. Reikwijdte van de doelgroepHiervoor is aangegeven dat op degenen van wie gevergd mag worden dat zij
met betaalde arbeid zo veel mogelijk in eigen onderhoud voorzien het gemeentelijk
incentive-beleid van toepassing is. Gemeenten kunnen met dit beleid financiële
prikkels meer gericht inzetten voor uitstroom. Knelpunten van de oude vrijlatingsregeling
kunnen hierdoor worden opgelost. Belangrijk knelpunt van de oude centrale
regeling was dat differentiatie naar doelgroepen niet mogelijk was. Voor jongeren
en hoger opgeleiden was er bijvoorbeeld geen effect van de vrijlating op de
uitstroom te constateren. De oude vrijlatingsregeling kende ook een knik-probleem
voor echtparen. Bij aanvaarding van een voltijdbaan met een inkomen op of
net boven bijstandsniveau trad een inkomensachteruitgang op als gevolg van
het wegvallen van het vrijgelaten inkomen.Sedert de decentralisatie van de vrijlatingsbepalingen bepalen gemeenten
zelf in welke gevallen en in welke vorm incentives plaatsvinden: een premie
als beloning voor het aanvaarden van (deeltijd)-werk of het aanwenden van
gelden voor een projectmatige benadering. Dit houdt het leveren van maatwerk
door gemeenten in. Gegeven de doeleinden van het gemeentelijk incentive-beleid
en de bezwaren die aan de oude centrale vrijlatingsregeling kleefden, ziet
het kabinet vooralsnog geen aanleiding om delen van de groep arbeidsplichtige
bijstandsgerechtigden onder de nieuwe centrale vrijlatingsregeling te brengen.
Bij een uitbreiding van de doelgroep van de nieuwe centrale vrijlatings-regeling
zou het instrument van incentives aan kracht en bereik inboeten.Het kabinet heeft, dit in antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie,
dan ook niet overwogen om een korte bijverdienregeling voor langdurig bijstandsgerechtigden
en mensen met kinderen in te voeren in plaats van de voorgestelde regeling.Uitbreiding van de doelgroep van de nieuwe vrijlatingsregeling zou bovendien
een aantasting inhouden van het incentive-budget voor gemeenten en dus ook
een inperking van hun mogelijkheden om de uitstroom te bevorderen. Voorgaande
bezwaren gelden des te meer indien, zoals door de leden van de SP-fractie
wordt voorgesteld, tot herinvoering van de centrale vrijlatingsregeling over
de gehele linie zou worden besloten.Ook in de beschikbare voorlopige onderzoeksresultaten ziet het kabinet
geen aanleiding tot heroverweging van het gemeentelijk incentive-beleid. Gegeven
de decentralisatie wordt het eigen beleid momenteel ter hand genomen. Vanzelfsprekend
zal de toepassingspraktijk nauwlettend gevolgd worden.Uit de spoedpeiling bij het GSD-panel, waarvan de resultaten eerder aan
de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 1995/1996, 24 515, nr. 3) zijn aangeboden,
kan worden opgemaakt dat het aanvaarden van deeltijdwerk een premie oplevert
in 70 procent van de panelgemeenten, waarbij alleenstaande ouders met kinderen
in zo'n 55 procent van die gemeenten expliciet als doelgroep zijn geformuleerd.
Er worden ook premies gegeven in geval van volledige uitstroom en premies
voor het voltooien van een noodzakelijk voor de arbeidsinschakeling geachte
scholing of opleiding.Uit onderzoek van de Rijksconsulenten Sociale Zekerheid naar incentive-verordeningen
blijkt dat 566 van de 625 gemeenten voor het jaar 1996 hebben gekozen voor
een individueel premiebeleid en 41 gemeenten te kennen hebben gegeven alsnog
een dergelijk beleid te gaan voeren. Nagenoeg alle gemeenten
verstrekken een premie voor deeltijdwerk. Het percentage gemeenten dat premies
voor andere doelen verstrekt komt overeen met de resultaten bij het GSD-panel.
Er zijn 18 gemeenten die geen individueel premiebeleid voeren. Door deze gemeenten
wordt op andere wijze invulling gegeven aan het uitstroombeleid, bijvoorbeeld
door financiering van specifieke projecten. Het gaat hier vooral om kleine
gemeenten, geconcentreerd in Noord-Brabant en Limburg. Uit een steekproef
van 150 incentive-verordeningen blijkt dat in 60 procent van de verordeningen
alleenstaande ouders op enigerlei wijze specifiek als doelgroep zijn geformuleerd
voor een premie bij deeltijdwerk.De resultaten van het onderzoek van de FNV «Bijverdienen in de bijstand»
waarnaar de leden van de fractie van het CDA verwijzen, wijzen in dezelfde
richting. Ook uit het FNV-onderzoek blijkt dat slechts een deel van de incentive-gelden
wordt besteed aan een projectmatige benadering.In verband met hun opvatting dat een centrale vrijlating een grotere stimulans
inhoudt dan het incentive-beleid, wijzen de leden van de fractie van de SP
op het onderzoek «Bijstand in Limburg» van het Provinciaal Samenwerkingsverband
Uitkeringsgerechtigden in Limburg (PSUL).Uit het onderzoek van het PSUL kan worden opgemaakt dat van de gemeenten
die een premiebeleid voeren, de meeste gemeenten een premie geven bij het
aanvaarden van deeltijdwerk. Slechts enkele gemeenten hebben besloten om de
premies af te schaffen en de daardoor vrijkomende gelden in te zetten voor
projecten of individuele traject-begeleiding. Als reden wordt opgegeven dat
van dat laatste meer effect op de uitstroom wordt verwacht. In de opvatting
van het kabinet is het nu juist de verantwoordelijkheid van de gemeente om
die vorm van incentive te kiezen die, mede gelet op de lokale omstandigheden,
het beste de uitstroom naar een betaalde baan bevordert.De leden van de fracties van de PvdA, CDA en van D66 vragen naar het aantal
personen die van de gemeente een ontheffing hebben van arbeidsverplichtingen
wegens redenen van sociale of medische aard, alsmede naar een motivering om
deze niet onder te brengen bij de centrale vrijlatingsregeling.In het kader van de evaluatie van de Abw zal medio 1997 een onderzoek
worden gestart naar de arbeidsverplichtingen. Dit onderzoek zal ook informatie
opleveren over ontheffing wegens medische/psychische en sociale redenen. Ook
zal de nieuwe statistische informatie over de Abw medio 1997 beschikbaar komen.Als een gemeente overigens van oordeel is dat aan een arbeidsplichtige
een volledige ontheffing moet worden verleend om medische of sociale redenen
en later alsnog blijkt dat betrokkene werk in deeltijd aanvaardt, dan zou
een herbeoordeling van de ontheffing op zijn plaats zijn. Deze is immers verleend
omdat men niet aan de verplichtingen kan voldoen. Is sprake van een gedeeltelijke
ontheffing en dus van een gedeeltelijke arbeidsverplichting, dan past daarbij
het gemeentelijke incentivebeleid. Een gemeente kan dan een premie geven als
een deeltijdbaan wordt aanvaard. Gedeeltelijke ontheffing van gemeentewege
hoeft dus geenszins in te houden dat geen premie wordt verstrekt.Een herbeoordeling in geval van werkaanvaarding bij een volledige ontheffing
zou eveneens kunnen leiden tot een gedeeltelijke ontheffing dan wel tot een
volledig herstel van de arbeidsverplichtingen. In dat geval is ook (weer)
het incentivebeleid van toepassing.De vraag van de leden van de PvdA-fractie of een vrijlating ook kan gelden
voor kleine pensioenen of een sociale verzekeringsuitkering moet ontkennend
worden beantwoord. Het gaat immers niet om inkomsten uit arbeid. Zoals eerder
is aangegeven worden inkomsten uit arbeid niet los gezien van het element
activering, het voorkomen van sociale uitsluiting. De leden van de fractie van het CDA vragen of een indicatie gegeven kan
worden van de kosten die gemoeid zouden zijn met de invoering van een bijverdienregeling
voor langdurig bijstandsgerechtigden en mensen met kinderen en de besparing
die daardoor gerealiseerd kan worden ten opzichte van voorzieningen zoals
de bijzondere bijstand en de woonkostentoeslag.Aan deze wijziging zijn geen extra kosten verbonden. De wijziging houdt
in dat het gedecentraliseerde incentivebeleid ten dele zou worden teruggedraaid.
Een deel van de 150 mln die indertijd naar het FSV is overgeheveld, zou dan
terug moeten vloeien naar de rijksbegroting om de vrijlatingsregeling voor
bedoelde groepen te kunnen financieren. Invoering van een bijverdienstenregeling
voor langdurig bijstandsgerechtigden en mensen met kinderen zou geen besparing
op bijzondere bijstandskosten opleveren omdat de vrijgelaten inkomsten in
het kader van een bijverdienregeling bij de vaststelling van de draagkracht
buiten beschouwing blijven (hetgeen ook het geval is met incentives in het
kader van het gemeentelijk beleid).De leden van de fractie van D66 vragen om in overleg met de gemeenten
de vrijlatingsfaciliteit uit te breiden met langdurig werklozen en mensen
die om individuele redenen van de arbeidsverplichting zijn ontheven.Hiervoor is al aangegeven dat het kabinet vooralsnog niet overweegt om
de doelgroep van de centrale vrijlatingsregeling uit te breiden. Overeenkomstig
de toezegging aan de Tweede Kamer tijdens de behandeling van de Armoedenota,
is het gemeentelijk incentivebeleid besproken in een bestuurlijk overleg met
de VNG. Bij brief van 16 juli 1996 heeft de VNG haar leden gevraagd bij de
inrichting van incentivebeleid rekening te houden met de wens van de Tweede
Kamer ter zake.In verband met een naar hun mening mogelijk effectievere inzet van het
instrument van centrale vrijlating vragen de leden van de fractie van GroenLinks
of inzicht bestaat in de wijze waarop gemeenten vorm hebben gegeven aan hun
incentivebeleid en vragen zij de mening van het kabinet over de te verwachten
effectiviteit van het beleid van de diverse gemeenten. Voorts vragen deze
leden of het uit oogpunt van de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting
niet raadzaam is om ook andere vormen van ontplooiing financieel te ondersteunen
door middel van een landelijke regeling. Als voorbeelden geven zij bijstandsgerechtigden
die mantelzorg of vrijwilligerswerk verrichten.Wat betreft de vormgeving van het gemeentelijk incentive-beleid en de
visie daarop verwijst het kabinet kortheidshalve naar de passages hierboven
over de beschikbare onderzoeksresultaten.De door de leden voorgestelde uitbreiding naar andere vormen van ontplooiing
valt moeilijk te rijmen met het hiervoor aangegeven doel van de centrale vrijlatingsregeling.Het kabinet vraagt zich overigens af hoe bij het verrichten van mantelzorg
en vrijwilligerswerk de vrijlating van inkomsten uit arbeid vorm gegeven zou
kunnen worden. Er is immers geen sprake van inkomsten. Ten aanzien van vrijwilligerswerk wordt opgemerkt dat als stimulering
soms een premie nodig zou kunnen zijn. Mede daarom zijn er voor de gemeenten
in de Abw mogelijkheden geschapen voor experimenten met behoud van uitkering.
Alleen in dat kader kan het laten verrichten van vrijwilligerswerk als vorm
van sociale activering met een premie worden beloond die niet op de uitkering
in mindering wordt gebracht. Overigens zij opgemerkt dat in de bijstand in
geval van vrijwilligerswerk een forfaitair bedrag van f 5
per dag (dus zo'n f 100 per maand) aan onkostenvergoeding buiten beschouwing
blijft bij het bepalen van de bijstandsuitkering.De leden van de fracties van PvdA en GroenLinks vragen naar de gevolgen
van de vrijlating voor andere inkomensafhankelijke regelingen. Het is het kabinet bekend dat vrij te laten inkomen als ook de premies
op grond van het gemeentelijk incentivebeleid behoren tot het belastbaar inkomen
en effect kunnen hebben op de hoogte van inkomensafhankelijke tegemoetkomingen
zoals de huursubsidie. Ook bij andere inkomsten, uit welke bron dan ook, treedt
een dergelijk effect op. Het betreft hier de meer algemene problematiek van
de armoedeval. Hoewel het hier een gecompliceerde problematiek betreft, is
het kabinet voornemens zich op (onder meer) deze problematiek te beraden op
basis van de uitkomsten uit de interdepartementale werkgroep die zich buigt
over harmonisatie van inkomensbegrippen en beheersing van cumulatie van eigen
bijdragen.Graag wensen de leden van de CDA-fractie te vernemen hoe gemeenten moeten
omgaan met de kosten van verwerving in het kader van de Abw.Gelet op de systematiek van de incentives wordt al het inkomen (behoudens
voor de twee groepen waarvoor een centrale vrijlatingsregeling is voorgesteld)
verrekend met de bijstandsnorm. Er vindt geen vooraftrek meer plaats van buitengewone
verwervingskosten. Voor deze kosten kan wel bijzondere bijstand worden verleend.
Tegenover deze verrekening van het volledige inkomen staat voorts dat een
gemeente een premie kan geven voor het aanvaarden van deeltijdwerk.De leden van de RPF-fractie vragen hoeveel gemeenten de vrijlatingsregeling
momenteel nog toepassen. Ook vragen zij of inzicht bestaat in de mate waarin
deze regeling leidt tot het aanvaarden van deeltijdwerk door werklozen van
57 1/2 jaar of ouder en door alleenstaande ouders met
kinderen tot 5 jaar.Met de invoering van het gemeentelijk incentivebeleid is de oude centrale
vrijlatingsregeling komen te vervallen. Wel zijn er gemeenten die incentives
een vorm geven die lijkt op de oude vrijlatingsregeling, door een bepaald
percentage van het inkomen uit deeltijdwerk als premie te verstrekken.Er is geen inzicht in de mate waarin het verstrekken van premies voor
deeltijdarbeid leidt tot werkaanvaarding door werklozen van 57 1/2 jaar of ouder en door alleenstaande ouders met kinderen tot 5 jaar. 6. Wijziging van artikel 134De leden van de fractie van de PvdA vragen of het kabinet zich het algemeen
overleg van 13 juni 1996 inzake de invoering van de Abw en de daarmee samenhangende
problematiek herinnert. Bij die gelegenheid is door de PvdA stilgestaan bij
de problemen die zich hebben voorgedaan door de late kennisgeving aan de gemeenten
van de circulaire van 8 november 1995 over evenredige toerekening. Deze leden
herinneren het kabinet aan zijn toezegging een nader onderzoek te doen naar
de gang van zaken en de mate waarin de gemeenten nadeel hebben ondervonden
van de late en ingrijpende wijziging van de regelgeving.Het op basis van de circulaire van 8 november 1995 inzake evenredige toerekening
gedane voorstel is opgesteld op uitdrukkelijk verzoek van de VNG en Divosa.
Het voorstel beoogde te voorzien in een tegemoetkoming aan gemeenten voor
de door hen aangevoerde implementatieproblemen met de software, die nodig
was om dit onderdeel van de Abw te kunnen uitvoeren.Voor wat betreft de toezegging van het kabinet omtrent het onderzoek naar
de invoeringsproblematiek van de Abw – in het bijzonder in verband met de automatisering – is de Kamer inmiddels geïnformeerd
bij brief van 26 september 1996 (BZ/UB/96/4183). In deze brief is ondermeer
de gang van zaken rond de totstandkoming van deze circulaire nader uiteengezet.
Teneinde te bewerkstelligen dat de evenredige toerekening ook voor 1996 zal
gelden, is een daartoe strekkende nota van wijziging bijgevoegd.De leden van de VVD-fractie vragen wat de gewijzigde systematiek rond
de toerekening macro-financieel gezien betekent. Zij zien hiervan graag een
berekening. Deze leden vragen in dit verband welke mogelijkheden de gemeenten
hebben om de hoogte van de rijksvergoeding te beïnvloeden.In de nieuwe Abw is geregeld dat bij de vaststelling van de rijksvergoeding
inkomsten van cliënten en ontvangsten van gemeenten in evenredigheid
worden toegerekend naar de landelijke bijstandsnorm respectievelijk de gemeentelijke
toeslag. Deze wetswijziging brengt daar in zoverre een wijziging in aan dat
de evenredige toerekening niet per uitkeringsgerechtigde per maand plaatsvindt
(zoals nu is geregeld), maar per gemeente op jaarbasis. De mogelijkheid dat
een gemeente de gewijzigde toerekeningssystematiek zal gebruiken om de hoogte
van de rijksvergoeding te beïnvloeden lijkt niet aanwezig omdat de rijksvergoeding
wordt bepaald door een combinatie van factoren als het gemeentelijk toeslagenbeleid,
de samenstelling van het bestand van uitkeringsgerechtigden en de (hoogte
van) inkomsten en ontvangsten die uitkeringsgerechtigden voor zichzelf danwel
voor de gemeente genereren. Gezien de veelheid van factoren die de hoogte
van de rijksvergoeding bepalen, kan het effect van de gewijzigde toerekeningssystematiek
op de Abw-uitgaven niet worden aangegeven. 7. Financiële aspectenDe leden van de PvdA-fractie vragen om een overzicht van het huidige «overschot»
van de gemeenten op de toekenning van de bijzondere bijstand per 1 januari
1996, respectievelijk 1995 en 1994. De leden van de D66-fractie vragen of
er al meer zicht is op de mate van uitputting van de bijzondere bijstand.
De leden van de CDA-fractie vragen of er recente gegevens zijn over de besteding
van de gelden van de bijzondere bijstand en het incentivebeleid. De leden
van de fractie van GroenLinks vragen of de onderbesteding van de bijzondere
bijstand werkelijk in alle gemeenten zo aanmerkelijk is, dat daarmee in substantiële
zin categoriaal beleid kan worden betaald.In onderstaand schema is aangegeven hoe de uitgaven aan individuele verstrekkingen
(zoals door het CBS verzameld en beschikbaar gesteld) zich verhouden tot de
toevoegingen aan het gemeentefonds in verband met bijzondere bijstand voor
de jaren 1993 en 1994. Het CBS heeft nog slechts zeer voorlopige gegevens
beschikbaar over 1995 en nog geen informatie over 1996. Overzicht van uitgaven en toekenningen bijzondere bijstand
(in miljoenen)  199319941. Bruto uitgaven aan individuele verstrekkingen2642302. Ontvangsten i.v.m. verstrekte bijzondere bijstand49503. Netto uitgaven aan individuele verstrekkingen (1–2)2151804. Toevoegingen aan gemeentefonds350336 5. Bijdragen
gemeenten (10% van de uitgaven in 1990)16166.
Verschil (4 + 5–3)151172Het verschil mag niet direct als overschot worden betiteld, aangezien
gemeenten naast individuele verstrekkingen ook gelden aan projecten, voorlichting
enz. in samenhang met bijzondere bijstand uitgeven. Daarnaast zijn de «toevoegingen»
naar het gemeentefonds overgeheveld, hetgeen betekent dat deze middelen niet
«geoormerkt» zijn. Immers, de algemene uitkeringen uit het gemeentefonds
zijn algemene middelen van gemeenten.Thans wordt voor een aantal gemeenten onderzocht hoe de verhouding ligt
tussen het «fictieve budget» (het deel uit het gemeentefonds dat
aan bijzondere bijstand kan worden toegerekend), de gelden die volgens de
gemeentebegroting voor bijzondere bijstand ter beschikking staan en de uitgaven
aan bijzondere bijstand (volgens opgave van de gemeenten).De verwachting is dat de benutting van gemeentelijke bijzondere bijstandsgelden
in de nabije toekomst zal toenemen vanwege het beleid gericht op verhoging
van de effectiviteit van de bijzondere bijstand. Deze wetswijziging levert
daaraan een bijdrage met de bevoegdheid aan de gemeenten om bijzondere bijstand
categoriaal te verstrekken e.d.Wat de vraag van de leden van de CDA-fractie betreft over recente gegevens
over de besteding van bijzondere bijstandsgelden kan worden vermeld dat onlangs
statistische gegevens over het jaar 1995 door het CBS zijn vrijgegeven. Dit
materiaal heeft alleen betrekking op individuele verstrekkingen. Uitgaven
voor bijzondere bijstand in de projectmatige sfeer, voorlichtingskosten, e.d.
worden niet in de statistiek van het CBS meegenomen. Zonder hiermee rekening
te kunnen houden wijzen de voorlopige gegevens op een weinig significante
afwijking t.o.v. de realisatie 1994. Wel is een enigszins neerwaartse ontwikkeling
zichtbaar in de verstrekkingen aan de categorie personen boven de 65 jaar.Het gaat bij deze categorie dan in het bijzonder om zorgvoorzieningen
(voorzieningen voor het huishouden, kosten uit maatschappelijke zorg en voorzieningen
voor opvang). Het vermoeden bestaat dat het merendeel van de kosten die voorheen
in dit kader werden gemaakt nu ten laste van de gemeentelijke budgetten Wet
voorziening gehandicapten (Wvg) komt.Voor de categorie onder de 65 jaar indiceren de voorlopige gegevens een
lichte stijging, mede in verband met verstrekkingen in het kader van uitstroombevordering.
Zodra de gegevens gecompleteerd zijn, zal hierover nadere informatie worden
verstrekt.De leden van de RPF-fractie verzoeken informatie om hun veronderstelling
te toetsen dat gemeenten in 1996 meer aan bijzondere bijstand uitgeven dan
in afgelopen jaren.Het ligt voor de hand dat de uitgaven aan bijzondere bijstand in 1996
zullen toenemen, zeker als gevolg van de inwerkingtreding van de Abw. Door
de invoering van deze wet kunnen jongere bijstandsgerechtigden een aanvullende
uitkering krijgen in de vorm van bijzondere bijstand. Andere kostensoorten
waarmee de bijzondere bijstand is uitgebreid zijn onder meer de woonkostentoeslag
voor diegenen die niet of nog niet voor huursubsidie in aanmerking komen en
premies voor de betaling van particuliere ziektekostenverzekeringen. Verder
heeft de gemeente de bevoegdheid gekregen om een drempelbedrag (van maximaal
f 186) al dan niet toe te passen.Om deze uitgaven te kunnen dekken is voor 1996 46 mln en vanaf 1997 91
mln aan het gemeentefonds toegevoegd.De leden van de fractie van het CDA vragen of er recente gegevens zijn
over de besteding van de gelden van het incentivebeleid.De middelen voor het incentivebeleid (150 mln) zijn in oktober 1994 overgeheveld
naar het Fonds Sociale Vernieuwing. Daar vormen ze onderdeel van een breder
cluster arbeidsmarktmaatregelen. Alleen gegevens over aanwending van de gelden
van het gehele cluster, zonder onderscheid naar incentivebeleid,
komen beschikbaar. Over 1995 zijn op dit moment nog geen gegevens voorhanden.
Zoals reeds aangegeven, heeft het kabinet behoefte aan meer specifieke beleidsinformatie
waarin destijds niet is voorzien en waarvan de verzameling in de nabije toekomst
nog enige tijd en inspanning zal vergen.Met betrekking tot de wijze waarop gemeenten uitvoering geven aan het
incentivebeleid zij verwezen naar paragraaf 5 van deze nota.De leden van de fractie van de VVD vragen om een overzicht van de financiële
consequenties van het in de wetswijziging voorgestelde beleid, gespecificeerd
naar afzonderlijke maatregelen.Naar verwachting zijn de middelen die aan het gemeentefonds zijn toegevoegd
toereikend om de voorgestelde effectieve inzet van bijzondere bijstandsgelden
te kunnen bekostigen.Door middel van een monitor wordt nagegaan of die verwachting reëel
blijkt te zijn.De financiële gevolgen van de afstemming van de bijzondere bijstand
met de voorliggende voorzieningen kunnen niet worden aangegeven. Eerst naar
de mate dat er concrete voorstellen op tafel liggen om het pakket van een
voorliggende voorziening te beperken, kan worden vastgesteld wat de gevolgen
voor de bijzondere bijstand zijn.Met betrekking tot de kinderopvangregeling is de verwachting dat deze
regeling mogelijke uitstroombelemmeringen wegneemt. Hierdoor treden besparingen
op in de bijstandsuitgaven, die kunnen worden ingezet ter financiering van
de kinderopvangregeling. Hiermee is tevens een antwoord gegeven op de vraag
van de leden van de RPF-fractie.Wat betreft de financiële consequenties van de in de wetswijziging
voorgestelde centrale vrijlatingsregeling kan worden opgemerkt dat per saldo
geen budgettair effect wordt verwacht. Zoals reeds in de armoedenota is vermeld,
wordt door de stopzetting van de oude vrijlatingsbepaling de kans dat de betreffende
categorieën thans in substantiële mate bijverdienen klein geacht,
waardoor er naar verwachting geen noemenswaardig effect van de wetswijziging
optreedt op het bedrag dat op de bijstand wordt ingehouden.De leden van de D66-fractie vragen of de contra-expertise naar de invoeringskosten
van de Abw is afgerond.Zoals bekend is – naast een structurele verhoging van 25 miljoen –
voor eenmalige invoeringskosten voor de Abw een bedrag van 50 miljoen gulden
in 1995 aan het gemeentefonds toegevoegd. Uit een onderzoek dat in opdracht
van de VNG is gehouden door SGBO zou blijken dat de extra kosten, naast het
bedrag dat daarvoor in het kader van het bijstandsaccoord met de VNG was afgesproken,
zijn opgelopen tot 200 mln.Met de VNG is afgesproken dat een onafhankelijke contra-expertise wordt
verricht, die tot doel heeft na te gaan in hoeverre de eventuele meerkosten
die gemeenten hebben gemaakt, ook daadwerkelijk kunnen worden toegerekend
aan (de invoering van) de nieuwe wet. Deze onafhankelijk contra-expertise
wordt thans uitgevoerd. Naar verwachting zijn de resultaten rond het eind
van het jaar bekend. Nadat hierover bestuurlijk overleg is gevoerd met de
VNG, zal de Kamer hierover worden geïnformeerd. 8. Overige vragenDe leden van de fractie van D66 vragen of de rechtsgelijkheid van bijstandsgerechtigden
bij de uitvoering van de Abw niet te zeer in het geding is gekomen. Het is
deze leden een grote zorg dat er niet geringe verschillen in uitkeringshoogte
tussen de diverse gemeenten blijken te bestaan. Verder vragen deze leden of
de uitkomsten van het Limburgse onderzoek1 als representatief voor de situatie in de rest van het land moeten
worden beschouwd.Bij de uitvoering van de Abw hebben gemeenten te maken met landelijke
normen en gemeentelijke toeslagen. De geconstateerde verschillen in uitkeringshoogte
blijven binnen de wettelijke grenzen. De rechtsgelijkheid van bijstandsgerechtigden
binnen gemeenten is door de inwerkingtreding van de Abw niet in het geding
gekomen.De uitkomsten van het Limburgse onderzoek worden naast de uitkomsten van
nog lopende onderzoeken gelegd. Het is nu nog te vroeg om een uitspraak te
doen over de landelijke representativiteit van het Limburgse onderzoek.Zou deze gelegenheid niet moeten worden aangegrepen, zo vragen de leden
van de D66-fractie, om de problematiek van kwijtschelding van schulden in
relatie tot schuldsanering nader te bezien. Zij wijzen erop dat de grote bedragen
waarmee een op fraude betrapte bijstandsgerechtigde opgezadeld wordt, vaak
leiden tot uitzichtloze situaties en informeren of zij voorstellen van het
kabinet kunnen verwachten over het feit dat deze bijstandsschulden niet betrokken
mogen worden in een schuldsanering.Na inwerkingtreding van het Wetsvoorstel Schuldsanering Natuurlijke Personen
zijn gemeenten gebonden aan het door de rechter vastgestelde saneringsplan,
ook wanneer er sprake is van fraudeschulden.Daarnaast biedt de Abw de mogelijkheid – indien dringende redenen
daartoe aanleiding geven – van terugvordering af te zien. Hierbij gaat
het wel om zeer uitzonderlijke situaties, waarin terugvordering tot onredelijke
wetstoepassing zou leiden. Deze bepaling is ook van toepassing als sprake
is van bijstandsschulden als gevolg van fraude.De leden van de fractie van D66 vragen hoe aan de motie-Bakker/Noorman-den
Uyl (Kamerstukken II, 1995/1996, 24 515, nr. 13) betreffende cliëntenparticipatie
uitvoering zal worden gegeven.Het kabinet voert de motie als volgt uit. Landelijke organisaties van
uitkeringsgerechtigden (LOU) participeren in de klankbordgroep voor de Sociale
Conferentie die op 31 oktober aanstaande wordt gehouden. «Afhankelijkheid
versus zelfbeschikking» is één van de thema's van de conferentie.
Communicatie met cliënten en betrokkenheid van cliënten bij ontwikkeling
en uitvoering van beleid zijn daarbij aan de orde. In de voorbereiding van
de workshops zijn de organisaties van uitkeringsgerechtigden zowel lokaal
als landelijk betrokken.Ten aanzien van het tweede deel van de motie – te bevorderen dat
op gemeentelijk niveau de participatie van uitkeringsgerechtigden bij het
beleid gewaarborgd wordt – heeft overleg plaats gevonden met de LOU,
VNG en Divosa. Deze organisaties kunnen een initiërende rol spelen bij
de bevordering van cliëntenparticipatie. Verder zal door middel van onderzoek
getracht worden meer inzicht te krijgen in hoe cliëntenparticipatie in
de praktijk vorm heeft gekregen. In de hiervoor aangekondigde voortgangsrapportage
over de Armoedenota zal de Kamer nader worden geïnformeerd over de ontwikkelingen
op het gebied van cliëntenparticipatie. ARTIKELSGEWIJS Onderdeel B (artikel 39)De leden van de VVD-fractie vragen of bij categoriale toekenning van bijzondere
bijstand al dan niet een aanvraag moet worden ingediend.Om voor bijstand in aanmerking te komen moet in beginsel een schriftelijke
aanvraag worden ingediend (artikel 67). Een aanvraag is ondermeer nodig uit
oogpunt van handhaving van de Abw. Deze verplichting staat niet
in de weg dat gemeenten die gebruik maken van de mogelijkheid om bijzondere
bijstand categoriaal te verstrekken daarvoor in aanmerking komende bijstandsgerechtigden
kunnen selecteren in hun bestand en betrokkenen gericht en zo laagdrempelig
mogelijk kunnen attenderen op de mogelijkheid om bijzondere bijstand aan te
vragen.Deze leden vragen voorts de toelichting bij artikel 39, tweede lid (nieuw)
te verduidelijken.In de toelichting bij artikel 39 is aangegeven dat een belanghebbende
aanspraak heeft op bijzondere bijstand als hij behoort tot een categorie van
personen waarvan het aannemelijk is dat die zich in de regel in bijzondere
omstandigheden bevinden. Aanspraak op bijzondere bijstand bestaat dus als
men behoort tot een door een gemeente omschreven categorie personen. De door
de leden van de VVD-fractie aangehaalde zinsnede heeft betrekking op die categorie
en niet op de belanghebbende die aanspraak doet op bijzondere bijstand. In
paragraaf 2 is aangegeven binnen welke randvoorwaarden gemeenten een categoriale
regeling kunnen treffen binnen de bijzondere bijstand en hoe daaraan invulling
kan worden gegeven. In die paragraaf is eveneens aangegeven dat als men niet
behoort tot een door een gemeente omschreven categorie, er toch aanspraak
op bijzondere bijstand kan bestaan. Dan is evenwel wel de toets op de noodzakelijkheid
van de kosten in het individuele geval van toepassing en een toets op de vraag
of de betreffende kosten ook daadwerkelijk worden gemaakt. Onderdeel E (artikel 65)De leden van de SP-fractie nemen aan dat met het document in artikel 65
van de wetswijziging bedoeld is een document dat in overeenstemming is met
de wet op de identificatieplicht en de inmiddels tot stand gekomen jurisprudentie,
die voor wat betreft het paspoort zegt dat volstaan mag worden met het tonen
van een kopie van het paspoort.In artikel 65 Abw wordt met document gedoeld op een document als bedoeld
in artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht (Stb. 1993, 660).Op grond van de Wet op de identificatieplicht moet iedereen die aanspraak
maakt op een bijstandsuitkering zich tenminste éénmaal legitimeren
aan de hand van een officieel identiteitsbewijs. Om te kunnen vaststellen
of er geen sprake is van een vervalsing, dient het originele identiteitsbewijs
te worden getoond. Bij een vervolgcontact kan de gemeente eventueel volstaan
met een kopie van het identiteitsbewijs. Onderdeel F (artikel 115a)De leden van de VVD-fractie vragen of het in artikel 115a lid 1 sub b
gestelde nog aan een tijdslimiet wordt gebonden.De regeling is bedoeld om vanuit een uitkeringssituatie de overgang naar
werk of scholing te vergemakkelijken door middel van het bieden van kinderopvang.
Daartoe is via lid 1 sub b de mogelijkheid geopend dat, ook al wordt de uitkering
verlaten, de betreffende ouder toch nog kinderopvang kan worden verleend.
Dit om te voorkomen dat desbetreffende ouder direct weer zou moeten stoppen
met de zojuist aanvaarde scholing of werk. Het is aan gemeenten om per individueel
geval te bezien hoe lang het bekostigen van de kinderopvang nog noodzakelijk
blijft om uitstroom uit de uitkering zeker te stellen. In die zin is er geen
tijdslimiet gesteld. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. P. W. Melkert XNoot1Rapport van de werkgroep Armoede van het Provinciaal Samenwerkingsverband
Uitkeringsgerechtigden Limburg. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24772-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl