Verklaring over een verandering in de Grondwet inzake vervallen bepaling over uitsluiten van wilsonbekwamen van het kiesrecht; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30471, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

09-03-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30471 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding1.1 Doelstelling wetsvoorstel1.2 Doelgroep2. Aanleiding2.1 Uitspraak Raad van State2.2 Veranderende opvattingen2.2.1 Kiesrecht2.2.2 Maatschappelijke positie van curandi2.2.3. Conclusie3. Varianten3.1 Varianten3.2 Algemene toekenning kiesrecht aan curandi3.3 Een individuele beoordeling4. Advies Kiesraad5. Nadere onderbouwing standpunt regering5.1 Fundamentele waarde kiesrecht5.2 De paradox van het kiesrecht5.3 Individuele beoordeling5.4. Actief en passief kiesrecht6. Het internationale kader7. OverigOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30471Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 34 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 471Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen
tot verandering in de Grondwet, strekkende tot het vervallen van de bepaling
over het uitsluiten van wilsonbekwamen van het kiesrechtnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING11. Inleiding1.1 Doelstelling wetsvoorstelHet advies van de Raad van State wordt niet openbaar gemaakt, omdat het
uitsluitend opmerkingen van redactionele aard bevat (artikel 25a, vierde lid,
onderdeel b, van de Wet op de Raad van State).Dit wetsvoorstel strekt ertoe
de kiesrechtuitsluiting van personen die wegens een geestelijke stoornis onder
curatele zijn gesteld te laten vervallen door het schrappen van artikel 54,
tweede lid, onder b, van de Grondwet. Deze kiesrechtuitsluiting wordt nader
uitgewerkt in artikel B 5, eerste lid, onder b, van de Kieswet. Daarin is
vermeld dat van het kiesrecht zijn uitgesloten zij die krachtens onherroepelijke
rechterlijke uitspraak wegens een geestelijke stoornis onbekwaam zijn rechtshandelingen
te verrichten. Na aanvaarding in tweede lezing van het voorliggende voorstel
en de daaropvolgende aanpassing van de Kieswet, zullen personen die wegens
een geestelijke stoornis onder curatele zijn gesteld niet meer zijn uitgesloten
van het kiesrecht.1.2 DoelgroepCuratele is de meest verregaande burgerrechtelijke maatregel ter bescherming
van de belangen van een meerderjarige. Vanaf de dag dat de curatele wordt
uitgesproken, is de onder curatele gestelde onbekwaam rechtshandelingen te
verrichten, voor zover de wet niet anders bepaalt.2
Een meerderjarig persoon kan door de rechtbank om drie redenen onder curatele
worden gesteld: 1) wegens een geestelijke stoornis, waardoor de gestoorde,
al dan niet met tussenpozen, niet in staat is of bemoeilijkt wordt zijn belangen
behoorlijk waar te nemen; 2) wegens verkwisting; 3) wegens gewoonte van drankmisbruik.3 Alleen personen die de rechter wegens geestelijke stoornis
onder curatele stelt, zijn op grond van artikel 54, tweede lid, onder b, van
de Grondwet, uitgesloten van actief en passief kiesrecht. Deze groep personen
zal in het navolgende worden aangeduid met de term «curandi».
Andere personen met een gebrekkige ontwikkeling of geestelijke stoornis zijn
dus wel kiesgerechtigd. Het gaat daarbij vaak om personen die niet of beperkt
deelnemen aan het maatschappelijk verkeer doordat zij in een gespecialiseerde
instelling zijn opgenomen of anderszins feitelijk onder toezicht staan.Uit de praktijk blijkt dat ondercuratelestelling vooral wordt opgelegd
aan personen die in mindere mate geestelijk gestoord zijn en in sommige gevallen
nog zelfstandig leven. De reden dat zij onder curatele worden gesteld, is
vaak een vermogensrechtelijke, namelijk om hen te beschermen tegen het doen
van onverantwoorde aankopen. Zij lopen dit risico doordat zij ondanks hun
beperkte geestelijke vermogen vaak nog in staat zijn deel te nemen aan het
maatschappelijke verkeer. Er zijn in Nederland momenteel circa 20 000
curandi.2. Aanleiding2.1 Uitspraak Raad van StateDirecte aanleiding voor dit voorstel is een uitspraak van 29 oktober
2003 van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin de vraag
aan de orde kwam of personen die wegens wilsonbekwaamheid onder curatele zijn
gesteld, per definitie uitgesloten mogen worden van het kiesrecht.1 De Afdeling stelt in haar uitspraak dat de categoriale
uitsluiting van deze groep personen van het kiesrecht in zijn algemeenheid
weliswaar niet strijdig is met het Internationaal Verdrag Burgerlijke en Politieke
Rechten (IVBPR), maar dat in een concreet geval deze uitsluiting wel onredelijk
kan zijn. De Afdeling oordeelde vervolgens dat niet de rechter maar de wetgever
tot een oordeel moest komen over de wijze waarop moet worden vastgesteld of
van onredelijke beperking sprake is en aan welk orgaan terzake bevoegdheid
toekomt.2.2 Veranderende opvattingenOok bij de grondwetsherziening van 1983 is de kiesrechtuitsluiting van
curandi uitgebreid onderwerp van discussie geweest.2
Bij deze grondwetsherziening is het aantal gronden voor kiesrechtuitsluiting
aanzienlijk beperkt. Daarbij is tevens overwogen om álle gronden voor
kiesrechtuitsluiting te schrappen, derhalve ook de kiesrechtuitsluiting voor
curandi. De grondwetgever heeft destijds echter, mede naar aanleiding van
een advies van de Kiesraad3, weloverwogen de kiesrechtuitsluiting
voor curandi gehandhaafd. De regering meent echter dat er inmiddels redenen
zijn om tot een ander standpunt te komen. Deze zijn gelegen in veranderende
opvattingen over het kiesrecht als zodanig en de maatschappelijke positie
van curandi.2.2.1 KiesrechtHet belangrijkste argument voor handhaving van de kiesrechtuitsluiting
van curandi, was destijds dat de grondwetgever het kiesrecht als een dermate
fundamenteel recht beschouwde, dat hij vond dat men van degenen die het uitoefenen,
moet kunnen verwachten dat zij tot een verantwoorde uitoefening van het kiesrecht
in staat zijn. De regering onderschrijft de gedachte van de grondwetgever
uit 1983 dat het kiesrecht een fundamenteel recht is dat aan de basis ligt
van de democratische rechtsstaat. Zij wil echter de bescherming van de drager
van het recht in plaats van het recht zelf centraal stellen. Het kiesrecht
is een grondrecht dat het in beginsel aan een ieder toe dient te komen, daargelaten
de vereisten van leeftijd en nationaliteit. Deze opvatting, dat een ieder
in principe het kiesrecht moet kunnen uitoefenen, is langzaam gegroeid. Vanuit
historisch perspectief bezien is de groep kiesgerechtigden steeds groter geworden
en zijn de uitsluitingsgronden steeds verder beperkt. De groep ondercuratelegestelden
is daarbij de enige groep die nog van het kiesrecht is uitgesloten vanuit
de veronderstelling dat zij niet tot verantwoorde uitoefening van dit recht
in staat zijn.Na het schrappen van de uitsluitingsgrond van artikel 54, tweede lid,
onder b, blijft slechts één uitsluitingsgrond over: de onherroepelijke
rechterlijke veroordeling wegens het begaan van een daartoe bij wet aangewezen
delict, tot een vrijheidsstraf van ten minste een jaar en ontzetting van het
kiesrecht. Op basis van de artikelen 106 en 130 Wetboek van Strafrecht kunnen
personen die een misdrijf hebben gepleegd tegen de veiligheid van de staat
of een misdrijf betreffende de uitoefening van staatsplichten en staatsrechten
van het kiesrecht worden uitgesloten. Hierbij kan onder andere worden gedacht
aan de bedreiging van kamerleden of politici; het gebruiken van geweld tegen
de kamers der Staten-Generaal en aanslagen tegen de staat of de regeringsvorm.
Deze uitsluitingsgrond is echter fundamenteel anders van aard dan de uitsluiting
op grond van ondercuratelestelling. De ontzetting van het kiesrecht is een
bijkomende straf die overigens zelden wordt opgelegd.2.2.2 Maatschappelijke positie van curandiEen belangrijk argument om te komen tot het schrappen van de kiesrechtuitsluiting
van curandi is de gegroeide en door de regering gedeelde opvatting dat het
feit dat iemand onder curatele is gesteld wegens een geestelijke stoornis,
nog niet betekent dat hij in geen enkel opzicht in staat is zijn belangen
te behartigen. De regering constateert dat een curandus in toenemende mate
als deze tot een redelijke waardering van zijn belangen in staat is, zoveel
mogelijk zelf rechtshandelingen en andere handelingen verricht.1 Dit blijkt onder meer uit verschillende wettelijke regelingen die
de afgelopen jaren met betrekking tot de ondercuratelestelling zijn vastgesteld.Als voorbeeld kan worden gewezen op de ontwikkeling dat de curator met
betrekking tot aangelegenheden betreffende verzorging, verpleging, behandeling
en begeleiding sinds 1994 krachtens een uitdrukkelijke wetsbepaling verplicht
is te bevorderen dat de curandus rechtshandelingen en andere handelingen zelf
verricht, indien deze tot een redelijke waardering van zijn belangen ter zake
in staat kan worden geacht (artikel 1:381, vierde lid, juncto artikel 1:454
van het Burgerlijk Wetboek). Voorts kan worden gewezen op de mogelijkheid
voor curandi om zelf in bestuursrechtelijke geschillen op te treden, indien
zij tot een redelijke waardering van hun belangen in staat kunnen worden geacht
(artikel 8:21, tweede lid, Algemene wet bestuursrecht), de bekwaamheid om
zelf in rechte op te treden inzake de curatele (artikel 1:381, zesde lid,
van het Burgerlijk Wetboek) en de mogelijkheid van de curandus om met toestemming
van de kantonrechter een uiterste wilsbeschikking te maken (artikel 4:55,
tweede lid, van het Burgerlijk Wetboek).Ten slotte zijn er aan het eind van de vorige eeuw twee, minder ingrijpende,
beschermingsregimes opgenomen in het Burgerlijk Wetboek, te weten de regimes
van beschermingsbewind (titel 1.19) en mentorschap (titel 1.20). Hiermee werd
aangesloten bij de hierboven beschreven emancipatietendens. Ook de jurisprudentie
van de Hoge Raad heeft zich in dezelfde richting ontwikkeld. Reeds in 1983
stelde de Hoge Raad meer bij de individuele omstandigheden van het geval aan
te sluiten en na te gaan of kan worden gekozen voor een beschermingsmaatregel
die minder ingrijpend is dan ondercuratelestelling.2
Uitgangspunt voor de Hoge Raad is dat de gekozen vorm van bescherming enerzijds
de betrokkene voldoende bescherming biedt, maar anderzijds zo min mogelijk
zijn rechten beperkt.2.2.3. ConclusieSamenvattend komt de regering tot de conclusie dat – naar huidige
opvattingen – curandi zelf moeten kunnen blijven doen wat
ze in redelijkheid kunnen. Een curandus moet niet per definitie buiten staat
worden geacht zijn kiesrecht uit te oefenen. Daarom is er reden curandi niet
per definitie van het kiesrecht uit te sluiten en artikel 54 van de Grondwet
aan te passen. Hiermee sluit de regering aan bij de eerder genoemde uitspraak
van de Afdeling bestuursrechtspraak en de, in paragraaf 6 te bespreken,
internationale ontwikkelingen.3. Varianten3.1 VariantenBovenstaande conclusie dat aanpassing van de Grondwet op het gebied van
de kiesrechtuitsluiting van curandi is vereist, kan op verschillende wijze
grondwettelijk worden vormgegeven:1. Het toekennen van kiesrecht aan alle curandi;2. Het toekennen van kiesrecht aan alle curandi maar uitsluiting mogelijk
maken op individuele basis door de rechtera. uit eigen beweging door de rechter bij de ondercuratelestelling dan
welb. op verzoek van een betrokken derde (curator, naaste familie);3. Het handhaven van de algemene uitsluiting van curandi maar toekenning
van het kiesrecht op individuele basis door de rechter mogelijk makena. uit eigen beweging door de rechter bij ondercuratelestelling dan welb. op verzoek van de curandus of een betrokken derde (curator, naaste
familie).3.2 Algemene toekenning kiesrecht aan curandiDe meest verstrekkende en eenvoudigste oplossing is het toekennen van
kiesrecht aan alle curandi door het volledig schrappen van de uitsluitingsgrond
in zowel de Grondwet als de Kieswet. Bij variant één vindt geen
individuele beoordeling meer plaats maar hebben alle curandi per definitie
kiesrecht. De vraag of zij daarvan gebruik maken, staat los daarvan. De regering
geeft aan deze optie de voorkeur omdat naar zijn opvatting het kiesrecht als
grondrecht toekomt aan iedere Nederlander van 18 jaar en ouder. De vraag of
iemand verantwoordelijk met dit recht kan omgaan, moet bij de toekenning geen
rol spelen.3.3 Een individuele beoordelingDe varianten twee en drie gaan uit van een individuele beoordeling van
betrokkene waarbij de rechter beoordeelt of de curandus in staat is het kiesrecht
uit te oefenen. De varianten twee en drie verschillen van elkaar wat betreft
het uitgangspunt: toekenning dan wel uitsluiting van het kiesrecht. Daarnaast
verschillen de varianten van elkaar met de betrekking tot degene die het initiatief
neemt om tot toekenning respectievelijk uitsluiting te komen.Variant 2a is de constructie waarbij de rechter die de ondercuratelestelling
uitspreekt, als onderdeel daarvan, bij ieder individueel geval beziet of er
voldoende grond is de betrokkene van het kiesrecht uit te sluiten. De rechter
zou dan steeds moeten beoordelen of de betrokkene wiens curatele wordt uitgesproken,
in voldoende mate geacht moet worden besef te hebben van de verantwoordelijkheid
die met het uitoefenen van het kiesrecht gepaard gaat. Toekenning van het
kiesrecht is daarbij uitgangspunt.Een alternatieve benadering (variant 2b) is uitsluiting van het kiesrecht
door de rechter mogelijk te maken, op initiatief van bijvoorbeeld de curator
of de naaste familie. Deze regeling sluit aan bij het fundamentele principe
dat handhaving van het kiesrecht na ondercuratelestelling het uitgangspunt
dient te zijn.Variant 3 is de minst vergaande oplossing waarbij de ondercuratelestelling
in beginsel een uitsluiting van het kiesrecht betekent. Ook hier kan de rechter
op eigen initiatief besluiten de uitsluiting op te heffen (variant 3a) of
dit doen op verzoek van de betrokkene dan wel degene die om onder curatele
stelling verzoekt (variant 3b).4. Advies KiesraadNaar aanleiding van de eerdergenoemde uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak
van Raad van State is advies aan de Kiesraad gevraagd over de vraag of de
huidige regeling dient te worden aangepast. De Kiesraad concludeerde in zijn
advies van 19 juli 2004 tot aanpassing van de huidige regeling betreffende
de kiesrechtuitsluiting van curandi.1 Alle hierboven
besproken opties zijn daarbij door de Kiesraad beoordeeld. Over de wijze waarop
de regeling zou moeten worden aangepast, was de Kiesraad niet eensluidend.
Een deel van de Kiesraad gaf de voorkeur aan de optie waarbij de ondercuratelestelling
in beginsel uitsluiting van het kiesrecht inhoudt, maar waarbij de rechter
op verzoek kan besluiten om de uitsluiting van het kiesrecht op te heffen,
terwijl een ander deel van de Kiesraad er de voorkeur aan gaf de kiesrechtuitsluiting
als zodanig te laten vervallen. De regering volgt in dit voorstel die laatste
optie.5. Nadere onderbouwing standpunt regering5.1 Fundamentele waarde kiesrechtDe regering is van oordeel dat toekenning van het kiesrecht aan curandi
uitgangspunt moet zijn van de nieuwe regeling. De regering meent dat het kiesrecht
als grondrecht toekomt aan iedere Nederlander van 18 jaar en ouder.2 Om die reden is variant drie waarbij de rechter in een
individueel geval kan beslissen het kiesrecht wel toe te kennen minder gelukkig.5.2 De paradox van het kiesrechtEen van de overwegingen om over te gaan tot opheffing van de uitsluiting
van het kiesrecht aan curandi is wat wel kan worden aangeduid als de paradox
van het kiesrecht. Er zijn in Nederland verschillende beschermingsregimes
die op verschillende niveaus ingrijpen in de persoonlijke levenssfeer en de
handelingsbekwaamheid van de betrokken persoon. Personen met een zwaardere
geestelijke stoornis nemen over het algemeen niet meer deel aan het maatschappelijk
verkeer doordat zij in een gespecialiseerde instelling, een verpleeghuis,
zijn opgenomen of anderszins feitelijk onder toezicht staan. Voor deze groep
bestaat er over het algemeen dan ook geen noodzaak over te gaan tot het instellen
van een zwaar beschermingsregime als de ondercuratelestelling. Dit leidt tot
de paradoxale situatie dat de kleinere groep personen met een minder zware
stoornis, vanwege hun ondercuratelestelling uitgesloten wordt van het kiesrecht,
terwijl de vele malen grotere groep zwaarder gestoorde personen wél
het kiesrecht toekomt. De grondwetgever zag ook in 1983 deze paradox maar
dit was destijds geen reden de kiesrechtuitsluiting voor curandi te schrappen.3Tegen de achtergrond van de ontwikkelingen sinds 1983 acht de regering
deze situatie in de huidige tijd niet meer verdedigbaar. Het onderhavige wetsvoorstel heft het verschil in behandeling tussen deze twee groepen
ten aanzien van het kiesrecht op.De regering wijst er op dat curandi die niet in staat zijn het kiesrecht
uit te oefenen, dat naar alle waarschijnlijkheid ook niet zullen doen. Het
initiatief om al dan niet aan verkiezingen deel te nemen moet zo veel mogelijk
aan de kiezer zelf worden overgelaten. Dat geldt zowel voor curandi, als voor
andere personen.De regering onderkent dat het toekennen van kiesrecht aan curandi een
zeker risico van misbruik in zich draagt. Het gaat daarbij in het bijzonder
om het zogenaamde ronselen van volmachten. De regering acht dit risico, zowel
ten opzichte van andere groepen waarvoor ditzelfde risico geldt als getalsmatig
dermate gering dat niet moet worden afgezien van de fundamentele keuze om
aan de groep curandi kiesrecht te verlenen. In dit verband wijst de regering
erop dat zij voornemens is het advies van de Kiesraad op te volgen en verzorgingsinstellingen,
verpleegtehuizen en psychiatrische inrichtingen te wijzen op dit risico.1 Hierbij zal benadrukt worden dat het aan het initiatief
van de betrokken kiezer moet worden overgelaten of hij aan de stemming wenst
deel te nemen en dat het niet aan het personeel van de instelling is initiatieven
te ontplooien om voor deze kiezers bij volmacht te stemmen.5.3 Individuele beoordelingAlle varianten waarbij de individuele beoordeling van betrokkene uitgangspunt
is, leggen de verantwoordelijkheid voor het maken van deze beoordeling bij
de rechter. Ook bij de grondwetsherziening in 1983 is overwogen de rechter
een dergelijke individuele beoordeling te laten maken. De grondwetgever achtte
een individuele beoordeling door de rechter echter praktisch uitgesloten.
Om die reden is toen aangesloten bij een objectief vast te stellen omstandigheid,
door de uitsluiting te verbinden aan de ondercuratelestelling volgens de bepalingen
van het Burgerlijk Wetboek.De regering meent dat het overbodig is de rechter te belasten met een
individuele beoordeling. Wanneer een curandus zelf aangeeft over het kiesrecht
te willen beschikken, mag immers worden verondersteld dat deze ook in staat
is zijn wil met betrekking tot het kiesrecht zelfstandig te bepalen. Ook bij
curandi die geen behoefte hebben om deel te nemen aan de verkiezingen is een
individuele beoordeling van de rechter niet noodzakelijk. Deze personen zullen
immers geen gebruik maken van hun kiesrecht. Dit leidt in de praktijk tot
een feitelijke selectie die rechterlijke toetsing veelal overbodig maakt.
Het zou derhalve een onnodige en disproportionele belasting van de rechterlijke
macht betekenen, als de rechter elke keer dat een ondercuratelestelling wordt
uitgesproken deze beoordeling te moeten maken.Bij de optie waarbij toekenning van het kiesrecht gecombineerd met een
individuele beoordeling door de rechter uitgangspunt is, geldt dat momenteel
onder curatele gestelden, circa 20 000, opnieuw door de rechter beoordeeld
zullen moeten worden. Dit zou een aanzienlijke belasting van de rechterlijke
macht met zich mee brengen. De regering acht dit onwenselijk.Ten slotte zou ook aan een regeling waarbij derden een verzoek tot uitsluiting
kunnen doen, naar het oordeel van de regering in de praktijk nauwelijks betekenis
toekomen. Verzoeken tot uitsluiting van het kiesrecht wegens de onmogelijkheid
de wil ten aanzien van het kiesrecht te bepalen, zullen slechts sporadisch
voorkomen. Immers, de betrokkene zelf en zijn naaste verwanten
hebben er geen belang bij een dergelijk verzoek te doen.15.4. Actief en passief kiesrechtDe regering heeft overwogen of het wenselijk zou zijn een onderscheid
te maken tussen het actief en het passief kiesrecht voor curandi. Dit onderscheid
zou er op neerkomen dat aan onder curatele gestelden alleen het actief kiesrecht
zou toekomen. Met de Kiesraad is de regering van oordeel dat een dergelijk
onderscheid onwenselijk is, aangezien de kiezer zelf dient te beoordelen welke
kandidaten geschikt zijn om hem te vertegenwoordigen in algemeen vertegenwoordigende
organen.2 Daarnaast mag ervan worden uitgegaan
dat partijen verantwoord zullen omgaan met de samenstelling van de kandidatenlijsten.6. Het internationale kaderDe voorgestelde wijziging van de Grondwet kan niet los worden gezien van
internationale ontwikkelingen. Primair dient te worden gewezen op artikel
25 van het IVBPR. Dit artikel geeft elke burger het recht om zowel actief
als passief deel te nemen aan verkiezingen van het landsbestuur. De regering
onderschrijft de visie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
State dat de uitsluiting van het kiesrecht van degenen die door een onherroepelijke
rechterlijke uitspraak wegens een geestelijke stoornis onder curatele worden
gesteld in zijn algemeenheid geen onredelijke beperking in de zin van artikel
25, aanhef en onder b, IVBPR is, maar dat uitsluiting in een concreet geval
wel tot een dergelijke onredelijkheid kan leiden.3
Hieruit volgt dat aanpassing van de Grondwet op dit punt noodzakelijk is om
zodoende strijdigheid met het IVBPR in een concreet geval te voorkomen.Daarnaast wijst de regering op de aanbeveling Nr. Rec (99) 4 uit 1999
van de Raad van Europa getiteld «Principles concerning
the legal protection of incapable adults».4 Deze aanbeveling is tot stand gekomen na voorbereidende werkzaamheden
van een expertgroep (de Group of Specialists on Incapable
Adults, (CJ-S-MI)) onder Nederlands voorzitterschap. De Raad van
Europa constateert dat er in de tweede helft van de twintigste eeuw een grote
nadruk is komen te liggen op mensenrechten en dat dit een direct effect heeft
gehad op de verzorging en bescherming van personen met een gebrekkige ontwikkeling
of geestelijke stoornis. Dit heeft in het bijzonder geleid tot een erkenning
van het feit dat bestaande vrijheden en individuele capaciteiten zo veel mogelijk
dienen te worden gerespecteerd en dat maatregelen die hun rechten onnodig
beperken onverdedigbaar zijn, aldus de Raad. De aanbeveling gaat er –
kort gezegd – vanuit dat de rechter een beschermingsmaatregel alleen
dan dient te treffen, indien is vastgesteld dat deze noodzakelijk is. Daarbij
dient hij uitdrukkelijk rekening te houden met eventueel toepasbare, minder
formele oplossingen dan een door de rechter op te leggen beschermingsmaatregel.
Gedacht kan worden aan zaakwaarneming, volmacht en feitelijke ondersteuning.
Als een beschermingsmaatregel in een concreet geval noodzakelijk wordt geacht,
dient deze in een juiste verhouding te staan met het bij de betrokkenen nog
wel aanwezige vermogen om zélf beslissingen te nemen (maatwerk).De belangrijkste uitgangspunten van de aanbeveling zijn: respect voor
de menselijke waardigheid; flexibiliteit in beschermingsregimes in overeenstemming
met de principes van proportionaliteit en subsidiariteit; zo veel mogelijk
behoud van autonomie en – voor zover mogelijk – juridische bevoegdheid.
Met betrekking tot het kiesrecht wijst de regering in het bijzonder op het
derde principe van de aanbeveling. Hierin wordt expliciet gesteld
dat het instellen van een beschermingsregime niet automatisch mag leiden tot
het ontvallen van het kiesrecht.Met betrekking tot de subsidiariteit en proportionaliteit van de uitsluitingsgrond
volstaat de regering met de constatering dat een algehele uitsluitingsgrond
van curandi op gespannen voet staat met door de Raad geformuleerde principes.Concluderend oordeelt de regering dat het onderhavig wetsvoorstel past
binnen de kaders zoals deze internationaal zijn geformuleerd.7. OverigDe regering wijst ten slotte op artikel III waarin is bepaald dat de hierboven
voorstelde wijziging van de Grondwet eerst in werking treedt na vijf jaren
of op een bij of krachtens de wet te bepalen eerder tijdstip. Deze bepaling
is opgenomen om na de wijziging van de Grondwet de aanpassing van de Kieswet
mogelijk te maken. In artikel B 5 van de Kieswet staat namelijk dezelfde uitsluitingsgrond.
Indien de wijziging van de Grondwet direct in werking zou treden, ontstaat
de situatie waarbij de Kieswet in strijd is met de Grondwet. Bij de wijziging
van de Kieswet zal worden bepaald dat deze wijziging van de Grondwet in werking
treedt op hetzelfde moment dat de wijziging van de Kieswet in werking treedt.De Minister-President, Minister van Algemene Zaken,J. P. BalkenendeDe Minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en KoninkrijksrelatiesA. PechtoldXNoot1De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van
toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2Art. 1:381, lid 2, BW.XNoot3Art. 1:378 BW.XNoot1ABRvS, 29 oktober 2003, AB 2003/463, m. nt PJS.XNoot2Kamerstukken II 1976–1977, 14 223, artikel 3.1.5.XNoot3Staatscourant 5 augustus 1983, nr. 148.XNoot1Advies van de Kiesraad d.d. 19 juli 2004, pagina 3. http://www.kiesraad.nl/adviezen_kiesraad/adviezen_2004/advies_0.XNoot2HR 11 juli 1983, NJ 1984/181.XNoot1Advies van de Kiesraad d.d. 19 juli 2004.XNoot2Daargelaten de mogelijkheid van ontzetting van het kiesrecht.XNoot3Kamerstukken II, 1976–1977, 14 223, artikel 3.1.5.XNoot1Advies van de Kiesraad d.d. 19 juli 2004.XNoot1Zie ook Advies Kiesraad, d.d. 19 juli 2004, blz. 4.XNoot2Advies Kiesraad, d.d. 19 juli 2004, blz. 5.XNoot3ABRvS, 29 oktober 2003, AB 2003/463, m. nt PJS.XNoot4https://wcd.coe.int: zoeken bij Council of Ministers: Recommendations,
1999, nr. 4. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30471-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl