Nota Ruimte; Brief minister over het probleem van de juridisering van het ruimtelijke beleid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20052006-29435, nr. E

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

16-06-2006

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

29435 nr. E

09-06-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidingJuridiseringHet ruimtelijke beleidCombinatie van beleidsformulering en juridische normstellingRechterlijke toetsingAfronding
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29435Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 25 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 435Nota Ruimte (Pkb)EBRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEERAan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 9 juni 2006InleidingTijdens het debat dat ik op 17 januari jl. met uw Kamer over de Nota
Ruimte mocht hebben is mij door de leden Lemstra (CDA) en Schouw (D’66)
verzocht om schriftelijk in te gaan op het probleem van de juridisering van
het ruimtelijke beleid. Ik heb mijn bereidheid daartoe uitgesproken en het
resultaat treft u dan ook hierbij aan.Tevens heb ik u bij diezelfde gelegenheid gezegd graag gehoor te geven
aan de oproep tot een vakdebat over de ruimtelijke ordening, zoals gedaan
in het pamflet «Een Nota Ruimte met nieuwe vergezichten» uit oktober
2005 van Wageningen UR.JuridiseringAlvorens in te gaan op de bovengenoemde vraag hecht ik eraan om duidelijkheid
te verschaffen over wat ik onder het begrip «juridisering» versta.
Het begrip wordt immers in verschillende contexten gebruikt.In de onderhavige context hanteer ik in het vervolg van mijn antwoord
de volgende – aan het vorenvermelde pamflet en het debat in uw Kamer
ontleende – werkdefinitie voor juridisering: «het door de (verschillende)
rechter(s) inhoudelijk invullen van door het bestuur
vaag omschreven ruimtelijke ordeningsnormen als basiskwaliteit, waardoor «kasten
met jurisprudentie» zullen ontstaan en gekend moeten worden en het primaat
van het bepalen van de inhoudelijke koers voor het ruimtelijke beleid bij
juridische instanties zal komen te liggen in plaats van bij democratisch gelegitimeerde
bestuurders».Het ruimtelijke beleidAllereerst moet beseft worden dat bij de Nota Ruimte sprake is van nieuw
beleid – ja zelfs van een andere werkwijze en een nieuwe aanpak –
waarover natuurlijk en net zo als bij elk ander nieuw beleid(sstuk), zoals bijvoorbeeld de voorganger van de Nota Ruimte, de Vierde Nota (Extra),
vragen komen rond de interpretatie en toepassing van de algemene beleidsuitspraken,
ook al staan die na de inmiddels volledig afgeronde parlementaire behandeling
niet meer ter discussie. Het is dus een volstrekt normaal verschijnsel dat
besluitvorming op basis van dat nieuwe beleid soms aan de rechter wordt voorgelegd.
Daarbij is het de verwachting dat de rechter die breed gedragen beleidsuitspraken
bij de uitwerking van het beleid zal respecteren en zal bezien of de andere
overheden ermee rekening hebben gehouden.Voor een beter begrip voor dat verschijnsel wijs ik u op het kabinetsstandpunt «Juridisering
in het openbaar bestuur» van 21 december 1998 (Tweede Kamer, 1998–1999,
26 360, nr. 1). Daarin wordt gesteld dat het overheidshandelen zich steeds
verder heeft uitgebreid en dat daartegenover de bescherming van de burger
door een onafhankelijke rechter zich evenzeer ontwikkeld heeft. Het kabinet
meent dan ook dat een zekere juridisering tengevolge van de toename van het
gebruik van wetgeving e.d. – vaak kaderwetgeving e.d. met open, nader
door bestuur en rechter in te vullen normen – onvermijdelijk is binnen
de gewenste democratische rechtsstaat. Kern daarvan is dat de wet de abstracte
norm geeft, het bestuur belangen afweegt en beslist en de rechter toetst (maar
marginaal) of daarbij de gestelde normen zijn nageleefd. Hetzelfde geldt voor
het beleid, waarbij het bestuur dat nader uitwerkt en de rechter die wijze
van uitwerken toetst.Ik beschouw dus het optreden van een zekere juridisering bij het «zetten»
van het nieuwe beleid van de Nota Ruimte als volstrekt normaal, maar met u
ben ik van mening dat een daarbij te ver doorschietende juridisering vermeden moet worden.Combinatie van beleidsformulering en juridische normstellingBij de hier bedoelde discussie rond de Nota Ruimte moet beseft worden
dat die nota niet meer los kan worden gezien van de nieuwe Wet ruimtelijke
ordening (Wro), zoals die op 23 februari jl. door de Tweede Kamer is
aangenomen. In dat wetsvoorstel immers is onder meer een duidelijk onderscheid
aangebracht tussen enerzijds het ruimtelijke beleid en anderzijds de normstelling.
In die optiek komt het gekozen systeem neer op het volgende. De Nota Ruimte
verschaft als «structuurvisie» het strategische kader van uitgangspunten
voor het nationale ruimtelijke beleid. Die beleidselementen kunnen vervolgens –
desgewenst reeds «vooraf» – worden verankerd in bindende
normen voor ruimtelijke besluiten van andere overheden en wel via het rijksbeleidsinstrumentarium
ingevolge de nieuwe Wro, zoals algemene maatregelen van bestuur. In de nieuwe
Wro wordt dus uitdrukkelijk de figuur verlaten van de «oude» planologische
kernbeslissing met haar verwevenheid van beleid en normstelling. Gevolg van
het nieuwe systeem van de Wro is tevens dat eventuele juridisering zich, in
tegenstelling tot in de tijd van de (concrete beleidsbeslissingen in) p.k.b.’s
(en streekplannen), zal beperken tot de bestemmingsplan-fase, hetgeen op zijn
minst een overzichtelijker beeld oplevert.Die combinatie van beleidsformulering en juridische normstelling zal de
mogelijke nadelen van het ruime beleidskader kunnen ondervangen en een bijdrage
kunnen leveren aan de gewenste duidelijkheid.Ik merk hierbij wel met nadruk op dat het gekozen beleidskader van de
Nota Ruimte niet ruim van aard is gehouden vanwege de hierboven aangegeven
ontwikkeling, maar primair vanwege de door mij bewust gehanteerde sturingsfilosofie
waarbij aan de provincies en gemeenten de ruimte wordt gegeven om tot eigen
normstelling te komen via verordeningen en bestemmingsplannen. In het onderstaande
zal ik daar verder op in gaan. Met de Nota Ruimte geeft het kabinet richting aan het ruimtelijke beleid
in Nederland. Het kabinet heeft daarbij gekozen voor een sturingsfilosofie
die – in het kort geschetst – op het volgende neerkomt.Rijkssturing acht het kabinet met name nodig of wenselijk ten aanzien
van de onderdelen van de nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur. De bovengenoemde
rijksregelgeving moet alleen plaatsvinden ten aanzien van gebieden en projecten
waar (inter)nationale belangen een rol spelen. Ook valt te denken aan projecten
die de draagkracht van decentrale overheden overstijgen, afstemming vergen
in ruimte en tijd of de bundeling behoeven van investeringen voor bijvoorbeeld
verkeers- en vervoersinfrastructuur, woningbouw, bedrijventerreinen, recreatiegebieden,
natuur, landschap en bescherming tegen overstromingen.Buiten die primaire rijksfocus verschaft het kabinet op basis van de sturingsfilosfie
meer ruimte aan medeoverheden voor ontwikkeling en uitvoering van een eigen
ruimtelijk beleid, en kiest het voor decentralisatie van bevoegdheden naar
die overheidsniveaus waar die bevoegdheden het beste kunnen worden waargemaakt.Opdat de provincies en gemeenten bij hun afwegingen weten waar ze aan
gehouden zijn en hun eigen verantwoordelijkheid ook in de praktijk doelmatig
kunnen invullen bevat de Nota Ruimte – onder de noemer basiskwaliteit –
een beperkt aantal generiek geldende regels als «ondergrens» voor
alle ruimtelijke plannen. Die regels bij die gebiedsgerichte uitwerking van
het rijksbeleid kunnen, afhankelijk van het onderwerp, normatief dwingend,
of inhoudelijk dwingend of meer procesmatig van aard zijn.Beseft moet worden dat de ruimtelijke ordening een integrale afweging
behelst van verschillende belangen en diverse ruimteclaims ten behoeve van
een optimale ruimtelijke inrichting binnen gestelde kaders. Voor zover sprake
is van regelgeving voor een bepaald aspect of sector wordt derhalve de «vrije
ruimte» c.q. de bandbreedte voor die afweging beperkt.In het eerstgenoemde geval van normatief dwingende regels ingevolge verdragen
of wetten is sprake van zg. wettelijke basiskwaliteit, waarbij geen ruimte
bestaat voor overheden tot nadere uitwerking en die regels landelijk en voor
alle burgers hetzelfde zijn (bijv. geluidsnormen).In het tweede geval van inhoudelijke en procesmatige regels is sprake
van zg. niet-wettelijke basiskwaliteit ofwel van vaak kwalitatieve beleidsuitspraken
van het rijk die slechts de richting aangeven voor de andere overheden. Grote
meerwaarde van deze laatste «gelaagde» aanpak is dat provincies
en gemeenten nu zo dicht mogelijk bij de burger de beleidsruimte kunnen invullen
en concretiseren in duidelijke kaders. Dergelijke ruimtelijke besluiten beschikken
daardoor ook over een betere motivering en genieten een groter draagvlak,
waardoor naar verwachting tevens de kans op juridisering gering is. Het resultaat
van die nadere verfijning van het rijkskader kán zijn dat, afhankelijk
van de lokale, regionale of provinciale omstandigheden, op het eerste gezicht
vergelijkbare situaties door de verschillende provincies en gemeenten dus
verschillend worden uitgewerkt.Rechterlijke toetsingAangezien de Nota Ruimte geen nieuwe wettelijke normen stelt, zal tengevolge
van de wettelijke basiskwaliteit geen juridisering optreden. Ook ten gevolge
van in de nota opgenomen regels van slechts procesmatige aard verwacht ik
niet dat sprake zal zijn van juridisering.De wijze van invulling van de inhoudelijke basiskwaliteit cq van die meer
of minder algemene of open regels door de betrokken overheden kan uiteraard
door belanghebbenden ter toetsing worden voorgelegd aan een onafhankelijke
rechter. Daarbij zal deze marginaal en aan de hand van de algemene beginselen
van behoorlijk bestuur de ruimtelijke onderbouwing door de provincie of gemeente
beoordelen. De daarbij te beantwoorden rechtsvraag is dan of die
overheden bij haar uitwerking van het rijksbeleidskader «in redelijkheid
tot haar afweging hebben kunnen komen». Volgens het bovenaangehaalde
kabinetsstandpunt over juridisering is het niet aan de rechter om een zelfstandig
oordeel te vormen over de (inhoudelijke) redelijkheid van die belangenafweging
en mag van hem worden verwacht dat hij zich rekenschap blijft geven van de
bestuurlijke gevolgen bij het bieden van bescherming van de burger.Het blijkt dat de rechter de laatste decennia onmiskenbaar indringender
let op de consistentie in het overheidsbeleid en de deugdelijkheid van de
motivering. Daarbij respecteert hij, zeker in de gevallen dat er beleidsvrijheid
bestaat, het bestuurlijke primaat.Er is dus geen sprake van dat de rechter inhoudelijk zelf het ruimtelijke beleid invult, cq op de stoel van de overheid
gaat zitten, noch is er sprake van een meer dan normale juridisering.AfrondingIk kan, zoals ik tijdens het debat met u over de Nota Ruimte reeds opmerkte,
geen absolute garanties geven dat de juridisering ter zake niet bovenmatig toeneemt. Wel acht ik, gelet op het bovenstaande,
de kans daarop onwaarschijnlijk.Mede ter verder vermindering van uw bezorgdheid ter zake zal ik bij het
proces rond de nadere praktische uitwerking van de Nota Ruimte de vinger aan
de pols houden. Zo heb ik onlangs bestuurlijk overleg gevoerd met vertegenwoordigers
van het IPO en de VNG over de resultaten van het gezamenlijke evaluatieprogramma.
Geconstateerd is onder andere dat het begrip «basiskwaliteit»
een verzameling van opgaven is die soms op gespannen voet met elkaar staan.
Ook worden door de partijen de criteria voor basiskwaliteit als onduidelijk
ervaren evenals soms de rol- en taakverdeling tussen Rijk , provincies en
gemeenten. Op verzoek van dat overleg zal de ambtelijke werkgroep evaluatie
van de Nota Ruimte – die naast mijn ministerie uit dezelfde partijen
bestaat – de coördinatie voor de uitwerking van die aandachtspunten
op zich nemen en dilemma’s en waar gewenst verbeteringsvoorstellen voorleggen.Mocht ik daarnaast signalen opvangen of zelf constateren dat het realiseren
van de doelstellingen van het rijksbeleid onder druk komt te staan tengevolge
van een te ver doorschietende, dus onbedoelde
juridisering bíj die uitwerking, dán ben ik bereid om –
indien noodzakelijk – mijn sturingsfilosofie nader uit te werken via
bijv. amvb’s.Zoals ik u reeds mededeelde in mijn Memorie van Antwoord bij de Nota Ruimte
van 8 november 2005 (Eerste Kamer, 2005–2006, 29 435, B) zal
ik elke twee jaar aan de Tweede Kamer rapporteren over de voortgang van de
acties uit de bij de Nota Ruimte opgestelde Uitvoeringsagenda. Tevens meldde
ik daarbij dat desgewenst bij die gelegenheid kan worden bijgestuurd.De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,S. M. Dekker 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20052006-29435-E.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl