Gelijke behandeling van mannen en vrouwen in het arbeidsproces; Brief minister bij 'Notitie voorkeursbeleid vrouwen, naar aanleiding van uitspraak Hof (EG) d.d. 17-10-95 (Kalanke)'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24564, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

04-01-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24564 nr. 1

21-12-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamNOTITIE VOORKEURSBELEID VROUWEN, NAAR AANLEIDING VAN UITSPRAAK
HOF (EG) D.D. 17-10-95 (KALANKE)De uitspraak en het EG-rechtDe Nederlandse wetgeving en uitvoering daarvanConsequenties van de uitspraak van het EG-Hof voor de
Nederlandse wetgeving en uitvoering daarvan
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24564Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 25 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 564Gelijke behandeling van mannen en vrouwen in het arbeidsproces nr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 21 december 1995Op 17 oktober 1995 heeft het Hof van Justitie van de E.G. uitspraak gedaan
in de zaak C-450/93 (Kalanke/Bremen) betreffende de toepassing van de artikelen
2, eerste en vierde lid, van Richtlijn 76/207/EG (gelijke behandeling van
mannen en vrouwen in het arbeidsproces).Hierbij zend ik u, mede namens mijn ambtgenoten van Binnenlandse Zaken,
Justitie en Buitenlandse Zaken, alsmede de Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen, een notitie waarin wordt ingegaan op de vraag of
deze uitspraak consequenties heeft voor de desbetreffende Nederlandse wetgeving
of uitvoering daarvan.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. P. W. Melkert NOTITIE VOORKEURSBELEID VROUWEN, NAAR AANLEIDING VAN UITSPRAAK
HOF (EG) D.D. 17-10-95 (KALANKE)Op 17 oktober 1995 heeft het Hof van Justitie van de E.G. uitspraak gedaan
in de zaak C-450/93 (Kalanke/ Bremen) betreffende de toepassing van de artikelen
2, eerste en vierde lid, van Richtlijn 76/207/EG (gelijke behandeling van
mannen en vrouwen in het arbeidsproces). Deze uitspraak, die betrekking heeft
op grenzen die in acht genomen dienen te worden bij het voeren van een voorkeursbeleid
voor vrouwen bij de aanstelling en promotie van personeel, heeft in de publiciteit
tot reacties aanleiding gegeven met een gevarieerde inhoud. Onderstaand wordt
weergegeven welke consequenties het kabinet aan deze uitspraak verbonden ziet
m.b.t. de in Nederland geldende wetgeving en de uitvoering daarvan. De uitspraak en het EG-rechtDe uitspraak heeft betrekking op de Bremense landsverordening met betrekking
tot de gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de openbare dienst. Deze
regeling hield in dat – bij gelijke geschiktheid – vrouwen bij
voorrang zouden moeten worden benoemd in, c.q. bevorderd naar, vacante functies,
zolang niet tenminste 50% van de desbetreffende functies door vrouwen zouden
worden bezet. Aan het EG-Hof werd, bij wijze van prejudiciële vraag,
verzocht uitspraak te willen doen of deze regeling in strijd is met artikel
2, eerste en vierde lid, van Richtlijn 76/207/EEG (Pb 1976, L 39) van 9 februari
1976, betreffende de tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke behandeling
van mannen en vrouwen ten aanzien van de toegang tot het arbeidsproces, de
beroepsopleiding en de promotiekansen, en ten aanzien van de arbeidsvoorwaarden.
Artikel 2, eerste lid, houdt in dat in het arbeidsproces iedere discriminatie
naar geslacht op de aangegeven gebieden is uitgesloten. Artikel 2, vierde
lid, bevat hierop een nadere bepaling c.q. uitzondering; dit artikellid houdt
in dat de richtlijn geen belemmering vormt «voor maatregelen die beogen
te bevorderen dat mannen en vrouwen gelijke kansen krijgen, in het bijzonder
door feitelijke ongelijkheden op te heffen welke de kansen van vrouwen op
de (door de richtlijn bestreken gebieden: toegang tot het arbeidsproces, promotie,
beroepsopleiding en arbeidsvoorwaarden) nadelig beïnvloeden».Het Hof spreekt allereerst uit dat de voorkeursbehandeling, als vervat
in de Bremense regeling, een discriminatie naar geslacht is, als bedoeld in
artikel 2, eerste lid, van de Richtlijn (r.o.16). Vervolgens gaat het Hof
over tot een beoordeling of de Bremense regeling desalniettemin door de Richtlijn
wordt toegelaten op grond van het bepaalde in artikel 2, vierde lid. De belangrijkste
overwegingen in dit verband zijn:– dat artikel 2, vierde lid, een nauwkeurig bepaald en beperkt doel
heeft, te weten het toestaan van maatregelen die, hoewel schijnbaar discriminerend,
in werkelijkheid de in de realiteit van het maatschappelijk leven bestaande
feitelijke ongelijkheden beogen op te heffen of te verminderen (r.o. 18; het
Hof verwijst in deze rechtsoverweging naar zijn eerder arrest van 25 oktober
1988, zaak 312/86, Commissie /Frankrijk, die een gelijke overweging bevat);– dat artikel 2, vierde lid, een afwijking behelst van een in de
Richtlijn neergelegd individueel recht (i.e. het recht om niet te worden gediscrimineerd),
en strikt moet worden uitgelegd (r.o. 21);– dat een nationale regeling die vrouwen bij aanstellingen of promoties
absoluut en onvoorwaardelijk voorrang verleent, verder gaat dan de bevordering
van gelijke kansen, en de grenzen van de in artikel 2, vierde lid, voorziene
uitzondering overschrijdt (r.o. 22);– dat bovendien een dergelijke regeling, voor zover zij erop gericht
is te bewerkstelligen dat vrouwen in alle rangen en op alle niveaus van een dienst gelijk vertegenwoordigd zijn als mannen, de in artikel 2, vierde
lid, voorziene bevordering van gelijke kansen vervangt door het resultaat
waartoe enkel het verwezenlijken van die gelijke kansen zou kunnen leiden
(r.o. 23).Op grond van e.e.a. komt het Hof tot het oordeel dat de artikelen 2, eerste
en vierde lid, van de Richtlijn in de weg staat aan een voorkeursregeling
als in Bremen gold. De Nederlandse wetgeving en uitvoering daarvanRichtlijn 76/207/EEG is in Nederland geïmplementeerd d.m.v. artikel
1637ij van Boek 7A van het Burgerlijk Wetboek (voor zover het arbeid krachtens
arbeidsovereenkomst betreft) en de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen
bij de arbeid (voor zover het arbeid krachtens ambtelijke aanstelling of als
zelfstandige betreft). Beide regelingen bevatten als basis een verbod van
onderscheid naar geslacht, o.m. bij de toegang tot de arbeid en bij promotie.
Dit verbod geldt evenwel niet «indien het onderscheid tot doel heeft
vrouwen een bevoorrechte positie toe te kennen teneinde feitelijke ongelijkheden
op te heffen of te verminderen en het onderscheid in een redelijke verhouding
staat tot dat doel». Op de randvoorwaarden voor een voorkeursbeleid,
welke voortvloeien uit deze algemeen geformuleerde uitzondering, is ingegaan
in de toelichting op de wetgeving inzake gelijke behandeling. Een systematische
uitwerking van deze voorwaarden is gegeven in de uitspraak van de Commissie
gelijke behandeling van 9 juli 1990. Daaraan kan het volgende worden ontleend:Wil een voorkeursbeleid voor vrouwen blijven binnen de wettelijke marges
daartoe, in het bijzonder de proportionaliteitseis, dan zal dit moeten worden
toegesneden op de concrete situatie binnen de desbetreffende arbeidsorganisatie,
en zal dit tenminste aan de volgende voorwaarden moeten voldoen:– De achterstand van vrouwen moet worden vastgesteld, en wel per
functiesoort en -niveau die een duidelijke eigen toestroom uit de arbeidsmarkt
hebben. Deze achterstand wordt bepaald door het deel van die functies dat
door vrouwen wordt bezet te vergelijken met het relevante potentiële
aanbod van vrouwen op de arbeidsmarkt.– Per functiesoort en -niveau moet voorts worden vastgesteld welke
intensiteit van voorkeursbehandeling het meest geschikt en wenselijk is om
de bestaande achterstanden – indien aanwezig – in te lopen. Ten
aanzien van die intensiteit zijn verschillende gradaties mogelijk. De meest
vergaande vorm is om bij een vacature uitsluitend te werven onder vrouwen.
De lichtste vorm is een nadrukkelijke oproep aan vrouwen om te solliciteren.
Daar tussenin liggen mogelijkheden als het geven van voorrang aan vrouwen
bij voldoende geschiktheid of bij gelijke geschiktheid. De eis van evenredigheid
tussen zwaarte van voorkeursbehandeling en de mate van achterstand betekent,
dat zorgvuldig getoetst zal moeten worden welke vorm van voorkeursbehandeling
in de gegeven situatie te verantwoorden is, en tevens, dat die toets steeds
opnieuw zal moeten plaatsvinden, naarmate de achterstand van vrouwen in de
desbetreffende functie wordt opgeheven. De voorkeursbehandeling dient te worden
beëindigd als de geconstateerde achterstand is opgeheven.– Indien de voorkeursbehandeling bij werving en selectie wordt toegepast,
en er sprake is van een openlijke aanbieding van de betrekking, zal in de
aanbieding van het voorkeursbeleid mededeling moeten worden gedaan.Deze randvoorwaarden voor een voorkeursbeleid zijn, voor zover het betreft
het aanstellingsbeleid bij de overheid, neergelegd in de op 11 februari 1993
aan de Tweede Kamer aangeboden notitie «Voorkeursbeleid bij aanstelling
in overheidsfuncties» (kamerstuk 23 022), en zijn onder de aandacht
van werkgevers in de private sector gebracht d.m.v. de in juli 1992
door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid uitgebrachte voorlichtingsbrochure
«Voorkeursbehandeling voor vrouwen bij werving en selectie». Consequenties van de uitspraak van het EG-Hof voor de
Nederlandse wetgeving en uitvoering daarvanDe vraag dient onder ogen te worden gezien of het noodzakelijk is om,
als uitvloeisel van de rechterlijke uitspraak in de Kalanke-zaak, tot aanpassing
te komen van de Nederlandse wetgeving of uitvoering daarvan. Aan de uitspraak kan in ieder geval één duidelijke gevolgtrekking
worden verbonden, te weten dat het Bremense stelsel, inhoudende een wettelijke
verplichting voor werkgevers om bij gelijke geschiktheid automatisch voorrang
te geven aan de vrouw zolang de betrokken functiegroep niet voor tenminste
50% door vrouwen wordt bezet, EG-rechtelijk niet is toegestaan. Zoals uit
de hiervoor gegeven samenvatting van de Nederlandse wetgeving en op basis
daarvan voorgestane uitvoeringspraktijk blijkt, strookt het Bremense stelsel
echter evenmin met de in Nederland gehuldigde uitgangspunten voor een acceptabel
voorkeursbeleid.Of uit de uitspraak verdergaande inzichten in randvoorwaarden voor een
toelaatbaar voorkeursbeleid kunnen worden getrokken is niet duidelijk.De rechtsoverwegingen die het Hof hanteert zijn voor meerdere uitleg vatbaar
en roepen vragen op met betrekking tot de aard en de vorm van maatregelen
die ten aanzien van vrouwen in het licht van de Tweede EG-richtlijn zijn toegestaan.
Ten aanzien van de hoofdoverwegingen van de uitspraak kan het volgende worden
opgemerkt:– Het Hof overweegt dat een nationale regeling die vrouwen bij aanstellingen
of promoties absoluut en onvoorwaardelijk voorrang verleent verder gaat dan
een bevordering van gelijke kansen en de grenzen van een door de EG-richtlijn
toegelaten voorkeursbeleid overschrijdt. De Bremense regeling hield in, dat
de wet zelf werkgevers verplichtte tot een voorkeursbeleid op basis van in
de wet vastgelegde strikte criteria (bij gelijke geschiktheid voorrang voor
de vrouw zolang de desbetreffende functies niet voor de helft door vrouwen
worden vervuld), welke criteria bovendien verder gingen dan ter realisatie
van het principe «gelijke kansen» noodzakelijk kan worden geacht
(het 50%-criterium negeert feitelijk bestaande verschillen die ten aanzien
van onderscheiden functies kunnen bestaan in het arbeidsaanbod van vrouwen
resp. mannen; hierdoor kan het gegeven dat in een arbeidsorganisatie minder
dan 50% van bepaalde functies door vrouwen worden vervuld geen indicatie zijn
voor ongelijke kansen bij aanstelling en promotie). Typerend voor de Nederlandse
situatie is daarentegen dat voor werkgevers slechts een bevoegdheid tot voorkeursbeleid
bestaat, doch geen wettelijke verplichting, waarbij werkgevers, indien zij
van die bevoegdheid gebruik maken, hun maatregelen dienen af te stemmen op
de concrete omstandigheden in hun arbeidsorganisatie in relatie tot het relevante
arbeids- aanbod. Die omstandigheden bepalen welke vorm van voorkeursbeleid
toelaatbaar moet worden geacht, waarbij de wet de eis stelt van evenredigheid
tussen doel en gekozen middel; e.e.a. impliceert dat de werkgever ook met
enige regelmaat zal moeten hertoetsen of de omstandigheden in zijn arbeidsorganisatie
nog wel zodanig zijn, dat zij nog steeds de door hem gekozen vorm van voorkeursbeleid
rechtvaardigen. Bij twijfel over de proportionaliteit van het voorkeursbeleid
in relatie tot de omstandigheden binnen de arbeidsorganisatie kunnen belanghebbenden
het voorkeursbeleid aan een rechterlijke toetsing onderwerpen. Dit zijn belangrijke
verschillen in vergelijking met de Bremense regeling die door het EG-Hof niet
werd geaccepteerd. – De overweging dat een regeling als de Bremense «de in de
richtlijn voorziene bevordering van gelijke kansen vervangt door het resultaat
waartoe enkel het verwezenlijken van die gelijke kansen zou kunnen leiden»
(r.o. 23) lijkt voor meer interpretaties vatbaar. Een vergaande interpretatie
zou inhouden dat uitsluitend bijzondere maatregelen voor vrouwen zijn toegestaan
buiten de gebieden die door de richtlijn worden bestreken (toegang tot de
arbeid, beroepsopleiding en arbeidsvoorwaarden), teneinde te bevorderen dat
de kansen van vrouwen op de door de richtlijn bestreken gebieden gelijk worden.
In die interpretatie zou elk voorkeursbeleid voor de vrouw bij de aanstelling
en promotie zelf een door de Richtlijn verboden discriminatie opleveren.Of het Hof werkelijk een zo ver gaande interpretatie aan de richtlijn
heeft willen geven, is echter de vraag; er zijn ook minder vergaande interpretaties
denkbaar. Zo biedt de overweging van het Hof, dat artikel 2, vierde lid, een
afwijking inhoudt van het discriminatieverbod van artikel 2, eerste lid (r.o.
21), een aanwijzing dat ook in de ogen van het Hof een voorkeursbehandeling
van vrouwen op de door de Richtlijn bestreken gebieden (waaronder het gebied
van aanstelling en promotie) tot de mogelijkheden blijft behoren. De uitspraak
gaat – behoudens de afwijzing van het Bremense stelsel – evenwel
niet in op eventuele beperkingen die daarbij in acht moeten worden genomen.Gelet op het vorenstaande ziet het kabinet thans geen aanleiding voor
aanpassing van de Nederlandse wetgeving inzake gelijke behandeling en de op
basis daarvan voorgestane uitvoeringspraktijk.Het kabinet heeft voorts bezien of in het licht van de Kalanke-uitspraak
een correctie op zijn plaats is m.b.t. het wetsvoorstel tot wijziging van
enkele onderwijswetten in verband met het opnemen van een document inzake
evenredige vertegenwoordiging van vrouwen in leidinggevende functies in het
onderwijs (Kamerstuk 24 149). Deze toetsing heeft het kabinet tot de
conclusie gebracht dat de wettekst in overeenstemming kan worden geacht met
de uit hoofde van het EG-recht daaraan te stellen eisen. Het in de toelichting
op het wetsontwerp verwoorde uitgangspunt, dat sprake is van ondervertegenwoordiging
wanneer de desbetreffende leidinggevende functies voor minder dan de helft
door vrouwen worden vervuld, behoeft evenwel nuancering in het licht van de
Kalanke-uitspraak, in die zin, dat de 50%-norm wordt vervangen door een norm
waarmee meer recht wordt gedaan aan de definitie van evenredige vertegenwoordiging.
Daarbij verwijst evenredig naar het gekwalificeerde aanbod. In de regel worden
leidinggevenden in het onderwijs gerecruteerd uit het onderwijsgevende personeelsbestand
van de desbetreffende onderwijssector. Het relatieve aandeel vrouwelijke docenten
in de onderscheiden onderwijssectoren kan dan als landelijke indicatie voor
het potentieel aan gekwalificeerde vrouwelijke schoolleiders als norm aangehouden
worden. In deze normstelling moet een onderscheid gemaakt worden naar onderwijssectoren.
Jaarlijks publiceert het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
de percentages van de aantallen mannelijke en vrouwelijke docenten, werkzaam
in de genoemde onderwijssectoren, alsmede de percentages van de aantallen
mannelijke en vrouwelijke leidinggevenden in het onderwijs. Deze nuancering
is van belang voor de interpretatie van de wettekst, doch noopt niet tot aanpassing
daarvan, zodat de wetgevingsprocedure naar het oordeel van het kabinet verdere
voortgang kan vinden.Tenslotte wordt opgemerkt dat de Kalanke-uitspraak voor werkgevers aanleiding
kan vormen om nader te bezien of het voorkeursbeleid voor vrouwen, zoals dit
in concreto in de arbeidsorganisatie wordt gevoerd, voldoet aan de randvoorwaarden
voor een verantwoord voorkeursbeleid, als hiervoor weergegeven.Het is bekend dat in kringen van de EG-Commissie thans eveneens een studie
plaatsvindt naar de consequenties van de Kalanke-uitspraak. Mocht deze studie,
of nadere jurisprudentie van het EG-Hof, tot een uitkomst leiden
die belangrijk afwijkt van de vorenstaande, dan zal de Kamer daarover nader
worden geïnformeerd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24564-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl