Internationale bescherming van de vrijheid van godsdienst of overtuiging; Verslag algemeen overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25992, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

16-09-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25992 nr. 2

03-09-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25992Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 992Internationale bescherming van de vrijheid van godsdienst of overtuigingnr. 2VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 3 september 1998De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 23 juni 1998 overleg gevoerd met minister Van Mierlo van Buitenlandse
Zaken over de notitie van de minister van Buitenlandse Zaken over de
internationale bescherming van de vrijheid van godsdienst of overtuiging (25 992).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Rouvoet (RPF) erkende dat de minister had aangekondigd
dat een notitie over de internationale bescherming van de vrijheid van godsdienst
of overtuiging vooral een beschrijvend en verwijzend karakter zou hebben,
maar hij vond deze notitie wel een erg feitelijk karakter hebben. Hij had
de minister ook gevraagd om te komen met beoordelingen, taxaties en reacties
op ontwikkelingen, feiten en omstandigheden om een discussie over dit onderwerp
zinvol te maken. Zo miste hij een beoordeling over de problematiek van de
voorbehouden die een aantal landen hebben gemaakt bij internationale verklaringen.
De notitie illustreert daarmee dat verdragen, verklaringen en internationale
toezichtmechanismen, hoe belangrijk ook, allerminst een garantie vormen voor
honorering van het fundamentele grondrecht van de vrijheid van godsdienst
of overtuiging. Hoe is de situatie op het punt van de vrijheid van godsdienst
en overtuiging op dit moment? Gaat het de goede kant op, en zo ja, is dat
toe te schrijven aan die verklaringen, bepalingen en toezichtmechanismen?
En zo nee, wat kan er dan nog meer aan gedaan worden?In de notitie staat voorts dat het vanwege ideologische en politieke verschillen
van inzicht niet mogelijk is om een apart verdrag te ontwerpen voor de bescherming
van godsdienstvrijheid, vooral ook vanwege de verschillende opvattingen daarover
in de islamitische landen. Heeft de Nederlandse regering deze doelstelling
opgegeven of wordt daar nog steeds naar gestreefd? Ook staat er dat wat betreft
de vrijheid van godsdienst of overtuiging nog nooit een statenklacht is ingediend
bij een van de bevoegde verdragscomités. Hoe komt dat? Heeft de Nederlandse
regering ooit overwogen om een statenklacht in te dienen? Is dat niet een heel krachtig signaal om aan te geven dat een land op dit terrein de
nodige steken laat vallen?De heer Rouvoet wilde de inzet van de Nederlandse regering met betrekking
tot schending van de vrijheid van godsdienst niet in twijfel trekken, maar
hij vroeg zich af waarom daar in deze notitie niet wat dieper op is ingegaan.
Hoe gaan de Nederlandse ambassades daar bijvoorbeeld mee om? Hij kreeg soms
de indruk dat de Nederlandse regering zich in een aantal landen te gemakkelijk
neerlegt bij de situatie daar. Waarom worden de landen die notoire schenders
van dit grondrecht zijn niet genoemd in deze notitie? Er is toch veel voor
te zeggen om deze landen te laten merken dat zij onvoldoende scoren op het
punt van de bescherming van godsdienstvrijheid. Hij was van oordeel dat de
zaak gediend zou zijn met een vervolgnotitie waarin op deze punten wordt ingegaan
en desnoods een jaarlijkse terugkeer bij de begroting.In het boek van Paul Marshall staat dat de vrijheid van 200 miljoen tot
600 miljoen christenen in meer dan 60 landen structureel wordt geschonden.
De heer Rouvoet was zich er natuurlijk van bewust dat niet alleen christenen
slachtoffer zijn van achterstelling, mishandeling en vervolging, maar het
had hem bevreemd dat die invalshoek in het geheel niet meer is terug te vinden
in deze notitie. Sterker, het woord «christen» of «christelijk»
komt er niet eens in voor. Door deze veralgemenisering zou gemakkelijk de
indruk gewekt kunnen worden dat het kabinet geen opvatting heeft over de christenvervolgingen.
De heer Rouvoet vroeg de minister om daar kort op in te gaan.Tot slot had de heer Rouvoet nog een paar korte vragen en opmerkingen.– Welke Nederlandse NGO's worden op dit terrein ondersteund door
de Nederlandse regering en op welke wijze? Onderhoudt het departement ook
contacten met organisaties als Open doors en Jubilee campaign?– Hebben mensen die van het islamitisch geloof zijn afgestapt per
definitie recht op asiel omdat zij vanwege de Shariah gegronde vrees tot vervolging
hebben in hun land?– Kan de Kamer te gelegener tijd een afschrift krijgen van de voordracht
die de Nederlandse vertegenwoordiger zal houden op de Osloconferentie in augustus?
Op welke wijze wordt bij de voorbereiding daarvan gebruik gemaakt van de expertise
die Nederlandse organisaties op dit terrein hebben?– Waarom wordt het onderzoeksproject van de commissie Justitia et
Pax Nederland ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van de universele
verklaring van de rechten van de mens in deze notitie genoemd? De kwestie
van de geloofsvervolgingen en de wereldwijde schending van de vrijheid van
godsdienst is volgens de heer Rouvoet van een andere orde dan het onderwerp
van dit onderzoeksproject.De heer Hessing (VVD) had uit de notitie begrepen dat bij een
aantal landen de bereidheid ontbreekt om met de speciale rapporteur samen
te werken en hij vroeg de minister aan te geven welke landen dat weigeren.Sommige landen maken een voorbehoud bij internationale verklaringen inzake
de vrijheid van godsdienst of overtuiging en daar maakt de Nederlandse regering
regelmatig bezwaar tegen. Daarover staat het volgende in de notitie. «In
het formuleren van haar bezwaren tracht de Nederlandse regering een evenwicht
te zoeken tussen enerzijds respect voor de naleving van godsdienstige en levensbeschouwelijke
principes en anderzijds de duidelijke, uitdrukkelijke wens dat niemand fundamentele
rechten en vrijheden wordt onthouden.» Volgens de heer Hessing is hier
echter geen sprake van een enerzijds en een anderzijds, maar staat er beide
keren precies hetzelfde en hij vroeg de minister aan te geven wat precies
met die zin bedoeld wordt.Het grote probleem wat betreft de vrijheid van godsdienst of overtuiging
is natuurlijk de handhaving van de afspraken die internationaal worden gemaakt.
De heer Hessing was het met de heer Rouvoet eens dat het instrumentarium
dat daarvoor beschikbaar is erg beperkt is en hij vroeg zich af of dat instrumentarium
niet kan worden versterkt.Recentelijk heeft het Europees Parlement een resolutie aangenomen waarin
het de godslasteringswetten in Pakistan waar diverse religieuze minderheden
het slachtoffer van zijn aan de kaak stelt. Die wetten zijn natuurlijk volstrekt
in strijd met de universele verklaring van de rechten van de mens. De heer
Hessing vond het ook terecht dat hierover een resolutie is aangenomen, maar
de vraag is wat de Algemene Raad hiermee gaat doen. Bovendien zijn in Pakistan
recentelijk kernproeven gehouden, wat hoge kosten heeft meegebracht. De heer
Hessing vroeg zich af of het niet verstandig zou zijn dat Nederland een duidelijk
signaal zou geven aan Pakistan. Hij dacht daarbij aan het stopzetten van de
ontwikkelingssamenwerking van de Nederlandse regering aan Pakistan, waarbij
kan worden overwogen om de NGO's te blijven steunen. Voelt de minister ervoor
om in Europees verband zo'n signaal te geven?De heer Koenders (PvdA) was het met de heer Rouvoet eens dat
de notitie in sommige opzichten wat gedetailleerder had gekund, maar hij vond
dat over het algemeen duidelijk wordt aangegeven wat de bepalingen, verklaringen
en verdragen zijn met betrekking tot de vrijheid van godsdienst of overtuiging.
Ook voor de PvdA-fractie geldt dat godsdienstvrijheid een fundament is van
de democratie. Het probleem is alleen dat het niet gemakkelijk is om hier
in internationaal verband overeenstemming over te bereiken. Zo verschillen
de meningen over de reikwijdte van de vrijheid van godsdienst of overtuiging,
wat grote problemen kan opleveren. De heer Koenders dacht daarbij aan de houding
van de Duitse regering tegenover de scientology church. Hij was ervan overtuigd
dat sektes als deze in omvang en aantal zullen groeien en hij vroeg de minister
om een korte uiteenzetting op dit punt.Een tweede punt dat de heer Koenders miste in de notitie is de relatie
tussen de politieke context en godsdienstvrijheid. In deze tijd raken politiek
en religie in allerlei delen van de wereld steeds meer verbonden. Discriminatie
wegens godsdienst is steeds meer de oorzaak van conflicten en dat heeft consequenties
voor het buitenlands beleid. Het brengt de regering voor dilemma's bij de
hulpverlening in conflictgebieden als Afghanistan. Welke beleidslijn wil de
regering in dit soort situaties volgen? In Amerika is de laatste tijd geprobeerd
om hierop te reageren met het instellen van sancties. De heer Koenders wilde
dat middel niet uitsluiten, maar hij kon zich voorstellen dat in deze kwesties
ook de dialoog een rol kan spelen.Het grote probleem is de relatie tussen de reikwijdte van godsdienstvrijheid
en de rechten van de mens. Waar wordt de grens gelegd? Dat probleem doet zich
wereldwijd voor en ook Nederland ontkomt hier niet aan. Zo is in Nederland
in dit verband de discussie over de rustdag weer naar voren gekomen. Daarom
is het van belang dat wordt aangegeven waar de grenzen liggen. Houdt godsdienstvrijheid
in dat mensen van geloof kunnen veranderen en dat zij daar ook vrijelijk uiting
aan kunnen geven of gaat het verder?Het laatste punt dat de heer Koenders wilde aanroeren, betrof de relatie
tussen godsdienstvrijheid en politieke vrijheden en de vermenging tussen religie
en politiek. Er is onlangs een bijeenkomst geweest in de Arena, waar ook de
Turkse oud-premier Erbakan geweest is. Dat is in Nederland geoorloofd vanwege
de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van politieke vergadering. De heer
Koenders kon zich echter wel voorstellen dat het spanningen zou kunnen opleveren
in de Turkse gemeenschap als de relatie tussen religie en politiek strakker
zou worden en dat zou weer gevolgen kunnen hebben voor het beleid dienaangaande.
De heer Koenders vroeg de minister om hier nog even op in te gaan. Mevrouw Visser-van Doorn (CDA) kon zich niet aan de indruk
onttrekken dat bescherming van godsdienstvrijheid niet de aandacht krijgt
die nodig is. Zo kwam actie tegen de Russische godsdienstwet pas op gang na
aandringen van de Tweede Kamer en onlangs deelde minister Van Aartsen vanuit
China mee dat mensenrechten niet aan de orde werden gesteld. Welke prioriteit
geeft de regering aan de bescherming van de vrijheid van godsdienst en overtuiging
binnen het kader van het Nederlandse mensenrechtenbeleid en hoe ligt dat binnen
de Europese Unie? Is de situatie rond de godsdienstvrijheid wel verbeterd
in de laatste 25 jaar? Welke vooruitgang ziet de minister?In de notitie wordt erop gewezen dat Nederland in VN-verband een speciale
rol heeft gespeeld bij de totstandkoming van de godsdienstverklaring in 1981.
Kan Nederland in dit verband ook in de toekomst een speciale rol blijven spelen?
Welke resultaten hebben de inspanningen die de Nederlandse regering zich heeft
getroost tot nu toe opgeleverd?Uit publicaties had mevrouw Visser van Doorn begrepen dat sprake is van
een afnemende acceptatie van de universele geldigheid van mensenrechten. Dat
heeft ongetwijfeld gevolgen voor de acceptatie van godsdienstvrijheid. Hoe
ziet de minister deze relatie?Diverse Oost-Europese landen zijn in de afgelopen tijd toegetreden tot
de Raad van Europa. Voldoen deze landen aan de normen van de Europese verklaring
van de rechten van de mens? Hoe is de positie van de kerken in deze landen?
Heeft de toetreding al gevolgen gehad voor de mensenrechtensituatie en de
godsdienstvrijheid? Is er enige vorm van controle?De VN hebben een speciale rapporteur aangesteld die moet rapporteren over
de situatie met betrekking tot de vrijheid van godsdienst wereldwijd. Hoe
beoordeelt de minister de resultaten van zijn werk? Wat wordt internationaal
ondernomen als een land niet wil samenwerken met de rapporteur?Voorts wordt in de notitie een aantal voorbeelden genoemd van stille diplomatie
en open dialoog. Kan de minister nog een paar voorbeelden geven van stille
diplomatie op dit terrein? Wat heeft dat opgeleverd? Hier wordt onder andere
de problematiek van de religieuze minderheden in Tibet genoemd. In het verslag
van het bezoek van de Europese Commissie aan Tibet staan schokkende zaken.
Juist nu Nederland de banden met China op alle fronten aanhaalt, moet deze
kwestie voortdurend aan de orde worden gesteld. In de dialoog met islamitische
landen komt regelmatig het spanningsveld tussen Shariah en mensenrechten ter
sprake. Kan de minister ingaan op de EU-interventies in Iran en op de toestand
in Saoedi-Arabië? Wordt bijvoorbeeld ook de positie van religieuze minderheden
ter sprake gebracht?De passage over bezwaren tegen voorbehouden bij verdragen was mevrouw
Visser van Doorn niet helemaal duidelijk. Het uitgangspunt van de Nederlandse
regering is om de bezwaren neutraal te formuleren en te richten op de verdragsrechtelijke
implicaties van het desbetreffende voorbehoud. De vraag is of een dergelijk
bezwaar niet juist gericht moet zijn op de inhoud van het voorbehoud. Een
voorbehoud wordt immers ook op inhoudelijke gronden gemaakt. Heeft het aantekenen
van bezwaar tegen een voorbehoud verder nog gevolgen?In de VN-commissie voor de rechten van de mens worden resoluties voorbereid
die de mensenrechtensituatie in een bepaald land aan de orde stellen. Wat
is het effect van zo'n resolutie? Voorts aanvaarden de VN-commissie voor de
rechten van de mens en de algemene vergadering van de Verenigde Naties elk
jaar een resolutie ter voorkoming en bestrijding van godsdienstige discriminatie
en onverdraagzaamheid in de wereld. Die resolutie wordt traditioneel door
Ierland opgesteld en Nederland is mede-indiener. Kan Nederland zich in dat
opzicht niet wat actiever opstellen? In de beleidsconclusie wordt aangegeven dat bescherming van de vrijheid
van godsdienst een integraal onderdeel is van het Nederlands mensenrechtenbeleid
en dat het gehele departement en de posten in het buitenland druk met dit
onderwerp in de weer zijn. Mevrouw Visser van Doorn wilde graag weten in welke
regio's dat gebeurde, op welke schaal en wat de gevolgen zijn van die rapportages.De heer Van der Staaij (SGP) wees erop dat vooral in islamitische
landen regelmatig vervolging plaatsvindt van christenen en hij verwees naar
de situatie in Pakistan waarover het Europees Parlement recentelijk een resolutie
heeft aanvaard. Ondanks allerlei mooie verklaringen in internationale verdragen
vindt nog steeds op substantiële schaal vervolging plaats op grond van
godsdienstige overtuiging. Geen enkele overheid komt natuurlijk het recht
toe om onderdanen te vervolgen of te mishandelen op grond van hun overtuiging. De heer Van der Staaij kon zich goed vinden in de constatering van de
heer Rouvoet dat de notitie als geheel wat mager is uitgevallen. De vraag
is of er nieuwe impulsen en plannen te verwachten zijn op het gebied van de
vrijheid van godsdienst of overtuiging. Overweegt de regering om landen die
zich bij herhaling schuldig maken aan schending van mensenrechten te bestraffen
door het opschorten of beëindigen van een ontwikkelingsrelatie?Tot slot had de heer Van der Staaij nog een paar losse vragen en opmerkingen.– Het internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten
noemt schending van de vrijheid van godsdienst een klachtdelict, maar de vraag
is of mensen die daar slachtoffer van zijn weten dat zij hun beklag kunnen
doen. Het Comité voor de rechten van de mens heeft ten aanzien van
de ingediende klachten in ieder geval nog geen schending van de vrijheid van
godsdienst of overtuiging kunnen vaststellen. Is dit er geen bewijs van dat
de klachtenprocedure het doel voorbijschiet?– Nederland tekent regelmatig bezwaar aan tegen voorbehouden die
de werking van verdragen substantieel uitholt. Heeft dat wel effect? Welke
strategieën worden overdacht om hier meer effect te sorteren?– Het interessante feit doet zich voor dat het instrument van de
statenklacht helemaal niet wordt gebruikt. Welke overwegingen liggen hieraan
ten grondslag? Waarom wordt niet intensiever gebruik gemaakt van dit instrument? Antwoord van de regeringDe minister stelde vast dat de vrijheid van godsdienst of overtuiging
een buitengewoon moeilijk grijpbaar onderwerp is. Het drama van de godsdienstvervolging
speelt zich af door alle eeuwen heen, in alle culturen, in alle delen van
de wereld en dat in verschillende mate. Dertig jaar geleden heeft in de Kamer
een gelijksoortig debat plaatsgevonden en toen zijn dezelfde vragen gesteld
en precies dezelfde antwoorden gegeven. Schending van de vrijheid van godsdienst
en overtuiging roept verontwaardiging op, maar het is heel lastig om die verontwaardiging
in beleidstermen in te bedden en vorm te geven. De Nederlandse regering is
in dezen absoluut niet laks te noemen, alhoewel die verwijten wel altijd worden
gemaakt. Uit de notitie blijkt wel dat Nederland op bijna alle punten waar
initiatieven genomen zijn tot de initiatiefnemers behoort en Nederland is
nog steeds bezig met initiatieven op dit terrein. Het wordt alleen niet van
de daken geschreeuwd.Iedere schending van godsdienstvrijheid is schandelijk omdat het tot de
fundamentele vrijheden van de mensen behoort om een god in volledige vrijheid
te aanbidden. Het probleem daarbij is dat de vrijheid van de ene persoon haar
beperking vindt in de vrijheid van de ander. Dit is het hart van
een aantal vraagstukken dat aan de orde is. Het principe van godsdienstvrijheid
geldt natuurlijk voor iedereen, maar op een gegeven moment ontstaat er een
spanning. Die spanning is in ieder land terug te vinden en zeker tussen landen.
Uit de Nederlandse grondwet blijkt al dat fundamentele vrijheden met elkaar
in strijd kunnen komen. Denk daarbij aan het onderwijsartikel en artikel 1
van de Grondwet. Welke van die twee artikelen weegt het zwaarst? Die vraag
wordt door iedereen anders beantwoord.Tijdens de begrotingsbehandeling van 10 december 1997 had de minister
heel duidelijk aangegeven dat het een verwijzende, beschrijvende nota zou
worden en niet zozeer een nota waarin precies wordt aangegeven hoe hoog de
graad van verontwaardiging is over schendingen van fundamentele rechten. Op
de vraag of de situatie ten aanzien van de vrijheid van godsdienst verbeterd
is, is geen monolithisch antwoord te geven. Het is een probleem van alle tijden.
De minister had echter wel de indruk dat de mensenrechtensituatie over het
algemeen was verbeterd en hij dacht dat dit ook voor de vrijheid van godsdienst
zou gelden. In Oost-Europa en Latijns-Amerika is de situatie in ieder geval
aanmerkelijk verbeterd.Schending van de vrijheid van godsdienst doet zich over de gehele wereld
voor. De minister had het gevoel dat vooral monotheïstische godsdiensten
het gevaar lopen in de praktijk intolerant uit te werken. Naarmate de pretentie
van het ware groter is, dreigt intolerantie. De vraag is of schending van
de vrijheid van godsdienst zich niet ook in Nederland voordoet. Om erachter
te komen in welke mate daar in ons eigen land sprake van is, is onderzoek
nodig en daarom is de commissie Justitia et Pax Nederland ter gelegenheid
van het 50-jarig bestaan van de universele verklaring van de rechten van de
mens begonnen met een onderzoeksproject naar de betekenis van de godsdienstvrijheid
in Nederland.De bevindingen over christenvervolgingen in het boek van Marshall zijn
niet onomstreden. De VN komt bijvoorbeeld tot andere taxaties. De heer Marshall
stelt dat 200 miljoen mensen in een situatie leven waarin godsdienstvijandige
activiteiten plaatsvinden. Daardoor wordt de indruk gewekt dat 200 miljoen
mensen dagelijks achtervolgd worden, maar dat is niet het geval. Zij leven
in een biotoop waarin mensen vanwege hun godsdienst vervolgd worden of kunnen
worden. Ook wordt gesteld dat 150 000 christenen jaarlijks de marteldood
sterven, maar het is erg moeilijk te bewijzen dat dit vanwege hun geloof is.
Het is niet zo dat over de aarde een structurele vervolging plaatsvindt, waarvan
met name de christenen het slachtoffer zijn. Het is gecompliceerder; er spelen
ook armoedeproblemen en etnische tegenstellingen.Soms maken staten een voorbehoud bij de bekrachtiging of toetreding tot
mensenrechtenverdragen met een verwijzing naar godsdienst en overtuiging.
De Nederlandse regering tekent daar regelmatig bezwaar tegen aan, maar probeert
daarbij een evenwicht te zoeken tussen enerzijds respect voor de naleving
van godsdienstige en levensbeschouwelijke principes en anderzijds de uitdrukkelijke
wens dat niemand fundamentele rechten en vrijheden wordt onthouden. Zo hebben
verscheidene islamitische landen een voorbehoud gemaakt bij bepalingen over
de vrijheid van godsdienst met een beroep op de Shariah. Dat is echter strijdig
met de vrijheid van godsdienst omdat de Shariah moslims niet toestaat om van
godsdienst te veranderen. In het bezwaar probeert de Nederlandse regering
zich slechts te baseren op de inhoud van het verdrag en zij probeert zich
daarbij te onthouden van een oordeel over de islam.De regering vormt zich een beeld over de stand van zaken met betrekking
tot de vrijheid van godsdienst op basis van inventariserende rapporten, zoals
het tweejaarlijkse rapport van de speciale rapporteur inzake godsdienstige
onverdraagzaamheid, en op basis van informatie van de ambassade, NGO's en
internationale conferenties. Die informatie betreft de fundamentele vrijheden
van de mens, waaronder ook de vrijheid van godsdienst valt. De
reden waarom er niet wordt gestreefd naar een apart godsdienstverdrag is dat
er zo langzamerhand al heel veel mensenrechteninstrumenten zijn met betrekking
tot de vrijheid van godsdienst. Bovendien is er een definitieprobleem. Het
lukt zelfs niet om in ieder mensenrechteninstrument gelijkluidende omschrijvingen
te krijgen. In het ene mensenrechteninstrument gaat het om het hebben of verkrijgen
van een geloof of overtuiging en in een andere alleen over het hebben. Daarom
wordt het in internationaal verband praktisch voor onmogelijk gehouden om
een apart godsdienstverdrag te krijgen. Aangezien er op dit moment heel goed
gewerkt kan worden met wat er is, is het misschien beter om het onmogelijke
niet na te streven.Het indienen van een statenklacht is een zeer vijandig middel dat pas
wordt ingezet als alle middelen uitgeput zijn. Het wordt beschouwd als een
soort staat van oorlog. Er is nog nooit een statenklacht ingediend in het
kader van de bescherming van de vrijheid van godsdienst en de minister had
er op dit moment ook geen behoefte aan. Hij achtte het evenwel niet uitgesloten
dat het middel een keer zou worden gebruikt, maar dat zou dan bijvoorbeeld
in EU-verband moeten gebeuren. Bovendien verwachtte de minister dat het dan
eerder zou gebeuren naar aanleiding van mensenrechtenschendingen die minder
moeilijk zijn te traceren dan schending van de vrijheid van godsdienst.Het Europees Parlement heeft onlangs een resolutie aangenomen waarin wordt
uitgesproken dat de nieuwe Pakistaanse wetgeving haaks staat op de universele
verklaring van de rechten van de mens. De Europese Commissie heeft met de
Belgische en Italiaanse ambassade een «fact finding mission» ondernomen
naar plaatsen in Pakistan waar recentelijk voorvallen hebben plaatsgevonden
en de Europese trojka heeft inmiddels een bezoek aan de Pakistaanse minister
van Justitie gebracht. De Raad heeft zich nog niet kunnen uitspreken over
de laatste resolutie van het Europees Parlement, maar de minister zou deze
kwestie op de eerstvolgende bijeenkomst van de Raad naar voren brengen.De normen die er vroeger waren voor toetreding tot het EVRM-verdrag, zijn
verlaagd in de hoop dat de toetredende landen zich in de goede richting bewegen.
En dat blijkt gelukkig ook het geval te zijn. Dat neemt niet weg dat sommige
Kamerleden daar grote moeite mee hebben omdat zij vinden dat daar niet mee
gesjoemeld mag worden. De minister vond echter dat de zuiverheid niet tot
de allerhoogste norm moest worden verheven. Dan wordt het betere de vijand
van het goede en het gaat erom dat de grootste ellende afneemt.In 1986 is door de VN-commissie voor de rechten van de mens een speciale
rapporteur voor godsdienstige onverdraagzaamheid ingesteld. Het afleggen van
bezoeken aan landen is onderdeel van het mandaat van de speciale rapporteur.
De landen die het verzoek van de speciale rapporteur om het land te mogen
bezoeken hebben geweigerd zijn Turkije, Vietnam, Indonesië, Mauritius
en Israël.In augustus 1998 is er een conferentie in Oslo over de vrijheid van godsdienst
of overtuiging ter gelegenheid van de vijftigste verjaardag van de UVRM die
wordt georganiseerd door Noorse en internationale niet-gouvernementele organisaties.
Er wordt stilgestaan bij allerhande vraagstukken en er zal worden geprobeerd
om een strategisch actieplan op te stellen voor de bescherming van de vrijheid
van godsdienst of overtuiging.De minister had het idee dat het respect voor de mensenrechten wereldwijd
toeneemt. Het lijkt alleen maar af te nemen omdat de moderne communicatiemiddelen
en de alertheid daarop iedere schending duidelijker en met grotere kracht
naar voren brengen. De minister had de indruk dat het respect voor de vrijheden
alleen nog maar zal toenemen. De globalisering beperkt zich namelijk niet
tot de economie, maar heeft bijvoorbeeld ook invloed op de mensenrechten.
In China vindt tegenwoordig een dialoog plaats over de mensenrechten
en dat behoorde drie jaar geleden nog niet tot de mogelijkheden.De VN-commissie voor de rechten van de mens en de algemene vergadering
van de Verenigde Naties aanvaarden ieder jaar een resolutie ter voorkoming
en bestrijding van godsdienstige discriminatie en onverdraagzaamheid in de
wereld. De reden waarom Ierland van oudsher de indiener van deze resolutie
is, heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat het daar op dit punt zo
grondig mis is geweest. De Nederlandse regering heeft dat altijd gerespecteerd
en Nederland is ook traditioneel de mede-indiener. De minister was van oordeel
dat Nederland op dit punt niet de eerste viool hoeft te spelen. Het gaat erom
dat er iets gebeurt.In het verslag van het bezoek van de Europese trojka aan Tibet staan inderdaad
bijzonder onthutsende zaken vermeld. De bevindingen van de trojka worden op
dit moment besproken met China, maar de discussie hierover is nog niet afgerond.De positie van de religieuze minderheden in Iran, waaronder christenen
en bahaïs, is wel degelijk aan de orde gekomen in de tijd dat Nederland
een kritische dialoog had met Iran. Bovendien namen de algemene vergadering
van de VN en de mensenrechtencommissie daar ieder jaar een resolutie over
aan. Ook in de Verenigde Staten wordt tegenwoordig de behoefte gevoeld om
de situatie met Iran te veranderen en om evenals Europa tot een kritische
dialoog te komen. Er is van Europese zijde vaak de aanvechting geweest om
de Amerikaanse kant te kiezen en op te houden met de dialoog met Iran, maar
dat leidt tot niets. Het is beter om de positie van de godsdiensten aan de
orde te stellen dan erover te zwijgen.De landen waar het christendom het moeilijk heeft en die in het rapport
van de VN-rapporteur worden genoemd zijn: Afghanistan, Angola, Armenië,
Azerbeidjan, Bosnië-Herzegovina, China, Egypte, Georgië, India,
Irak, Mongolië, Mozambique, Nepal, Pakistan, Quatar, Roemenië, Soedan,
de voormalige Joegoslavische republiek Macedonië, Trinidad, Tobago, Turkije,
Verenigde Arabische Emiraten en Oezbekistan. De minister was echter van oordeel
dat dit misleidende helderheid was. Het is al niet eenvoudig om schending
van de mensenrechten in beeld te brengen, maar het is nog moeilijker om een
beeld te krijgen van de motieven daarachter. Bovendien kunnen fouten of onvolledigheden
grote gevolgen hebben voor de onderlinge betrekkingen met bepaalde landen.
Dat betekent echter niet dat er niet over kan worden gesproken. De minister
vond het onderwerp interessant genoeg om er eens per jaar over te spreken
met de Kamer. Nadere gedachtewisselingDe heer Rouvoet (RPF) was het met de minister eens dat het
nuttig zou zijn om regelmatig te spreken over de internationale bescherming
van de vrijheid van godsdienst of overtuiging. Hij was alleen wat teleurgesteld
in de notitie omdat hij op een aantal punten meer had verwacht van het kabinet.
Zo had hij een beargumenteerde reactie verwacht, met een verwijzing naar eventuele
VN-dossiers, op de cijfers die worden genoemd in het boek van Marshall. Het
ging hem vooral om een beoordeling van de ontwikkelingen op het gebied van
de godsdienstvrijheid door de jaren heen. Is er sprake van verbetering op
dit terrein? Hij gaf graag gehoor aan de suggestie van de minister om eens
per jaar over de internationale bescherming van de vrijheid van godsdienst
te spreken, want hij wilde graag weten wat de ontwikkelingen op dit terrein
zijn.De heer Rouvoet was met de minister van oordeel dat schendingen van godsdienstvrijheid
moeilijk zijn te constateren, maar hij wees erop dat er wel degelijk landen
zijn aan te wijzen waar sprake is van een gerichte en structurele vervolging
vanwege het geloof, zoals Saoedi-Arabië, Iran, China en Soedan. In tegenstelling
tot de minister zag hij niet zo'n directe relatie tussen waarheidspretentie
en monotheïstische religie. Hij meende dat de waarheidspretentie ook
in polytheïstisch religies vrij groot is. In ieder geval deelde hij de
mening van de minister op dit punt niet.Tot slot vroeg de heer Rouvoet nog om een afschrift van de voordracht
die namens de Nederlandse regering in Oslo zou worden gehouden en hij vroeg
de minister om een brief over de relatie tussen geloofsafval en asielbeleid.De minister zegde toe dat de heer Rouvoet een afschrift zou
krijgen van de voordracht die namens de Nederlandse regering zou worden gehouden
op de conferentie in Oslo. Voorts meende hij dat het al beleid is dat mensen
niet worden teruggestuurd als zij vanwege hun geloof asiel aanvragen in Nederland,
maar hij zou het nog nagaan en de Kamer hierover berichten.De persoonlijke inschatting van de minister was dat het gevaar van een
sterke overtuiging is dat anderen in hun vrijheid wordt beperkt. Nederland
is in de afgelopen veertig jaar veel toleranter geworden, maar vroeger hebben
Nederlanders zich ook bezondigd aan een buitengewoon intolerante houding tegenover
anderen. Dat gebeurt nu nog in islamitische landen en in de meer fundamentalistische
landen is men intoleranter ten opzichte van andersdenkenden.De minister was graag bereid om in de toekomst weer te spreken over de
internationale vrijheid van godsdienst of overtuiging. Hij vond het alleen
gevaarlijk om te komen tot een inventarisering van gebieden waar schending
van de vrijheid van godsdienst plaatsvindt.De fungerend voorzitter van de commissie,BlaauwDe griffier van de commissie,Hommes XNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Van Middelkoop (GPV), Van Gijzel (PvdA), Hillen (CDA), Valk (PvdA), Voûte-Droste
(VVD), Hessing (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen
(SP), Dittrich (D66), Verhagen (CDA), Vos (GroenLinks), Dijksma (PvdA), Van
den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Milliano (CDA), Van Ross-van Dorp (CDA),
Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), Van Dok-van Weele (PvdA).Plv. leden: Bolkestein (VVD), De Graaf (D66), Rouvoet (RPF), Duivesteijn
(PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Zijlstra (PvdA), Rijpstra (VVD), De Haan (CDA),
Ter Veer (D66), Van Bommel (SP), Eurlings (CDA), Harrewijn (GroenLinks), Bussemaker
(PvdA), Geluk (VVD), Gortzak (PvdA), Van den Akker (CDA), Leers (CDA), Vendrik
(GroenLinks), Swildens-Rozendaal (PvdA), Arib (PvdA), Van Oven (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25992-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl