Meerjarenprogramma herijking van de VROM-regelgeving; Brief van de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29383, nr. 83

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

07-01-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

29383 nr. 83

20-12-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamSamen werken aan toezicht en handhaving«Alleen ga je sneller, maar samen kom je verder»SamenvattingVoor de VROM-Inspectie:Voor VROM:Voor andere overheden:Voor Justitie:Voor het Landelijk Overleg Milieuhandhaving (LOM):1 Inleiding2 Verantwoordelijkheden3 Trends, ontwikkelingen en ambitiesTrendsOntwikkelingenAmbities4 Aanpak en prioriteiten VROM-InspectieGovernanceDe goede dingen doenDe dingen anders doenDe dingen goed doenPrioriteiten5 De bestuursrechtelijke aanpakHoe zit het toezichtstelsel in hoofdlijnen in elkaar?Analyse van de knelpunten in het stelsel van toezicht
en handhaving binnen het VROM-domeinWat is er al in gang gezet?Verdere actie is geboden6 De strafrechtelijke aanpakHoe zit het stelsel in hoofdlijnen in elkaar?Analyse van de belangrijkste knelpunten en ontwikkelingen
in de aanpak daarvanVerbeteringen in de afstemming en de rolverdeling tussen
bestuur en OM7 Concluderend overzicht van alle plannenBIJLAGEUitwerking prioriteiten VROM-Inspectie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29383Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 90 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 383Meerjarenprogramma herijking van de VROM-regelgevingnr. 83BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEERAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 december 2007Tijdens het Algemeen Overleg over de VROM-handhaving op 23 mei 2007
(Kamerstuk 25 422/25 834/30 800 XI, nr. 53) met de vaste
commissie voor VROM heb ik aangegeven mij met de Kamer zorgen te maken over
de omvang van het aantal overtredingen van de VROM-regelgeving en de urgentie
van de bestrijding hiervan in te zien. In dit overleg heb ik een strategische
uitvoeringsnotitie handhaving toegezegd. Namens de minister van Justitie en
de minister voor Wonen, Wijken en Integratie bied ik u hierbij de notitie
aan. De notitie gaat over onze ambities om toezicht, handhaving, opsporing
en vervolging op het VROM-terrein te versterken en te verbeteren, in het licht
van een aantal trends en ontwikkelingen, geeft een analyse van de knelpunten
en bevat onze voorstellen ter zake.Ik zie er naar uit onze strategie en inzet op dit terrein met de Kamer
te bespreken.De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,J. M. CramerSamen werken aan toezicht en handhaving«Alleen ga je sneller, maar samen kom je verder»Inhoudsopgave    Samenvatting21Inleiding42Verantwoordelijkheden5 3Trends, ontwikkelingen
en ambities6 4Aanpak en prioriteiten
VROM-Inspectie95De bestuursrechtelijke
aanpak13 6De strafrechtelijke
aanpak18 7Concluderend overzicht
van alle plannen21   BIJLAGE: Uitwerking prioriteiten
VROM-Inspectie23SamenvattingDe wereld waarin VROM opereert verandert. Internationalisering, schaalvergroting
van bedrijven en decentralisatie zijn trends die raken aan de manier waarop
Inspecties, opsporingsdiensten en handhavingsorganisaties de naleving van
de VROM-regels en wetten handhaven. Ook de wens om toezichtlasten te verminderen,
te komen tot één toezichtsinstantie/houder per bedrijf en het
advies van de Commissie Doorlichting Interbestuurlijke Toezichtarrangementen
(commissie Oosting) over het interbestuurlijk toezicht maken dat het tijd
is om de stand van zaken op te maken en het toezicht en de handhaving op het
VROM-terrein te herijken.Voor de realisatie van beleid wordt onder meer regelgeving ingezet. Uitvoering
en naleving van wetten en regels zijn pijlers van onze rechtsstaat. Burgers,
bedrijven en instellingen zijn primair zelf verantwoordelijk voor de naleving
van regelgeving. Toezicht en zonodig handhaving moeten er desnoods voor zorgen
dat zij hun verantwoordelijkheid nemen. Toezicht en handhaving zijn daarom
essentiële onderdelen van de VROM-beleidscyclus. Bij het inspecteren
wordt uitgegaan van toezicht op maat en er wordt primair van uit gegaan dat
gecontroleerden willen voldoen aan de regels. Dat betekent loslaten waar het
kan en alleen ingrijpen als het moet.De VROM-regelgeving wordt zowel bestuursrechtelijk als strafrechtelijk
gehandhaafd. Wettelijke taken en bevoegdheden zijn neergelegd bij het Rijk,
het OM, de politie, en in medebewind bij provincies, gemeenten en waterschappen.
De minister van VROM is verantwoordelijk voor het goed functioneren van het
systeem van de bestuursrechtelijke handhaving en is beleidsmatig verantwoordelijk
voor de terreinen ruimte en milieu. De minister voor Wonen, Wijken en Integratie
(WWI) is beleidsmatig verantwoordelijk voor wonen, wijken en bouwen. De minister
van Justitie verantwoordelijk voor de strafrechtelijke handhaving.Toezicht en handhaving op het VROM-terrein zijn de laatste jaren verbeterd.
De ontwikkelingen staan echter niet stil. Er ligt een grote opgave, omdat
er veel nieuwe regelgeving op de partijen afkomt. Naast verbeteringen blijven
er knelpunten, vooral op het gebied van deskundigheid en bij het aanpakken
van bovenlokale zaken. Denk bij dit laatste vooral aan het taakveld ruimte,
maar ook aan milieu. Er bestaan grote zorgen over de mogelijkheden van integrale
ketenhandhaving en over de afstemming tussen het OM en de politie enerzijds
en het grote aantal spelers op het veld van de bestuurlijke handhaving anderzijds.
Daarnaast is het de vraag hoe binnen het huidige stelsel kan worden gekomen
tot eenheid van optreden waar dit nodig is, en tot één
toezichthoudende instantie per bedrijf, iets waar de Tweede Kamer sterk op
aandringt.In deze notitie geef ik mede namens de ministers voor WWI en van Justitie
aan wat onze ambities zijn. Met respect voor ieders verantwoordelijkheden,
en met oog voor de bestaande knelpunten stellen wij een aanpak voor.Dit moet aan de ene kant binnen de huidige structuur leiden tot verbetering
van de kwaliteit van de uitvoering en handhaving en aan de andere kant een
proces in gang zetten om te komen tot een toekomstbestendige vormgeving van
het stelsel van toezicht en handhaving.Onze ambities zijn:• een heldere rol- en taakverdeling tussen alle betrokken partijen;• iedereen doet wat hij moet doen;• iedereen is in staat te doen wat hij moet doen, qua capaciteit,
deskundigheid en bevoegdheden;• waar nodig wordt eenduidig opgetreden;• sancties zijn voldoende afschrikwekkend en proportioneel;• de bestuurlijke lasten en toezichtlasten zijn zo laag mogelijk.In de notitie wordt – zowel vanuit het bestuursrechtelijke als het
strafrechtelijke spoor – verder uitgewerkt welke aanpak wij voorstaan
om de ambities waar te maken. Wij geven daarbij aan dat uitvoering en toezicht
op het VROM-terrein een zaak is van vele partijen, die alle hun eigen verantwoordelijkheid
hebben en moeten nemen. In totaal dragen zo’n 500 overheidsdiensten
verantwoordelijkheid voor het toezicht en de handhaving op het VROM-terrein.
Samen met deze diensten wil ik met mijn collega’s voor WWI en van Justitie
toezicht, handhaving, opsporing en vervolging op de VROM-terreinen versterken
en verbeteren. Vanuit de diverse verantwoordelijkheden leidt dit tot de volgende
plannen.Voor de VROM-Inspectie:• Inrichten toezicht volgens de uitgangspunten van het programma «Vernieuwing
Toezicht». Eén-loket aanpak en vermindering toezichtlast.• Toezicht op maat. Loslaten waar het kan; bestuurs- of strafrechtelijke
ingrijpen als het moet.• Prioriteren op basis van maatschappelijke en/of politieke wensen,
de Nalevingsstrategie, signalen en incidenten. Een benadering op de grootste
risico’s voor gezondheid, veiligheid, duurzaamheid en sociaal maatschappelijke
aspecten.• Inspectie volgt de zwakkere gemeenten en provincies – geen
volledige cyclus van doorlichting gemeenten meer – en pakt thematisch
specifieke risico’s, naleeftekorten en doelgroepen aan.• De toezichtprotocollen voor de bouwregelgeving worden verbreed
naar de handhaving van het Activiteitenbesluit en de Wabo.Voor VROM:• VROM start Transitieprogramma Werk in uitvoering; Tweede Kamer
wordt begin 2008 geïnformeerd over definitieve invulling. Onderdeel is
in ieder geval verbetering kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving.• Er komt een onderzoeksteam van wijze mensen dat gevraagd wordt
onderzoek te doen naar de houdbaarheid van het bestaande stelsel van toezicht
en handhaving op de langere termijn en de aanpassingen die geboden zijn, en
daarover medio 2008 te rapporteren. Daarna zal de Tweede Kamer daarover worden
geïnformeerd.Voor andere overheden:• Gemeenten, provincies en waterschappen zijn primair zelf verantwoordelijk
voor een goede taakuitvoering bij medebewind. Een essentiële (en nog
te ontwikkelen) rol is daarbij bijvoorbeeld weggelegd voor gemeenteraden en
provinciale staten.• Provincies hebben de regie bij de vervolgacties die nog nodig zijn
in het project Professionalisering Milieuhandhaving.• De VNG komt met een voorstel voor het toepassingsplan voor de maatlat
Vergunningverlening, toezicht en handhaving.• Het IPO en de VNG werken momenteel aan een toepassingsplan voor
de maatlat Externe Veiligheid.• In kader van Transitieprogramma komen IPO en VNG medio 2008 met
resultaten op het gebied van de verbetering van de kwaliteit van de vergunningverlening,
toezicht en handhaving.Voor Justitie:• In 2008 een evaluatie van de nieuwe structuur die in 2005 bij het
OM en de politie is ingevoerd voor de strafrechtelijke handhaving van de milieuregelgeving.• Met de totstandkoming van de Wabo zal worden bekeken in hoeverre
de strafrechtelijke handhaving op het terrein van ruimte en bouwen kan worden
verbeterd.• Medio 2008 worden resultaten verwacht van de bezinning door het
OM op het strafvorderingsbeleid en het gesprek dat de minister van Justitie
aangaat met de Raad voor de Rechtspraak en het College van Procureurs-Generaal
over de versterking van zowel specialistische kennis, als de onderlinge afstemming
en optimale benutting van strafmaten.Voor het Landelijk Overleg Milieuhandhaving (LOM):• Van het LOM worden initiatieven verwacht om te komen tot een digitale
kruispuntbank voor de uitwisseling van milieuhandhavingsinformatie.• De rolverdeling tussen bestuur en OM bij de handhaving van de VROM-regelgeving
zal worden verbeterd, doordat het bestuur eenvoudige overtredingen zelf kan
bestraffen en het OM en de politie meer ruimte krijgen voor de aanpak van
ernstige vormen van milieucriminaliteit. Het LOM komt met voorstellen terzake.In de bijlage wordt aangegeven tot welke prioriteiten en aanpak dit leidt
voor de werkzaamheden van de VROM-Inspectie. Een meer gedetailleerde uitwerking
staat in het jaarplan.1 InleidingVROM staat voor ruimte, milieu, wonen, wijken, integratie en rijksgebouwen.
VROM maakt beleid op deze domeinen en reguleert de uitvoering en de handhaving
ervan. VROM doet dit samen met vele partijen zoals burgers, bedrijven, maatschappelijke
organisaties, andere departementen, het OM, de politie en met provincies,
gemeenten en waterschappen. VROM vertrouwt waar mogelijk op het vermogen van
de samenleving om zelf de verantwoordelijkheid te nemen voor de uitvoering
van het beleid.VROM wil Nederland beter, schoner en mooier maken. Voor de realisatie
van het beleid wordt naast instrumenten als subsidieverstrekking en voorlichting
regelgeving ingezet. Uitvoering en naleving van wetten en regels zijn pijlers
van onze rechtstaat. Daarmee kunnen de door de maatschappij gewenste doelstellingen
worden bereikt, kwetsbare belangen beschermd en risico’s beperkt. Burgers,
bedrijven en instellingen zijn primair zelf verantwoordelijk voor
de naleving van regelgeving. Toezicht1 op de regelgeving
en zonodig handhaving2 moeten ervoor zorgen dat
burgers, bedrijven en instellingen hun verantwoordelijkheid nemen. Toezicht
en handhaving zijn daarom essentiële onderdelen van de VROM-beleidscyclus.
Deze notitie gaat over de strategische keuzes van VROM en Justitie om toezicht,
handhaving, opsporing en vervolging op de VROM-terreinen te versterken en
te verbeteren.2 VerantwoordelijkhedenHet toezicht op de naleving en de handhaving van de VROM-regelgeving is,
zoals hierboven vermeld, een zaak van vele partijen. Dat komt omdat de wettelijke
taken en bevoegdheden zowel zijn neergelegd bij het Rijk, het OM, de politie
en in medebewind bij provincies, gemeenten en waterschappen. VROM houdt toezicht
op de uitvoering van de in medebewind opgedragen taken door gemeenten en provincies.In de VROM-regelgeving is de partij die een wettelijke taak uitvoert,
zoals bijvoorbeeld het verlenen van vergunningen, ook verantwoordelijk voor
de bestuursrechtelijke handhaving daarvan. De verantwoordelijkheden op het
gebied van het toezicht en de bestuursrechtelijke handhaving zijn als volgt
verdeeld:• De minister van VROM is rechtstreeks verantwoordelijk voor de bestuursrechtelijke
handhaving wanneer de minister het bevoegd gezag is voor de verlening van
de vergunning. Het gaat dan vaak om bedrijven met een landelijk belang of
bijzonder gevaarsaspect. Denk aan defensie-inrichtingen en nucleaire inrichtingen.
Daarnaast is de minister verantwoordelijk voor de handhaving van diverse voorschriften
over (afval)stoffen, zoals de EVOA3, Wet milieugevaarlijke
stoffen/titel 9.2 en 9.3 van de Wet milieubeheer, de REACH-verordening4, straling, CE-markering voor bouwproducten en drinkwater.
Vanwege deze rechtstreekse verantwoordelijkheid ziet de VROM-Inspectie toe
op de naleving van deze regels en onderneemt stappen als er overtredingen
worden geconstateerd. Deze vorm van toezicht heet nalevingstoezicht5. Het voornaamste doel daarvan is een einde te maken aan
de overtreding en herstel in de gewenste toestand. Als het gaat om overtredingen
waarop ook een strafsanctie dient te volgen, wordt het strafrecht ingezet.
Bij de uitvoering van het toezicht en de handhaving werkt de VROM-Inspectie
samen met andere rijksinspecties, de belastingdienst, douane, brandweer, waterschappen,
diensten bouw- en woningtoezicht van gemeenten en regionale, provinciale en
gemeentelijke milieudiensten.• Voor andere VROM-regelgeving ligt de zorg voor de bestuursrechtelijke
handhaving echter bij gemeenten, provincies en waterschappen. De verantwoordelijkheden
en bevoegdheden zijn in medebewind aan hen overgedragen. Zij moeten er op
toezien dat burgers, bedrijven en instellingen op hun grondgebied de regels
naleven en moeten bij niet-naleving hun bevoegdheden inzetten, al dan niet
via het strafrecht. Het is een algemene taak van gemeenteraden, provinciale
staten en het algemeen bestuur van waterschappen om toe te zien op een juiste
uitvoering en kwaliteitsborging van de taken door burgemeester en wethouders,
gedeputeerde staten en het dagelijks bestuur van het waterschap.• De minister van VROM is, als medewetgever, verantwoordelijk voor
het goed functioneren van dit stelsel als geheel, waaronder de taak- en bevoegdheidsverdeling.
Op basis van het interbestuurlijk toezicht6 van
de VROM-Inspectie op de gemeenten en provincies heeft de minister een beeld
van het functioneren van het stelsel bij de andere overheden en van de bijdrage
van toezicht en handhaving aan de realisatie van beleidsdoelstellingen. Op
plaatsen waar die uitvoering stagneert en het rijksbeleid, waaronder de uitvoering
van Europese verplichtingen, in het geding komt, kan de minister
van VROM of namens deze de VROM-Inspectie gebruik maken van verschillende
wettelijke bevoegdheden1.• De minister voor Wonen, Wijken en Integratie (WWI) heeft een beleidsinhoudelijke
verantwoordelijkheid op het terrein van wonen, wijken en bouwen. De uitvoerings-
en handhavingstaken op deze terreinen zijn in medebewind belegd bij gemeenten
en provincies. De VROM-Inspectie ziet toe op de uitvoering van die taken.
Het toezicht op de woningcorporaties wordt uitgevoerd door VROM en het Centraal
Fonds Volkshuisvesting.De VROM-regelgeving wordt niet alleen bestuursrechtelijk, maar ook strafrechtelijk
gehandhaafd. Er is sprake is van een zogenaamd duaal stelsel, wat betekent
dat beide typen sancties mogelijk zijn. De minister van Justitie is primair
verantwoordelijk voor het stelsel van strafrechtelijke handhaving. Op het
gebied van de strafrechtelijke handhaving zijn de regionale en interregionale
milieuteams van de politie actief. Daarnaast hebben zowel de meeste inspectiediensten
van het Rijk als gemeenten, provincies en waterschappen buitengewone opsporingsambtenaren
(boa’s) in dienst en beschikken de VROM-Inspectie en de Algemene Inspectiedienst
(AID) over een eigen bijzondere opsporingsdienst, de VROM-IOD2, respectievelijk AID-DO3. De ambtenaren
die bij deze diensten werken, kunnen onder het gezag van het OM/Functioneel
Parket (FP) strafrechtelijk optreden. Het FP is verantwoordelijk voor de afhandeling
van opgemaakte processen verbaal.In totaal dragen zo’n 500 overheidsdiensten verantwoordelijkheid
voor het toezicht en de handhaving op het terrein van VROM. Een goede taakverdeling
tussen de diverse handhavingsdiensten van het bestuur, die verantwoordelijk
zijn voor het bestuursrechterlijke toezicht, en de onderdelen die zich bezig
houden met de strafrechtelijke handhaving is belangrijk om de handhaving efficiënt,
effectief en doelgericht te laten verlopen en ook de zwaardere criminaliteit
op het VROM-terrein aan te pakken.3 Trends, ontwikkelingen en ambitiesTrendsDe omgeving van VROM verandert. Dit heeft gevolgen voor de aanpak van
het toezicht en de handhaving. Daarbij is een drietal inhoudelijke trends
te onderscheiden:• Internationalisering:  Steeds meer komen regels uit Europa. Dat betekent dat Nederland
dáár invloed uit moet zien te oefenen. Dat doet Nederland door
mee te werken aan handhaafbare, uitvoerbare en fraudebestendige regelgeving
en in te zetten op een Europese structuur van handhaving en toezicht. Het
creëren van een «level playing field», waarin bedrijven en
instellingen recht hebben op een gelijke behandeling in welke lidstaat ze
ook werken, is van groot belang voor een goed functionerende handhaving.• Decentralisatie:  Veel VROM-taken worden in medebewind uitgevoerd en gehandhaafd
door andere overheden. Dit geldt ook voor veel Europese regels, zoals de IPPC-richtlijn4, en de Vogel- en Habitatrichtlijnen. VROM houdt hieraan
vast, zoals is afgesproken tussen het Rijk en andere overheden in de Code
interbestuurlijke verhoudingen, het coalitieakkoord en de verschillende bestuursakkoorden
van het Rijk met gemeenten en met provincies. Voor een goede doorwerking van
de VROM-beleidsdoelstellingen en een goede uitvoering van de Europese regelgeving
is het van belang dat andere overheden hun taken op een adequaat niveau uitvoeren. De minister van VROM blijft (inter)nationaal verantwoordelijk
voor de realisatie van het beleid. Dit benadrukt het belang van de systeemverantwoordelijkheid
van de minister voor het stelsel van toezicht en bestuursrechtelijke handhaving.• Schaalvergroting bedrijven:  Binnen het bedrijfsleven treedt schaalvergroting op en is de handel
steeds internationaler georiënteerd. Bedrijven hebben vaak vestigingen
in verschillende regio’s en landen en verwachten een level playing field,
zowel nationaal als internationaal. Binnen de verschillende bestuurslagen
geven toezichthouders op diverse wijze invulling aan de uitvoering van VROM
regelgeving. Grote concerns geven een voorkeur aan een concernbenadering,
opdat alle vestigingen in het land een vergelijkbare benadering krijgen. Dit
kan door landelijke afspraken te maken of door opschaling van het toezicht
op concernbedrijven.OntwikkelingenNaast de hiervoor genoemde trends staan de ontwikkelingen rond de organisatie
van het toezicht en de handhaving ook niet stil. Het gaat om de volgende ontwikkelingen:• Vernieuwing Toezicht:  Vanuit de nota «Vernieuwing Rijksdienst» en vanuit
de noodzaak om een oplossing te bieden voor de bestuurlijke drukte wil het
Kabinet het rijkstoezicht vernieuwen en verbeteren. Dit gebeurt via het rijksbrede
programma «Vernieuwing toezicht», de opvolger van het programma «Eenduidig
toezicht». Het programma richt zich op de uitvoering, de organisatie
en de modernisering van het toezicht. De Inspectieraad – waaraan de
gezamenlijke rijksinspecties deelnemen – is verantwoordelijk voor de
uitvoering van het programma. Uitgangspunt is: «je gaat erover of niet».
Doel van het programma is om – door samenwerking tussen en professionalisering
van de rijksinspecties – een vermindering van toezichtlasten en een
effectiever toezicht te realiseren. De toezichtlast moet deze kabinetsperiode
met ten minste 25% worden teruggebracht. De kern van de aanpak vormt
de inrichting van het toezicht vanuit het perspectief van de gecontroleerde
partij. Daarbij is het uitgangspunt dat de gecontroleerde slechts met één
toezichtsinstantie vanuit het Rijk te maken heeft. Overigens kunnen bedrijven,
instellingen en burgers ook zelf bijdragen aan het daadwerkelijk verminderen
van de toezichtlast door verantwoordelijkheid te nemen voor de naleving van
de regels. Een voorbeeld hiervan is de legionella-aanpak (zie kader hieronder).Legionella: eigen verantwoordelijkheid ondernemers
staat vooropDe collectieve waterleidinginstallaties van zogenoemde
prioritaire instellingen als ziekenhuizen, campings, hotels e.d. vallen onder
de legionellaregelgeving. Hierbij ligt een sterke nadruk op de eigen verantwoordelijkheid
van de eigenaren. De inspectiediensten van de waterleidingbedrijven zien erop
toe dat de invulling van deze eigen verantwoordelijkheid binnen de kaders
van de regelgeving vallen. Wordt geconstateerd dat prioritaire instellingen
deze verantwoordelijkheid, ondanks aanschrijvingen van het waterleidingbedrijf,
onvoldoende nemen, dan wordt het dossier overgedragen aan de VROM-Inspectie.
In dat geval wordt direct bestuursrechtelijk en strafrechtelijk opgetreden.Inmiddels is duidelijk geworden dat met alleen deze
benadering de naleving onvoldoende blijft. De VROM-Inspectie heeft het initiatief
genomen om met behulp van een interventiestrategie ook andere instrumenten
in te zetten om de naleving op een hoger peil te brengen. Daarbij wordt onder
andere gebruik gemaakt van instrumenten die de spontane naleving bevorderen,
zoals gerichte voorlichting en motivatie. Het benadrukken van de eigen verantwoordelijkheid
van ondernemers staat hierbij voorop. Een goed voorbeeld geeft de brancheorganisatie
van installateurs Uneto-VNI, die rond augustus 2007 een actieplan veilige
leidingwaterinstallaties heeft aangeboden aan de minister van VROM om beter
te gaan presteren bij onderhoud en aanleg van installaties.De VROM-Inspectie heeft het voortouw bij vier domeinen: afval, chemie,
nucleaire industrie en buisleidingen voor gevaarlijke stoffen. Een onderdeel
hierbij is het uitvoeren van gezamenlijke risicoanalyses. De VROM-Inspectie
is echter niet alleen verantwoordelijk voor de toezichtlast. Uit metingen
in de domeinen Chemie en Afval blijkt dat met name de decentrale overheden
voor een belangrijk deel verantwoordelijk zijn voor de toezichtlast. Om de
toezichtlast daadwerkelijk te verminderen is intensieve samenwerking noodzakelijk
tussen toezichthouders van het rijk en de decentrale overheden, ook bij uitwisseling
van gegevens en ICT. Bovendien kan herverdeling van uitvoerende taken tussen
toezichthouders aan de orde zijn. Zo vindt momenteel een verkenning plaats
van de gemeenschappelijke toezichtregelingen voor de zware industrie binnen
het domein chemie. Het gaat hierbij om een verkenning tussen de provincies,
de VROM-Inspectie, de Arbeidsinspectie (AI) en het Staatstoezicht op de Mijnen
(SodM). Uitgangspunt is een transparante verantwoordelijkheidsverdeling tussen
verschillende overheden. Dit kan de komende jaren leiden tot overheveling
of samenvoeging van taken.• Het interbestuurlijk toezicht:Bij het interbestuurlijk toezicht zijn knelpunten in het verleden vaak
opgelost door het instellen van nieuwe interbestuurlijke toezichtarrangementen.
De commissie «Doorlichting interbestuurlijke toezichtarrangementen»,
naar haar voorzitter de commissie Oosting genaamd, stelt vraagtekens bij de
effectiviteit van deze arrangementen en heeft recent geadviseerd deze na een
overgangstermijn aanzienlijk te versoberen. Dit advies op het gebied van het
interbestuurlijk toezicht, «Van specifiek naar generiek», doorlichting
en beoordeling van interbestuurlijke toezichtarrangementen, is op 11 oktober
2007 aangeboden aan de minister van BZK. Zij heeft het advies inmiddels bij
brief van 5 november 2007 aangeboden aan de Tweede Kamer. Oosting geeft
aan dat er vertrouwen moet zijn in de uitvoering van decentrale taken. Sturing
dient plaats te vinden via algemeen verbindende voorschriften en het stellen
van algemene beleidskaders. Het eindbeeld dat de commissie presenteert, staat
echter nog ver af van de werkelijkheid. Daarom moet er volgens de commissie
sprake zijn van een overgangstermijn en kan van een directe afschaffing van
de meeste specifieke interbestuurlijke toezichtarrangementen geen sprake zijn.
Het Kabinet biedt zijn standpunt over het advies begin 2008 aan.• Scheiding van beleid en toezicht:Volgens «Vernieuwing Toezicht» moeten beleid en toezicht gescheiden
van elkaar functioneren om onafhankelijkheid te garanderen.De beleidsdiensten bepalen welke (nalevings)doelstellingen bereikt moeten
worden. De VROM-Inspectie geeft vanuit haar onafhankelijke positie aan waar
de knelpunten, risico’s en naleef- en uitvoeringstekorten liggen en
bepaalt hoe het toezicht moet worden ingericht. De wijze waarop de VROM-Inspectie
tot haar prioriteiten komt wordt uiteengezet in hoofdstuk 4.Dit leidt tot een heroriëntatie van de Inspectie op haar positie
binnen VROM. De VROM-Inspectie zal zelfstandiger komen te staan van de beleidskern
van het departement en wordt een baten-lastendienst. Daarmee kan scherper
invulling worden gegeven aan de opdrachtgever-opdrachtnemerrelatie met het
departement.AmbitiesDe bij toezicht en handhaving op het VROM-terrein betrokken ministers
vinden dat het tijd is om de balans op te maken en het toezicht en de handhaving
op het VROM-terrein te herijken. In het Algemeen Overleg van 23 mei 2007
over de VROM-handhaving is duidelijk geworden dat ook de Tweede Kamer hier
behoefte aan heeft.Samen met de bewindslieden voor WWI en van Justitie heb ik de volgende
ambities om het VROM-toezicht en de handhaving te versterken en te verbeteren:• een heldere rol- en taakverdeling tussen alle betrokken partijen;• iedereen doet wat hij moet doen;• iedereen is in staat te doen wat hij moet doen, qua capaciteit,
deskundigheid en bevoegdheden;• waar nodig wordt eenduidig opgetreden;• sancties zijn voldoende afschrikwekkend en proportioneel;• de bestuurlijke lasten en toezichtlasten zijn zo laag mogelijk.In deze notitie geven wij aan op welke wijze wij deze ambities willen
waarmaken.4 Aanpak en prioriteiten VROM-InspectieGovernanceMijn Inspectie gaat uit van toezicht op maat en gaat er primair van uit
dat gecontroleerden willen voldoen aan de regels. Dat betekent loslaten waar
het kan en alleen bestuurs- en/of strafrechtelijk ingrijpen als het moet.Bij het toezicht spelen bestaande controlesystemen in domeinen en ketens,
zoals kwaliteitszorgsystemen van bedrijven (certificering, accreditatie),
een belangrijke rol. Bedrijven die hun naleving («compliance»)
op een georganiseerde wijze beheersen en daarover op een open wijze communiceren
en verantwoording afleggen «verdienen» minder toezicht. Dit wordt «governance»
of «good governance»1 genoemd. Deze
manier van toezicht houden leidt per saldo tot een reductie van toezichtlast.In het toezicht op andere overheden geldt dat een goede controle van bijvoorbeeld
provinciale staten en de gemeenteraden op de kwaliteit van uitvoering en handhaving
leidt tot reductie in het toezicht door de Inspectie. Dit is het uitgangspunt
bij het vormgeven van het toezicht2; het sluit
aan bij de aanbevelingen van de commissie Oosting. Deze situatie is nu nog
niet bereikt. Daarnaast is niet uit te sluiten dat er nog een rol moet blijven
bestaan voor de VROM-Inspectie bij de aanpak van problemen die de mogelijkheden
van decentrale overheden te boven gaan. Hierdoor blijft een selectieve interventie
noodzakelijk (zie kader hieronder).Selectieve interventie op rijksthema’sAls gevolg van de groei van de mobiliteit en de verstedelijking
van Nederland zijn er in toenemende mate spanningen tussen ruimtelijke ontwikkelingen
en thema’s als luchtkwaliteit, bodem, geluid en externe veiligheid.
De Nederlandse wet- en regelgeving op deze terreinen wordt steeds meer beïnvloed
door Europese normen.De uitvoering van de ruimtelijke milieutaken is vooral
gedecentraliseerd naar gemeenten. Het gaat om technisch en inhoudelijk moeilijke
onderwerpen, die van gemeenten een integrale benadering vragen vanuit het
ruimtelijke en het milieuspoor. Bij veel gemeenten schort het aan de deskundigheid
op beide terreinen. Zo is in de afgelopen jaren een groot aantal projecten
op het gebied van wonen en infrastructuur gestrand bij de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State door een gebrek aan deskundigheid bij gemeenten. Als
reactie daarop heeft de VROM-Inspectie het preventieve spoor via de bestemmingsplannen
versterkt, op met name het terrein van de luchtkwaliteit. Mede hierdoor is
de kwaliteit van de bestemmingsplannen op dit terrein verbeterd.De goede dingen doenHet is ondoenlijk en ook onnodig om overal toezicht op te houden. Het
gaat erom «de goede dingen te doen». In algemene zin werkt de
VROM-Inspectie vanuit een risico- en probleembenadering: de capaciteit wordt selectief ingezet, op de grootste risico’s voor gezondheid,
veiligheid, duurzaamheid en voor sociaal-maatschappelijke risico’s.Mijn Inspectie bepaalt de prioriteiten in haar werkzaamheden op basis
van een viertal factoren:• maatschappelijke en/of politieke wensen, waar ook de beleidsprioriteiten
toe gerekend kunnen worden;• nalevingsstrategie (NLS), waarmee voor meer dan 250 wettelijke
taken op basis van risico’s en naleeftekorten wordt bepaald wat wel
of juist niet gedaan moet worden;• signalen, die kunnen leiden tot ad hoc-acties of tot langere trajecten.
Het gaat hierbij om het probleemgerichte spoor van de nalevingsstrategie en
de «oog-en-oor»-functie van de Inspectie;• incidenten, zowel lokale incidenten met een landelijke betekenis
als grote calamiteiten.Op basis van deze vier factoren worden, in overleg met de VROM-beleidsdiensten,
de definitieve keuzes op het gebied van het nalevingstoezicht en het interbestuurlijk
toezicht bepaald. Dit vindt plaats binnen de kaders van capaciteit en middelen,
waarna de minister van VROM het plan vaststelt.Om de goede keuzes te kunnen maken, moet de juiste informatie aanwezig
zijn. Dit vraagt om gerichte metingen over het naleefgedrag, om het goed vastleggen
van informatie die uit inspecties komt, om het uitwisselen en delen van informatie
met andere toezichthouders en opsporingsinstanties en om het gebruiken van
informatie die bij de gecontroleerde aanwezig is. Dit informatiegestuurd toezicht
moet leiden tot het beter in kaart brengen van risico’s en tot effectieve
aangrijpingspunten voor het toezicht, of het nu gaat om nalevingstoezicht
of om interbestuurlijk toezicht. De hele keten komt in beeld. Ook andere toezichthouders
op het VROM-terrein – gemeenten, provincies en waterschappen –
moeten op basis van risicoanalyses hun prioriteiten kiezen en hun handhavingsaanpak
bepalen, waar nodig gezamenlijk1.«De goede dingen doen» start bij goede regelgeving. VROM-beleidsdiensten
zijn hier primair verantwoordelijk voor. De kennis over de naleving gebruikt
de Inspectie echter zo nodig ook bij het beoordelen van nieuwe regelgeving
en nieuw beleid. Deze moeten handhaafbaar, uitvoerbaar en fraudebestendig
zijn (HUF). Zoals aangegeven onder de trend «internationalisering»
gaat het hierbij ook om Europese regelgeving en om de doorwerking daarvan
in nationale regelgeving.Deze wijze van werken volgt de zes principes van de Kaderstellende visie
op toezicht. De zes principes zijn: samenwerkend, selectief, slagvaardig,
transparant, onafhankelijk en professioneel. Dit heeft in de afgelopen jaren
al de nodige veranderingen gebracht in de manier waarop de Inspectie haar
werk verricht en zal dat blijven doen.De dingen anders doenDe Inspectie heeft in de afgelopen jaren alle gemeenten en provincies
VROM-breed doorgelicht op de uitvoering van de VROM-taken. Dit heeft geleid
tot een goed beeld van de sterke en zwakke plekken in de uitvoering. Gemeenten
en provincies pakken de uitkomsten van de onderzoeken over het algemeen goed
op en voeren verbeteringen door in de uitvoering van de VROM-taken. Niettemin
moet er vooral bij gemeenten en op onderdelen bij provincies nog veel verbeterd
worden in de uitvoering van de VROM-taken2. Toezicht
houden en waar nodig handhavend ingrijpen is duidelijk een taakveld waar gemeenten
minder op natuurlijke wijze hun verantwoordelijkheden nemen. Dit geldt te
meer wanneer de te beschermen belangen op een hoger schaalniveau liggen dan
het lokale niveau. Denk hierbij vooral aan het taakveld ruimte3. In hoofdstuk 5 wordt hier, bij de analyse van de knelpunten
in het stelsel van toezicht en handhaving van de VROM-regelgeving, dieper
op ingegaan.Een goede taakuitvoering bij medebewind is volgens de in hoofdstuk 2 geschetste
verantwoordelijkheidsverdeling in eerste instantie een verantwoordelijkheid
van de andere overheden zelf. Mijn Inspectie zal daarom geen volledige cyclus
van VROM-brede doorlichtingen meer doorlopen, maar als nieuwe aanpak de zwakkere
gemeenten en provincies volgen en thematisch specifieke risico’s, naleeftekorten
en doelgroepen aanpakken. Een voorbeeld hiervan is de aanpak van de Inspectie
op het gebied van veilig bouwen. Dat gebeurt vanuit een ketenbenadering, zodat
naast de relevante overheden ook andere partijen in de keten (producenten,
leveranciers, certificeerders, transporteurs) worden betrokken bij het toezicht
van de Inspectie om het effect van het toezicht te vergroten1.Ketenaanpak in de bouwDe bouwwereld is sterk verbrokkeld. De sector bestaat
uit enkele grote spelers en vele kleintjes. De concurrentie in de markt is
groot, waardoor er sprake is van een grote prijsdruk. Gebrek aan deskundigheid
is een groot probleem in de sector (constructeurs, materialen, uitvoerders).
Bouwers richten zich – onder invloed van het complexer en multifunctioneel
bouwen – in toenemende mate op deelterreinen van de bouw. Dit leidt
tot specialisatie op de bouwplaats en meer actoren (bedrijven/uitvoerders)
per bouwproject. Hierdoor wordt regie tijdens het ontwerp en op de bouwplaats
steeds belangrijker (vgl. Bos en Lommerincident).Het toezicht van de Inspectie is sterk gericht geweest
op de gemeenten. Gemeenten spelen in het bouwproces nog steeds een belangrijke
rol. De VROM-Inspectie ziet er op toe dat gemeenten het bouw- en woningtoezicht
op een goede wijze uitvoeren. Uit de analyse van de bouwketen bleek echter
dat een interventie van de VROM-Inspectie aan het einde van de keten, met
als doel om het toezicht van de gemeenten op het bouwproces te verbeteren,
niet altijd voldoende effectief is. Het goed functioneren van de keten van
opdrachtgevers > constructeurs > aannemers -> toezichthouders >
gebruikers in het bouwproces wordt steeds belangrijker. Vanuit hun lokale
rol is het voor gemeenten moeilijk om verbeteringen in deze keten te realiseren.
Daarom is een landelijke ketenaanpak noodzakelijk om veilige gebouwen te realiseren.
De VROM-Inspectie is als landelijke dienst het «ketenproject constructieve
veiligheid» gestart. In dit project zijn zoveel mogelijk knelpunten
die bekend zijn uit onderzoeken naar het functioneren van de bouwwereld in
beeld gebracht en besproken met de diverse partijen/actoren in het bouwproces.
Begin 2008 is er een uitvoeringsagenda opgesteld om het bouwproces te verbeteren.
Deze agenda sluit aan bij de wensen van het bedrijfsleven om het bouwproces
te verbeteren.Ook signalen krijgen een andere behandeling. De Inspectie heeft met haar
regiokantoren een «oog-en-oor»-functie in de regio. Signalen die
de Inspectie binnen krijgt via burgerbrieven (1500–2000 per jaar) en
via eigen of andermans onderzoeken worden geanalyseerd en onderzocht op trends.
Na analyse kunnen deze signalen aanleiding zijn voor een representatieve naleefmeting.
Burgerbrieven worden behandeld door regionale actieteams burgerbrieven. Het
is de bedoeling dat brieven en signalen worden behandeld conform de Burger
service code2. Daartoe zal de digitale bereikbaarheid
van de VROM-Inspectie worden verbeterd.De dingen goed doenWelk instrument voor toezicht of handhaving wordt ingezet is afhankelijk
van de wettelijke basis en wordt bepaald met behulp van de Interventiestrategie
(«de dingen goed doen»), oftewel de handhavingsaanpak. Die kan
variëren van voorlichting of compliance assistance (nalevingshulp) tot
een bestuursrechtelijke of strafrechtelijke aanpak en in een aantal gevallen
tot opsporing door de VROM-IOD.Globaal is – wanneer niet wordt nageleefd – een onderscheid
te maken in «niet-weten», «niet-kunnen» en «niet-willen».
Komt uit een analyse van het naleefgedrag dat een bedrijf niet
op de hoogte is van regels, dan heeft handhaven weinig zin en zal eerst voorlichting
moeten worden gegeven. Bij «niet-kunnen» is compliance assistance
(nalevingsondersteuning) een reële optie, het aanbieden van ondersteuning.
Bij de niet-willende moet worden gekeken welke maatregel of combinatie van
maatregelen mogelijk is en het meeste effect sorteert. Afhankelijk hiervan
kan bestuurs- en/of strafrechtelijk worden opgetreden. Bij de niet-willende
is een harde aanpak nodig. Naarmate de overheid meer ernst maakt met de handhaving
en de pakkans bij niet-naleving groter wordt zullen meer bedrijven besluiten
tot naleving.Voorbeeld handhavingsaanpakUit onderzoek in 2004 bleek dat grote hoeveelheden
afgedankte elektronische apparatuur buiten het opgezette terugnamesysteem
terechtkomen en in het illegale circuit belanden. De apparaten komen via niet-geregistreerde
inzamelaars en in strijd met de regelgeving in ontwikkelingslanden terecht
waar onjuiste verwerking leidt tot hoge gezondheids- en milieurisico’s.
Bij dit probleem is een groot aantal verschillende spelers te onderscheiden
(detaillisten, officiële en niet-geregistreerde inzamelaars en brancheorganisaties)
die allemaal gecontroleerd kunnen worden. Bij de aanpak werd daarom eerst
de publiciteit gezocht: een groot concern dat de fout in ging werd met naam
en toenaam genoemd. Dit had enorme persaandacht tot gevolg, waarna het verzoek
van diverse brancheorganisaties kwam om meer informatie over de regelgeving.
De voorlichtingsmiddelen hadden zowel een voorlichtend als een waarschuwend
karakter. Vervolgens werden in diverse schakels in de afvalstoffenketen controles
uitgevoerd. Uit gesprekken met de branche bleek dat door de acties vooral
het gevoel van pakkans en imagoschade is vergroot. Het nalevingsniveau is
in de periode 2004–2006 gestegen van minder dan 60% naar meer
dan 90%.PrioriteitenIn het onderstaande schema staat op welke onderwerpen de VROM-Inspectie
zich de komende jaren met toezicht en handhaving richt. Hierbij is een verdeling
gemaakt tussen het nalevingstoezicht (voortvloeiend uit de directe verantwoordelijkheid
van de minister voor de bestuursrechtelijke handhaving) en het interbestuurlijk
toezicht (vanuit de verantwoordelijkheid van de minister voor het functioneren
van het stelsel). Daarnaast is er een aantal onderwerpen waar de Inspectie
beide taken uitvoert. Bij sommige onderwerpen ligt daarbij de komende jaren
meer de nadruk op de taken op het gebied van het nalevingstoezicht (vuurwerk)
en bij andere meer op het interbestuurlijk toezicht (asbest). In de tabel
in de bijlage is dit specifieker aangegeven. Verdere uitwerking vindt in de
jaarplannen plaats.Veel van de onderwerpen kennen een internationale component. Gezien de
in hoofdstuk 3 vermelde trends verdient dit aspect in algemene zin de komende
jaren aandacht. Daarom wordt in de bijlage het onderwerp «internationaal»
apart belicht.NalevingstoezichtNalevingstoezicht en Interbestuurlijk toezichtInterbestuurlijk toezichtEVOABodemRuimtelijke ontwikkeling Nucleaire veiligheidAsbestVeilig, duurzaam en gezond bouwenRadioactief schrootVuurwerkWonen/statushoudersProductbesluiten verpakkingenBuisleidingen voor gevaarlijke stoffenGrote bedrijven/IPPCDrinkwaterGeluidWabo1Genetisch gemodificeerde organismen  REACH  Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden  1 Wabo: Wet algemene bepalingen omgevingsrecht.Prioriteiten stellen betekent ook dingen niet doen. Dit wordt zoals aangegeven
eveneens bepaald met behulp van de nalevingsstrategie. Mijn Inspectie houdt
in beginsel geen toezicht op meer dan 100 taken verdeeld over een beperkter
aantal onderwerpen met een laag risico en een laag naleeftekort, maar brengt
voor deze taken wel periodiek de mate van risico en naleving in beeld.De VROM-Inspectie gaat dit alles doen met minder mensen. De formatie zal
worden teruggebracht van 548 fte in 2006 naar ca. 450 fte in 2011. In 2008
zal de VROM-Inspectie haar formatie al hebben teruggebracht naar 500 fte.
De reductie zal met name worden gerealiseerd door een vermindering van activiteiten
op het terrein van interbestuurlijk toezicht, onder andere door de hiervoor
geschetste thematische aanpak en het beëindigen van de cyclus van VROM-brede
doorlichtingen. De formatie is inclusief Crisismanagement, de VROM-IOD en
het nucleaire toezicht door de Kernfysische Dienst (KFD).5 De bestuursrechtelijke aanpakHoe zit het toezichtstelsel in hoofdlijnen in elkaar?Zoals aangegeven in hoofdstuk 2 is de verantwoordelijkheid om zorg te
dragen voor de bestuursrechtelijke handhaving van de VROM-regelgeving op het
terrein van ruimte, milieu en bouwen voor een belangrijk deel neergelegd bij
de gemeenten, de provincies en de waterschappen. De meeste van de circa 500
bestuursorganen hebben hiervoor in de afgelopen decennia een eigen uitvoeringsorganisatie
opgebouwd. De handhavingsprestaties van deze organisaties geven nog al eens
reden tot zorg. Daarom zijn in 2005 specifieke interbestuurlijke toezichtinstrumenten
via de Wet handhavingsstructuur en recent via de gewijzigde Woningwet en de
nieuwe Wet op de ruimtelijke ordening (Wro) in het leven geroepen.Soms hebben organisaties om hun prestaties te kunnen vergroten voor samenwerking
met andere organisaties gekozen. Een aansprekend voorbeeld voor constructieve
en praktische samenwerking tussen bevoegde gezagsinstanties, is de DCMR Milieudienst
Rijnmond. In deze organisatie werken 18 gemeenten en 1 provincie samen in
de uitvoering van hun milieutaken, met uitdrukkelijk behoud van ieders eigen
bestuurlijke verantwoordelijkheid.Vaak komen bestuursorganen niet tot een constructieve samenwerking.Als gevolg hiervan zijn bij het toezicht op één bepaald
bedrijf of activiteit doorgaans meerdere organisaties betrokken. De bestuurlijke
drukte is hierdoor groot. Bedrijven en instellingen worden in de praktijk
met meerdere toezichthouders van verschillende overheden geconfronteerd op
verschillende tijdstippen en met verschillende werkwijzen. De instelling van
frontoffices en de één-loket-aanpak op rijksniveau biedt weliswaar
verbetering, maar het is noodzakelijk om ook de andere overheden hierbij te
betrekken. Initiatieven hiertoe worden op dit moment genomen.Analyse van de knelpunten in het stelsel van toezicht
en handhaving binnen het VROM-domein1• Kwetsbaarheid van individuele organisatiesEr is bij een aantal organisaties onvoldoende aandacht, menskracht, kennis
en deskundigheid in verhouding tot uit te voeren taken. Dit hangt vaak samen
met de geringe omvang van de individuele organisatie (te weinig kritische
massa), maar niet altijd. De kwaliteit van de uitvoering en doorwerking van
rijksbeleid bij de taakuitvoering door gemeenten en provincies is op dit moment
onvoldoende om de taken in medebewind volledig «los» te laten
en het interbestuurlijk toezicht te extensiveren. Op veel VROM-domeinen schieten
met name gemeenten in deskundigheid en professionaliteit te kort. Kleinere
gemeenten (<20 000 inwoners) en middelgrote gemeenten (>=20 000–<50 0000 inwoners) scoren over het algemeen minder goed in
de uitvoering van de VROM-taken dan grotere gemeenten (>=50 000 inwoners).
Provincies voeren de aan hen op basis van de VROM-regelgeving opgedragen taken –
zeker in vergelijking met de gemeenten – in het algemeen adequaat uit,
maar bij enkele zijn er nog wel verbeterpunten waaraan gewerkt moet worden.• CultuurproblemenHet ontbreekt aan een professionele, op handhaving gerichte cultuur bij
een deel van de individuele overheden en hun ambtenaren. De beschikbaar gestelde
capaciteit is doorgaans te beperkt; vergunningverlening en het verlenen van
ruimtelijke vrijstellingen gaan vóór handhaving omdat daar termijnen
gelden en bedrijven erom vragen. Om handhaving wordt niet gevraagd. De toezichthoudersfunctie
wordt doorgaans laag gewaardeerd. Naar aanleiding van overtredingen wordt
vaak (meermalen) gewaarschuwd in plaats van bestuurlijk ingegrepen met dwangsom
of bestuursdwang. Met name de handhaving op het terrein van ruimte wordt gekenmerkt
door heel veel overleg en weinig «doorpakken». Eén op de
twee gemeenten scoort op dit terrein onvoldoende tot slecht. Bij de bouwhandhaving
is dit één op de drie.• SamenwerkingsproblemenHet ontbreekt bij individuele overheden op alle overheidsniveaus aan voldoende
bereidheid om op basis van vrijwilligheid structureel en constructief samen
te werken, informatie met elkaar te delen en regie te accepteren. Ketenhandhaving
en handhaving over «geografische grenzen» heen komt hierdoor nauwelijks
van de grond. De opgebouwde structuur van overleg op lokaal en landelijk niveau
functioneert niet voldoende.• Wetsbepaalde in plaats van probleemgerichte handhaving.Er is sprake van een sterke wetsbepaalde handhaving en een zwakke probleemgerichtheid
bij alle bestuursorganen en hun ambtenaren. Het werken met risicoanalyses
heeft nog onvoldoende ingang gevonden op alle VROM-terreinen. Dit belemmert
het stellen van de juiste prioriteiten. In dit opzicht doet «milieu»
het beter dan ruimte en bouwen, zij het dat de prioriteitstelling bij milieu
vooral betrekking heeft op de handhaving bij inrichtingen en onvoldoende op
ketenhandhaving zoals met betrekking tot bouwstoffen, asbestsloop of verontreinigde
grond. De opgebouwde structuur van overleg op lokaal, regionaal en landelijk
niveau functioneert niet voldoende.• Onvoldoende aansluiting op strafrechtelijke handhavingDe organisatie van de bestuurlijke handhaving sluit niet aan bij de strafrechtelijke
organisatie van OM en politie. Dit bemoeilijkt het maken van afspraken. Er
zijn cultuurverschillen («boeven vangen» versus «polderen»)
en men spreekt elkaars taal niet. De uitwisseling van informatie tussen het
bestuur enerzijds en OM en politie anderzijds schiet tekort. Daar waar deze
organisaties beter op elkaar aansluiten, zoals bij de DCMR, worden verbeteringen
zichtbaar. Zo hebben DCMR en OM een proeftuin opgezet met als doel verbetering
van de samenwerking tussen het OM en de bestuurlijke overheid in de regio
Rijnmond op het gebied van informatie-uitwisseling en sturing van de strafrechtelijke
milieurechtshandhaving.• Complexiteit regelgevingToezichthoudende organisaties hebben te maken met veel, vaak ingewikkelde
regelgeving die daarnaast veelvuldig aan wijzigingen onderhevig is. De complexiteit
en de dynamiek in de regelgeving vragen om deskundigheid bij gemeenten die
lang niet altijd beschikbaar is. VROM streeft naar minder regeldruk en naar
begrijpelijke regels, maar complexe en dynamische regelgeving valt niet altijd
te vermijden, mede door de hoge maatschappelijke eisen aan de kwaliteit van
de leefomgeving. Er is vrijwel altijd sprake van een dilemma tussen de economisch-ruimtelijke
claims, de milieueisen en de woningbouwopgaven. Slim beheer van
kennis en gedeelde inzet van specialistische kennis zijn daarom onmisbaar
bij de uitvoering en handhaving van de regelgeving.Wat is er al in gang gezet?In de afgelopen periode is vanuit VROM samen met de betrokken handhavingspartners
op verschillende manieren gewerkt aan het opheffen van bovenstaande knelpunten
of het beperken van de effecten er van. Ik noem ze hier kort:• De VROM-Inspectie heeft in de afgelopen jaren alle gemeenten en
provincies onderzocht op de uitvoering van de VROM-taken. De onderzoeken waren
gericht op de beleidsmatige en programmatische borging van de uitvoering van
de wettelijke VROM-taken en op de uitvoering van die taken. Met alle gemeenten
en provincies zijn op basis van de uitkomsten van de onderzoeken afspraken
gemaakt om de taakuitvoering te verbeteren. De realisatie van deze afspraken
is door de Inspectie gevolgd. Resultaat van dit project is dat uitvoering
van de VROM-taken (waaronder het toezicht op en de handhaving van de VROM-regelgeving)
beter is geborgd en dat de uitvoering van de VROM-taken op onderdelen is verbeterd1.• Het Project professionalisering Milieuhandhaving van de ministeries
van VROM en V&W, het IPO, de VNG en de UvW loopt sinds 2002. Uit de rapportage
van het IPO van 3 juli 2007 blijkt dat vrijwel alle handhavingsorganisaties
aan de in 2002 afgesproken procesgerichte minimumkwaliteitscriteria voldoen,
maar er zijn nog een kleine 30 vervolgacties bij even zoveel gemeenten nodig.
De provincies hebben hierbij de regie.• Er zijn toezichtprotocollen voor de bouwregelgeving ontwikkeld.
Deze worden momenteel verbreed naar de handhaving van het Activiteitenbesluit
en de Wabo.• De Wet handhavingsstructuur en het Besluit kwaliteitseisen handhaving
milieubeheer zijn van kracht geworden. Daarbij zijn wettelijke kwaliteitseisen
voor de organisatie van het handhavingsproces vastgesteld en aanwijzingsbevoegdheden
aan GS en de minister van VROM toegekend voor het geval deze eisen niet worden
uitgevoerd. Bovendien is de minister bevoegd om in uiterste gevallen handhavend
optreden te vorderen van een decentrale overheid die het erbij laat zitten2. Deze regelgeving wordt momenteel geëvalueerd.
Ik verwacht het eindrapport omstreeks de jaarwisseling.• De Woningwet is recent gewijzigd ter verbetering van de naleving,
de handhaafbaarheid en de handhaving van de bouwregelgeving.• Er zijn in opdracht van VROM en in samenwerking met IPO en VNG
maatlatten ontwikkeld voor het bepalen van de kritische massa van uitvoeringsorganisaties.
Er is een maatlat opgesteld voor vergunningverlening, toezicht en handhaving,
en een maatlat voor externe veiligheid. De maatlat voor vergunningverlening,
toezicht en handhaving is recent geijkt in een daarvoor opgezet pilotonderzoek.
De eindrapportage is in december 2007 afgerond. Over de andere maatlat vindt
nog overleg plaats met het IPO. Daarna zijn beide maatlatten klaar zijn voor
gebruik in de gemeentelijke en provinciale praktijk. Dit zal de vorm krijgen
van een landelijke nulmeting bij alle overheden, via het invullen van een
eenvoudige website van de VNG. Het is de bedoeling dat alle gemeenten en de
provincies de maatlatten gebruiken om de kritische massa van de eigen organisatie
te peilen.3• VROM is gestart met een Transitieprogramma «Werk in uitvoering»
mede in aansluiting op het advies van de Commissie Oosting.De doelen van dit Transitieprogramma zijn de volgende.1. Het versterken en verduidelijken van de kaders waarbinnen de decentrale
overheden hun taken in medebewind uitvoeren. Dit is met name van belang voor
het domein Ruimte, waar bezien moet worden op welke wijze ruimtelijke
rijksbelangen moeten doorwerken in de provinciale en gemeentelijke uitvoering
van de Wro in het licht van de beperkingen die de Commissie Oosting adviseert
aan te brengen. Hierover moet in de eerste helft van 2008 duidelijkheid zijn
ontstaan.2. Het blijvend op orde brengen van de kwaliteit van de vergunningverlening,
de handhaving en het toezicht bij de decentrale overheden aan de hand van
de kwaliteitseisen (inhoudelijk, procesmatig, kritische massa) waaraan toezicht,
handhaving en vergunningverlening moeten voldoen. Hier is van belang dat in
het bestuurlijk overleg met IPO en VNG over de Wabo op 22 november 2007
door alle partijen is geconcludeerd dat de kwaliteit van de vergunningverlening
en de handhaving moet worden verbeterd. Afgesproken is dat IPO en VNG hierin
het voortouw nemen. Ik word hierbij nauw betrokken. Medio 2008 moeten IPO
en VNG met resultaten komen en daarvoor zal minimaal 4 x bestuurlijk overleg
moeten plaats vinden.Voorts zal in dit spoor een slag gemaakt gaan worden met het tijdig vaststellen
van goede bestemmingsplannen en het adequaat handhaven daarvan. Een planning
voor dit project volgt nog.3. Het versterken van de checks & balances bij de andere overheden
(horizontale verantwoording en intern toezicht van onder meer gemeenteraden
en provinciale staten en interne kwaliteitsborgingssystemen). Verder zal worden
nagedacht over het betrekken van burgers bij deze horizontale processen. Gemeenten
en provincies zijn zelf primair verantwoordelijk voor de uitvoering van hun
taken en de bewaking van de kwaliteit daarvan door middel van bijvoorbeeld
certificering, benchmarks, interne of externe audits. Het initiatief ter zake
moet dan ook van IPO en VNG komen en ik zal in overleg met deze organisaties
bezien hoe het ministerie van VROM een en ander kan ondersteunen.4. Het versterken van de toepassing van het generieke instrumentarium
voor het interbestuurlijk toezicht dat uiteindelijk overblijft, in plaats
van specifieke interbestuurlijke instrumenten. Het voortouw ligt bij BZK maar
voor het versterken van de toepassing van dit generieke instrumentarium is
het in ieder geval nodig een VROM-specifiek beleidskader vast te stellen voor
de toepassing van het generieke instrumentarium op de diverse beleidsterreinen
van VROM. Dit project wil ik voor eind 2009 hebben uitgevoerd, maar ik ben
daarbij afhankelijk van de inhoudelijke voortgang bij BZK met de versterking
van het generieke instrumentarium.5. Het organiseren van een adequaat informatiearrangement voor de gegevensuitwisseling
tussen de overheidsinstanties op rijks-, provincie- en gemeenteniveau. Deze
actie is nodig om de informatiestroom tussen gemeenten, provincies en Rijk
zo te organiseren dat de noodzakelijke informatie maar één keer
geproduceerd en geregistreerd hoeft te worden en voor alle betrokken overheden
toegankelijk is. Een planning van dit project moet nog worden uitgewerkt.De Tweede Kamer zal begin 2008 over de definitieve inhoud van het programma
worden geïnformeerd, parallel aan of bij gelegenheid van het kabinetsstandpunt
over het advies van de Commissie Oosting. Het Transitieprogramma van VROM
moet immers goed aansluiten op dit kabinetsstandpunt dat naar verwachting
begin 2008 wordt aangeboden. De andere overheden worden nauw bij de ontwikkeling
en uitvoering van het Transitieprogramma betrokken. Het programma is immers
uitdrukkelijk een zaak van alle betrokken en verantwoordelijke overheden op
rijks- en decentraal niveau. VROM is daarom verheugd over de brief van het
IPO van 3 juli 2007. In deze brief stelt het IPO voor een gezamenlijk
project te starten met een overzichtelijke doorlooptijd, gericht
op het realiseren van een gewaarborgde kwaliteit van de omgevingshandhaving.
Het voortouw dat IPO en VNG op 22 november 2007 hebben genomen in het
bestuurlijk overleg over de Wabo sluit hierop aan.Onderdeel 2 van het Transitieprogramma heeft vooral tot doel om de kwaliteit
van het toezicht, de handhaving en de vergunningverlening bij de individuele
overheden op een hoger niveau te brengen en vrijwillige samenwerking tussen
overheden op gang te brengen wanneer de kritische massa te gering is. Maar
het is de vraag of hiermee de knelpunten die niet zozeer de kwaliteit van
de taakuitvoering door individuele overheden maar het toezicht- en handhavingsstelsel
zelf betreffen, kunnen worden opgelost. Als de voor het toezichts- en handhavingsselsel
verantwoordelijke minister heb ik vastgesteld dat verdere actie geboden is.Verdere actie is gebodenDe opgave waarvoor alle overheden de komende jaren bij de handhaving van
de VROM-regelgeving met elkaar komen te staan, is groot. Er komt steeds meer
regelgeving op deze overheden af, zoals het Activiteitenbesluit, de Wabo en
de nieuwe Wro. Intussen gaat het kabinet verder met de decentralisatie van
taken en met het streven naar vermindering van de bestuurlijke drukte en de
toezichtlasten met 25%. Hiertoe heeft het kabinet het programma Vernieuwing
Toezicht vastgesteld en besloten dat het voor het rijkstoezicht opgezette
programma moet worden doorgetrokken naar het decentrale toezicht. Bij de parlementaire
behandeling van de Wabo in de Tweede Kamer is er op aangedrongen dat bedrijven
maar met één, integraal toezichthoudende instantie te maken
zouden moeten krijgen.Daarom is voor mij nu de vraag aan de orde of het toezicht- en handhavingsstelsel
dat in de afgelopen decennia is ontstaan, nog voldoende goed aansluit op deze
ontwikkelingen. Die vraag valt in ieder geval in de volgende deelvragen uiteen:• Kan integrale ketenhandhaving binnen dit stelsel een volwaardige
plaats krijgen naast het toezicht op plaatsgebonden activiteiten? Is het effectief
en efficiënt om daarvoor naar specifieke oplossingen te blijven zoeken
in de vorm van projecten, vliegende brigades of andere houtje-touwtje-constructies
van goedwillende overheden? Hoe zou dit anders kunnen?• wat is er nodig voor een goede afstemming tussen de bestuursrechtelijke
en de strafrechtelijke handhaving. Dit om de strafrechtelijke handhaving goed
tot haar recht te laten komen, zodat de politie, het OM en de strafrechter
kunnen doen waar ze primair verantwoordelijk voor zijn en het meest voor zijn
aangewezen?• Kan binnen het huidige stelsel worden gerealiseerd dat bijvoorbeeld
de bedrijven in het domein chemie met één integraal toezichthoudende
instantie van doen hebben, in plaats van met de VROM-Inspectie, de Arbeidsinspectie,
de provincie, de gemeente en het waterschap? Of moeten daarvoor ook coördinatiestructuren,
zoals pilots, een oplossing bieden? En is de transparantie van zo’n
stelsel straks voor betrokkenen voldoende? Hoe zou dit anders kunnen?• Hoe kan voor bedrijven, op het gebied van de handhaving, een level
playing field worden bereikt en waar nodig eenheid van optreden? Welke mate
van beleidsvrijheid van decentrale overheden kan daarbij gelden?Ik wil dat er de komende maanden met een wijze blik naar het bestaande
stelsel van toezicht en handhaving wordt gekeken zodat er vervolgens een fundamentele
slag kan worden gemaakt om het te verbeteren waar dat nodig is. Ik ben daarom
van plan om samen met de minister van Justitie omstreeks de jaarwisseling
een klein onderzoeksteam van wijze mensen te installeren met
de opdracht onderzoek te doen naar de houdbaarheid van het bestaande stelsel
op de langere termijn en de aanpassingen die volgens het onderzoeksteam geboden
zijn, en daarover medio 2008 te rapporteren.Ik stel mij voor de Tweede Kamer vervolgens te informeren, zowel over
de op basis van het onderzoeksrapport te zetten stappen als over de resultaten
die ik dan eveneens hoop te hebben ontvangen van IPO en VNG voor de noodzakelijke
verbetering van de kwaliteit van de vergunningverlening en de handhaving.
Uiteraard nadat ik over beide zaken heb overlegd met het IPO, de VNG en de
Unie van Waterschappen. In dat verband merk ik nog op dat ik in maart 2008
bestuurlijk overleg zal voeren over de werkzaamheden van IPO en VNG en het
onderzoeksteam.6 De strafrechtelijke aanpakHoe zit het stelsel in hoofdlijnen in elkaar?De minister van Justitie is primair verantwoordelijk voor het stelsel
van de strafrechtelijke handhaving van de VROM-regelgeving.Binnen het OM is sinds 2005 vrijwel gehele milieutaak ondergebracht bij
het Functioneel Parket (FP). De arrondissementsparketten zijn belast met de
verwerving en afdoening van zogenoemde leefbaarheidsdelicten.Bij de politieregiokorpsen heeft een opschaling in de uitvoering van de
politiemilieutaak plaatsgevonden in de vorm van regionale en interregionale
milieuteams. Het FP en de politie ontvangen hiervoor sinds 1990 jaarlijks
de zogenaamde NMP-gelden.Daarnaast heeft, zoals vermeld in hoofdstuk 2, VROM de beschikking over
een eigen bijzondere opsporingsdienst, de VROM-IOD. Deze dienst voert opsporingsactiviteiten
uit op het terrein van Wonen en Milieu. De VROM-Inspectie sluit ieder jaar
een Handhavingsarrangement met het FP.Ook de Algemene Inspectiedienst van LNV voert activiteiten uit op milieugebied,
gewasbescherming en natuur. Het FP sluit ook met deze dienst een handhavingsarrangement
af. Tot het pakket van het FP behoort ook de strafrechtelijke handhaving op
het terrein van ruimte en bouwen. Met de totstandkoming van de Wabo zal worden
bekeken in hoeverre de handhaving op deze terreinen kan worden verbeterd.Het FP heeft het gezag over de onderzoeken van de bijzondere opsporingsdiensten
van VROM en LNV, de regionale en interregionale milieuteams van de politie
en de circa 2000 buitengewone opsporingsambtenaren (boa’s) van landelijke
inspecties, provincies, gemeenten, waterschappen en particuliere terreinbeheerders.
Samenwerking moet ertoe leiden dat meer zicht en greep wordt verkregen op
vooral de ketengerelateerde milieucriminaliteit, die de afgelopen jaren onder
invloed van de ontwikkelingen in het Europese en mondiale handelsverkeer sterk
naar aard, schaal en omvang is toegenomen. De handel in stoffen, producten,
afvalstoffen, grond, beschermde dieren en planten moet steeds meer worden
gezien als bron van criminaliteit. Dit was voor de Europese Commissie een
belangrijke overweging om begin 2007 een voorstel te doen voor een richtlijn
ter bescherming van het milieu door middel van het strafrecht, gericht op
het in de EU-lidstaten strafbaar stellen van ernstige inbreuken op het Europees
milieurecht.Bij een in 2006, vooruitlopend op de in 2008 te houden evaluatie, verricht
vooronderzoek bleek dat de politie en het OM door de nieuwe structuur beter
in staat zijn om milieuzaken goed op te pakken1.
Op een aantal punten wijkt de organisatie nog (behoorlijk) af van de uitgangspunten
en afspraken uit 2004. Zo bleek de capaciteit nog niet bij alle regionale
en interregionale milieuteams op orde en moet er kwalitatief nog een slag
worden gemaakt. De Raad van Hoofdcommissarissen heeft in augustus 2007 een
ambitieus politiemilieuplan voor de periode tot 2011 vastgesteld, gericht
op verdere verbetering van de uitvoering van de politiemilieutaak en meer
opsporing van ernstige milieucriminaliteit.Daarnaast is het FP bezig met de opleiding van alle milieuofficieren en
milieuparketsecretarissen en bezint zich op de beste invulling van zijn milieutaak.
De evaluatie in 2008 zal moeten uitwijzen of alle plannen en uitvoering daarvan
leiden tot het gewenste resultaat.Analyse van de belangrijkste knelpunten en ontwikkelingen
in de aanpak daarvan• Gebrekkige informatie-uitwisseling en -infrastructuurDe informatie-uitwisseling over milieucriminaliteit tussen de diverse
opsporingsinstanties en met de besturen is nog niet adequaat. Niet alleen
is er nog geen infrastructuur voor digitale informatie-uitwisseling, maar
ook moet er meer onderling vertrouwen worden opgebouwd. Het Landelijk Overleg
Milieuhandhaving (LOM) heeft daarom in 2005 het initiatief genomen om te komen
tot een digitale kruispuntbank voor de uitwisseling van milieuhandhavingsinformatie
en de opbouw van digitale ketendossiers voor prioritaire thema’s. Dit
biedt samen met de ontwikkelingen in het kader van e-Inspecties (programma
Vernieuwing Toezicht) goede kansen op verbetering. Het is de bedoeling om
de politie, het OM, de bijzondere opsporingsdiensten, de rijksinspecties,
de gemeenten, de provincies en de waterschappen aan te sluiten op de nieuwe
infrastructuur.Bovendien is er meer samenwerking nodig tussen de Unit Milieucriminaliteit
van het KLPD, de regiokorpsen, bijzondere opsporingsdiensten en rijksinspecties
bij de analyse van informatie. Positief is dat in 2008 zowel de politie als
de bijzondere opsporingsdiensten gaan samenwerken in een gezamenlijk register
zware criminaliteit. Dit zal de uitwisseling en koppeling van informatie over
zwaardere milieucriminaliteitsvormen stimuleren.• Onevenredig grote capaciteitsinzet voor «relatief lichte
zaken»Bij het FP zijn in 2006 circa 14 000 milieustrafzaken binnengekomen.
Ongeveer tweederde hiervan is afkomstig van de politie en circa 2000 van de
AID. Waarschijnlijk valt het aantal milieustrafzaken in 2007 wat lager uit.
Vooral dankzij de vorming van de interregionale milieuteams neemt het aantal
opsporingsonderzoeken naar ernstige milieucriminaliteit toe. Toch betreffen
de zaken van de politie in nog al wat gevallen betrekkelijk eenvoudige en
weinig tijd en specialistische kennis vergende milieuovertredingen. Dit komt
vooral doordat een deel van de capaciteit voor de politiemilieutaak niet in
de milieuteams, maar in de basispolitiezorg is ondergebracht; op de inzet
hiervan heeft het FP geen rechtstreekse invloed. De prioriteit ligt daar bij
openbare orde en veiligheid. Op basis van de uitkomst van de hierboven genoemde
evaluatie zullen de ministers van Justitie, BZK en VROM bepalen of er in de
structuur van de strafrechtelijke milieuhandhaving wijzigingen dienen te worden
aangebracht.Belangrijk is verder dat de bevoegde bestuursorganen voor de bestraffing
van lichte milieuovertredingen momenteel op een enkele uitzondering na volledig
afhankelijk zijn van het OM. Hierop wordt aan het eind van dit hoofdstuk uitgebreider
teruggekomen.• De sturing van de opsporing vergt veel coördinatieDe milieu-opsporingscapaciteit is verdeeld over de 25 regiokorpsen onder
zeggenschap van de korpsbeheerders en hoofdofficieren van de arrondissementsparketten,
de regionale en interregionale politiemilieuteams, de VROM-IOD en AID-DO en
de circa 2000 boa’s in dienst bij centrale en decentrale overheden.
Het FP heeft tot taak te zorgen voor afspraken met het oog op een doelmatige
opsporing. Door het grote aantal betrokkenen vergt dit veel coördinatie
van het FP.Bij een toenemend aantal voorstellen voor opsporing van (middel)-zware milieucriminaliteit bestaat de behoefte aan het meer en vroegtijdig
samen optrekken van één of meer interregionale milieuteams en één
of meer bijzondere opsporingsdiensten, om de kans op succes en effect te vergroten.
Daarom is kortgeleden besloten om de selectie van onderzoeken voortaan integraal
aan te pakken, in plaats van per kolom (FP, politie, VROM-IOD, AID-DO).De coördinatie van de inzet van de boa’s zal voor het FP worden
verlicht door de samenwerking van de rijksinspecties in «Vernieuwing
Toezicht» en de in een aantal regio’s beoogde vorming van omgevingsdiensten.• Strafmaat milieudelictenDe strafrechtelijke sancties die voor milieudelicten worden opgelegd,
zijn niet altijd voldoende afschrikwekkend en evenredig aan de ernst van het
delict en de ermee behaalde financiële voordelen. Het FP betrekt bij
de bezinning op een betere invulling van zijn milieutaak daarom ook het strafvorderingsbeleid.
Daarnaast is het ontbreken van de mogelijkheid om daders die stelselmatig
of bij herhaling in de Wet op de Economische Delicten (WED) strafbaar gestelde
misdrijven plegen zwaarder te bestraffen, voor de minister van Justitie reden
geweest om in het kader van de voorgenomen herziening van de WED, de mogelijkheden
te bezien om structurele daders van economische delicten strenger te straffen1. Dit is zeker voor de aanpak van structureel plaatsvindende
overtredingen die een extra gevaar opleveren voor de maatschappij of tot een
zwaardere inbreuk op de rechtsorde leiden van belang. Verder zal een toenemende
oriëntatie van het OM en opsporingsdiensten op zware milieucriminaliteit
complexere millieuzaken tot gevolg hebben. Dit kan voor de rechtspraak betekenen
dat er een groter beroep wordt gedaan op zowel specialistische kennis, als
op onderlinge afstemming en optimale benutting van strafmaten. De minister
van Justitie is voornemens hierover in gesprek te gaan met de Raad voor de
Rechtspraak en het College van Procureurs-Generaal.Verbeteringen in de afstemming en de rolverdeling tussen
bestuur en OMDe omstandigheid dat nagenoeg de gehele VROM-regelgeving door zowel het
bestuur als het OM kan worden gehandhaafd, brengt mee dat er heldere en breed
gedragen afspraken moeten zijn over de verantwoordelijkheidsverdeling, samenwerking
en afstemming tussen beide. De afgelopen jaren zijn hiertoe in het LOM en
op regionaal en provinciaal niveau afspraken gemaakt maar de uitvoering daarvan
moet beter. Daarom is in 2007 op initiatief van het IPO en het FP in vier
regio’s een pilot «kernbepalingen» uitgevoerd. Deze pilot
is gericht op de uitvoerbaarheid van de Landelijke strategie milieuhandhaving,
die in 2004 in LOM-verband is vastgesteld. De uitkomsten komen in de eerste
helft van 2008 beschikbaar, maar de eerste bevindingen zijn dat de in de strategie
vastgelegde wijzen van optreden door het bestuur en het OM, bij overtreding
van een kernbepaling, onvoldoende als een passende reactie worden beschouwd.
Het helder verdelen van de verantwoordelijkheden voor de handhaving over bestuur
en OM en het accepteren daarvan wordt bovendien bemoeilijkt door de knelpunten
in het stelsel van de bestuursrechtelijke handhaving die in hoofdstuk 5 zijn
geschetst.Positief is dat de relatie tussen het FP en de provincies sterk is verbeterd.
Er zijn nieuwe afspraken gemaakt over de rolverdeling en over het gezamenlijk
aanpakken van prioritaire handhavingsproblemen in de provincies, op basis
van bilaterale handhavingsarrangementen. De komst van de bestuurlijke strafbeschikking
op basis van de Wet OM-afdoening speelt hierbij een belangrijke rol omdat
bestuursorganen daarmee in de toekomst kunnen beschikken over de mogelijkheid
om zelf bepaalde milieuovertredingen te bestraffen.Wel moet in dit verband de vraag welke feiten in de toekomst met een bestuurlijke
strafbeschikking en welke met een bestuurlijke boete kunnen worden
afgedaan, nog worden beantwoord. Hierbij moet worden afgebakend bij welke
overtredingen (in principe uitsluitend) bestuursrechtelijke handhaving moet
plaatsvinden en bij welke overtredingen de strafrechtelijke en bestuursrechtelijke
handhavingsmogelijkheden naast elkaar moeten bestaan.Het streven is in ieder geval dat de politie en het FP zich meer kunnen
gaan toeleggen op die vormen van milieucriminaliteit die vanwege de ernst
van het feit of de persoon van de dader vanuit strafrechtelijk perspectief
het meest relevant zijn.De rolverdeling die dan ontstaat tussen het bestuur en het OM, kan als
volgt worden weergegeven:Afdoening door bestuurAfdoening door bestuur en/of OMAfdoening door OM, eventueel aanvullend door bestuur Overtredingen van milieuvoorschriften
waarbij niet sprake is van strafrechtelijk relevante
omstandigheden• Overtredingen
van milieuvoorschriften waarbij wel sprake is
van strafrechtelijk relevante omstandigheden• Prioritaire
handhavingsproblemen• (Middel)zware milieucriminaliteit Instrumenten bestuur: • Bestuurlijke
waarschuwing • Dwangsom/ bestuursdwang • BoeteInstrumenten bestuur: • Bestuurlijke
waarschuwing • Dwangsom/ bestuursdwang • BoeteInstrumenten OM: • Boete
(vooral: rechtspersonen) • Vrijheidsstraf
(nat.personen) • Bijkomende straf • (Voorlopige)
maatregel  Instrumenten OM: • Voorwaardelijk
sepot • Boete • Vrijheidsstraf • Bijkomende
straf • (Voorlopige) maatregelInstrumenten
bestuur: • Intrekking vergunning • Weigering vergunning • Intrekking/schorsing
erkenning of certificaat• Bestuursdwang/dwangsomIn het kader van het LOM is inmiddels een werkgroep ingesteld met de opdracht
dit overzicht uit te werken.Bij de verder uit te werken rolverdeling tussen bestuur en OM nemen de
(milieu)boa’s die in dienst zijn van het bestuur een sleutelpositie
in. Zij zijn doorgaans primair toezichthouder op de naleving. Boa’s
kunnen een strafvorderlijk vervolg geven aan de eerder door hen als toezichthouder
geconstateerde overtredingen. Zij kunnen dus een belangrijke schakelfunctie
vervullen tussen de werelden van het bestuur en het strafrecht. In de praktijk
wordt daar nog onvoldoende gebruik van gemaakt. Voorts worden er verbeteringen
aangebracht in de professionaliteit van de boa’s en in het stelsel van
boa’s, zo nodig door middel van wettelijke kwaliteitseisen. In het kader
van het LOM zijn hierover afspraken gemaakt. De hoofdofficier van het FP wordt
belast met het toezicht op de goede werking van het stelsel. Verder wordt
de operationele ondersteuning van en samenwerking met boa’s in dienst
van provincies, gemeenten, waterschappen en particuliere terreinbeheerders
door de politie verbeterd. Met het oog hierop wordt nu binnen de politie bezien
in hoeverre het zogenoemde boa-registratiesysteem dat in de politieregio Noord-
en Oost-Gelderland is ontwikkeld, landelijk kan worden ingevoerd1.7 Concluderend overzicht van alle plannenSamengevat heb ik mede namens mijn collega’s voor WWI en van Justitie
in deze notitie de volgende plannen aangekondigd.1. De VROM-Inspectie richt haar toezicht in conform de uitgangspunten
van Vernieuwing Toezicht. Kern van de aanpak vormt de inrichting van het toezicht
vanuit het perspectief van de gecontroleerde partij.2. Het toezicht van de VROM-Inspectie gaat uit van toezicht op maat. Dit
betekent loslaten waar het kan en bestuurs- of strafrechtelijke ingrijpen
als het moet.3. Prioriteiten worden door de VROM-Inspectie bepaald op basis van maatschappelijke
en/of politieke wensen, de Nalevingsstrategie, signalen en incidenten. De
VROM-Inspectie richt zich met behulp van de Nalevingsstrategie vanuit een
risico- en probleembenadering op de grootste risico’s voor gezondheid,
veiligheid, duurzaamheid en sociaal maatschappelijke risico’s.4. Gemeenten, provincies en waterschappen zijn primair zelf verantwoordelijk
voor een goede taakuitvoering bij medebewind. Hier ligt een essentiële
rol voor bijvoorbeeld gemeenteraden en provinciale staten. De VROM-Inspectie
zal daarom geen volledige cyclus van VROM-brede doorlichtingen meer doorlopen.5. De taakuitvoering van gemeenten en op onderdelen van een aantal provincies
is nog lang niet op orde. Ik ben verantwoordelijk voor het goed functioneren
van het stelsel. Mijn Inspectie zal als nieuwe aanpak de zwakkere gemeenten
en provincies volgen en thematisch specifieke risico’s, naleeftekorten
en doelgroepen aanpakken.6. De provincies hebben de regie bij de vervolgacties die nog nodig zijn
in het project Professionalisering Milieuhandhaving.7. De toezichtprotocollen voor de bouwregelgeving worden verbreed naar
de handhaving van het Activiteitenbesluit en de Wabo.8. De VNG komt met een voorstel voor het toepassingsplan voor de maatlat
Vergunningverlening, toezicht en handhaving.9. Het IPO en de VNG werken momenteel aan een toepassingsplan voor de
maatlat Externe Veiligheid. Deze maatlat is bedoeld als instrument voor gemeenten
en provincies, waarmee zij kunnen toetsen of zij over een robuuste ambtelijke
organisatie beschikken voor de uitvoering van de EV-taken. De maatlat werkt
op een vergelijkbare manier als de maatlat voor vergunningverlening en toezicht.
Het streven is om beide maatlatten op eenzelfde tijdstip via de website van
VNG beschikbaar te stellen aan gemeenten en de provincies, medio maart 2008.10. VROM start het Transitieprogramma Werk in uitvoering; over de definitieve
inhoud daarvan wordt de Tweede Kamer begin 2008 geïnformeerd parallel
aan het kabinetsstandpunt over het advies van de Commissie Oosting.11. Onderdeel van het Transitieprogramma is in ieder geval de verbetering
van de kwaliteit van de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving.
Hiertoe komen IPO en VNG medio 2008 met resultaten.12. Er komt een onderzoeksteam van wijze mensen dat gevraagd wordt een
onderzoek te doen naar de houdbaarheid van het bestaande stelsel van toezicht
en handhaving op de langere termijn en de aanpassingen die geboden zijn, en
daarover medio 2008 te rapporteren.13. Vervolgens zal ik na medio 2008 de Tweede Kamer informeren omtrent
voorgaande twee punten.14. In 2008 zal de nieuwe structuur bij het OM en de politie voor de handhaving
van de milieuregelgeving worden geëvalueerd.15. Met de totstandkoming van de Wabo zal worden bekeken in hoeverre de
strafrechtelijke handhaving door het FP op het terrein van ruimte en bouwen
kan worden verbeterd.16. Van het LOM worden initiatieven verwacht om te komen tot een digitale
kruispuntbank voor de uitwisseling van milieuhandhavingsinformatie.17. Medio 2008 worden resultaten verwacht van de bezinning door het OM
op het strafvorderingsbeleid en het gesprek dat de minister van Justitie aangaat
met de Raad voor de Rechtspraak en het College van Procureurs-Generaal over
de versterking van zowel specialistische kennis, als de onderlinge afstemming
en optimale benutting van strafmaten.18. De rolverdeling tussen bestuur en OM bij de handhaving van de VROM-regelgeving
zal worden verbeterd, opdat het bestuur eenvoudige overtredingen zelf kan
bestraffen en het OM en de politie meer ruimte krijgen voor de aanpak van
ernstige vormen van milieucriminaliteit. Het LOM komt met voorstellen terzake.BIJLAGEUitwerking prioriteiten VROM-InspectieOnderwerpProbleemActie: I/N*Keuzefactor: PM/NLS/S/I** Internationaal(ondersteunende prioriteit)• ongelijke handhavingsdruk
in lidstaten• grote verschillen
in aanpak handhaving tussen landen (prioriteiten, sancties)• slecht
uitvoerbare of handhaafbare regelgeving• versterking Europese milieuhandhaving – omvorming
IMPEL-netwerk1 tot internationale vereniging met vast secretariaat,
waardoor professionalisering structureler kan worden opgepakt. De minister
van VROM, vertegenwoordigd door de VROM-Inspectie (VI), zal daartoe deze vereniging
mede oprichten. – projecten
gericht op creëren level playing field. – formuleren
en toepassen van criteria en eisen voor adequate handhaving (gerelateerd aan
minimumeisen voor Inspecties) • versterken
INECE (= mondiale) netwerk2 • bilaterale
ondersteuning landen (zoals Bulgarije, Roemenië• versterking
strafrechtelijke samenwerkingPM    Ruimtelijke ontwikkeling• nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen moeten
passen in gemeentelijke bestemmingsplannen. Het slagen van doelstellingen
van het nationale ruimtelijk beleid op het gebied van landschap (verrommeling),
natuur, lokale milieukwaliteit en externe veiligheid is dan ook afhankelijk
van een effectieve vertaling hiervan in actuele bestemmingsplannen en de correcte
toepassing en handhaving daarvan. • gemeenten
schieten op het gebied van actualiteit van bestemmingsplannen en toezicht
en handhaving tekort. • lokale
ruimtelijke initiatieven en plannen blijken regelmatig op gespannen voet te
staan met de doelstellingen vanuit het nationale ruimtelijke beleid. Is een
gemeentelijk bestemmingsplan eenmaal vastgesteld, dan zijn de plannen die
op gespannen voet staan met het nationale ruimtelijke beleid niet meer zonder
grote kosten terug te draaien. • gemeentelijke
bestemmingsplannen laten regelmatig nog gevoelige functies toe binnen veiligheidszones
van inrichtingen uit het Besluit Externe Veiligheid Inrichtingen (BEVI) en
langs vormen van transport van gevaarlijke stoffen. • toezien op goede
doorvertaling (landelijk) ruimtelijk beleid in bestemmingsplannen via plantoetsing,
vooral vooraf (I) • uitvoeren
gebiedsprojecten en themaprojecten. Toetsen ruimtelijke plannen gemeenten
achteraf: bedrijfsterreinen, landschap, recreatiewoningen en actualisatie
bestemmingsplannen in nationale landschappen (I) • uitvoering
van activiteiten rond het Besluit externe veiligheid inrichtingen. Hierbij
gaat het om de veiligheid van inrichtingen en vormen van transport van gevaarlijk
stoffen in relatie tot ruimtelijke ordening (I)PM/NLS     EVOA• veel
transporten voldoen niet aan de EVOA-regels (sluikhandel, onjuiste bestemmingen,
niet-verantwoord verwerken) hetgeen milieurisico’s bij export tot gevolg
kan hebben. • informatiegestuurde
handhaving en instrumentontwikkeling ten behoeve van scherpere prioritering/snellere
handhaving (N) • gerichte
handhavingsacties op prioritaire stromen/bestemmingen (N) • betere
samenwerking met Nederlandse en buitenlandse partners (N)• blijvende
inzet toezicht met als doel verhoging pakkans (N) • prioriteit
in de opsporing (VROM-IOD)NLS Bodem• onvoldoende
kwaliteit en integriteit in bodemsaneringsbranche • risico
dat uitvoering ontoereikend blijft onder nieuw Besluit bodemkwaliteit (2008),
dat Bouwstoffenbesluit vervangt • uitvoering
Bouwstoffenbesluit door gemeenten ontoereikend• toezicht
door gemeenten op bodemsanering behoeft verbetering• nieuw Besluit bodemkwaliteit
maakt ketenaanpak mogelijk, o.a. via nieuwe bevoegdheden VI en IVW en door
samenwerking in LOM (N) • kwaliteit
wordt geborgd door verplichte erkenning voor kritische bodemactiviteiten• een
integriteitsprobleem leidt bij aanvraag om erkenning tot negatief advies van
VI of IVW aan SenterNovem/Bodem+. VI en IVW trekken zonodig verleende erkenning
in (N) • toezichtloket
bodem opgezet: landelijk inzicht overtreders en coördinatie afhandeling
(N) • uitvoering interventiestrategie
bodemsanering en grondstromen en kritische bouwstoffen (N)• gemeenten
stimuleren tot samenwerking en ketenaanpak, achterblijvers aanspreken (I) • prioriteit
in de strafrechtelijke opsporingNLS/PM     Nucleaire veiligheid• hoog naleefniveau, maar grote mogelijke effecten
bij niet-naleven • toezicht
kan beter gestroomlijnd worden• blijvende inzet toezicht, gericht op continue
verbetering (N) • coördineren
en stroomlijnen nucleair toezicht in Nederland met één-loketbenadering;
verbetering samenwerking met andere toezichthouders in NL (N/I)NLS    Radioactief schroot• radioactief
schroot veroorzaakt verhoogde kans op blootstelling radioactieve stoffen (400–500
keer per jaar melding via schrootverwerkende bedrijven)• blijvende inzet toezicht;
handhavingsdruk blijft nodig voor goede naleving (N) • voorlichting
aan kleinere bedrijven (N) • voorlichting
over en ondersteuning bij verantwoorde verwijdering (N)• verkenning
in 2008 naar meer effectievere interventiemogelijkheden (N)NLS/PM     Productbesluiten met name Besluit beheer verpakkingen
papier en karton en Besluit beheer elektrische en elektronische apparatuur• bedrijven komen
hun verplichtingen ten aanzien van inzameling en nuttig toepassen onvoldoende
na; hierdoor worden de recycledoelstellingen niet gehaald en wordt onnodig
veel afval verbrand• verdere
handhaving van de meldingsplicht waarmee bedrijven moeten aantonen hoe ze
voldoen aan de verplichtingen uit het besluit beheer verpakkingen (N) • doorlopend
beter inzicht krijgen de doelgroep van het verpakkingenbesluit (N) • handhaving
op de doelstellingen van het verpakkingenbesluit (N)• samenwerking
met belastingdienst en uitvoeringsinstanties (N) • elektr(on)ische
apparatuur; handhaving van verbod op zware metalen in nieuwe apparatuur (N)PM Drinkwater/legionella• eigenaren en beheerders leven regels onvoldoende
na • aantal ziektegevallen
en dodelijke slachtoffers neemt nog niet af • huidige
handhavingsstrategie blijkt onvoldoende effectief en onduidelijk • voor
natte koeltorens ontbreekt registratie waardoor toezicht op beheer en (bij
ziektegevallen) bronopsporing wordt belemmerd• duidelijke
scheiding taken/verantwoor- delijkheden: waterleidingbedrijven zijn verantwoordelijk
voor de legionellacontroles (toezicht) en dragen een dossier over aan de VI
als er handhavend (bestuursen strafrechtelijk) moet worden opgetreden (N) • afstemming
activiteiten rondom legionellameldingen tussen GGD’s, waterleidingbedrijven
en VI in virtuele front office (N) • Interventiestrategie
legionella (begin 2008): analyse meest risicovolle situaties en controles
daarop richten, met interventies als maatwerk die variëren van communicatie
tot effectieve strafrechtelijke sancties (N)• nieuwe «Inspectierichtlijn
controle leidingwaterinstallaties door leidingwaterbedrijven» met actualisatie
werkwijze voor het toezicht en verduidelijking taken/verantwoordelijkheden
(N)• overleg met Justitie/OM
over hoogte boetes• begin
2008 quick scan om na te gaan of registratie van koeltorens door gemeenten
tot stand komt. Op basis hiervan aanvullende maatregelen overwegen. Er komt
een meldingsplicht voor nieuwe natte koeltorensNLS/PM     Drinkwater/toezicht waterleidingbedrijven• waterleidingbedrijven
moeten kwaliteit drinkwater en borging daarvan garanderen• ervaringen
laten zien dat voortdurend toezicht op waterleidingbedrijven door VI noodzakelijk
is (bacteriële besmettingen). • intensivering toezicht (gestart in 2007),
gericht op hele keten waterwinning-productie-distributie en de beveiliging
hiervan (N) • bij het
toezicht beter aansluiten bij de eigen kwaliteitssystemen van de waterleidingbedrijven
(N) • uitvoeren benchmark
(prestatievergelijking). VI verantwoordelijk voor coördinatie, opstellen
protocol en rapportage, ondersteund door VEWIN3 (N)NLS     Genetisch gemodificeerde organismen (ggo)• met behulp van moderne
biotechnologie kunnen genen worden overgebracht tussen verschillende soorten
organismen. Het door deze overdracht ontstane ggo kan o.a. schadelijke effecten
op de volksgezondheid hebben (plagen, ziektes, epidemieën) die zich mogelijk
pas op lange termijn manifesteren • nieuwe
ontwikkelingen, technisch en juridisch vragen blijvende aandacht• toezichtacties (60 vergunninghouders
per jaar) op basis van risiconiveau, naleefgedrag en complexiteit (N) • verbetering
van samenwerking met douane en VWA4 en internationaal (N)NLS    Vuurwerk• opslag
van legaal vuurwerk voldoet grotendeels aan de eisen, maar transporten, handel
en opslagen van illegaal vuurwerk zijn nog knelpunt • doelstellingen
LOM-interventiestrategie vuurwerk nog niet behaald (doelen zijn gesteld voor
2010)• voortzetten
gezamenlijke aanpak politie, vliegende brigade vuurwerk en VROM-IOD voor illegale
praktijken, met als doel komende jaren aantal grote spelers uit te schakelen
(N) • beperkt toezicht
voor behoud bereikte naleving bij legaal consumentenvuurwerk (N) • verbetering
informatie-uitwisseling via Kruispuntbank (trekker FP)NLS/PM REACH• invulling
succesvolle implementatie REACH5-regelgeving. REACH richt zich
op bescherming van leefomgeving en gezondheid van mens, dier en natuur tegen
risico’s van bestaande en nieuwe stoffen. REACH treedt vanaf 1-6-2007
gefaseerd in werking• gezamenlijke
landelijke aanpak met betrokken handhavingsdiensten (Arbeidsinspectie, VWA,
VI) (N)• ontwikkeling
handhavingsprogramma en uitvoeringsprogramma volgens systematiek van programmatisch
handhaven (N)• nadruk
wat betreft nieuwe onderdelen in eerste instantie meer op kennisoverdracht
en voorlichting dan op handhaving (N)• Europees
is Nederland een van de trekkers voor een goede en eenduidige handhavingsstructuur.
Daarnaast zal het Forum (onderdeel van het Europese Agentschap) de afstemming
van de handhaving in lidstaten oppakkenNLS     Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden• zicht en toezicht op
sector is beperkt en versnipperd • doelgroepen
en gebruik zijn zeer divers • naleving
in het algemeen onvoldoende• toelatingsprocedure
vergt veel tijd• opzet
handhavingsprogramma 2008–2011 door de betrokken ministeries (VROM,
LNV, VWS, SZW en VenW), inspectiediensten (VI, AID, VWA, AI, IVW, Waterschappen
en Rijkswaterstaat) en het FP (N) • nauwe
samenwerking en afstemming betrokken diensten (N)• handhaving
op doelgroepen en niet toegelaten middelen met grootste risico’s en
naleeftekorten. Interventies variëren van voorlichting tot boetes en
vrijheidsstraffen (N)• meting
van effectiviteit interventies en bijstelling waar nodig (plan-do-check-act)
(N) • instrument van
bestuurlijke boete inzetten (lik op stuk) (N)• vereenvoudigingstraject
toelatingsprocedure conform «Beleidsprogramma biociden»NLS/PM     Buisleidingen voor gevaarlijke stoffen• knelpunten op het gebied van
(fysieke) veiligheid, security, grondroeren, toezicht en behandeling van incidenten6 • er is sprake
van een gebrek aan wettelijke basis • er
is onvoldoende doorwerking in ruimtelijke plannen • er
is onvoldoende borging van externe veiligheid• VI houdt toezicht op
naleving door leidingexploitanten (N) en op naleving door andere overheden
(I)7 • Een
AMvB Buisleidingen met richtlijnen voor leidingbeheerders en andere overheden
treedt in 2009 in werking. AMvB gaat uit van algemene zogplicht exploitanten• opzet
front office Buisleidingen. VI trekt samenwerkende toezichthouders. Toezicht
moet aansluiten bij eigen bestaande verantwoordingsmechanismen bij bedrijven
(veiligheidheidsbeheersysteem, protocollen, zelfregulering). Inzet op eigen
verantwoordelijkheid (N) • vanaf 2009
structureel toezicht (in vorm van systeemtoezicht, aanvullend op wat exploitanten
zelf al doen) (N)NLS     Asbest• verwijdering
asbest bij sloop punt van zorg (vooral bij bouwwerken) • te
weinig aandacht bij gemeenten voor asbestsloopsituatiesondersteuning gemeenten via checklist op VROM-site (I) • uitvoering
LOM-interventiestrategie asbest 2005, gericht op sloopsituaties/sloopvergunning
(N/I) • bevindingen Rekenkamer
(onderzoek ketenhandhaving asbest) leidt tot meer inzet VI (N/I) • monitoren
uitvoering door gemeenten (I)• inzet
Arbeidsinspectie en FP (N)NLS Veilig, duurzaam en gezond bouwen• veiligheid van gebouwen in ons land is niet
altijd gegarandeerd, zowel de constructieve als de brandveiligheid. Oorzaak
is het niet altijd voldoende invullen van verantwoordelijkheden in de bouwketen• bij
nieuwbouw worden eisen uit het Bouwbesluit die gaan over gezondheid slecht
nageleefd; dit zorgt voor risico’s voor bewoners • naleving
van de energieprestatienorm laat sterk te wensen over; leidt tot onnodig kosten
en tot onnodig hoog energieverbruik, strijdig met kabinetsbeleid• programma verbetering
brandveiligheid gestart (BZK/VROM), ter verhoging bewustzijn en verbetering
van de naleving (I)• onderzoek
(brand)veiligheid bij justitiële inrichtingen (I) • Evalueren
van de effectiviteit en efficiency van interventies VI m.b.t. brandveiligheid
(I)• voorlichting en
compliance assistance bij invoering Gebruiksbesluit (I) • onderzoek
naar borging van constructieve veiligheid bij nieuwbouw (i.s.m. CUR8) (I) • stimuleren
en ondersteunen gemeenten bij hun toezichthoudende taak kwaliteit van gas-
en elektravoorzieningen (I) • VROM
onderzoekt wenselijkheid wijziging regelgeving (in de huidige setting kunnen
in de bestaande bouw alleen excessen worden tegengegaan); tot hier meer duidelijkheid
over is, voorlichting aan bewoners en stimulering gezondheidsbevorderend gedrag
(I) • pakket van afspraken
met gemeenten afsluiten t.b.v. een betere naleving m.b.t. gezondheid en energiezuinigheid;
VI faciliteert (I) • onderzoek
naar en toezicht op betrouwbaarheid van energieprestatiecertificaten en toezicht
op naleving convenant ter verbetering van bestaande scholen (N/I)NLS/PM/I    Wonen/statushouders• achterstanden
in de huisvesting van statushouders is sterk ingelopen, maar nog niet weggewerkt;
De pardonregeling zorgt echter weer voor extra druk. • met
IPO en VNG is afgesproken de huisvestingsopgave voor eind 2009 te realiseren• VI zal zich in eerste
instantie stimulerend en faciliterend opstellen richting gemeenten (I) • VI
zal realisatiecijfers monitoren; aan de hand hiervan vinden evaluatiegesprekken
plaats tussen minister voor WWI en VNO en IPO (I) • Er
is een Task force ingesteld (Justitie, WWI, Aedes, COA en VNG), die voorlichting
geeft, good practices uitwisselt, meditatiën aanbiedt en de uitvoering
aanjaagt. (I)PM/NLS    Geluid• blootstelling
aan geluid leidt 2300 DALY’s9 per 1 miljoen inwoners. • geluid
vormt na chronische blootstelling aan fijn stof (11 200 DALY’s
per 1 miljoen inwoners) de grootste milieugerelateerde bedreiging van de gezondheid10.• op
verzoek van TK onderzoek naar naleving van import en handel in uitlaatsystemen
voor brommers (N) • onderzoek
naar toegenomen geluidsoverlast langs het spoor (N) • onder
meer onderzoek naar beheer geluidzones voor industrielawaai rond industrieterreinen
en onderzoek naar verlening hogere grenswaarden door gemeenten. Ondersteuning
gemeenten in kader van deskundigheidsbevordering (I)S/PM/NLS Grote bedrijven/IPPC• Het halen van rijksdoelen (vaak Europese
doelen) op het gebied van klimaat, energie, luchtemissies en externe veiligheid
kan onder druk komen te staan als bedrijven en andere overheden hun verplichtingen
onvoldoende nakomen• Aanscherpende
regelgeving, toenemende complexiteit van toe te passen technieken en een zwaardere
belasting van het bevoegd gezag kunnen leiden tot non-conform gedrag bij overheden
en bedrijven • De IPPC-richtlijn
is bedoeld om milieuverontreiniging door IPPC-inrichtingen (industrie en intensieve
veehouderij) te bestrijden. Uit onderzoek in 2006 blijkt dat een derde van
de overheden en bedrijven nog niet aan de verplichtingen van deze Europese
richtlijn voldoet, waardoor Nederland het risico loopt in gebreke te worden
gesteld. Bovendien komt hierdoor het behalen van de emissiedoelstellingen
(de nationale emissieplafonds) onder druk te staan• Toezicht op meerjarenafspraken
en convenanten die gericht zijn op duurzame milieuzorg bij bedrijven en efficiënt
gebruik van energie (I) • De
VI richt zich op de zwakke plekken in het uitvoeringssysteem om te bevorderen
dat de rijksdoelen op het gebied van klimaat, energie, luchtemissies en externe
veiligheid worden bereikt. De Inspectie intervenieert bij actoren via welke
belangrijke verbeteringen kunnen worden bereikt (I)• Bij
lopende vergunningverlening toetst de VI aan de voorkant of in voldoende mate
met de belangrijkste aspecten van het rijksbeleid rekening is gehouden. Als
dit onvoldoende het geval is gericht adviseren en zo nodig bezwaar en beroep
aantekenen (I)• De VI
doet thematisch onderzoek naar de stand van zaken rondom de belangrijkste
rijksprioriteiten bij het bevoegd gezag en een doorsnede van grote bedrijven
(I) • Begin 2008 wordt
een toezichtactie georganiseerd om in korte tijd achterblijvende gemeenten
in actie te krijgen om alsnog te voldoen aan de IPPC-richtlijn. In de daaraan
voorafgaande periode worden gemeenten en provincies gestimuleerd de IPPC tijdiger
en beter toe te passen. Ook wordt bij de grootste knelpunten door de VI geïntervenieerd
met formele verzoeken tot aanpassing of intrekking van vergunningen (I)PM/NLS     Wabo (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht)• huidige stelstel van
vergunningen leidt tot te veel administratieve lasten, onvoldoende dienstverlening
en relatief lange procedures en soms tegenstrijdige voorschriften. De omgevingsvergunning
moet hierin een sterke verbetering geven. De implementatie moet zorgvuldig
gebeuren• In
het kader van kwaliteitsborging van het systeem zal de VI de komende jaren
door middel van ondersteuning van de gemeenten en provincies bij de implementatie
van de Wabo en door middel van toezicht op de voortgang inzet leveren (I)PM* N =Nalevingstoezicht; I = Interbestuurlijk toezicht.** PM = politiek/maatschappelijk; NLS = nalevingsstrategie; S = signalen;
I = incidenten.1 IMPEL: Implementation and Enforcement of Environmental
Law.2 INECE: International Network for Environmental Compliance
and Enforcement.3 VEWIN: Vereniging van waterbedrijven in Nederland.4 VWA: Voedsel en Warenautoriteit.5 REACH: Europese verordening voor registratie, evaluatie
en autorisatie van chemische stoffen.6 Advies «Samen voor de buis». prof. Enthoven,
23 december 2004.7 Per brief van 23 maart 2005 Tweede Kamer (vergaderjaar
2004–2005, 26 018, nr. 4) heeft de minister van EZ de Tweede Kamer
geïnformeerd over het aanwijzen van het ministerie van VROM als eerstverantwoordelijke
voor het buisleidingendossier. Bij Koninklijk Besluit is de overdracht van
taken van het ministerie van EZ naar het ministerie van VROM op 22 december
2006 geformaliseerd (Staatsblad 679, 21 december 2006).8 Civieltechnisch Centrum Uitvoering Research en Regelgeving.9 De ziektelast («burden of disease») wordt
uitgedrukt in DALY’s («Disability-Adjusted Life-Years»).
Het aantal DALY’s is het aantal gezonde levensjaren dat een populatie
verliest door ziekten.10 Bron RIVM.XNoot1Toezicht is volgens de Kaderstellende visie op toezicht: «het verzamelen
van de informatie over de vraag of een handeling of zaak voldoet aan de daaraan
gestelde eisen, het zich daarna vormen van een oordeel daarover en het eventueel
naar aanleiding daarvan interveniëren». Bij het interveniëren
gaat het om alle vormen van interventies waaronder tevens wordt begrepen nalevingshulp
of compliance assistance.XNoot2Indien toezichthouders dwang mogen uitoefenen gaat het volgens de Kaderstellende
visie op toezicht om handhaving. Dit is weer onder te verdelen in bestuursrechtelijke
en strafrechtelijke handhaving.XNoot3EVOA: Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen.XNoot4REACH staat voor Europese verordening voor registratie, evaluatie en autorisatie
van chemische stoffen.XNoot5Nalevingstoezicht is het toezicht op de naleving van wet- en regelgeving
door burgers en bedrijven.XNoot6Interbestuurlijk toezicht betreft het toezicht op de uitvoering van publieke
taken door decentrale overheden (bron: Kaderstellende visie op toezicht 2005,
TK Vergaderjaar 2005–2006, 27 831, nr. 15).XNoot1In de Wet milieubeheer, de Woningwet, de Wro e.a.zijn bijvoorbeeld vorderings-
en aanwijzingsbevoegdheden opgenomen op grond waarvan een inspecteur kan ingrijpen.XNoot2VROM-IOD: VROM Inlichtingen en Opsporingsdienst.XNoot3AID-DO: Algemene Inspectiedienst-Dienst Opsporing.XNoot4Europese Richtlijn 96/61/EG van de Raad van 24 september 1996 inzake
geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging wordt kortweg
aangeduid als IPPC-richtlijn. De richtlijn is in Nederland in de Wet milieubeheer
en in de Wet verontreiniging oppervlaktewateren geïmplementeerd.XNoot1Zie o.m. programma «good governance» (Kamerstukken 2005–2006,
30 111 en 30 300 nr. 5).XNoot2Zie ook «toezicht in vertrouwen, vertrouwen in toezicht»;
Visie op toezicht OCW 2007–2011 (Kamerstukken 2006–2007, 30 183,
nr. 18).XNoot1Wet handhavingsstructuur en het Besluit kwaliteitseisen handhaving milieubeheer.XNoot2Zie: Individuele rapportages VROM-Inspectie, de landelijke rapportage
VROM-brede gemeenteonderzoeken 2006 en de Midterm review provincieonderzoeken.XNoot3Zie ook rapport van de Algemene Rekenkamer over de bescherming van Natuurgebieden;
TK 2006/2007, 31 074.XNoot1Denk hierbij aan het verbeteren van de constructieve veiligheid in de
bouw naar aanleiding van incidenten als het Bos en Lommer-complex, instorten
sneeuwdaken etc. Daarbij staat niet alleen de rol van de gemeenten ter discussie,
maar ook die van andere partijen zoals bouwers, constructeurs etc.XNoot2Deze code is ontwikkeld door BurgerOverheid.nl, een initiatief van de
minister van BZK, en bevat 10 punten die de positie van de burger in zijn
relatie met de overheid verduidelijken.XNoot1Een deel van deze analyse is gebaseerd op de individuele rapportages van
de VROM-Inspectie over de uitvoering van de VROM-regelgeving, de landelijke
rapportage VROM-brede gemeenteonderzoeken 2006 en de Midterm review provincieonderzoeken.XNoot1Bron: Individuele rapportages VROM-Inspectie, de landelijke rapportage
VROM-brede gemeenteonderzoeken 2006 en de Midterm review provincieonderzoeken.XNoot2Ook in de Woningwet en de Wro is zo’n vorderingsbevoegdheid opgenomen.XNoot3Zie de brief van 5 november 2007, 27 801, nr. 53.XNoot1TK 2006/2007, 22 343, nr. 171.XNoot1Brief van de minister van Justitie aan de Tweede Kamer van 21 mei
2007 30 800 VI, nr. 90.XNoot1Brief minister van BZK aan Tweede Kamer d.d. 5 november 2007 inzake
overzicht taakstellingen en beleidsintensiveringen politie, p. 8. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29383-83.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl