Wachttijden in de curatieve zorg; Brief minister inzake de nulmeting van de wachttijden en het terugdringen van de wachttijden voor levensbedreigende aandoeningen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25170, nr. 29

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

25-11-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

25170 nr. 29

18-11-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Nulmeting wachttijden reguliere ziekenhuiszorg3. Levensbedreigende aandoeningen3.1 Radiotherapie3.2 Openhartchirurgie4. AfsluitingOndertekeningLichaamAANPAK WACHTTIJDENInhoudsopgave 1 Inleiding2 Maatregelen om wachttijden terug te brengen2.1 De last van het wachten op zorg2.2 De verantwoordelijke spelers2.3 Schaarste in de zorg: prioriteiten2.4 Doelstellingen en maatregelen: prestatiebekostiging
en uitbreiding capaciteit3 Terugdringen wachttijden basiszorg3.1 Inleiding3.2 Wachttijden en wachtlijsten voor electieve zorgGrafiek 1: Verdeling aantal wachtenden dagverpleging en
kliniek (data: Prismant, mei 2002 ) Verdeling
aantal wachtenden (<1jr) Grafiek 2: Ontwikkeling wachttijd in weken dagverpleging
2001–2002Plastische chirurgieOrthopedie ChirurgieOogheelkundeGrafiek 3: Ontwikkeling wachttijd in weken kliniek 2001–2002Plastische chirurgieOrthopedie ChirurgieOogheelkunde Tabel 1 Overzicht streefnormen en maximale wachttijden
(Bron: Treekoverleg) Grafiek 4: Verdeling specialismen naar wachttijd boven
en onder Treeknorm (Bron: Prismant) Aantal specialismen boven en onder de
Treeknorm3.3 Leeswijzer bij nulmeting wachttijden electieve zorg
(bijlage)4 Terugdringen wachttijden bij twee topklinische functiesInleiding4.1 Oncologische aandoeningen4.1.1 Terugblik radiotherapie4.1.2 Huidige situatie radiotherapieStand van zaken bouw radiotherapie:Stand van zaken opleidingen radiotherapie:Radiotherapeuten en klinisch fysici:Radiotherapeutisch laboranten:Stand van zaken beleidsregel investeringen radiotherapie:4.1.3 Wachtlijsten en wachttijden4.1.4 Doelen en beleid4.1.5 Andere knelpunten bij oncologische aandoeningenMaatregel: risicoanalyse en interveniëren bij problemen4.2 Aandoeningen aan het hart en het coronair vatenstelsel4.2.1 Hartinterventies4.2.2 Terugblik aandoeningen aan het hart en het coronair
vatenstelsel4.2.3 Huidige situatie aandoeningen aan het hart en het
coronair vatenstelsel4.2.4 Wachtlijsten en wachttijdenTabel 2. Wachttijden in weken PTCA peildatum juli 2002 Tabel 3. Wachttijden in weken OHO peildatum juli 2002 4.2.5 Doelen en beleidDoel: dereguleren en spreiden aanbod hartinterventies:Doel: dereguleren met behoud van kwaliteit en patiëntveiligheid:Doel: voldoende verpleegkundigen en uitbreiden IC-capaciteit:5 Wachttijden: de relatie met andere bedrijfsprocessen
in de zorg5.1 Inleiding5.2 Het Programma IC en de Beleidsvisie PICU5.3 Voorwaarden bij een geïntegreerde oplossing5.3.1 Opleidingsplan capaciteit: instromen, maar ook behouden
van personeel in de zorg5.3.2 Melden van calamiteiten in de zorg: patiëntveiligheid
voorop5.3.3 Eenduidig en zinvol registreren: transparantie5.3.4 Naar een nieuw systeem in de zorg5.4 Is een oplossing binnen 2 jaar haalbaar?
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25170Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 90 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 170Wachttijden in de curatieve zorgnr. 29BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 november 20021. InleidingTijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van 2002 is gesproken over
de wachttijden in de zorg. Hierbij ging het met name over de wachttijden bij
levensbedreigende aandoeningen. Tevens is u door de voormalig Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de heer Bomhoff, een nulmeting toegezegd
van de wachttijden voor reguliere ziekenhuiszorg. Bijgaand treft u een rapport
aan waarin niet alleen de gevraagde nulmeting is opgenomen, maar waarin tevens
een plan van aanpak voor het terugdringen van wachttijden voor levensbedreigende
aandoeningen is opgesteld.In een welvarende samenleving mag het niet zo zijn dat mensen te lang
moeten wachten op zorg. Hierbij gaat het vooral om patiënten die zo lang
wachten, dat het medisch niet aanvaardbaar is. Voor reguliere (niet levensbedreigende)
zorg hebben veldpartijen de zogenoemde Treek-normen vastgesteld, normen voor
maatschappelijk aanvaardbare wachttijden. Voor levensbedreigende situaties
is de norm dat zorg in deze situaties altijd direct moet worden geleverd.
Niettemin bestaat de indruk dat zich van tijd tot tijd incidenten voordoen,
waarbij zorg niet tijdig beschikbaar was.Daarom is mijn beleid er op gericht om de zorgvraag nog doeltreffender
te beantwoorden. Op korte termijn worden onacceptabele wachttijden weggewerkt,
op langere termijn wordt gewerkt aan een systeem dat tegemoet komt aan mogelijke
toekomstige ontwikkelingen in de zorgvraag van patiënten. Het is mijn
verantwoordelijkheid dat dit systeem er komt. De verantwoordelijkheid voor
het leveren van kwalitatief goede zorg ligt bij de zorgaanbieders.Eerder heeft voormalig Minister Bomhoff u toegezegd de wachttijden voor
levensbedreigende aandoeningen binnen een termijn van maximaal twee jaar
volledig weg te werken. Een eerste stap hiertoe is het opstellen van een plan
van aanpak en het uitvoeren van een nulmeting. Ik ondersteun de inhoud van
het door mijn voorganger ingezette beleid met de toezending van bijgevoegd
rapport1. Ik teken daarbij met nadruk aan dat,
ondanks de capaciteitsuitbreidingen, de u toegezegde termijn buitengewoon
ambitieus is, vanwege het feit dat ik bij het realiseren van de doelstellingen
afhankelijk ben van de inspanningen door zorgaanbieders. Ook spelen nog twee
praktische redenen een rol. Hierop zal ik later in deze brief terugkomen.Deze brief handelt over het bijgevoegde rapport. Allereerst wordt de nulmeting
gepresenteerd. Daarna zal uitgebreid worden ingegaan op de aanpak van twee
levensbedreigende aandoeningen.2. Nulmeting wachttijden reguliere ziekenhuiszorgDe bijgevoegde nulmeting is een belangrijke stap in de aanpak van wachttijden.
Nog niet eerder is een ijkpunt geformuleerd waaraan de resultaten van mijn
beleid kunnen worden getoetst. Deze nulmeting maakt het namelijk mogelijk
om periodiek te evalueren welk effect het gevoerde beleid heeft op de wachttijden.De nulmeting betreft de wachttijden voor reguliere ziekenhuiszorg van
24 verschillende specialismen in de maand juli 2002. Voor ieder specialisme
en waar mogelijk voor afzonderlijke verrichtingen, is de gemiddelde wachttijd
weergegeven (het gaat hierbij om het gemiddelde van alle ziekenhuizen in Nederland).
Daarnaast is de gemiddelde wachttijd in de tien ziekenhuizen met de kortste
wachttijd berekend. Ter vergelijking zijn de vijf ziekenhuizen met de langste
wachttijd opgenomen. Uit de nulmeting blijkt dat er een grote spreiding in
wachttijden is. Voor nagenoeg ieder specialisme is het mogelijk binnen de
eigen regio binnen de Treeknormen te worden behandeld.3. Levensbedreigende aandoeningenOp dit moment bestaat er geen heldere definitie van het begrip «levensbedreigende
aandoening». De lijst met voorstelbare levensbedreigende aandoeningen
is in principe oneindig, omdat iedere ziekte levensbedreigend zou kunnen zijn
voor bijvoorbeeld mensen met een lage weerstand.Toch vind ik dat niet langer kan worden gewacht met een plan van aanpak
voor levensbedreigende aandoeningen. Vooruitlopend op het formuleren van een
sluitende definitie door de meest betrokken veldpartijen, heb ik ervoor gekozen
in ieder geval de wachttijden voor radiotherapie en openhartchirurgie aan
te pakken. Dit zijn de behandelingen van de meest bekende en meest voorkomende
levensbedreigende ziekten.Op 30 mei van dit jaar ontving u met betrekking tot de wachttijdproblematiek
een brief (kamerstuk 25 170, nr. 27) waarin een aantal factoren werd
besproken die van invloed bleken op het ontstaan van wachttijden in ziekenhuizen.
Het ging hierbij onder meer om de schaarste aan capaciteit in de vorm van
personeel en ruimte en hiaten in de registratiesystematiek. Specifiek zijn
er drie problemen te onderscheiden:• Het tekort aan intensive care bedden en gespecialiseerde verpleegkundigen;• Het tekort aan capaciteit voor hartinterventies;• Het tekort aan personeel en apparatuur voor radiotherapie bij oncologische
aandoeningen. In het bijgevoegde plan beschrijf ik hoe ik het bovenstaande ga aanpakken.3.1 RadiotherapieOncologische aandoeningen zijn in de regel levensbedreigend en kennen
daarom een acute indicatie. De behandeling vindt onder meer met radiotherapie
plaats, in één van de 21 radiotherapeutische centra. In 2000
heeft de Nederlandse Vereniging van Radiotherapie en Oncologie (NVRO) gewaarschuwd
voor het groeiende capaciteitstekort (personeel en apparatuur) in de radiotherapie.
Als reactie hierop hebben veldpartijen onder aansturing van mijn ministerie
een inhaalslag voor radiotherapie ingezet. Deze omvatte onder meer een uitbreiding
van het aantal opleidingsplaatsen en een toename van het aantal bestralingsbunkers
en -toestellen.De inhaalslag verloopt op dit moment voorspoedig op het gebied van de
bouw van extra bunkers, al kan niet worden verwacht dat de wachttijd in 2004
al verdwenen is. Bouw van bunkers en aanschaf van apparatuur kosten immers
de nodige tijd. Wat betreft de opleidingen kan ik vaststellen dat voor de
radiotherapeuten en klinisch fysici de capaciteitsuitbreiding in volle gang
is. Voor radiotherapeutisch laboranten geldt dat ik in overleg ben met de
sociale partners over de continuering van de financiering van extra opleidingsplaatsen
in algemene ziekenhuizen via het Sectorfonds Zorg.3.2 OpenhartchirurgieAandoeningen aan het hart en vaatstelsel zijn in de regel levensbedreigend,
zeker wanneer tijdige behandeling uitblijft. Vijf jaar geleden waren de wachttijden
voor het dotteren problematisch, dit is op dit moment gelukkig niet meer het
geval. Helaas zijn de wachttijden voor openhartchirurgie nog wel een knelpunt.
Dit staat in verband met het tekort aan IC-bedden en IC-personeel. Nazorg
vindt immers plaats op de intensive care.Voor de reductie van wachttijden zijn sinds 1997 extra middelen beschikbaar
gesteld, waardoor de wachttijden aanzienlijk zijn teruggelopen. Naast extra
middelen was ook een uitbreiding van het aantal hartcentra noodzakelijk om
de groeiende vraag op te vangen. Zoals verwoord in het Plan van Aanpak Uitbreiding
Hartcentra, is begonnen met de bouw van drie nieuwe hartcentra. Eén
daarvan, in Leeuwarden, zal binnenkort zijn deuren openen.Het wachten op open hart operaties staat in relatie tot het tekort aan
IC-plaatsen in Nederland. Het oplossen van dit tekort is daarom eerste prioriteit
in het door mij voorgestane beleid. Hiervoor is een Stuurgroep IC ingesteld,
die het «Programma IC» heeft ontwikkeld. Onderdeel hiervan is
het in gebruik nemen van reeds beschikbare capaciteit, die op dit moment niet
wordt benut en het opleiden van voldoende IC-verpleegkundigen en intensivisten.Op 12 november 2001 ontving u een brief (kamerstuk 28 008, nr. 7),
waarin werd aangegeven hoe het aanbod van opleidingsplaatsen is verruimd.
IC-verpleegkundigen worden zowel opgeleid in academische als in algemene ziekenhuizen,
gefinancierd door middel van respectievelijk het sectorfonds SoFoKles (in
het kader van het Schaarsteoffensief) en de extra uitgetrokken middelen (bekostiging
via CTG-beleidsregel). In de academische ziekenhuizen verloopt de opleiding
van extra personeel voorspoedig, het Schaarsteoffensief blijkt een succesvol
project. In de algemene ziekenhuizen verloopt het extra opleiden ook goed
maar de CTG-beleidsregel geldt slechts voor de in 2002 ingestroomde
extra studenten. Ik ben thans bezig te bezien op welke wijze de regeling in
2003 kan worden gecontinueerd.4. AfsluitingIn het bijgevoegde rapport heb ik aangegeven langs welke weg ik van plan
ben de doelstellingen bij het terugdringen van de wachttijden in de curatieve
zorg (met name bij levensbedreigende aandoeningen) te verwezenlijken. Aan
de hand van de nulmeting wordt het mogelijk op kwantitatieve wijze de effecten
van het gevoerde beleid op de wachttijden te toetsen.Ik stel concluderend vast dat de bouw van extra bunkers en hartcentra
op schema ligt. Voor wat betreft de opleidingen geldt dat in 2002 de nodige
extra studenten zijn ingestroomd. Ik beraad mij thans op de mogelijkheid om
de uitbreiding van de opleidingsplaatsen te continueren.Tot slot wil ik nogmaals benadrukken dat de toezegging om binnen twee
jaar de wachttijden op te heffen een uiterst ambitieuze is. Zowel opleiden
van personeel als bouw kosten tijd. Het realiseren van die ambitieuze doelstelling
vergt maximale inspanningen van veldpartijen en overheid. Ik concludeer al
met al dat wij op de goede weg zijn in ons streven om de wachttijden tot maatschappelijk
aanvaardbare proporties terug te dringen.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,A. J. de Geus AANPAK WACHTTIJDENInhoudsopgave 1INLEIDING6   2MAATREGELEN OM WACHTTIJDEN TERUG TE BRENGEN7   2.1De last van het wachten op zorg7   2.2De verantwoordelijke spelers7   2.3Schaarste in de zorg: prioriteiten8   2.4Doelstellingen en maatregelen: prestatiebekostiging en uitbreiding
capaciteit9   3TERUGDRINGEN WACHTTIJDEN BASISZORG10   3.1Inleiding10   3.2Wachttijden en wachtlijsten voor electieve zorg10   3.3Leeswijzer bij nulmeting wachttijden electieve zorg (bijlage)15   4TERUGDRINGEN WACHTTIJDEN BIJ TWEE TOPKLINISCHE FUNCTIES15   4.1Oncologische aandoeningen154.1.1Terugblik radiotherapie164.1.2Huidige situatie radiotherapie164.1.3Wachtlijsten en wachttijden19 4.1.4Doelen en beleid19 4.1.5Andere knelpunten bij oncologische
aandoeningen19    4.2Aandoeningen aan het hart en het coronair vatenstelsel204.2.1Hartinterventies20 4.2.2Terugblik aandoeningen aan het
hart en het coronair vatenstelsel20 4.2.3Huidige situatie aandoeningen
aan het hart en het coronair vatenstelsel214.2.4Wachtlijsten en wachttijden21 4.2.5Doelen en beleid22    5WACHTTIJDEN: DE RELATIE MET ANDERE BEDRIJFSPROCESSEN IN DE ZORG24   5.1Inleiding24   5.2Het Programma IC en de Beleidsvisie PICU24   5.3Voorwaarden bij een geïntegreerde oplossing255.3.1Opleidingsplan capaciteit: instromen,
maar ook behouden van personeel in de zorg25 5.3.2Melden van calamiteiten in de
zorg: patiëntveiligheid voorop265.3.3Eenduidig en zinvol registreren:
transparantie265.3.4Naar een nieuw systeem in de
zorg26   5.4Is een oplossing binnen 2 jaar haalbaar?261 InleidingIn de Algemene politieke beschouwingen van 2002 zijn de wachttijden in
de zorg besproken. Het accent in de discussie is gelegd op wachttijden bij
«levensbedreigende aandoeningen». Wat daar precies onder werd
verstaan is in de beschouwingen niet nader gesteld, maar duidelijk is dat
de beleidsprioriteiten daar moeten liggen, waar wachten onaanvaardbaar is.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport was het hier mee eens.
Hij heeft toegezegd om een nulmeting te geven over de actuele wachttijden
in de curatieve zorg, en op basis van deze nulmeting beleid te voeren dat
binnen twee jaar het volgende resultaat geeft: binnen twee jaar zijn er geen
wachttijden, waar wachten gepaard gaat met het risico op gezondheidsschade
(levensbedreiging).In deze toezegging liggen twee zaken besloten: (1) een meting op basis
van vergelijkbare gegevens die als algemene nulmeting kan dienen en (2) gegevens
die inzicht verschaffen in aandoeningen die levensbedreigend zijn én
waarvoor wachttijden bestaan.Gelukkig kennen niet alle aandoeningen waarvan directe levensbedreiging
uitgaat wachttijden voor behandeling. Normaal gesproken worden in Nederland
alle spoedeisende vragen direct behandeld. Desondanks hebben ook in Nederland
incidenten het nieuws gehaald waarin zorg niet tijdig beschikbaar was. Harde
gegevens ontbreken echter, want van wachten op acute of spoedeisende zorg
wordt geen registratie gevoerd. Door het ontbreken van harde cijfers wordt
de discussie bepaald door ernstige incidenten, maar dat zijn nog altijd uitzonderlijke
zaken.In deze rapportage wordt uitgegaan van aandoeningen waar geldt: «doordat
de wachttijd lang is, is de kans op herstel minder». Van twee aandoeningen
en interventievormen is informatie beschikbaar waaruit blijkt dat de ernst
van de aandoening in combinatie met het gegeven van wachttijden een probleem
is in Nederland: dit geldt nu voor de openhartchirurgie en de radiotherapie.
Op basis van feitelijk beschikbare gegevens zijn er vier problemen:(1) het tekort aan intensive care bedden en gespecialiseerde verpleegkundigen,(2) het tekort aan capaciteit voor hartinterventies,(3) het tekort aan personeel en instrumenten voor radiotherapie bij oncologische
aandoeningen en(4) het tekort aan donoren bij orgaantransplantaties.De schaarste in donoren is echter van een andere orde. In deze rapportage
wordt hier niet op ingegaan. Wel wordt zijdelings een verband gelegd met het
tekort aan gespecialiseerde verpleegkundigen. Zowel het tekort aan IC en OK
verpleegkundigen als het gebrek aan direct beschikbare IC capaciteit staan
in verband met wachten op bepaalde ingrepen als open hart chirurgie of de
verwijdering van tumoren.De aanpak van wachttijden heeft al langere tijd prioriteit. Het beleid
om schaarste in de zorg te bestrijden loopt al enige jaren, en op onderdelen
zijn resultaten zichtbaar. Maar bij een aanhoudende groei in de vraag is het
niet eenvoudig om wachttijden terug te brengen tot aanvaardbare normen. Deze
rapportage beschrijft de voortgang in het beleid om wachttijden terug te brengen
in de curatieve sector. Over een aantal onderwerpen is al gerapporteerd aan
de Tweede Kamer: de «Inhaalslag radiotherapie» (CZ/IZ/2261742),
de «Uitbreiding aantal hartcentra» (CSZ/ZT/2033921), en mede in
verband hiermee «Uitbreiding capaciteit personeel» (kamerstuk
28 008, nr. 7). Over de wachttijden in ziekenhuizen is ook afzonderlijk
gerapporteerd aan de Tweede Kamer (CZ/IB/2286807).2 Maatregelen om wachttijden terug te brengen2.1 De last van het wachten op zorgHet probleem van de wachtlijsten is één van de meest besproken
problemen in de zorgsector. Er is dan ook al een aantal jaren een maatschappelijke
en politieke discussie over wachtlijsten in de zorg. Wachten op zorg is belastend
voor mensen. Zowel voor de patiënt als de mensen daaromheen. De aanpak
van wachtlijsten heeft al langere tijd een hoge prioriteit en in de afgelopen
jaren zijn steeds extra wachtlijstmiddelen beschikbaar gesteld, naast de gewone
groei van de sector. Om niet alleen zicht te krijgen op de last van het wachten
voor patiënten, maar ook op de ernst van wachten voor het beloop in de
aandoening hebben zorgaanbieders en zorgverzekeraars normen opgesteld van
wat wel en niet aanvaardbaar is. Dit zijn de «Treeknormen». De
patiënten en consumentenorganisaties stellen zich op het standpunt dat
wachten niet goed is, maar accepteren deze normen vooralsnog als richtinggevend.
Voor VWS zijn de Treeknormen richtinggevend in het beleid om wachttijden terug
te dringen.2.2 De verantwoordelijke spelersHet is in een welvarende samenleving niet aanvaardbaar dat mensen te lang
moeten wachten op zorg. Daarom is alles erop gericht om het aanbod van zorg
beter met de behoefte te «matchen». Dit geldt nu, maar ook straks.
Op korte termijn worden onacceptabele wachttijden weggewerkt, op langere termijn
wordt gewerkt aan een systeem dat ook bestendig is voor toekomstige ontwikkelingen
in de vraag naar zorg van patiënten. De minister is verantwoordelijk
voor de werking van het systeem. De verantwoordelijkheid voor kwalitatief
goede zorg ligt bij de zorgaanbieders. Zorgaanbieders zijn ook verantwoordelijk
voor het bieden van inzicht in wat goede zorg is, en waar tekorten dreigen.
Dit moet tijdig worden gemeld, zodat oplossingen op tijd worden geboden. De
zorgverzekeraars zijn via inkoop en financiering verantwoordelijk voor een
doelmatige en patiëntgerichte toegang tot de zorg. Patiënten moeten
kunnen rekenen op zorg.Dit beleid kent verschillende invalshoeken en verantwoordelijkheidsgebieden:(1) Op het stelselniveau van de ziekenhuiszorg wordt beleid gevoerd om
alle wachttijden terug te dringen. Een prestatiegerichte bekostiging, een
verruiming van de middelen, en het verzekeren van recht op zorg zijn de nieuwe
beleidsmiddelen die worden ingezet. Dit zijn maatregelen op het systeemniveau.(2) Op het niveau van de ziekenhuizen is het tekort aan personeel (vooral
verpleegkundigen) een probleem. Daarnaast speelt het tekort aan intensive
care bedden een belangrijke rol in het ontstaan van wachtlijsten en wachttijden.
Niet alleen voor intensive care opnamen, ook voor andere functies die sterk
afhankelijk zijn van voldoende beschikbaarheid van IC plaatsen. Een objectief
en eenduidig overzicht van wachten voor acute zorg ontbreekt echter. Wel zijn
gegevens voorhanden die als een nulmeting voor het wachten op electieve ingrepen
kunnen dienen. Personeelsbeleid, de allocatie van middelen naar functies in
ziekenhuizen en registratiebeleid vereisen maatregelen op het niveau van de
zorgaanbieders.(3) Aan de hand van de radiotherapie en bijzondere interventies aan het
hart zal het beleid in topklinische functies duidelijk worden. Deze aandoeningen
zijn in de Tweede Kamer besproken onder de term«levensbedreigende aandoeningen»
in de Algemene politieke beschouwingen 2002. Voor topklinische functies, die
onder vergunning uitgevoerd worden, zijn zowel maatregelen op overheidsniveau
als op ziekenhuisniveau noodzakelijk.2.3 Schaarste in de zorg: prioriteitenHet probleem is niet op te lossen door alleen maar extra geld te steken
in de zorg. Wachttijden ontstaan immers ook door schaarste aan personeel,
een hoge werkdruk in ziekenhuizen, te weinig efficiënte organisatievormen,
en logistieke problemen. Uit een verkenning naar factoren die een rol spelen
bij wachttijden (VWS/IGZ, 2002) blijkt dat vier factoren van betekenis zijn
voor het ontstaan en bestaan van wachttijden in ziekenhuizen, te weten: (1)
organisatie van zorg, (2) zorgvraag, (3) capaciteit (waaronder personeelsbeleid)
en (4) financiering en bekostiging. Ook nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen
leiden soms tot een vraag die groter is dan in het aanbod op korte termijn
kan worden gerealiseerd.Onder gelijke omstandigheden (gelijke regelgeving en financiële mogelijkheden)
is toch veel variatie zichtbaar tussen ziekenhuizen in aantallen wachtenden
en de lengte van het wachten. De verschillen kunnen deels, maar niet volledig
worden teruggevoerd op distributie in patiëntstromen en «interpatiënt-variatie».
Door lange wachttijden worden patiënten soms niet tijdig geholpen. Dit
kan tot gezondheidsschade tot leiden. Wachten is voor patiënten altijd
heel vervelend. De ernst van het wachten voor het verdere verloop van de ziekte
is afhankelijk van de aard van de aandoening, het al dan niet invaliderende
karakter, en de mogelijke levensbedreiging die hiervan uitgaat.In de regel worden alle spoedeisende gevallen direct geholpen in Nederland.
Ieder specialisme kent gradaties van urgentiebepalingen en door de beroepsgroep
opgestelde richtlijnen voor risico- en ernstschattingen. Wanneer ingrepen
niet spoedeisend van karakter zijn, spreken we van electieve ingrepen. Ook
bij de patiënten die wachten voor een electieve ingreep worden steeds
risicoschattingen uitgevoerd en, indien noodzakelijk, kan een electief wachtende
patiënt direct voor spoedeisende zorg terecht.Helaas zijn er in Nederland voorbeelden geweest in de afgelopen jaren
waarbij zelfs spoedeisende zorg niet direct beschikbaar was. In deze gevallen
wordt uitgeweken naar de ons omringende landen (en omgekeerd). Het tekort
aan intensive care bedden is een belangrijke oorzaak van wachten op bepaalde
functies van ziekenhuiszorg, naast een tekort aan personeel. Vooral het tekort
aan gespecialiseerde verpleegkundigen wreekt zich. Daarom ligt hier een belangrijke
prioriteit.Voor die specialismen waarin een overschrijding van de Treeknormen wordt
verwacht voor individuele patiënten zijn hulpverleners gehouden deze
overschrijding vroegtijdig te melden, zodat een patiënt zich via zijn
of haar verzekeraar tijdig bij een andere (buitenlandse) hulpverlener kan
vervoegen. De inschatting en informatie van een arts betreffende de tijdigheid
van zorg zijn in dit kader doorslaggevend. De informatieplicht van (huis)artsen
bevat ook het tijdig verwijzen naar andere (buitenlandse) alternatieven wanneer
gezondheidsschade hierdoor wordt vermeden. 2.4 Doelstellingen en maatregelen: prestatiebekostiging
en uitbreiding capaciteit«Wij streven ernaar, vraag en aanbod in de zorg
met elkaar in pas te laten lopen. Gezien de thans bestaande wachtlijsten,
de demografische ontwikkelingen en de autonome ontwikkelingen is het belangrijk
dat de productie toeneemt, en dat de middelen en de capaciteit daarvoor toereikend
zijn. Daarnaast is de organisatie van de zorg een belangrijk punt. Een doelmatig
en efficiënt georganiseerde zorg vergroot de beschikbare ruimte en daarom
de toegankelijkheid tot de zorg» (Zorgnota 2003).We streven naar een situatie waarin op den duur over de volle breedte
alleen middelen beschikbaar worden gesteld voor daadwerkelijk geleverde productie.
Daarbij worden voorwaarden gesteld aan aanbieders en verzekeraars, zoals een
transparante manier van werken en afrekenen op prestaties. Het doel voor de
komende tijd is alles te richten op de totstandkoming van een zorgaanbod dat
beter «matched» met de behoefte van patiënten en consumenten.Dit doel wordt ondersteund door de volgende elementen in het beleid:• Element 1: Transparantie en monitorenDe zorgsector moet transparant zijn georganiseerd. Vraag en aanbod zijn
daarin helder te onderscheiden naar diagnosen en behandeling. Voor de ziekenhuiszorg
betekent dit nu de voorbereiding en straks de invoering van de Diagnose Behandel
Combinatie systematiek. Deze systematiek zal het mogelijk maken om tijdig
en zeer exact na te gaan waar tekorten in het aanbod optreden.• Element 2: prestatiebekostigingDe prikkels die uitgaan van de bekostiging van het zorgsysteem moeten
leiden tot maximale productie. In de Diagnose Behandel Combinatie systematiek
is de bekostiging direct gekoppeld aan de productie.• Element 3: resultaatgericht beleid en productieafspraken waar nodigIn de Zorgnota 2003 staat als operationele doelstelling voor de ziekenhuiszorg
dat de wachttijden tot redelijke termijnen worden teruggebracht, door het
inbouwen van prikkels die de productie verhogen en door het faciliteren van
capaciteit- en productieafspraken op lokaal niveau.
De Treeknormen vormen de maximaal aanvaarbare streefnormen voor wachten op
zorg.• Element 4: uitbreiding capaciteitOp korte termijn is een volumegroei van 2,5% beschikbaar gesteld om het
zorgaanbod gelijke tred te kunnen laten houden met vergrijzing en innovatieve
ontwikkelingen, en om de wachtlijsten weg te werken. Voor de extra productie
die in 2002 geleverd wordt, geldt dat in het voorjaar van 2003 inzicht ontstaat
in de omvang van de middelen die daartoe ingezet zijn. Conform de hiervoor
bestaande prestatiebekostiging vind nacalculatie plaats: voor daadwerkelijk
geleverde productie komen extra middelen beschikbaar. Dit beleid wordt gevoerd
voor alle functies (die wachtlijsten kennen).• Element 5: spoedeisende en acute zorg op orde, te beginnen bij
de ICVoor die situaties waarin het wachten op zorg gepaard gaat met levensbedreiging,
moet zorg direct beschikbaar zijn. De behandeling van acuut trauma, de intensieve
nazorg na operaties op een intensive care, en de spoedeisende opvang bij nader
te diagnosticeren ernstige aandoeningen zijn hiervan onderdeel. Het Programma
IC is gericht op een directe uitbreiding van de beschikbare capaciteit. Over
twee jaar mag geen wachttijd voor intensive care meer bestaan1. Tot die tijd moeten uitbreiding zichtbaar zijn. Op patiëntniveau
moeten afspraken met het buitenland onderdeel zijn van de zorg, indien noodzakelijk. 3 Terugdringen wachttijden basiszorg3.1 InleidingTen tijde van het aantreden van het vorige kabinet heeft Minister Bomhoff
aan de Tweede Kamer toegezegd een nulmeting op te stellen van de wachttijden
voor reguliere zorg. De peildatum was juli 2002. Door een meting op deze peildatum
als nulmeting te laten gelden, kunnen de effecten van nieuw beleid over twee
jaar worden vastgesteld, zoals toegezegd door de toenmalige minister.Wachttijden voor electieve zorg betreffen wachttijden voor zorg waarvoor
een afspraak kan worden gemaakt en die niet acuut (of levensbedreigend) is.
De nulmeting is als bijlage bijgevoegd en bevat de gemiddelde wachttijd in
weken in Nederland, de gemiddelde wachttijd in de tien ziekenhuizen met de
kortste wachttijd en de wachttijd in de vijf ziekenhuizen met de langste wachttijd.
Deze cijfers worden gegeven voor alle geregistreerde specialismen en verrichtingen.De gemiddelde wachttijd is voor alle verrichtingen weergegeven voor poliklinische
functies, dagverpleging en klinische opnamen. Eerst wordt ingegaan op de huidige
stand van zaken ten aanzien van de wachttijden en wachtlijsten voor electieve
zorg in Nederland. Daarna is een leeswijzer opgenomen voor de nulmeting, die
als bijlage is bijgevoegd.3.2 Wachttijden en wachtlijsten voor electieve zorgWachtlijsten zijn er altijd geweest in de electieve ziekenhuiszorg, de
zorg waarvoor vooraf een afspraak wordt gemaakt en waarbij geen acute bedreiging
van de gezondheid aan de orde is. De acute zorg kent geen specifieke registratie
van wachtlijsten en wachttijden. In het algemeen is acute of spoedeisende
zorg direct beschikbaar. Er zijn de afgelopen jaren enkele malen signalen
geweest dat ook zorg met een spoedeisend karakter niet direct beschikbaar
was, voor het tekort aan intensive care bedden speelt hier een rol.Voor de electieve zorg bestaat sinds 1997 een algemeen erkend registratiesysteem
voor wachtlijsten en wachttijden, de NZi-registratie, waarmee de informatie
van verschillende ziekenhuizen onderling te vergelijken is. Bijna alle algemene
ziekenhuizen werken aan de registratie mee en vanaf 1997 is (op twee
peilmomenten per jaar) landelijke informatie beschikbaar over ontwikkelingen
in wachttijden en wachtlijsten. In Nederland worden per jaar 2,3 miljoen mensen
geholpen in ziekenhuizen. In totaal wachten 160 000 mensen op zorg, waarvan
ruim 40% binnen de Treeknormen worden geholpen. Naar verwachting neemt het
aantal problematisch wachtenden af, na een opschoning van de huidige data.
Waarschijnlijk wordt 3% van de totale patiëntpopulatie in ziekenhuizen
niet binnen de normen geholpen.Vanaf 2000 leveren de ziekenhuizen maandelijks geactualiseerde informatie
aan de landelijke publieksdatabank van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen
(NVZ), die de wachttijden beschikbaar stelt op haar website. Inmiddels hebben
ook de Vereniging van Academische Ziekenhuizen (VAZ) en de Vereniging van
Revalidatie Instellingen (VRIN) toegezegd te gaan deelnemen aan deze publieksdatabank
met gegevens over vergelijkbare basiszorgverrichtingen. Nu zijn deze er nog
niet in opgenomen.Informatie over topklinische en topreferente zorg kan het publiek op de
afzonderlijke websites van de acht academische ziekenhuizen en de verschillende
revalidatieklinieken vinden1. Naast haar publieksversie heeft de NVZ sinds voorjaar 2001 een beleidsdatabank.
Daarin registreert zij alle wachtlijsten. Deze lijsten tellen alle wachtenden,
daarbij inbegrepen de patiënten die zelf voor uitstel van behandeling
kiezen, bijvoorbeeld vanwege vakantie.De wachtlijstproblematiek zou scherper in beeld worden gebracht wanneer
de urgente wachtenden apart gepresenteerd worden, op dit moment is dit nog
niet haalbaar. Wel is onlangs een onderzoek gestart naar de samenstelling
van de wachtlijst en de mogelijke vervuiling (door dubbeltelling, afgezegde
afspraken, etc.). De resultaten van dit onderzoek zullen naar verwachting
leiden tot aanscherpingen van de definities en de registratiesystematiek.
In het eerste kwartaal van 2003 worden de eerste resultaten verwacht.Om toch een beeld te krijgen van de verdeling van het aantal wachtenden
is er een grafiek opgenomen, die de verdeling van het totaal aantal wachtenden
voor alle registrerende specialismen in beeld brengt voor zowel dagverpleging
als klinische opname.Grafiek 1: Verdeling aantal wachtenden dagverpleging en
kliniek (data: Prismant, mei 20021 ) Verdeling
aantal wachtenden (<1jr) De ontwikkeling van de wachtlijsten op basis van de databank van de NVZ
laat zien dat de wachtlijsten voor de verschillende specialismen in de afgelopen
jaren redelijk constant zijn gebleven, ze zijn niet noemenswaard gedaald noch
gestegen. Wel zijn er grote verschillen tussen de gemiddelde
wachtlijsten voor de diverse specialismen en verrichtingen. Die verschillen
treden zowel op tussen specialismen binnen één ziekenhuis, als
tussen ziekenhuizen binnen één specialisme.De wachtlijsten in de electieve zorg geven aan hoeveel patiënten
op bepaalde zorg of een specifieke ingreep wachten. Voor de individuele patiënt
is echter veeleer van belang hoe lang er gewacht moet worden. Op basis van
de gegevens van de publieksdatabank wachttijden van de NVZ is de bijgevoegde
nulmeting van de stand van zaken op peilmoment juli 2002 samengesteld. De
relatief grote afname van de wachttijd voor klinische oogheelkunde wordt mede
veroorzaakt doordat meer behandelingen in dagverpleging plaatsvinden. Meer
algemene gegevens over de ontwikkeling van de wachttijd zijn in de volgende
grafieken terug te vinden.Grafiek 2: Ontwikkeling wachttijd in weken dagverpleging
2001–2002Plastische chirurgieOrthopedie ChirurgieOogheelkundeGrafiek 3: Ontwikkeling wachttijd in weken kliniek 2001–2002Plastische chirurgieOrthopedie ChirurgieOogheelkunde Vanuit het plan «Structurele aanpak van wachttijden in de zorgsector»
is in 1999 de samenwerking tussen de partijen voortgezet in het «Platform
aanpak wachttijden curatieve zorg».Dit platform heeft als doel de implementatie van aanbevelingen uit het
plan te stimuleren en te bewaken. Naast het opstarten van een databank en
kenniscentra, hebben de betrokken partijen (o.a. aanbieders, verzekeraars
en medisch specialisten) in 2000 de zogenoemde «Treeknormen» vastgesteld
om te kunnen bepalen wanneer wachtlijsten problematisch of onaanvaardbaar
lang zijn. Ze kwamen tot onderstaande streefnormen voor toegangstijden en
wachttijden voor curatieve zorg, die gelden voor elk specialisme en elke verrichting.
Op basis van deze normen kan een overzicht worden gemaakt van specialismen
die boven en onder de Treeknorm presteerden in juli 2002. Tabel 1 Overzicht streefnormen en maximale wachttijden
(Bron: Treekoverleg)  ToegangstijdWachttijd Huisarts2 dagen– Paramedische zorg1 week–Ziekenhuis/specialist poli–6 wekenZiekenhuis/specialist kliniek–7 wekenDe Treeknormen worden door partijen omschreven als «medisch en maatschappelijk
verantwoorde wachttijden». De normen zijn opgesteld in overleg tussen
de zorgaanbieders en zorgverzekeraars.Grafiek 4: Verdeling specialismen naar wachttijd boven
en onder Treeknorm (Bron: Prismant) Aantal specialismen boven en onder de
TreeknormUit grafiek 4 komt naar voren dat er door de vierentwintig verschillende
specialismen die er in Nederland zijn, gemiddeld gezien onder de Treeknormen
wordt gewerkt. Dit wil niet zeggen dat niemand te lang wacht, voor een aantal
specialismen en verrichtingen is wachten onaanvaardbaar. Daarom gaat het volgende
hoofdstuk in op twee topklinische functies waar wachten onaanvaardbaar is
(oncologische aandoeningen en aandoeningen aan het hart). De topklinische
en topreferente verrichtingen zijn in bovenstaande grafieken niet meegewogen,
omdat de academische ziekenhuizen voor deze verrichtingen een aparte registratie
voeren.Specialismen/verrichtingen waarvoor een wachttijd boven de Treeknorm geldt,
zijn bijvoorbeeld orthopedie (knie-operaties en heupoperaties), oogheelkunde
(staaroperaties), cardiopulmonale chirurgie (dotterbehandelingen en open hart
operaties; zie het volgende hoofdstuk) en plastische chirurgie. Voor een uitputtend
overzicht wordt verwezen naar de nulmeting (bijlage) waar voor alle geregistreerde
specialismen en verrichtingen de wachttijd in weken bij ieder ziekenhuis zijn
weergegeven. 3.3 Leeswijzer bij nulmeting wachttijden electieve zorg
(bijlage)In de nulmeting is voor ieder specialisme en iedere verrichting weergegeven
wat de gemiddelde wachttijd is in Nederland, de gemiddelde wachttijd in de
tien ziekenhuizen met de kortste wachttijd en de wachttijd in van de vijf
ziekenhuizen met de langste wachttijd. De overzichten zijn voor deze rapportage
samengevat en worden gepresenteerd per specialisme (en waar mogelijk per verrichting).Per specialisme worden aparte lijsten gepresenteerd per zorgsoort: polikliniek,
dagverpleging en kliniek. Voor de verschillende verrichtingen zijn minder
gegevens opgenomen, omdat bepaalde ingrepen alleen in dagverpleging of kliniek
plaatsvinden.Bij het interpreteren van de cijfers dient rekening te worden gehouden
met het volgende:• Nadrukkelijk wordt gewezen op het feit dat in de nulmeting alleen
gegevens van algemene ziekenhuizen zijn opgenomen. Academische ziekenhuizen
leveren alleen gegevens aan waar het vergelijkbare basiszorgverrichtingen
betreft.• Niet alle specialismen worden in ieder ziekenhuis uitgevoerd.• Niet elk ziekenhuis levert elke maand gegevens aan.• De Treeknormen, langer wachten dan zeven weken op electieve zorg
is onaanvaardbaar, zijn als richtlijn gehanteerd (zie tabel 1).• De gegevens in de publieksdatabank betreffen de «gemiddelde
verwachte wachttijden», die iedere maand door de medisch specialisten
worden aangeleverd. De werkelijke (of historische) tijd die door patiënten
wordt gewacht, komt hiermee niet altijd overeen.• De gegevens in de nulmeting zijn ontoereikend voor hartinterventies,
omdat wachttijdgegevens van specifieke hartcentra ontbreken (zie Hoofdstuk
3).• Hetzelfde geldt voor radiotherapie. Anders dan de lijst doet vermoeden,
komt de wachttijd niet overeen met hetgeen in de nulmeting wordt vermeld.
Nog niet alle topklinische en topreferente verrichtingen zijn in de algemene
registratie opgenomen. Zie voor een juist overzicht Hoofdstuk 3.4 Terugdringen wachttijden bij twee topklinische functiesInleidingVoor twee topklinische functies wordt al enkele jaren specifiek beleid
ontwikkeld om wachttijden terug te dringen. Dit geldt voor de radiotherapeutische
behandeling van oncologische aandoeningen, en voor de bijzondere interventies
aan het hart. In navolgende wordt hierop ingegaan. Van deze twee functies
wordt al langere tijd een betrouwbare specifieke registratie van wachten gevoerd.
Zodoende beschikken we over objectief inzicht in de problematiek. De wachttijden
staan afzonderlijk in dit hoofdstuk vermeld, deze maken niet volledig onderdeel
uit van de nulmeting uit het voorgaande hoofdstuk. Wel wordt voor de hartinterventies
dezelfde peildatum gehanteerd (juli 2002). Bij de radiotherapie zijn de gegevens
van meer recente datum, in verband met de rapportage hierover van de betrokken
instellingen.4.1 Oncologische aandoeningenOncologische aandoeningen zijn in de regel levensbedreigende aandoeningen
en kennen daarom een acute indicatie. Oncologische aandoeningen kunnen op
verschillende manieren worden behandeld. Naast medicamenteuze behandeling
(chemotherapieën, hormoonbehandelingen en andere) zijn chirurgie
en radiotherapie de meest gebruikte interventies. De radiotherapie gaat gepaard
met wachttijden die problematisch zijn. De wachttijd voor chirurgische ingrepen
komt in het gedrang door een tekort aan OK verpleegkundigen en een tekort
aan IC-plaatsen, die soms nodig zijn voor de nazorg.De behandeling met radiotherapie vindt plaats in een radiotherapeutisch
centrum. In Nederland zijn er 21 radiotherapeutische centra (7 algemene, 7
academische, 1 categoraal en 6 zelfstandige). Deze centra beschikken over
een vergunning op basis van de Wet op de bijzondere medische verrichtingen.
In de radiotherapeutische zorg werken radiotherapeuten, klinisch fysici, radiotherapeutische
laboranten en ondersteunend personeel.Voor alle volledigheid wordt erop gewezen dat deze rapportage de eerder
aangekondigde voortgangsrapportage radiotherapie (zie brief CZ/IZ/2 261 742,
d.d. 7 maart 2002) vervangt.4.1.1 Terugblik radiotherapieIn maart 2000 verscheen het rapport «Radiotherapie: onze zorg»
geschreven door de Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
(NVRO). De kern van het rapport was de discrepantie tussen het zorgaanbod
en de zorgvraag binnen de radiotherapie. De radiotherapie had een achterstand
opgelopen. De uitbreiding van de capaciteit in de radiotherapie (lineaire
versnellers, bunkers, radiotherapeuten, klinisch fysici en ander gekwalificeerd
personeel) bleef achter bij het groeiende aantal kankerpatiënten. Dit
resulteerde in het ontstaan van wachtlijsten. Als oplossing voor dit probleem
bepleitte het rapport een snelle en substantiële toename van voorzieningen
in de radiotherapie (personeel, infrastructuur en apparatuur), de «inhaalslag
radiotherapie».Er is beleid ingezet waarbij de toename van het aantal opleidingsplaatsen
in de radiotherapie (voor de functies: radiotherapeuten, radiotherapeutische
laboranten en klinisch fysici) én de toename van het aantal bestralingsbunkers
entoestellen centraal staan.4.1.2 Huidige situatie radiotherapieDe inhaalslag radiotherapie beoogt de tekorten in capaciteit en de daaruit
voortvloeiende wachttijden op te heffen. De volgende onderwerpen spelen daarbij
een rol:– bouwprocedures– opleidingen– gerichte financiering (beleidsregel investeringen).Dankzij de inhaalslag radiotherapie zijn over de hele linie inmiddels
successen geboekt. Niet alleen ten aanzien van de snelle uitbreiding van de
bouwkundige capaciteit, maar ook ten aanzien van extra opleidingsplaatsen.
Daarnaast beschikken we nu over een beleidsregel investeringen. Dit wil zeggen
dat het oude bedrag voor de aanschaf van apparatuur niet langer voldeed door
voortschrijdende technologie. Per lineaire versneller is nu een bedrag gemoeid
van €3 miljoen. Om instellingen zo spoedig mogelijk te laten uitbreiden
is een «instapmogelijkheid» gecreëerd, dat wil zeggen dat
instellingen direct apparaten kunnen aanschaffen zonder vooraf kapitaal te
vergaren. Voor de huidig beschikbare 75 lineaire versnellers is een verhoging
van het normatieve investeringsniveau ingesteld van €660 000 per
jaar. Dit bedrag loopt op tot €6,6 miljoen per jaar in 2012. Voor de
uitbreiding van de geplande groei van de 20 lineaire versnellers
tot 2005 bestaat een macrokostenstijging van €6,4 per jaar. Ook dit bedrag
loopt op in de komende jaren.Stand van zaken bouw radiotherapie:Volgens gegevens van het College Bouw Ziekenhuisvoorzieningen zijn er
door de radiotherapeutische centra bouwplannen ingediend die op termijn tot
de uitbreiding van de capaciteit met 42 bestralingsruimten moeten leiden.
Dit betreft een aanzienlijke uitbreiding van de bestralingscapaciteit met
circa 60% ten opzichte van de situatie in 2000. In de periode tussen nu en
2005 worden 30 bestralingsbunkers gebouwd, terwijl in de periode 2005–2010
nog eens 12 bestralingsbunkers volgen. Naar verwachting zijn in 2005 28 van
de geplande 42 bestralingsbunkers operationeel. De overige zullen als «wisselbunkers»
dienen, die voorkomen dat bij vervanging van apparatuur productieverlies optreedt.
Met de uitbreiding van de bestralingsbunkers is een bedrag gemoeid van circa €50
miljoen tot 2005.Per 1 november 2002 kan schematisch het volgende overzicht gegeven worden: Stand plannenAantal centraAantal bunkers Plannen die gereed zijn (vergunning is afgegeven)1428 Plannen die op verklaring/ vergunning wachten27 Plannen die in behandeling/ overleg zijn12 Plannen die aangejaagd (ingediend) moeten worden25 Instellingen die geen uitbreiding zullen realiseren2n.v.t. Totaal2142(Bron: College Bouw Ziekenhuisvoorzieningen, november
2002)Zie ook de grafiek van het College Bouw Ziekenhuisvoorzieningen die als
bijlage is opgenomen.De planontwikkeling en de planafhandeling is, mede door de aanjaagactiviteiten
van het College Bouw Ziekenhuisvoorzieningen, voortvarend ter hand genomen.
In een aantal gevallen is de bouw van de bestralingsbunkers reeds begonnen.
Onlangs is op 28 oktober jl. de eerste bestralingsbunker met lineaire versneller
in gebruik genomen in het Dr. Bernard Verbeeten Instituut te Tilburg.Stand van zaken opleidingen radiotherapie:Het verhogen van de capaciteit van de radiotherapie vereist dat extra
radiotherapeuten, klinisch fysici en radiotherapeutische laboranten worden
opgeleid. Dit is de tweede hoofddoelstelling van de inhaalslag radiotherapie.
De cijfers van de Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie tonen
voor radiotherapeuten en klinisch fysici een positief beeld. Volgens de NVRO
liggen alle activiteiten op schema en zijn de gestelde doelen gehaald.Radiotherapeuten en klinisch fysici:De invulling van de extra toegekende opleidingsplaatsen (32 voor radiotherapeuten
en 15 voor klinisch fysici) verloopt voorspoedig. Een groot deel van de beschikbare
opleidingsplaatsen is ingevuld of zal op korte termijn ingevuld worden. Een
aantal procedures voor de invulling van de extra opleidingsplaatsen moet nog
worden afgewikkeld. Dit gebeurt in de loop van het komende jaar (2003) of
het daaropvolgende jaar (2004). De situatie ziet er momenteel als volgt uit: JaarExtra opleidingsplaatsen radiotherapeutenOpmerkingen2001+ 10Ingevuld 2002+ 104 definitief ingevuld, 6 al toegewezen 2003+ 10invulling in 20032004+ 2invulling in 2003 of 2004Totaal+ 32 (bron: Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en
Oncologie, september 2002)JaarExtra opleidingsplaatsen klinisch fysiciOpmerkingen2001/2002+ 1514 ingevuld, 1 nog in te vullenTotaal+ 15 (bron: Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en
Oncologie, september 2002)Voor de feitelijke invulling van de opleidingsplaatsen voor radiotherapeuten
en klinisch fysici worden adequate beleidsregels opgesteld. De werklast en
de zorgzwaarte op een modelafdeling radiotherapie worden met de door de Nederlandse
Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie ontwikkelde systematiek in beeld
gebracht. Op basis hiervan worden de T2 en B2 equivalente behandeling als
productieparameters in de radiotherapie aanbevolen. Momenteel wordt het aantal
radiotherapeuten waarvoor een instelling budget ontvangt nog bepaald aan de
hand van het aantal nieuwe patiënten.De benodigde formatie aan klinisch fysici in relatie tot de productie
is nog niet in een beleidsregel opgenomen. Middels het gebruik van de T2 en
B2 equivalente behandelingen voor de financiering van het aantal radiotherapeuten
en klinisch fysici kan adequate zorg binnen de radiotherapie worden geleverd
en kunnen de extra opgeleide mensen later ook daadwerkelijk instromen. Het
College Tarieven Gezondheidszorg stelt op korte termijn de productieparameters
vast voor T2 en B2 equivalente behandelingen.Radiotherapeutisch laboranten:De koepelorganisaties van de ziekenhuizen (VAZ en NVZ), van de laboranten
(NVRL en VORL), van de opleidingsorganisaties (RBRL en MBRT) en de NVRO zijn
verenigd in een «task force» radiotherapie. Momenteel kunnen voltijd
HBO opleidingen door een tekort aan leerlingen niet in de behoefte voorzien.
Onbekendheid met het vakgebied radiotherapie speelt een belangrijke rol. In
september 2001 is een duale leergang gestart. Daarnaast zijn de ziekenhuizen
hard bezig het aantal «inservice» leerlingen te verhogen. Men
beoogt meer mogelijkheden te creëren voor belangstellenden en zo meer
studenten binnen te halen.Extra opleidingsmogelijkheden gaan gepaard met extra financiële inspanningen.
Om deze inspanningen financieel mogelijk te maken, zijn de partners in de
sectorfondsen door de toenmalige minister verzocht om voor de zomer van 2001
afspraken te maken over het opleiden van extra radiotherapeutische laboranten.
Dit ging gepaard met een stimuleringsregeling (ter hoogte van ruim 9 000
euro's per leerling per jaar). In totaal is er 0,7 miljoen euro's gereserveerd.
Hiermee kunnen jaarlijks 27 nieuwe leerlingen voor de driejarige opleiding
instromen. Van deze regeling is goed gebruikt gemaakt. De regeling is in 2002
gecontinueerd. Momenteel ben ik in overleg met de sociale partners over de
continuering in 2003 van de financiering van extra opleidingsplaatsen voor
radiotherapeutische laboranten in algemene ziekenhuizen via het Sectorfonds
Zorg. Stand van zaken beleidsregel investeringen radiotherapie:Het College Tarieven Gezondheidszorg (CTG) heeft de bestaande beleidsregel
voor investeringen in medisch apparatuur op verzoek van de NVRO aangepast
in verband met kostenstijging.4.1.3 Wachtlijsten en wachttijdenDe NVRO heeft de wachttijden voor radiotherapie geactualiseerd en gepubliceerd.
Het gaat hier om gegevens per november 2001 (zie bijlage). Hieruit blijkt
dat de wachttijden voor radiotherapie in november 2001 gemiddeld niet verder
zijn toegenomen ten opzichte van november 2000. Per specifieke behandeling
zien we een meer gedifferentieerd beeld. Bij sommige behandelingen is een
lichte daling. Bij andere behandelingen is juist sprake van een lichte stijging.
Over het algemeen kan worden gesteld dat een substantiële reductie van
de wachttijden in de radiotherapie nu nog niet kan worden verwacht, omdat
de resultaten van het nieuw ingezette beleid pas op een termijn van 2 à
3 jaar zichtbaar zullen worden.De door de NVRO aangeleverde gegevens worden momenteel door Prismant,
in overleg met het CVZ en de NVRO, aan een nadere uitwerking en detaillering
onderworpen. Prismant verwerkt de gegevens in een nulmeting van de wachttijden
in de radiotherapie. De resultaten worden op 28 november aanstaande openbaar
gemaakt.4.1.4 Doelen en beleidHet doel is het uitbreiden van apparatuur en personeel. De inhaalslag
radiotherapie heeft op basis van de huidige gegevens over twee jaar een merkbaar
effect op de wachtlijsten in de radiotherapie. Op de langere termijn (tot
het jaar 2005) beoogt de inhaalslag een toename van 40% van de behoefte aan
apparatuur en personeel te hebben bewerkstelligd.4.1.5 Andere knelpunten bij oncologische aandoeningenIn 2002 bleek dat het aantal chirurgische ingrepen dat noodzakelijk was
bij de verwijdering van (hoofd- en hals)tumoren tekortschoot om in de behoefte
te voorzien. Binnen twee jaar moet dit tekort zijn ingelopen, en is er geen
sprake meer van wachttijden voor de chirurgische verwijdering van tumoren.
Er bestaat een relatie tussen wachttijden voor chirurgische functies in het
algemeen en tekorten aan IC plaatsen (nazorg na chirurgie) en OK-verpleegkundigen.Het doel is op de kortst mogelijke termijn operatiekamers op orde te hebben,
en de intensive care continu beschikbaar te hebben. Om zo de directe beschikbaarheid
oncologische chirurgie te realiseren. De doelstellingen IC staan genoemd in
het Programma IC en in de brief van de Minister aan de Tweede Kamer d.d 12
november 2001 (28 008, nr 7).Maatregel: risicoanalyse en interveniëren bij problemenMet de Nederlandse Werkgroep Hoofd-Hals Tumoren (NWHHT) is afgesproken
dat de rapportage van de NWHHT de basis is voor het plan van aanpak om de
wachttijden voor chirurgische verwijdering van hoofd-halstumoren terug te
dringen. Daarbij gaan de NWHHT en de Vereniging Academische Ziekenhuizen (VAZ)
na of ook voor andere categorieën oncologiepatiënten wachttijden
bestaan die onaanvaardbaar zijn. Indien dit het geval is, dan worden ook voor
deze functies oplossingsstrategieën opgesteld en uitgevoerd. 4.2 Aandoeningen aan het hart en het coronair vatenstelselAandoeningen aan het hart en coronair vaatstelsel zijn in de regel levensbedreigend,
zeker wanneer tijdige interventie uitblijft. Naast de tekorten in personeel
en middelen voor radiotherapie, zijn de wachttijden bij hartaandoeningen een
feitelijk geconstateerd probleem waar een lange wachttijd de kans op herstel
kan doet afnemen. Vijf jaar geleden waren de wachttijden voor het dotteren
problematisch. Dat is nu niet langer het geval, althans niet in de mate van
toen. Nu zijn de wachttijden voor open hart chirurgie een knelpunt. Dit staat
in verband met het tekort aan IC-bedden. Nazorg vindt immers vaak plaats op
een IC.4.2.1 HartinterventiesTot 1996 vielen verrichtingen aan het hart onder artikel 18 van de toenmalige
Wet ziekenhuisvoorzieningen. In 1996 zijn deze interventies ondergebracht
in de Wet op de bijzondere medische verrichtingen in het Planningsbesluit
bijzondere interventies aan het hart. In dit besluit is te lezen dat de betrokken
beroepsgroepen (cardiologen en thoraxchirurgen) van oordeel waren dat een
onderscheid naar relatief eenvoudige en meer complexe ingrepen niet mogelijk
was. Alle ingrepen werden als dermate specialistisch en risicovol beschouwd
dat artikel 2 van de WBMV gerechtvaardigd was. Alleen onder vergunning mochten
speciaal daartoe uitgeruste centra hartinterventies verrichten. Zodoende is
er een geconcentreerd en specialistisch circuit van hartcentra ontstaan. Hierbij
is een onderscheid gemaakt naar interventiecardiologie (beperkt chirurgische
ingrepen) en open hartchirurgie (cardiopulmonale chirurgie). Momenteel bestaan
beperkte wachttijden voor het dotteren, en onaanvaardbare wachttijden voor
open hart chirurgie.Goede samenwerking met – en beschikking over voldoende intensive
care capaciteit is een onlosmakelijk onderdeel van de nazorg bij hartchirurgie.4.2.2 Terugblik aandoeningen aan het hart en het coronair
vatenstelselBij het opstellen van het Planningsbesluit werd voorzien dat op termijn
behoefte zou bestaan aan uitbreiding van het aantal centra dat deze functies
biedt. De Gezondheidsraad schatte in 1996 een uitbreidingsbehoefte van 2%
per jaar, de betrokken organisaties deden schattingen die boven de 5% uitgaan.
De wachttijden waren problematisch. Voor de reductie van wachttijden is in
1997 extra geld ingezet. Hierdoor zijn de wachttijden aanzienlijk teruggelopen.
Uit de beschikbare gegevens van het College Tarieven Gezondheidszorg bleek
een afname van meer dan 50% tussen 1997 en 1999.Naast extra geld was ook een uitbreiding van het aantal hartcentra noodzakelijk
om de groei in de vraag op te vangen. In 1997 is daarom het Plan van aanpak
Uitbreiding hartcentra naar de Tweede Kamer verstuurd. Locaties te Enschede,
Leeuwarden en Den Haag werden genoemd als mogelijke plaatsen voor nieuwe hartcentra.
In 3.2.4 zal duidelijk worden dat het centrum in Leeuwarden binnenkort operationeel
is. In Noord-Nederland bestonden de langste wachttijden. Voorts werd vastgesteld
dat de vraag naar PTCA's fors groter was dan die naar OHO's. In dit verband
werd aan het Medisch Centrum Alkmaar toestemming verleend om in het kader
van klinisch wetenschappelijk onderzoek PTCA's uit te oefenen buiten een hartcentrum.
Voorheen werd dit te risicovol bevonden door de betrokken beroepsgroepen,
maar in het kader van een verantwoord klinisch onderzoek kon worden bekeken
of uitbreiding van PTCA mogelijk is, zonder de directe aanwezigheid van een
chirurgische achterwacht. 4.2.3 Huidige situatie aandoeningen aan het hart en het
coronair vatenstelselEr zijn in Nederland 15 ziekenhuizen (19 locaties) waar hartinterventies
worden verricht. De verruiming van het aanbod vindt plaats binnen –
of in samenwerking met deze centra. PTCA's vinden nu ook plaats op samenwerkingslocaties,
waar niet direct een chirurgische achterwacht aanwezig is. Voor openhartoperaties
bestaan inmiddels wachtlijsten en wachttijden die de Treeknormen overschrijden.
De Treeknormen stellen een aanvaardbare wachttijd van zeven weken, er zijn
overschrijdingen van meer dan twee maanden. Voor de PTCA's bestaan ook nog
wachtlijsten en wachttijden, maar op beperkte schaal, en al enige tijd niet
meer in de omvang uit 1997. De vraag naar openhartchirurgie is nu groter.
Dit staat in relatie tot de tekorten aan intensive care plaatsen, omdat de
nazorg van openhartchirurgie in veel gevallen afhankelijk is van intensive
care.Sinds 1999 zijn ook organisatieverbeteringen ingezet. De huidige beschikbare
capaciteit is hierdoor toegenomen:– Het verwijzingsbeleid van cardiologen in algemene ziekenhuizen
naar de 15 behandelcentra is opgesteld en geïmplementeerd (landelijk
protocol ten behoeve van de indicatiestelling, urgentiegradering, transparante
en eenduidige wachttijden registratie).– De samenwerking en taakverdeling met de thoraxchirurgie (richtlijnontwikkeling
en protocollering) is uitgewerkt en een systeem van visitatie is opgezet en
geïmplementeerd (kwaliteitsbeleid).– De Begeleidingscommissie Hartinterventie Nederland (BHN) voert
sindsdien een landelijke registratie en maandelijkse wachtlijstinventarisatie
uit.– In 1997 heeft een incidentele extrabudgettaire financiering plaatsgevonden
om de wachtlijsten te bekorten.Naast verbetering in de organisatie van de zorg werd ruimte geboden voor
de start van twee nieuwe hartcentra: in 1998 in het Leyenburgziekenhuis en
in 1999 Het Medisch Spectrum Twente.In het Leyenburgziekenhuis heeft de totstandkoming van het hartcentrum
vertraging opgelopen. In Twente zijn de voorbereidingen in het stadium dat
de eerste paal voor het hartcentrum dit najaar wordt geslagen.4.2.4 Wachtlijsten en wachttijdenIn juli 2002 is uit de gegevens van de Begeleidingscommissie Hartinterventies
Nederland af te leiden dat de wachttijden in bepaalde regio's de Treeknormen
overschrijden. Vooral in het noorden van Nederland en in Rotterdam overschrijden
bestaan wachttijden die de Treeknormen overschrijden.De wachtlijsten betreffen de hartchirurgie en in slechts enkele gevallen
de PTCA's (Groningen en Breda/ Tilburg). Voor de PTCA stonden 14 patiënten
langer dan twee maanden op een wachtlijst en daarvan 3 patiënten langer
dan drie maanden. De overige centra kende geen wachtlijst voor PTCA.De BHN werkt met voorspellingen (kolom 2) en aantallen patiënten
die wachten per maand (kolom 4). Tabel 2. Wachttijden in weken PTCA peildatum juli 2002 HartcentrumVerwachte wachttijdAantal patiënten die wachten>2 mnd Academisch Ziekenhuis Groningen2.0274 Weezenlanden (nu Isalaklinieken)1.0390 Amsterdams Medisch Centrum0.8270 Vrije Universiteit Amsterdam2.0170 Onze Lieve Vrouwe Gasthuis0.5200 Leids Universitair Medisch Centrum1.5480 Universitair Medisch Centrum Utrecht1.0840 Anthonuisziekenhuis Nieuwegein1.31070 Erasmus Universitair medisch Centrum2.0710 Universitair medisch Centrum Nijmegen1.0410 Amphia Breda0.8974Caterinaziekenhuis Eindhoven2.01354 Academisch Ziekenhuis Maastricht2.9532      76614Tabel 3. Wachttijden in weken OHO peildatum juli 2002 HartcentrumVerwachte wachttijdAantal patiënten die wachten>2 mndAcademisch Ziekenhuis Groningen9.07232 Weezenlanden (nu Isalaklinieken)7.0227139 Amsterdams Medisch Centrum2.510718 Vrije Universiteit Amsterdam3.58740 Onze Lieve Vrouwe Gasthuis3.018721 Leids Universitair Medisch Centrum3.54933 Universitair Medisch Centrum Utrecht––– Anthonuisziekenhuis Nieuwegein––– Erasmus Universitair medisch Centrum3.06529 Universitair medisch Centrum Nijmegen4.012824 Amphia Breda1.215423Caterinaziekenhuis Eindhoven3.518140 Academisch Ziekenhuis Maastricht3.58820      13454194.2.5 Doelen en beleidUitbreiding van het aanbod vindt plaats onder gereguleerde samenwerking
met erkende hartcentra.– De behoefteraming voor de drie noordelijke provincies ligt rond
de 1750 openhartoperaties, terwijl de capaciteit van het Academisch Ziekenhuis
Groningen op dit moment rond de 1000 ligt. Daarom wordt binnen de vergunning
van het AZG openhartchirurgie in het Medisch Centrum Leeuwarden opgestart.
Het Academisch Ziekenhuis Groningen heeft in 2002 een aanpassing aan de vergunning
gekregen, waardoor hartchirurgie en interventiecardiologie kunnen plaatsvinden
in Leeuwarden. Door het werken op bilocatie mogelijk te maken, is een extra
hartcentrum ontstaan in het noorden van Nederland, waar de wachtlijsten het
grootste probleem vormen. Hiermee wordt naar verwachting in de loop van 2003
voldaan aan de behoefteraming, de effectuering in aantallen operaties is echter
ook afhankelijk van de instroom van voldoende OK personeel en aantallen beschikbare
IC bedden.– Ook in Leiderdorp wordt sinds 2002 samen met het Leiden Universitair
Medisch Centrum op twee locaties «gedotterd» (PTCA). Dit zal niet zozeer een effect op de huidige wachttijden hebben (die zijn al beperkt),
maar wel op het aantal wachtenden, dat nog groot is.– In Alkmaar en in Rotterdam bereiden de bestaande centra zich voor
op uitbreiding van aantallen PTCA's. De uitbreiding in Rotterdam zal ook een
vermindering van de vraag naar PTCA in Zuid-Nederland tot gevolg hebben.– In verband met de tekorten in de open hart chirurgie moet worden
opgemerkt dat recent ontwikkelde technologie rond de implantaties van interne
cardioverter defillibratoren (ICD) op termijn een reductie betekent van het
aantal open hart operaties. Momenteel zijn drie centra in voorbereiding om
ICD implantaties uit te voeren, naast het thans bestaande aanbod.Doel: dereguleren en spreiden aanbod hartinterventies:Ten tijde van het Planningsbesluit bijzondere interventies aan het hart
(1996) bestond onder betrokken beroepsorganisaties geen overeenstemming over
een onderscheiding naar risicovolle en minder risicovolle interventies aan
het hart. Bij het vaststellen van het besluit heeft de toenmalige Minister
gewezen op de noodzaak dat betrokken beroepsgroepen op termijn aan moeten
geven hoe de structurering van de hartinterventies plaats kan vinden op een
zodanige wijze dat alleen de risicovolle ingrepen gereguleerd plaatsvinden,
en dat het verdere aanbod flexibel kan worden vormgegeven, gericht op de vraag
zonder overschrijding van aanvaardbare wachttijden.Inmiddels is de kennis en kunde wereldwijd toegenomen, met gevolgen voor
vraag en aanbod. Er wordt met name een groei verwacht in de ICD (interne cardioverter
defibrillatoren) implantaten. De medisch technologische ontwikkelingen op
dit terrein zijn zover dat de indicatiegebieden voor toepassing van deze ingreep
kunnen worden uitgebreid, dat een groei in de vraag naar ICD wordt voorzien,
dat deze ingreep inmiddels weinig risicovol is, dat overeenstemming over verwijzing
en samenwerking tussen betrokken beroepsgroepen aanwezig is, en dat dit leidt
tot een terugname in plotselinge hartdood en open hartchirurgie op langere
termijn.Doel: dereguleren met behoud van kwaliteit en patiëntveiligheid:Op korte termijn vindt consultatie plaats bij de betrokken beroepsgroepen
en de Inspectie voor de Gezondheidszorg om het flexibiliseren van het aanbod
verantwoord en zonder kwaliteitsverlies te laten verlopen. Dit leidt nog dit
jaar tot een uitbreiding van het aantal centra dat ICD-implantaties verricht.Aan de Gezondheidsraad wordt advies gevraagd over de huidige stand van
de wetenschap inzake hartinterventies. In het programma van 2003 is dit opgenomen.
Het doel is om op basis van de actuele stand van zaken in de wetenschap na
te gaan welk deel van het aanbod zonder kwaliteitsverlies gedereguleerd kan
worden. Deregulering en flexibilisering van het vergunningbeleid maken een
verdere groei en spreiding van het aantal centra mogelijk. Dit is mogelijk
zodra het advies van de Gezondheidsraad verschijnt.Doel: voldoende verpleegkundigen en uitbreiden IC-capaciteit:Voor een uitwerking van het beleid om de IC-capaciteit op orde te brengen
wordt verwezen naar het Plan van aanpak uitbreiden capaciteit, maar dit staat
in verband met het terugdringen van de wachttijden in de hartchirurgie. Ook
het opleiden van OK en IC verpleegkundigen is dringend geboden,
om een halt toe te roepen aan de wachtlijsten voor hartchirurgie.5 Wachttijden: de relatie met andere bedrijfsprocessen
in de zorg5.1 InleidingHet is eerder gezegd, maar mag best nog eens worden herhaald: verbeteringen
in de samenwerking tussen professionals in de zorg hebben een belangrijk effect
op wachttijden. Er zijn ziekenhuizen die daarvan bewijs leveren. «Persuing
perfection» is een term die veel belooft, en ziekenhuizen die met dit
programma werken maken de belofte waar1. Door
verbetering aan te brengen in de ziekenhuisorganisatie worden wachttijden
teruggedrongen.Er zijn ook knelpunten door andere oorzaken. Het wachten op zorg staat
voor sommige ernstige aandoeningen in relatie tot het tekort aan intensive
care plaatsen in Nederland. Niet alleen bij de hartchirurgie, maar ook bij
andere ingrijpende operaties is nazorg op een intensive care vaak vereist.
Soms worden electieve operaties afgezegd, doordat een intensive care bed niet
beschikbaar kan worden gehouden in verband met spoedeisende zorg. Het onverhoeds
afzeggen van een operatie is altijd een ernstige belasting, maar kan in bepaalde
gevallen ook leiden tot gezondheidsschade. Het oplossen van het tekort aan
IC bedden is daarom een eerste prioriteit in het beleid. In paragraaf 4.1
worden twee acties beschreven die zijn ingezet om de IC tekorten in te lopen.
In 4.2 worden voorwaarden op een rij gezet die bijdragen aan succesvol beleid
om wachttijden weg te werken.5.2 Het Programma IC en de Beleidsvisie PICUHet tekort aan intensive care plaatsen in Nederland heeft geleid tot twee
trajecten:(1) Voor kinderen is een Beleidsvisie Pediatrische Intensive Care Units
(PICU) opgesteld, die inmiddels met alle betrokken partijen is afgestemd.
De Minister zal de Beleidsvisie PICU nog dit jaar vaststellen. De werkzaamheden
die hierin zijn opgenomen zijn al sinds mei 2001 opgepakt door een werkgroep,
waarin betrokken veldpartijen zitting hebben. De bekostiging is geregeld en
de nieuwe beleidsregels PICU zijn in september 2002 door de toenmalige Minister
goedgekeurd. De eerste resultaten van het beleid zijn zichtbaar in de activiteiten
van de werkgroep, die steeds in afstemming met VWS zijn gepland (planning
en uitbreiding van aantal direct beschikbare plaatsen, opleiden gespecialiseerde
verpleegkundigen, uitbreiden capaciteit).(2) Voor de intensive care voor volwassen is een Programma IC opgezet
door de Stuurgroep IC, waarin zowel veldpartijen als overheid zitting hebben.
Dit programma biedt een belangrijke oplossing, niet alleen voor de directe
beschikbaarheid van IC plaatsen, maar ook voor wachtlijsten en wachttijden
bij functies die afhankelijk zijn van nazorg op een IC.Verwezen wordt naar het Programma Intensive Care. In deze rapportage wordt
volstaan met een samenvatting op hoofdlijnen. De Beleidsvisie PICU wordt dit
jaar vastgesteld en naar de Tweede Kamer verzonden.De intensive care functie is een basisfunctie in de ziekenhuiszorg die
zich kenmerkt door samenwerking met alle andere basisfuncties en medische
disciplines. Een tekort aan intensive care plaatsen heeft daarom gevolgen
voor alle ziekenhuisfuncties. Van kindergeneeskunde tot algemene heelkunde,
de samenwerking met de IC speelt een belangrijke rol in de doorstroom
van patiënten. Intensive care is in iedere situatie aangewezen waarbij
vitale functies van patiënten gevaar lopen, zowel door een ernstig beloop
van de ziekte als bij nazorg na ingrijpende chirurgische ingrepen.Het Programma bevat de volgende actiepunten:1. Het in gebruik nemen van bouwkundig beschikbare capaciteit die momenteel
niet gebruikt wordt. De maatregelen concentreren zich op het aanbrengen van
voldoende randvoorwaarden op het gebied van de bekostigingssystematiek, zodat
de bouwkundig aanwezige capaciteit ook direct beschikbaar komt, en het opleiden
van voldoende IC verpleegkundigen en intensivisten.2. Op basis van de CBO richtlijn «Organisatie en werkwijze op IC
afdelingen» worden verbeteringen doorgevoerd, die de directe toegankelijkheid
van de IC in Nederland sterk verbeterd. Ook een verbeterde doorstroom van
patiënten naar andere voorzieningen is hiervan onderdeel. Er wordt een
website opgesteld om de directe beschikbaarheid van IC inzichtelijk te maken,
zodat «rondbellen» niet langer nodig is.3. Het verbeteren van veilig transport voor ernstig zieke kinderen en
volwassenen, door het implementeren van een Mobiele Intensive Care Unit (MICU).Ook verbeteringen in de samenwerking tussen de eerste lijn (huisartsen,
tandartsen, verloskundigen enzovoort) en de ziekenhuizen hebben een effect
op wachttijden. Daarnaast zijn verbeteringen mogelijk in de logistiek binnen
ziekenhuizen. Er zijn inmiddels voldoende voorbeelden van sterk verbeterde
ziekenhuisprocessen die de wachttijden met een derde tot de helft terugbrengen.
In dit verband kunnen onder meer de doorbraakprojecten van het CBO worden
genoemd.5.3 Voorwaarden bij een geïntegreerde oplossingUit vorenstaande blijkt dat oorzaken van en oplossingen voor wachttijden
in een complexe relatie tot elkaar staan. Verschillende initiatieven van veldpartijen
hebben alleen voldoende effect, wanneer ze gezamenlijk worden opgepakt en
uitgewerkt. De overheid heeft daarbij de verantwoordelijkheid dat het systeem
werkt. Wanneer het systeem onvoldoende werkt dient de overheid partijen te
wijzen op hun verantwoordelijkheid. Zonodig worden wet- en regelgeving gewijzigd.
De zorgaanbieders zijn verantwoordelijk voor kwalitatief goede zorg. Een objectieve
en eenduidige registratie van gegevens is daarvan onderdeel. Er is meer en
scherper inzicht nodig, dan nu voorhanden is. De zorgverzekeraars verzekeren
het recht op zorg en daarmee de toegankelijkheid tot zorg, desnoods in het
buitenland.Belangrijke onderdelen in een geïntegreerde aanpak om wachttijden
terug te brengen zijn: voldoende mensen die graag werken in de zorg, gerichte
oplossingen bij problemen, waarbij de patiënt centraal staat, transparantie
en een respectvolle bejegening tussen alle betrokkenen.5.3.1 Opleidingsplan capaciteit: instromen, maar ook behouden
van personeel in de zorgOp 12 november 2001 heeft de toenmalige minister van VWS een brief gestuurd
aan de Tweede Kamer waarin ze aangeeft hoe het aanbod van opleidingsplaatsen
en van personeel in de zorg is verruimd. De realisatie van uitbreiding in
opleidingen heeft al plaatsgevonden, maar de instroom van nieuw opgeleide
mensen in ziekenhuizen vindt geleidelijk plaats in de komende jaren. Verwezen
wordt naar de brief aan de Tweede Kamer (28 008, nr. 7). Daarin staan
cijfers genoemd van zowel de verruiming in de opleidingen als van de geraamde
instroom in de komende jaren. Instroom alleen is niet voldoende
om personeel te behouden. Goed werkgeverschap en expliciet personeelsbeleid
zijn onlosmakelijk verbonden met de kwaliteit van zorg. Hiervoor moet meer
aandacht komen. Dit is een verantwoordelijkheid van de zorgaanbieders.5.3.2 Melden van calamiteiten in de zorg: patiëntveiligheid
vooropWanneer wachttijden een schaderisico voor de gezondheid betekenen, dan
is melding bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg aangewezen. In 2001 is
door de Inspecteur Generaal een oproep gedaan aan alle ziekenhuizen om meldingen
te doen over patiënten die ernstige gezondheidsschade hebben opgelopen
of zijn overleden door capaciteitsproblemen op de IC. In die brief werd aangegeven
dat de minister inzicht wil hebben in de calamiteiten die het gevolg zijn
van het niet beschikbaar hebben van IC-bedden (circulaire registratienummer
IGZ 2001–17 – IGZ, 28 november 2001). Naar aanleiding van soortgelijke
signalen later dit jaar dat patiënten lang moesten wachten op de verwijdering
van hoofd- en halstumoren, overweegt de IGZ deze meldingsoproep voor alle
calamiteiten te laten gelden. Onderzoek moet vervolgens uitwijzen wat oorzakelijke
factoren zijn, zodat oplossingen gericht en effectief worden ingezet. De Inspectie
heeft hierover een brief verzonden aan alle ziekenhuizen, en deze brief is
als bijlage bijgevoegd.5.3.3 Eenduidig en zinvol registreren: transparantieOver de feitelijke stand van zaken kan nog onvoldoende volledig en betrouwbaar
worden gerapporteerd. Niet alle ziekenhuizen leveren gegevens. Wel zijn toezeggingen
gedaan, zoals door de VAZ. In 2003 moeten deze toezeggingen worden geëffectueerd.
Daarnaast is het zaak ook, of liever juist op
urgentie te registreren. Een tijdige alarmering (voordat de schade is geleden)
is alleen mogelijk bij juist inzicht. Anders blijven incidenten de discussie
bepalen. Schaarste is een (internationaal) gegeven in de zorg. Alleen bij
een optimaal en zinnig inzicht is het mogelijk de juiste prioriteiten te stellen
in het beleid, en tijdig te interveniëren vanuit het beleid.5.3.4 Naar een nieuw systeem in de zorgNiet alleen het systeem moet worden vernieuwd, vernieuwing moet hand in
gaan met een verbetering van de sfeer in de zorg. Prestatiegerichte bekostiging,
verruiming van de middelen en het loslaten van een budgetplafond zullen een
maximaal effect op vermindering van wachttijden hebben, wanneer dit gepaard
gaat met een respectvolle bejegening tussen alle partijen. Het aanzien van
de zorg in Nederland is niet uitsluitend afhankelijk van middelen in de structuur.
Ook de wijze waarop iedereen met elkaar omgaat creëert een beeld van
de zorg.5.4 Is een oplossing binnen 2 jaar haalbaar?In de Algemeen politieke beschouwingen is een termijn van twee jaar genoemd,
waarin de wachttijden voor levensbedreigende aandoeningen niet langer mogen
bestaan. Voor electieve ingrepen gelden de Treek-normen dan als uiterste grens.
Om dit resultaat vast te kunnen stellen is het noodzakelijk dat eenduidige
en betrouwbare registratie van wachttijden plaatsvindt. Daarnaast geldt voor
alle functies dat de groei in capaciteit kritisch afhankelijk is van voldoende
instroom van personeel.Voor de uitbreiding radiotherapie is duidelijk dat momenteel alles op
schema ligt, zowel wat opleidingen betreft als de bouw van bunkers. Beide
kosten wel tijd, en in ieder bouwproces kunnen onvoorziene vertragingen
optreden. Dit geldt ook voor de bouw van hartcentra. Wanneer alles volgens
plan verloopt, is het hoogstwaarschijnlijk dat voor deze aandoeningen de wachttijden
in twee jaar zijn weggewerkt. XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Het behalen van deze doelstelling is kritisch afhankelijk van voldoende
instroom van personeel in de zorg.XNoot1Verwezen wordt naar de VWS internetsite (www.minvws.nl), waar onder de
noemer «wachttijden» doorgeklikt kan worden naar informatiesites
over wachten op zorg. Zie ook www.nvz-ziekenhuizen.nlXNoot1Schatting VWS op basis van data Prismant mei 2002.XNoot1Persuing perfection is een internationaal project dat zich richt op het
herontwerpen van zorgprocessen in samenhang met de zorg buiten de muren van
de instelling. De zorg wordt bekeken vanuit zes dimensies (veiligheid voor
patiënten en medewerkers, effectieve en efficiënte zorg, de patiënt
centraal, voor iedereen bereikbaar en precies op tijd). Binnen deze dimensies
wordt naar perfecte organisatie gestreefd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25170-29.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl