Voorzienings- en leveringszekerheid energie; Brief minister over zijn visie op gewenste ontwikkeling van Nederlandse groothandelsmarkt voor gas in internationaal perspectief
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29023, nr. 22

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

28-03-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

29023 nr. 22

17-03-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Visie op de gasmarkt op hoofdlijnen1.1. Gas in de wereld en omgaan met geopolitieke
risico’s1.2. De gasmarkt binnen Europa1.3. De positie van Nederland1.4. Actuele ontwikkelingen1.5. De rol van de overheid2. Overzicht beleidsacties2.1. Winning2.1.1. Continueren kleine veldenbeleidFiguur 1 Gaswinning uit Nederlandse velden (miljard m3)2.1.2. Efficiëntere vergunningsverlening2.1.3. Actief benaderen van nieuwe bedrijven2.2. TransportFiguur 2 Gasvraag neemt wereldwijd fors toeFiguur 3 Gasproductie in EU neemt afFiguur 4 Wereldgasreserves2.2.1. Transport naar de EU door pijpleidingen2.2.2. Transport naar de EU per schip2.2.3. Transport binnen de EUFysiek voldoende transportcapaciteitGelijke voorwaarden en tarievenFiguur 5 Internationaal verknoopt gasnetwerk2.3. Opslag2.4 Handel3. SlotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29023Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 458 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 023Voorzienings- en leveringszekerheid energienr. 22BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 17 maart 2006De crisissituatie rond de gaslevering van Rusland aan Oekraïne en
andere Europese landen begin dit jaar en de recent voorgenomen consolidatie
tussen Europese energiebedrijven maken duidelijk dat de gasmarkt internationaal
volop in beweging is.In deze brief geef ik, zoals eerder met uw Kamer afgesproken, mijn visie
op de gewenste ontwikkeling van de Nederlandse groothandelsmarkt voor gas
in internationaal perspectief. Een dergelijke internationale visie past in
het bredere energiebeleid zoals neergelegd in het Energierapport. Dit is nodig,
omdat Nederland voorlopig nog een belangrijke rol speelt als exporteur van
gas, maar zich er op moet voorbereiden dat marktpartijen in toenemende mate
gas en gasdiensten zullen moeten gaan kopen en verkopen over de landsgrenzen
heen.Ik heb onderhavige visie (zie § 1) gebaseerd op onder meer een
analyse van de situatie op de gasmarkt. Ook bouwt deze brief voort op het
advies «Gas voor morgen» van de Energieraad en op het NMa/DTe-rapport
over de groothandelsmarkt voor gas. Ik geef in deze brief tevens aan hoe ik
aankijk tegen diverse recente ontwikkelingen (zie § 1), zonder de
pretentie te hebben uitputtend op alle actualiteiten in te kunnen gaan. Deze
visie zal ik verbinden met een aantal acties die al genomen zijn of die genomen
zullen worden (zie § 2). De brief sluit af met een korte conclusie
(zie § 3).1. Visie op de gasmarkt op hoofdlijnenIn mijn visie zijn drie lijnen cruciaal:1. voldoende gas uit verschillende bronnen naar Europa.2. vrij gasverkeer binnen Europa.3. uitbouwen van de unieke positie van Nederland als «gasrotonde».Nadat ik ben ingegaan op deze drie lijnen zet ik kort uiteen hoe ik vanuit
deze visie aankijk tegen een aantal recente ontwikkelingen, zoals de recente
fusies en de situatie rond Rusland en de Oekraïne.1.1. Gas in de wereld en omgaan met geopolitieke
risico’sOp wereldschaal zijn er drie belangrijke ontwikkelingen gaande:– de vraag naar gas neemt fors toe: in de Verenigde Staten, China
en India, en ook in Europa;– de gasreserves zijn geconcentreerd in Rusland, Noord Afrika en
het Midden Oosten; de gasproductie in OESO-landen loopt terug, en ook in Europa;– de regionale gasmarkten raken langzamerhand met elkaar verweven
door de grotere rol van vloeibaar aardgas (LNG, Liquefied
Natural Gas).In het gasbeleid zal de geopolitieke dimensie belangrijker worden, zoals
dat bij olie al langer het geval is. Europa moet voor haar voorzieningszekerheid
veel gas inkopen uit geopolitiek gevoelige landen in concurrentie met andere
regio’s. Het is volstrekt geen automatisme dat er voldoende gas naar
Europa wordt gebracht, ook al omdat daar, anders dan bij olie, kostbare en
weinig flexibele investeringen in gastransport voor nodig zijn.Dit onderstreept nog eens dat er grotere aandacht moet komen voor energie
in het buitenlands beleid, onder meer met het oog op het bevorderen van goede
relaties met productielanden, zoals al aangegeven in het Energierapport. In
aanvulling op onderhavige brief doe ik u over dit onderwerp samen met de Minister
van Buitenlandse Zaken binnenkort een Kabinetsreactie toekomen op het recente
advies «Energiek Buitenlands Beleid» van de Adviesraad voor Internationale
Vraagstukken en de Algemene Energieraad. Dat advies is immers breder dan alleen
de gasmarkt en handelt bijvoorbeeld ook over andere energiedragers.Specifiek voor gas zie ik drie wegen om in Europa verstandig om te gaan
met de risico’s die de toenemende afhankelijkheid met zich mee brengt:
diversificatie, betere marktwerking en politieke krachtenbundeling.In de eerste plaats moet er gewerkt worden aan diversificatie, dat wil
zeggen het inkopen van gas uit meerdere bronnen om het aanvoerrisico te beperken.
LNG-initiatieven passen daar goed in. In de tweede plaats moet er vaart gemaakt
worden met een goed werkende Europese gasmarkt. In een grote geïntegreerde
markt kunnen aanvoerrisico’s beter gespreid worden over marktpartijen
en ontstaat er ruimte voor sterke ondernemingen, die de risico’s die
gepaard gaan met inkoop op de wereldmarkt en daarmee samenhangende investeringen
in de infrastructuur kunnen dragen. Essentieel voor de marktwerking is een
goede ordening door de overheid van de infrastructuur: er moeten voldoende
prikkels zijn, ook voor particuliere partijen, om te investeren in de aanvoer
van gas naar Europa; en binnen Europa moeten netten goed toegankelijk zijn
voor iedereen en niet misbruikt kunnen worden voor commerciële doelen
zoals kruissubsidiëring; ontvlechting en publiek eigendom van netten
passen daarbij. In de derde plaats is het essentieel dat Europa een politieke
vuist maakt om de geopolitieke uitdagingen het hoofd te bieden. Het gaat daarbij
om het werken aan goede relaties met de producentenlanden en om het medebepalen
van de spelregels op de markt. Het zou immers naïef zijn om te denken
dat de EU-marktregels eenvoudig te exporteren zijn naar de wereldgasmarkt,
waar staatsbedrijven en nationale belangen de boventoon voeren. De Europese
Unie en de lidstaten gezamenlijk kunnen deze politieke ondersteuning veel
beter bieden dan nationale lidstaten afzonderlijk. In mijn contacten met mijn
Europese collega’s zal ik deze lijn bepleiten.1.2. De gasmarkt binnen EuropaOp Europese schaal zijn er twee ontwikkelingen van belang:– door de noodzaak steeds meer gas van ver te halen zijn er veel
investeringen nodig in gasopslag;– de liberalisering van de Europese gasmarkt is nog niet voltooid
en loopt achter bij de elektriciteitsmarkt.Het Europese liberaliseringproces van elektriciteits- en gasmarkten is
van groot belang voor de keuzevrijheid van de consumenten en daarmee voor
innovatie en efficiencyvergroting in de Europese energiesector. Specifiek
voor gas is het noodzakelijk daarbij rekening te houden met de fundamentele
eigenschappen van de gasmarkt die uit de analyse naar voren komen: dus, duidelijk
sterker dan bij elektriciteit, rekening houden met de geopolitieke ontwikkelingen
op wereldschaal en rekening houden met de noodzaak van grote extra investeringen,
onder andere in gasopslag.Dat betekent dat ik, net als bij elektriciteit, de Europese Commissie
(Piebalgs/Kroes) steun om in Europees verband de marktwerking met kracht verder
te bevorderen. In dit perspectief en om het tempo erin te houden ben ik bovendien
van plan om net als bij elektriciteit te werken aan verbetering van de gasmarkt
in Noordwest-Europa door samen met buurlanden belemmeringen voor gasverkeer
over de grenzen weg te nemen.Dit betekent specifiek voor gas dat ik in mijn reactie op de voorlopige
bevindingen van de Europese Commissie over de werking van de energiemarkten
aandacht zal vragen voor de relatie tussen marktwerking en investeringen o.a.
in gasopslag, met name waar het gaat om het beleid voor openstelling voor
derden (TPA Third Party Access).1.3. De positie van NederlandOp Nederlandse schaal zijn er twee ontwikkelingen van belang:– de rol van Gasunie en het Groningenveld is fundamenteel veranderd
en zal op termijn afnemen: we moeten ons voorbereiden op dalende productie,
meer import en een grotere behoefte aan flexibiliteit;– Nederland heeft een goede uitgangspositie qua geologie, ligging,
infrastructuur en kennis om verder te bouwen aan de belangrijke plaats die
het nu al inneemt op de gasmarkt.Mijn conclusie is dat zowel de Nederlandse consument als de Nederlandse
economie gebaat zijn bij meer gasgerelateerde investeringen en een betere
integratie van Nederland in de Noordwest-Europese gasmarkt. Nieuwe gasstromen,
waaraan door specifiek Nederlandse omstandigheden waarde kan worden toegevoegd,
leiden tot meer economische activiteit in gastransport, gashandel en aanverwante
activiteiten als gasopslag. Met het aantrekken en verdelen van nieuwe gasstromen
wordt ook een degelijk basis gelegd voor leverings- en voorzieningszekerheid
op lange termijn. Zo kan Nederland zich verder ontwikkelen tot de «gasrotonde»
van Europa.Dit betekent voor het Nederlandse gaswinningbeleid dat we ervoor moeten
zorgen dat de teruggang van de kleine velden productie niet harder gaat dan
nodig is door het kleine velden beleid te continueren en nieuwe ondersteunende
maatregelen te nemen. In de Gaswinningbrief van oktober 2004 ben ik daar uitgebreid
op ingegaan. Daarbij is ook duidelijkheid over de productie uit het Groningenveld
geboden, zodat ook andere marktpartijen een goede inschatting kunnen maken
van de gasmarktontwikkeling voor hun eigen investeringsbeslissingen. In de
brief over het Groningenplafond van december 2005 heb ik die duidelijkheid
geboden.Dit betekent dat het investeringsklimaat voor gastransport (pijpleidingen),
gasopslag en LNG-terminals in Nederland van belang is. In deze brief kondig ik maatregelen aan om het investeringsklimaat te verbeteren,
onder andere qua regulering en marktinformatie.Mijn eerder genoemde inzet voor de Noordwest-Europese gasmarkt is uiteraard
ook van belang voor de positie van Nederland als gasrotonde, want zo’n
rotonde alleen voor de Nederlandse markt heeft weinig toegevoegde waarde.1.4. Actuele ontwikkelingenHoe kijk ik op basis van de hiervoor geschetste visie aan tegen actuele
ontwikkelingen in de Europese energiewereld, zoals de recente fusies en vooral
ook de reacties daarop en de situatie rond Oekraïne?Sommige reacties op de huidige fusiegolf in de Europese energiewereld
worden ingegeven door protectionistische sentimenten. Ik ben van oordeel dat
de geopolitieke dimensie van de gasvoorziening en de Europese liberalisering
elkaar niet bijten, maar zelfs kunnen versterken. Een geliberaliseerde en
geïntegreerde Europese gasmarkt is aantrekkelijk genoeg om grote gasstromen
uit verschillende richtingen aan te kunnen trekken. Nationale markten zijn
te klein voor meerdere grote spelers die op de wereldmarkt een vuist kunnen
maken, waardoor er op de thuismarkt van echte concurrentie geen sprake zal
zijn. Die concurrentie is wel nodig voor een efficiënte energievoorziening.
Belangrijkste voorwaarde daarvoor is dat de grenzen tussen lidstaten geslecht
worden en dat nationale en internationale gasnetten goed toegankelijk zijn
voor alle partijen, bij voorkeur door ontvlechting. Met de nationaliteit van
het eigendom van energiebedrijven heeft dit alles weinig te maken. Deze lijn
sluit naadloos aan bij de recente voorstellen in het Groenboek «A European
Strategy for sustainable, competitive and secure Energy» van de Europese
Commissie.Wanneer in andere lidstaten nationale kampioenen worden gecreëerd,
beïnvloedt dit de Nederlandse markt niet in negatieve zin. Wat van belang
is, is dat bedrijven – incl. buitenlandse nationale kampioenen –
op de Nederlandse markt concurreren om de gunst van de afnemer. Daarom blijf
ik groot voorstander van het liberaliseren van de markt. Er kunnen wel concurrentierisico’s
zijn als er sprake is van buitenlandse overnames van huidige spelers in Nederland.
Hierop toetsen de geëigende toezichthouders (NMa, EC). Van concurrentie
op de nationale markt voor gas profiteren Nederlandse afnemers te allen tijde.Naar aanleiding van de tijdelijke onderbreking van de gaslevering door
Rusland aan Oekraïne begin 2006 staat voorzieningszekerheid weer hoog
op de Europese agenda. Het is goed dat de Europese Commissie in het Groenboek
daar aandacht aan besteedt. Voor Nederland zijn de risico’s voorlopig
beperkt.Prioriteit heeft de uitvoering en de feitelijke invulling van de bestaande
Richtlijn voor de voorzieningszekerheid van gas. Die voorziet o.a. in informatie-uitwisseling
tussen lidstaten over het nationale beleid, speciale voorzieningen voor bijzondere
gebruikersgroepen en over crisismaatregelen en in de instelling van een Europese
gascoördinatiegroep. Verder moet op Europees niveau bezien worden (met
behulp van kosten-batenanalyses) of versterking van de Richtlijn nodig is.1.5. De rol van de overheidGelet op het voorgaande concentreert de rol van de overheid zich in mijn
ogen op de volgende punten:– faciliteren investeringsklimaat in transport, LNG en opslag– bevorderen van marktwerking in Europa en, bij voorrang, in Noordwest-Europa– organiseren van Europese politieke macht in het licht van de geopolitieke
problematiek.Meer concreet zie ik de volgende acties voor me:• pleiten voor uitvoering en invulling van de bestaande EU-Richtlijn
voorzieningszekerheid;• werken aan een snelle totstandkoming van een Noordwest Europese
gasmarkt;• stimuleren van de gashandel in Nederland samen met DTe;• verbeteren van het investeringsklimaat voor leidingtransport in
samenwerking met omringende landen;• verhelderen van de regulering voor LNG door middel van een Ministeriële
Regeling;• meer ruimte bieden voor investeringen in gasopslag mede door aanpassing
van de Mijnbouwwet;• continueren kleineveldenbeleid;• toepassen snelle procedure voor gaswinningprojecten van nationaal
belang (Rijksprojectenprocedure);• actief benaderen van nieuwe gaswinningbedrijven voor gaswinning
in Nederland.In het onderstaande tweede deel van deze brief werk ik de bovenstaande
acties uit.2. Overzicht beleidsactiesUit de hoofdlijn van mijn visie volgen op een aantal terreinen acties.
Deze richten zich met name op mijn conclusie dat meer investeringen en betere
marktintegratie in Noordwest-Europa noodzakelijk zijn. Mijn andere conclusie
dat de geopolitieke aspecten van gasbeleid meer aandacht moeten krijgen zal
worden uit gewerkt in een aparte kabinetsreactie op het AER/AIV-advies.Diverse acties in onderling verband zorgen voor een beter investeringsklimaat
en een betere marktintegratie. Om de acties zo helder mogelijk te schetsen,
kies ik hieronder voor een opsomming op basis van de gasketen, «van
gasveld naar afnemer». De indeling bestaat dus uit de volgende onderdelen:
winning, transport, opslag en handel.2.1. WinningNederland is binnen de EU een belangrijke gasproducent. Omdat optimale
uitnutting van de bodemschatten onder andere de voorzieningszekerheid steunt,
heb ik in de Gaswinningsbrief van oktober 2004 reeds aan aantal acties aangekondigd.
Deze zal ik hier kort benoemen.2.1.1. Continueren kleine veldenbeleidNa de ontdekking van het Groningenveld in 1959 concentreerde de Nederlandse
gaswinning zich vrijwel geheel op dit enorme gasveld. Mede naar aanleiding
van de oliecrises in de jaren zeventig ontstond echter het besef dat het zaak
was zuinig te zijn op dit veld en ook de kleine velden (dat wil zeggen: alle
velden kleiner dan het Groningenveld) op te sporen. Hiervoor is het kleine
veldenbeleid ontwikkeld; mede gezien de hoge olieprijzen van de afgelopen
jaren een verstandige beslissing.Kern van het kleineveldenbeleid is dat de gasproductie uit kleine velden
wordt bevorderd door een flexibele inzet van het Groningenveld en een plicht
voor Gasunie Trade&Supply om gas uit kleine velden in te nemen. Daardoor
hebben mijnbouwmaatschappijen – lang voordat ze gaan winnen de zekerheid
dat ze hun gas tegen redelijke voorwaarden en een marktconforme
prijs kunnen afzetten. Zodra er gas wordt geproduceerd, kan de mijnbouwmaatschappij
overigens kiezen of zij het gas aan Gasunie of aan een ander verkoopt. Zoals
uit onderstaande figuur blijkt, is de productie uit kleine velden de afgelopen
decennia enorm toegenomen.Figuur 1 Gaswinning uit Nederlandse velden (miljard m3)In de steeds vrijere markt zal naar verwachting een stijgend deel van
het volume buiten de innameplicht om worden verkocht. Maar ook dan is de afnamegarantie
nog steeds van belang, vooral voor de kleine, marginale velden. Daarom wil
ik deze garantie voortzetten.2.1.2. Efficiëntere vergunningsverleningZoals aangekondigd in de gaswinningsbrief, zijn de procedures voor vergunningsverlening
in het kader van gaswinning gestroomlijnd. Dit is gebeurd door gebruik te
maken van de zogenaamde rijksprojectenprocedure. De benodigde lokale en nationale
besluitvorming over ruimtelijke investeringsprojecten van nationaal belang
wordt daarmee gestroomlijnd, gecoördineerd en daarmee versneld. Voor
gaswinning onder de Waddenzee is bijvoorbeeld de rijksprojectenprocedure van
toepassing verklaard. Ik zal voor nieuwe gaswinningprojecten van nationaal
belang ook pleiten om de rijksprojectenprocedure toe te passen.2.1.3. Actief benaderen van nieuwe bedrijvenDe ervaringen in het Verenigd Koninkrijk bewijzen dat actief benaderen
van nieuwe, kleinere gaswinningbedrijven zijn vruchten afwerpt. Daarom wil
deze bedrijven gericht blijven benaderen over de mogelijkheden die in Nederland
voor hen openliggen.2.2. TransportDe vraag/aanbodverhouding van gas is wereldwijd volop in beweging. Zo
neemt de vraag naar gas, zoals onderstaande figuur illustreert, de komende
20 jaar fors toe. Deze toename is een gevolg van onder meer toenemende economische
groei in landen als China en India, maar ook de forse groei van de vraag in
de VS en de EU. Voor de manier waarop nieuw aan te boren gasvoorraden naar
de markt zullen worden gebracht, is de enorme vraagtoename in Azië en
China zeer belangrijk.Figuur 2 Gasvraag neemt wereldwijd fors toeProjecties gasvraag wereldwijd (bron IEA, 2004)Tegelijkertijd neemt de productie in de EU fors af, eenvoudig omdat de
bodem van de Europese gasvelden langzamerhand in zicht komt.Figuur 3 Gasproductie in EU neemt afBron: CIEP (2004)Zoals onderstaande figuur laat zien zijn er echter in de wereld nog aanzienlijke
reserves. Er is nog veel winbaar gas beschikbaar in gebieden nabij de EU.
Zo is sprake van forse reserves in de Perzisch/Arabische Golf en Rusland.
Door een combinatie van kostenreducties en stijgende marktprijzen is het aantrekken
van gas uit deze gebieden naar Europa ook een reële optie. Op dit moment
importeert de EU de helft van haar gasvraag, de Europese Commissie verwacht
dat dit bij ongewijzigd beleid zal stijgen naar 70% rond het jaar 2030.Figuur 4 WereldgasreservesBron: IEA, 2004De optie om gas te importeren uit de Perzisch/Arabische Golf en Rusland
is echter geen vanzelfsprekendheid. In elk geval zijn er grote investeringen
nodig, ook in gastransport.2.2.1. Transport naar de EU door pijpleidingenDe conventionele manier om gas te transporteren is per pijpleiding. Voorraden
in bijvoorbeeld Rusland lenen zich ook geografisch daarvoor. De aanleg van
nieuwe transportroutes naar de EU zijn in de regel nauw verbonden met het
aanboren van extra of nieuwe gasvoorraden.Investeringen om benodigd gas naar de EU te krijgen zijn primair de verantwoordelijkheid
van private partijen. De overheidsregie zou zich wat mij betreft moeten concentreren
op de geopolitieke sfeer en is breder dan het gasbeleid. Zoals het Groenboek
van de Europese Commissie aangeeft heeft de Unie belang bij een extern beleid
waar energie een onderdeel van is. Het kabinet zal de geopolitieke dimensie
van energie uitwerken in een aparte reactie op het advies «Energiek
Buitenlands Beleid» van de Adviesraad voor Internationale Vraagstukken
(AIV) en de Algemene Energieraad (AER).2.2.2. Transport naar de EU per schipGas kan vloeibaar gemaakt worden door het sterk af te koelen (tot zo’n
160 graden Celsius onder nul). Daardoor krimpt het sterk en wordt de energie-inhoud
per volume-eenheid dermate hoog dat vervoer per schip aantrekkelijk is. Vloeibaar
gemaakt aardgas wordt in de regel aangeduid met LNG (Liquefied
Natural Gas).De LNG-keten kent drie hoofdcomponenten: de aanleg van fabrieken om gas
vloeibaar te maken, de schepen om LNG te vervoeren, en de aanlandingsterminal
om de LNG weer in gasvorm om te zetten. De invloed van de Nederlandse overheid
richt zich op dit laatste deel. Immers, Nederland heeft een goede uitgangspositie
om LNG aan te landen door een gunstige ligging aan zee dichtbij de Europese
afnemers van gas, en de aanwezigheid van een uitgebreid gastransportnetwerk.
Er hebben zich reeds drie initiatieven aangediend voor de aanleg van een LNG-aanlandstation
(terminal) in Nederland.De Gaswet bepaalt voor (transportinfrastructuur en) LNG-terminals dat
in de regel gereguleerde Third Party Access (TPA)
geldt. Dat wil zeggen dat eenieder die om toegang tot een LNG-terminal vraagt,
dit tegen gereguleerde tariefmethoden moet krijgen. Gereguleerde TPA is bedoeld
om de aanwezige infrastructuur zo efficiënt mogelijk te benutten.Echter, om investeringen in nieuwe infrastructuur te doen, kan het reguleringsrisico
dermate groot zijn dat er van de investering wordt afgezien. Om deze problematiek
het hoofd te bieden, kan een potentiële investeerder ontheffing van gereguleerde
TPA aanvragen. Hierin zijn verschillende vormen mogelijk. Er kan bijvoorbeeld
sprake zijn van onderhandelde TPA, vaak door een open season-procedure, waarbij alle belangstellende partijen de kans krijgen
om in te schrijven voor toegang tot de LNG-terminal. Of er kan sprake zijn
van exclusieve toegang, er is toegang voor één partij. Eventuele
toekomstige exclusiviteit ingeval van uitbreiding reken ik hier ook onder.Een eventuele aanvraag voor TPA-ontheffing beoordeel ik conform de criteria
in de Gaswet, daarbij meewegend hoe mijn collega’s in andere lidstaten
handelen inzake dergelijke ontheffingen. Tenslotte geldt ook voor investeringen
dat er een level playing field moet zijn binnen
de Europese Unie. Ik heb onlangs samen met DTe een marktconsultatie gehouden
over het onderwerp LNG. Deze consultatie zal mij in staat stellen
het reguleerde TPA-regime voor LNG middels een Ministeriële Regeling
vast te stellen alsmede eventuele aanvragen tot ontheffing van dit TPA-regime
goed te beoordelen.2.2.3. Transport binnen de EUZoals aangegeven in de hoofdlijn van deze visie is het is van belang dat
gas binnen de EU vrij verhandeld kan worden. Daarvoor is het noodzakelijk
dat er fysiek voldoende transportcapaciteit is en dat iedere gashandelaar
of -leverancier tegen gelijke tarieven en voorwaarden toegang daartoe heeft.Fysiek voldoende transportcapaciteitDoor liberalisering en internationalisering moet verder worden geïnvesteerd
in ook het Nederlandse landelijke gastransportnet en in grensoverschrijdende
verbindingen. Er is meer transportcapaciteit nodig om een betere marktwerking
te ondersteunen: een tailor-made net past technisch
goed in een statische markt met dito gasstromen, maar is te krap om dynamische
verschuivingen in gasaanvoer goed te kunnen benutten. Er is meer transportcapaciteit
nodig om nieuwe importen te faciliteren, bijvoorbeeld vanwege de gevolgen
van nieuwe LNG-terminals. En de ontwikkeling van Nederland tot een gasrotonde
zal leiden tot meer vraag naar transportcapaciteit voor doorvoer van gas.
Onze landelijke netbeheerder GTS onderzoekt de behoefte bij marktpartijen
aan extra transportcapaciteit. Op basis daarvan besluit ze welke investeringen
nodig en verantwoord zijn. De DTe moet erop toezien dat GTS haar taak naar
behoren vervult op grond van de Gaswet.Door de verdere internationalisering moet ook rekening gehouden worden
met meer transitstromen; gas dat door Nederland stroomt maar er niet wordt
afgenomen. De ontwikkeling van de transitvraag wordt beïnvloed door vele
factoren, uiteraard met name door de internationale vraag/aanbodverhoudingen
van gas. Ook internationale tariefverschillen in gastransport, bijvoorbeeld
door verschillen in regulering tussen landen, spelen een rol. De relatie tussen
tariefverschillen, transitstromen en betrouwbare binnenlandse gaslevering
is onderzocht door de hoogleraar dhr. Jepma. Een situatie waarin door hoge
transitvraag, als gevolg van tariefverschillen, de binnenlandse levering in
gevaar zou komen, wordt daarom ook wel het Jepma-effect genoemd.Op zich is een potentieel tekort aan transportcapaciteit door een verhoogde
vraag naar transit een goede prikkel tot extra investeringen in het gastransportnet.
Echter, indien deze verhoogde vraag vooral wordt veroorzaakt door reguleringsverschillen
tussen lidstaten, is het de vraag of rendabele investeringen mogelijk zijn.
Het risico dat reguleringsverschillen tussen lidstaten veranderen is immers
vrijwel niet te beheersen door investeerders. Hoewel het Jepma-scenario zich
in het verleden niet heeft voorgedaan, sluit de landelijk netbeheerder een
dergelijke ontwikkeling niet uit voor de toekomst. Ik maak mij sterk om dit
scenario te vermijden, mijn beleid moet immers de leveringszekerheid borgen.
Daarom zal ik onderzoeken hoe de regulering van GTS het beste rekening kan
houden met transitstromen. Naar aanleiding van dit onderzoek zal ik in een
aparte brief verder op deze technische materie ingaan.Gelijke voorwaarden en tarievenOp 1 juli 2006 treedt een Europese verordening in werking1 die nadere eisen stelt aan de manier waarop toegang tot
gasnetwerken geregeld wordt. Dat betekent al een stap vooruit op weg naar
gelijke toegang tot gastransport voor alle marktpartijen, maar ik sluit mij
aan bij het EU Groenboek dat bij gebrek aan verdere vooruitgang
extra communautaire maatregelen moeten worden overwogen. De toegang tot gastransportcapaciteit
is nog niet alle lidstaten voldoende non-discriminatoir, zoals de Europese
Commissie aangeeft.Los van maatregelen op communautair niveau meen ik dat het gezien het
grote belang van gelijkwaardige toegang zaak is om in Noordwest-Europa tot
snellere en betere resultaten te komen. Toezichthouders, landelijke netbeheerders
en marktpartijen spelen een belangrijke rol. Het gaat dan om zaken als verdeling
van transportcapaciteit in geval van schaarste en regimes voor het in evenwicht
houden van gastoevoer en gasafname (balanceren). Nederland verkeert in een
voorrangspositie door de reeds voltooide splitsing van het oude Gasunie. Zo
is een werkelijk onafhankelijk en slagvaardig transportbedrijf ontstaan.Figuur 5 Internationaal verknoopt gasnetwerkbron: Gas Infrastructure EuropeDe Energieministers van lidstaten in Noordwest Europa kunnen vruchtbaar
overleg over de gasmarkt tussen de relevante partijen faciliteren door stevige
politieke steun in de rug te bieden. Ik wil mij voor marktintegratie op Noordwest
Europees niveau inzetten door middel van concrete afspraken met collega-ministers.
Deze methode is beproefd voor de elektriciteitsmarkt en heeft inmiddels geleid
tot een unaniem aangenomen plan van aanpak van netbeheerders, toezichthouders
en overheden om de knelpunten op te lossen. Dit plan voor elektriciteit kent
drie aandachtsgebieden: optimale benutting bestaande interconnectie, leveringszekerheid
en wegnemen belemmeringen in wet- en regelgeving. Binnenkort zullen werkgroepen
rapporteren over de eerste resultaten. In juni hoort u meer daarover. Voor
gas denk ik aan eenzelfde aanpak om de dialoog tussen overheden, toezichthouders
en netbeheerders op te starten. De onderwerpen en de landen aan tafel zijn
wellicht verschillend voor gas en elektriciteit. Het doel is echter hetzelfde:
een interne markt zonder grenzen. 2.3. OpslagGasopslagen zijn voor een goed functionerende gasmarkt essentieel, om
een constante gasaanvoer om te zetten in de variabele gasstroom waar gebruikers
behoefte aan hebben.Gasproductie uit vergelegen gebied en daaruitvolgend gastransport over
lange afstanden, per pijpleiding of als LNG, behoeven grote investeringen.
Deze renderen het best als er sprake is van volledige bezetting, dus bij een
constante gasstroom. Gasgebruikers echter hebben vaak geen constante behoefte
aan gas: bijv. meer in de winter, minder in de zomer (seizoensflexibiliteit)
of meer door de week en minder in het weekend (korte termijn flexibiliteit).
Deze natuurlijke «mismatch» tussen vraag en aanbod kan onder andere
worden opgevangen met gasopslagen.In het verleden was Gasunie verantwoordelijk voor voldoende capaciteit
in gasopslag, in aanvulling op de natuurlijke flexibiliteit van het Groningenveld.
Er zijn momenteel drie grote ondergrondse gasopslagen in Nederland. In een
geliberaliseerde gasmarkt zijn er diverse marktpartijen die geïnteresseerd
zouden kunnen zijn in het investeren in opslagfaciliteiten: producenten, handelaren,
leveranciers, grote eindverbruikers, netbeheerders, gespecialiseerde infrastructuurbedrijven.Opslag is tevens een belangrijk instrument om levering te kunnen garanderen
bij uitzonderlijk hoge gasvraag. De landelijk netbeheerder heeft de wettelijke
taak om voorzieningen te treffen voor kleinverbruikers met het oog op uitzonderlijk
strenge winters; gasopslag is een belangrijk element daarin.Er is een aantal redenen waarom de komende jaren de behoefte aan gasopslag
in Nederland kan toenemen. In de eerste plaats neemt de natuurlijke flexibiliteit
van het Groningenveld af door de dalende druk bij voortgaande productie. In
de tweede plaats zal er steeds meer gas van steeds verder moeten worden aangevoerd,
wat zoals boven geschetst een zeer constante gasaanvoer oplevert, terwijl
afnemers geen constante, maar een flexibele gasstroom eisen. Hierdoor neemt
de behoefte aan seizoensflexibiliteit toe.In de derde plaats vraagt een geliberaliseerde markt om de mogelijkheid
snel te reageren op tijdelijke gastekorten en gasoverschotten, waardoor de
behoefte aan korte termijn flexibiliteit toeneemt.Voor afnemers in Noordwest-Europa is ondergrondse gasopslag in Nederland
een voor de hand liggende optie, vanwege de gunstige geologische omstandigheden.
Het CIEP (Clingendael International Energy Program) spreekt in een rapport1 over de Europese markt voor seizoensopslag zelfs van
een verdubbeling van de behoefte, van 60 tot 120 miljard kubieke meter. De
Nederlandse ondergrond is ook bij uitstek geschikt voor de opslag van gas:
uitgeproduceerde gasvelden voor de seizoensopslag, uitgeloogde zoutcavernes
voor opslag met een kortere gebruiksduur.GTS en Gasunie Trade en Supply zullen, zeker in het kader van hun wettelijke
taken (pieklevering bij extreme kou, handhaven systeemintegriteit en inname
van kleine velden), behoefte houden aan opslagcapaciteit. Het is echter niet
nodig en gewenst dat alleen deze marktpartijen zich verantwoordelijk voelen
voor de investeringen in gasopslag. Juist op het gebied van opslag is toetreding
van nieuwe marktpartijen mogelijk en gewenst. Initiatieven van Essent, Nuon
en D-gas onderstrepen dat er voldoende belangstelling is voor het investeren
in nieuwe opslagfaciliteiten.Ik acht vier zaken van belang voor het investeringsklimaat in gasopslag
en baseer mij daarbij op onderzoek door NERA2:1. een goed werkende Noordwest Europese gasmarkt die prijssignalen afgeeft over de waarde van flexibiliteit en maakt het mogelijk dat
exploitanten van gasopslagen hun diensten ook over landsgrenzen heen kunnen
leveren. Overleg met mijn collega-ministers in onze buurlanden acht ik daarom
cruciaal;2. stabiel reguleringskader; van belang om de onzekerheid bij investeerders
te verminderen; Nederland heeft bij de regulering van nieuwe opslagen gekozen
voor een regime van onderhandelbare toegang, wat de onzekerheid voor nieuwe
investeerders beperkt;3. verbetering van het Mijnbouwwettelijk regime om het verkrijgen van
een opslagvergunning te vereenvoudigen. Voorstellen daartoe zal ik medio dit
jaar aan de Tweede Kamer toezenden;4. de regelgeving over de gasvoorziening bij extreme kou (pieklevering)
is reeds van kracht en wordt medio 2006 geëvalueerd. Daarbij zullen de
maatschappelijke gevolgen van leveringonderbrekingen alsmede extreme prijspieken
(zoals zich recent in het Verenigd Koninkrijk hebben voorgedaan) worden meegenomen.
Bovendien wordt bezien met welke frequentie de huidige ontwerplimiet (– 17
graden Celsius) heden ten dage voorkomt.Mede naar aanleiding van de onderbreking in de gaslevering aan Oekraïne
wordt Europees verband nagedacht over eventuele extra maatregelen zoals strategische
gasopslag. Ik zal in Europees verband pleiten voor allereerst een goede uitvoering
van de bestaande EU richtlijn voorzieningszekerheid. Als gezegd moet vervolgens
op Europees niveau bezien worden (aan de hand van zorgvuldige kosten/batenanalyses)
of eventuele nieuwe maatregelen nodig zijn.2.4 HandelDe gashandel is uiteraard gebaat bij goede voorzieningen op het gebied
van gaswinning, -transport en -opslag. Er zijn echter zaken die los daarvan
aangepakt kunnen worden om de gashandel te faciliteren. Daar is al veel aan
gedaan: de Gasrichtlijnen zijn geïmplementeerd, er is een goed functionerende
toezichthouder, er is een zelfstandige landelijk netbeheerder, er zijn actieve
marktpartijen, er is een functionerende en groeiende handelsplaats. Toch zijn
er duidelijk nog verbeteringen mogelijk.In een recent verschenen rapport1 geeft de
NMa aan welke prioriteiten zij voor de jaren 2006 en 2007 ziet en welke actie
zij onderneemt om de gashandel te bevorderen. Voor de korte termijn gaat het
om:1. het bevorderen van de handel op het centrale virtuele handelspunt van
Nederland, (het Title Transfer Facility of TTF); GTS stelt marktpartijen die
gebruik maken van het Nederlandse gastransportnet in staat om het gas aan
elkaar te verkopen: de verkopende partij brengt het gas ergens op het net,
de kopende partij kan het er op een andere plaats weer van af halen, de administratieve
overdracht van het gas van verkoper naar koper wordt geregeld door GTS met
een dienst die Title Transfer Facility (TTF) wordt genoemd;2. het bevorderen van transparantie voor gebruikers van het gasnet, onder
andere door het versneld beschikbaar stellen van informatie over de gastoevoer
en gasafname per netgebruiker;3. het verbeteren van procedures om gastransport en aanverwante diensten
te verdelen onder netgebruikers (allocatieprocedures, secundaire markt).Ik acht het van belang dat het TTF zich kan ontwikkelen tot een Europees
handelspunt. Daarom zal ik in overleg met de DTe bezien wat de beste manier
is om de handel op het TTF te vergroten, met het oog op het uitbouwen van
het TTF tot een internationaal handelspunt. Daarbij acht ik het van belang
dat partijen kunnen rekenen op stabiele regulering. Eventuele
maatregelen zullen daarom niet met terugwerkende kracht op bestaande handels-
of leveringscontracten van toepassing zijn.Het verbeteren van allocatieprocedures richt zich vooral op de reeds bestaande
infrastructuur. Vanuit het brede perspectief dat voor de Europese gasvoorziening
substantiële nieuwe investeringen nodig zijn, zal ik samen met de DTe
er voor waken dat potentiële investeerders ook met eventuele wijziging
van allocatieprocedures goed overweg kunnen.3. SlotLangs de hiervoor geschetste wegen werk ik aan een liquide Noordwest Europese
gasmarkt en een sterke positie van Nederland daarin. Door een stevige inzet
op één Europese markt, zoals bepleit in het Europese Groenboek,
moet ook de marktwerking in de EU als geheel verbeteren. Bovendien streef
ik naar een steviger politieke aanwezigheid van de EU op de wereldgasmarkt.
Dit zijn geen eenvoudige opgaven, maar nodig om voldoende gas naar Europa
te krijgen en vervolgens op efficiënte wijze bij de Europese consument.Door onze comparatieve voordelen, goede regelgeving (o.a. rond gasopslag
en TPA) en een efficiënte werking van de markt ontstaan de voorwaarden
voor een goed investeringklimaat, zodat de sterke en innovatieve positie die
Nederland bekleedt, versterkt kan worden. De Nederlandse gasgebruiker zal
hiervan profiteren door een betrouwbare gasvoorziening tegen concurrerende
prijzen.De Minister van Economische Zaken,L. J. BrinkhorstXNoot1Verordening (EG) nr. 1775/2005 van het Europees Parlement en de Raad van
28 september 2005 betreffende de voorwaarden voor de toegang tot aardgastransmissienetten.XNoot1CIEP: The European market for seasonal gas storage, August 2005.XNoot2NERA: The Climate for gas storage investment in the Netherlands, November
2005.XNoot1DTe: Prioriteiten marktwerking groothandelsmarkt gas, projectnr 101991,
januari 2006. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29023-22.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl