Wet dualisering gemeentelijke medebewindsbevoegdheden; Voorlopig verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20042005-28995, nr. B

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

06-10-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

28995 nr. B

05-10-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28995Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 29310Toon alle publicaties in dit dossier
Kamerdossier 29316Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 995Aanpassing van bijzondere wetten aan de Wet dualisering gemeentebestuur
(Wet dualisering gemeentelijke medebewindsbevoegdheden)29 310Aanpassing van de Gemeentewet, de Provinciewet en enkele andere wetten
in verband met de dualisering van het gemeente- en het provinciebestuur29 316Aanpassing van bijzondere wetten aan de Wet dualisering provinciebestuur
(Wet dualisering provinciale medebewindsbevoegdheden)BVOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR BINNENLANDSE ZAKEN EN
DE HOGE COLLEGES VAN STAAT1Vastgesteld
5 oktober 2004Het voorbereidend onderzoek van deze wetsvoorstellen heeft de vaste commissie
voor Binnenlandse Zaken en de Hoge Colleges van Staat aanleiding gegeven tot
het stellen van de volgende vragen en het maken van de volgende opmerkingen.De leden van de CDA-fractie deelden mee met
belangstelling de wetsvoorstellen die betrekking hebben op de dualisering
van de gemeentelijke en provinciale medebewindsbevoegdheden en hetgeen daaromtrent
schriftelijk en mondeling is verhandeld te hebben gelezen. Hoewel een en ander
noopt tot wat algemenere beschouwingen over de wederwaardigheden van en rond
de dualiseringsprojecten, wilden deze leden opmerkingen daarover niet hier
maken maar bij de mondelinge beraadslagingen over deze wetsvoorstellen.Wel wilden zij hier vaststellen dat de regering duidelijk heeft geluisterd,
zoals ook was toegezegd bij brief, naar bezwaren vanuit hun en andere fracties
tegen een integraal transport van raads- en statenbevoegdheden naar de colleges.Voor deze leden zou zo een overbrenging grote spanning hebben opgeleverd
met het hoofdschap van de raad zoals bedoeld in art. 125 Grondwet. De
CDA-fractie in de Eerste Kamer vond het scherpe oordeel van de Raad van State
over de Dualiseringswet Gemeentebestuur 2002 indertijd nog wat te prematuur.
Dat oordeel van de Raad steunde vooral op de waarneming, dat het bestuur te
vergaand bij de raad resp. de staten werd weggehaald. Daarom steunden zij
ook vanuit dit constitutionele motief de motie-Platvoet die overigens door
een andere overweging (afwachten evaluatie dualisering) was geïnspireerd.
Zij meenden om constitutionele redenen dat wezenlijke bestuursbesluiten
zo veel mogelijk bij de raad en staten dienden te blijven.Deze leden bleven van mening dat in die besluitvorming door de raad een
duidelijke meerwaarde zit indien het gaat om zware en structurerende bestuursbesluiten.
Niet de besloten collegekamer, maar de openbaarheid van het raadsdebat en
de processuele waarborgen daaraan verbonden.Deze leden herkenden met name in de aanvulling van het toetsingskader
(29 316 nr. 3 p. 2), vooral in de punten 3 en 4, ook in dit
opzicht een amendering van het oorspronkelijke regeringsvoornemen om bestuursbesluiten
integraal te verplaatsen van raad naar college.Toen zowel als nu hadden de leden van de CDA-fractie van de andere kant
geen bezwaar tegen verplaatsing van bestuursbevoegdheden die meer uitvoerend
zijn, zoals het overgrote deel van de in deze wetsvoorstellen overgebrachte
bevoegdheden.Deze leden hadden met betrekking tot hetgeen nu wordt voorgesteld nog
wel de volgende vragen.In veel gemeenten bestaat sinds de dualisering (en naar het schijnt ook
in een enkele provincies) onzekerheid over de invulling van de openbaarmakingsplicht.
In art. 1692 Gemeentewet (art. 1672 Provinciewet) gaat
het om de invulling van het begrip «nodig». In art. 1694 (resp. 1674) van het begrip «ingrijpend». Deze
leden zien zeker in dat deze vragen slechts bij het licht van de concrete
lokale en provinciale verhoudingen kunnen worden beantwoord. Dat neemt niet
weg dat nu massaal bevoegdheden uit 80 medebewindswetten worden overgeheveld,
een nadere handreiking vanuit de nationale overheid dienstig kan zijn. Zij
nodigen de regering daarom uit deze te beproeven; in ieder geval in relatie
tot het begrip «ingrijpend» als boven genoemd. Is bij benadering
aan te geven welke van (de uitoefening van) de overgebrachte bevoegdheden
doorgaans als ingrijpend moeten worden aangemerkt?Deze wetsvoorstellen, zo vervolgden deze leden, veronderstellen de inwerkingtreding
van art. 1473 Gemeentewet en art. 1433 Provinciewet
die duidelijk vastleggen dat bevoegdheden toegekend aan gemeentebesturen en
provinciebesturen tenzij anders bepaald, zijn toegekend aan de colleges voor
zover het om bestuursbevoegdheden gaat in medebewind. Deze bepalingen zijn
reeds eerder aanvaard. Deze leden wezen er in dit verband op, dat zowel tijdens
eerdere debatten in de Eerste Kamer als ook in de literatuur (bijv. Brederveld
Gemeenterecht 6e druk& 3.3 , «De verdeling van bevoegdheden«
is gewezen op ernstige problemen die samenhangen met het autonomiebegrip en
het medebewindsbegrip in art. 108 Gemeentewet (juncto art. 147 Gemeentewet)zoals
die met name via de memorie van toelichting bij de dualiseringswet gemeentebestuur
werd ontwikkeld. De regering lijkt daar op de Gemeentewet berustende bevoegdheden,
zoals het wijzigen van de naam van de gemeente of het benoemen van wethouders
en gedeputeerden dan wel het oprichten van een vereniging door gemeentebesturen,
het vaststellen van een begroting of het voeren van een kort geding, niet
langer te beschouwen als autonome bestuursbesluiten. Ze gaat van de opvatting
uit dat het noemen van bepaalde bevoegdheden in de Gemeentewet het karakter
van autonome bevoegdheden daaraan ontneemt. De leden van de CDA-fractie wilden
uiteraard niet bij deze gelegenheid het debat
heropenen over wat autonome bestuurstaken zijn, al betreurden zij de opvattingen
van de regering terzake. Wel wezen zij op de toezeggingen van minister Remkes,
dat de regering bij een herziening van hoofdstuk 7 Grondwet uitgebreid(er)
in zal gaan op het begrip autonomie (en dus ook medebewind). Nu de discussie
over dat hoofdstuk lijkt te worden «uitgeschoven» vroegen deze
leden zich af of een dergelijke discussie niet eerder geëntameerd zou
kunnen worden door de regering. De regering stelt (29 316
nr. 3 p. 9 bijv) dat autonome bevoegdheden die bevoegdheden zijn,
die door geen wettelijk voorschrift worden gevorderd. In hoeverre kunnen bevoegdheden
worden gevorderd? Dreigt hier niet de beruchte verwarring van taken en bevoegdheden
in het debat op te duiken? Alle bevoegdheden die gemeentelijke bestuursorganen
uitoefenen berusten toch (mede) op de Gemeentewet? Nu de kwalificatie of een
bevoegdheid autonoom is, dan wel iets anders zo een belangrijke betekenis
bezit (i.v.m. overdraagbaarheid, competentievraag, taakverwaarlozingsregime
enz.) blijft zo een debat gelet ook op de commentaren uit de wetenschap, volgens
deze leden van de CDA-fractie nodig.In de beschouwingen rond het overgangsregime en inwerkingtreding van de
voorgestelde bepalingen (zie bijv. 28 995 nr. 6) spelen de artikelen
121 en 122 Gemeentewet (118 en 119 Provinciewet) over posterieure en anterieure
verordeningen naar het lijkt geen rol, zo merkten deze leden vervolgens op.
Is de regering van opvatting dat hetgeen wordt voorgesteld in dit wetsvoorstel
meer in het bijzonder met betrekking tot de overgangsbepalingen, buiten de
reikwijdte ligt van deze bepalingen? Zo ja, waarom heeft zij die mening? Zo
nee, welke is dan hier de impact van die bepalingen?Deze leden wezen er vervolgens op dat, indien het college ex art. 3 Wet
rampen en zware ongevallen voor de gehele gemeente een rampenplan heeft vastgesteld,
daarmee doorgaans grote sommen geld gemoeid zijn. Wat is de status van het
plan indien de gemeenteraad geen geld ter beschikking wil stellen voor een
of enkele onderdelen?De regering is kennelijk van opvatting (wetgevingsoverleg 10 juni
2004 p. 14) dat indien de burgemeester het technisch voorzitterschap
overdraagt dit niet in strijd is met de (grond)wet, zolang, zo zegt zij, dat
maar niet overwegend gebeurt. Wat is dit technisch voorzitterschap? Betekent
dit dat wanneer de burgemeester de vestiging van een tippelzone op een bepaalde
plaats bepleit in een vergadering waarin dit punt het «technisch»
voorzitterschap is overgedragen, hij daarmee ook bijv. de bevoegdheid heeft
overgedragen ordemaatregelen te nemen? Of is het de technisch voorzitter die
besluit bijv. de publieke tribune te ontruimen bij dreigende wanorde? Kan
de burgemeester het woord worden ontnomen en kunnen uitlatingen uit de Handelingen
worden geschrapt? Kan de burgemeester ter plekke het voorzitterschap «vol»
uitoefenen, zo hij dat wenst? Minister De Graaf merkte in het wetgevingsoverleg
in de Tweede Kamer (p. 13) op dat hij «de huidige praktijk niet
in strijd acht met de Grondwet als het maar niet gaat om een structurele voorziening –
dus dat raadsvergaderingen altijd worden voorgezeten door een lid van de raad
en niet door de burgemeester – en dus ook niet om het technisch voorzitterschap,
zoals het convoceren van vergaderingen en het vaststellen van de agenda en
het beperkt blijft tot een deel van de raadsvergadering?» Begrepen deze
leden deze uitlating goed als zij die zo verstaan dat het convoceren van vergaderingen
en opstelling van de agenda niet worden gezien als behorend tot het zogeheten
(in de wet niet voorkomende) «technische voorzitterschap»? Blijft
de regering in dat licht bij de eerder – voor de leden van de CDA-fractie
betwistbare – opvatting dat bij afwezigheid van de burgemeester de aan
hem expliciet opgedragen taken van uitnodiging (art. 19, lid 1) en agendering
(art. 14, lid 2) worden overgenomen door het langst zittende lid of het lid
door de raad aangewezen?Handelt een burgemeester die het technisch voorzitterschap t.a.v. delen
van de vergadering, buiten het geval dat hij zelf verantwoording aflegt voor
beleid, nog wel in overeenstemming met de grondwettelijke opdracht de raad
voor te zitten? Hierbij hadden deze leden niet het oog op situaties waarin
de burgemeester verhinderd is bij de raadsvergadering aanwezig te zijn. Het
gaat om de gevallen waarin de burgemeester al dan niet op grond van afspraken
in seniorenconvent, collegeprogram of anderszins vrijwillig afziet van voorzitten.Deze leden waren verheugd dat de regering haar aanvankelijke star afwijzende
houding, die al eerder wat was versoepeld – nu laat varen waar het gaat
om betrokkenheid van wethouders en gedeputeerden bij de vertrouwenscommissie;
adviseur, geen lid. Maakt dit advies integraal onderdeel uit van het verslag
dat de vertrouwenscommissie aan provinciale staten of gemeenteraad uitbrengt?
Is de wethouder-adviseur gehouden zich desgewenst over zijn advies te verklaren
in provinciale staten of gemeenteraad? Is ieder contact tussen de adviseur-collegeleden
en hun collega-collegeleden verboden waar het gaat om de beraadslagingen in
de vertrouwenscommissie?De geheimhouding van stemmingen over personen wordt overgelaten aan de
provinciale staten/gemeenteraad. Betekent dit dat nog andere modaliteiten
van stemmingen (anders dan stemmen met gesloten en ongetekende briefjes of
elektronisch) over benoemingen, voordrachten of aanbevelingen van personen,
toelaatbaar zijn? Zo ja, welke? Hebben deze andere vormen van geheimhouding
ook gevolgen voor de betekenis van de uitslag (stemmingsquorum bijv.)?Is het slechts de burgemeester die een benoemde wethouder van die benoeming
mondeling en of schriftelijk in kennis stelt (art. 40) of is ook de griffier
in dit verband mogelijk de boodschapper, zo vroegen deze leden vervolgens.De colleges waaraan bij deze wetsvoorstellen bevoegdheden worden overgedragen
die tot nu toe bij de raad lagen kunnen deze bevoegdheden delegeren aan door
hen ingestelde bestuurscommissies tenzij de aard van deze bevoegdheden zich
daartegen verzet. Bij welk(type)overgedragen bevoegdheden verzet de aard van
die bevoegdheden zich in ieder geval of bijvoorbeeld tegen delegatie. Commissies
kunnen, zoals de regering eerder al aangaf, soms ook door een gezamenlijk
besluit van gemeentelijke bestuursorganen worden ingesteld. Is dat de bovenbedoelde
delegatie ook altijd mogelijk(tenzij de aard van de bevoegdheid zich daartegen
verzet) De stukken die van provinciale staten of de raad uitgaan worden volgens
deze voorstellen bij ontstentenis van de Commissaris van de Koning of de burgemeester
getekend door degene die hen als voorzitter(art 75 Provinciewet art. 77 Gem.
wet) vervangen. Wordt hier bedoeld de voorzitter (niet zijnde de CvdK of de
burgemeester) die, al dan niet door de raad aangewezen, de vergadering voorzat
die de besluiten nam of degene die voorzitter zou zijn indien op het moment
van versturen van de stukken een vergadering zou worden gehouden? In dat laatste
geval zou dan worden afgezien van de mogelijkheid dat provinciale staten en
gemeenteraad een ander dan de langstzittende zouden aanwijzen.De leden, behorende tot de fractie van de PvdA
merkten op dat met de drie wetsvoorstellen inzake dualisering van gemeentebestuur
en provinciebestuur de tweede fase wordt ingezet van de dualiseringsoperatie.
Een groot aantal medebewindswetten wordt aan de dualisering aangepast. Het
had de leden van de PvdA-fractie verbaasd en teleurgesteld dat voor tot deze
tweede fase van het invoeringstraject over wordt gegaan, de regering niet
eerst heeft getracht lering te trekken uit de ervaringen die inmiddels zowel
in verschillende soorten gemeenten als in de provincies met de dualisering
zijn opgedaan. De schijn wordt nu gewekt alsof het om een technische operatie
gaat die steunt op een brede consensus, terwijl zelfs enkele bedenkers van
dualiseringsvoorstellen (zoals prof. Elzinga) zich inmiddels uiterst kritisch
hebben uitgelaten over de directe effecten van de dualisering op het democratisch
gehalte van het openbaar bestuur. Vooral ook deelnemers aan de gemeentelijke
en provinciale politiek hebben zich in veel gevallen negatief uitgelaten over
de dualisering. Uit de vele publicaties hadden de leden van de PvdA-fractie
de indruk overgehouden dat de dualisering in kleine, middelgrote en grote
gemeenten niet dezelfde uitwerking heeft op de bestuurlijke verhoudingen en
de democratische cultuur, een ontwikkeling die zij overigens al
bij de behandeling van de dualiseringswetten aan de orde hadden gesteld. Ook
constateerden deze leden dat de dualisering tot op heden de positie van gemeenteraden
en provinciale staten niet lijkt te hebben versterkt, dat de door hen gevreesde
ondermijning van het ambt van wethouder op veel plaatsen aan de orde lijkt
te zijn, en dat er vooralsnog geen sprake is van grotere betrokkenheid van
burgers bij de lokale en provinciale politiek. De aan het woord zijnde leden
constateerden voorts een probleem met de timing van vernieuwingsvoorstellen:
terwijl er eigenlijk nog onvoldoende tijd geweest is om gemeenten te laten
wennen aan de dualisering en daarvoor bij de lokale schaal en cultuur passende
arrangementen te laten ontwikkelen, wordt al de tweede fase van de operatie
in gang gezet. De plannen voor een gekozen burgemeester, die weer een ander
wetgevingstempo volgen, werpen daarbij hun schaduw vooruit.Vandaar dat zij alvorens aan wetstechnische vragen omtrent de drie wetsvoorstellen
toe te kunnen komen, de regering vroegen een overzicht te maken van de op
de dualiseringsoperatie in gemeenten en provincies geuite commentaren van
betrokkenen en van onafhankelijke onderzoekers, zowel in positieve als in
negatieve zin, en deze inventarisatie van thema's te laten volgen door een
eigen inhoudelijke en politieke stellingname inzake de strijdvragen. Ook wilden
zij weten of de regering het een verstandige strategie vindt om de tweede
fase van de dualiseringsoperatie door te zetten zonder grondige evaluatie
van de al bekende effecten van de eerste fase van de dualisering. Als de overheid
eenmaal een traject is ingegaan, moet zij daarover dan altijd als een blind
paard voorthollen?De leden van de VVD-fractie hadden met belangstelling
kennis genomen van de voorliggende wetsvoorstellen.Ten aanzien van de benoeming van wethouders vroegen deze leden wat er
gebeurt als de gemeenteraad een wethouder benoemt die niet voldoet aan de
criteria voor het passief kiesrecht.Voorts vroegen de leden wat de urgentie is van de voorliggende wetswijzigingen
ook tegen de achtergrond van de aanstaande evaluatie van de dualisering.De leden van de fractie van GroenLinks wilden
vooropstellen dat zij er aan hechten dat de schriftelijke voorbereiding van
wetsvoorstel 28 995 – evenals dat van wetsvoorstel 29 310 –
pas het meest zinvol kan plaatsvinden zodra zij kunnen beschikken over de
bevindingen van de Stuurgroep Evaluatie Dualisering Gemeentebestuur en de
reactie van het kabinet daarop. In deze eerste ronde van de schriftelijke
voorbereiding wilden deze leden dan ook alleen op enkele meer algemene aspecten
in gaan.Deze wet beoogt een groot aantal bevoegdheden die thans nog bij de gemeenteraad
liggen, over te hevelen naar het college van b&w. Deze overheveling zou
een logische voortzetting te zijn van de op 7 maart 2002 in gang gezette
dualisering van het gemeentebestuur.Bij de beantwoording van de vraag welke bevoegdheden worden overgeheveld
heeft het kabinet blijkens de memorie van toelichting gebruik gemaakt van
een toetsingskader. In een aantal gevallen zijn bevoegdheden van de gemeenteraad
gehandhaafd: daar waar het gaat om het vaststellen van algemeen verbindende
voorschriften, kaderstellende bevoegdheden, (bestuurs)bevoegdheden op hoofdlijnen
en die bevoegdheden die een sterke democratische legitimatie vereisen.De Raad van State heeft er in zijn advies op gewezen dat de gehanteerde
begrippen in dit toetsingskader («kaderstellend», «hoofdlijnen»)
niet gedefinieerd zijn en veel ruimte laten voor verschillende interpretaties.
Al tijdens het wetgevingsproces is de juistheid hiervan gebleken,
want in de Nota's van wijziging heeft het kabinet in een aantal gevallen,
na schriftelijke inbreng van de Tweede Kamer, voorgesteld de betreffende bevoegdheid
bij de gemeenteraad te laten. Deze soepelheid – in de goede richting –
juichten deze leden toe, maar doet tevens de vraag rijzen hoe stevig dit toetsingskader
eigenlijk is.Overigens ontbreekt één aspect in het toetsingskader dat
juist de hele dualiseringsoperatie rechtvaardigt: versterking van de positie
van de gemeenteraad. Hoe kan deze positie worden versterkt door haar bevoegdheden
af te nemen? Op deze meest wezenlijke vraag is het kabinet er totnutoe niet
in geslaagd een bevredigend antwoord te geven. Graag daagden deze leden het
kabinet daar nog eens toe uit. En zij verzochten het kabinet aan te geven
welke over te dragen bevoegdheden (van gemeenteraad naar college) bijdragen
aan versterking van de positie van de gemeenteraad.De vele kritische geluiden die uit gemeenteland zijn te horen over de –
negatieve – effecten van de dualisering nopen tot voorzichtigheid, zo
vervolgden de leden van de GroenLinks-fractie. Zij hadden veel liever gezien
als het traject van deze wet pas – eventueel – in gang was gezet
nadat de evaluatie van de wet dualisering gemeentebestuur was afgerond. Het
kabinet heeft echter in zijn haast deze wens steeds genegeerd. En niet ontkend
kan worden dat het wetgevingsproces m.b.t. de gemeentelijke dualisering er
niet overzichtelijker op is geworden. Twee veegwetten, deze wet, een aantal
Nota's van wijziging: dit alles leidt toch tot de conclusie dat de schoonheidsprijs
met dit traject niet is verdiend. Deelt het kabinet deze conclusie?Inmiddels is de Stuurgroep Evaluatie Dualisering Gemeentebestuur begonnen
met haar werkzaamheden, zo maakten deze leden op uit het tweede voortgangsbericht
van 24 september jl. Ook dit tweede voortgangsbericht stelde hen niet
gerust. Zoals in de eerdere gedachtewisseling tussen de Eerste Kamer en de
minister over deze evaluatie al door GroenLinks is opgemerkt, twijfelen deze
leden aan de opzet van deze evaluatie waarin te weinig de concrete ervaringen
van gemeenteraadsleden aan bod te komen. De basis van de werkzaamheden van
de stuurgroep blijft de enquête die enige tijd geleden door gemeente-ambtenaren
is ingediend. Deze enquête geeft alleen een beeld van de instrumentalistische
toepassing van de dualisering. Dan worden er visitatierondes gehouden langs
15 gemeenten waarvan het voortgangsbericht zelf al concludeert dat dit een
te kleine groep is. Vervolgens meldt de stuurgroep dat het palet aan invalshoeken
wordt gecomplementeerd met de eigen deskundigheid van de leden van de Stuurgroep,
die ongetwijfeld op vele terreinen aanwezig is (een voormalig commissaris
der koningin, een voormalig wethouder, een voormalig gemeentesecretaris) maar
juist niet op het terrein dat centraal hoort te staan: de positie van de gemeenteraad,
c.q. het gemeenteraadslid.Uit het tweede voortgangsbericht begrepen deze leden dat het rapport van
de stuurgroep op 15 december 2004 wordt geboden aan de minister voor
Bestuurlijke Vernieuwing. Lukt het deze minister nog eind 2004 een standpunt
te bepalen naar aanleiding van de evaluatie, zoals toegezegd in beantwoording
op schriftelijke vragen van het Tweede Kamerlid Spies van 23 april 2004?Acht de minister het denkbaar dat op grond van deze evaluatie de dualisering
wordt teruggedraaid?Inmiddels is er door de Vernieuwingsimpuls Dualisme en Lokale Democratie,
waarin ook het ministerie van BZK participeert, een Quick Scan Dualisme gestart.
Op zich een goed initiatief, dat de mogelijkheid biedt om het
optreden van gemeenteraadsleden en collegeleden tegen de achtergrond van de
invoering van het dualisme te beoordelen, zo lazen deze leden in Bulletin
nr. 17 van de Vernieuwingsimpuls. Een doelstelling van deze Quick Scan is
dat hieraan alle gemeenteraadsleden deelnemen,
zo lazen zij op de website van de Vernieuwingsimpuls. Dat gebeurt dan via
de griffier die via een (gemeentelijk) wachtwoord bij de vragenlijst kan komen.
Heeft iedere gemeente dan inmiddels een griffier? Hoe gaat het bij gemeenten
die nog geen griffier hebben? Waarom moet de griffier als eerste de Quick
Scan invullen? Waarom kunnen raadsleden niet individueel deze Quick Scan doen?
Kan de minister overigens meedelen wat de vragenlijst van deze Quick Scan
is?Hoe verhoudt deze Quick Scan zich tot de activiteiten van de Stuurgroep
Evaluatie Dualisering Gemeentebestuur?Aanvankelijk was het voor de voorstanders van dualisering logisch dat
de wettelijke vervolmaking van het dualisme een wijziging zou zijn van de
grondwettelijke bepaling dat nu het hoofdschap van de gemeenteraad regelt.
In het rapport van de staatscommissie Dualisme en Lokale Democratie wordt
dat op blz. 409 nog eens duidelijk verwoord. Toch is het kabinet niet voornemens
een dergelijke grondwetswijziging te entameren. Op zich waren deze leden daarover
verheugd, want zij zijn van mening dat het hoofdschap van de raad, immers
de gekozen volksvertegenwoordiging, onverlet moet blijven. Maar dan dringt
zich wel de vraag op of de grootscheepse overdracht van bevoegdheden van gemeenteraad
naar college, waar deze wet in voorziet, niet in strijd is met het grondwettelijk
verankerde hoofdschap van de gemeenteraad. De grondwettelijke bepalingen zijn
immers een vertaling van de monistische grondslag van het gemeentebestuur,
terwijl de recente dualiseringswetten deze grondslag fundamenteel wijzigen.
Ziet het kabinet deze spanning, cq strijdigheid?Een ander bezwaar dat tegen de overheveling van vele bestuursbevoegdheden
valt in te brengen is, dat hiermee besluitvorming wordt overgeheveld van de
openbaarheid van een commissie- en raadsvergadering naar de beslotenheid van
een collegevergadering. Op deze principiële én materiële
achteruitgang van legitimatie, transparantie en beïnvloedbaarheid van
de besluitvorming heeft de thans voorliggende wet – evenmin als wetsvoorstel
29 310 – een afdoende antwoord. Dat veel bevoegdheden thans al
aan het college zijn gedelegeerd, zoals het kabinet in de Nota naar aanleiding
van het verslag (blz. 4) stelt, valt te bezien. Heeft het kabinet hier
concrete informatie over? Welke van de thans voorgestelde overhevelingen van
bevoegdheden zijn in hoeveel gemeenten al aan het college gemandateerd? Maar
ook in het geval van mandatering is er natuurlijk altijd nog de mogelijkheid
om een mandaat terug te nemen, als de gemeenteraad dat wil. Deze mogelijkheid
is natuurlijk de pas afgesneden als de bevoegdheid wettelijk is overgedragen
aan het college. Dat het college de besluitvorming van veel raadsbevoegdheden
voorbereidt leek deze leden geen argument: dat is de wettelijke taak van het
college. Dat deze collegevoorstellen vervolgens zonder hoofdelijke stemming
door de gemeenteraad worden aanvaard, leek hen evenmin een argument. Of ziet
het kabinet in het feit dat ook door de Tweede en Eerste Kamer het overgrote
deel der wetsvoorstellen zonder hoofdelijke stemming worden aanvaard, aanleiding
om voor te stellen de wetgevende bevoegdheid bij de regering te concentreren?Terecht verzocht de Tweede Kamerfractie van GroenLinks in haar schriftelijke
inbreng aan het kabinet om met een wetswijziging te komen die de openbaarheid
van collegevergaderingen regelt, zo vervolgden deze leden. De argumentatie
waarmee het kabinet deze suggestie afwijst vonden zij teleurstellend. Het
argument van het kabinet dat openbaarheid van collegevergaderingen betekent
dat de besluitvorming zich naar buiten de collegevergadering verplaatst,
is wat simpel. Toen in het begin van de jaren '70 van de vorige eeuw de openbaarheid
van raadscommissies werd bepleit, werden precies dezelfde argumenten gehanteerd.
Argumenten, gebaseerd op angst voor openbaarheid. Argumenten die geen hout
bleken te snijden, zo blijkt nu. Is het kabinet niet met deze leden van mening
dat voortschrijdende openbaarheid in het politieke en bestuurlijke proces
een groot goed is en dat collegevergaderingen hier niet van uitgesloten kunnen
worden? Juist, omdat met de overdracht van bevoegdheden naar het college de
feitelijke besluitvorming – en de stukken die daar aan ten grondslag
liggen – zich nu in de beslotenheid gaat afspelen. De controle achteraf
van collegebesluiten door de gemeenteraad kan daarvoor allerminst soelaas
bieden. Het besluit is immers dan al genomen en als dat stuit op problemen
in de gemeenteraad biedt bij een standvastige houding van het college de vertrouwensregel
evenmin veel soelaas. De discussie wordt dan verlegd van de wenselijkheid
van dat ene besluit naar de vraag of de wethouder, cq. het college nog vertrouwen
geniet. De materiële invulling van de controlemogelijkheid van de raad
wordt zo uitgehold. Dit alles speelt geen rol in de huidige situatie, waar
de gemeenteraad eenvoudigweg besluit. Deelt het kabinet deze analyse?Het kabinet geeft in de memorie van toelichting en de Nota naar aanleiding
van het verslag hoog op over de kaderstellende taak van de gemeenteraad onder
dualistische verhoudingen, waardoor gewaarborgd blijft dat de raad wel degelijk
als hoogste orgaan in de gemeente functioneert. Ziet het kabinet echter ook
het gevaar dat prof. Mr. D.J. Elzinga in zijn column in Binnenlands Bestuur
van 9 juli 2004 onder de kop «kaderstelling brengt politiek debat
om zeep» signaleert, nl. dat de thans gebezigde praktijk van kaderstellend
gedrag op zeer gespannen voet staat met een doelstelling van de hele dualiseringsoperatie,
nl. het entameren van het politieke debat in de raad?Ingaande op de inhoud van wetsvoorstel 29 310 wezen de leden van
de GroenLinks-fractie erop, dat in zijn column in Binnenlands Bestuur van
3 september jl. prof. Mr. D.J. Elzinga ingaat op de verschillen
tussen de Rekenkamer en Rekenkamerfunctie, de positie van de raad ten opzichte
van het vaststellen van het onderzoeksprogramma en het besluit van de minister
van Bestuurlijke Vernieuwing van 20 juli 2004 om een besluit van de gemeenteraad
van Lelystad dienaangaande te schorsen. Kan de minister in gaan op de argumenten
die Elzinga in deze column aanvoert? Is de minister voornemens in een volgende
veegwet deze «weeffout» in de gemeentewet te herstellen?Met de dualisering van het gemeente (en provincie) bestuur is er wettelijk
geregeld (art 33) dat de raad en de individuele raadsleden recht hebben op
ambtelijke bijstand en dat deze bijstand in een verordening moet worden geregeld.
Nu er echter ook sprake is van een hiërarchische verhouding tussen college
en ambtenarenapparaat, kunnen ambtenaren die bijstand verlenen aan een raadslid
knel komen te zitten tussen deze verantwoordelijkheid en hun verantwoordelijkheid
jegens het college. Dit speelt vooral in die gevallen waarin de zuiverheid
van de gescheiden verantwoordelijkheden tussen raad en college er toe zou
moeten leiden dat de aan het raadslid verleende ambtelijke bijstand een vertrouwelijk
karakter heeft. In een aantal gemeentelijke verordeningen is opgenomen dat
het raadslid een ambtenaar die bijstand verleent geheimhouding kan opleggen,
maar deze geheimhouding mist een wettelijke basis. Is de minister bereid een
wetswijziging voor te bereiden die deze wettelijke basis wel verschaft?Met interesse hadden de leden van de SP-fractie
kennisgenomen van voorliggende voorstellen, die de tweede van drie stappen
vormen in de dualisering van het lokaal en provinciaal bestuur. Deze leden
hadden enkele vragen over het toetsingskader in de wetsvoorstellen 28 995
en 29 316.Door middel van deze wetswijzigingen wil de minister een groot aantal
medebewindsbevoegdheden overdragen van respectievelijk de gemeenteraad naar
het college van b&w en van de provinciale staten naar het college van
gedeputeerden. Het gehanteerde toetsingskader dat voor beide bestuurlijke
niveaus wordt gehanteerd is in grote mate overeenkomstig. De leden van de
SP-fractie vroegen of deze nagenoeg gelijkluidende criteria recht doen aan
het onderscheidene karakter van het gemeente- en provinciebestuur?Een soortgelijke vraag hadden de leden van de SP-fractie met betrekking
tot de verschillende gemeenten. Waarom zijn het verschil in afstand tussen
burgers en bestuurders en de verschillen in bestuurlijke problemen tussen
grote en kleine gemeenten voor de minister geen aanleiding geweest om andere
criteria voor overdracht van bevoegdheden te hanteren?Speciale aandacht vroegen de leden van de SP-fractie voor het vierde criterium
in het toetsingskader. Gemeenten, respectievelijk provinciale staten blijven
het aangewezen orgaan in het geval dat een «sterke democratische legitimatie»
bij uitvoering van een bepaalde bevoegdheid groot is. Deze leden vroegen waarom
een sterke democratische legitimatie niet altijd groot is? Waarom is dit criterium
geen reden om af te zien van overdracht van bevoegdheden?In het bijzonder wordt in het genoemde vierde criterium gewezen op bevoegdheden
met een «levensbeschouwelijk» of «principieel» karakter.
In de uitwerking van dit criterium is dit vooral opgevat in religieuze zin.
Is de minister het eens met de leden van de SP-fractie dat «levensbeschouwelijk»
of «principieel» ook moet worden opgevat in politiek-ideologische
zin? Hebben gemeenteraad of provinciale staten te allen tijde het recht om
te bepalen of een bevoegdheid «levensbeschouwelijk» of «principieel»
is?Gedurende het besluitvormingsproces zoals dat in de Tweede Kamer is verlopen,
zijn tussentijds nogal wat aanpassingen gedaan in het wel of niet overhevelen
van bevoegdheden. Passen deze aanpassingen allemaal binnen het gestelde toetsingskader?
Zo ja, is dit kader dan niet al te breed en te weinig onderscheidend? Zo nee,
zijn deze aanpassingen een reden om het toetsingskader nog eens tegen het
licht te houden?Twee vragen hadden de leden van de SP-fractie nog over wetsvoorstel 28 995.Deze leden waren er niet gerust op dat de positie van de gemeenteraad
niet wordt aangetast.Zorgen hadden deze leden bijvoorbeeld over de «actieve informatieplicht»
van het college ten opzichte van de raad. Is de minister van oordeel dat deze
informatievoorziening op dit moment voldoende is?Een vraag hadden de leden van de SP-fractie ook over de «vertrouwensregel».
Wethouders kunnen volgens de minister niet functioneren zonder het vertrouwen
van de meerderheid van de raad. Vereist een consequent dualisme tevens dat
na het aftreden van een college nieuwe gemeenteraadsverkiezingen worden gehouden?Een vraag hadden de leden van de SP-fractie nog over wetsvoorstel 29 310.Deelraden dienen volgens dit wetsvoorstel gelijk te worden behandeld als gemeenteraden. De leden van de SP-fractie vroegen de minister naar
zijn mening over het huidige functioneren van de deelraden.Tenslotte hadden deze leden nog een vraag over wetsvoorstel 29 316.Zij waren van mening dat niet in de eerste plaats overdracht van bevoegdheden,
maar alleen een politieke cultuurverandering de basis kan zijn voor dualisering
van het lokaal en provinciaal bestuur. De minister onderkent de noodzaak van
een cultuurverandering. Hoe denkt de minister deze te gaan bewerkstelligen?De leden van de fractie van D66 hadden met
instemming kennis genomen van de wetsvoorstellen. Hiermee wordt in wetgevende
zin een belangrijke vervolgstap gezet in de richting van de dualissering van
het gemeentebestuur. Met de in artikel 160 van de Gemeentewet en artikel 158
van de Provinciewet aan het college toegekende gemeente- en provinciewettelijke
bestuursbevoegdheden is 2002 en 2003 een eerste bescheiden stap gezet in de
richting van een functionele ontvlechting van vertegenwoordigend orgaan en
bestuursorgaan. Met deze voorstellen kan binnen afzienbare tijd ook in de
sectorale wetgeving een substantiële verschuiving van bestuursbevoegdheden
naar het college tot stand worden gebracht. Daarmee krijgen de beoogde ontvlechting
van bevoegdheden en de reeds gerealiseerde institutionele ontvlechting van
organieke posities meer betekenis.Naar het oordeel van deze leden is voor de toedeling van de medebewindsbevoegdheden
een in grote lijnen adequaat toetsingskader ontwikkeld en heeft vervolgens
een verdedigbare toepassing daarvan plaatsgevonden. Wat deze leden betreft
zou een ruimere toekenning van bevoegdheden in de levensbeschouwelijke sfeer
(zoals de instemming met de vestiging van een speelcasino, het aanwijzen van
plaatsen voor ongeklede recreatie en de zondagsopenstelling van winkels) aan
het college denkbaar zijn geweest.Deze leden hadden voorts de indruk dat het in artikel 125 van de Grondwet
neergelegde hoofdschap van de gemeenteraad en van de provinciale staten in
het perspectief van deze wetsvoorstellen verder onder druk komt te staan.
In een consequent toegepaste dualistische constructie past de monistische
figuur van het hoofdschap in wezen immers niet. In dat licht vroegen deze
leden de regering in hoeverre op termijn niet ook nog een derde stap –
de deconstitutionalisering van het hoofdschap en daarmee de overgang van de
algemene autonome bestuursbevoegdheid naar het college – geboden lijkt.Met grote belangstelling hadden deze leden tot slot de opvattingen van
de regering over de invloed van de raad en de staten op de door het college
uit te oefenen bestuursbevoegdheden gelezen. Met de regering zijn zij van
mening dat de positie van de lokale een regionale volksvertegenwoordiging
voldoende aanknopingspunten biedt voor een significante invloed op het collegebeleid.
De vertegenwoordigende organen beschikken over adequate bevoegdheden en instrumenten
om – in de woorden van de Staatscommissie Dualisme en lokale democratie –
als «eindverantwoordelijke» de hoofdlijnen van beleid te bepalen
en een wezenlijke controle op het handelen van het college uit te oefenen.Deze leden konden overigens niet nalaten op dit punt een enkele opmerking
te maken over de huidige stand van de dualisering. Zonder vooruit te willen
en kunnen lopen op de uitkomsten van de wettelijk voorgeschreven evaluatie
die thans in voorbereiding is, hebben zij de behoefte een enkel punt van zorg
neer te leggen.Het streven naar raden en staten als herkenbare en zichtbare volksvertegenwoordigingen, die op hoofdlijnen sturen en efficiënt en effectief
controleren, blijkt in de eerste fase van het dualistische tijdperk een lastige
opgave. Uit de huidige praktijk van het decentrale bestuur rijst een beeld
op van verwarrende zoektochten naar en moeizame worstelingen met de in normatieve
zin breed beleden cultuurverandering. Het niet zelden als «nieuw»
neerzetten van de drie rollen van de raden en staten (vertegenwoordigen, kaderstellen
en controleren) draagt volgens deze leden niet bij aan een goede voortgang
in het dualiseringsproces. Er lijkt bovendien sprake van een tendens waarin
als gevolg van misverstanden over de betekenis van (te) veel gehanteerde termen
als kaderstelling en als gevolg van onjuiste gronden in gang gezette processen
van collectivering binnen raden en staten onnodig veel tijd en energie moet
worden gestoken in procedurele discussies. Kaderstelling bijvoorbeeld schiet
zijn doel voorbij vanuit de ambitie elk separaat dossier aan te willen sturen.
Dan is er in feite geen verschil met de oude, monistische cultuur van meeregeren.
De veronderstelling vervolgens dat raden en staten in staat zijn op hoofdlijnen
tot eensluidende opvattingen te komen, miskent de geheel eigen dynamiek van
het bestaan van fracties. De weerbarstigheid in de praktijk van het opstellen
van bestuursprogramma's en programmabegrotingen bijvoorbeeld vormt naar het
oordeel van deze leden een illustratie van bovenstaande observaties. Hoewel
deze leden zich realiseerden dat de dualisering nog met de nodige aanloopproblemen
te kampen heeft en nog in grote mate een naar binnen gekeerd karakter heeft,
vernamen zij gaarne hoe de regering tegen deze zorgpunten aankijkt.De voorzitter van de commissie,WitteveenDe griffier van de commissie,NieuwenhuizenXNoot1Samenstelling: Holdijk (SGP), Van Heukelum (VVD), Luijten (VVD), Pastoor
(CDA), Meindertsma (PvdA), Bemelmans-Videc (CDA) (plv.voorzitter), Dölle (CDA), Platvoet (GL), Witteveen (PvdA) (voorzitter), Hessing (LPF), Ten Hoeve (OSF), Van Raak (SP), Engels
(D66). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20042005-28995-B.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl