Informatie- en communicatietechnologie (ICT) in het onderwijs; Verslag algemeen overleg op 3 juli 2002 over onder meer de eindrapportage Onderwijs on line (kamerstuk 25733, nr. 82)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25733, nr. 85

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

26-07-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

25733 nr. 85

24-07-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25733Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 52 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 733Informatie- en communicatietechnologie (ICT) in het onderwijsnr. 85VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 24 juli 2002De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft op 3 juli 2002 overleg gevoerd met minister Hermans van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over:– de brief van de minister van OCW d.d. 8 februari
2002 inzake aanvullende informatie na AO van 13 december 2001 inzake
ICT in het onderwijs (25 733, nr. 81);– de brief van de minister van OCW d.d. 13 maart
2002 inzake apparatuursituatie bve-sector (OCW0200257);– de brief van de minister van OCW d.d. 28 maart
2002 inzake de eindrapportage Onderwijs on line (25 733, nr. 82);– de brief van de minister van OCW d.d. 17 juni
2002 over de stand van zaken inzake kennisnetaansluitingen (25 733, nr.
83).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Vergeer-Mudde (SP) legt uit dat haar
door vijftien jaar ervaring met ICT in het onderwijs duidelijk is geworden
dat leerlingen onder lestijd zo min mogelijk individueel aan de computer moeten
werken. Een computer is een leermiddelen dat kan helpen bij stampen, maar
moet als didactisch middel, voor het bijbrengen van begrip, niet worden overschat.
Vaak is één computer in de klas in combinatie met een beamer
voor de docent voldoende, maar het gebruik van de computer is ook in dit opzicht
beperkt omdat de docent met de computer minder flexibel kan reageren op vragen
uit de klas dan met bijvoorbeeld een flap-over. Simulatieprogramma's voor
natuur- en wiskunde zijn ondersteunend, maar kunnen het practicum niet vervangen,
terwijl juist voor het practicum niet genoeg geld beschikbaar is. Verder beperkt
Kennisnet de bewegingsvrijheid van de scholen. ICT in de klas kan de leraar
niet vervangen. De uitgaven voor ICT vindt zij dan ook moeilijk te verantwoorden
in combinatie met de problemen die zich op dit moment in het onderwijs voordoen.
Kan de minister een reactie geven op de stelling in het SCP-rapport dat niet
empirisch is aangetoond dat ICT een meerwaarde heeft?Bij de start van het project Onderwijs on line was onbetwist dat het onderwijs
on line moest gaan, maar het doel daarvan was nog onbepaald. Juist dit
is nu het knelpunt. Veel leraren hebben nog geen duidelijk plan voor ICT.
Het gebruik van ICT wordt voorts beperkt door licenties of te hoge kosten.
De typeles ter voorkoming van RSI is zinvol, maar dit is niet een van de prioriteiten.
Hoewel allerlei uitwisselprogramma's worden ontwikkeld, moeten de scholen
het voornamelijk zelf uitzoeken. Door deze vrijblijvendheid is de kans groot
dat met de computer in de klas niets wordt gedaan.De gelden die op de begroting voor 2002 en 2003 zijn uitgetrokken, zijn
niet geoormerkt, maar staan wel onder het kopje ICT. Kan de minister daarover
duidelijkheid verschaffen? Mevrouw Vergeer ziet het liefst dat de scholen
dit geld naar eigen inzicht kunnen besteden. Daar moet de prioriteit liggen
en niet bij het prestigeproject Kennisnet. Heeft de minister overigens een
overzicht van scholen die door de hoge prijzen van Microsoft in de problemen
zijn gekomen?Het is nog steeds makkelijk om via Kennisnet op de reclamewebsites te
komen. Werken de filters wel voldoende en kunnen de systeembeheerders het
werk op de scholen wel aan? Mevrouw Vergeer vraagt de minister te stoppen
met de propaganda voor Kennisnet en de scholen te adviseren hun prioriteiten
zelf te leggen.De heer Hessels (CDA) is het niet eens met
de SP en vindt ICT in het onderwijs en in de klas van groot belang. Wel moet
in de komende jaren de aandacht worden gericht op het verbeteren van het didactisch
gebruik van computers in het onderwijs.Hij spreekt zijn waardering uit voor het feit dat veel scholen zijn aangesloten.
Het percentage dat de minister noemt, heeft betrekking op de scholen die de
aansluiting «op tijd» hebben besteld. Hoeveel scholen of lokaties
hebben niet op tijd besteld, en hoeveel scholen zijn weliswaar aangesloten,
maar hebben geen infrastructuur, of hebben geen geld voor het aanleggen daarvan?
Deze scholen kunnen Kennisnet immers alsnog niet gebruiken. Wat waren de overwegingen
van de niet-bestellers en wat denkt de minister daar nog aan te doen? Het
CDA vindt het belangrijk dat elke school is aangesloten.Communicatie via de satelliet is voor een aantal scholen een noodoplossing.
Beschikken deze scholen ook over een uplink of zijn zij nog afhankelijk van
een smalbandverbinding? Rekent de minister ISDN tot de breedbandverbindingen
en hoeveel scholen werken nu nog met ISDN-lijnen? Scholen kunnen na afloop
van het contract met nl.tree besluiten te wisselen van provider. Is deze overdracht
geregeld in het contract met nl.tree en blijven alle faciliteiten of het intranetkarakter
van Kennisnet dan beschikbaar voor alle scholen? Uit gesprekken met scholen
was de heer Hessels gebleken dat de scholen vaak verouderde apparatuur hebben.
Door een gebrek aan financiën is het vaak onmogelijk tijdig tot vervanging
over te gaan. Hoe kan de continuïteit van het ICT-project worden gewaarborgd
als de scholen over een aantal jaren onbruikbare hardware hebben?Er is veel kritiek geuit op het digitaal rijbewijs voor het onderwijs.
Spelen de lerarenopleidingen wel voldoende in op de nieuwe wens dat onderwijsgevenden
goed kunnen omgaan met ICT? Het initiatief van de Ichtus Hogeschool in Dordrecht
lijkt hem een goede inzet voor de opleiding van onderwijsgevenden. Zijn er
ook mogelijkheden voor nascholing? Het gebruik van ICT op school is nu vaak
afhankelijk van één of enkele enthousiaste leerkrachten, maar
wat zijn de mogelijkheden als deze ontbreken? Kan het ministerie de regionale
samenwerking tussen scholen op dit gebied bevorderen? Deze kan ook zinvol
zijn bij het nemen van beslissingen over software en licenties. Het blijkt
dat het schoolmanagement daar op dit moment nog vaak problemen mee heeft.Bij het groot project ICT in het onderwijs, waartoe in 1997 werd besloten,
zijn zeven doelstellingen geformuleerd. Het merendeel daarvan is op dit moment
nog niet afgerond. Onderwijs on line, de eerste fase, is bijna afgerond, maar
ook op dit gebied moet nog het een en ander gebeuren. De heer
Hessels is dan ook van mening dat ICT in het onderwijs de status van groot
project moet behouden. Naast het daadwerkelijk afronden van de eerste fase,
moet in een volgende fase het didactisch gebruik van ICT op scholen, het use
to learn, de hoofddoelstelling zijn.De heer Rijpstra (VVD) vindt dat de afgelopen
jaren al veel is bereikt. Er is veel geïnvesteerd in ICT-middelen. De
budgetten zijn gecentraliseerd en de scholen kunnen in feite naar eigen inzicht
bepalen hoe de budgetten worden ingezet. Door de aansluiting van 11 000
scholen in PO, VO, BVE en LO is een breedbandige toegang tot Kennisnet en
internet tot stand gekomen. Daarmee krijgt het onderwijs een schat aan digitale
informatie. In zo'n 4000 kringen wordt door docenten lesmateriaal ontwikkeld,
uitgewisseld en besproken. Er is een grote sprong voorwaarts gemaakt, maar
reden tot volledige tevredenheid is er nog niet.Het belangrijkst is dat de komende jaren het gebruik van deze technische
middelen wordt geoptimaliseerd en de inzet van ICT in het leerproces effectiever
wordt. Daarvoor is het nodig de computerdidactische kennis binnen de school
te verbeteren, via na- en bijscholing, maar ook door daaraan aandacht te besteden
in de opleiding tot onderwijsgevende. Het initiatief om via bovenschools beheer
het onderhoud van de infrastructuur te verzorgen, bijvoorbeeld door het aanstellen
van een inhoudelijk beheerder, is een goed initiatief dat past binnen de functiedifferentiatie
in het onderwijs. Welke rol ziet de minister overigens voor de overheid nu
de infrastructuur in feite is aangelegd? De heer Rijpstra verwees hierbij
naar het WRR-rapport Leren in een kennissamenleving.Nl.tree moet nu de performance van de kennisnetaansluitingen gaan monitoren.
Hoe gaat nl.tree dit doen en wat is zijn takenpakket tot en met 2003? Kan
de minister de stand van zaken aangeven bij de uitbreiding van het dienstenpakket
van nl.tree voor de bve-sector? Kan de minister ook iets zeggen over het onderzoek
naar een eventuele leerstoel voor ICT in het onderwijs?De constatering in de eindrapportage Onderwijs on line dat de pedagogische
en didactische aandacht voor de integratie van ICT in het onderwijs de afgelopen
jaren is toegenomen, onderschrijft de heer Rijpstra. De meerwaarde van ICT
als doelmatig instrument om leerlingen zelfstandig te laten werken, wordt
breed onderkend. Doordat het gebruik van ICT in het onderwijs toeneemt, is
ook het gebruik van internet, tekstverwerkers en educatieve software sterk
gestegen. Daardoor is ICT als een nieuwe vorm van leren en begeleiden mogelijk
gemaakt. De VVD is het ermee eens dat na deze periode van learn to use, de
komende jaren meer aandacht moet worden besteed aan use to learn.Zowel in het hbo als in het wo heeft een op de tien opleidingen geen plannen
voor een elektronische leeromgeving. Wat is de mening van de minister hierover?
In het kader van Taskforce ICT worden door de ministeries van OCW en van EZ
in samenwerking met het onderwijs en het bedrijfsleven projecten opgezet om
kennisoverdracht en -opbouw op het terrein van ICT te stimuleren. Hoe staat
het daarmee?Het lijkt de heer Rijpstra dat ICT zo in het onderwijs ingeburgerd raakt
dat het een regulier onderdeel van de begrotingsbehandeling en algemeen overleggen
kan worden. Of ICT moet doorgaan als groot project is een zaak van de Kamer.Hoewel mevrouw Lambrechts (D66) meer vertrouwen
in de betekenis van ICT voor het onderwijs heeft dan mevrouw Vergeer, is zij
het wel met haar eens dat ICT in het onderwijs nooit de leraar kan vervangen.De minister meldt in een persbericht dat alle scholen zijn aangesloten.
In de stukken staat echter dat 36 scholen nog niet zijn aangesloten, dat met
432 scholen het opleverprotocol nog niet is afgerond en dat op 497 lokaties
op verzoek van de school voor 1 juli 2002 nog geen aansluiting is gerealiseerd.
Moeten deze getallen overigens bij elkaar worden opgeteld? Een
afvaardiging uit Brabant gaf in een gesprek aan dat bij een samenwerkingsverband
van 22 scholen in de regio Den Bosch er zes niet zijn aangesloten omdat deze
scholen dat niet wilden. Hoe verhoudt zich dit tot het bericht dat alle scholen
zijn aangesloten? En wat betekent de aansluiting precies? Is dat een aansluiting
tot de voordeur, waarachter verder niets meer gebeurt? Volgens de afvaardiging
uit Brabant is dit op 40% van de scholen het geval. Mevrouw Lambrechts had
toch gehoopt de technische aansluiting feestelijker te kunnen afsluiten.Het grootste knelpunt is het didactisch gebruik van ICT. Dit is tot nu
toe te beperkt, terwijl de didactische meerwaarde het hoofddoel is van ICT
op school. Zowel de nieuwe stichtingen – ICT op school en Kennisnet –
als de praktijk voelen aan dat het op dit punt niet goed genoeg gaat. Mevrouw
Lambrechts herinnert daarom aan haar motie van twee jaar geleden, waarin wordt
gevraagd de mogelijkheid te onderzoeken voor een expertisecentrum ICT-didactisch
gebruik onderwijs met daaraan verbonden een leerstoel. Hoewel de minister
aangeeft deze mogelijkheid te willen onderzoeken, heeft zij begrepen dat hij
ervan overtuigd is dat de acht expertisecentra een goede oplossing kunnen
vormen. Dat sluit zij niet uit, maar zij wijst erop dat het veld aangeeft
dat deze versnippering uiteindelijk niet leidt tot een didactische meerwaarde.
Zij vraagt de minister daarom opnieuw om deze mogelijkheid te onderzoeken.Het bedrag dat per leerling beschikbaar is voor ICT is tijdelijk aangevuld.
Is dit bedrag voor de toekomst veiliggesteld? Het komende jaar zal het totaal
beschikbare bedrag afnemen, terwijl er juist behoefte is aan meer geld in
verband met vervanging, beheer, didactisch materiaal enz. Ook D66 is ervoor
dat de besteding van deze bedragen via de scholen verloopt. Zij geeft hierbij
uitdrukkelijk aan dat het zonde is als de energie die in dit project is gestopt,
verloren gaat. Daarom moet behalve een didactische doorstart, ook geld en
materiaal beschikbaar komen om door te kunnen gaan. Zij vindt het overigens
niet goed dat automatisch wordt gekozen voor één bepaalde dienstverlener
en dat het aanbod van anderen niet wordt bekeken. Voor de infrastructuur in
het kader van een tijdelijk project is 180 mln gereserveerd. Verdwijnt dit
bedrag nu van de begroting? Dat zou niet juist zijn gelet op de veroudering
van de infrastructuur en de verschillen die kunnen ontstaan tussen scholen
in de stad en op het platteland.Het contract met nl.tree is een jaar verlengd, waardoor het heroverwegingsmoment
in feite met een jaar is uitgesteld. Het is belangrijk dat deze tijd wordt
benut om over de dienstverlening, de infrastructuur en de didactische inbedding
in de toekomst na te denken. Zonder helder perspectief ontstaan straks grote
problemen. Wat is overigens de toekomstige positie van de twee stichtingen?
Weten de scholen de weg naar deze instellingen wel te vinden?Nu nog niet geheel duidelijk is hoe de scholen een doorstart kunnen maken,
vindt mevrouw Lambrechts het niet verantwoord om de status van groot project
te verlaten. Als het waar is dat op Kennisnet met twee keer klikken reclameboodschappen
kunnen worden opgeroepen, is zij daarover teleurgesteld. Dat is immers niet
conform de afspraak die de Kamer met de minister heeft gemaakt.De heer Tichelaar (PvdA) meent dat een eindoordeel
over Onderwijs on line kan worden gevormd door de balans tussen het geïnvesteerde
en het gerealiseerde af te zetten tegen het beoogde doel. Daarbij valt vooral
op dat het didactisch gebruik van ICT achterwege blijft. Er doen zich problemen
voor met het vinden van werkplekken, vooral in de bve-sector, en het verdient
aanbeveling aandacht te besteden aan het beveiligen van duur ICT-materiaal
tegen diefstal. Hij is het niet eens met de SP dat de school de ICT-middelen
vrijelijk moet kunnen besteden, maar vindt wel dat de computer de leraar niet
kan vervangen. Hij wijst de fractie van de SP op een onderzoek van de Britse
onderwijsinspectie, waaruit is gebleken dat ICT een enorme meerwaarde
heeft voor leerlingen in achterstandswijken.Dat het ministerie zelf een meerjarig investeringsperspectief heeft geschetst,
stelt de heer Tichelaar op prijs. Een verhoging van 10% op het onderdeel ICT
komt neer op een bedrag tussen de 200 mln en de 300 mln euro. Dit perspectief
is geschetst om de doelstelling voor de toekomst in beeld te brengen, maar
hierin wordt niet gerept over computers, informatietechnologie of kenniseconomie.
Dat baart de PvdA-fractie zorgen. Is de minister het daarmee eens en wat is
hierover terug te vinden in de brief van deze minister aan zijn opvolger?De uitrol door nl.tree heeft een bepaalde periode in beslag genomen, maar
de heer Tichelaar hoopt niet dat deze periode maatgevend is voor het verbeteren
van de service en de helpdesk. Dat zou ook niet gepast zijn, gelet op het
bedrag dat de scholen hiervoor betalen. Zijn hierover afspraken gemaakt en
hoe verhoudt deze dienstverlening zich tot de kosten die de scholen daarvoor
maken?De heer Tichelaar kan zich niet aan de indruk onttrekken dat Onderwijs
on line een enorme impuls heeft gekregen na de afspraken op dit gebied in
Barcelona en Sevilla. In e-Europe 2005 wordt zelfs aangegeven dat Nederland
in 2010 de meest concurrerende op kennis gebaseerde economie wil hebben. Hierover
is in het regeerakkoord niets terug te vinden. Kan de minister inzicht verschaffen
in de kosten die hiermee verbonden zijn, en als deze kosten niet kunnen worden
gemaakt, wat is dan het gevolg voor de afspraak op Europees niveau?Bij het verzoek van mevrouw Lambrechts de mogelijkheid van een leerstoel
te onderzoeken, sluit hij zich aan. Partijen kunnen zelf een rol vervullen
bij het realiseren van één ICT-onderwijsloket. De overheid kan
dit stimuleren, maar het is de vraag of zij daarvoor verantwoordelijk is.De overheid is erin geslaagd ICT op de scholen te integreren, maar deze
integratie heeft nog niet geleid tot een positief leereffect. Deze doelstelling
moet nog worden bereikt. De PvdA is er daarom voor de status van groot project
te handhaven. Tot slot vraagt de heer Tichelaar waarom met Kennislink is gestopt.Ook mevrouw Azough (GroenLinks) wil graag
weten wat er aan de hand is met Kennislink.Zij deelt de zorgen van de SP. Het is noodzakelijk dat het onderwijs over
een practicum beschikt, maar ICT is nodig om een digitale tweedeling in de
samenleving te voorkomen. Dat risico moet niet worden onderschat. ICT en practicum
hoeven elkaar niet uit te sluiten. Het didactisch vermogen van ICT vormt wel
nog een knelpunt. Leraren kunnen er nog niet goed mee omgaan, hebben nog geen
bijscholing gehad of beschikken nog niet over de juiste instrumenten. Ook
de aansluiting van ICT op de dagelijkse praktijk in het onderwijs vormt nog
een groot knelpunt, evenals de didactische toepassing van ICT in de les en
het gebrek aan content.Dat bijna alle scholen zijn aangesloten op het Kennisnet is een belangrijke
mijlpaal. Vorig jaar is in de motie-Lambrechts verzocht de mogelijkheden van
open source software te onderzoeken. Mevrouw Azough wil hier het gebruik van
open standaarden aan toevoegen omdat de voordelen daarvan groot zijn. Afhankelijk
zijn van één aanbieder kan tot (financiële) problemen leiden.
Door het gebruik van open standaarden en open source software kunnen de kosten
dalen en wordt het bijvoorbeeld mogelijk om onafhankelijk van de leverancier
programmatuur aan te passen aan een eigen specifieke situatie. Dat stimuleert
innovatie en het vergroot de duurzaamheid en de onafhankelijkheid van de leverancier.
Wat is tot nu toe aan de uitvoering van deze motie gedaan?De minister spreekt over het faciliteren van een omgeving waar het onderwijs
in open source projecten kan werken en geeft aan dat scholen en gebruikers
van Kennisnet na afloop van een pilotperiode op de mogelijkheden gewezen worden.
Wat bedoelt de minister hiermee? Met het voorstel van mevrouw
Lambrechts om de leerstoel voor het didactisch gebruik van ICT ook de opdracht
mee te geven te werken aan de beschikbaarheid van materiaal in een open source,
stemt mevrouw Azough in. De Stichting Kennisnet en de Stichting ICT op school
gaan zich bezighouden met het verzamelen, verrijken en verspreiden van kennis
over open standaarden en open source software. Wil deze minister zijn opvolger
vragen, zich daarvoor sterker in te zetten? Misschien is het interessant om
hierbij meer van een centralistische sturing uit te gaan dan tot nu toe. Het
formuleren van open standaarden is immers bij uitstek een taak van de rijksoverheid
en het stimuleren van voor iedereen toegankelijke open source software dient
het publiek belang. De leveranciers moeten in dit kader niet alleen worden
gestimuleerd, maar ook worden geprikkeld. Kunnen hiervoor nieuwe pilots worden
opgestart? Op termijn is het wellicht interessant om een fonds op te zetten
voor het ontwerpen van een open source softwaresysteem dat specifiek aansluit
op het onderwijs.De heer Wiersma (LPF) merkt allereerst op
dat hij in dit overleg optreedt als plaatsvervanger van de woordvoerder op
het gebied van onderwijs.Hij wijst erop dat de individuele aandacht voor de leerling en de kleinere
klassen met elkaar verband houden. De computer is een hulpmiddel, dat uiteindelijk
zelfs kan leiden tot het afnemen van files. Het is uiteraard wel van belang
hoe met ICT wordt omgegaan. Op de vraag van mevrouw Vergeer of het beschikbare
budget niet eerst moet worden uitgegeven aan de leraar en dan pas aan de pc's,
antwoordt de heer Wiersma dat iedereen zal begrijpen dat de leraar of onderwijzer
niet moet verdwijnen. Het gaat echter om de balans. ICT is een goed hulpmiddel,
maar het gaat ook om de aandacht voor de leerling, met name in het basisonderwijs.
De omgang met de computer, vooral om te leren, is in deze maatschappij niet
meer weg te denken.De computer is een goed middel om met de bevolking te communiceren. Informatiesystemen –
cd-roms en databases – zijn ook binnen het onderwijs beschikbaar, maar
dienen uitsluitend als hulpmiddel te worden gebruikt. Hij wijst erop dat de
LPF nog een aantal zaken moet uitkristalliseren. Op de vraag van de heer Tichelaar
naar het budget dat de LPF voor ICT in het onderwijs beschikbaar wil stellen,
kan hij daarom vooralsnog geen antwoord geven.Antwoord van de ministerDe minister herinnert eraan dat Onderwijs
on line is gestart om ICT in het onderwijs in te voeren. Hieraan ligt een
aantal overwegingen ten grondslag: leerlingen en docenten krijgen de mogelijkheid
om zelfstandig te leren, ICT dient als steun voor de docent, het is een verandering
van de rol en het vak van de docent en er kunnen nieuwe vormen van samenwerking,
intervisie en werkmethodes ontstaan, een nieuwe content. Dat ICT zou worden
gebruikt om de leraar te vervangen, is nooit aan de orde geweest. Om de informatie
die via de computer wordt verkregen te verwerken, is een docent nodig. Met
de stelling van Sociaal en cultureel planbureau dat de leerling de omgang
met computers ook wel thuis kan leren, is de minister het absoluut niet eens.
De computer op school is van belang omdat de leerling op deze manier een aansluiting
kan vinden bij de samenleving. ICT is inmiddels een hulpmiddel dat in het
onderwijs niet meer weg te denken is.Het is van groot belang dat de kip-eidiscussie uiteindelijk is doorbroken.
Jarenlang was het de vraag of eerst de docenten geschoold moesten worden om
vervolgens over te gaan tot het aanleggen van een netwerk dan wel of eerst
het netwerk moest worden gelegd voordat volgende stappen konden worden gezet.
Om te voorkomen dat hierover jarenlang werd gediscussieerd zonder dat in de
tussentijd voortgang werd geboekt, hebben de minister en de Kamer indertijd
de keuze gemaakt om eerst het netwerk aan te leggen en direct
de scholen de mogelijkheden te bieden het personeel te scholen en hard- en
software aan te schaffen. Het overgrote deel van deze doelstelling is inmiddels
bereikt. Nu gaat het om de vraag hoe de computer zal worden gebruikt. Het
is niet de bedoeling dat de leerlingen zes uur per schooldag achter de computer
zitten. De computer is slechts één van de hulpmiddelen die kunnen
bijdragen aan de oplossing van het lerarentekort. Daarvoor zijn immers drie
elementen nodig: leraren, onderwijsassistenten en IT-deskundigen, middelen
en materiële voorzieningen, waaronder computers, en de organisatie van
de school.Het didactisch gebruik van ICT in het onderwijs is op dit moment nog onvoldoende,
maar dit kan niet de maatstaf zijn voor het tot nu toe gevoerde beleid. Er
is immers afgesproken dat eerst zou worden gezorgd voor materiaal in de scholen.
Met de oprichting door het onderwijsveld van de stichtingen ICT op school
en Kennisnet heeft het onderwijsveld ICT als een belangrijke voorziening in
het onderwijs opgepakt. Met de ontwikkeling van software en nascholing en
dergelijke moet een minister zich niet bezighouden, omdat dit in feite over
de inhoud van het onderwijs gaat. Per 1 september 2002 zullen de educatieve
uitgeverijen 180 nieuwe sites uitgeven ter ondersteuning van de didactische
inhoud van het vak docent. De minister kan wel stimuleren en activeren. De
structurele budgetten voor ICT in het onderwijs liggen voor de komende jaren
dan ook vast. De eerste fase van het groot project is daarmee voor het overgrote
deel afgerond. Het is vervolgens aan de Kamer om met een volgende minister
te spreken over de opzet van de tweede fase en de budgettaire ruimte die daarbij
hoort.De integratie van ICT in het onderwijs is hiermee niet afgesloten. ICT
is nu zodanig op school ingevoerd en opgepakt dat men onderwijsbreed van mening
is dat ICT in het onderwijs niet meer weg te denken is. Het gaat nu om het
gebruik ervan. De bve-sector is op dit gebied al zover gevorderd dat de capaciteit
van de breedband van het huidige Kennisnet te gering wordt. 75% van de beschikbare
budgetten zijn voor ICT aan de school toegekend. De besteding van deze budgetten
is aan de scholen overgelaten, maar in Onderwijs on line is wel duidelijk
aangegeven dat alle scholen over enige jaren aan de dan geldende deugdelijkheidseisen
van ICT-toepassing in het onderwijs moeten voldoen. Om te voorkomen dat de
kleine scholen of de scholen op het platteland buiten de boot vallen, is indertijd
besloten om als start één centraal net op te richten. De minister
maakt duidelijk dat ICT nooit als een panacee wordt gezien. Het is geen doel
op zichzelf, maar een leermiddel, een instrument, dat de mogelijkheid biedt
om maatwerk te leveren of prestaties beter te meten en achterstanden beter
te bestrijden. Hiervan zijn voorbeelden te vinden op www.ictna2002.nl. Als
de lijn van het huidige kabinet wordt doorgezet, is er in 2004 een lumpsumfinanciering
voor de scholen, ook voor het PO. Het is aan de politiek om te bepalen of
het geld voor ICT bij deze lumpsum wordt gevoegd. Bepaalt de politiek dat
het onderwijs de leerlingen moet voorbereiden op een samenleving waarin veel
ICT voorkomt, dan is dat een element waarmee de scholen rekening zullen moeten
houden. Tegenover mevrouw Vergeer merkt de minister nog op dat de afgelopen
tijd niet alleen de scholen middelen voor ICT hebben ontvangen, maar dat ook
een algehele verhoging van de materiële component heeft plaatsgevonden.
De minister erkent dat dit wellicht nog niet voldoende is, maar er moet wel
een politieke prioriteit worden gesteld.De vorige minister van Onderwijs heeft het initiatief genomen op twee
lerarenopleidingen, in Dordrecht en Amsterdam, ICT vergaand te integreren
in het onderwijs. Thans zijn de ervaringen die daarmee zijn opgedaan, inclusief
de stage-ervaringen van de desbetreffende studenten, geëvalueerd. Het
blijkt dat dit experiment uitermate succesvol is geweest. Kandidaten voor
lerarenopleidingen zijn ook positief over deze aanpak en kiezen voor een ICT-georiënteerde
lerarenopleiding. Het is uitdrukkelijk de bedoeling dat de ervaring
die bij deze lerarenopleidingen is opgedaan, doorwerkt naar de andere lerarenopleidingen.Het digitaal rijbewijs voor het onderwijs is niet verplicht gesteld omdat
scholen zelf verantwoordelijk zijn voor de deskundigheidsbevordering. Via
de Wet op het onderwijstoezicht vindt een kwaliteitstoetsing plaats. Het is
straks aan de scholen zelf om een eigen kwaliteitsbeleid te voeren en te bepalen
of daarbij een ICT-vaardigheid past of niet.Op dit moment is 5% van de scholen nog niet aangesloten op Kennisnet.
Deze scholen zijn op eigen verzoek niet op de bestellijst gekomen of hebben
aangegeven herplanning of uitstel van aansluiting te wensen. Deze laatste
groep zal alsnog worden aangesloten. De redenen van uitstel waren: lokatie
is nog in oprichting, verhuizing, noodlokaal, lokatie getroffen door brand,
geplande nieuwbouw of verbouw, renovatie, nog geen toestemming van gemeente
of ziekenhuis voor het plaatsen van een schotel, schotel kon niet geplaatst
worden omdat de school een monument is en een aantal scholen is nog niet toe
aan een kennisnetaansluiting omdat de serverruimte nog niet klaar is. Een
klein aantal scholen wilde de op dat moment aangeboden aansluiting, bijvoorbeeld
een satellietverbinding, niet hebben. De redenen van afstel zijn: lokatie
bestaat binnenkort niet meer, lokatie heeft al een andere aansluiting of verschillende
lokaties worden geconcentreerd op één plaats. Aan de Stichting
Kennisnet is gevraagd in beeld te brengen welke scholen welke reden van afstel
of uitstel hebben. Het lijkt de minister dat het mogelijk moet zijn dit voor
1 oktober 2002 boven tafel te hebben. Het verbaast de minister dat de zes
scholen uit Brabant zich niet bij de minister hebben gemeld en hij is dan
ook benieuwd naar de redenen daarvoor. In tweeënhalf jaar tijd zijn 11 000
aansluitingen gerealiseerd. Dat is een prestatie die zijn weerga niet kent.
Alle scholen die aangesloten willen zijn, zijn op dit moment aangesloten.
Wil een school niet aangesloten worden, dan is dat haar eigen keuze.De bandbreedte van de satelliet is conform het contract en afhankelijk
van het aantal leerlingen van de school. Voor de kosten van Kennisnet is tot
en met 2003 100 mln euro per jaar voor de scholen beschikbaar. De afgelopen
periode is 180 mln euro direct aan nl.tree betaald. Dit geld was bestemd voor
de P1-diensten. Een deel van de P2-diensten wordt ook direct betaald, maar
de scholen hebben hierbij ook zelf een gebruikersverantwoordelijkheid. De
scholen betalen voor de P2-diensten direct aan nl.tree en hebben een kostendekkende
vergoeding van ongeveer € 10 per leerling. Het contract met nl.tree
loopt tot 31 december 2003. Over de toekomst van Kennisnet zal dus nog
discussie moeten plaatsvinden. Een voorbereidend advies wordt nu georganiseerd
door de Stichting Kennisnet. De uitgangspunten daarbij zijn de volgende: alle
instellingen moeten gelijke toegang tot Kennisnet hebben; er moet een basisvoorziening
zijn op het gebied van bandbreedte, beschikbaarheid en beveiliging; scholen
moeten zoveel mogelijk ruimte krijgen om deze elementen naar eigen samenstelling
te bepalen; de beheerslast voor de scholen moet beperkt zijn, waarbij zoveel
mogelijk rekening wordt gehouden met de verschillen tussen de onderwijssectoren;
waar mogelijk moet worden gekozen voor marktwerking; infrastructuur en diensten
moeten los van elkaar kunnen functioneren en reeds gedane investeringen in
Kennisnet moeten maximaal behouden worden. De uitkomst van deze discussie
kan nog door de Kamer worden besproken.De aandacht van nl.tree zal nu meer dan ooit uitgaan naar de performance
en de afhandeling van de klachten. Daarom worden door nl.tree op dit moment
extra activiteiten gestart: een aparte klantenservice met vaste medewerkers
om de klachten te beantwoorden; een restitutieregeling ter compensatie van
achterblijvende performance; training van ICT-coördinatoren en een standaardvragenlijst
voor het melden van storingen en klachten. Voorts is nl.tree samen met een
kabelbedrijf een project gestart om de doorlooptijd van de storingen te verbeteren.
De minister merkt op dat het contract met nl.tree in 2004 niet
automatisch zal worden verlengd.Voorzover de minister dat kan overzien, zijn geen scholen in financiële
problemen gekomen door de prijzen van Microsoft. De Stichting ICT op school
heeft heronderhandeld met Microsoft, waardoor de prijzen acceptabel zijn geworden.
De scholen hebben daarop alsnog massaal een contract met Microsoft afgesloten.De Stichting ICT op school, de Stichting Kennisnet en de Netwerk gebruikersgroep
Nederland doen onderzoek naar alternatieven voor de commerciële software.
Deze drie organisaties hebben een landelijke bijeenkomst in september georganiseerd,
waarbij het onderwijsveld en alle belanghebbenden worden uitgenodigd om op
dit punt initiatieven te nemen. De minister voor het GSI heeft het initiatief
genomen om bij de ICTU een experimenteercentrum open source in te richten.
De genoemde stichtingen nemen daar ook aan deel. De minister is tot nu toe
huiverig geweest voor open source omdat forcering in de richting van open
source kan betekenen dat men zich de besturingssystemen opnieuw eigen moet
maken. Dat kan weer problemen opleveren met het gebruik van computers omdat
de docenten dan opnieuw iets moeten bijleren. Het is daarom de vraag of op
dit moment naar een open source moet worden overgestapt, maar op termijn is
het van groot belang over te gaan tot een open source mogelijkheid op het
net.Nl.tree heeft voor de bve-sector zowel voor nieuwe diensten als voor een
differentiatie in de tarieven gezorgd. Een pilot voor nieuwe diensten, specifiek
gericht op de bve-sector, wordt in september gestart. De informatie en voorlichting
over RSI wordt steeds beter. In het digitaal rijbewijs voor het onderwijs
wordt hieraan aandacht besteed.Een aantal universiteiten is als expertisecentrum actief betrokken bij
het beleid van Onderwijs on line. Op Kennisnet is een expertiseboulevard ingericht,
waarop alle ICT-expertisecentra zijn geordend. De instellingen en hoogleraren
(vijftien) die zich bezighouden met ICT in het onderwijs, worden daar ook
genoemd. De minister is huiverig voor het instellen van een aparte leerstoel
omdat de aandacht dan wellicht meer uitgaat naar coördinatie dan naar
ontwikkeling. Overigens wordt wel verkend op welke manier een kristallisatiepunt
kan worden gerealiseerd in aanvulling op de bestaande structuur. De Stichting
ICT op school, die een budget krijgt voor de coördinatie van de vraagzijde
van scholen naar ICT-producten en -diensten, speelt hierbij een belangrijke
rol. Voorts vindt deze verkenning ook plaats in het kader van ICES-KIS. Tussen
beiden vindt afstemming plaats. De in de Kamer geuite wens zal de minister
aan zijn opvolger voorleggen.De tekst van het sponsorconvenant is opgenomen in het handvest. Er is
geen reclame op Kennisnet aanwezig anders dan is afgesproken bij de uitvoering
van de desbetreffende motie. Binnen het domein van het funderend onderwijs
zijn geen aanbiedingen van producten bekend. Wel kan men door een aantal malen
te klikken Kennisnet verlaten en op internet terechtkomen. Het waarschuwingssignaal
«u verlaat Kennisnet» is ingevoerd. De werking van het handvest
met de aangescherpte reclameregels zal in de loop van 2002 worden geëvalueerd
en aan de Kamer kenbaar worden gemaakt.Regionale samenwerking tussen scholen is op allerlei manieren georganiseerd.
Op de site van ICT op school is een overzicht van de regionale samenwerkingsverbanden
aangegeven. Initiatieven voor samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs
in het kader van de taskforce ICT worden steeds ondersteund. Het ministerie
heeft in samenwerking met het bedrijfsleven de stichting Onderwijs&Informatie-samenleving
opgezet.De minister heeft geconstateerd dat ook in Brabant door scholen veel activiteiten
worden ondernomen. Hij verwijst bijvoorbeeld naar het project Town in Tilburg.
Inmiddels zijn 670 scholen in Brabant betrokken bij een bundeling
van opvattingen en ervaringen. Het is immers niet de bedoeling dat iedere
school het wiel voor ICT gaat uitvinden.De Stichting Kennisnet hanteert open standaarden waardoor Kennisnet toegankelijk
is voor alle browsers. Op dit moment is nog niet voldoende software beschikbaar.
Met de Scandinavische landen en Canada is afgesproken informatie en nieuwe
ideeën uit te wisselen over problemen die zich voordoen en het ontwikkelen
van software. Zo is van Canada bijvoorbeeld het Grassrootsproject opgepakt.
Deze kleine projecten kunnen zo uiteindelijk leiden tot goede softwareontwikkeling
en ICT-vaardig personeel.De ambities die in Sevilla zijn uitgesproken, zijn fors. Het is aan het
volgende kabinet om daaraan invulling te geven. Of en welk budget beschikbaar
wordt gesteld voor een start van het realiseren van de doelstelling voor 2010
in de periode 2002–2006, moet door de politiek worden bepaald. De minister
verwacht dat de komende jaren verdere budgetten voor ICT in het onderwijs
noodzakelijk blijven.Nadere gedachtewisselingMevrouw Vergeer-Mudde (SP) concludeert dat
ICT erg duur is. De relatieve waarde ervan is niet zo groot dat ICT op school
voorrang dient te krijgen. Het onderwijs kampt met grote problemen. Er is
een groeiend lerarentekort, er zijn oude gebouwen en grote klassen. De prioriteit
moet liggen bij het oplossen van deze problemen.Het rapport dat de heer Tichelaar heeft genoemd over de positieve resultaten
bij leerlingen in achterstandswijken, wil mevrouw Vergeer graag zien. Wellicht
is daarbij een vergelijking gemaakt met een situatie waarin helemaal geen
huiswerk wordt gemaakt. De computer is dan altijd in het voordeel.De heer Hessels (CDA) deelt de negatieve visie
van mevrouw Vergeer niet.Voor 1 oktober zal de minister een rapport naar de Kamer sturen waarin
de oorzaken voor het niet aansluiten van de scholen worden aangegeven. Kan
de minister in dit rapport ook aangeven hoeveel scholen werkelijk gebruik
maken van de aansluiting op Kennisnet?De heer Hessels kan zich moeilijk voorstellen dat de scholen met een satellietaansluiting
ook beschikken over een uplink, omdat hiervoor veel apparatuur nodig is. Hij
vindt het een slechte zaak als het niet meer mogelijk zou zijn om van Kennisnet
door te schakelen naar internet, maar het is wel mogelijk om links uit te
schakelen naar commerciële sites. Daarvoor zou de minister een richtlijn
kunnen afgeven. Dat was ook de intentie van de Kamer.Tot slot meldt hij dat in de plannen van het nieuwe kabinet voor onderwijs
500 mln euro extra is uitgetrokken.De heer Rijpstra (VVD) vindt het van belang
in de toekomst te blijven hameren op het inbrengen van ICT in alle lerarenopleidingen.
Dat maakt de stap naar ICT in het onderwijs vanzelf eenvoudiger.Mevrouw Lambrechts (D66) is het met de minister
eens dat een stevige start is gemaakt, maar zij benadrukt dat het ook mogelijk
moet zijn om de doorstart goed te maken. Het instellen van een leerstoel is
van belang om de didactische doorwerking van ICT op school mogelijk te maken.
Daar moet nu echt aan gewerkt worden.Verdwijnen de 180 mln voor de infrastructuur en de bedragen per leerling
automatisch van de begroting als geen stappen worden ondernomen? Als dat het
geval is, kan aan de voorwaarden voor de doorstart niet worden voldaan.De heer Tichelaar (PvdA) vraagt de minister
aan te geven welke verhoging van het budget in de bouwstenen is verwerkt.Mevrouw Azough (GroenLinks) vindt het fantastisch
dat de toekomstige coalitiepartijen ervan overtuigd zijn dat zij zowel een
practicum als ICT op school kunnen betalen. Het is belangrijk dat de zware
noden in het onderwijs worden gelenigd en dat het onderwijs als zodanig kan
worden verbeterd. Open source software kan daarbij behulpzaam zijn.Kan de minister aangeven wat de door hem genoemde pilotperiode inhoudt?
Wanneer is die afgelopen en wanneer kunnen de resultaten daarvan worden verwacht?
Waarom wordt het voortbestaan van Kennislink bedreigd?De heer Wiersma (LPF) is van mening dat de
uiteenzetting van de minister helder heeft gemaakt dat ICT in het onderwijs
moet worden doorgezet.De minister is het met mevrouw Vergeer eens
dat ICT-onderwijs duur is. In 2002 is het bedrag per leerling incidenteel
verhoogd van f 128 naar f 149 naar f 161. Op dit moment is
op de begroting per leerling een structureel bedrag van € 57 opgenomen.
Het budget voor de infrastructuur is tot en met 2003 geregeld. Voor het eind
van dit decennium staat nog een aantal malen 60 mln op de begroting. Het geld
voor de jaren 2004 t/m 2006 is naar voren gehaald voor het doen van investeringen.
Voor de periode na 2003 zal een volgend kabinet een richting moeten aangeven.
De bijdrage voor de Stichting Kennisnet is ook structureel en bedraagt ongeveer
20 mln euro. De minister vindt het van belang om ICT in het onderwijs de komende
jaren overeind te houden.De minister zegt toe na te gaan hoeveel scholen daadwerkelijk gebruik
maken van Kennisnet, maar hij weet niet of het lukt om de Kamer daarover voor
1 oktober te informeren. Dat zal afhankelijk zijn van het aantal scholen dat
bevraagd moet worden.De satellietverbinding kent zowel een upstream als een downstream. Er
is dus wel degelijk een uplink. De kosten hiervan zijn conform de afspraken
in het contract.Indertijd is afgesproken dat er op Kennisnet geen reclame is en dat de
gebruiker bij het verlaten van Kennisnet wordt gewaarschuwd. De minister is
tegen het stellen van een centrale lijn rond filtering. Het is aan de scholen
om uit te maken aan welke zaken zij hun leerlingen willen blootstellen. De
minister vindt ook dat de scholen de ruimte gegeven moet worden om zelf te
filteren of daarover afspraken te maken. De scholen hebben een budget ontvangen
om zelf een filtering aan te brengen, maar het is aan de scholen om het budget
daar wel of niet voor te gebruiken. Dat behoort tot de vrijheid van de inrichting
van het onderwijs. De overheid is verantwoordelijk voor Kennisnet en dat is
conform de afspraak reclamevrij gehouden.Bij de doorstart in fase 2 moet ervoor worden gezorgd dat de verworvenheden
van fase 1 niet verloren gaan. Een leerstoel kan daarbij van belang zijn,
maar dan wil de minister van de Stichting ICT op school horen of zij dat uitdrukkelijk
als een belangrijk element ziet.In het regeerakkoord is niets opgenomen over computers op school en ICT
omdat in het akkoord alleen zaken zijn opgenomen waarover partijen vonden
dat zij een afspraak moesten maken. Dat betekent dus dat er geen verschil
van mening is over ICT op school en daar is de minister erg blij mee.Eind dit jaar worden de Grassrootspilots geëvalueerd. De Grassrootpilot
leidt tot kleinschalige ICT-projecten waarbij docenten en leerlingen vaak
content maken rond een vak of een bepaald thema. Dit wordt dan ook weer gebruikt
in de klas. Andere voorbeelden van contentontwikkeling zijn de digitalisering
van de archieven van de Koninklijke Bibliotheek en de digitalisering
en het op Kennisnet beschikbaar stellen van de educatieve software die de
Nederlandse publieke omroep maakt.De vraag over kennislink zal schriftelijk worden beantwoord.De fungerend voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen,Van de CampDe waarnemend griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen,De KlerXNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), fng. voorzitter, Van der
Hoeven (CDA), Lambrechts (D66), Rijpstra (VVD), Cornielje (VVD), B. M. de
Vries (VVD), Dijksma (PvdA), Atsma (CDA), Ross-van Dorp (CDA), Hamer (PvdA),
Nicolaï (VVD), Vendrik (GroenLinks), Albayrak (PvdA), Mosterd (CDA),
Van Ruiten (LPF), Bonke (LPF), Vergeer-Mudde (SP), Jense (LN), Tichelaar (PvdA),
Bijlhout (LPF), Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA), J. M. de Vries
(CDA), Azough (GroenLinks) en Wijnschenk (LPF).Plv. leden: Veling (ChristenUnie), Ferrier (CDA), Van Haersma Buma (CDA),
Dittrich (D66), Hessels (CDA), Van Bochove (CDA), Çörüz (CDA),
Zeroual (LPF), Eberhard (LPF), Van Bommel (SP), Teeven (LN), Hoogendijk (LPF),
Joldersma (CDA), Halsema (GroenLinks) en Wiersma (LPF). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25733-85.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl