Vaststelling begroting van het Ministerie van VWS (XVI) voor het jaar 2000; Brief minister met een reactie op het rapport 'Ethiek met beleid' van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26800-XVI, nr. 87

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

20-04-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26800-XVI nr. 87

14-04-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1 Inleiding2 Reactie op de aanbevelingenEthisch Kenniscentrum (aanbeveling 1)Ethische agenda (aanbevelingen 2, 3, 4, 7 en 9)Ethisch beleid voor de gezondheidszorg (aanbeveling 5
en 6)Inspectie voor de gezondheidszorg (aanbeveling 8)Publieke discussie (aanbeveling 10)Ethische vaardigheden verbeteren (aanbeveling 11)Verantwoordelijkheid van het instellingsmanagement (aanbeveling
12, 13)Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26800-XVIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 800 XVIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2000nr. 87BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 april 20001 InleidingDe laatste decennia heeft de Nederlandse gezondheidszorg een aantal belangrijke
ontwikkelingen doorgemaakt, die ook van invloed zijn geweest op de medische
ethiek. In de eerste plaats hebben medisch-wetenschappelijke ontwikkelingen
geleid tot een enorme vooruitgang in de preventie en behandeling van aandoeningen.
De moderne geneeskunde heeft ervoor gezorgd dat de gemiddelde levensduur is
toegenomen en dat de kwaliteit van leven voor velen is verbeterd. In de tweede
plaats hebben veranderende maatschappelijke opvattingen over de positie van
de patiënt geleid tot een wettelijke verankering van de arts-patiëntrelatie.
Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat een patiënt toestemming moet
geven voor een bepaalde interventie. In de derde plaats is het beleid ten
aanzien van de organisatie en financiering van zorg ingrijpend veranderd.
Het ziektekostenstelsel heeft de gezondheidszorg voor iedereen toegankelijk
gemaakt, maar de sterke groei noodzaakt tot kostenbeheersing.Medische ethiek was aanvankelijk een beroepsethiek van artsen, waarbij
de medische professie zelf de maatstaven bepaalde voor correct medisch handelen.
Vanaf eind jaren 60 is door bovengenoemde ontwikkelingen echter een verbreding
in de ethiek ontstaan. In de huidige gezondheidszorg gaat het om maatschappelijke
vraagstukken als euthanasie en abortus, maar ook over ethische vragen die
worden opgeworpen door de voortschrijdende technologie en de toepassing daarvan,
zoals kloneren en gentherapie, en over ethische vragen in de directe zorgverlening.
Daarnaast zijn ethische aspecten verbonden aan keuzen in de zorg. De belangen
bij al deze ontwikkelingen tezamen zijn zo groot en fundamenteel gebleken
dat de afweging ervan een breed maatschappelijk draagvlak vereist. Ethiek
is het domein van alle hulpverleners en het instellingsmanagement geworden
en ook de politiek en de samenleving houden zich bezig met ethische vraagstukken.
Samenvattend is dus zowel het aantal actoren als het aantal vraagstukken waaraan
medisch-ethische aspecten verbonden zijn, toegenomen. In deze context heb ik in 1997 een advies aangevraagd bij de Raad voor
de Volksgezondheid en Zorg (RVZ). De indruk bestond dat de overheid steeds
reageert op ethische dilemma's die zich voordoen bij nieuwe technologieën,
maar dat zij nauwelijks anticipeert en daarom achter de feiten aanloopt. De
komst van het gekloneerde schaap Dolly is hier een concreet voorbeeld van.
Er was dan ook behoefte aan een systematische doordenking en bespreking van
ethische dilemma's en een handreiking voor de wijze van beleidsvoering door
de overheid. Daartoe stelde ik de volgende vragen:1. Is een anticiperend en actief (stimulerend, remmend, sturend) beleid
van de overheid denkbaar, gewenst en uitvoerbaar?2. Wat zijn de ervaringen in het buitenland?3. Heeft de overheid een modificerende of een codificerende rol?4. Moet de overheid voorop lopen of reactief-corrigerend optreden?5. Zou een sturingsprincipe opgesteld kunnen worden?Het uitgebrachte advies «Ethiek met beleid» van de RVZ gaat
niet alleen over ethische dilemma's die zich voordoen bij nieuwe technologieën,
maar betreft het gehele terrein van de ethiek in de zorg. Dit zijn natuurlijk
niet allemaal ethische dilemma's,maar eerder ethische
aspecten in een breder gezondheidszorgvraagstuk. Desondanks is het ruimere
advies waardevol, omdat het een goed uitgangspunt biedt voor een verdere integratie
van ethiek in gezondheidszorgvraagstukken. In het navolgende geef ik een reactie
op de aanbevelingen in het advies.2 Reactie op de aanbevelingenEthisch Kenniscentrum (aanbeveling 1)De RVZ adviseert de oprichting van een ethisch kenniscentrum voor de gezondheidszorg,
dat functioneert ten behoeve van de overheid, belanghebbende organisaties
en het publiek. Hij stelt daarbij voor om het kenniscentrum onder te brengen
bij de Gezondheidsraad, vanwege diens onafhankelijke positie, wetenschappelijke
oriëntatie en expertise op ethisch terrein.Ik onderschrijf het belang van kennisbundeling en een goede samenwerking
tussen de verschillende partijen. De vraag is hoe dit vorm kan worden gegeven.
Het terrein van de ethiek in de zorg is breed en daarom niet makkelijk door
één organisatie te overzien. Daarnaast is het raadzaam om gebruik
te maken van de reeds aanwezige kennis en deskundigheid binnen bestaande organen.
Ik wil daarom bij één of twee organisaties een coördinatiepunt
instellen. Het coördinatiepunt krijgt de volgende taken toegewezen:– het signaleren van (internationale) ontwikkelingen met medisch-ethische
aspecten en het melden daarvan aan de Minister van VWS;– het doorverwijzen van zorginstellingen, onderzoeksinstituten en
andere betrokken organisaties naar de juiste instantie of persoon;– het stimuleren van samenwerking tussen de diverse betrokkenen
in binnen- en buitenland;De mogelijkheid om dit coördinatiepunt onder te brengen bij de Gezondheidsraad
en/of de RVZ wordt nader onderzocht. Momenteel ben ik daartoe in overleg met
beide organisaties. Uitgangspunt is dat alle betrokkenen makkelijk hun weg
kunnen vinden naar het coördinatiepunt en dat geen schotten ontstaan
tussen de verschillende soorten vraagstukken (ethische aspecten bij nieuwe
technologieën, behandelingsvraagstukken en keuzen in de zorg).Ethische agenda (aanbevelingen 2, 3, 4, 7 en 9)In zijn tweede aanbeveling stelt de RVZ voor een ethische agenda op te
stellen. Hierin wordt gesignaleerd welke ethische vraagstukken aandacht behoeven,
wat er over eventuele problemen bekend is en welke activiteiten naar aanleiding
van die problemen overwogen moeten worden, zoals wetgeving, onderzoek of publiek
debat. Het ethisch kenniscentrum kan volgens de RVZ de samenstelling van de
ethische agenda coördineren en actueel houden.Een ethische agenda is een goed middel om meer samenhang en richting in
het beleid ten aanzien van ethische vraagstukken te bewerkstelligen. In samenspraak
met de diverse betrokkenen kan de Minister van VWS jaarlijks prioriteit geven
aan bepaalde medisch-ethische onderwerpen. De Minister van VWS is verantwoordelijk
voor de agenda, zeker gezien de politieke gevoeligheid van deze onderwerpen.
Uiteindelijk wordt de agenda ter goedkeuring voorgelegd aan het parlement.Ik ben voornemens om de ethische agenda op te nemen in de rijksbegroting.
Zoals uiteengezet in de regeringsnota Van Beleidsbegroting tot Beleidsverantwoording
van 19 mei 1999 (Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 573,
nr. 1) wordt het algemene deel van de memorie van toelichting omgevormd tot
een beleidsagenda. De beleidsagenda zal een nadere uitwerking van het regeerakkoord
vormen waarbij het vooral ingaat op de te bereiken doelen en beleidsprioriteiten
in het navolgende begrotingsjaar. Het gaat daarbij ook om onderwerpen die
niet of nauwelijks financiële gevolgen hebben, zoals medisch-ethische
vraagstukken. De beleidsagenda is voortschrijdend: er komen jaarlijks onderwerpen
bij en er vallen er ook weer af. Daarnaast bestaat per onderwerp ruimte voor
de evaluatie van gevoerd beleid.De rijksbegroting in haar nieuwe opzet biedt dan ook een uitstekende plaats
voor de ethische agenda: het regeerakkoord kan in hoofdlijnen aangeven hoe
wordt omgegaan met medisch-ethische kwesties gedurende de betreffende kabinetsperiode.
Vervolgens wordt in de beleidsagenda nader aangegeven welke medisch-ethische
onderwerpen het komende jaar specifiek aandacht krijgen. Bovendien kan het
effect van bepaald beleid worden geëvalueerd (aanbeveling 9). De ethische
agenda maakt dus onderdeel uit van de bredere beleidsagenda en waarborgt daarmee
de integratie van ethiek in algemene gezondheidszorgvraagstukken.Ethisch beleid voor de gezondheidszorg (aanbeveling 5
en 6)Zoals in de inleiding naar voren is gekomen, is het terrein van de ethiek
verruimd. Binnen het ministerie van VWS krijgen steeds meer beleidsterreinen
dan ook te maken met de ethische dimensies van hun beleid. Natuurlijk liggen
er altijd al normen en waarden ten grondslag aan beleidskeuzen, maar bij meerdere
beleidsonderwerpen die niet van oudsher bestempeld worden als medisch-ethische
vraagstukken, zoals bij de ouderen- of gehandicaptenzorg, is het explicieter
benoemen van de ethische dimensie van het beleid mogelijk. In reactie op de
aanbeveling om belangrijke voorstellen voor wetgeving en beleid op het terrein
van de gezondheidszorg te voorzien van een ethische paragraaf willen wij dan
ook opmerken dat dit, waar nodig, zeker zal gebeuren (aanbeveling 6). Daarbij
ligt de eindverantwoordelijkheid in de politieke en ambtelijke top van het
ministerie (aanbeveling 5).Inspectie voor de gezondheidszorg (aanbeveling 8)De Inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ) houdt toezicht op de kwaliteit
van de gezondheidszorg. Zij doet dat aan de hand van normen die door instellingen
en beroepsbeoefenaren zelf opgesteld moeten worden. Voor een nadere
invulling van het begrip «verantwoorde zorg» dient tevens aandacht
besteed te worden aan ethische vraagstukken in de zorgverlening. Het gaat
daarbij in principe om een drietal terreinen:a. het terrein van de beroepsethiek, zoals die op individueel niveau wordt
waargemaakt;b. het terrein van de verplichtingen voor beroepsbeoefenaren zoals vastgelegd
in wettelijke voorschriften waarop de IGZ toezicht uitoefent;c. het terrein van nieuwe ontwikkelingen binnen de zorg die tot ethische
dilemma's leiden.Bij de beoordeling of instellingen en beroepsbeoefenaren verantwoorde
zorg leveren, vormt de manier waarop met ethische vraagstukken wordt omgegaan
een integraal onderdeel van de jaarrapportage. De IGZ rapporteert niet afzonderlijk
over deze terreinen, omdat het handelen conform de beroepsethiek het beste
kan worden beoordeeld binnen het totale beroepshandelen; daarnaast rapporteert
zij niet per wet, omdat het leveren van verantwoorde zorg meer is dan het
voldoen aan wettelijke verplichtingen. Nieuwe ontwikkelingen en problemen
op ethisch terrein waarmee beroepsbeoefenaren en instellingen worden geconfronteerd,
worden door de IGZ direct aan de Minister van VWS gemeld.Ik onderschrijf de argumenten van de IGZ om bevindingen op ethisch terrein
integraal onderdeel uit te laten maken van de jaarrapportage. Op verzoek van
de Minister van VWS kan wel thematischaandacht
worden besteed aan een onderwerp met ethische aspecten. Hierover wordt dan
apart verslag gedaan.Publieke discussie (aanbeveling 10)Het Nederlandse publiek voelt zich in toenemende mate betrokken bij ethische
vraagstukken. Inspelend op deze ontwikkeling zijn in opdracht van de ministeries
van VWS en LNV de afgelopen jaren enkele debatten georganiseerd met als doel
het bevorderen van zowel kennis als oordeelsvorming bij het brede publiek
over een specifiek medisch-ethisch onderwerp. Het meest recente voorbeeld
daarvan is het lopende publieksdebat over xenotransplantatie dat door de Stichting
Consument en Biotechnologie wordt uitgevoerd. Het debat is gestart in 1999
en wordt naar verwachting begin 2001 afgerond. Een ander voorbeeld is het
publieke debat over kloneren van het Rathenau Instituut dat in 1998 aanving
en in 1999 werd afgerond. De resultaten van het kloneringsdebat maakten duidelijk
dat met de gekozen aanpak onvoldoende het grote publiek wordt bereikt. Dit
leidde op het Ministerie van VWS tot een bezinning over de meest wenselijke
aanpak voor de organisatie van publieke debatten over medisch-ethische vraagstukken.
De resultaten en bevindingen van deze ambtelijke studie worden in het rapport
«Over de organisatie van publieke debatten» gepresenteerd. Hiervan
is een exemplaar opgenomen in bijlage 1.1In het rapport wordt ingegaan op de historie en achtergronden van het
publieke debat in Nederland, de terminologie die in dit verband gehanteerd
wordt, de parlementaire en beleidsmatige context waarin publieke debatten
in Nederland van overheidswege worden georganiseerd en de verschillende doelstellingen
van publieke debatten. Vervolgens worden drie beproefde modellen van publieke
debatten besproken en geanalyseerd, te weten de Deense consensusconferentie,
de Engelse publieksconsultatie en het Zwitserse referendum. In aansluiting
hierop wordt aan de hand van analyses van diverse, reeds georganiseerde publieke
debattrajecten in Nederland aangegeven op welke punten de organisatie van
dergelijke debattrajecten verbeterd kan worden. Het laatste gedeelte van dit
rapport is gewijd aan de ontwikkeling van een nieuw basismodel voor de organisatie
van publieke debatten over medisch-ethische vraagstukken vanuit de rijksoverheid.
Idealiter zou de organisatie van een publieke debat onderverdeeld moeten worden
in diverse opeenvolgende fasen die van elkaar gescheiden worden
door beslismomenten met betrekking tot de verdere voortgang van het debat.
In de fasering wordt onderscheid gemaakt tussen agenderende, publieksvoorlichtende,
inventariserende, rapporterende en discussie-activiteiten. Voorts wordt ingegaan
op de rol van een coördinerende instantie bij de organisatie van een
dergelijk debattraject.Het organisatiemodel uit bovengenoemd rapport is vooral bedoeld als flexibel
te hanteren richtlijn waarbij moet worden nagegaan op welke wijze een dergelijk
«ideaal» organisatiemodel zijn weerslag kan krijgen in de concrete
praktijksituatie. Het vormt daarmee een eerste aanzet tot verdere gedachtevorming
over de aard en functie van door de overheid georganiseerde publieke debatten.Ethische vaardigheden verbeteren (aanbeveling 11)Hulpverleners in de gezondheidszorg worden in toenemende mate geconfronteerd
met vraagstukken waaraan ethische aspecten zijn verbonden. Het is dan ook
belangrijk dat opleidingen in de gezondheidszorg studenten vaardigheden aanleren
hoe ze in de medische praktijk om kunnen gaan met morele problematiek. Voor
alle op grond van de Wet Beroepen Individuele Gezondheidszorg (BIG) geregelde
beroepen zijn ethische vaardigheden reeds neergelegd in de opleidingseisen.
In overleg met de beroepsgroepen en de organisaties van zorginstellingen wil
ik de komende tijd bezien in hoeverre het nodig is om de opleidingseisen op
dit punt aan te scherpen.Naast het verbeteren van ethische vaardigheden in opleidingen is het ook
van belang om hulpverleners in de huidige praktijk gevoelig te maken voor
morele vragen die zich voordoen in de zorg. Hulpverleners herkennen een vraagstuk
niet altijd als een ethisch probleem. Binnenkort gaat in het academisch ziekenhuis
Groningen (azG) een project van start dat de ethische vaardigheden van de
hulpverleners binnen die instelling moet vergroten. De ervaringen die worden
opgedaan in dit project kunnen op termijn wellicht breder worden toegepast.Verantwoordelijkheid van het instellingsmanagement (aanbeveling
12, 13)In zijn twee laatste aanbevelingen gaat de RVZ in op de verantwoordelijkheid
van het instellingsmanagement voor ethisch beleid. De Raad van bestuur dient
volgens de RVZ ethisch beraad in de instelling te bevorderen en dit te verankeren
in het kwaliteitsbeleid. Zorginstellingen dienen daarbij in hun jaarverslag
te vermelden welke invulling ze aan hun ethisch beleid hebben gegeven.Ethische kwesties in de zorgsector zijn niet alleen een zaak van individuele
hulpverleners, maar tevens de verantwoordelijkheid van het instellingsmanagement.
Ik steun daarom de opvatting dat ethiek integraal onderdeel dient uit te maken
van het kwaliteitsbeleid van een instelling. Het management zal zich daarbij
niet alleen kunnen richten op ethische vragen die zich voordoen in de directe
zorgverlening, maar ook op vragen over de organisatie van zorg en de plaats
die zij (willen) innemen in het geheel van maatschappelijke ontwikkelingen.
Inmiddels bekende instrumenten als de medisch ethische commissie en het opstellen
van codes en protocollen zijn daarbij belangrijke instrumenten maar naar mijn
overtuiging niet toereikend. De komende tijd wil ik het management van zorginstellingen
dan ook stimuleren om ethiek op te nemen in het kwaliteitsbeleid. Een mogelijkheid
om dat te bevorderen zou kunnen zijn dat binnen instellingen een gestructureerd
overleg tussen patiënten, hulpverleners en management over ethische vraagstukken
wordt ontwikkeld. Een andere mogelijkheid om het bewustzijn te vergroten,
is het binnenkort te organiseren landelijk symposium over bedrijfsethiek en
zorgethiek dat op verzoek van het Ministerie van VWS wordt georganiseerd door
het CELAZ1 en de Universiteit Nijenrode.
Dit symposium, dat gehouden zal worden in het najaar van 2000, biedt instellingsmanagers
de mogelijkheid om nader kennis te maken met ethiek en de manier waarop beide
sectoren ermee omgaan.Tot slot wil ik nog opmerken dat in de VWS-rapportage «Zorg van
Betekenis» – die in mei verschijnt ten behoeve van de Leidschendamconferentie
over het kwaliteitsbeleid in de zorg voor de komende jaren – het thema
ethiek door mij als apart aandachtspunt is opgenomen.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-EilersXNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1CELAZ= College voor Ethische en Levensbeschouwelijke Aspecten van de Zorgverlening,
statutair adviesorgaan van de Nederlandse Zorgfederatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26800-XVI-87.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl