Toerisme en recreatie; Brief van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133364
 2008-2009
 
 26 419
 Toerisme en recreatie
 
 
 
 
 Nr. 
 36
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 29 juni 2009
 Inleiding
 Een waterrijke delta met zeer gevarieerde landschappen, natuur en historische
steden. In ons kleine land met een aantrekkelijke afwisseling tussen stad
en land is het prettig wonen, werken en genieten. Deze kenmerken geven Nederland
haar unieke identiteit waar de inwoners trots op zijn. Inventieve Nederlanders
maakten het land tot wat het nu is. Bij toekomstige ontwikkelingen dient zorgvuldig
met de schaarse ruimte in ons land te worden omgegaan. De rijksoverheid kan
en wil dit niet alleen doen maar schept de randvoorwaarden voor medeoverheden,
ondernemers en burgers om op gebiedsniveau tot inspirerende coproducties te
komen. Zo kan iedereen het landschap meemaken en wordt ons land mooier: heel
groen Nederland beschikbaar voor de recreant.
 
 Het Nederlandse landschap levert geluk en euro’s op en de bijdrage
van toerisme en vrijetijdsbesteding aan de Nederlandse samenleving is daarbij
groot: welzijn, gezondheid, kwaliteit van leven, het brengt bevolkingsgroepen
met elkaar in contact en kan als belangrijke drager van ruimtelijke kwaliteit
functioneren voor aantrekkelijke steden en een vitaal platteland. Naast een
maatschappelijk belang heeft toerisme en vrije tijd ook een aanzienlijke economische
betekenis. De bestedingen van Nederlandse en buitenlandse toeristen lopen
jaarlijks in de tientallen miljarden euro’s. Daarnaast heeft de sector
een substantieel aandeel in de werkgelegenheid en is het toekomstperspectief
voor de sector als belangrijke economische pijler voor de toekomst van Nederland
veelbelovend.
 
 Ik heb in nauwe samenwerking met de staatssecretaris van EZ en de minister
van VROM een dialoog met de samenleving gevoerd over het toekomstige recreatiebeleid.
Deze dialoog vond plaats in het verlengde van de Agenda Landschap: «Landschappelijk
verantwoord ondernemen voor iedereen» en is in de kabinetsreactie op
het VROM-raad advies «Groeten uit Holland» aangekondigd (TK, 26 419,
nr. 33).
 
 De aanleiding voor de dialoog was de vraag of het huidige recreatiebeleid
nog voldoet aan de opgaven en wensen van overmorgen. Wat is de opgave voor
het recreatiebeleid voor nu en in de toekomst? Wat gaat er nu al goed met
het recreatiebeleid? Welke toekomstige rol zien deelnemers aan het debat voor
zichzelf? Wat is er nodig van het Rijk, andere overheden en andere partijen?
Conform toezegging informeer ik u in deze brief over de beleidsvoornemens
die volgen uit de dialoog. Deze brief bied ik u mede namens de minister van
VROM en de staatssecretaris van EZ aan. U wordt uiterlijk 1 september
aanstaande door de staatssecretaris van EZ geïnformeerd over de voortgang
van de Toerismebrief en de toezeggingen die gedaan zijn in het AO Toerisme
van 10 september 2008 (TK, 26 419, nr. 35H), zodat de staatssecretaris
van EZ u kan informeren over de meest actuele ontwikkelingen in toerisme en
recreatie (cijfers eerste half jaar 2009). Ook zal minister Cramer u binnenkort,
mede namens mij, een beleidsbrief sturen over het onderzoek dat ingaat op
de vraag of, en zo ja op welke wijze, het onderscheid tussen woningen en recreatiewoningen
in wet- en regelgeving op termijn kan worden opgeheven (motie tijdens VAO
Handhaving van 2 april 2008, 31 200 XI, nr. 103), alsmede over
de Voortgangsrapportage Uitvoering recreatiewoningenbeleid (Toezegging in
brief 12-07-07, 30 800 XI, nr. 85).
 Resultaten Strategische Dialoog Recreatie
 De strategische dialoog heeft een rijke oogst aan inzichten, ideeën
en beelden opgeleverd, die ik hieronder kort samenvat. Een uitgebreid verslag
vindt u in bijlage 1.
 
 Het realiseren van recreatief groen rond stedelijke gebieden, de focus
van het huidige recreatiebeleid, wordt door deelnemers aan de dialoog onderschreven.
Groene longen zijn belangrijk voor steden en dragen bij aan diverse maatschappelijke
doelen zoals het welzijn van mensen, integratie, gezondheid, het beperken
van (recreatie)mobiliteit, een aantrekkelijk vestigingsklimaat en een prettige
woonomgeving.
 
 Vrije tijd wordt echter niet alleen in het groen doorgebracht maar ook
in de stad en op of aan het water. Binnen en buiten. Afhankelijk van beschikbare
tijd en interesses combineren mensen activiteiten en varieert de actieradius
van de recreant of toerist van dichtbij huis tot verder weg. Vrijetijdsbesteding
begint bij de mens, die een keuze maakt in het beschikbare aanbod.
 
 Ondernemers leveren een belangrijke bijdrage aan het vrijetijdsaanbod.
Visitekaartje voor hen is een mooi landschap voor hun gasten. Dat geldt van
verbrede agrarische bedrijven die logies en streekproducten aanbieden tot
campinghouders in mooie natuurgebieden. De recreatiesector is echter versnipperd
en heeft behoefte aan kennis en ruimte om te ondernemen. De roep om een coördinerend
minister voor recreatie volgt hieruit.
 Reactie op de uitkomsten van de Strategische Dialoog
 In onderstaande wordt gereageerd op de uitkomsten van de dialoog en vervolgens
wordt aangegeven hoe de betrokken departementen LNV, EZ en VROM deze zullen
meenemen in hun beleidsvoornemens. Hierbij worden bovenstaande resultaten
vertaald in onderstaande acties:
 1. ruimtelijke inrichting en beheer
 2. ruimte voor ondernemen
 3. communicatie
 
 Tijdens de dialoog kwam de vraag om één coördinerend
bewindspersoon, vanwege de integrale beleidsopgave waar recreatie voor staat.
Ik ben van mening dat een goede samenwerking en afstemming tussen de betreffende
departementen noodzakelijk is, maar dat dit prima kan binnen de bestaande
verhoudingen en geen rijksprogramma met coördinerend bewindspersoon vergt.
Ik voel mij wel verantwoordelijk om het beleidsterrein, waar nodig, te agenderen
bij publieke en private partijen en zie mijzelf als ambassadeur van recreatie,
waarop ik ook aanspreekbaar ben. Om de kwaliteit van de leefomgeving te borgen
zijn echter vele publieke en private partners nodig waaronder de departementen
EZ (toerisme, sector), VROM (RO, stedelijke vernieuwing), V&W (water en
recreatiemobiliteit), VWS (sport, gezondheid), OCW (cultuurhistorie), Jeugd
en Gezin en WWI (wonen en integratie), waarmee ik nauw samenwerk.
 
 Het Rijk zorgt daarbij voor de randvoorwaarden voor vrijetijdsbesteding,
zodat Nederlanders van hun omgeving kunnen genieten, wat ten goede komt aan
hun welzijn. Het Rijk zorgt voor de ruimtelijke kaders en voor de inrichting
van groene gebieden waarbij de focus ligt op het opheffen van groentekorten
rond stedelijke gebieden en het ontwikkelen en versterken van de recreatieve
toegankelijkheid van het groen. Met landbouw en natuur in mijn portefeuille –
80% van het Nederlandse oppervlak – heb ik dagelijks contact
met beheerders en agrariërs die zoveel mogelijk hun terreinen openstellen.
Ook de recreatieondernemers in deze gebieden zijn mijn gesprekspartner.
 1 Ruimtelijke inrichting en beheer
 Uit de dialoog blijkt dat het realiseren van recreatiegroen in verstedelijkte
gebieden urgent blijft. Dit is een bevestiging van het huidige beleid dat
inzet op de realisatie van goed bereikbaar, toegankelijk groen in en om de
stad via aantrekkelijke groene stad-landverbindingen. Zoals in de Agenda Landschap
door mij en de minister van VROM is aangekondigd, blijft de realisatie en
een goed beheer van openbaar toegankelijk groen in verstedelijkt gebied een
belangrijk aandachtspunt. In het programma Groen en de Stad werkt mijn ministerie
samen met het ministerie van VROM, WWI, de G31, de provincies en een aantal
maatschappelijke partners om een extra impuls te geven aan groen in en om
de stad. Dat is nodig, want groen kan een belangrijke bijdrage leveren aan
het oplossen van grootstedelijke vraagstukken. Daarom investeer ik onder andere
7,8 miljoen euro in meer en beter groen in krachtwijken. Met dat geld worden
parken en plantsoenen opgeknapt, natuurspeelplekken aangelegd en groene verbindingen
tussen stad en platteland versterkt. Als minister van het programma Groen
en de Stad wil ik groen in de stad zo hoog op de politieke agenda krijgen,
dat het een vaste plaats krijgt in alle verkiezingsprogramma’s op lokaal
niveau. Groen is goed voor de gezondheid, de leefbaarheid in de stad, het
milieu, en het levert bovendien geld op. Groen bevordert onderling contact,
ontspant en verlaagt stress. Vandalisme, vervuiling, verloedering, agressie
en kleine criminaliteit komen veel minder voor in groene wijken. Daarom wil
ik mij blijven inzetten voor het realiseren en verbeteren van groen in en
om de stad.
 
 Wat ik veelvuldig terughoorde in de dialoog is dat de huidige focus van
het Rijk op het verstedelijkte gebied te beperkt is. De Nederlander en de
toerist blijven niet in of vlakbij de stad. Afhankelijk van tijd, mobiliteit
of andere motieven, vertoeft hij graag in de rest van Nederland, bijvoorbeeld
op het water of in één van de mooie natuurgebieden die ons land
rijk is. Buiten de steden is de recreatiedruk bezien vanuit het aantal inwoners
minder groot. Echter de afstanden in Nederland zijn kort en in weekenden of
vakanties makkelijk te overbruggen, waardoor de recreatiedruk ook elders in
het land toeneemt. Deze recreatiedruk zie ik als een kans voor het platteland
dat te maken heeft met een krimpende bevolking. Door te investeren in natuur
en landschap met inkomsten uit landbouw, toerisme en recreatie ontstaat een
mooiere leefomgeving met een duidelijke identiteit. Ik vind het daarom van
belang mij niet alleen te richten op verstedelijkte gebieden maar ook oog
te hebben voor een maximaal ontsloten buitengebied.
 1.1 Opheffen en voorkomen van barrières door
verstedelijking en infrastructuur
 Verstedelijking en aanleg of opwaardering van wegen en sanering van overwegen
kunnen barrières voor recreanten veroorzaken. Ze leiden tot afsluiting
van kruisingen en tot doorsnijding van lokale stelsels van wegen, paden en
watergangen. De bereikbaarheid van het groen en blauw kan daarmee in het nauw
komen. Naast knelpunten in fysieke zin vormen lawaai, onveiligheid, lelijkheid
en onvindbaarheid een belemmering voor de recreatieve toegankelijkheid voor
wandelaars, fietsers, ruiters en de toervaarders.
 
 Niet alleen in de Randstad zijn knelpunten, maar ook in andere Nationaal
Stedelijke Netwerken. Daarom zet ik mij in om op landelijke schaal huidige
knelpunten op te lossen en nieuwe knelpunten te voorkomen. Bij deze opgave
is ook de inzet van andere overheden en organisaties van groot belang. Ik
zal in overleg met alle partners vragen om hun bijdrage. Zo wordt in het kader
van ISV3 aan de steden gevraagd om hiervoor ook middelen ter beschikking te
stellen.
 Een goed voorbeeld hiervan is de samenwerking met de Groene Hart provincies
en de vier grote steden (G4). Om bestaande knelpunten weg te werken heb ik
met de bestuurders afspraken gemaakt om te komen tot uitvoeringsagenda’s
Recreatief RouteNetwerk, zodat daadwerkelijk met realisering kan worden begonnen.
Daarnaast is bij de betrokken bestuurders draagvlak om uitvoeringsagenda’s
in te brengen in integrale planprocessen, zoals de gebiedsagenda’s in
het kader van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT),
de verstedelijkingsafspraken en de realisatie van groen om de stad (Recreatie
om de stad, Rods).
 1.2 Versterken van het groene ruimtelijke beleid en de
relatie stad – land
 Het Rijk wil ruimte voor recreatie en een beleefbaar buitengebied bieden.
Belangrijke instrumenten hierbij zijn het ruimtelijk beleid om gebieden open
te houden en het inrichtingsbeleid, om groene gebieden aan te leggen. Ook
binnen dit beleid probeert het Rijk meer rekening te houden met de vraag van
de recreant en ondernemers meer ruimte te bieden om bij te dragen aan gebiedsontwikkeling.
 Transformatie Rijksbufferzones naar recreatie
 In de Randstad, Gelderland en in Zuid-Limburg is een deel van de groene
ruimte aangeduid als Rijksbufferzone. De bufferzones krijgen meer betekenis
en worden gebruikt en gewaardeerd door de «stedeling». Niet alle
vormen van recreatie zijn echter passend binnen bufferzones. Van belang is
te bepalen waar vraag naar is in de afzonderlijke bufferzones en waar in nabij
gelegen gebieden nog niet in wordt voorzien. Vooral recreatie die inspeelt
op de behoefte aan rust, ruimte, cultuur en lekker actief buiten zijn in een
groene omgeving blijken geschikt te zijn voor de Rijksbufferzones. Om te kunnen
voorzien in de recreatievraag moeten Rijksbufferzones beter toegankelijk en
bereikbaar worden. Daarnaast zal de bekendheid van deze gebieden als plek
voor recreatie en ontspanning moeten groeien.
 
 Het consistente ruimtelijke regime van de Rijksbufferzones, die vijftig
jaar geleden zijn aangewezen, blijkt succesvol te zijn. Vanuit een zelfde
vooruitziende blik bekeken zijn er ook andere gebieden bij steden die onder
druk staan en die het behouden waard zijn. Het Rijk verkent samen met medeoverheden
de noodzaak voor aanwijzing van nieuwe Rijksbufferzones, als middel om (regionale)
ambities rond recreatie in de stedelijke omgeving te ondersteunen. Zo is eind
vorig jaar samen met de provincie Gelderland het Park Lingezegen (gelegen
tussen Arnhem en Nijmegen) als Rijksbufferzone aangewezen. Met de provincie
Noord-Brabant en betrokken gemeenten in de regio Eindhoven is besloten tot
aanwijzen van een nieuwe Rijksbufferzone voor het Middengebied Eindhoven-Helmond.
 Planologische duidelijkheid en ontwikkeling
 De inrichting van de Rijksbufferzones en de doorontwikkeling van de recreatieve
functie van deze gebieden vraagt om een uitwerking langs twee sporen.
 
 Het eerste spoor gaat uit van het bieden van planologische duidelijkheid.
In de AMvB Ruimte zijn daartoe in overleg met provincies en gemeenten ruimtelijke
regels voor de Rijksbufferzones opgesteld. Het open groene karakter en een
daarbij passende recreatieve functies voor de Rijksbufferzones staan daarbij
voorop. Andere functies zoals grondgebonden landbouw, natuur- en waterbeheer
krijgen daarbij de ruimte zich te ontwikkelen in deze gebieden. In de Rijksbufferzones
vindt geen verdere toename van stedelijk ruimtebeslag plaats buiten bestaand
bebouwd gebied. Woningbouw is mogelijk binnen bestaande bebouwing en daarbuiten
in de vorm van Ruimte-voor-Ruimte of Rood-voor-Groen als onderdeel van een
integraal gebiedsplan.
 
 Het tweede spoor is gericht op ontwikkeling. Rijk en provincie investeren
via het ILG in de aankoop en inrichting van gronden voor dagrecreatie in een
deel van de bufferzones. Daarbij is bepalend wat de rol is die de bufferzone
kan vervullen binnen het stedelijk netwerk. Ontwikkeling van een recreatiegebied
vraagt om een regionale visie. De recreatiemotieven (wensen) van mensen zijn
mede bepalend voor de toekomstige inrichting en het gebruik van de Rijksbufferzones.
Recreatieve mogelijkheden kunnen veelal in combinatie met deze bestaande functies
worden ontwikkeld. De transformatie van de Rijksbufferzones is derhalve een
integrale ontwerpopgave. Het Rijk ondersteunt de provincie, samenwerkende
gemeenten en ondernemers bij het van de grond tillen van deze gebiedsontwikkeling.
 Nieuwe vormen van realisatie, inrichting en beheer
 Het Rijk heeft zelf ook een verantwoordelijkheid genomen om groene recreatieve
gebieden te realiseren. Er is nog steeds een groeiende behoefte om te recreëren
in het groen. In Nederland en in het bijzonder in de Randstad. Ik heb op 13 november
2008 met de betrokken provincies en steden (G4P3) het Impulsprogramma RodS
vastgesteld om de realisatie te versnellen. Ook heeft het Rijk tijdens het
bestuurlijk overleg op 8 mei 2008 met de G4P3 ingestemd met het toepassen
van nieuwe uitvoeringsconcepten. Dit biedt de provincies meer mogelijkheden
om het gewenste aantal hectaren RodS te realiseren (zie bijlage 2). Door deze
nieuwe concepten heeft de provincie Noord-Holland al aangegeven dat meer gebieden
kunnen worden ingericht.
 Daarnaast heb ik samen met de provincies gesignaleerd dat het huidige
model voor de bepaling van de inrichtings- en beheerskosten van recreatiegebieden
niet meer aansluit bij de eisen van deze tijd. Ik ben op dit moment bezig
met de provincies en de uitvoerende diensten Dienst Landelijk Gebied en Staatsbosbeheer
een aantal varianten met verschillende inrichtings- en beheersniveaus te ontwikkelen.
Mijn ambitie is daarbij een koppeling te leggen tussen de inrichtingsniveaus
en het gebruik van de gebieden door verschillende gebruikers- of motiefgroepen.
Daarnaast wil ik de verschillende varianten illustreren aan de hand van referentiebeelden,
ontleend aan bestaande parken en groenzones (zie ook paragraaf 1.3).
Tevens studeer ik op de mogelijkheid om in dichtbij de stad gelegen gebieden
een vorm van eigenaarschap door bewoners en gebruikers in te voeren waardoor
ook een duurzaam beheer van deze gebieden wordt geborgd. Bij de midtermevaluatie
van het ILG in 2010 kom ik terug op nieuwe vormen van realisatie, inrichting
en beheer.
 Eén samenhangend ruimtelijk kader voor groene recreatieve
gebieden
 In de Agenda Landschap heb ik samen met collega Cramer één
duidelijk kader voor gebieden met een groene recreatieve functie aangekondigd.
Door de verschillende gebiedscategorieën in termen van inrichting en
ruimtelijke bescherming beter op elkaar af te stemmen en in samenhang met
elkaar te ontwikkelen zullen recreatie en ruimtelijk beleid elkaar gaan versterken.
Hierbij worden meer mogelijkheden geboden voor (agrarische) ondernemers en
burgers bij regionale, lokale ontwikkelingsinitiatieven.
 1.3 Innovatieprogramma Mooi Nederland
 Innovatieve plannen of projecten over slim en zuinig ruimtegebruik waarmee
verrommeling wordt tegengegaan, komen in aanmerking voor een financiële
bijdrage vanuit het Rijk. In twee rondes kunnen plannen en projecten worden
aangedragen. De eerste ronde is recent van start gegaan, waarbij als één
van de drie thema’s gekozen is voor «Identiteit van stadsrandzones».
Het thema «Identiteit van stadsrandzones» richt zich op de groene
zones naast en tussen de steden binnen de stedelijke netwerken, waaronder
de Rijksbufferzones.
 
 Opgave is om de groene ruimte meer betekenis te geven voor de stedelingen
die ontspanning zoeken. Daarom is het nodig om het groen te ontwikkelen en
te beschermen als integraal onderdeel van een duurzaam en functioneel stedelijk
netwerk. Het Rijk stimuleert en draagt bij aan de groenrecreatieve ontwikkelingen
in de stadsrandzones.
 
 Specifiek aangeduide onderwerpen voor innovatie betreffen: regionale integrale
visievorming, voorbeelden van regionale verevening en regionaal beheer en
handhaving.
 1.4 Openstelling natuur
 Terreinbeheerders stellen hun gebieden zoveel mogelijk open voor recreanten.
Voor het terugdringen van recreatietekorten in de nabijheid van steden heb
ik met Staatsbosbeheer afspraken gemaakt. Staatsbosbeheer beheert 95 000
ha op 10 km van het stedelijk gebied.
 Staatsbosbeheer spant zich in om bij de gesignaleerde tekortgebieden de
opvangcapaciteit en bruikbaarheid van deze gebieden te optimaliseren. Daarbij
benut Staatsbosbeheer de verschillende motieven van (toekomstige) recreanten.
Het gaat dan met name over het bieden van meer mogelijkheden voor recreanten
met de volgende motieven: gezelligheid, er even tussen uit en uitdaging. Speciale
inspanning wordt verricht voor het Diemerbos, de Balij/Bieslandse Bos en Gagelbos
die als voorbeeldgebied zullen gaan werken. Maar daarnaast ook aandacht voor
gebieden als Waarderhout, Purmerbos, Leidschendammerhout, Valckestein, Waalbos,
IJsselbos/Noord IJsseldijk, Nieuw Wulven, De Elzen, Zwaansbroek, Bentwoud,
Houtrakbos, Lingezegen, Tull en ’t Waal, Venneperhout en Albasserbos.
 Om ook de meer op de beleving van wildernis en ruige natuur gerichte recreant beter te bedienen zal de beleefbaarheid van grote natuurgebieden
grenzend aan de Randstad worden verbeterd. Het gaat dan met name om de beleefbaarheid
van de Oostvaardersplassen, de Biesbosch, het Rivierengebied en de duinen.
 Bij het ontwikkelen van alle gebieden wordt nauw samenwerkt met recreatieondernemers.
 
 Tevens spant Staatsbosbeheer zich in het kader van de contractafspraken
in om in andere tekortgebieden, zoals rondom Leeuwarden, Groningen, Zwolle
en Sittard/Geleen, met bestaande middelen de gebruikswaarde van de gebieden
verder te vergroten. In deze dicht bij de stad gelegen gebieden zal verdere
ervaring worden opgedaan met vormen van participatie en «eigenaarschap»
door bewoners en gebruikers. Vooral de gebieden die dicht tegen woonwijken
aanliggen komen hiervoor in aanmerking. Staatsbosbeheer en de Dienst Landelijk
Gebied zullen hun kennis op dit gebied bundelen en werken samen om in deze
gebieden tot aantrekkelijke inrichtingsconcepten en vernieuwende participatievormen
te komen.
 1.5 Openstelling recreatief aantrekkelijke oevers
 Waterschappen kunnen bij investeringen en onderhoud oevers en water beter
bereikbaar en beleefbaar maken voor recreanten door bijvoorbeeld de aanleg
van een brug of het maaien van oevers. Op mijn verzoek heeft de Unie van Waterschappen
een bijeenkomst belegd over het rapport «Waterschappen aan de wandel:
recreatief medegebruik bij waterschappen nu en in de toekomst» (TK,
31 700 XIV, nr. 152). Tijdens deze bijeenkomst stond het verankeren
van het recreatieve medegebruik in de uitvoering van het beleid centraal.
Uitkomst van deze bijeenkomst is dat de Waterschappen samen met Rijkswaterstaat
een kennisnetwerk gaan oprichten gericht op het verbeteren van de openstelling
van oevers. De Unie van Waterschappen vervult hierbij een aanjaagrol.
 
 Hiermee geef ik tevens invulling aan de motie Van Gent (GL) en Jacobi
(PvdA) (TK, 31 700 XIV, nr. 95) met het verzoek om de knelpunten
van het recreatief toegankelijk maken van oevers te inventariseren en daarover
afspraken te maken.
 2 Ruimte voor ondernemen
 De toeristisch-recreatieve sector is niet subsidiegedreven. Bestaansrecht
ontleent de sector grotendeels aan een aantrekkelijke fysieke omgeving, wat
maakt dat de wil om landschappelijk verantwoord te ondernemen groot is. Echter
de sector is versnipperd en voelt zich beperkt in de ruimte om te ondernemen
door de vele wetten en regels. Hierdoor is de behoefte aan toepasbare kennis
en één aanspreekpunt bij het Rijk groot.
 2.1 Innovatie recreatie en ruimte
 Niet alleen in het stedelijk gebied, maar ook in het landelijk gebied
zijn er belangrijke kansen en uitdagingen voor recreatie en toerisme. Samenwerking
op gebiedsniveau is hiervoor essentieel. Immers, de concurrentiepositie van
een streek in toeristisch-recreatief opzicht wordt bepaald door het geheel
van aanwezige waarden van natuur, landschap – vooral gevormd en onderhouden
door boeren – en cultuurhistorie, de daaraan toegevoegde openbare recreatieve
infrastructuur, plus de producten van toeristisch-recreatief ondernemerschap
en de multifunctionele landbouw, waaronder plattelandstoerisme en streekproducten.
 Om tot een wervend gebiedsperspectief te komen is nauwe samenwerking tussen
de verschillende overheden, de verschillende ondernemersgroepen
en maatschappelijke belangenorganisaties een essentiële voorwaarde. De
VROM-raad heeft in haar advies «Groeten uit Holland» als voertuig
hiervoor het concept van de regionale beeldverhalen geïntroduceerd. Het
toeristisch-recreatief bedrijfsleven wordt daarbij gezien als motor voor de
regionale gebiedsontwikkeling en als medevormgever van de ruimtelijke kwaliteit
van een regio.
 
 Een groep vooruitstrevende recreatieondernemers heeft landschappelijk
verantwoord ondernemen hoog in het vaandel staan. Ik heb dit initiatief ondersteund
via de inzet van het InnovatieNetwerk en het organiseren van InnovatieTafels.
Thans is dit initiatief in een vervolgfase terecht gekomen. Er is een Innovatieprogramma
Recreatie en Ruimte voor de periode 2009–2010 opgesteld, waarin zeven
ondernemerspilots in nauwe relatie met hun omgeving zullen worden uitgewerkt.
Ik ondersteun innovatie van de recreatiesector door formatie te leveren voor
een Innovatiefaciliteit. Een belangrijke taak hiervan is te voorzien in de
behoefte aan toegepaste kennis bij ondernemers.
 
 Zoals gemeld in de Toerismebrief van juni 2008, heeft de staatssecretaris
van EZ de provincies opgeroepen om te komen met voorstellen voor het ontwikkelen
van regionale beeldverhalen. Daartoe hebben inventarisaties plaatsgevonden,
waaruit inmiddels een selectie is gemaakt. Gekozen is voor een vergelijkbare
opzet in een door het Rijk te ondersteunen aanjaagperiode, als bij het Innovatieprogramma
voor de recreatieondernemers. Het project Regionale beeldverhalen krijgt vorm
in een kennis- en innovatietraject met een looptijd van 3 jaar. Gekozen is
voor zes regionale beeldverhalen, die op basis van het te verwachten leereffect
belangrijke voorbeelden kunnen zijn voor toekomstig denken en handelen in
andere delen van Nederland.
 Ook is er voor gekozen de gebiedsinnovaties en ondernemersinnovaties hand
in hand te laten gaan. Innovatieve ondernemers kunnen daarbij een belangrijke
motor zijn voor de gebiedsontwikkeling in de regionale beeldverhalen.
 
 Het IPO werkt thans een plan van aanpak uit, waarin de volgende regionale
beeldverhalen zijn geselecteerd:
 1. Heuvelland Zuid-Limburg, waarbij het leerelement vooral zit in evaluatie
en actualisatie van het reeds opgestelde beeldverhaal Heerlijkheid Heuvelland.
 2. Friese Merengebied, waarin de waterrecreatie een centrale plaats zal
innemen.
 3. Midden-Brabant/Groene Woud
 4. Zeeuwse Delta
 5. Veluwe
 6. Rivierengebied («Dijk van een Delta»).
 Voor een aantal van deze gebieden is een koppeling mogelijk met het beleid
voor de Nationale Landschappen. Bij de laatste vier is een koppeling mogelijk
met de ondernemerspilots uit het Innovatieprogramma Recreatie en Ruimte. Voor
Rivierengebied en Zeeuwse Delta speelt de strijd tegen het water niet alleen
historische rol, maar worden innovaties gerelateerd aan de te verwachten klimaatverandering
en de wateropgave.
 
 Ingezet wordt op het ontwikkelen van één Kennis- en Innovatiefaciliteit
voor zowel de ondernemersinnovaties als de regionale beeldverhalen. Naast
LNV zullen ook EZ en de provincies hieraan bijdragen. Hierdoor kan een formatief
sterkere kennis- en innovatiefaciliteit ontstaan, die de ontwikkelingen in
de komende jaren krachtdadiger kan ondersteunen.
 
 Tijdens de gehouden strategische dialoog heeft de recreatiesector gepleit
voor het mogelijk maken van een leergang recreatie in het groene onderwijs. Op dit moment wordt door de Innovatiefaciliteit Recreatie en
Ruimte in samenwerking met de Groene Kenniscoöperatie de mogelijkheid
van een arrangement competentieontwikkeling in de recreatiesector verkend.
In het najaar moet hier duidelijkheid over komen.
 
 Op verzoek van innovatieve recreatieondernemers wordt een maatschappelijke
kosten-baten-analyse gemaakt over innovatief ondernemerschap dat bijdraagt
aan de kwaliteit van de ruimtelijke omgeving. De uitkomst hiervan kan belangrijk
zijn voor het overtuigen van collega-ondernemers om over te gaan tot soortgelijk,
toekomstgericht, maatschappelijk verantwoord ondernemen.
 
 Ik ondersteun de innovatie in de recreatiesector van harte. Daartoe stel
ik voor 2009 en 2010 € 1,5 miljoen beschikbaar om de sector te ondersteunen
bij het ontwikkelen van innovatieve en duurzame combinaties van recreatiesector,
regio en ruimtegebruik. Tevens kan gebruik worden gemaakt van het beschikbare
instrumentarium van het ministerie van EZ. Daarbij is het van belang dat de
beweging die nu in gang gezet wordt door de voorlopers, wordt overgenomen
door de rest van de sector. Een belangrijke rol is hierbij weggelegd voor
de brancheorganisaties.
 2.2 Multifunctionele landbouw: kansen voor plattelandstoerisme
 In mijn brief van 28 april jl. heb ik u geïnformeerd over de
voortgang van de Taskforce Multifunctionele Landbouw (TK, 30 252, nr. 16).
De Taskforce richt zich op het professionaliseren en opschalen van de multifunctionele
landbouw, ook op het gebied van agrotoerisme, recreatie en streekproducten.
Op het gebied van recreatie en toerisme heeft de Taskforce zich in de afgelopen
periode o.a. gericht op het leggen van verbindingen tussen betrokken partijen.
Alleen door nauwere samenwerking is een verdere ontwikkeling van deze sector
te realiseren. Een analyse over de raakvlakken tussen landbouw en recreatie
wijst uit dat er vraag is naar goede vormen van recreatie en toerisme op het
platteland. De Taskforce wil op basis van bestaande onderzoeken nog scherper
krijgen waar de markt precies zit en vervolgens samen met initiatieven in
het veld (agrarisch en niet-agrarisch) de mogelijkheden verder ontwikkelen.
Hierbij zal de samenwerking worden gezocht met het Innovatieprogramma Recreatie
en Ruimte.
 
 In het Algemeen Overleg over de Toerismebrief van september 2008 heeft
de Kamer verzocht tijdens de Grüne Woche 2009 aandacht te besteden aan
de promotie van ons land als toeristische bestemming.
 Een stand van het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC)
is op de beurs van 2009 aanwezig geweest, met daarbij ook enige aandacht voor
plattelandstoerisme. In samenwerking met het NBTC in Duitsland en de Taskforce
Multifunctionele Landbouw wordt momenteel onderzocht hoe het plattelandstoerisme
het beste gepresenteerd kan worden op de Grüne Woche in 2010 en de daarop
volgende jaren, waarbij zowel aandacht wordt besteed aan verblijfsaccommodaties
op het platteland, als streekproducten, cultuur en activiteiten. De Grüne
Woche is de grootste consumentenbeurs in Duitsland gericht op agrarische producten,
met name voedsel, en wordt jaarlijks bezocht door ruim 400 000 consumenten.
Meer dan 50 landen presenteren zich op deze beurs. Ook Nederland toont hier
jaarlijks haar brede scala aan agrarische producten.
 2.3 Wet- en regelgeving
 Innovatief ondernemerschap en adequaat kunnen inspelen op actuele ontwikkelingen
in de vraag vereisen voldoende ontwikkelingsruimte voor de recreatiesector.
 Vermindering regeldruk
 Nog steeds signaleren recreatieondernemers en (verbrede) boeren dat wet-
en regelgeving vernieuwing in de weg staat. Uit een quick scan bij de ondernemers,
die hebben deelgenomen aan de InnovatieTafel Recreatie en Ruimte, blijkt dat
het knelpunt vooral ligt bij hoe er met wetten en regels wordt omgegaan. Aspecten
als interpretatie op lokaal niveau, toezicht en stroperigheid van procedures
worden genoemd. Ik zal daarom een bijeenkomst met aan aantal wethouders organiseren
om de aanpak van de tien meest knellende regels te bespreken.
 
 Ook heeft overleg plaatsgevonden tussen de interdepartementale Regiegroep
Regeldruk en de RECRON; dit naar aanleiding van de toezegging over aanpak
regeldruk van de staatssecretaris van Economische Zaken tijdens het Algemeen
Overleg over de Toerismebrief van 10 september 2008.
 
 Om in dit dossier een nieuwe stap te maken, is gestart met een interdepartementaal
project Vermindering Regeldruk en Toezicht Recreatie en Toerisme in samenwerking
met het IPO en VNG waarin de stand van zaken wordt geïnventariseerd en
wordt bezien of extra inspanningen nodig zijn.
 Natuurwetgeving
 Natura 2000 brengt de unieke natuurwaarden van de belangrijkste natuurgebieden
van ons land in beeld om die te behouden om tot in lengte van dagen te kunnen
blijven genieten. In het Natura 2000-proces vragen thans de activiteiten voor
de op te stellen beheerplannen om extra aandacht. Voor 162 in het kader van
de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn aangewezen gebieden dienen deze plannen
te worden opgesteld. Ik vind het van groot belang dat de betrokken organisaties
op het gebied van recreatie en toerisme de krachten hebben gebundeld in de
Regiegroep Recreatie en Toerisme in Natura 2000 met als belangrijkste doel
te komen tot gezamenlijke belangenbehartiging en inbreng in de 162 op te stellen
beheerplannen. Om de kansen die Natura 2000 voor recreatie biedt te kunnen
verzilveren is het van groot belang om met alle belanghebbenden voortgang
te maken in het proces. De beheerplannen dienen uiteindelijk zekerheid en
duidelijkheid te geven over wat er wel en niet kan en richting te geven over
de ontwikkelingsmogelijkheden.
 Evaluatie WOR
 In het kader van decentralisatie van verantwoordelijkheden, vermindering
van wet- en regelgeving en terugdringen van administratieve lasten is in 2005
de Wet op de openluchtrecreatie (WOR) ingetrokken; dit met een overgangstermijn
voor het onderdeel van de landelijke kampeerregelgeving tot 1 januari
2008. Overeenkomstig de eind 2007 aan de bij de verblijfsrecreatie betrokken
organisaties gedane toezegging, vindt thans op verzoek van LNV in nauw overleg
met de VNG een evaluatie plaats van het gemeentelijk verblijfsrecreatiebeleid
na intrekking van de WOR. De resultaten zullen worden besproken met de gemeenten
en de bij de verblijfsrecreatie betrokken organisaties.
 2.4 Recreatiemonitor
 De huidige informatie over de recreatiesector is erg versnipperd. Naar
aanleiding van het AO over de Toerismebrief van 10 september jl. laat
ik een verkenning uitvoeren om deze kennis te bundelen en te monitoren in
een zogenaamde recreatiemonitor.
 3 Communicatie
 Er is al veel toegankelijke natuur, landschap en platteland. Dat is bij
velen onbekend. Is het groen goed te vinden? Strand je als stedeling in de
stadsrand op een industrieterrein? Het gebruik van het groen wordt mede bepaald
door de bekendheid en vindbaarheid ervan. Zijn er aantrekkelijke toegangspoorten?
Waar liggen bijvoorbeeld de landgoederen onder de Natuurschoonwet die openbaar
toegankelijk zijn? Dat wil ik graag onder de aandacht brengen van de Nederlanders
met de publiekscampagne over landschap.
 
 Het toeristische product Nederland bestaat echter uit méér
dan alleen het groene domein in of nabij de stad of in de rest van Nederland.
 
 De vraag van de consument verbindt alle professionele partijen en tegelijkertijd
is deze vraag diffuus en daardoor moeilijk te operationaliseren. Daar is zowel
bij publieke en private partijen behoefte aan. Ik neem de belangrijkste uitkomst
uit de strategische dialoog «begin bij de vraag van de recreant»
dus zeer ter harte en zal in samenwerking met andere partijen verkennen wat
de mogelijkheden zijn om de verschuiving naar een meer vraaggerichte manier
van werken te operationaliseren.
 Een mooier landschap, maak het mee!
 Op 23 juni is de driejarige publiekscampagne «Een mooier landschap,
maak het mee» van de ministeries van LNV en VROM, de provincies en de
maatschappelijke partijen in het Landschapsmanifest gestart. In de Agenda
Landschap is aangegeven dat het kabinet streeft naar een verhoging van het
rapportcijfer dat Nederlanders aan landschap geven van een 7,3 in 2006 naar
een 8,0 in 2020. Om deze waardering te laten toenemen, is het van belang dat
mensen optimaal kunnen genieten van hun omgeving en dat zij daarnaast in staat
worden gesteld om zelf een actieve bijdrage te leveren aan het landschap.
De campagne laat zien dat er veel mogelijkheden zijn om te genieten van het
Nederlandse landschap. Mensen kunnen het landschap meemaken door er te recreëren,
maar zij kunnen ook meewerken aan het landschap door een bijdrage te leveren
aan een aantrekkelijke (groene) leefomgeving en het onderhoud en beheer hiervan.
 Kortom: het wordt mooier als je meedoet.
 
 De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
 G. Verburg
 
 
 BIJLAGE 1
 Uitkomsten strategische dialoog recreatie
 Aanleiding
 Het huidige recreatiebeleid bestaat zo’n 50 jaar en richt zich met
name op het aanleggen van groen nabij verstedelijkte gebieden, waar tekorten
zijn aan recreatiegroen. Het ministerie van LNV vraagt zich af of dit recreatiebeleid
nog wel voldoet aan de vraag van de recreant in de 21e eeuw. Om deze vraag
te beantwoorden, nam zij het initiatief tot een dialoog met de samenleving
over dit onderwerp. Deze strategische dialoog recreatie is aangekondigd in
de kabinetsreactie op het VROM-raad advies «Groeten uit Holland».
 Doel dialoog
 Tijdens de dialoog ging LNV het gesprek aan met de samenleving over recreatie
in Nederland. Gezamenlijk zijn kansen verkend. Dit dient als input voor de
visie recreatiebeleid van LNV.
 Gevoerde gesprekken
 In de 2008 en 2009 heeft LNV een dialoog over het toekomstige recreatiebeleid
gevoerd met verschillende personen en organisaties. Hiertoe heeft LNV aparte
bijeenkomsten georganiseerd binnen en buiten LNV en heeft discussie gevoerd
bij bestaande overleggen. Deelnemers waren vertegenwoordigers uit de sector
(ondernemers, consumentenorganisaties), maatschappelijke organisaties (van
gezondheidszorg tot natuurbescherming), wetenschappers, collega-departementen
en andere overheden. De gesprekken zijn breed gestart vanuit opvattingen,
kansen en de problematiek. Daarna zijn de gesprekken toegespitst op wenselijke
toekomstbeelden en de te ondernemen acties voor zowel LNV, als de andere deelnemers
aan het gesprek.
 In februari is in samenwerking met het NAi de themamaand Vrije Tijd georganiseerd
in het kader van de manifestatie «Maak ons land».
 Uitkomsten
 De strategische dialoog heeft een rijke opbrengst aan inzichten, ideeën
en beelden opgeleverd. Hieronder de twee hoofdconclusies voor LNV.
 A. Groen recreatiebeleid draagt bij aan meerdere
doelen
 Alle gesprekspartners benadrukken de betekenis van
recreatie voor gezondheid en welzijn (people), draagvlak voor natuur (planet) en werkgelegenheid,
economische groei, vestigingsklimaat (profit)
en kansen voor ruimtelijke kwaliteit. Recreatie is geen randactiviteit meer
voor de zon- en feestdagen, maar een deel van de leefstijl. Daardoor speelt
het op alle deelterreinen van de leefomgeving: in de stad, in de brede stadsrand,
op het platteland en in natuurgebieden en zelfs in werkomgevingen zoals bedrijventerreinen.
 
 
 «De traditionele legitimatie voor recreatiebeleid
was welzijn, kilometerreductie en het in de luwte houden van kwetsbare natuurgebieden.
Hier is nu bij gekomen: de impact van vrijetijdsbesteding op de ruimtelijke
kwaliteit; de economische betekenis van de sector in termen van werkgelegenheid,
groei en vestigingsklimaat; gezondheid en de toegenomen schaarste van ruimte
voor vrije tijd.» (B. van der Tuuk, Grontmij)
 
 «Wat je doet in je vrije tijd, bepaalt je identiteit.
Net zoveel als je baan of je professionele bezigheden.» (J. Caalders,
BUITEN, Bureau voor Economie & Omgeving)
 
 «Tachtig procent van de kinderen komt niet meer
in het bos. De vanzelfsprekendheid om buiten te zijn, is er niet meer. Voor
een stabiele samenleving is dat wel nodig.» (N. Sangers, Staatsbosbeheer)
 
 
 De breedte van het onderwerp vrije tijd biedt
veel kansen, bijvoorbeeld op het vlak van landschapsbeheer en ruimtelijke
kwaliteit. Tegelijkertijd hangt ook alles met alles samen, waardoor het proces
complexer wordt.
 
 
 «De uitdaging is het verbinden van de fysieke
omgeving met de mensen die er wonen en recreëren en de relatie te leggen
met de identiteit van het gebied». (D. Hurkmans, Boerderijuitje.nl)
 
 
 «Pas op dat we niet verzeild raken in een discussie
over verantwoordelijkheden en bestuursstructuren. Organiseer eigenaarschap,
betrek boeren en buitenlui erbij en geef een gebied identiteit en een status.»
(C. Van der Kamp, gemeente Midden-Delfland)
 
 
 De maatschappelijk breed gedragen urgentie voor recreatie ontbreekt bij
beleidsmakers en politici. Onderstreep deze urgentie,die
burgers en ondernemers wél ervaren, door koppeling aan bijv. gezondheid
of ruimtelijke kwaliteit
 
 
 «Recreatie speelt een belangrijke rol bij het
voorkomen en verkleinen van gezondheidsrisico’s zoals overgewicht, depressie
en diabetes . Deze gezondheidsproblemen zijn tevens speerpunten in het preventiebeleid
van VWS. Recreatie kan hierin een substantiële rol vervullen.»
(I. ter Laak, GGD Nederland)
 
 
 «Uit onderzoek blijkt dat mensen in hun huishouding
pas als laatste gaan bezuinigen op vakantie en vrijetijdsbesteding. Zij vinden
vrije tijd en een groene leefomgeving heel belangrijk. Op de politiek-bestuurlijke
agenda staan deze onderwerpen echter onderaan.» (H. Kromhout, ANWB)
 
 
 «Kies een stip op de horizon. Organiseer bijvoorbeeld
de meest groen-blauwe Olympische Spelen ooit. Kwaliteit van leven moet het
uitgangspunt zijn.» (P. Eilander, gemeente Amsterdam)
 
 
 «Niet alleen LNV moet zich inspannen voor meer
groen en groene vrijetijdsbesteding. Andere bestuurders moeten dit belang
ook als vanzelfsprekend meenemen in hun beslissingen en afwegingen. Daarnaast
is een integrale aanpak van gebiedsontwikkeling nodig qua beleidsafweging,
maar kan de uitvoering zich richten op sectorale uitvoering. Dan komt de uitvoering
op gang.» (N. Sangers, Staatsbosbeheer).
 
 B. Van aanbod- naar vraaggericht
 Het gedrag van de recreant en toerist beperkt zich niet tot het groene
domein: begin bij de vraag naar vrijetijdsbesteding
en niet bij het groene aanbod. Afhankelijk van tijd en motieven en het rode,
groene of blauwe aanbod varieert de actieradius van de recreant of toerist
van dichtbij huis tot heel Nederland.
 
 
 Vrije tijd is met het leven verweven. Elke dag heeft
vrije tijd. Nederland is zoals een pretpark, alles zo dicht bij elkaar. Vrijetijdsbeleving
dicht bij huis is belangrijk.» (R. Holmes, HISWA)
 
 
 «Klimaatverandering, de druk op de ruimte, het
energievraagstuk, ze zijn van invloed op het recreatieaanbod. Aan de andere
kant veranderen onze voorkeuren als recreant. Hoe manage je dat? Er is niet één
partij verantwoordelijk. Gemeenten en provincie hebben een eigen rol, ook
de sector is bereid haar verantwoordelijkheid te nemen. Een rijksbrede aanpak
is een belangrijke stap om processen in gang te zetten.»
(M. van der Tas, Stichting Recreatietoervaart Nederland/VROM-raad)
 
 
 Doordat we op beleidsniveau vanuit het aanbod (landschap, natuur, platteland,
ondernemers, cultuur(historie)) invulling geven aan recreatie, wordt het belang
ervan te vaak over het hoofd gezien en worden kansen gemist.
 
 
 «Is er voor vrije tijd wel vrije ruimte?»
(J. Starkenburg, Stichting IJssellandschap)
 
 
 «Recreatie zou mee moeten liften met het advies
van de commissie Veerman (Deltacommissie), anders worden kansen gemist. Hoe
zouden we bijvoorbeeld met een recreatiebril naar het Markermeer kijken?»
(M. van der Tas, Stichting Recreatietoervaart Nederland/VROM-raad)
 
 
 «De uitkomst van een totaal ongecoördineerd
en versnipperd recreatiebeleid van publieke en private partijen is dat innovatieve
dingen gebeuren, die elders niet doordringen (...).» (J. Lengkeek, Wageningen
Universiteit)
 
 
 «Commerciële partijen kunnen wat betekenen
als het gaat om de koppeling van recreatie met publieke doelen. Zo merkten
wij dat kinderen niet meer zo makkelijk in contact komen met water. Met zeilschoolhouders
in Zeeland zijn we daarom gestart met schoolzeilen, en energiemaatschappij
Delta NV sponsort dit.» (R. Holmes, HISWA)
 
 
 Private partijen en andere overheden staan dichter bij de vraag van de
consument dan het Rijk. De vraag is divers en verandert steeds. De vraag van
de recreant en toerist, is hetgeen private en publieke aanbieders van recreatie
bindt. De sector is niet subsidiegedreven, maar ontvangt wel graag beleidsmatige
ruimte. Ruimte in de zin van flexibiliteit in de als knellend ervaren regelgeving
(bijv. Natura 2000), maar ook in de zin dat de minister van LNV aangeeft waarvoor
zíj kiest: waar wil ze stimuleren en waar niet, waar ligt voor haar
de passie?
 Bij private en publieke partijen heerst een positieve energie. De balans
tussen een mooi landschap en ruimte voor recreatief ondernemersschap staat
hoog in het vaandel.
 
 
 «In 2020 zie ik graag een sector die samen met
maatschappelijke partners innovatief bezig is, die de markt goed kent en goed
bedient. Nieuwe markten aanboort. Op basis van regionale beeldverhalen bieden
ondernemers producten waar de recreant op zit te wachten.» (M. Maassen,
RECRON)
 
 
 «Ik zie recreatieondernemers nu en in 2020 nog
meer als producent van ruimtelijke kwaliteit» (H. Hillebrand, InnovatieNetwerk,
tegenwoordig werkzaam bij Habitura)
 
 
 «Maatschappelijk verantwoord ondernemen betekent óók
ondernemen met de omgeving» (G. Berkelmans, De Groene Kamer)
 
 
 De aanleg van groen en groene verbindingen is, met name in de Randstad,
hard nodig. Voor de realisatie ervan is ook inzet vanuit het Rijk nodig. De
sector wil hierin graag ruimte om te ondernemen met oog
voor het landschap.
 
 
 «Er moeten gebieden aangewezen worden, anders
komt het moeilijk van de grond. In Midden-Delfland hadden wij een eigen reconstructiewet
met de stok achter de deur van onteigening. Amper hoeven te gebruiken, maar
het helpt wel. De reconstructiecommissie kon tegen de stedelijke druk op.»
(C. Van der Kamp, gemeente Midden-Delfland)
 
 
 «Een bufferzone is geen ligweide. Als een bredere
invulling mogelijk is, met ruimte voor commerciële voorzieningen, zijn
er ook mogelijkheden vanuit de ondernemers. Maak het ondernemers
mogelijk om aan de vraag te voldoen» (J. Thönissen, RECRON)
 
 
 «Het liefste zie ik een multifunctionele agrariër
die z’n recreatieve neventak direct in z‘n portemonnee voelt,
doordat een recreant deelneemt aan die dingen die er op de boerderij gebeuren.»
(J. Ham, ver. Meerboeren Haarlemmermeer)
 
 
 «Een commerciële insteek is voor een deel
een randvoorwaarde.» (J. Thönissen, RECRON)
 
 
 Steeds geven de gesprekspartners aan dat recreatie een gedeelde verantwoordelijkheid is. Bij een vraaggerichte benadering
van het onderwerp wordt de onderlinge samenhang duidelijk. Andere overheden
en de sector nemen hierin graag hun verantwoordelijkheid. Zij zouden vanuit
het Rijk graag een gezamenlijke, rijksbrede, inspirerende (en daarmee sturende)
visie zien. De minister van LNV kan volgens sommigen hiervoor dan coördinerend
bewindspersoon zijn.
 
 
 «Tegenwoordig is regelgeving zo ingewikkeld,
zijn er zo veel claims op de ruimte en zijn de verschillende belangen zo goed
georganiseerd, dat het voor de overheid steeds moeilijker wordt om zijn publieke
taken uit te voeren. Vooral voor recreatie is het belangrijk dat de belangen
van de ander gebruikt worden om de eigen doelstellingen te bevorderen. Natuur
en recreatie zijn wat dat betreft al een heel eind op de goede weg. Als je
de koek groter maakt, valt er meer te verdelen.» (P. Makken, ANWB)
 
 
 «Het gaat om kennen en gekend worden. Gebiedsontwikkeling
heeft meer te maken met samenwerking dan met regelgeving. Samen optrekken,
dan blijkt er veel meer mogelijk» (R. van der Zijl, Taskforce Multifunctionele
Landbouw)
 
 
 «Aansluiten bij de «vraag van de recreant»
is ook een valkuil. Soms moet je ook aanbodgericht beginnen, vanuit het groen.
Als je er dan ondernemers bij betrekt, weet je dat het vanzelf meer vraaggericht
wordt ingevuld.» (D. Hurkmans, Boerderijuitje.nl)
 
 
 «Het onderscheid tussen recreatie en toerisme
is niet logisch meer. De markt speelt daar al op in met integrerende begrippen
als «leisure». Op rijksniveau verdient het dan ook aanbeveling
om een duidelijke verbinding te maken tussen recreatiebeleid (voortouw LNV)
en toerismebeleid (voortouw EZ). Het Rijk heeft hierbinnen een eigen rol in
bijvoorbeeld het vertalen EU-beleid.» (L. Meuleman, RMNO)
 
 
 «Het Rijk moet niet proberen beter te doen wat
de provincies al doen.» (H. van Waveren, provincie Zeeland).
 
 
 
 BIJLAGE 2
 Rods
 
 Het rijksdoel Recreatie om de Stad (RodS) beoogt de
aanleg van grootschalige recreatiegebieden rond de steden in de provincies
Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht en Gelderland met een totale oppervlakte
van ca. 14 500 ha. Op deze wijze wil het Rijk de dagrecreatieve tekorten
in de stedelijke omgeving verkleinen.
 
 
 Het Rijk en de provincies hebben op basis van de tussenevaluatie Recreatie
om de Stad geconstateerd dat de realisatie van RodS te traag verloopt met
het oog op de taakstelling en de eindtermijn en hebben bestuurlijk de afspraak
gemaakt om te komen tot een versnelling.
 
 Hierbij worden de mogelijkheden bezien om via andere uitvoeringsconcepten
de taakstelling te realiseren, waarbij de regionale recreatiebehoefte centraal
staat. De nieuwe uitvoeringsconcepten zijn tussen Rijk en provincies vastgelegd
in de ILG-bestuursovereenkomsten (Noord-Holland nog in voorbereiding).
 
 Voorbeelden van deze nieuwe uitvoeringsconcepten zijn:
 • Van gebieden naar verbindingen en locaties:
In plaats van grootschalige inrichting van recreatiegebieden inzet op de realisatie
van verbindingen voor wandelen, fietsen e.d., met op de knooppunten inrichting
van recreatieve voorzieningen (uitkijkpunt, informatiepaneel, horeca, e.d.).
 • Oplossen van recreatieve knelpunten:
Bijvoorbeeld de aanleg van een brug of tunnel om recreatieve routes met elkaar
te verbinden.
 • Zelfrealisatie van boeren (particulier beheer)
of projectontwikkelaars: Niet de overheid zorgt voor RodS, maar particulieren.
Of marktpartijen realiseren tegelijk met de realisatie van woonwijken bovenwijksgroen
waarbij vooraf prestatie en prijs zijn bepaald.
 • Rood voor groen: Het bekostigen van
recreatieve voorzieningen vanuit de grondexploitatie van vooral woningbouw
in of aan de rand van bestaande of geplande recreatieprojecten. Een andere
vorm is het koppelen van economisch sterke toeristische voorzieningen aan
de realisatie van (gratis) recreatieve voorzieningen.
 • Grijs voor groen: Het bekostigen van
recreatieve voorzieningen vanuit de aanleg van infrastructuur.
 • Blauw voor groen: Koppelen van maatregelen
voor waterberging en recreatie, waarbij de waterberging leidend is bij verwerving
en inrichting van het natte casco en recreatie hier vervolgens als een extra
laag overheen gelegd wordt.
 • Krachtwijken: Het realiseren recreatieve
verbindingen tussen het groen in en om de stad door het koppelen van bestaande
rijksbudgetten (ISV en ILG).
 • Groen voor groen: Het koppelen van
recreatie en landbouw. De functie wordt «landbouw met bijzondere recreatieve
betekenis», gekoppeld aan een planologisch regiem waarmee zij neveninkomsten
kunnen genereren. De boeren krijgen tegen een lagere vergoeding dan de normale
pacht het gebruik van de grond met als verplichting RodS inrichting toe te
staan en de betreffende gronden overeenkomstig de recreatieve doelstelling
te beheren.
 • Overheid voor overheid: Het schuiven
met locaties om grondeigendommen van andere overheden maximaal te kunnen benutten
voor de realisatie van RodS.