Jaarverslag en slotwet ministerie van Buitenlandse Zaken 2007; Jaarverslag van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31444-V, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

21-05-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31444-V nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave blz. Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot
dechargeverlening van de minister van Buitenlandse Zaken aan de voorzitters
van de Eerste en de Tweede Kamer van de Staten-GeneraalOndertekeningLichaamLeeswijzerInleidingToelichting experiment jaarverslagBeleidsverslagBeleidsartikelenAccountantsverklaring en auditrapportIndeling van het jaarverslagDoelstellingen beleidsprogramma 2007–2011BELEIDSVERSLAGInleidingDoelstelling 1:Verdrag van LissabonEnergiebeleidEU-ontwikkelingsbeleidEU-veiligheidsbeleidBilaterale samenwerking met EU-lidstatenDoelstelling 2:Doelstelling 3:Israëlisch-Palestijns conflictIrakLibanonIranDoelstelling 4:Nederlandse bijdrage aan crisisbeheersingsoperaties/AfghanistanNederlandse bijdragen aan crisisbeheeringsoperaties/ overigStabiliteitsfondsDoelstelling 5: Samenhang en effectiviteit van het veiligheids-
en ontwikkelingsbeleid vergroten.Inter- en intra-departementale samenwerkingSamenwerking tussen internationale organisatiesUitvoering van geïntegreerd beleidDoelstelling 6:Intensiveren op Groei en VerdelingMDG1, het uitroeien van extreme armoede en honger Intensiveren op MDG 3: Gelijke rechten voor mannen en
vrouwenMDG 3, stimuleren van gelijkwaardigheid tussen mannen
en vrouwen en vergroten van de zeggenschap van vrouwen, kent een aantal indicatoren: Intensiveren op MDG 5: Verbetering van de gezondheid van
moedersDe Nederlandse inzet voor beter onderwijs wordt voortgezetVerhoogde kwaliteit en effectiviteit van OntwikkelingssamenwerkingVN-hervormingenDoelstelling 7:Doelstelling 8:EU-beleid inzake Duurzaamheid, klimaat en energieIntensiveren op Duurzaamheid, klimaat en energieKlimaattop BaliMDG 7, waarborgen van een duurzame leefomgeving, kent
een aantal indicatoren: Veilig drinkwater en sanitaire voorzieningenEnergie en ontwikkelingssamenwerkingCoördinatie internationaal milieubeleidDoelstelling 9:Consulaire dienstverleningDienstverlening aan bedrijvenVisumverleningDoelstelling 10:Internationale organisatiesDienstverlening ExpatsStuurgroep Nederland GastlandNieuwbouw Internationaal StrafhofDen Haag «legal capital of the world»Twee dwarsdoorsnijdende thema’s voor het buitenlandbeleid:
draagvlak Nederlands buitenlandbeleid en internationaal cultuurbeleidDraagvlak Nederlands buitenlandbeleidInternationaal CultuurbeleidBijlage bij het beleidsverslag met MDG-indicatorenMDG1, het uitroeien van extreme armoede en honger: MDG 2, basisonderwijs voor alle kinderen, kent een aantal
indicatoren: MDG 6, een halt toeroepen aan Hiv/aids, malaria en andere
ziekten, kent een aantal indicatoren: MDG 7, waarborgen van een duurzame leefomgeving, kent
een doelstelling voor drinkwater en sanitaire voorzieningen: Een open, op regels gebaseerd en voorspelbaar, niet-discriminerend
handels- en financieel systeemFINANCIËLE TOELICHTINGEN JAARVERSLAG 2007Beleidsartikel 1VerplichtingenUitgavenArtikel 1.1 Internationale rechtsordeArtikel 1.2 MensenrechtenArtikel 1.3 Internationale juridische instellingenSlotwet VerplichtingenUitgavenOnderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van
beleid: overzicht m.b.t. onderzoek geprogrammeerd voor afronding in 2007 Beleidsartikel 2VerplichtingenUitgavenArtikel 2.1 Nationale en bondgenootschappelijke veiligheidArtikel 2.5 Regionale stabiliteit en crisisbeheersingArtikel 2.6 Humanitaire hulpverleningArtikel 2.7 Goed bestuurArtikel 2.9 Grotere veiligheid door strijd tegen milieudegradatieOntvangstenArtikel 2.70 Humanitaire hulpverleningSlotwet VerplichtingenUitgavenOnderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van
beleid: overzicht m.b.t. onderzoek geprogrammeerd voor afronding in 2007 Beleidsartikel 3VerplichtingenUitgaven Artikel 3.1 Nederlandse afdrachten aan de EUArtikel 3.3 EOF Europees ontwikkelingsfondsOntvangstenArtikel 3.1 Perceptiekostenvergoedingen Slotwet VerplichtingenUitgavenOntvangstenOnderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van
beleid: overzicht m.b.t. onderzoek geprogrammeerd voor afronding in 2007 Beleidsartikel 4VerplichtingenUitgaven4.1 Handels- en financieel systeem4.2 Overige armoedebestrijding4.3 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslandenOntvangstenArtikel 4.1 Ontvangsten tijdelijke financiering NIO en
restitutiesSlotwet VerplichtingenUitgavenOntvangstenOnderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van
beleid: overzicht m.b.t. onderzoek geprogrammeerd voor afronding in 2007 Beleidsartikel 5VerplichtingenUitgaven5.1 Onderwijs5.2 Kennisontwikkeling5.3 Gender5.4 Hiv/Aids5.5 Reproductieve gezondheidszorg5.6 Participatie Civil SocietySlotwet VerplichtingenUitgavenOnderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van
beleid: overzicht m.b.t. onderzoek geprogrammeerd voor afronding in 2007 Beleidsartikel 6Beter beschermd en verbeterd milieu VerplichtingenUitgaven6.1 Milieu en Water6.2 Water en Stedelijke OntwikkelingVerplichtingenUitgavenOnderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van
beleid: overzicht m.b.t. onderzoek geprogrammeerd voor afronding in 2007 Beleidsartikel 7VerplichtingenUitgavenArtikel 7.1 Consulaire dienstverleningArtikel 7.2 VreemdelingenbeleidOntvangstenArtikel 7.1 Consulaire DienstverleningSlotwet VerplichtingenUitgavenOntvangstenOnderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van
beleid: overzicht m.b.t. onderzoek geprogrammeerd voor afronding in 2007 Beleidsartikel 8VerplichtingenUitgaven8.1 Nederlandse cultuur8.3 Draagvlak Nederlands buitenlands beleidSlotwet VerplichtingenUitgavenOnderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van
beleid: overzicht m.b.t. onderzoek geprogrammeerd voor afronding in 2007 Niet-beleidsartikel 9Slotwet Niet-beleidsartikel 10Verplichtingen en uitgavenSlotwet Niet-beleidsartikel 11VerplichtingenUitgavenOntvangstenArtikel 11.1 ApparaatsuitgavenArtikel 11.2 KoersverschillenSlotwet VerplichtingenUitgavenOntvangstenBedrijfsvoeringsparagraafRechtmatigheidDe totstandkoming van de beleidsinformatieHet financieel en materieel beheerVeiligheidInformatiesystemenConsulairPlanning & controlVoorschottenbeheerArchief- en dossierbeheerHuisvestingOverige aspecten van de bedrijfsvoeringTaakstellingPersoneelskostenPrinciple based regelgevingAanbestedingenDuurzame bedrijfsvoering: 9 thema’s, 1 doelConclusieDepartementale verantwoordingsstaat Saldibalans per 31 december 2007 en toelichtingMinisterie van Buitenlandse Zaken (V) II Inleiding1. Algemeen2. WaarderingsgrondslagenIII Toelichting op de saldibalans per 31 december
2007 (in EUR1000)1 Uitgaven ten laste van de begroting (debet 11 863 793
x EUR 1000)2 Ontvangsten ten gunste van de begroting (credit
972 764 x EUR 1000)3 Liquide middelen (debet 46 059 x EUR 1000)3.1 Kassaldi (debet 2 614 x EUR 1000)3.2 Banksaldi (debet 45 380 x EUR 1000) 3.4 Gelden onderweg (credit 2 035 x EUR 1000) 6a Rekening-courant RHB (credit 10 942 007
x EUR 1000)8 Intra-comptabele vorderingen (debet 16 921
x EUR 1000)ministeries (debet 9 324 x EUR1000) 8.3 Externe debiteuren (debet 4 263 x EUR 1000)8.4 Overige vorderingen (debet 2 953 x EUR 1000)9 Intra-comptabele schulden (credit 12 002 x
EUR 1000)11 Extra-comptabele vorderingen (debet 455 080
x EUR 1000)Te ontvangen aflossingen op begrotingsleningenVerrichte garantiebetalingen Nederlandse Investeringsbank
voor Ontwikkelingslanden (NIO)Diverse extra-comptabele vorderingenNiet uit de saldibalans blijkende extra-comptabele vorderingen13 Extra-comptabele voorschotten (debet 5 502 856
x EUR 1000)14 Openstaande garantieverplichtingen (credit 418 651
x EUR 1000)15 Openstaande verplichtingen (credit 10 184 253
x EUR 1000)Niet uit de saldibalans blijkende verplichtingen:Baten-lastendienst CBIBaten-lastendienst CBIGespecificeerde verantwoordingsstaat
2007(x EUR 1000) Baten-lastendienst CBI Baten-lastendienst CBI Baten-lastendienst CBI ToelichtingDoelmatigheid (informatie over de productie)ApparaatOpdracht 2TopinkomensInhuur externenOverzicht niet-financiële informatie over inkoop
van adviseurs en tijdelijk personeel (inhuur externen)Uitgaven voor inkoop van adviseurs en tijdelijk personeel
(inhuur externen) (cf. definitie Informatiestatuut 2007 – bijlage 4)Ministerie van Buitenlandse ZakenVerslagjaar: 2007 Bijlage 1Voorschottenbeheer OS-geldenDepartementaal reviewbeleidInformatiebeveiligingWet bescherming persoonsgegevensSubsidiebeheerIntegriteitPersonele kosten voor representatie en reizen postenBeleidsinformatieOverigSanctiebeleid en malversatiesMalversatiesOpgelegde sanctiesOntheffing sanctiebeleidAfkortingenlijst Trefwoordenregister
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31444-VToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 2,1 Mb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 444 VSlotwet en jaarverslag van het ministerie van Buitenlandse Zaken 2007nr. 3JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE VAN BUITENLANDSE ZAKEN (V)Aangeboden 21 mei 2008Inhoudsopgave blz. AAlgemeen5 Aanbieding van het jaarverslag en
verzoek tot dechargeverlening5 Leeswijzer9    BJaarverslag12   IBeleidsverslag12 Inleiding12 Doelstelling  1: Een
Europa met een stevig draagvlak onder de burgers, dat zich richt op terreinen
waar het meerwaarde levert en zich niet begeeft op terreinen waar lidstaten
het beter zelf kunnen regelen16  Doelstelling  2: Een
Europa dat zijn eigen criteria voor uitbreiding serieus neemt en strikt toepast20  Doelstelling  3: Dichterbij
brengen van een oplossing voor de conflicten in het Midden-Oosten21 Doelstelling  4: Een
moderne krijgsmacht die maatwerk kan leveren in grotere en kleinere crisisbeheersingsoperaties
en bij het opbouwen van veiligheidsorganisaties in landen die we daarin willen
ondersteunen24  Doelstelling  5: Samenhang
en effectiviteit in het veiligheids- en ontwikkelingsbeleid vergroten29  Doelstelling  6: Duurzame
economische ontwikkeling bevorderen en armoedebestrijding met kracht voortzetten
en uitwerken in het project De Millennium Ontwikkelingsdoelen Dichterbij32  Doelstelling  7: Een
evenwichtige en uitgesproken inzet voor mensenrechten overal ter wereld44  Doelstelling  8: Actief
bijdragen aan tot stand komen van nieuwe ambitieuze internationale klimaatdoelstellingen
voor na 201250  Doelstelling  9: Betere
dienstverlening aan Nederlandse burgers en bedrijven in het buitenland54  Doelstelling 10: Betere
dienstverlening aan internationale organisaties en buitenlandse bedrijven
die zich in Nederland vestigen56  Bijlage bij het beleidsverslag met
MDG-indicatoren60   IIFinanciële toelichtingen jaarverslag 200763 Beleidsartikel  1: Versterkte
rechtsorde en eerbiediging van mensenrechten63  Beleidsartikel  2: Grotere
veiligheid en stabiliteit, effectieve humanitaire dienstverlening en goed
bestuur66  Beleidsartikel  3: Versterkte
Europese samenwerking71 Beleidsartikel  4: Meer
welvaart en minder armoede75  Beleidsartikel  5: Toegenomen
menselijke ontplooiing en sociale ontwikkeling80 Beleidsartikel  6: Beschermd
en verbeterd milieu84  Beleidsartikel  7: Welzijn
en veiligheid van Nederlanders in het buitenland en regulering van het personenverkeer87  Beleidsartikel  8: Versterkt
cultureel profiel en positieve beeldvorming in en buiten Nederland90     Niet-Beleidsartikel  9: Geheim93 Niet-Beleidsartikel 10: Nominaal
en onvoorzien94 Niet-Beleidsartikel 11: Algemeen95   IIIBedrijfsvoeringsparagraaf98   CJaarrekening103 De verantwoordingsstaat van het ministerie
van Buitenlandse Zaken103 Saldibalans104  De verantwoordingsstaat van het agentschap
CBI115  Overzicht personele topinkomens120 Overzicht inhuur externen121   DBijlagen122 Bijlage 1: Toezeggingen aan de
AR122  Bijlage 2: Sanctiebeleid en malversaties124  Bijlage 3: Afkortingenlijst127 Bijlage 4: Trefwoordenregister130Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot
dechargeverlening van de minister van Buitenlandse Zaken aan de voorzitters
van de Eerste en de Tweede Kamer van de Staten-GeneraalHierbij bieden wij, mede namens de staatssecretaris voor Europese Zaken,
het departementale jaarverslag over het jaar 2007 van het ministerie van Buitenlandse
Zaken aan.• Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de minister van Buitenlandse
Zaken decharge te verlenen over het in het jaar 2007 gevoerde financiële
beheer met betrekking tot de uitvoering van de begroting van het ministerie
van Buitenlandse Zaken.Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek
tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als externe controleur
op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001 een rapport opgesteld
van haar bevindingen en haar oordeel met betrekking tot:• het gevoerde financieel en materieelbeheer;• de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;• de financiële informatie in het jaarverslag;• de departementale saldibalans;• de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en
de bedrijfsvoering;• de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering;van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dit rapport wordt separaat
door de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden.Bij het besluit tot dechargeverlening dienen, naast het onderhavige jaarverslag
en het hierboven genoemde rapport van de Algemene Rekenkamer, de volgende,
wettelijk voorgeschreven, stukken te worden betrokken:• Het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2007; dit jaarverslag
wordt separaat aangeboden.• De slotwet van het ministerie van Buitenlandse Zaken over het jaar
2007; de slotwet is geïntegreerd met het onderhavige jaarverslag. Het
besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de betrokken
slotwet/slotwetten is/zijn aangenomen.• Het rapport van de Algemene Rekenkamer over het jaar 2007 met betrekking
tot de onderzoeken, bedoeld in artikel 83 van de Comptabiliteitswet 2001.
Dit rapport, dat betrekking heeft op het onderzoek van de centrale administratie
van ’s Rijks schatkist en van het Financieel jaarverslag van het Rijk,
wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aangeboden.• De verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met betrekking
tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2007 opgenomen rekening
van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over 2007, alsmede met betrekking
tot de saldibalans van het Rijk over 2007 (de verklaring van goedkeuring,
bedoeld in artikel 83, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001);
het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de verklaring
van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.De minister van Buitenlandse Zaken,M. J. M. VerhagenDe minister voor Ontwikkelingssamenwerking,A. G. KoendersDechargeverlening door de Tweede KamerOnder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart
de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat de Tweede Kamer
aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen
door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering van [al}De voorzitter
van Tweede Kamer,Handtekening:Datum:Op grond van artikel 64, tweede lid, van de Comptabiliteitswet
2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening
van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden aan de
voorzitter van de Eerste Kamer.Dechargeverlening door de Eerste KamerOnder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart
de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat de Eerste Kamer
aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen
door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering vanDe voorzitter van de Eerste Kamer,Handtekening:Datum:Op grond van artikel 64, derde lid, van de Comptabiliteitswet
2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening
van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de minister van Financiën.LeeswijzerInleidingIn het jaarverslag van het ministerie van Buitenlandse Zaken verantwoordt
de regering het grootste deel van de uitgaven ten behoeve van het Nederlandse
buitenlandbeleid. Een overzicht van alle uitgaven van het buitenlandbeleid
is te vinden in het HGIS-jaarverslag. De HGIS (Homogene
Groep Internationale Samenwerking) omvat naast het grootste gedeelte
van de BZ-uitgaven ook de uitgaven van de overige departementen op het gebied
van buitenlandbeleid. Het HGIS-jaarverslag wordt u gelijk met de departementale
jaarverslagen aangeboden. In de tweejaarlijkse rapportage «Resultaten
in Ontwikkeling» wordt in aanvulling op dit jaarverslag meer gedetailleerd
ingegaan op de resultaten van het beleid van ontwikkelingssamenwerking (OS).Toelichting experiment jaarverslagHet ministerie van Buitenlandse Zaken maakt dit jaar deel uit van een
experiment om het departementaal jaarverslag een meer politieke focus te geven
met minder verantwoordingslasten. De Tweede Kamer heeft hiermee ingestemd
tijdens een Algemeen Overleg op 6 februari 2008. De grotere politieke
focus is bereikt door het beleidsverslag in te delen volgens de beleidsprioriteiten
van het kabinet en daarover te rapporteren. De verantwoordingslasten nemen
af door de beleidsmatige verantwoording te beperken tot het beleidsverslag.
Dit heeft geresulteerd in een flinke reductie in de omvang van het jaarverslag
in vergelijking met voorgaande jaren. In de nieuwe opzet zijn de slotwet en
het jaarverslag geïntegreerd tot één document. De gegevens
in de slotwetstaat betreffen budgettaire gegevens die geautoriseerd moeten
worden. De slotwet maakt net als in voorgaande jaren geen onderdeel uit van
de accountantscontrole. Slotwetmutaties en overige mutaties zijn in de financiële
toelichtingen apart zichtbaar.Het experiment duurt twee jaar en betreft naast de jaarverslagen 2007
en 2008 ook de begroting 2009. Omdat de begroting 2007 is opgesteld vóór
het verschijnen van het beleidsprogramma en dit programma nog niet volledig
verwerkt kon worden in de begroting 2008, zijn de jaren 2007 en 2008 zijn
overgangsjaren.BeleidsverslagIn de nieuwe opzet staan de prioriteiten uit het beleidsprogramma «Samen
werken, samen leven» van het kabinet centraal. Voor BZ gaat het om de
tien doelstellingen uit pijler 1, «Een actieve internationale en Europese
rol» en het project «De Millennium Ontwikkelingsdoelen Dichterbij».
Voor doelstellingen vier en acht geldt dat ook respectievelijk Defensie en
VROM hierover verantwoording zullen afleggen in hun jaarverslag. Doelstellingen
vijf, zes en zeven zijn in 2007 verder uitgewerkt in de beleidsnotities «Een
zaak van iedereen, investeren in ontwikkeling in een veranderende wereld»
en «Naar een menswaardig bestaan, een mensenrechtenstrategie voor het
buitenlands beleid».In het beleidsverslag wordt inhoudelijk verslag gedaan van de voortgang
op de tien doelstellingen en het project. Meer politieke focus wordt ook verkregen
door alleen de meest aansprekende resultaten te rapporteren. Dit betekent
dat niet alle bereikte resultaten en behaalde doelen in het jaarverslag staan
vermeld. Bovendien is de gedetailleerde beleidsmatige toelichting in de artikelen
komen te vervallen. Dit impliceert dat in het jaarverslag over 2007 niet systematisch
wordt teruggekomen op de «na te streven resultaten»
uit de begroting 2007, omdat deze gedeeltelijk gedetailleerde beleidsresultaten
betreffen. Om de voortgang op de doelstellingen van het beleidsprogramma te
laten zien zijn naast beschrijvende teksten, waar zinvol en haalbaar, ook
kwantitatieve indicatoren opgenomen. Sommige indicatoren met betrekking tot
de Millennium Ontwikkelingsdoelen, die in deze rapportage zijn opgenomen,
zijn in internationaal verband geherdefinieerd vanwege voortschrijdend inzicht
in de wijze van meten van deze indicatoren. Waar van toepassing, wordt dit
in de tekst aangegeven. Om de internationale vergelijkbaarheid te waarborgen
zijn in een aantal gevallen indicatoren ook onderhevig aan – in internationaal
verband overeengekomen kleine bijstellingen in de uitgangswaarden. Ten behoeve
van de uniformiteit en consistentie van begroting en jaarverslag gaat dit
verslag echter, daar waar mogelijk, uit van de uitgangswaarden zoals opgenomen
in de BZ-begroting voor het jaar 2007. In een aantal gevallen is de systematiek
van meten dusdanig aangepast dat ook de uitgangswaarden en tussenstanden aanzienlijk
zijn gewijzigd.Door de nieuwe opzet is de aansluiting tussen de begroting 2007 en het
jaarverslag 2007 lastiger en niet meer volledig te leggen. Om het leesgemak
te vergroten is aan het eind van deze leeswijzer een tabel opgenomen waarin
staat welke «oude» operationele doelstellingen corresponderen
met de nu opgenomen doelstellingen uit het beleidsprogramma. Zo kan ook de
relatie worden gelegd tussen beleidsdoelen en uitgegeven middelen. Uit de
tabel wordt duidelijk dat over een beperkt aantal operationele doelstellingen
niet beleidsinhoudelijk wordt verantwoord in het beleidsverslag. Dit betreft
de operationele doelstellingen 2.1–2.3 (op het gebied van veiligheid
en terrorisme), 3.5 (Raad van Europa) en 7.2 (vreemdelingenbeleid). Operationele
Doelstellingen 8.1–8.3 (cultuurdoelstellingen en draagvlak Nederlands
buitenlandbeleid), komen kort aan bod aan het eind van het beleidsverslag
in verband met het ondersteunende karakter en politieke belang voor het gehele
buitenlandbeleid.BeleidsartikelenPer beleidsartikel wordt ingegaan op de financiële verantwoording.
De opmerkelijke verschillen tussen begroting en realisatie worden toegelicht
evenals de belangrijkste slotwetmutaties. Aan het eind van elk artikel wordt
ingegaan op de voor afronding in 2007 geprogrammeerde evaluatieonderzoeken.
In deze sectie wordt waar nodig een toelichting gegeven op het al dan niet
realiseren van het betreffende beleidsonderzoek. De tabel wijkt af van het
model zoals aangegeven in de Rijksbegrotingsvoorschriften om zo eenduidig
mogelijk te zijn met de begroting van 2007. Nadere informatie, inclusief de
tekst van de beleidsonderzoeken zelf, is te vinden in de BZ-evaluatieprogrammering.Accountantsverklaring en auditrapportIn het kader van de wettelijke controletaak geeft de auditdienst van het
ministerie jaarlijks een accountantsverklaring af bij het departementale jaarverslag.
Daarnaast heeft de auditdienst een wettelijke taak om de totstandkoming van
de niet-financiële informatie alsmede het gevoerde financieel en materieel
beheer en de daartoe bijgehouden administraties te onderzoeken. Over de belangrijkste
bevindingen van deze onderzoeken – alsmede van eventuele onderzoeken
naar overige aspecten van de bedrijfsvoering – brengt de auditdienst
verslag uit in het jaarlijkse samenvattende auditrapport. Deze bevindingen
vallen niet onder de reikwijdte van de accountantsverklaring.Voor de uitkomsten van de hiervoor bedoelde audit wordt verwezen naar
het accountantsrapport over 2007 van de auditdienst dat behoort bij dit jaarverslag.Indeling van het jaarverslagHet jaarverslag omvat drie delen en een aantal bijlagen. Het eerste (algemene)
deel bestaat uit de toelichting op de wetsartikelen en betreft de slotwet.
Het tweede deel bestaat uit deze leeswijzer, het verzoek om dechargeverlening,
het beleidsverslag, de financiële toelichting op beleidsartikelen- en
niet-beleidsartikelen en de bedrijfsvoeringsparagraaf. De jaarrekening is
het laatste deel. Hierin zijn de verantwoordingsstaat en de saldibalans van
het ministerie opgenomen. Ook het jaarverslag van het Centrum voor Bevordering
van Import uit ontwikkelingslanden (CBI) valt hier onder. De bijlagen betreffen
de toezeggingen aan de AR, informatie over sancties en malversaties, de afkortingenlijst
en het trefwoordenregister.Doelstellingen beleidsprogramma 2007–20111Pijler
1 Een actieve internationale en Europese rolDoelstellingen beleidsprogrammaOperationele
doelstellingen1. Een Europa, met
een stevig draagvlak onder de burgers, dat zich richt op terreinen waar het
meerwaarde levert en zich niet begeeft op terreinen waar lidstaten het beter
zelf kunnen regelen. 2.8
/ 3.1 / 3.2 / 3.3 / 3.42. Een Europa dat
zijn eigen criteria voor uitbreiding serieus
neemt en strikt toepast.3.23. Dichterbij brengen van een oplossing voor de conflicten in
het Midden-Oosten. 2.5 /
2.6 / 2.74. Een moderne krijgsmacht die wereldwijd maatwerk kan leveren
in grotere en kleinere crisisbeheersingsoperaties
en bij het opbouwen van veiligheidsorganisaties
in landen die we daarin willen ondersteunen.2.55. Samenhang en effectiviteit
van het veiligheids- en ontwikkelingsbeleid
vergroten.1.1 / 2.4 / 2.5
/ 2.7 / 4.46. Duurzame economische ontwikkeling bevorderen en armoedebestrijding met
kracht voortzetten en uitwerken in het project «De Millennium Ontwikkelingsdoelen
Dichterbij». 4.1 /
4.2 / 4.3 / 4.4 / 5.1 / 5.2 / 5.3 / 5.4 / 5.5 / 5.6 / 6.1 / 6.27. Een evenwichtige en uitgesproken inzet voor mensenrechten overal
ter wereld. 1.1 / 1.2 /
1.38. Actief bijdragen aan het tot stand komen van nieuwe ambitieuze
internationale klimaatdoelstellingen voor na 2012. 6.1 / 6.2 / 2.99. Betere dienstverlening aan Nederlandse
burgers en bedrijven in het buitenland.7.1 / 4.510. Betere dienstverlening aan internationale
organisaties en buitenlandse bedrijven die zich in Nederland vestigen. 1.3 / 8.4BELEIDSVERSLAGInleidingDe wereld wordt kleiner en rijker, maar tegelijkertijd zet globalisering
verhoudingen op scherp. Economisch, politiek en cultureel. Een actieve internationale en Europese rol, de eerste pijler uit het
beleidsprogramma, is rechtstreeks in het belang van Nederlandse burgers. Met
een internationale opstelling kunnen we de voordelen die globalisering biedt
voor onze eigen bevolking vergroten en de negatieve gevolgen verkleinen. Dat
levert meer veiligheid, meer banen en een gezonder milieu op. Daarnaast dient
ons buitenlandbeleid als middel om onze boodschap, onze normen en waarden
over de grenzen uit te dragen: diplomatie en internationale samenwerking als
bruggenbouwer. Tot slot ondersteunen we met het buitenlandbeleid Nederlanders
die de grenzen over willen, als reiziger, investeerder of koopman. We beschouwen
het als een belangrijke opdracht Nederlanders de meerwaarde van een actief
buitenlandbeleid te laten zien.Een steviger binnenlands fundament onder het buitenlandbeleid, daar hebben
we in 2007 werk van gemaakt. Draagvlak onder Nederlanders voor wat er in de
wereld gebeurt en hoe Nederland zich daarin actief opstelt vinden wij essentieel –
of het nu gaat om verdergaande Europese samenwerking, de aanwezigheid van
Nederlandse militairen in Afghanistan of onze bijdrage aan de bestrijding
van extreme armoede en klimaatverandering. Ook na de periode van 100 dagen
hebben we daarom een gerichte dialoog met de samenleving gevoerd. We kenden
al een specifiek draagvlakbeleid voor ontwikkelingssamenwerking en voor Europa.
Daarnaast hebben we in 2007 een begin gemaakt met de versterking van het draagvlak
voor het Nederlands buitenlandbeleid in brede zin. We hebben laten zien waar
Nederland voor staat en wat Nederland bereikt in het buitenland onder andere
door jongeren mee te nemen op buitenlandse reizen en een goed bezochte nieuwssite
bij te houden. We hebben met burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties
en journalisten gesproken over het belang van Europa, grensoverschrijdende
samenwerking, mensenrechten, de missie in Afghanistan, het Midden-Oosten vredesproces
en energie. Op 30 juni werden tijdens de grote publieksmanifestatie «Het
Akkoord van Schokland» 36 akkoorden getekend met bedrijven en organisaties
uit Nederland èn uit ontwikkelingslanden voor concrete projecten om
het behalen van de Millennium Ontwikkelingsdoelen dichterbij te brengen. Ontwikkelingssamenwerking
is immers een zaak van iedereen. Via onze publieksdiplomatie werken we ook
aan een betere beeldvorming over Nederland in andere
landen, bijvoorbeeld in de Arabische wereld en de Verenigde Staten.Op een aantal prioritaire beleidsterreinen werden goede resultaten geboekt.
Wij noemen de belangrijkste:In 2007 werd een stevige basis gelegd onder de toekomstige Europese samenwerking:
het Verdrag van Lissabon werd uitonderhandeld èn
ondertekend, en ligt nu ter ratificatie voor. Het Verdrag maakt de Unie democratischer
en effectiever. De regering is met «Lissabon» tegemoet gekomen
aan de belangrijkste zorgen van de Nederlandse bevolking: Europa heeft niet
de vorm van een superstaat aangenomen, maar is nu wel beter toegerust op de
toekomst, doordat een aantal institutionele knelpunten is opgelost. Op terreinen
die belangrijk zijn voor onze burgers – klimaat, asiel en migratie,
terrorismebestrijding – is een belangrijke impuls gegeven aan de samenwerking
tussen 27 lidstaten. Ook het feit dat de Kopenhagen criteria
voor toetreding zijn verankerd in het Verdrag, is belangrijk. Het is een weerslag
van het Nederlandse verlangen om de waarden die de Europese Unie uitdraagt
en haar geloofwaardigheid in ere te houden: gemaakte afspraken moeten worden
nagekomen. Dit beginsel is bijvoorbeeld ook leidend geweest in de discussie
omtrent het aangaan van een Stabilisatie- en Associatieakkoord met Servië.
Nederland heeft hiervan gezegd dat eerst aan alle voorwaarden voldaan moet
zijn alvorens zo’n stap genomen kan worden. Dat betekent dat Servië
eerst volledig zal moeten meewerken met het Joegoslavië-tribunaal.In 2007 zette de EU belangrijke stappen op het gebied vanklimaat en duurzaamheid. Tijdens de Voorjaarsraad werd overeenstemming
bereikt over ambitieuze doelstellingen op het gebied van reductie van broeikasgassen
en het aandeel van hernieuwbare energie in de energiemix. Dit stelde de EU
duidelijk in staat een voortrekkersrol te vervullen in de internationale discussie
over de aanpak van klimaatverandering, zoals op de Klimaattop in Bali. Nederland
heeft hier gepleit voor wereldwijde toepassing van het principe «de
vervuiler betaalt». Tijdens de top is overeenstemming bereikt over de «Bali
Routekaart», een besluit waarmee de onderhandelingen over de opvolger
van het Kyoto protocol kunnen beginnen. Nederland kondigde bovendien een initiatief
aan om te investeren in oerbossen, de longen van de planeet en er is een «initiatief
voor duurzame handel» geïntroduceerd op basis van een Schoklandakkoord.Mensenrechten gelden voor iedereen, overal
en altijd. Het zijn de spelregels van hoe we in een beschaafde samenleving
met elkaar om horen te gaan. Zij weerspiegelen de «waarden van de wereld»,
die, waar zij onder druk staan, hoog gehouden moeten worden. Om die reden
kregen mensenrechten in 2007 een centrale plaats in het buitenlands beleid.
In november werd de mensenrechtenstrategie «Naar een Menswaardig Bestaan»
gepresenteerd, die een intensivering van beleid over de volle breedte in gang
heeft gezet. Dit betekent onder andere dat Nederland in al zijn contacten het onderwerp van mensenrechtenschendingen aan
de orde stelt. Ook binnen de Europese Unie heeft Nederland de rol van aanjager
op zich genomen, om zo een actiever Europees mensenrechtenbeleid tot stand
te brengen. De eerste resultaten van deze geïntensiveerde inspanningen
werden in 2007 zichtbaar, bijvoorbeeld op het terrein van kinderrechten en
mensenrechtenverdedigers. Nederland kondigde aan binnen de EU het initiatief
te zullen nemen om te komen tot een verbod op de verkoop van producten die
tot stand zijn gekomen door de ergste vormen van kinderarbeid. Er werd een
nieuw «Mensenrechtenfonds» in het leven geroepen en wij stelden
een jaarlijkse onderscheiding in als eerbetoon en steunbetuiging aan mensen
die in moeilijke omstandigheden de moed hebben op te komen voor mensenrechten: «de
Mensenrechten Tulp». Nederland werd herkozen als lid van de VN-Mensenrechtenraad,
en zal gedurende één jaar het vice-voorzitterschap bekleden.
Binnen de VN-Mensenrechtenraad heeft Nederland zich sterk gemaakt voor een
universeel review-mechanisme waaraan ons land in april 2008 zal worden onderworpen.
Met een actief mensenrechtenbeleid proberen we ook de toon van het debat in
Nederland te beïnvloeden, bijvoorbeeld waar het gaat om de vrijheid van
godsdienst en de vrijheid van meningsuiting. Wij hebben internationaal bepleit
dat het recht op vrijheid van meningsuiting niet gelijk staat aan het beledigen
of kwetsen van anderen, en dat dialoog het aangewezen instrument is om bruggen
te slaan tussen culturen en godsdiensten, uitgaande van universele normen.Hoewel de wereld steeds rijker wordt, leven er nog altijd bijna 1 miljard
mensen in extreme armoede. De kloof tussen arm en rijk groeit en ook de verdeling
van veiligheid is ongelijk. Klimaatverandering is immers het sterkst merkbaar
in landen die zelf nauwelijks hebben bijgedragen aan de CO2 uitstoot.
De prioriteiten voor de Nederlandse Ontwikkelingssamenwerking werden gepresenterd
in de brief «Een Zaak van Iedereen: investeren in
ontwikkeling in een veranderende wereld». In deze brief worden
beleidsintensiveringen aangekondigd op vier gebieden: (1) fragiele staten
waar de allerarmsten wonen; (2) gelijke rechten en kansen voor vrouwen; (3)
groei en verdeling van groei en (4) duurzaamheid, klimaat en energie en ontwikkeling.
Aan al deze zaken werken wij samen met bedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke
organisaties. Nationaal en internationaal. Onze aanpak daarbij is politiek:
ontwikkelingssamenwerking kan alleen leiden tot veranderingen in landen als
er een scherpe politieke dialoog wordt gevoerd. Als onderdeel van het geïntegreerd
buitenlands beleid spreken zowel de minister van Buitenlandse Zaken als de
minister voor Ontwikkelingssamenwerking met regeringen en mensenrechtenactivisten
over de politieke instabiliteit en mensenrechten, bijvoorbeeld in Afghanistan,
Zimbabwe, Pakistan, Guatemala, Sudan en Kenia. Met de leiders in Nicaragua
en Congo werd gesproken over de rechten van vrouwen, zoals het recht op veilige
abortus. In het buitenland voeren we een intensieve dialoog over democratisering
en mensenrechten. Diplomatie en financiële prikkels gaan hierbij in onze
partnerlanden hand in hand.De regering maakte ook werk van een geïntegreerde
aanpak van veiligheid, ontwikkeling en diplomatie in Afghanistan.
In 2007 nam de regering het besluit om de Nederlandse deelname aan de ISAF-missie
in Uruzgan te verlengen tot 2010. De regering heeft met succes vijf nieuwe
landen, waaronder Frankrijk, betrokken bij de missie in Uruzgan. Ondanks de
moeilijke veiligheidsomstandigheden en de lage lokale capaciteit, heeft Nederland
voor ruim 75 miljoen euro aan projecten en programma’s toegewezen voor
Uruzgan. Daardoor is de Afghaanse regering in staat gebleken om onderwijs-
en gezondheidszorgprogramma’s in Uruzgan uit te rollen en werden NGO’s
en bedrijfsleven betrokken bij de opbouw, ondermeer via een saffraanproject
dat Afghaanse boeren een alternatief levensonderhoud biedt in plaats van de
papaverteelt. Ook zette Nederland zich in voor mensenrechten en de opbouw
van de rechtsstaat in Afghanistan, ondermeer door steun te geven bij de opbouw,
training en hervorming van de Afghaanse politie en de Afghaanse mensenrechtenorganisatie
te steunen.Nederland heeft zich in 2007 ingespannen een oplossing voor het conflict in het Midden-Oosten dichterbij te brengen.
Er is veel energie gestoken in het opbouwen van een vertrouwensband met Israëlische
en Palestijnse gesprekspartners en het aanspreken van buurlanden op hun verantwoordelijkheid,
met als doel het in Annapolis op gang gebrachte vredesproces effectief te
kunnen ondersteunen, zowel bilateraal als in EU-verband. Het Speciaal Tribunaal
voor Libanon zal in Nederland worden gevestigd, op vezoek van de Verenigde
Naties. Hiermee draagt Nederland, in lijn met de reputatie van Den Haag als
juridische hoofdstad van de wereld, bij aan de bestrijding van terrorisme
en straffeloosheid.De veranderende wereld en betere kennis zorgen ervoor dat we ons beleid
permanent moeten ijken aan de realiteit: is wat we doen effectief? Of kan
het beter? Al met al was 2007 een jaar waarin wij nieuwe beleidsaccenten hebben
bepaald, en op belangrijke terreinen bepaalde intensiveringen in gang
hebben gezet. In 2008 zullen wij op de ingeslagen weg voortgaan, met in ons
achterhoofd altijd het belang van de Nederlandse burgers. To be continued, dus.Doelstelling 1:Een Europa met een stevig draagvlak onder de burgers
dat zich richt op terreinen waar het meerwaarde levert en zich niet begeeft
op terreinen waar lidstaten het beter zelf kunnen regelen.Europa is voor Nederland een belangrijk instrument
om onze belangen en waarden in een veranderende wereld zeker te stellen. Zowel
onze machtspositie als onze welwaart zijn bij voortschrijdende Europese integratie
gebaat. Nederland moet de EU gebruiken om zijn strategische belangen te behartigen
ten op zichte van andere wereldspelers. De vuist die 27 lidstaten kunnen maken
om in internationale fora hun beleid kracht bij te zetten, of om waar nodig
tegenwicht te bieden, is vele malen groter dan het klein duimpje dat Nederland
vertegenwoordigt. De EU is het meest logische en meest realistische verlengstuk
van de Nederlandse stem in de wereld. We kunnen grensoverschrijdende uitdagingen
niet in ons eentje te lijf. We hebben de EU en haar interne markt hard nodig
om internationaal te kunnen blijven concurreren. In het nieuwe Verdrag van
Lissabon is duidelijk aan de Nederlandse inzet tegemoet gekomen: geen grondwettelijke
elementen, een duidelijker verdeling van bevoegdheden, strikte toepassing
van de uitbreidingscriteria en meer democratische controle door het Europees
Parlement en de nationale parlementen. En geen Brusselse bemoeienis met zaken
die we prima zelf kunnen regelen, zoals onze pensioenvoorziening, onze hypotheekrenteaftrek,
onze gezondheidszorg en ons onderwijsstelsel.Verdrag van LissabonIn december 2007 is het zgn. wijzigingsverdrag – het Verdrag van
Lissabon – ondertekend door alle EU-lidstaten. Door dit verdrag wordt
de EU democratischer en effectiever. Nationale parlementen krijgen een rol
in de Europese besluitvorming en de rechten van de burgers worden stevig verankerd
door een juridisch bindende verwijzing naar het Handvest Grondrechten. De
mogelijkheden voor meerderheidsbesluitvorming worden verruimd. Van sluipende
uitbreiding van Europese bevoegdheden kan geen sprake meer zijn: de bevoegdheden
van Europa en de lidstaten zijn helder afgebakend. Nationale parlementen hebben
een steviger vinger in de pap bij het bepalen of iets vraagt om een Europees
antwoord. Voorts is in het verdrag de positie van publieke diensten verduidelijkt,
waarmee Nederland zoveel mogelijk wil voorkomen dat de maatschappelijke functie
van zulke diensten in aanvaring kan komen met Brusselse concurrentieregels.Ook met het Verdrag van Lissabon zullen Brusselse bevoegdheden en nationale
bevoegdheden op een groot aantal terreinen naast elkaar bestaan. Om de betrokkenheid
van burgers en de rol van het nationale parlement te vergroten is het dan
ook belangrijk om in een vroeg stadium van Europese besluitvorming per onderwerp
na te gaan of gemeenschappelijk optreden toegevoegde waarde heeft en zo ja,
welke vorm dat gemeenschappelijke optreden dan zou moeten hebben. Nieuwe voorstellen
van de Europese Commissie worden daarom getoetst aan de principes van subsidiariteit
en proportionaliteit. In Nederland is hiervoor begin 2007 een nieuwe opzet
gemaakt. De resultaten van die toets en de bijbehorende argumentatie van het
kabinet worden wekelijks gedeeld met Eerste en Tweede Kamer. Zo wordt in de
beoordeling van de Mededeling van de Commissie over de EU-alcoholstrategie
bijvoorbeeld aangegeven dat Nederland het onwenselijk vindt dat op Europees
niveau wordt bepaald of en zo ja, hoe/wat er op nationaal niveau
wordt geregeld. Nederland wil dat bevestigd wordt dat dit ook geldt ten aanzien
van de (zelf)regulering van de commerciële communicatie over alcoholbeleid.Op Nederlands initiatief is de betrokkenheid en de invloed van de nationale
parlementen bij de Europese besluitvorming aanzienlijk vergroot. In het Verdrag
van Lissabon is dankzij Nederlandse inzet bepaald dat een meerderheid van
nationale parlementen via een meerderheid in de Raad of in het Europees Parlement
ervoor zorgt dat bepaalde voorstellen niet verder in behandeling worden genomen.Er is een begin gemaakt met minder en betere regelgeving op Europees niveau.
Zo is bijvoorbeeld de begrotingsprocedure versimpeld. Eveneens zijn afspraken
gemaakt over transparantie van Europese besluiten die hebben geleid tot meer
openbaarheid. Zo is – op Nederlands initiatief – in het verdrag
bepaald dat de Raad van ministers over alle wetgevingsvoorstellen in het openbaar
vergadert.In het afgelopen jaar is een rechtvaardiger Europese begroting tot stand
gekomen, die heeft geleid tot een eerlijker lastenverdeling tussen de lidstaten.
Nederland heeft het voortouw genomen bij de verbetering van de controle op
het EU-geld, door als eerste EU-lidstaat een «nationale verklaring»
in te voeren. In deze verklaring staat waaraan Europese fondsen in Nederland
zijn besteed.In het Verdrag van Lissabon is vastgelegd dat de Hoge Vertegenwoordiger
van de EU voor het Buitenlands Beleid ook vice-president van de Commissie
is en het overleg van de lidstaten over het buitenlandse beleid zal voorzitten.
Daarmee kan de slagvaardigheid van het Europese buitenlandse beleid worden
vergroot. Nederland onderstreept het belang van een prominente plaats van
mensenrechten in het Europese buitenlands beleid (zie ook doelstelling 7).EnergiebeleidNederland is voorstander van een sterk extern energiebeleid voor de EU
dat de drie doelen van voorzieningszekerheid, duurzaamheid en concurrentiekracht
nastreeft. Nederland zet hier actief op in. De ministeries van Economische
Zaken en van Buitenlandse Zaken trekken op dit onderwerp samen op. De verantwoordelijkheid
voor het energiebeleid inclusief de internationale component berust bij EZ,
terwijl Buitenlandse Zaken betrokken is op grond van zijn geopolitieke, veiligheidspolitieke
en ontwikkelingspolitieke vraagstukken. Daarnaast is Buitenlandse Zaken verantwoordelijk
voor de algehele samenhang in het Nederlands buitenlandbeleid. De ministers
van Buitenlandse Zaken van de Benelux hebben in het voorjaar van 2007 een
notitie «Een extern energiebeleid voor Europa» gepresenteerd,
waarin de Benelux pleit voor een krachtiger extern energiebeleid voor de EU.
De minister van Economische Zaken werkt in de Energieraad en in pentalateraal
verband aan integratie en optimale ordening van energiemarkten. Bij gelegenheid
van het 50-jarig jubileum van de Internationale Atoomgemeenschap (IAEA) heeft
Nederland samen met Duitsland en het Verenigd Koninkrijk een verklaring uitgebracht
over nucleaire brandstof. In de verklaring wordt benadrukt dat de drie Urenco-landen
internationaal groot belang hechten aan in alle opzichten veilig gebruik van kernenergie, en zich inzetten om de risico’s
van proliferatie zoveel mogelijk in te perken, indachtig het NPV (non-proliferatie
verdrag).Om de energievoorzieningszekerheid te bevorderen benutte Nederland in
2007 Europese en andere multilaterale kanalen (bijv. het Internationaal Energie
Agentschap en het Internationaal Energie Forum, WTO) en de bilaterale betrekkingen
(door bilaterale investeringsovereenkomsten af te sluiten en de Nederlandse
vertegenwoordigingen in het buitenland meer bij deze thematiek te betrekken).
Nederland heeft een lijst opgesteld met landen die voor onze energievoorziening
prioritair zijn. De belangrijkste daarvan zijn Rusland, Kazachstan, Algerije
en Saudi-Arabië. Onder meer met deze landen wordt een structurele energiedialoog
opgezet. Nederland is tevens betrokken bij de Gulf of Guinea Energy Security
Strategy Group (GGESS), een ad-hoc multilateraal initiatief gericht op de
veiligheid in de Golf van Guinee. In juli 2007 is een GGESS-bijeenkomst in
Nederland georganiseerd met het doel de partijen nader tot elkaar te brengen.
Dat is gelukt: de dialoog is weer op gang gebracht en in 2008 wordt in Nigeria
een follow-upbijeenkomst georganiseerd.Nederland streeft ernaar de bilaterale betrekkingen met de belangrijkste
energieproducerende landen te intensiveren. Zo is de Nederlandse regering
betrokken bij het faciliteren van de betrekkingen tussen bedrijven uit de
Nederlandse energiesector en bedrijven uit producentenlanden. De Nederlandse
regering heeft Gasunie ondersteund bij de onderhandelingen over participatie
in de Nord Stream-pijpleiding, waarover tijdens het bezoek van MP Balkenende
aan Rusland in november 2007 een akkoord is getekend tussen Gasunie en Gazprom.Het EU-beleid inzake energie, klimaat en duurzaamheid komt aan de orde
bij doelstelling 8.EU-ontwikkelingsbeleidDe centrale doelstelling van het EU-beleid voor ontwikkelingssamenwerking
is, evenals het Nederlandse beleid, de duurzame vermindering van armoede.
De EU stelt zich sinds 2005 op het standpunt dat onder meer het bereiken van
de Millennium Development Goals (MDG’s)
daarbij het voornaamste doel is (het gehele EU-ontwikkelingskader is gebaseerd
op het halen van de MDG’s). De EU wil voorts de duurzame integratie
in de wereldeconomie van landen bevorderen. Ook het bevorderen van rechtstaat
en democratie staat centraal. De EU heeft met de Gedragscode voor werkverdeling
en complementariteit van mei 2007 handen en voeten gegeven aan de eigen implementatie
van harmonisatie en «alignment» (het aansluiten bij beleid en
procedures van ontwikkelingslanden zelf). De hulp van de commissie is nu gebundeld
in het Instrument voor Ontwikkelingshulp en het Europese Ontwikkelingsfonds.
Er is meer en meer sprake van gemeenschappelijke programmering tussen de Commissie
en de lidstaten, zowel in het veld als in Brussel.Nederland heeft er aan bijgedragen dat het belang van beleidscoherentie voor ontwikkeling op de Brusselse agenda staat.
Door een rollend werkprogramma wordt invulling
gegeven aan concrete coherentiedossiers, bijvoorbeeld op het gebied van handel.
Hierbij spelen de Economische Partnerschapsakkoorden (EPA’s) met ontwikkelingslanden
een belangrijke rol. Daarnaast gaat het om coherentie op het gebied van veiligheid
(o.a. fragiele staten), migratie, klimaat, energie, landbouw en visserij.De dialoog tussen de EU en Afrika is in 2007 versterkt. Dit is mede te
danken aan de EU-Afrikatop die op 8 en 9 december 2007 in Lissabon werd
gehouden. Daar kon een open dialoog op het allerhoogste niveau plaatsvinden.
Onder andere door Nederland is daar in aanwezigheid van de Zimbabwaanse president
Mugabe kritiek gegeven op de slechte mensenrechtensituatie in Zimbabwe. Ook
is in Lissabon de EU-Afrikastrategie aangenomen. Hierin is vastgelegd dat
de EU en Afrika door acht partnerschappen (o.a. vrede en veiligheid, mensenrechten,
energie en klimaatverandering) intensiever met elkaar samenwerken. Verder
is afgesproken dat de Europese en Afrikaanse ministeriële trojka’s
(twee keer per jaar) en de Commissies van de EU en de Afrikaanse Unie (eens
per jaar) bij elkaar komen om de versterkte dialoog in stand te houden en
de uitvoering van de EU-Afrikastrategie te bevorderen. Los van de EU-Afrikastrategie
zijn door de EU richtlijnen aangenomen om de politieke dialoog tussen de EU
en Afrikaanse landen in sub-Sahara Afrika beter te structureren.EU-veiligheidsbeleidAlle lidstaten zijn het erover eens dat een gezamenlijke aanpak en een
intensieve samenwerking op veiligheidsgebied nodig zijn. In 2007 zijn concrete
resultaten geboekt bij terrorismebestrijding en drugs- en mensenhandel. Zo
is het Maritime Analysis and Operation Center Narcotics (MAOC-N) opgericht: zeven lidstaten, waaronder Nederland, werken
binnen deze in Lissabon opgerichte organisatie samen teneinde drugsstromen
vanuit Zuid-Amerika richting West-Afrika en Europa tegen te houden.Ook is
de praktische en operationele politie- en justitiesamenwerking tussen de lidstaten
en met Europol, Eurojust en Frontex verder uitgebouwd en verdiept. Zo kunnen
politiebestanden binnen de EU aan elkaar worden gekoppeld en zijn afspraken
gemaakt over de samenstelling van een pool (mensen
en materieel) die kan worden ingezet bij migratiecrises in de zuidelijke lidstaten
(van de Canarische Eilanden tot Griekenland).Bilaterale samenwerking met EU-lidstatenIn de EU van 27 lidstaten wordt de uiteindelijke besluitvorming in toenemende
mate omgeven door allerlei contacten buiten de
vergaderzalen. Door een sterke bilaterale inzet, onder meer door coalitievorming
met andere lidstaten, heeft Nederland zijn positie duidelijk overgebracht.
Zo heeft Nederland in de aanloop naar het Verdrag van Lissabon met veel Europese
hoofdsteden op diverse Europese dossiers bilateraal onderhandeld.Ook in het afgelopen jaar is intensief bilateraal overleg gehouden, bijvoorbeeld
door talrijke bezoeken over en weer van en aan Europese ministers. Eveneens
vond uitwisseling plaats van ambtelijke expertise en werd financieel bijgedragen
aan projecten gericht op de intensivering van de bilaterale betrekkingen met
een aantal landen. Zo zijn diverse conferenties, seminars en workshops georganiseerd
dan wel voorbereid voor begin 2008, met name met de landen Duitsland, Frankrijk,
België, het VK, Spanje, Italië en Polen. Voorbeelden zijn o.a. een
seminar over euthanasie met Italië, een «Apeldoorn»-conferentie
met het VK over het veiligstellen van een duurzame toekomst, een Ronde Tafel
Conferentie met Frankrijk over klimaat en energie en een bijeenkomst met 50
jonge talenten uit Nederland en Frankrijk over duurzaam ondernemen. Verder
zijn Matra-middelen aangewend voor partnerschappen met nieuwe EU-lidstaten
en zijn grensoverschrijdende activiteiten met Vlaanderen en Noordrijn-Westfalen
georganiseerd.Doelstelling 2:Een Europa dat zijn eigen criteria voor uitbreiding
serieus neemt en strikt toepast.Europa heeft duidelijke voorwaarden waaraan landen
moeten voldoen willen ze lid kunnen worden van de Unie: de Kopenhagen-criteria.
De Europese Unie moet deze eigen criteria voor toetreding van nieuwe landen
serieus nemen. Dankzij Nederlandse inzet zijn de (strikte) criteria voor toetreding
van nieuwe lidstaten tot de EU nu opgenomen in het Verdrag van Lissabon en
wordt de Unie alleen uitgebreid met landen die er echt klaar voor zijn.In december 2006 heeft de EU goede afspraken gemaakt over hoe in de toekomst
wordt omgegaan met verdere uitbreiding. Dankzij Nederlandse inzet zijn de
(strikte) criteria voor toetreding van nieuwe lidstaten tot de EU voor het
eerst rechtstreeks in een verdrag opgenomen (in het Verdrag van Lissabon,
december 2007). Voor de huidige kandidaat-lidstaten geldt dat een toetredingsdatum
pas wordt genoemd op het moment dat aan alleKopenhagen-criteria is voldaan. Wie lid wil worden, moet van tevoren onomstotelijk duidelijk
maken volledig achter Europese normen en waarden te staan, anders kan toetreding
niet aan de orde zijn. Ook de economische Kopenhagen-criteria en de onderhandelingen
over de overname van het acquis door de kandidaat-lidstaten spelen een belangrijke
rol. Een proces van toetredingsonderhandelingen is gestart met Kroatië
en Turkije.De Nederlandse aandacht gaat bij de toetredingsonderhandelingen vooral
uit naar de politieke criteria: democratie, rechtsstaat, mensenrechten, rechten
van minderheden, corruptie en bestrijding van georganiseerde misdaad. Bij
twee al toegetreden landen Roemenië en Bulgarije werd ook in 2007 via
een monitoringssysteem nauwgezet oog gehouden op de noodzakelijke voortgang
bij onderwerpen als bijvoorbeeld corruptiebestrijding. In december 2006 besloot
de EU de onderhandelingen met Turkije op een aantal hoofdstukken niet te openen,
omdat Turkije het zgn. Ankara-protocol (douane-unie met 10 nieuwe lidstaten)
niet had geïmplementeerd. Deze situatie bleef in 2007 onveranderd.Nederland heeft in 2007 duidelijk gemaakt dat het de parafering van een
Stabilisatie- en Associatieovereenkomst (SAO) met Servië door de Commissie
betreurt, aangezien er geen sprake is van volledige samenwerking van Belgrado
met het Joegoslavië-tribunaal (ICTY). Nederland zal geen SAO ondertekenen
zolang Servië niet volledig samenwerkt met het ICTY.Doelstelling 3:Dichterbij brengen van een oplossing voor de conflicten
in het Midden-Oosten.Voor bijdragen aan oplossingen voor de conflicten
in het Midden-Oosten moet idealisme gekoppeld worden aan realisme. Het realisme
houdt in dat Nederland oog heeft voor onze positie en de per definitie beperkte
mogelijkheden in verhouding met andere spelers. Desalniettemin kan Nederland
een constructieve, degelijke bijdrage leveren. Geen betweterige speeches houden
aan de zijlijn, maar serieus werk maken van analyse, bijdragen aan oplossingen
bezien, bilaterale en multilaterale partners identificeren en uiteindelijk
vooral met geduld en verstand stug blijven werken. Daarbij is er niet alleen
aandacht voor grote, internationale gebeurtenissen als de conferentie in Annapolis,
maar evenzeer voor meer specifieke zaken, zoals het versterken van Iraakse
veiligheidsinstanties.Israëlisch-Palestijns conflictEén van de belangrijkste uitdagingen in het Midden-Oosten is het
zoeken naar een duurzame en rechtvaardige oplossing voor het slepende conflict
tussen Israël en de Palestijnen. Nederland heeft zich, zowel in bilateraal
als in EU-verband, sterk gemaakt voor effectieve steun aan het opgeleefde
Midden-Oosten vredesproces en terzake nauw contact onderhouden met de belangrijkste
regionale spelers. De minister van Buitenlandse Zaken bracht in dat kader
in juni 2007 een bezoek aan Egypte, Israël en de Palestijnse Gebieden.De aandacht ging daarbij onder meer uit naar bevordering van samenwerking
en dialoog tussen Israëliërs en Palestijnen. Daaraan werd onder
meer bijgedragen door financiering van een bloemenproject in Gaza waarin Palestijnse
bloemenkwekers en Israëlische exporteurs samenwerkten. Mede door intensieve
bemiddeling van de minister van Buitenlandse Zaken werd openstelling van de
grens voor export van bloemen uit Gaza bewerkstelligd. De regering steunde
tevens een vertrouwelijk project waarin een klein team van goed ingevoerde
Israëliërs en Palestijnen voorstellen ontwikkelde ter ondersteuning
van de Israëlisch-Palestijnse besprekingen.Op 27 november 2007 vond op initiatief van de Amerikaanse regering een
Midden-Oosten conferentie plaats in Annapolis. Namens de Nederlandse regering
nam de staatssecretaris voor Europese Zaken hieraan deel. Resultaat van deze
bijeenkomst was een door de Israëlische en de Palestijnse regering overeengekomen «joint understanding» over vredesonderhandelingen
die vóór eind 2008 tot een akkoord zouden moeten leiden.Tijdens de daaropvolgende succesvolle donorconferentie voor de Palestijnse
Gebieden die in december van 2007 in Parijs plaatsvond, heeft de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking een extra bijdrage van EUR 10 miljoen toegezegd
om de Palestijnse Autoriteit te steunen in de uitvoering van het Palestinian Reform and Development Plan. Deze bijdrage is een aanvulling
op het reguliere hulpprogramma voor de Palestijnse Gebieden waarin steun voor
economische opbouw en opbouw van de Palestijnse instituties prioriteit hebben.
Daarbij is gewezen op de noodzaak grensbelemmeringen zoveel mogelijk te verkleinen,
zodat de economische perspectieven vergroot worden. Dit laatste kreeg onder
meer vorm door een bijdrage aan de Europees Veiligheids en Defensie
Beleid-missie (EVDB) ter ondersteuning van de Palestijnse politie, de EU-monitoringsmissie
bij de grensovergang Rafah en projecten ter ondersteuning van de veiligheidssector
en de rechterlijke macht.Ter bevordering van het Annapolis-proces achtte de regering naast de genoemde
substantiële bijdrage aan de Palestijnse (weder)opbouw ook een politieke
bijdrage richting Israël van groot belang. Nederland heeft zich daarom
in EU-kader sterk gemaakt voor verbreding en verdieping van de samenwerking
tussen Israël en de EU op politiek, economisch en technologisch gebied.
Gesprekken tussen de EU en met Israël zijn in 2007 in gang gezet.Helaas vond de hervatting van vredesonderhandelingen tussen Israël
en de Palestijnen gelijktijdig plaats met een ernstige verslechtering van
de humanitaire situatie in de Gazastrook na de machtsovername door Hamas.
De resultaten uit 2007 zijn derhalve geen afgerond geheel, maar vormen deel
van onderling samenhangende uitdagingen voor het komende jaar met betrekking
tot Israëlisch-Palestijns conflict, zoals het bewaken en bevorderen van
het proces dat met Annapolis in gang is gezet.IrakOok in 2007 ging veel aandacht uit naar de situatie in Irak. Nederland
heeft zich bilateraal, maar met name ook in EU-verband, ingespannen om een
bijdrage te leveren aan het herstel van veiligheid en stabiliteit. De Iraakse
regering is gesteund met hulp bij de wederopbouw en met het verstrekken van
humanitaire hulp aan vluchtelingen en intern ontheemden. Daarnaast is er via
diplomatieke kanalen bij de Iraakse regering op aangedrongen om vooruitgang
te boeken in het politieke proces en de nationale verzoening te bevorderen.
Daarbij is ook nadrukkelijk aandacht besteed aan de mensenrechtensituatie,
waaronder de positie van etnische en religieuze minderheden. Gedurende het
jaar leverde Nederland bovendien een zevental marechaussees aan de NAVO-trainingsmissie
ter versterking van de Iraakse veiligheidsinstanties (NMT-I). In Benelux-verband
werden twee succesvolle trainingen georganiseerd voor politie en rechters
uit Irak.LibanonHet jaar 2007 heeft in Libanon in het teken gestaan van de politieke impasse
om te komen tot een acceptabele machtsverdeling in een nieuw te vormen kabinet.
Nederland heeft de internationale bemiddelingspogingen gesteund om de politieke
crisis te beëindigen, alhoewel concrete resultaten bemoeilijkt werden
door een onvoldoende constructieve opstelling van de regionale grootmachten.
In lijn met VN resoluties 1559 en 1701 heeft Nederland een bijdrage geleverd
aan de internationale inspanningen om de Libanese strijdkrachten op termijn
in staat te stellen de veiligheidstaken over te nemen die nu door de VN-missie
UNIFIL worden uitgeoefend. Zo heeft Nederland een SSR-project (Security Sector Reform) uitgewerkt waarin een bijdrage wordt verleend
aan het versterken van de logistieke capaciteit van het Libanese leger. Ook
nam Nederland gedurende het jaar met een fregat deel aan het maritieme deel
van UNIFIL. Op verzoek van de onafhankelijke VN-commissie in Libanon (UNIIIC)
heeft Nederland forensische expertise beschikbaar gesteld om te assisteren
in het onderzoek naar de reeks van onopgeloste bomaanslagen. Hiermee wil Nederland
bijdragen aan de pogingen om het aangetaste vertrouwen van de Libanese burgers
in de rechtstaat te herstellen.Op 30 mei 2007 aanvaardde de VN-Veiligheidsraad resolutie 1757 betreffende
de oprichting het Speciaal Tribunaal voor Libanon (STL). Het tribunaal is
opgericht om de daders te berechten van de aanslag op de voormalige Libanese
premier Rafik Hariri op 14 februari 2005. Het tribunaal heeft tevens
rechtsmacht om personen te berechten die betrokken zijn geweest bij andere
aanslagen in Libanon, voor zover er een verband bestaat met de aanslag op
Hariri. Nederland reageerde positief op het verzoek van de VN om het STL in
Nederland te vestigen. Met de vestiging van het tribunaal draagt Nederland
concreet bij aan de bevordering van de internationale rechtsorde, aan de bestrijding
van terrorisme en straffeloosheid, en tevens aan de versterking van de positie
van Nederland als vestigingsplaats van internationale organisaties.IranHet nucleaire programma van Iran hield de internationale gemoederen ook
in 2007 sterk bezig. Ondanks de aanname van een tweede sanctieresolutie van
de VN-Veiligheidsraad in 2007 heeft Iran zijn nucleaire activiteiten in 2007
niet opgeschort of stopgezet. Nederland heeft in 2007 actief invulling gegeven
aan het EU-tweesporenbeleid, gericht op strenge naleving van de eisen van
de VN-Veiligheidsraad ten aanzien van het nucleaire- en ballistische raketten-programma
van Iran enerzijds, en het blijven voeren van de dialoog anderzijds. Zo heeft
de minister van Buitenlandse Zaken tijdens bilaterale ontmoetingen aan zijn
Iraanse ambtgenoot de Nederlandse zorgen overgebracht over het Iraanse nucleaire
programma, evenals de zorgen over de Iraanse opstelling inzake het Midden-Oosten
vredesproces, terrorisme en de mensenrechten. Deze onderwerpen kwamen eveneens
aan bod tijdens het bezoek van de hoogste politiek adviseur van de minister
van Buitenlandse Zaken aan Iran. Een Nederlands vertegenwoordiger heeft en
marge van dit bezoek kunnen spreken met Abdullah Al Mansouri die in Iran gevangen
zit op beschuldiging van terroristische activiteiten. Al Mansouri heeft zowel
de Nederlandse als Iraanse nationaliteit. De Nederlandse regering wil er van
verzekerd zijn dat Abdullah Al Mansouri een eerlijk proces krijgt en heeft
Iran dringend verzocht de eerdere toezegging na te komen dat een officiële
Nederlandse vertegenwoordiger aanwezig kan zijn bij de verdere rechtsgang.
De regering besteedde in 2007 bijzondere aandacht aan de bevordering van mediapluriformiteit
in Iran, als uitvoering van de motie Van Baalen-Karimi.Doelstelling 4:Een moderne krijgsmacht die wereldwijd maatwerk kan
leveren in grotere en kleinere crisisbeheersingsoperaties en bij het opbouwen
van veiligheidsorganisaties in landen die we daarin willen ondersteunen.De krijgsmacht is niet langer alleen voor de verdediging
van onze landsgrenzen. Juist in de context van globalisering kunnen conflicten
die zich ver buiten onze grenzen afspelen, toch consequenties hebben voor
onze eigen veiligheid. De afweging of en waar de regering Nederlandse militairen
inzet, maakt daarom deel uit van de kern van het buitenlands beleid. In het
geval van crisisbeheersingsoperaties is het ook een uiting van het Nederlandse
streven de internationale rechtsorde te bevorderen, zoals verankerd in artikel
90 van de Grondwet. Onze aanwezigheid in Afghanistan is daarvan een voorbeeld.
Niet alleen levert het een bijdrage aan veiligheid van de Afghanen en onze
nationale veiligheid, maar ook aan het herstel van de mensenrechtensituatie
na het Taliban-regime en aan de condities waarin duurzame ontwikkeling mogelijk
gemaakt kan worden.Het streven naar een expeditionaire krijgsmacht die toegerust is op crisisbeheersingstaken
is in 2007 verder vormgegeven met het verschijnen van de notitie «Wereldwijd
Dienstbaar». Deze nota van het ministerie van Defensie is, in lijn met
het streven naar een geïntegreerd buitenlands-, veiligheids- en ontwikkelingsbeleid,
tot stand gekomen in nauw overleg met het ministerie van Buitenlandse Zaken.Nederlandse bijdrage aan crisisbeheersingsoperaties/AfghanistanOok in 2007 droeg Nederland bij aan crisisbeheersingsoperaties en wederopbouw,
met de missie in Uruzgan als speerpunt. De Nederlandse betrokkenheid bij Afghanistan
werd in 2007 nogmaals bevestigd toen de regering op 30 november het besluit
nam een nieuwe bijdrage te leveren aan de International
Security Assistance Force-operatie in Uruzgan. Dit besluit kwam tot
stand in goed overleg met de NAVO-partners en overige partnerlanden, waarmee
gedurende het jaar nauwe contacten werden onderhouden. Het debat in de Kamer
op 19 december liet ruime steun zien voor het besluit.De voortzetting van de Nederlandse betrokkenheid is gebaseerd op een aantal
hoofdredenen die ook de inzet in 2007 kenmerkten, waaronder het versterken
van de mensenrechtensituatie, het bestrijden van armoede en het verbeteren
van de veiligheid. Afghanistan mag niet meer terugglijden naar een situatie
als onder de Taliban, waar mensenrechten met de voeten werden getreden. In
combinatie met grote armoede en een gebrek aan toekomstperspectief bood dit
een voedingsbodem voor extremisme en verwerd Afghanistan onder de Taliban
tot een veilige haven voor internationale terroristische groeperingen. Een
herhaling van die situatie moet voorkomen worden, ook omdat daarmee de Nederlandse
veiligheid in het geding is. In de huidige, geglobaliseerde wereld is de nationale
veiligheid niet meer beperkt tot het eigen grondgebied.Nederland staat niet alleen in Afghanistan. In 2007 participeerden 37 000
troepen van alle 26 NAVO-lidstaten en van 15 niet-NAVO-lidstaten binnen ISAF.
De strategie en doelstellingen van de Internationale Gemeenschap zijn vastgelegd
in VN-veiligheidsresoluties, het Afghanistan Compact, het ISAF-operatieplan,
en de eigen Nederlandse uitwerkingen daarvan. Het zijn geen statische
documenten, maar documenten die ontwikkeld en aangepast worden naar aanleiding
van de voortschrijdende «situational awareness». Nederland stond in 2007 in voortdurend contact met bondgenoten,
de NAVO, de VN, de EU, de Afghaanse regering en NGO’s om de plannen
voor Afghanistan te bespreken en, waar nodig, aan te passen. Hiervoor werden
speciale bijeenkomsten belegd, waaronder een ontmoeting tussen ministers van
Buitenlandse Zaken van de landen in het ISAF «Regional
Command-South» en marge van de jaarvergadering van de Verenigde
Naties. Daarnaast werd in 2007, mede door Nederlandse inspanning, de aanzet
gegeven voor een bijgesteld politiek-militair plan van de NAVO. Naar verwachting
wordt dit plan in 2008 aangenomen tijdens de NAVO-top in Boekarest. Ook heeft
Nederland zich actief ingespannen voor een Europese assistentiemissie voor
de Afghaanse politie, EUPOL, die in 2007 van start ging. De minister voor
Ontwikkelingssamenwerking heeft zich ingezet voor verdere donorcoördinatie
ten bate van de ontwikkelingssamenwerking met Afghanistan.Ook in Uruzgan staat Nederland niet alleen. De samenwerking met partner
Australië verliep goed en wordt steeds hechter. Mede door inspanningen
van Nederland en de NAVO hebben in 2007 Frankrijk, Slowakije, Tsjechië
en Hongarije toegezegd een bijdrage aan de nieuwe missie te zullen leveren.Nederlandse bijdragen aan crisisbeheeringsoperaties/ overigNaast de verrichtingen in Afghanistan leverde Nederland in 2007 onder
andere bijdragen aan de maritieme component van de VN-missie in Libanon (UNIFIL)
en de VN-missie in Sudan (UNMIS). Ook werd dit jaar onderzoek gedaan naar
de wenselijkheid en de mogelijkheid om een verdere bijdrage aan crisisbeheersingsoperaties
in Afrika te leveren. Tevens werd de stationering van een Nederlandse militair
en politiefunctionaris bij het Burundese ministerie van Defensie, respectievelijk
politie, voortgezet, evenals de deelname van enkele Nederlanders bij de Gemeenschappelijk
Buitenland en Veiligheids Beleid-operaties (GBVB) in de Democratische Republiek
Congo (EUSEC en EUPOL).Het versterken van multilaterale samenwerking bij crisisbeheersingsoperaties
heeft in 2007 een verdere impuls gekregen, alhoewel dit onderwerp ook de komende
jaren nog prominent op de agenda zal blijven staan. Bij de Europese Unie is
de «Civilian Planning Conduct Capability»
opgericht, die moet leiden tot betere voorbereiding en aansturing van civiele
EVDB-missies. Ook kan Nederland terugkijken op een succesvol voorzitterschap
van de European Gendarmerie Force. In de NAVO
lag de nadruk op implementatie van de besluiten van de top in Riga en voorbereiding
van de top in Boekarest in 2008, waarbij Nederland consistent aandacht vroeg
voor verbeterde samenwerking met andere internationale organisaties als de
VN en de EU. Op het multilaterale toneel van de wapenbeheersing, non-proliferatie
en ontwapening wordt Nederland gezien als relevante speler, waarbij ons land
veelvuldig wordt benaderd voor consultatie. Er is sprake van enig nieuw elan
op dat gebied. Zo heeft Nederland in 2007 een impuls gegeven aan het overleg
tussen NAVO-lidstaten op het gebied van non-proliferatie. Ook nam Nederland
actief deel aan onderhandelingen om die clusterwapens te verbieden die onaanvaardbaar
humanitair leed veroorzaken, en droeg Nederland bij aan pogingen een wereldwijd
wapenhandelsverdrag te bewerkstelligen. Door de complexiteit van deze dossiers
en de veelheid aan multilaterale belangen bij de onderhandelingen zijn tastbare
resultaten pas over enige tijd te verwachten.StabiliteitsfondsVanzelfsprekend moeten landen uiteindelijk zelf de verantwoordelijkheid
kunnen nemen voor hun veiligheid. Onder andere met inzet van het Stabiliteitsfonds
ondersteunt Nederland in verschillende landen de opbouw en versterking van
het veiligheidsapparaat («Security Sector Reform»). Het stabiliteitsfonds draagt ook bij aan het bereiken van doelstelling
5, met name waar het gaat om uitvoering van geïntegreerd beleid. Er werden
in 2007 bijna 80 projecten gefinancierd door het Stabiliteitsfonds, voor ongeveer
EUR 100 miljoen Zo werd de Afghaanse politie ondersteund met een bijdrage
van ruim EUR 10 miljoen aan het «Law and Order
Trustfund Afghanistan». Voor de Democratische Republiek Congo
werd ruim EUR 32 miljoen gecommitteerd voor de uitvoering van een stabiliteitsplan
voor Oost-DRC (o.a. Kivu) en versterking van de veiligheid van burgers in
de DRC door het trainen van militairen, aanleg van goede trainingsfaciliteiten
en hervormingen van het militair-juridisch systeem.Ook werd afgelopen jaar een evaluatie van het Stabiliteitsfonds uitgevoerd,
met overwegend positieve bevindingen. Naar aanleiding van de evaluatie is
een aantal maatregelen genomen om een snelle en flexibele inzet en een strategische
inzet van het fonds verder te bevorderen. Zo zijn de procedures gestroomlijnd,
is voor ambassades in prioritaire landen de mogelijkheid gecreëerd te
beschikken over gedelegeerde middelen voor snelle financiering van relatief
kleine activiteiten, en kunnen maatschappelijke organisaties onder bepaalde
voorwaarden financiering uit het fonds ontvangen.Ook buiten het Stabiliteitsfonds werd in 2007 ruim aandacht gegeven aan
SSR. Zo werd het door Nederland geïnitieerde «Handbook
on SSR» door de OESO/DAC High Level Meeting goedgekeurd waarna het in verschillende internationale fora werd
gepresenteerd, zoals VN, EU en NAVO. Het Handbook wordt internationaal reeds
aangemerkt als standaardwerk op dit terrein. Organisaties als de VN en de
EU hebben hun SSR-beleid inmiddels gebaseerd op de beginselen uit het Handbook. Om ervoor te zorgen dat ook «het veld»
op de hoogte is, werd begonnen met een serie in country
consultations voor uitvoerders van SSR, ondermeer in Burundi, DRC
en de Centraal Afrikaanse Republiek. Nederland is als voorzitter van het OESO/DAC Task Team on SSR sturend in al deze activiteiten. Om ook
in Nederland de principes van geïntegreerd beleid voor veiligheid en
ontwikkeling te vertalen naar de praktijk werd in oktober een succesvolle
interdepartementale conferentie georganiseerd over een regeringsbrede aanpak
van SSR.Voorbeelden van activiteiten gefinancierd uit het stabiliteitsfonds:Landspecifieke bijdragenAfghanistanLaw and Order Trust Fund for Afghanistan
(LOTFA fase IV) ten behoeve van politie in Uruzgan.IrakHet verzorgen van cursussen ten behoeve van Irakese
functionarissen van de politieke, rechterlijke macht en het gevangeniswezen.ColombiaSteun aan de Organisation of American States (OAS)
missie gericht op ondersteuning van het vredesproces in Colombia middels monitoring
en verificatie van de demobilisatie en reïntegratie van ex strijders.AfrikaTrainingen van Afrikaanse
peacekeepers van de African Standby Force via
het Amerikaanse African Contingency Operations Training
and Assistance (ACOTA) programma.Democratic Republic
of Congo (DRC)– UNDP –MONUC (Mission de l’ONU en République démocratique
du Congo) programma voor versterking van de veiligheid van
burgers in de DRC door training militairen, opvang van hun families, aanleg
trainingsfaciliteiten en hervormingen van het militair- juridisch systeem.– Stabiliteitsplan
Oostelijke DRC: vooral rehabilitatie van barakken, gevangenissen en infrastructuur.Zuid AfrikaTwee projecten van de Zuid- Afrikaanse
overheid om het vredesproces van Burundi te
ondersteunen.  Bijdragen
aan Internationale organisatiesUNDPActiviteiten in de eerste fase van wederopbouw en ondersteuning
van wederopbouwactiviteiten in landen waar geen Multi Donor
Trust Fund (MDTF) is opgezetWereldbankRegionale en wereldwijde activiteiten die door de Wereldbank (WB)
worden uitgevoerd of die door de WB worden beheerd.  Bijdragen
voor ontmijningVN/UNMASOntmijningin Afghanistan en
wereldwijd via United Nations Mine Action Service
(UNMAS)Halo TrustGeoormerkte
bijdrage voor ontmijningsoperaties
tussen 2004 en 2007 in Afghanistan,
Angola, Azerbeidjaan, Georgië, Cambodja, Mozambique en Somalië.Doelstelling 5: Samenhang en effectiviteit van het veiligheids-
en ontwikkelingsbeleid vergroten.Internationale vraagstukken, vooral op het gebied
van crisisbeheersing, vragen om de inzet van een gevarieerd instrumentarium.
Nederland hanteert daarbij de zogenaamde 3D benadering: integratie van diplomatie,
defensie en ontwikkeling (development). Het waarborgen van vrede en stabiliteit
gaat hand in hand met het verbeteren van sociale en economische perspectieven.
De inzet werpt vruchten af en de verdere integratie van veiligheids- en ontwikkelingsbeleid
is als één van de vier speerpunten benoemd in de beleidsbrief «Een
Zaak van Iedereen».In 2007 is op drie niveaus gewerkt aan verdere integratie van veiligheids-
en ontwikkelingsbeleid: (1) flexibilisering en stroomlijning van samenwerking
binnen het ministerie, interdepartementaal en met niet-gouvernementele actoren;
(2) verbeterde samenwerking tussen VN, EU, NAVO en OVSE, vooral in de operatiegebieden
en (3) de uitvoering van het beleid, door inzet van financiële instrumenten
(zoals het Stabiliteitsfonds; zie ook doelstelling 4), maar ook door uitzending
van meer Nederlandse civiele specialisten, ook van departementen als BZK en
Justitie.Inter- en intra-departementale samenwerkingWat betreft het eerste niveau is in 2007 de nadruk gelegd op betere interdepartementale
samenwerking, vooral bij de voorbereiding en de uitvoering van operaties en
bij de vormgeving en uitvoering van Security Sector Reform-beleid. Zo nam het ministerie van Landbouw in februari deel aan
een expertmissie naar Afghanistan om de mogelijkheden voor alternatieve bestaanswijzen
voor papaverboeren in Uruzgan te onderzoeken. De ministeries van Binnenlandse
Zaken en Justitie zijn nauw betrokken bij de voorbereidingen op de EVDB-missie
in Kosovo. Een OS-bewustwordingscursus is in de loop van 2007 onderdeel geworden
van de opleidingscyclus voor militairen die deel gaan uitmaken van het Provincial Reconstruction Team (PRT) Uruzgan. Wat betreft
de intradepartementale integratie van veiligheids- en OS-beleid is op basis
van «Een Zaak van Iedereen» een strategie geïnitieerd voor
vredesopbouw en ontwikkeling in fragiele samenlevingen. Bovendien werden voorbereidingen
getroffen voor de oprichting van een eenheid die binnen het departement zal
worden belast met de coördinatie en uitvoering van die strategie. De
eenheid zal in 2008 van start gaan. In de brief werd verder aangekondigd dat
er in de komende jaren additionele middelen voor fragiele staten beschikbaar
zullen komen (EUR 15 miljoen in 2008, EUR 25 miljoen in 2009, EUR 35
miljoen in 2010).Samenwerking tussen internationale organisatiesVerbeterde samenwerking in het veld tussen internationale organisaties
als VN, EU en NAVO was ook in 2007 een belangrijk punt van aandacht. Daarbij
blijkt de ISAF-operatie in Afghanistan steeds vaker een motor voor aanpak
van dergelijke bredere transformatie-onderwerpen, zoals de veelvuldige bespreking
van de door Nederland gepropageerde «comprehensive
approach», en het zoeken naar versterking van de capaciteiten
op dat vlak. In Europese context werd en marge van de Raad Algemene Zaken
en Externe Betrekkingen (RAZEB) in november voor het eerst een gemeenschappelijke
vergadering georganiseerd van de ministers van Defensie en Ontwikkelingssamenwerking.
In januari organiseerde Nederland een geslaagd internationaal «high level» seminar in Rotterdam over geïntegreerd
beleid. Een voorbeeld van samenwerking met andere donoren in het
veld is Zuid Sudan, waar Nederland, Zweden, het Verenigd Koninkrijk, Denemarken,
Noorwegen en Canada gezamenlijk werken aan wederopbouw via een Joint Donor Team.Uitvoering van geïntegreerd beleidWat betreft de uitvoering van geïntegreerd beleid was de missie in
Afghanistan in 2007 het voornaamste voorbeeld. Op politiek vlak was er zeer
regelmatig dialoog met president Karzai en zijn ministers over mensenrechten,
de democratische ontwikkeling en de rechterlijke macht. Met name op het gebied
van persvrijheid in relatie tot de nieuwe mediawet en inzake het moratorium
op de doodstraf en het tegengaan van straffeloosheid werd er door Nederland
intensief geïntervenieerd. Ook de ontplooiing van een Afghaanse legerbrigade
in Uruzgan en de uitrol van nationale ontwikkelingsprogramma’s in Uruzgan
vloeien voort uit deze dialoog. Ook was er sprake van intensief contact met
de provinciale autoriteiten van Uruzgan. Voor wat betreft ontwikkelingsgerelateerde
activiteiten zijn in 2007 steeds meer NGO’s en IO’s bereid gevonden
voor het oppakken van activiteiten in Uruzgan. Zo werd onder andere subsidie
verstrekt voor een saffraanproject van een Nederlands bedrijf voor het verstrekken
van alternatieve bestaanswijzen voor papaverboeren. Aan de Duitse ontwikkelingsorganisatie
GTZ is subsidie verleend om in Uruzgan een ontwikkelingsprogramma te gaan
uitvoeren voor EUR 34 miljoen voor drie jaar. Nederland ondersteunde ook kleinere
programma’s, die sneller voor de bevolking zichtbare resultaten opleveren.
Het gaat hierbij om meer dan 300 activiteiten die verspreid over de provincie
worden uitgevoerd, zoals het verbeteren van landwegen, irrigatiekanalen en
watertoevoer. Momenteel zijn daarbij in totaal zo’n 23 000 gezinnen
of 160 000 mensen betrokken; naar schatting de helft van de bevolking
van de provincie.Ook werd het aantal ontwikkelingsadviseurs in Uruzgan uitgebreid. Sinds
mei 2007 is een Civiel Vertegenwoordiger toegevoegd aan de staf van het PRT.
Deze zogenaamde CivRep zorgt onder meer voor optimale
afstemming tussen civiele en militaire activiteiten. Voor wat betreft de uitrol
van nationale programma’s naar Uruzgan zijn de meest aansprekende voorbeelden
daarvan de uitvoering van het onderwijsprogramma Education
Quality Improvement Programme (EQUIP) en het gezondheidsvoorzieningenprogramma Basic Package of Health Services. Door substantiële
Nederlandse bijdragen aan deze programma’s is het aantal scholen in
Uruzgan inmiddels bijna verdubbeld (van 25 naar 43) en heeft nagenoeg de hele
bevolking inmiddels toegang tot enige vorm van gezondheidsvoorziening.Ook in Afrika begint het geïntegreerde beleid steeds meer vorm te
krijgen. Een goed voorbeeld hiervan is het programma in Burundi. Ter ondersteuning
van de nieuw gekozen regering zet Nederland, zoveel mogelijk samen met andere
donoren, in op alle drie dimensies van het wederopbouwproces: politieke transitie
en opbouw van de staat, sociaal-economische wederopbouw, en verbetering van
de veiligheid. Wat betreft de veiligheid leverde Nederland veiligheidsadviseurs
voor het leger, de politie en de geïntegreerde VN-missie in Burundi.
Samen met de Burundese regering wordt gewerkt aan de hervorming van de veiligheidssector
en worden activiteiten in dat verband financieel ondersteund. Zo zijn kazernes
en trainingsfaciliteiten gebouwd. Een ander voorbeeld is de Democratische
Republiek Congo. Daar staat de samenwerking met name in het kader van het
verbeteren van de stabiliteit, waarbij Nederland een belangrijke donor is
van in VN-verband uitgevoerde activiteiten. Tegelijkertijd is
hard gewerkt aan het op gang brengen van een constructieve dialoog met de
regering Kabila met als doel afspraken te kunnen maken over (steun aan) duurzame
wederopbouw.Verder werd in 2007 speciale aandacht besteed aan de problematiek van
de kleine wapens. In februari 2007 verscheen de beleidsnotitie «Kleine
en Lichte Wapens» waarin het thema «gewapend geweld en ontwikkeling»
centraal staat. Nederland heeft in de uitvoering van dit beleid tijdens het
afgelopen jaar een actieve rol gespeeld als lid van de kerngroep van de Geneva Declaration on Armed Violence and Development.
Daarnaast is sterk de nadruk gelegd op bilaterale steun aan landen die de
capaciteit missen om de internationaal of regionaal gemaakte afspraken te
implementeren. Zo zijn er in 2007 intensieve consultaties geweest met Uganda
en Burundi om die landen structureel te steunen in hun plannen om de kleine
wapensproblematiek te integreren in hun bredere ontwikkelingsstrategieën.Doelstelling 6:Duurzame economische ontwikkeling bevorderen en armoedebestrijding
met kracht voortzetten en uitwerken in het project «De Millennium Ontwikkelingsdoelen
Dichterbij».In het beleidsprogramma «Samen werken, samen
leven» krijgt ontwikkelingssamenwerking een specifieke plaats met het
expliciete streven naar duurzame economische ontwikkeling, armoedebestrijding
en het project «De Millennium Ontwikkelingsdoelen Dichterbij».
Dit beleidsverslag gaat in op resultaten van beleid in uitvoering én
de eerste resultaten van in 2007 gemaakte beleidskeuzes, in het bijzonder
de beleidsintensiveringen ten aanzien van «groei en verdeling», «gender
en seksuele en reproductieve gezondheid» (beide doelstelling 6), «veiligheid
en ontwikkeling» (doelstelling 5) en «klimaat, duurzaamheid en
energie» (doelstelling 8). Deze beleidsprioriteiten zijn verwoord in
de beleidsnota «Een zaak van iedereen», die in oktober 2007 aan
de Kamer werd aangeboden.Project 2015 «De Millennium Ontwikkelingsdoelen Dichterbij»
en de Akkoorden van SchoklandIn de eerste honderd dagen na het aantreden van het kabinet heeft er een
intensieve dialoog plaatsgevonden met actoren in de Nederlandse samenleving
en daarbuiten over de Millennium Ontwikkelingsdoelen (MDG’s):In 2015...MDG1 zijn extreme armoede en honger uitgebannenMDG2 gaan alle jongens en meisjes naar schoolMDG3 hebben mannen en vrouwen dezelfde rechtenMDG4 is kindersterfte sterk afgenomenMDG5 sterven er minder vrouwen door zwangerschapMDG6 is de verspreiding van ziektes als aids en malaria gestoptMDG7 leven meer mensen in een duurzaam leefmilieuMDG 8 is er meer eerlijke handel, schuldverlichting en hulp.Het eerste project uit het Coalitieakkoord, «De Millennium Ontwikkelingsdoelen
Dichterbij» had tot doel met publieke en private partners in Nederland
een strategie te ontwikkelingen en concrete initiatieven te ondernemen om
de achterstanden bij het behalen van de Millennium Ontwikkelingsdoelen te
verkleinen.Op 30 juni 2007, tijdens de publieksmanifestatie «Het Akkoord van
Schokland», werden 36 akkoorden getekend. Bedrijven, maatschappelijke
organisaties, kennisinstellingen, particulieren en ministers en staatssecretarissen
ondertekenden een eigen of een gezamenlijk akkoord en zegden geld toe. Ieder
akkoord behelst een concrete afspraak of plan voor hun inzet op één
of meerdere MDG’s. De akkoorden waarbij het ministerie betrokken is,
hebben na de manifestatie concretere vorm gekregen om voor het merendeel in
2008 tot uitvoering te komen. Het subsidiekader voor het Schoklandfonds is
in december 2007 gepubliceerd.De nota «Een zaak van iedereen» was een verdere uitwerking
van de Kabinetsagenda 2015, waarin de Kabinetsbrede inzet op de MDG’s
was neergelegd. Aan deze agenda lag de publicatie «Nederlandse ontwikkelingssamenwerking
en de Millennium Ontwikkelingsdoelen» ten grondslag. De praktische uitvoering
van de Kabinetsagenda 2015 is van start gegaan met de Akkoorden van Schokland.
In aansluiting op de nota «Een zaak van iedereen» werd in 2007
ook de Kabinetsvisie op maatschappelijk verantwoord ondernemen
aan de Kamer aangeboden. Tevens werd samen met het ministerie van VWS een
nieuwe notitie geschreven over «Sport en Ontwikkeling» die in
februari 2008 aan de Kamer is aangeboden. Nederland beoogt de waarde van sport
internationaal beter te benutten en op een bescheiden maar katalyserende wijze
bij te laten dragen aan armoedebestrijding, welzijn en vredesopbouw in ontwikkelingslanden.Naast het departementaal jaarverslag rapporteert het ministerie tweejaarlijks
over de behaalde resultaten in de partnerlanden in de publicatie «Resultaten
in Ontwikkeling». In mei bood de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
dit rapport over de periode 2005/2006 aan de Kamer aan.Intensiveren op Groei en VerdelingHet bevorderen van een open, op regels gebaseerd en voorspelbaar, niet
discriminerend handels- en financieel systeem werd in 2007 gedomineerd door
de onderhandelingen over de Economische Partnerschapsakkoorden (EPA’s)
met de landen in Afrika, het Caraïbisch gebied en de Stille Oceaan (de
zogenaamde ACS-landen). Nederland heeft voortdurend gewezen op de noodzaak
van een duidelijke ontwikkelingsdimensie in de beoogde WTO-conforme akkoorden.
Mede door Nederlandse druk heeft de EU de ACS-landen die een EPA aangaan volledig
vrije markttoegang geboden vanaf 1 januari 2008, met alleen overgangsperiodes
voor suiker en rijst. Ook is het gelukt om de oorsprongregels voor deze landen
te versoepelen. Aan hun kant mogen de ACS-landen een belangrijk deel van hun
gevoelige sectoren (zoals landbouw) buiten de liberaliseringsafspraken houden.Omdat de onderhandelingen met de ACS-regio’s zeer moeizaam verliepen
heeft Nederland steeds gepleit voor een noodoplossing voor niet-MOL’s
(Minst Ontwikkelde Landen); voor deze categorie landen dreigde bij gebrek
aan een handelsakkoord een aanzienlijke handelsverslechtering op 1 januari
2008, het moment waarop het Cotonou handelsregime afliep. Door een gezamenlijke
inspanning zijn eind 2007 op de valreep met de meeste niet-MOL’s voorlopige
(interim) EPA’s afgesloten, waarmee hun toegang tot de EU-markt veilig
werd gesteld. De Caraïben sloot als enige regio een volledige EPA met
de EU af. De meeste MOL’s zijn tot nu toe echter buiten deze (voorlopige)
akkoorden gebleven, ook in situaties waarbij enkele van hun directe buren
als niet-MOL wel een voorlopig akkoord afsloten. Met name in Afrikaanse regio’s
dreigt het proces van regionale economische integratie daardoor te worden
verzwakt. Nederland wil dat dit probleem in het vervolg van de EPA-onderhandelingen
wordt aangepakt op basis van de wensen en mogelijkheden van de betrokken landen
zelf.Zie voor MDG 8, doelstellingen 12–15 de tabel in de bijlage bij
het beleidsverslag.Nederland heeft zich actief ingezet voor een spoedige hervatting van de
Doha-ronde. Eind 2007 zijn de onderhandelingen, na een opschorting van juli
2006 tot eind 2006, in de eindfase terecht gekomen. De focus ligt voor Nederland
nog steeds op landbouw, niet agrarische markttoegang en diensten, maar tot
op heden zijn geen doorbraken gerealiseerd als gevolg van onvoldoende flexibiliteit
bij de grote WTO-leden. Om problemen die het gevolg zijn van onder andere
liberalisering het hoofd te bieden werkt Nederland aan effectieve Aid for Trade programma’s in Europees verband. In
2007 is een gezamenlijke Europese strategie afgesproken. Bij de implementatie
van deze strategie op landenniveau staat voor Nederland voorop dat
de Europese donoren vraaggestuurd werken en hun activiteiten onderling goed
afstemmen.MDG1, het uitroeien van extreme armoede en honger Doelstelling
1: Het percentage mensen dat moet rondkomen van minder dan een dollar per
dag moet in 2015 tot de helft zijn teruggebracht ten opzichte van 1990IndicatorenSituatie 1990Tussenstand 2001Tussenstand
2004Doel 2015Categorie% van de bevolking dat minder dan $ 1
per dag te besteden heeft29,0%23,4%18,0%14,5%OntwikkelingslandenArmoedekloof-ratio (omvang x omvang van armoede)19,5%20,5%17,5%9,75%Sub Sahara AfrikaBron: Global Monitoring Report 2007 (IMF en Wereld Bank).Zie voor MDG 1, doelstelling 2 de tabel in de bijlage bij het beleidsverslag.In het advies van de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) «Private
Sector Ontwikkeling en Armoedebestrijding» wordt terecht gewezen op
de relatie tussen economische groei en armoedevermindering en de wijze waarop pro-poor groei bevorderd kan worden. Een gezonde ontwikkeling
van de private sector is hierbij cruciaal. Een belangrijke factor hierbij
is de kwaliteit van de binnenlandse instituties. Het beleid is licht bijgestuurd
en meer gericht op het bevorderen van «inclusieve» economische
groei, waarbij ook onderwerpen als (beroeps)onderwijs, gezondheid en rechtzekerheid
inclusief aandacht voor «decent work»
aandacht verdienen. De betrokkenheid van het bedrijfsleven zal worden vergroot
om optimaal gebruik te maken van de kennis en kunde. Een goed voorbeeld van
een dergelijk publiek-privaat partnerschap is het Schokland-akkoord Gezondheidsverzekeringsfonds voor Afrika. Dit akkoord
richt zich op het ontwikkelen van systemen van ziektekostenverzekeringen in
Afrikaanse landen.Akkoord van Schokland: The Currency Exchange FundOndernemers en publieke nutsbedrijven op het gebied van infrastructuur
en water in ontwikkelingslanden zijn vaak aangewezen op leningen in euro’s
of dollars. Omdat ze inkomsten ontvangen in lokale valuta zijn ze kwetsbaar
voor devaluaties en valutacrises. Met de oprichting van het Schokland-akkoord The Currency Exchange Fund (TCX) biedt FMO, in samenwerking
met de Nederlandse overheid en tien medefinanciers, als eerste ter wereld
een oplossing voor dit probleem. TCX is het eerste valuta fonds voor ontwikkelingslanden
dat de risico’s voor bank, ondernemer en nutsbedrijf zodanig reduceert
dat het verstrekken van leningen in lokale valuta een aantrekkelijke optie
wordt voor alle betrokkenen.Voor de bestaande Programma Ontwikkelingsrelevante Exporttransacties-regeling
(ORET) is in 2007 een subsidieplafond vastgesteld, omdat de uitgaven de komende
jaren tegen budgettaire grenzen aan dreigden te lopen. De indieningstermijn
voor nieuwe aanvragen is daarom ook per 1 augustus 2007 gesloten. Zoals
eerder aangekondigd wordt op basis van de beschikbare evaluaties gewerkt aan
een nieuwe regeling die de bestaande ORET-regeling zal vervangen. De belangrijkste
conclusie van de evaluaties is dat de ORET-projecten in het algemeen goed
zijn uitgevoerd, maar dat de projecten minder goed scoren op
armoedebestrijding en de relevantie voor het exporterende bedrijfsleven in
de vorm van vervolgorders. In het Coalitieakkoord is vastgelegd het instrument
ontwikkelingsrelevanter en toegankelijker te maken voor het MKB in Nederland én
in ontwikkelingslanden. Dit aangepaste instrument zal toegankelijk blijven
voor Nederlandse bedrijven, met name op gebieden waarbij er sprake is van
onderscheidende en concurrerende kennis van het Nederlandse bedrijfsleven.
Het is de bedoeling een nieuwe regeling in de loop van 2008 te presenteren. Doelstelling:
Een beter ondernemingsklimaatIndicatoren200420072015CategorieDe tijd die moet worden doorlopen om een bedrijf
op te starten65,8 dagen59 dagenAfnameLage inkomenslandenDe tijd die moet worden doorlopen om eigendom te
registreren99,6 dagen125 dagenAfnameLage inkomenslandenDe tijd die moet worden doorlopen om een contract
te laten nakomen416 dagen572 dagenAfnameLage inkomenslandenBron: Wereldbank 2007; World Development IndicatorsIn december is de kabinetsvisie «Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen»
aan de Kamer aangeboden. Het motto van deze kabinetsvisie is «inspireren,
innoveren, integreren». Doel is dat iedere ondernemer maatschappelijk
verantwoord ondernemen (MVO) in zijn kernactiviteiten integreert. MVO biedt
immers kansen: in het buitenland is er bijvoorbeeld grote interesse in Nederlandse
expertise op terreinen als waterbeheer en duurzame energie.Intensiveren op MDG 3: Gelijke rechten voor mannen en
vrouwenVrouwen spelen een belangrijke rol bij de oplossing van conflicten en
bij de wederopbouw van hun land. Zonder hun bijdrage is geen duurzame vrede
mogelijk. Samen met vijftien maatschappelijke organisaties – en in aanwezigheid
van vier ministers – is op 4 december een Nationaal Actieplan gepresenteerd
om de positie van vrouwen in conflictgebieden te verbeteren op grond van VN
Veiligheidsraad Resolutie 1325 over vrouwen, vrede en veiligheid. Het plan
omvat acties ter ondersteuning van de rol van vrouwen bij het oplossen van
conflicten en bij wederopbouw. Het Nationaal Actieplan biedt meisjes en vrouwen
in conflictgebieden daarnaast meer kans op onderwijs en het recht op ontwikkeling.Een fonds voor activiteiten op het gebied van MDG 3In 2007 is overeenstemming bereikt over de oprichting en invulling van
een nieuw MDG 3 fonds op basis van een Schoklandakkoord. (Vrouwen)organisaties
die de laatste jaren te kampen hadden met teruglopende financiële mogelijkheden
om de positie van vrouwen te verbeteren kunnen in 2008 een subsidieaanvraag
indienen. Activiteiten die in aanmerking komen voor subsidie moeten een bijdrage
leveren aan gendergelijkheid, bijvoorbeeld op het terrein van eigendoms- en
erfrecht voor vrouwen, werkgelegenheid voor vrouwen en gelijke kansen van
vrouwen op de arbeidsmarkt, deelname en vertegenwoordiging van vrouwen in
politiek en bestuur en de aanpak van geweld tegen vrouwen.De intensivering ten aanzien van MDG 3 wordt ook vormgegeven via multilaterale
organisaties. Nederland heeft besloten om EUR vier miljoen bij te dragen aan
een speciaal fonds van de Verenigde Naties (in beheer bij UNIFEM),
dat is gericht op het bestrijden van geweld tegen vrouwen. Daarnaast is Nederland
de grootste donor van het «United Nations Population
Fund» (UNFPA).In 2007 zijn daarnaast afspraken gemaakt om de komende jaren in negen
landen bilateraal de aanpak van het geweld tegen vrouwen te zullen steunen.
In vijf van deze landen, Bangladesh, Ghana, Mozambique, Guatemala en Ethiopië
zal in 2008 worden begonnen; een jaar later zullen Zuid-Afrika, DRC, Macedonië
en Nicaragua zich hierbij voegen. Dit is een intensivering van de Nederlandse
inzet op de bescherming van vrouwenrechten in partnerschap met het Nederlandse
maatschappelijk middenveld. Verder werd in 2007 ook middels lopende programma’s
geweld tegen vrouwen aangepakt in verschillende landen. Zo werd in Bangladesh
de Acid Survivors Foundation gesteund die opvang
van slachtoffers combineert met bewustmakingacties en stafbaarstelling en
vervolging van daders. In de Democratische Republiek Congo ondersteunt Nederland
verschillende activiteiten tegen seksueel geweld tegen vrouwen (van de financiering
van een documentaire, vertaling van wetteksten tot gendertraining van militairen).
Andere landen waar programma’s worden gesteund om geweld tegen vrouwen
aan te pakken zijn Ethiopië, Guatemala en Nicaragua.MDG 3, stimuleren van gelijkwaardigheid tussen mannen
en vrouwen en vergroten van de zeggenschap van vrouwen, kent een aantal indicatoren: Doelstelling
4: Wegwerken van genderongelijkheid
in het basis- en voortgezet onderwijs,
bij voorkeur al te realiseren in 2005, en uiterlijk in 2015 op alle onderwijsniveaus.IndicatorenSituatie 1990TussenstandTussenstandDoel 2015CategorieVerhouding van het aantal meisjes t.o.v. jongens
in het basis- en middelbaar onderwijs87%92% (2001–2002)94%
(2005)100% (in 2005)OntwikkelingslandenVerhouding van het aantal meisjes t.o.v. jongens
in het hoger onderwijs78% (1999)89% (2001–2002)91% (2005)100%OntwikkelingslandenVerhouding van het aantal geletterde vrouwen t.o.v.
mannen tussen 15 en 24 jaar88%91% (2002–2004)92% (2006)*100%Lage inkomenslanden*Bron: Millennium
Development Goals Report 2007, Statistical Annex.* Wereldbank Data & Statistics website; www.worldbank.orgIntensiveren op MDG 5: Verbetering van de gezondheid van
moedersNederland heeft naast MDG 3 ook MDG 5 als beleidsprioriteit benoemd. De
conferenties Women Deliver en Global Safe Abortion, die eind oktober 2007 in Londen plaatsvonden
en waaraan Nederland actief bijgedragen heeft, benadrukten de noodzaak voor
intensievere actie op het gebied van MDG 5. Voor een daadwerkelijke verbetering
van de cijfers zijn forse investeringen nodig op het gebied van seksuele en
reproductieve gezondheid en rechten (SRGR), inclusief family planning; professionele begeleiding tijdens zwangerschap en
bevalling; en spoedeisende verloskundige zorg.Nederland heeft in 2007 met vier internationale NGO’s een nieuwe
fase van strategische samenwerking uitgewerkt door de uitbreiding van de «Strategische
Allianties met Internationale NGO’s» (SALIN). Diverse Nederlandse
partners hebben Akkoorden van Schokland ondertekend, ondermeer voor de verbetering
van de toegang tot vrouwencondooms.Doelstelling van MDG 5 verruimdMDG 5 kende oorspronkelijk alleen de doelstelling «vermindering
van moedersterfte». Na jaren van Nederlandse politieke druk en strategische
samenwerking met VN-organisaties en anderen is het in 2007 gelukt MDG 5 uit
te breiden met de additionele doelstelling «toegang voor iedereen tot
reproductieve gezondheid in 2015». Hierdoor wordt meer recht gedaan
aan de brede ICPD/Caïro agenda van 1994. Seksuele en reproductieve gezondheid
en rechten kunnen nu hoger op de politieke agenda komen ook al zal het onderwerp
altijd zware oppositie ondervinden. Dankzij deze extra doelstellingen zal
politieke inzet voor SRGR ook na 2007 steeds nodig blijven.Voortgang op de gezondheid MDG’s (MDG 4, 5 en 6) is sterk afhankelijk
van de verbetering van de kwaliteit van gezondheidssystemen in brede zin.
Nederland heeft via bilaterale programma’s in twaalf partnerlanden de
gezondheidssector steun verleend. Het in 2007 getekendeInternational Health Partnership beoogt meer inzet en betere samenwerking
om de achterstanden in het bereiken van de MDG’s op het gebied van gezondheid
in te halen. Nederland ziet dit partnerschap als een belangrijke stap om tot
betere afspraken en een meer effectieve inzet op landenniveau te komen. De
gemaakte afspraken zijn vastgelegd in een «compact» (overeenkomst) dat is ondertekend door de ministers van Gezondheid
van acht ontwikkelingslanden (waaronder de vier Nederlandse partnerlanden
Ethiopië, Mozambique, Zambia en Mali), de hoofden van de belangrijkste
internationale gezondheidsorganisaties en bilaterale donoren. Daarnaast werden
in Uganda en Guatemala activiteiten gesteund die verbeterde dienstverlening
en verbeterde SRGR-wetgeving nastreven. Verder ondersteunt Nederland multilaterale
organisaties en internationale NGO’s om SRGR beleid en programma’s
ten aanzien van jongeren te ontwikkelen en uit te voeren in een groot aantal
landen, waar onder Bangladesh, Burundi, Cambodja, Indonesië, Ethiopië,
Malawi, Rwanda en Vietnam.De beleidsdoorlichting inzake «hiv/aids, malaria en andere levensbedreigende
ziekten» en «seksuele en reproductieve gezondheid en rechten»
is door het ministerie positief ontvangen. Het beleid op deze terreinen is
over het algemeen goed tot zeer goed, maar de uitvoering en toepassing verdienen
nog meer aandacht. Het centraal stellen van het bereiken van de MDG-doelstellingen
in het kabinetsbeleid is een belangrijke stap. De uitkomsten van de beleidsdoorlichting
zijn behulpzaam bij het verder vormgeven van de agenda op deze terreinen.
Verder heeft Nederland in 2007 toegezegd om vanaf 2009 de bijdrage aan het Global Fund to fight AIDS, Tuberculosis and Malaria (GFATM)
structureel te verhogen.Zie voor MDG 6, doelstellingen 7 en 8 de tabellen in de bijlage bij het
beleidsverslag.De Nederlandse inzet voor beter onderwijs wordt voortgezetUit de publicatie «Nederlandse ontwikkelingssamenwerking en de Millennium
Ontwikkelingsdoelen» komt duidelijk het beeld naar voren dat de voortgang
op MDG 2 – toegang tot basisonderwijs – overwegend positief is.
De kwaliteit en de gendergelijkheid in het onderwijs blijven punten van aandacht.
Als gevolg van het toenemende aantal kinderen dat het basisonderwijs voltooide
en een toenemende vraag naar meer gekwalificeerde arbeidskrachten, neemt het
belang van kwalitatief goed voortgezet, beroeps en hoger onderwijs toe. Nederland
heeft in 2007 een flinke aanzet gegeven voor verhoogde aandacht voor met name
beroepsonderwijs o.a. in de partnerlanden, via een inventarisatie van ervaringen
op dit terrein. Daarnaast is tijdens de Schokland-manifestatie
op 30 juni tussen BZ, EZ en een groot aantal maatschappelijke organisaties
een samenwerkingsovereenkomst getekend om de toegang tot goed beroepsonderwijs
te vergroten.Zie voor MDG 2, doelstelling 3 de tabel in de bijlage bij het beleidsverslag.In 2007 is de evaluatie van de hoger onderwijsprogramma’s Netherlands Programme for institutional strengthening of post-secondary
education and Training capacity (NPT) en het Netherlands Fellowship Programme (NFP) afgerond. Deze programma’s
hadden tot doel om een bijdrage te leveren aan de opheffing van zowel kwantitatieve
als kwalitatieve tekorten aan geschoold middenkader in ontwikkelingslanden,
in de context van duurzame capaciteitsopbouw in het kader van armoedebestrijding
in ontwikkelingslanden. De overkoepelende conclusie van de evaluatie is dat
goede voortgang is geboekt met de uitvoering van de programma’s. Tevens
liggen er goede kansen voor verbeteringen in de uitvoering. Er komt een helderder
onderscheid tussen NFP en NPT. NFP zal zich exclusiever gaan richten op de
kernactiviteit: individuele beursverlening. In het NPT zal meer aandacht worden
besteed aan (hoger) beroepsonderwijs en aan gelijke rechten en kansen voor
vrouwen. Beide programma’s worden uitgebreid met een aantal fragiele
staten.Met de sterke verankering van de onderwijsdoelstellingen in het ontwikkelingsbeleid
vervulde Nederland ook het afgelopen jaar binnen de donorgemeenschap een voorbeeld-
en voortrekkersfunctie. Dit geldt niet alleen voor onderwijsspecifieke zaken
als kwaliteit van onderwijs, voorschoolse ontwikkeling, HIV/AIDS-preventie
via onderwijs en de (weder)opbouw van onderwijssystemen in (post)conflictgebieden,
maar ook voor zaken als donorcoördinatie en -harmonisatie, financieringsmodaliteiten
en samenwerking met het maatschappelijk middenveld.MDG 2 en 3 dichterbijHet Education for All-Fast Track Initiative(FTI)
heeft zich het afgelopen jaar mede onder Nederlands co-voorzitterschap verder
ontwikkeld tot een internationaal geaccepteerd initiatief voor het bereiken
van de onderwijsdoelstellingen. Het aantal ontwikkelingslanden met een FTI
goedgekeurd onderwijsplan is het afgelopen jaar verder gestegen van 28 naar
33. Deze landen boeken duidelijke vooruitgang in het behalen van MDG 2 en
MDG 3.De door het parlement gevraagde toenemende prioriteit voor basisonderwijs
heeft zijn budgettaire vertaling in het beschikbaar stellen van 15%
van de ODA-middelen voor onderwijs in de begroting. De groei in uitgaven heeft
met name plaatsgevonden in de 15 onderwijs partnerlanden. Deze 15%
inputdoelstelling is in 2007 net niet gehaald. Een toelichting hierop staat
vermeld bij de financiële toelichting op begrotingsartikel 5.1.Onderwijs in (post)conflictgebiedenHet afgelopen jaar is gestart met het ondersteunen van onderwijs in (post)
conflictgebieden. Meer dan de helft van de kinderen die wereldwijd niet naar
school gaat leeft in deze gebieden. De ondersteuning krijgt onder andere vorm
via het brede samenwerkingsverband met UNICEF met als doel om in 40 landen
met conflicten en rampen meer kinderen op school te krijgen. Daarnaast hebben
de minister voor Ontwikkelingssamenwerking en de minister van Defensie met
negen maatschappelijke organisaties een Schokland-akkoord ondertekend. De
ondertekenaars van het akkoord zijn overeengekomen dat zij de toegang tot
en kwaliteit van onderwijs gaan bevorderen in Afghanistan, Colombia en Zuid-Sudan.Verhoogde kwaliteit en effectiviteit van OntwikkelingssamenwerkingNederland eindigde in 2007 opnieuw op de eerste plaats op de coherentie-index
van het onafhankelijke Center for Global Development.
Ook bij de monitoring van «de Verklaring van Parijs» met doelstelling
op het gebied van met name harmonisatie, alignment
en verantwoording scoort Nederland redelijk goed. Het rapport Monitoring the Paris Declaration toont aan dat Nederland reeds vijf
van de tien indicatoren heeft behaald. In 2007 heeft Nederland er aan bijgedragen
dat de interpretaties van sommige definities zijn aangescherpt, waardoor de
betrouwbaarheid van de gegevens is toegenomen. Dit resulteert in een verbeterde
monitoring in 2008 over de gegevens van 2007.De ondertekening van de EU-gedragscode voor donorgedrag is een belangrijke
opening om de hulpinspanningen van Europese donoren effectiever en efficiënter
te maken. De EU donoren gaan immers – zoveel mogelijk samen met andere
donoren maar zonodig onderling – de taken verdelen in de partnerlanden.
Het leiderschap én eigenaarschap voor deze taakverdeling ligt bij de
regering van het ontvangende land. De belangrijkste elementen van de gedragscode
zijn de beperking van het aantal sectoren waarin een EU donor actief mag zijn,
het lead donorschap waarbij één
EU donor namens meerdere donoren kan optreden in partnerlanden en in het verlengde
hiervan de beperking van het aantal lidstaten dat actief aanwezig
is in een sector van een partnerland. De EU is op het ogenblik het meest geschikte
forum om een dergelijke ambitieuze agenda van donorharmonisatie uit te voeren.
Nederland heeft de EU-gedragscode bij het opstellen van de meerjarige strategische
planningen van de OS-ambassades reeds als uitgangspunt genomen.Om het beoordelings- en monitoringsproces binnenshuis effectiever te laten
functioneren werd in de zomer van 2007 het project «Stroomlijning planning,
monitoring & evaluatie» afgerond, waardoor er meer nadruk is komen
te liggen op analyse ten behoeve van ex ante beleidsafwegingen
in plaats van ex post analyse en controle. Er
is meer samenhang tussen en een beter en eenvoudiger gebruik van de interne
instrumenten voor planning, monitoring en evaluatie gekomen. Voorts is er
een systeem van Maatgesneden Monitoring voor de MFS-organisaties, SNV en PSO
opgezet en zijn de beleidsdialogen met deze organisaties op gestructureerde
wijze vormgegeven.Intensiveren via het multilaterale kanaal: een voorbeeldHet verloop en de uitkomst van de dit jaar gevoerde beleidsdiscussies
met de Wereldbank over fragiele staten en de gevolgen van klimaatverandering
hebben er toe geleid dat de bijdrage aan het zachte leningenloket van de Wereldbank
(IDA) in totaal met 25% is toegenomen ten opzichte van de vorige bijdrage
in 2005. Daarnaast gaf de door Nederland gesteunde strategie van de nieuwe
president van de Wereldbank reden om de bijdrage van Nederland te verhogen,
aangezien de strategie zich onder andere duidelijk uitspreekt voor steun aan
de allerarmsten en een geïntegreerde, meer flexibele benadering ten aanzien
van fragiele staten. In totaal heeft Nederland een bedrage van EUR 697,6
miljoen toegezegd. Ook de jongste onderhandelingsronde van het zachte leningenloket
van de Afrikaanse Ontwikkelingsbank (AfDF-11) is succesvol verlopen. Nederland
draagt EUR 225,4 miljoen bij aan het AfDF-11 (2008–2011). Een voor
Nederland belangrijke uitkomst was dat er middelen speciaal gereserveerd werden
voor interventies in fragiele staten en voor regionale operaties. Tenslotte
zijn er heldere kaders voor het monitoren en rapporteren van resultaten afgesproken.VN-hervormingenHervorming van de Verenigde Naties, ook op het terrein van ontwikkelingssamenwerking,
is voor Nederland steeds een prioriteit geweest. Om ontwikkelingssamenwerking
via de VN effectiever en efficiënter te laten verlopen, is stroomlijning
van de VN noodzakelijk. Nederland spant zich daarom in om opvolging te laten
geven aan de aanbevelingen die zijn neergelegd in het rapport «Delivering as One» dat in november 2006 werd gepresenteerd.
De belangrijkste aanbeveling van het panel is dat de VN in alle landen volgens
het concept van de «four ones» moet
gaan werken. Dit betekent dat de VN-organisaties in het veld voortaan samengebracht
worden onder één leider, één budget, één
gezamenlijk programma, dat in nauw overleg met het land zelf wordt opgesteld
en waar mogelijk in één kantoor. In acht landen (Vietnam, Pakistan,
Kaapverdië, Mozambique, Tanzania, Rwanda, Albanië en Uruguay) is
inmiddels een pilot gestart. Deze landen zijn gaan werken op basis van de Four Ones. Deze pilots tonen nu al aan dat er grote voordelen
te behalen zijn: er is meer ownership bij het
ontvangende land en meer leiderschap bij de VN. Zowel in Rwanda als in Vietnam
werd bijvoorbeeld besloten welke prioriteiten moesten worden aangebracht in
het gezamenlijke VN-programma ter plaatse en dus ook wat de VN niet meer zou
doen.Nederland voert actief campagne voor de VN-hervormingenIn samenwerking met andere donoren is Nederland een intensieve informatiecampagne
gestart om de bekendheid met en de steun voor de hervormingsplannen te vergroten.
Het belangrijkste doel van deze campagne is ontwikkelingslanden in staat te
stellen zich een eigen mening te vormen over de plannen. In het kader van
deze campagne organiseerde Nederland in juni 2007 een grote regionale conferentie
in Nicaragua, waar alle landen uit de Latijns-Amerikaanse en Caribische regio
aan deelnamen.Doelstelling 7:Een evenwichtige en uitgesproken inzet voor mensenrechten
overal ter wereld.Hoewel het in 2008 60 jaar geleden is dat de Universele
Verklaring van de Rechten van de Mens werd aangenomen, zijn mensenrechten
nog altijd niet vanzelfsprekend – in sommige opzichten staan ze zelfs
méér onder druk. Des te meer reden om mensenrechten hoog in
het vaandel van ons buitenlandbeleid te voeren. Fundamentele waarden als gerechtigheid,
rechtvaardigheid, vrijheid, respect en solidariteit gelden voor ieder mens
ter wereld en overstijgen grenzen. Ze gelden voor iedereen, altijd en overal.
Voortdurende schendingen van deze rechten tast de stabiliteit in landen aan,
wat gevolgen kan hebben voor onze eigen veiligheid en welvaart. Mensenrechtenschendingen
zijn dan ook niet los te zien van de dreigingen van vandaag – terrorisme,
gedwongen migratie, internationale criminaliteit.In de mensenrechtenstrategie «Naar een menswaardig bestaan»,
die in november werd gepresenteerd, is uiteengezet hoe Nederland de komende
jaren extra aandacht wil besteden aan de naleving van mensenrechten. Naast
de aankondiging van verdere intensivering van bilaterale en multilaterale
inspanningen, werd in 2007 het nieuwe Mensenrechtenfonds in het leven geroepen.
Komend jaar is EUR 20 miljoen beschikbaar voor dit fonds, waaruit wereldwijd
mensenrechtenprojecten in niet-OS-partnerlanden kunnen worden ondersteund.
Als eerbetoon aan mensen die de moed hebben hun stem voor mensenrechten te
laten horen, stelde de minister van Buitenlandse Zaken in 2007 een jaarlijkse
onderscheiding in: de Mensenrechtentulp.«Van woord naar daad» is de rode draad in de nieuwe mensenrechtenstrategie «Naar
een menswaardig bestaan». Om die reden wordt ieder hoofdstuk of deelhoofdstuk
afgesloten met de «strategische inzet» die Nederland voor ogen
heeft. In totaal zijn in de mensenrechtenstrategie 102 concrete initiatieven
of doelen onder deze noemer opgenomen. Zij geven aan op welke manier en met
welke middelen Nederland de komende jaren voor de prioritaire thema’s
een verschil zal trachten te maken. Soms gebeurt dit door het organiseren
van een conferentie, in andere gevallen door inzet van diplomatieke middelen.
Voor een aantal thema’s is al sprake van internationale actie en kan
Nederland inzetten op een intensivering ervan, in andere gevallen begeeft
Nederland zich op «onontgonnen terrein» en zal al voortschrijdend
duidelijk worden welke weg we moeten bewandelen. Deze variatie is noodzakelijk,
aangezien niet alle onderwerpen op dezelfde wijze kunnen worden behandeld.Op multilateraal vlak boekte Nederland een belangrijk succes door herkozen
te worden als lid van de Mensenrechtenraad voor de periode 2007–2010,
waarbij Nederland één jaar lang het vice-voorzitterschap zal
bekleden. Gedurende het jaar is deze raad, na een moeizame start, in beter
vaarwater terecht gekomen. De onderhandelingen over de institutionele inrichting
van de Raad zijn in juni 2007 afgerond. De VN-Mensenrechtenraad heeft daarmee
een belangrijk besluit genomen over de wijze waarop het werk van de Raad de
komende jaren zal worden vormgegeven en de instrumenten waarmee dit werk kan
worden uitgevoerd. Het is positief dat het systeem van Speciale Rapporteurs,
inclusief hun onafhankelijkheid is behouden, dat NGO’s een belangrijke
bijdrage kunnen blijven leveren aan het werk van de Raad en dat urgente landensituaties
een apart punt zijn op de agenda van de Mensenrechtenraad. Ook heeft de Raad
een besluit genomen over een transparant en potentieel effectief
nieuw systeem van «Universal Periodic Review». Nederland betreurt het dat de landenmandaten voor Cuba en Belarus
niet verlengd zijn. Dit betekent echter niet dat er geen aandacht meer wordt
besteed aan de mensenrechtensituatie in deze landen. Nederland heeft zich
vrijwillig opgeworpen om als eerste het landenexamen te ondergaan in de eerste
zitting van de UPR werkgroep op 16 april 2008.Tegen de stroom in, en mede dankzij een sterke Nederlandse lobby, is een
aantal belangrijke landenmandaten verlengd (Burundi, Haiti, Sudan, Liberia).
Hiermee worden speciale rapporteurs ingesteld die de mensenrechtensituatie
in de desbetreffende landen volgen en daarover rapporteren aan de Mensenrechtenraad.
Nederland heeft zich ingezet tegen de exclusieve aandacht die de Raad had
voor Israël. De EU-leden van de Raad, waaronder Nederland, onthielden
zich van stemming op de onevenwichtige resoluties over het Midden Oosten.
Nederland heeft zich verzet zich tegen pogingen van leden van de Raad om sommige
landensituaties onbespreekbaar te maken. Nederland heeft zich ingezet om de
mensenrechtensituatie in Zimbabwe, Sudan en Birma te bespreken in de Mensenrechtenraad.
Zo heeft mede dankzij Nederlandse inzet bijvoorbeeld een speciale zitting
over de ernstige situatie in Birma plaats gevonden. Ook heeft Nederland, als
lid van de EU-taakgroep over dit thema, actief bijgedragen aan een initiatief
over een moratorium op de doodstraf in de Derde Commissie van de AVVN. Het
mag een groot succes heten dat deze resolutie, na een zeer intensieve lobby,
met een meerderheid van stemmen is aangenomen.Op initiatief van Nederland stond het onderwerp vrijheid van godsdienst
en levensbeschouwing op de agenda van zowel de Mensenrechtenraad als de Derde
Commissie van de AVVN. De EU heeft in beide organen een resolutie ingediend
over dit onderwerp. Deze resoluties herbevestigen dat iedereen het recht heeft
op vrijheid van godsdienst en levensbeschouwing, inclusief het recht om van
religie te veranderen en het recht om alleen of in gemeenschap zijn of haar
godsdienst of overtuiging vrij te belijden, zonder inmenging van staatswege.
Tevens is dankzij de resolutie in de Mensenrechtenraad het mandaat verlengd
van de VN Speciaal Rapporteur inzake vrijheid van godsdienst en levensbeschouwing,
mw Asma Jahangir. Om het belang van dit onderwerp te onderstrepen, heeft Nederland
en marge van de zesde zitting van de Mensenrechtenraad een bijeenkomst georganiseerd
over vrijheid van godsdienst en levensbeschouwing met deelname van de Speciaal
Rapporteur. Nederland heeft zich ook ingespannen om de aandacht voor dit onderwerp
binnen het externe beleid van de EU te vergroten door mee te werken aan de
totstandkoming van een EU-non paper over vrijheid van godsdienst en levensbeschouwing.Wat betreft het versterken van vrouwenrechten is in 2007 financiële
steun gegeven aan de VN om een databank op te richten met gegevens en «best practices» over (de bestrijding van)
geweld tegen vrouwen wereldwijd. In de Derde Commissie van de AVVN heeft Nederland
een resolutie over de bestrijding van geweld tegen vrouwen ingediend. De resolutie,
die de VN oproept zijn inspanningen op dit terrein te versterken en beter
te coördineren, werd met consensus aangenomen. Noemenswaardig is de lof
van de VN-Speciaal Rapporteur inzake geweld tegen vrouwen, mw Yakin Ertürk,
voor de internationale voortrekkersrol van ons land op het thema geweld tegen
vrouwen, zowel binnen de VN als via ontwikkelingssamenwerking.In de Raad van Europa heeft Nederland zich ingezet bij de totstandkoming
van twee belangrijke verdragen die de rechten van kinderen versterken, namelijk
het verdrag ter bestrijding van de seksuele uitbuiting van kinderen (door
Nederland getekend op 25 oktober 2007) en het verdrag over de adoptie
van kinderen (zal in de loop van 2008 gereed komen). Ook heeft Nederland bijgedragen
aan het bureau van de mensenrechtencommissaris door de financiering van een
medewerker, die zich onder andere richt op non-discriminatie van homoseksuelen
in de lidstaten van de Raad van Europa.Het afgelopen jaar is in de partnerlanden meer aandacht besteed aan mensenrechten,
zowel aan politieke dialoog als activiteiten. In het bijzonder besteedden
de ambassades in deze posten aandacht aan identificatie van problemen rond
strafbaarstelling en/of discriminatie van homoseksuelen. Ook in de nieuwe
mensenrechtenstrategie is expliciet aandacht besteed aan de verdere integratie
van mensenrechten in ontwikkelingssamenwerking, onder meer door koppeling
van mensenrechten aan de milleniumdoelstellingen en door in verbetering van
mensenrechten te investeren. De ambassades in de partnerlanden zullen mensenrechten
in de meerjarenstrategieën opnemen.Om de naleving van mensenrechtenstandaarden bij de bestrijding van terrorisme
te bevorderen, werd in april 2007 een internationale en multi-disciplinaire
expertbijeenkomst in Oud-Poelgeest gehouden inzake de juridische uitdagingen
in de strijd tegen het internationale terrorisme. Ook werd gesproken over
de uitdagingen in het kader van bestrijding van terrorisme, de juridische
mogelijkheden om zich daartegen te verdedigen en het voorkomen van straffeloosheid.
Hierbij moet gedacht worden aan moeilijkheden in de relatie tussen de verschillende
rechtssystemen. Ook bereidheid van staten om terroristische activiteiten vanaf
hun grondgebied te voorkomen en de wijze om hiertegen op te treden, kreeg
veel aandacht.De activiteiten van de VN-Speciale Rapporteur voor mensenrechten en anti-terrorisme,
Martin Scheinin, werden eveneens door Nederland ondersteund door middel van
financiering van een bijeenkomst van de Speciaal Rapporteur en zijn team van
adviseurs. Nederland is tevens mede-financier van een project van de International Commission of Jurists (ICJ). Dit betreft
het Global Security and Rule of Law Programme,
waarbij eminente internationale juristen en experts wereldwijd nationale anti-terrorismewetgeving
evalueren en op grond daarvan komen met aanbevelingen voor politici en beleidsmakers. Doelstelling:
bescherming van de rechten van de mensIndicatorStand van zakenresultaat eind 2007(gedeeltelijke) afschaffing van de doodstraf voor alle misdrijven86 landen (2006)101 landenPartijen bij het VN-antimartelverdrag141 landen (2006)145 landenPartijen bij het optioneel protocol bij het VN-antimartelverdrag20 landen (2005)34 landenBronnen: Amnesty International en www.ohchr.orgNederland heeft in de mensenrechtenstrategie aangekondigd een initiatief
binnen de EU te nemen om te komen tot een EU-verbod op import van producten
die door de ergste vormen van kinderarbeid tot stand zijn gekomen. Voorbereidingen
voor concrete actie zijn getroffen, waaronder de planning voor gesprekken
met Commissaris Mandelson en internationale organisaties (WTO, OHCHR, ILO).
Tevens heeft de minister van Buitenlandse Zaken en marge van het staatsbezoek
aan India de Nederlandse zorgen over kinderarbeid in India aan de orde gesteld.
Nederland heeft het initiatief genomen om de bestrijding van kinderarbeid
onderdeel te maken van de EU-dialoog met Oezbekistan.Nederland heeft verder financiële steun gegeven aan een groot aantal
mensenrechtenprojecten van NGO’s. Zo heeft Nederland een meerjarige
subsidie verstrekt aan een Zwitserse NGO die regeringen door middel van technische
assistentie ondersteuning verleent bij de implementatie van het Optioneel
Protocol bij het Anti-Folterverdrag. Dit voorziet in het oprichten van een
nationaal toezichtsmechanisme. Ook worden diverse NGO’s ondersteund
die zich richten op de verbetering van de mediadiversiteit in Iran. Tevens
financiert Nederland een project in het Grote Meren-gebied dat tot doel heeft
een maatschappelijke discussie over afschaffing van de doodstraf op gang te
brengen.Nederland heeft actief bijgedragen aan inspanningen van de Europese Unie
om de mensenrechten wereldwijd te verbeteren. Zo heeft Nederland deelgenomen
aan een taakgroep die een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de totstandkoming
van de EU-richtlijnen inzake kinderrechten. Ook is Nederland door het Portugese
Voorzitterschap gevraagd om plannen te formuleren voor de implementatie van
de EU-richtlijnen inzake mensenrechtenverdedigers. Verder heeft Nederland
herhaaldelijk gepleit voor betere integratie van mensenrechten in het buitenlands
beleid van de Unie. Zo drong Nederland aan op duidelijke agendering van mensenrechten
tijdens de EU-toppen met de Afrikaanse Unie, China en India, maar ook blijft
Nederland de uitlevering van door het Joegoslavië-tribunaal gezochte
verdachten als voorwaarde stellen voor voortgang in de toetredingsonderhandelingen
van Servië met de Europese Unie.De minister van Buitenlandse Zaken en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
hebben tijdens hun reizen of ontmoetingen met hun gesprekspartners consequent
de naleving van mensenrechten aan de orde gesteld.Tijdens zijn reis naar het Midden-Oosten heeft de minister van Buitenlandse
Zaken onder andere zijn zorg uitgesproken over het gebruik van administratieve
detentie in Israël en bepleitte hij het belang van een behoorlijk proces.
In gesprekken met de Palestijnse Autoriteit is het belang van vertrouwenwekkende
maatregelen ten opzichte van Israël onder de aandacht gebracht en benadrukte
hij het belang van de vrijlating van korporaal Shalit.Op 2 april 2007 heeft de minister van Buitenlandse Zaken zijn zorgen over
de situatie in Guantánamo Bay uitgesproken in een gesprek met de Amerikaanse
minister van Buitenlandse Zaken in Washington. Hierbij heeft hij nadrukkelijk
gepleit voor sluiting van Guantánamo Bay. Ook op ambtelijk niveau is
de VS in 2007 zowel bilateraal als in EU-verband aangesproken op sluiting.Tijdens het bezoek van de minister van Buitenlandse Zaken aan China heeft
hij bij zijn Chinese ambtgenoot uitgebreid aandacht gevraagd voor de mensenrechtensituatie.
Hij heeft zijn zorgen uitgesproken over de verslechterde positie van mensenrechtenverdedigers,
alsmede over de ontwikkelingen met betrekking tot de vrijheid van meningsuiting,
de vrijheid van godsdienst en levensbeschouwing en de situatie in Tibet. Hij
gaf aan dat tijdens de Olympische Spelen in 2008 de ogen van de wereld ook
op de mensenrechtensituatie in China gericht zouden zijn. Na afloop van zijn
reis heeft de Nederlandse ambassade in Peking een aantal individuele gevallen
onder de aandacht van de Chinese autoriteiten gebracht. De mensenrechtenambassadeur
heeft in december 2007 bilaterale mensenrechtenconsultaties gevoerd met China,
tijdens welke eveneens individuele gevallen zijn opgebracht, waaronder van
mensenrechtenverdediger Hu Jia.In de vele bilaterale contacten met de Turkse overheid, zoals bijvoorbeeld
tijdens het staatsbezoek van eind februari/begin maart 2007, heeft de Nederlandse
regering aangedrongen op hervormingen die nodig zijn op het gebied van de
mensenrechten, waaronder de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van godsdienst
en levensbeschouwing en de positie van minderheden. Ook in EU-gesprekken en
onderhandelingen met Turkije, was dit een vast agendapunt.Tijdens een open debat van de VN Veiligheidsraad over «Women, Peace and Security» in oktober 2007 heeft de
minister voor Ontwikkelingssamenwerking gewezen op de cruciale rol die de
Veiligheidsraad kan spelen om geweld tegen vrouwen in (post-)conflictsituaties
aan te pakken, onder meer door gevallen waarin verkrachting is ingezet als
oorlogswapen, te verwijzen naar het Internationaal Strafhof. Hij kondigde
daar voorts een speciaal fonds aan voor versterking van vrouwenrechten en
een intensivering van middelen om te komen tot opbouw van vrede en democratie
in post-conflictlanden. Het is essentieel daarbij vrouwen te betrekken.Tijdens de EU-Afrika Top in december 2007 in Lissabon hebben mensenrechten
op initiatief van Nederland deel uitgemaakt van de agenda, waaronder de situatie
in Zimbabwe. En marge van de Top heeft de minister van Buitenlandse Zaken
de regering van Sudan opgeroepen Haroun voor berechting uit te leveren aan
het ICC.Naast aandacht in multilaterale fora is het onderwerp vrijheid van godsdienst
en levensbeschouwing veelvuldig aan de orde gekomen tijdens bezoeken en gesprekken
van de minister van Buitenlandse Zaken alsmede van de mensenrechtenambassadeur.
Nederland heeft diverse malen, zowel bilateraal bij de Iraakse autoriteiten
als in EU verband, aandacht gevraagd voor de moeilijke situatie van christenen
en andere minderheden in Irak. Zo heeft de minister van Buitenlandse Zaken
dit onderwerp in november aan de orde gesteld toen de Iraakse minister van
Buitenlandse Zaken te gast was bij de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen
(RAZEB). Schending van vrijheid van godsdienst en levensbeschouwing van christenen
in Eritrea werd aan de orde gesteld door Nederland tijdens de vierde zitting
van de Mensenrechtenraad. Ook de mensenrechtenambassadeur heeft tijdens zijn
reis naar Eritrea in april 2007 zijn zorgen uitgesproken over de positie van
religieuze minderheden in dat land. Tijdens het bezoek van de mensenrechtenambassadeur
aan China is uitgebreid aandacht besteed aan de positie van christelijke minderheden
en de beperkingen die christelijke huiskerken worden opgelegd.Nederland heeft Iran, zowel bilateraal als in EU-verband, herhaaldelijk
aangesproken op mensenrechtenschendingen, de toepassing van de doodstraf,
steniging, amputaties, arrestaties en intimidatie van mensenrechtenverdedigers,
de positie van homoseksuelen en de situatie van etnische en religieuze minderheden.
Ook werd protest aangetekend tegen de sluiting van NGO’s. Deze zorgen
zijn ook door de minister van Buitenlandse Zaken overgebracht aan zijn Iraanse
ambtgenoot en marge van de 62e zitting van de AVVN in New York.Tijdens zijn bezoek aan Saudi-Arabië, heeft de mensenrechtenambassadeur
onderwerpen als de positie van de vrouw, vrijheid van godsdienst en levensbeschouwing,
de toepassing van de doodstraf en de slechte omstandigheden van immigranten
aan de orde gesteld.Nederland veroordeelde het arrest van het Saudische Hoger Gerechtshof
dat een slachtoffer van groepsverkrachting een straf oplegde van zes maanden
cel en tweehonderd zweepslagen.Nederland heeft zich gedurende het jaar actief ingezet voor het lot van
individuele gevallen in derde landen. Zo werden er in veel landen op instigatie
van Nederland demarches ondernomen door de EU voor het lot van mensenrechtenverdedigers
of individuen die in de ogen van de EU geen eerlijke rechtsgang hadden. Het
betrof onder andere personen in China, Zimbabwe, Cuba, El Salvador, Oezbekistan,
Russische Federatie, Tunesië, Iran, Saudi-Arabië en Sri Lanka.Doelstelling 8:Actief bijdragen aan het tot stand komen van nieuwe
ambitieuze internationale klimaatdoelstellingen voor na 2012.EU-beleid inzake Duurzaamheid, klimaat en energieNederland vermag in zijn eentje niets tegen smeltende
ijskappen. We hebben elkaar nodig om effectieve maatregelen te treffen. Daarom
moeten we internationale afspraken maken. De doelstellingen die de Europese
leiders in maart 2007 zijn overeengekomen over de 20%-reductie van
de uitstoot van broeikasgassen voor 2020, zijn een voorbeeld van leiderschap
dat navolging verdient. Nederland zet daarom hoog in tijdens de onderhandelingen
over een post-Kyoto regime. Klimaatverandering brengt ons ook op de vraag
waar we onze energie vandaan halen. Onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen
moet zeker aan de orde worden gesteld, omdat fossiele energiebronnen eindig
zijn. We willen omschakelen naar een energiehuishouding die minder afhankelijk
is van fossiele energie en alternatieve, duurzame energiebronnen aanboren.Tijdens de Voorjaarsraad van 8 en 9 maart 2007, die vooral in het teken
van energie en klimaat stond, zijn door de EU flinke stappen vooruit gezet.
De Europese Raad hechtte zijn goedkeuring aan een alomvattend actieplan voor
energie voor de periode 2007–2009 («Een energiebeleid voor Europa»).
De EU heeft zich aan een unilateraal reductiepercentage van 20% voor
de uitstoot van broeikasgassen gecommitteerd. De EU heeft zich daarnaast bereid
verklaard deze doelstelling op te hogen tot 30% als andere ontwikkelde
landen zich aan een vergelijkbare inspanning committeren en de meest ontwikkelde
ontwikkelingslanden ook hun steentje bijdragen. Ook zal het aandeel van hernieuwbare
energie in het totale energieverbruik in 2020 20% moeten bedragen en
zal het energieverbruik in 2020 met 20% verminderd moeten zijn. Verder
moeten lidstaten in 2020 verplicht een aandeel van 10% biobrandstoffen
in hun totale transportbrandstoffenverbruik behalen. De Nederlandse inzet
was te komen tot een unilaterale reductiedoelstelling voor de uitstoot van
broeikasgassen van 30%, waarvoor te weinig draagvlak onder de andere
lidstaten bestond. Voor de overige tijdens de Voorjaarsraad overeengekomen
afspraken geldt dat deze corresponderen met de Nederlandse inzet.Intensiveren op Duurzaamheid, klimaat en energieKlimaatverandering, verlies aan biodiversiteit, energieschaarste en slecht
waterbeheer vormen – versterkt door hoge bevolkingsgroei – in
toenemende mate een bedreiging voor het menselijk welzijn. Vooral de armsten
in droge gebieden zijn het slachtoffer van de achteruitgang van natuurlijke
hulpbronnen. De toenemende globalisering van productketens gaat gepaard met
vraag naar land, water en grondstoffen. Dit zet het streven om milieudegradatie
te keren en armoede te bestrijden onder druk. De toenemende vraag naar landbouwproducten,
waaronder ook steeds meer biobrandstoffen, zal steeds meer beslag leggen op
schaarse natuurlijke hulpbronnen en de toegang van de armen tot die hulpbronnen
beperken. Honderden miljoenen mensen zullen te maken krijgen met ondervoeding,
waterschaarste, ecologische bedreigingen en verlies aan middelen van bestaan.Klimaattop BaliTijdens de klimaattop op Bali is er na lange onderhandelingen een moeizame
overeenstemming bereikt over de Bali Routekaart, een besluit waarmee
de onderhandelingen over de opvolger van het Kyoto Protocol kunnen beginnen.
Vanuit het perspectief van ontwikkelingssamenwerking heeft Nederland hierbij
vooral het belang van aandacht voor adaptatie, het vergroten van inzicht in
kosten en baten van adaptatie, voorkoming van ontbossing en de bevordering
van duurzame biomassa bepleit. Tijdens deze top tekenden de minister voor
Ontwikkelingssamenwerking en de minister van VROM met de Indonesische overheid
een Letter of Intent over samenwerking op het
gebied van duurzame biomassa voor energiedoeleinden. Deze samenwerking is
onderdeel van de inzet van de Nederlandse regering om mondiaal de duurzame
productie van biobrandstoffen te stimuleren. Dit doet Nederland door het ontwikkelen
en toepassen van een toetsingskader, inclusief duurzaamheidscriteria, om uiteindelijk
tot een breed geaccepteerde en toepasbare standaard te komen en de productie
van duurzaam geproduceerde biomassa te ondersteunen. Daarnaast lanceerde de
minister voor Ontwikkelingssamenwerking tezamen met het Verenigd Koninkrijk
een studie naar de kosten en baten van aanpassing aan klimaatverandering.
Dit onderzoek zal leiden tot beter inzicht in kosten en baten van adaptatie,
betere besluitvorming over de te nemen maatregelen en het stimuleren van actie.De minister voor Ontwikkelingssamenwerking wil hiermee actief bijdragen
aan de totstandkoming van een ambitieus internationaal klimaat- en duurzaamheidsbeleid.
Hiermee geeft hij mede invulling aan zijn verantwoordelijkheid voor de coördinatie
van internationale duurzaamheid binnen het kabinet.MDG 7, waarborgen van een duurzame leefomgeving, kent
een aantal indicatoren: Doelstelling
9: Integreren van de beginselen van duurzame ontwikkeling in
nationaal beleid en nationale programma’s en het keren van het verlies
van natuurlijke hulpbronnenIndicatorenSituatie 1990Tussenstand 1Tussenstand 2CategorieAandeel land dat bedekt is met bos (%)31,3%30,6% (2000)30,3% (2005)Wereldwijd     Aandeel gebied dat beschermd wordt voor het in stand
houden van biodiversiteit (%)6,9%9,7% (2000)10,4%
(2006)Ontwikkelingslanden     Energiegebruik
per eenheid BNP269 kg (kg. olie per
$ 1000 BNP)217 kg (2002)Geen dataOntwikkelingslanden     Kooldioxide-uitstoot (per hoofd)1,68 (metrische tonnen CO2)2,07 (2002)2,4 (2004)Ontwikkelingslanden     Aandeel bevolking met biomassa als brandstofGeen gegevens54 (1996/2003)Geen dataWereldwijdBron: Milennium Development Goals Report 2007, Statistical Annex.Veilig drinkwater en sanitaire voorzieningenHet Nederlandse beleid ten aanzien van drinkwater en sanitaire voorzieningen
is gericht op het vergroten van de beschikbaarheid en toegang van veilig drinkwater
en sanitaire voorzieningen voor 50 miljoen armen in 2015. Op basis van de
tot nu toe afgesloten overeenkomsten en van toerekening aan algemene begrotingssteun
en bijdragen aan de IFI’s (voor de gehele periode 2004–2015) zal
drinkwatervoorziening voor 26,1 miljoen mensen en sanitaire voorzieningen
voor 28,9 miljoen mensen worden gerealiseerd.IOB heeft in 2007 een impact studie afgerond naar het Shinyanga drinkwaterprogramma
in Tanzania dat al sinds 1971 door Nederland wordt ondersteund. Dit programma
maakt onderdeel uit van de «50 miljoen doelstelling» drinkwater
en sanitaire voorzieningen. De evaluatie toont aan dat de hulpinspanning in
deze periode heeft geresulteerd in een sterk verbeterde toegang tot verbeterde
waterbronnen (voornamelijk waterputten met handpompen) in het Shinyanga gebied.
Het programma heeft bijgedragen aan een aanzienlijke vermindering van de tijd
die vooral vrouwen en meisjes besteden aan het halen van water, een nagenoeg
gelijke deelname van vrouwen en mannen aan de lokale watergebruiksgroepen
en de afname van ziektes. Activiteiten gericht op verbetering van sanitaire
voorzieningen en goede hygiëne hebben geleid tot bewustwording van de
bevolking maar nog niet tot goede praktijken op alle voor de gezondheid belangrijke
momenten. Een belangrijk ingrediënt voor de behaalde resultaten was de
actieve betrokkenheid van gebruikers bij de totstandkoming en het beheer van
de faciliteiten.Zie voor MDG 7, doelstellingen 10 en 11, de tabellen in de bijlage bij
het beleidsverslag.Energie en ontwikkelingssamenwerkingDe doelstelling om per 2015 10 miljoen mensen te voorzien van duurzame
toegang tot moderne energiediensten is verder ingevuld; op basis van bestaande contracten zullen 6 miljoen mensen toegang krijgen tot windenergie,
zonne-energie, biogas en verbeterde kooktoestellen. In 2007 is de uitvoering
van het Schoklandakkoord met Philips en GTZ gestart dat arme mensen in Sub-Sahara
Afrika van verlichting zal voorzien.In 2007 werd de «Evaluatieve Inventarisatie Energie & Ontwikkelingssamenwerking»
over de periode 1999–2006 uitgevoerd. De doelstelling van deze inventarisatie
was inzicht te krijgen in de resultaten van het gevoerde beleid op het gebied
van energie in ontwikkelingslanden. De conclusie hiervan was dat de notitie «Sustainable Energy Economy» uit 1993 grotendeels
relevant is gebleven. De Nederlandse inspanningen hebben zich in hoofdzaak
gericht op capaciteitsopbouw in ontwikkelingslanden, toegang tot energie en
duurzame energie voorzieningen, en vergroening van de portfolio van de ontwikkelingsbanken
via speciale programma’s en multi-donor trust funds.Coördinatie internationaal milieubeleidBZ heeft in 2007 opnieuw actief invulling gegeven aan zijn coördinerende
rol op het terrein van het internationale milieubeleid (CIM). Bij de formatie
van het nieuwe kabinet is bevestigd dat BZ deze bevoegdheid behoudt. De bevoegdheid
is door de minister aan de staatssecretaris van Europese Zaken gedelegeerd.
Met de vakministeries zijn afspraken gemaakt over een strategische versterking
van de CIM-coördinatie; deze worden met ingang van januari 2008 geïmplementeerd.
De belangrijkste politieke dossiers voor het CIM waren in 2007 de kaderrichtlijn
bodemkwaliteit, de richtlijn luchtkwaliteit, de richtlijn emissiehandel/luchtvaart
en de voorbereidende discussies over het wetgevingspakket klimaat en energie.
Met betrekking tot de richtlijn emissiehandel/luchtvaart organiseerde BZ in
het voorjaar een seminar voor alle Nederlandse stakeholders. Wat betreft de
richtlijn luchtkwaliteit geldt dat Nederland heeft voorkomen dat hier te strenge
Europese normen zouden worden gehanteerd. Zonder dat dit negatieve gevolgen
heeft voor de gezondheid van de Nederlandse bevolking. Verder heeft Nederland
tijdens de Milieuraad van december 2007 samen met andere EU-lidstaten een
politiek akkoord tegengehouden over de bodemrichtlijn. Nederland vond dit
akkoord niet nodig omdat het in strijd is met het proportionaliteitsbeginsel.
Er werd toen wel een politiek akkoord bereikt over de opname van de luchtvaartsector
in het emissiehandelsysteem.Doelstelling 9:Betere dienstverlening aan Nederlandse burgers en bedrijven
in het buitenland.Mede met het oog op de verwachte groei in het aantal
Nederlanders dat een beroep zal doen op de Nederlandse ambassades en consulaten,
zet het kabinet zich in om de dienstverlening in het buitenland verder te
verbeteren. Belangrijke doelgroepen voor deze dienstverlening zijn Nederlandse
burgers die in verband met hun werk of hun vakantie in het buitenland verblijven.
Ook de grote groep Nederlandse gevangenen in het buitenland vergt continu
onze aandacht. Om de dienstverlening verder te verbeteren is in 2007 een scala
aan activiteiten gerealiseerd.Consulaire dienstverleningIn mei 2007 verzorgde minister Verhagen persoonlijk de aftrap van de nieuwe
Wijs-op-Reis campagne op Schiphol. En marge van deze campagne vond voor het
eerst een netwerkbijeenkomst plaats met de reisbranche en hulporganisaties.
Een tweede bijeenkomst volgde in november. Tijdens deze halfjaarlijkse bijeenkomsten
werd het winter- respectievelijk het zomerseizoen geëvalueerd en werden
mogelijkheden voor verbetering van de onderlinge afstemming en samenwerking
besproken. Bovendien is er in overleg met de reiswereld een begin gemaakt
met de herziening van de voor reisadviezen gehanteerde reikwijdte, terminologie
en media.Op 4 december 2007 is de Tweede Kamer schriftelijk geïnformeerd over
de nieuwste beleidsontwikkelingen ten aanzien van consulaire bijstand aan
Nederlandse gedetineerden in het buitenland. In de brief wordt onder andere
in gegaan op de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer over de bezoekfrequentie
en maandelijkse gift aan gedetineerden. Ook wordt de beleidskeuze toegelicht
voor het bieden van meer maatwerk om met beperkte middelen aan een groeiend
aantal gedetineerden consulaire bijstand te kunnen geven. Het ministerie van
Buitenlandse Zaken besteedt bovendien veel aandacht aan preventie om te voorkomen
dat Nederlanders in het buitenland in aanraking komen met Justitie. Het televisieprogramma «Vreemde
Tralies» van de EO werd in coproductie met het ministerie gemaakt en
trok meer kijkers dan verwacht. SBS6 startte op eigen initiatief de serie «Gevangen
in het buitenland», waarbij ook het ministerie betrokken werd, en haalde
hoge kijkcijfers. In beide series stond het verhaal van Nederlandse gedetineerden
in het buitenland centraal en kwam de rol van departement en posten voor het
voetlicht.BZ heeft, tenslotte, een actieve bijdrage geleverd aan de formulering
van het nieuwe WOTS (Wet Overdracht Tenuitvoerlegging Strafvonnissen)-beleid
van de minister van Justitie, dat medio november aan de Kamer werd aangeboden.
Met Reclassering Nederland zijn voorts in een convenant afspraken gemaakt
over uitwisseling van gedetineerdengegevens.Om de consulaire bijstand aan Nederlanders in het buitenland te ondersteunen
zijn het afgelopen jaar 20 medewerkers van het ministerie getraind voor het «Snel
Inzetbaar Consulair Ondersteunings Team» (SCOT). De SCOT’s kunnen
in het buitenland worden ingezet in het geval van een crisissituatie, zoals
een (natuur-)ramp of een aanslag. SCOT werd ter ondersteuning van het Honorair
Consulaat in februari 2007 ingezet in Guinee-Conakry toen daar de spanning
opliep. De posten zijn er, in het kader van consulaire dienstverlening,
ook op gewezen contactgegevens van Nederlanders en calamiteiten- cq. evacuatieplannen
te actualiseren.Dienstverlening aan bedrijvenDoor het bedrijfsleven wordt steeds meer nadruk gelegd op het economische
belang van Nederland in het buitenland. Samen met het ministerie van Economische
Zaken werkt Buitenlandse Zaken doorlopend aan het scheppen van gunstige voorwaarden
voor Nederlandse bedrijven op buitenlandse markten. In 2007 is besloten de
economische functie op een vijftal prioritaire posten met een lokale economische
medewerker te versterken en is een Netherlands Business
Support Office (NBSO) geopend in Jekatarineburg. Bovendien is in
2007 door de EVD een begin gemaakt met de uitrol van het geavanceerde klantbeheersysteem TradeConnect, dat moet bijdragen aan verdere effectiviteit
en efficiency van de economische dienstverlening op prioritaire economische
posten.VisumverleningIn 2007 hebben posten verdere maatregelen genomen om visumverlening aan
bonafide zakenmensen efficiënter te laten verlopen. Het aantal klachten
dat het departement over visumverlening aan zakenlieden ter behandeling ontving,
liep van 35 in 2006 terug tot 15 in 2007. Het grootste deel van de klachten
bleek na onderzoek ongegrond.Door uitbesteding op enkele grote visumposten van het front office deel van het visumproces kan efficiënter worden
ingespeeld op de daar groeiende aantallen visumaanvragen. De klantgerichtheid
neemt toe. Zo kan men bijvoorbeeld telefonisch informatie ontvangen of een
afspraak maken via een callcenter waardoor grote rijen voor ambassades en
consulaten-generaal verdwijnen. Op de posten kan men zich vervolgens concentreren
op het beslisproces. Tegelijkertijd werd ingezet op nauwere visumsamenwerking
tussen Schengenpartners.De invoering in de EU van biometrie in reisdocumenten en in visa zal vrijwel
gelijktijdig plaatsvinden in het voorjaar van 2009. Eind juli 2007 is de vervanging
van de Reisdocumenten Aanvraag- en Archief Station (RAAS)-infrastructuur op
de posten en het departement met succes voltooid. Het vernieuwde RAAS is in
staat de in 2009 voorziene toepassingen van biometrie in het reisdocumentenproces
op te vangen.Buitenlandse Zaken heeft een actieve bijdrage geleverd aan de formulering
van het wetsontwerp «wijziging paspoortwet» om voor niet ingezeten
Nederlanders de mogelijkheden uit te breiden een paspoort in Nederland aan
te vragen. De uitbreiding van deze dienstverlening compenseert voor een deel
het vervallen in 2009 van aanvraagmogelijkheden op de meeste honoraire consulaten,
als gevolg van de invoering van biometrie in reisdocumenten. Het Nieuwe Visum
Informatie Systeem (NVIS), dat in 2007 reeds op een groot aantal posten is
uitgerold en dat een grote verbetering is voor het visumverleningsproces,
zal eveneens de afname van biometrische kenmerken gaan ondersteunen.Doelstelling 10:Betere dienstverlening aan internationale organisaties
en buitenlandse bedrijven die zich in Nederland vestigen.Nederland heeft in 2007 de dienstverlening aan internationale
organisaties en bedrijven verder verbeterd door concrete resultaten te boeken
op het gebied van zetelovereenkomsten, fiscale privileges, communicatie en
informatievoorziening en huisvesting. In 2007 is een begin gemaakt met de
ontwikkeling van een strategische visie op Nederland Gastland.Internationale organisatiesDe harmonisatie van zetelovereenkomsten is in 2007 zo goed als voltooid.
Er zijn zetelovereenkomsten gesloten met het Internationaal Strafhof en met
de BOIE (Benelux Organisatie voor de Intellectuele Eigendom). Tevens is in
december 2007 de zetelovereenkomst met het nieuw in Nederland te vestigen
Libanon-tribunaal getekend. Een nieuwe zetelovereenkomst met ESA/ESTEC (European Space Research Technology Centre van de European Space Agency) is eind 2007 door de ministerraad
goedgekeurd.Voor werving en opvang van internationale organisaties luidt het kabinetsstandpunt
dat fiscale gelijkschakeling van internationale ambtenaren in Nederland met
diplomaten van vergelijkbare rang zoveel mogelijk bevorderd dient te worden.
In 2007 hebben Eurojust en Europol het gelijkschakelingspakket geaccepteerd,
waarmee het aantal organisaties op 26 van de 32 is gekomen.De intensivering van de communicatie met de internationale organisaties
heeft op verschillende manieren gestalte gekregen. Op het hoogste niveau zijn
de contacten aangehaald door de in 2006 aangetreden ambassadeur voor Internationale
Organisaties. Met zijn team brengt hij tegenwoordig regelmatig locatiebezoeken
aan alle organisaties om uitvoeringskwesties betreffende de zetelovereenkomst
te bespreken. Met de grote organisaties, zoals het Europees Octrooi Bureau
en de OPCW, vindt daarnaast frequent werkoverleg plaats. Tevens belegt BZ
sinds 2007 regelmatig voorlichtingsbijeenkomsten bij internationale organisaties
over zaken als privileges en immuniteiten, toegang en verblijf en sociale
zekerheid. BZ doet dit samen met uitvoerende diensten als de Belastingdienst,
de IND en het ministerie van SZW. Deze dienstverlening wordt door de organisaties
zeer gewaardeerd.Dienstverlening ExpatsBZ heeft in 2007 samen met EZ een begin gemaakt met het project «My first month in the Netherlands», dat knelpunten
bij overheidsinstanties en dienstverlenende bedrijven in beeld brengt die
de vestiging van expats in Nederland vertragen of bemoeilijken. Uiteindelijk
doel is concrete verbeteringen in de dienstverlening tot stand te brengen
en daardoor het welkomstgevoel onder expats in Nederland verder te versterken.Stuurgroep Nederland GastlandDe Stuurgroep Nederland Gastland, waarin departementen en de gemeente
Den Haag zijn vertegenwoordigd, coördineert het beleid om tot betere
dienstverlening aan internationale organisaties te komen. De Stuurgroep komt
halfjaarlijks bijeen onder voorzitterschap van de SG van BZ. De internationale
waardering voor de rol van Nederland als gastheer zal in 2008 in kaart worden
gebracht middels de geplande beleidsdoorlichting.Nieuwbouw Internationaal StrafhofHet project voor de nieuwbouw van het Internationaal Strafhof staat goed
op de rails, nadat BZ zich interdepartementaal sterk heeft ingezet voor de
verkrijging van het gehele terrein van de Alexanderkazerne. De Vergadering
van Statenpartijen van het Strafhof van december 2007 heeft het Nederlandse
aanbod geaccepteerd en tevens de door BZ ingestoken uitgangspunten voor projectorganisatie
en financiering geaccordeerd. BZ heeft daardoor nog in 2007 kunnen starten
met de voorbereidingen voor het architectenconcours en de projectplanning.Den Haag «legal capital of the world»Samen met de ministeries van EZ, Justitie en OCW is BZ in 2007 begonnen
met de ontwikkeling van een beleid gericht op de versterking van het internationale
cluster recht, vrede en veiligheid, dat aansluit bij de ambitie om Den Haag
als «legal capital of the world» te
profileren. De instellingen die zich hebben verenigd in The Hague Academic Coalition zijn hier nauw bij betrokken. In 2007
heeft Nederland positief gereageerd op een verzoek van de VN om het Speciaal
Tribunaal voor Libanon in Nederland te vestigen. Dit betekent een verdere
versterking van de positie van Nederland als vestigingsplaats voor internationale
organisaties.Twee dwarsdoorsnijdende thema’s voor het buitenlandbeleid:
draagvlak Nederlands buitenlandbeleid en internationaal cultuurbeleidDraagvlak Nederlands buitenlandbeleidBZ is in 2007 uitdrukkelijk meer naar buiten getreden met het buitenlandbeleid
door actief de dialoog met de samenleving op te zoeken. Zo werden Nederlandse
scholieren via ondersteuning van de multimediale voorstelling «breekbaar
nieuws» op een beeldende wijze in aanraking gebracht met de leefwereld
van hun Afghaanse leeftijdsgenoten. Studenten hebben kennis kunnen maken met
mensenrechten in de praktijk toen zij minister Verhagen vergezelden op een
reis in het Midden-Oosten. Daarnaast heeft minister Verhagen met burgers,
bedrijven, maatschappelijke organisaties en journalisten discussies gevoerd
over onder meer het belang van Europa, grensoverschrijdende samenwerking,
mensenrechten, de missie in Afghanistan, het Midden-Oosten vredesproces en
energie. Ook de dialoog gericht op de beeldvorming over Nederland in het buitenland
is in de vorm van publieksdiplomatie geïntensiveerd. Vooral via het netwerk
van diplomatieke vertegenwoordigingen is Nederland in het buitenland steeds
meer geëngageerd in maatschappelijke discussies over onderwerpen die
ons raken en wordt de positieve bijdrage die Nederland daarbij kan leveren
benadrukt. Zo organiseerde de ambassade in Rome samen met het Italiaans Olympisch
Comité een bijeenkomst over de rol van sport in het integratiedebat.
Nederland kreeg meer zichtbaarheid in Italië door de inhoudelijke inbreng
van Clarence Seedorf in dat debat.Op meerdere manieren is in 2007 het debat over Europa gestimuleerd. Zo
was er speciale aandacht voor de viering van 50 jaar Europese samenwerking.
Op 9 mei werd voor het eerst de «Nacht van Europa» georganiseerd.
Door middel van een aanpassing van de website«www.nederlandineuropa.nl»is deze verder
uitgegroeid tot een goedbezocht platform voor discussie over Europa. Staatssecretaris
Timmermans houdt zeer regelmatig een weblog bij, waar bezoekers ook op kunnen
reageren.In de communicatie over het Nederlandse OS-beleid stond in 2007 het eerste
project uit het Coalitieakkoord «De Millennium Ontwikkelingsdoelen dichterbij»
centraal. Minister Koenders heeft via een serie van zes consultaties, internet
en speeches aandacht gevraagd voor dit project en met de Nederlandse samenleving
gedebatteerd over de invulling daarvan. Dit resulteerde in de organisatie
van een grote publieksmanifestatie «Het akkoord van Schokland»
op 30 juni 2007 en de ondertekening van 36 akkoorden. De akkoorden zijn
de basis voor het idee dat iedereen betrokken kan en moet zijn bij dit project.
Via een speciale internetsite over het akkoord van Schokland wordt gecommuniceerd
over de voortgang van de akkoorden («www.hetakkoordvanschokland.nl»). Ook burgers
kunnen akkoorden sluiten en daarmee bijdragen aan de MDG’s.Ook op het gebied van consulaire dienstverlening zoekt Buitenlandse Zaken
steeds meer de rechtstreekse dialoog met de Nederlander. Op Schiphol is minister
Verhagen in discussie gegaan met de Nederlandse vakantieganger over hun voorbereidingen
op hun vakantie. Wat kan Buitenlandse Zaken doen, maar wat ook niet, voor
de Nederlander die in het buitenland in de problemen raakt. Door co-financiering
van de reeds genoemde televisie-serie «Vreemde tralies» werd op
soms confronterende wijze in beeld gebracht dat in het buitenland
streng en zwaar gestraft wordt voor drugssmokkel. De impact van deze serie
bleek uit de vele online reacties van kijkers.Internationaal CultuurbeleidNederland heeft het Internationaal Cultuurbeleid ingezet voor het buitenlandbeleid
door in te spelen op politieke en economische lange termijnontwikkelingen.
Dit heeft geleid tot verdieping van de (culturele) betrekkingen met specifieke
landen en regio’s zoals China en de Arabische en Mediterrane Wereld,
en bleek een stimulans voor meer wederzijds begrip. De China Stichting werd
opgericht om de contacten tussen het Chinese en Nederlandse culturele veld
te verstevigen. Op overheidsniveau zijn diverse ambtelijke en ministeriële
missies naar China gereisd. Beoogde resultaten voor 2008–2010 zijn extra
zichtbaarheid van Nederland in China en duurzame netwerken. Voor de Arabische
en Mediterrane wereld heeft de Stichting Internationale Culturele Activiteiten
(SICA) een opdracht uitgevoerd om de wederzijdse culturele velden met elkaar
in contact te brengen en werd het Europees Jaar voor de Interculturele dialoog
(2008) voorbereid. Het Huis der Culturele Dialoog Kosmopolis is opgericht.Het gezamenlijke subsidieloket van de ministeries van Buitenlandse Zaken
en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap werd per 1 oktober 2007 gesloten.
Het OCW-gedeelte van de HGIS/Cultuurmiddelen wordt nu ingezet via de cultuurfondsen
en het BZ-gedeelte wordt strategisch ingezet. In het laatste jaar waarin de
HGIS-Cultuurcommissie oude stijl functioneerde was er een grote vraag naar
subsidiëring van internationale culturele projecten. Om aan de vele aanvragen
tegemoet te komen en om de overgang van het oude systeem naar het nieuwe soepel
te laten verlopen, is in 2007 door beide departementen samen ruim EUR 7
miljoen aan het budget toegevoegd. Voor het beleidsterrein Gemeenschappelijk
Cultureel Erfgoed (GCE) is er een aanvang gemaakt met het opstellen van een
nieuw beleidskader en wordt met HGIS/Cultuurmiddelen de bouw van een database
c.q. digitaal kennisplatform gefinancierd. Ook leverde BZ een bijdrage aan
de totstandkoming van goede samenwerking tussen veldorganisaties.Cultuur en ontwikkelingZeventien Nederlandse culturele organisaties kwamen op Schokland overeen
hun inzet op het gebied van cultuur en ontwikkelingssamenwerking te verdubbelen
en vroegen de minister voor Ontwikkelingssamenwerking en van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap dat ook te doen. In samenwerking met het Prins Claus Fonds kwam
nieuw beleid op het gebied van cultuur in conflictgebieden tot stand en werden
nieuwe cultuurprojecten in Afghanistan gesteund.Bijlage bij het beleidsverslag met MDG-indicatorenMDG1, het uitroeien van extreme armoede en honger: Doelstelling
2: Het percentage mensen dat honger lijdt, moet in 2015 tot de helft zijn
teruggebracht ten opzichte van 1990IndicatorenSituatie 1990Tussenstand 1Tussenstand 2Doel 2015Categorie% kinderen met
ondergewicht (jonger dan 5 jaar)33%28% (2003)27% (2005)16,5%Ontwikkelingslanden% van de bevolking onder minimumniveau van energie-inname
uit voedselconsumptie20%17% (2000–2002)17% (2001–2003)10%OntwikkelingslandenBron: Millennium Development Goals Report 2007, Statistical Annex.MDG 2, basisonderwijs voor alle kinderen, kent een aantal
indicatoren: Doelstelling
3: In 2015 moeten alle kinderen in
alle landen, zowel jongens als meisjes, de mogelijkheid hebben volledig basisonderwijs te
doorlopenIndicatorenUitgangssituatieTussenstand 1Tussenstand 2Doel 2015Categorie% kinderennaar
basisschool van totaal aantal kinderen80,2% (1991)83,2% (1999)87,9% (2005)100%Ontwikkelingslanden% kinderen dat
basisschool afmaakt80,7% (1990)80,4% (1999) 86% (2005)100%OntwikkelingslandenBron: Millennium Development Goals Report 2007, Statistical Annex.MDG 6, een halt toeroepen aan Hiv/aids, malaria en andere
ziekten, kent een aantal indicatoren: Doelstelling
7: Voor 2015 een halt toeroepen aan de verspreiding van Hiv/aids,
en beginnen met de terugdringing ervanIndicatorenSituatie 1990Tussenstand 1 Tussenstand 2Doel 2015CategorieAantal aids-doden in miljoenen0,25 miljoen3,1 miljoen
(2004)Geen dataMinder dan 3,1Sub Sahara Afrika% vrouwen(15–25
jaar) dat voorbehoedsmiddel (condoom) gebruiktNiet bekend25%
(1999–2003)28% (1999–2005)Meer dan 25%Sub Sahara Afrika% mannen (15–25 jaar) dat voorbehoedsmiddel
(condoom) gebruiktNiet bekend43%43% (1999–2005)Meer
dan 43%Sub Sahara AfrikaBron: Millennium Development Goals Report 2007, Statistical Annex.Bron: Millennium Development Goals Report 2007, Statistical Annex. Doelstelling
8: Voor 2015 een halt toeroepen aan de verspreiding van malaria en andere
levensbedreigende ziekten, en beginnen met de terugdringing ervanIndicatorenSituatie 1990Tussenstand 1Tussenstand 2Doel 2015CategorieAantal doden per 100 000 t.g.v. malariaNiet bekend166 (2003)Geen dataMinder dan 166OntwikkelingslandenAantal doden per 100 000 t.g.v. tuberculose3431 (2000)25 (2005)Minder dan 31Ontwikkelingslanden% tuberculose gediagnostiseerd met de DOTS-methode29% (2000)46% (2003)61%
(2005)Meer dan 46%Ontwikkelingslanden% tuberculose genezen met de DOTS-methode81% (1999)82% (2002)84%
(2004)Meer dan 82%OntwikkelingslandenBron: Millennium Development Goals Report 2007, Statistical Annex.MDG 7, waarborgen van een duurzame leefomgeving, kent
een doelstelling voor drinkwater en sanitaire voorzieningen: Doelstelling
10: Het percentage mensen dat geen duurzame toegang heeft tot veilig drinkwater en
sanitaire voorzieningen moet in 2015 tot de helft zijn teruggebrachtIndicatorenSituatie 1990Tussenstand 2002Tussenstand 2004Doel 2015Categorie% van de bevolking met duurzame toegang tot
sanitaire voorzieningen34,0%49,0%50%67,0%Ontwikkelingslanden (zowel urbaan
als ruraal)Bron: Millennium Development Goals Report 2007, Statistical Annex. Doelstelling
11: In 2020 moet het leven van 100 miljoen bewoners van sloppenwijken aanzienlijk
verbeterd zijnIndicatorenSituatie 1990Tussenstand 2001Tussenstand 2005CategorieAandeel stadsbevolking dat in sloppenwijken woont
(%)47,0%43,3%36,5%OntwikkelingslandenAantal sloppenwijkinwoners (miljoen)660,9 miljoen860,1 miljoenGeen dataOntwikkelingslandenBron: Millennium Development Goals Report 2007, Statistical Annex.Een open, op regels gebaseerd en voorspelbaar, niet-discriminerend
handels- en financieel systeemHet kader voor deze operationele doelstelling wordt met name gevormd door
MDG 8: MDG8:
Ontwikkelen van een wereldwijd samenwerkingsverband
voor ontwikkeling (doelstelling 12–15)Indicatoren:19901996200020022005Doel
2015% EU-importen (in waarde) met tariefvrije markttoegang,
uitgezonderd wapens en olie, uit:      Ontwikkelingslanden–41,556,366,275Geen mondiale streefwaarde, toenameMinst ontwikkelde landen–94,297,596,279        Gemiddelde EU-tarief op landbouwproducten uit:      Ontwikkelingslanden      – MFN–16,513,314,28,9Geen mondiale streefwaarde, afname– Preferentieel–13.311,712,3  Minst ontwikkelde landen      – Preferentieel–3,63,14,73,1        Gemiddelde EU-tarief op kleding uit:      Ontwikkelingslanden      – MFN–12,712,112,08.9Geen mondiale streef-– Preferentieel–9,69,28,8 waarde, afnameMinst ontwikkelde landen      – Preferentieel–0,00,01,06,6        Steun aan agrarische producenten binnen de EU (PSE), in waarde
(USD mld)329 (1990) 350 (2003)378 (2004)385 (2005)Geen mondiale streefwaarde, afnameBron: Millennium Development Goals Report 2007, Statistical Annex.FINANCIËLE TOELICHTINGEN JAARVERSLAG 2007Beleidsartikel 1Versterkte internationale rechtsorde en eerbiediging
van mensenrechtenBeleidsartikel
1 Versterkte internationale rechtsorde en mensenrechten (x
EUR1000)RealisatieRealisatieRealisatieRealisatieVastgest elde begrotingVerschil 200420052006200720072007Verplichtingen88 82556 48791 20798 61961 19037 429       Uitgaven:      Programma-uitgaven totaal87 84380 46078 80592 46777 79714 670       1.1 Internationale rechtsorde38 61543 05037 23746 26732 00314 2641.2 Mensenrechten30 38328 50232 36637 07929 0598 0201.3 Internationale juridische instellingen18 8458 9089 2029 12116 735– 7 614VerplichtingenIn totaal vindt op dit artikel een verhoging van de verplichtingen plaats
van ruim EUR 37,4 miljoen. Er is sprake van een verhoging van het verplichtingenbudget
met EUR 14,3 miljoen voor onder meer een hogere verplichte contributie
aan het Capital Masterplan (dit betreft de verbouw
van het VN-hoofdkantoor) en een verhoging van het regulier budget van de VN,
de bijdrage aan het working capital van de VN
en een verhoogde procentuele Nederlandse bijdrage aan de Verenigde Naties
door een wijziging in de contributieschalen. Verder werden voor mensenrechtenprogramma’s
meer middelen beschikbaar gesteld (EUR 18,1 miljoen). Het betreft hier
met name middelen voor de Nederlandse vertegenwoordigingen (programma’s
in Sri Lanka, Burkina Faso en de Palestijnse Gebieden). Ten slotte werden
voor het Internationaal Strafhof EUR 5 miljoen verplichtingen meer aangegaan
dan geraamd. De oorzaak hiervan ligt vooral bij de inhuur van tijdelijke huisvesting
voor het Hof.UitgavenArtikel 1.1 Internationale rechtsordeDe verhoging van de uitgaven met EUR 14,3 miljoen is met name het gevolg
van de verplichte contributie aan het Capital Masterplan (dit betreft de verbouw van het VN-hoofdkantoor) en een verhoogde
procentuele Nederlandse bijdrage aan de Verenigde Naties door een wijziging
in de contributieschalen.Artikel 1.2 MensenrechtenIn totaal werd EUR 8 miljoen meer uitgegeven voor resultaten op het
gebied van mensenrechten. Het FSA-mensenrechtenprogramma werd opgehoogd. Dit
programma gaat per 2008 op in het nieuwe Mensenrechtenfonds. Ook werden in
2007 werden meer middelen beschikbaar gesteld voor mensenrechtenprogramma’s
in partnerlanden als Burkina Faso, Sri Lanka en de Palestijnse Autoriteiten.
Tot slot werden extra middelen uitgegeven voor programma’s onder het
Medefinancieringsstelsel.Artikel 1.3 Internationale juridische instellingenOp dit sub-artikel werd EUR 7,6 miljoen minder uitgegeven dan geraamd.
De oorzaak hiervan ligt vooral bij twee grote uitgaven die zijn uitgesteld
tot 2008. Het gaat om de kosten voor de verbouwing van de panden voor tijdelijke
huisvesting van het Internationaal Strafhof en de kosten die samenhangen met
de nieuwbouw van het Internationaal Strafhof. Daarnaast viel de bouw van de
nieuwe rechtszaal EUR 1 miljoen goedkoper uit.Slotwet Beleidsartikel
1 Versterkte internationale rechtsorde en
eerbiediging mensenrechtenVerplichtingen x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 2007113 414Mutaties Slotwet 2007– 14 795Stand Slotwet 2007 (realisatie)98 619VerplichtingenDoor vertraging bij de uitvoering van enkele activiteiten en dankzij meevallers
bij de verbouwing van de panden voor tijdelijke huisvesting van het Internationale
Strafhof is er uiteindelijk een bedrag van EUR 22 miljoen minder aan verplichtingen
aangegaan dan was voorzien bij Najaarsnota. Daarnaast is er EUR 8 miljoen
aan verplichtingen aangegaan voor de Faciliteit Strategische Activiteiten
dat per 2008 opgaat in het mensenrechtenfonds. Beleidsartikel
1 Versterkte internationale rechtsorde en
eerbiediging mensenrechtenUitgaven x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 200798 166Mutaties Slotwet 2007– 5 699Stand Slotwet 2007 (realisatie)92 467UitgavenDe onderuitputting op dit artikel wordt grotendeels verklaard door de
vertraging bij de uitvoering van enkele activiteiten en een meevaller bij
de verbouwing van de rechtszaal van het Internationale Strafhof. Hierdoor
is er sprake van een onderuitputting van zo’n EUR 4,7 miljoen,
zoals grotendeels vermeld in de Decemberbrief.Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van
beleid: overzicht m.b.t. onderzoek geprogrammeerd voor afronding in 2007 Operationele
doelstellingTitel van
de evaluatieJaar van afronding Beleidsdoorlichtingen  –  Effectenonderzoekex
post  –  Overig evaluatieonderzoek 1.2Iranmediakader2007Algemene toelichting: nadere informatie, inclusief (waar beschikbaar)
de tekst van de beleidsonderzoeken zelf, is te vinden in deBZ-Evaluatieprogrammering.Beleidsartikel 2Grotere veiligheid en stabiliteit, effectieve humanitaire
hulpverlening en goed bestuurBeleidsartikel
2 Grotere veiligheid en stabiliteit,
effectieve humanitaire hulpverlening en goed
bestuur (x EUR1000)RealisatieRealisatieRealisatieRealisatieVastgest elde begrotingVerschil 200420052006200720072007Verplichtingen589 168910 955846 9421 156 510676 591479 919       Uitgaven:      Programma-uitgaven totaal545 208744 939790 934915 165762 747152 418       2.1 Nationale en bondgenootschappelijke veiligheid14 53711 82910 52714 17413 4776972.2 Bestrijding internationaal terrorisme0000002.3 Non-proliferatieen ontwapening8 0178 1708 2658 4808 588– 1082.4 Conventionele wapenbeheersing0000002.5 Regionale stabiliteit en crisisbeheersing92 176284 999274 381396 083330 14565 9382.6 Humanitaire hulpverlening253 977313 746345 701328 135244 48183 6542.7 Goed bestuur176 501126 195150 060161 359166 056– 4 6972.8 Het bevorderen van energievoorzieningszekerheid  00002.9 Grotere veiligheid door
strijd tegen milieudegradatie  2 0006 93406 934       Ontvangsten1351 6531 1071 9522241 7282.10 Nationale en bondgenootschappelijke veiligheid1350162981351632.70 Humanitaire hulpverlening01 6531 0911 654891 565VerplichtingenIn totaal vindt op dit artikel een verhoging van het verplichtingenbudget
plaats van bijna EUR 480 miljoen. Op het terrein van de humanitaire hulpverlening
is sprake van een hogere realisatie van EUR 244 miljoen. Het leeuwendeel
hiervan betrof noodhulp, onder andere ten behoeve van activiteiten in Sudan
(Darfur), Afghanistan, Tsjaad, de Centraal Afrikaanse Republiek, Indonesië
(overstroming Jakarta en aardbeving Sumatra), Bangladesh (cycloon), Irak (vluchtelingen).
Verder werd een nieuw meerjarige verplichting aangegaan voor het wereldvoedselprogramma.Voor goed bestuur werden nieuwe meerjarige verplichtingen aangegaan van
EUR 63,7 miljoen. Dit komt voornamelijk door intensiveringen op het terrein
van democratisering, stimulering van de rechtstaat en corruptiebestrijding
(onder meer landenprogramma’s in Kenia en Benin). Verder heeft er een
intensivering plaatsgevonden van het programma met de Vereniging Nederlandse
Gemeenten.Op het terrein van ecologische veiligheid werd een regionaal milieuprogramma
gestart in de Grote Meren regio. Het totaal aan aangegane verplichtingen bedraagt
EUR 21,7 miljoen.Verder is sprake van extra verplichtingen voor de nieuwbouw van het NAVO-hoofdkantoor.
Deze kosten worden volgens een vaste formule doorberekend aan de NAVO-lidstaten.
Daarnaast zijn voor het Stabiliteitsfonds extra verplichtingen aangegaan van
ruim EUR 60 miljoen. De verplichtingenrealisatie bedroeg in totaal EUR 139
miljoen, 62 miljoen meer dan het bedrag in de ontwerpbegroting van EUR 77
miljoen. Verder zijn er voor wederopbouw-activiteiten (merendeels in Afghanistan
en Sudan) extra verplichtingen aangegaan. Er is meer geld bestemd
voor VN-contributies voor crisisbeheersingsoperaties (EUR 21 miljoen).UitgavenArtikel 2.1 Nationale en bondgenootschappelijke veiligheidDe verhoging van de uitgaven van EUR 700 000 komt met name door de
extra kosten voor de nieuwbouw van het NAVO-hoofdkantoor van EUR 300 000.
Deze kosten worden volgens een vaste formule doorberekend aan de NAVO-lidstaten.
Daarnaast zijn er meeruitgaven van EUR 400 000 voor het Programma
Ondersteuning Buitenlands Beleid (POBB), voor wat betreft Veiligheidsbeleid.Artikel 2.5 Regionale stabiliteit en crisisbeheersingIn totaal vindt op dit sub-artikel een verhoging plaats van ruim EUR 65
miljoen. Dit wordt onder meer veroorzaakt door extra uitgaven aan VN-contributies
voor crisisbeheersingsoperaties (EUR 21 miljoen). Daarnaast zijn extra
middelen ter beschikking gesteld voor wederopbouw-activiteiten in Afghanistan,
onder meer voor het Uruzgan Provincial Development Project (EUR 2 miljoen).
Ook werden extra uitgaven gedaan uit het Stabiliteitsfonds, onder meer voor
het Multicountry Demobilization and Reintegration
programma in de Grote Meren regio.Artikel 2.6 Humanitaire hulpverleningIn 2007 was er sprake van een hogere realisatie van EUR 83 miljoen
voor wat betreft noodhulp. Deze extra middelen werden onder andere aangewend
ten behoeve van Sudan (Darfur), Afghanistan, Tsjaad, de Centraal Afrikaanse
Republiek, Indonesie (overstroming Jakarta en aardbeving Sumatra), Bangladesh
(cycloon), Irak (vluchtelingen). Daarnaast werd de bijdrage aan het Common
Humanitarian Fund in Sudan verhoogd. Ook werd het World Food Program ondersteund
voor activiteiten in Colombia..In december werd een bijdrage gegeven aan de 3FM actie «Het Glazen
Huis».Artikel 2.7 Goed bestuurPer saldo werd op dit sub-artikel EUR 4,7 miljoen minder uitgegeven
dan geraamd. Enerzijds zijn, zoals in eerste suppletoire wet gemeld, de uitgaven
voor landenprogramma’s in onder andere Kenia en Benin verhoogd en heeft
er een intensivering plaatsgevonden van het programma met de Vereniging Nederlandse
Gemeenten. Anderzijds zijn er lagere uitgaven door vertragingen in landenprogramma’s
voor goed bestuur in met name Afghanistan, Suriname, Mali en de Palestijnse
Gebieden.Artikel 2.9 Grotere veiligheid door strijd tegen milieudegradatieOp dit sub-artikel konden bij het schrijven van de begroting 2007 nog
geen ramingen worden gemaakt. In de loop van 2007 was het beleid zover uitgewerkt
dat dit wel mogelijk was. De Kamer werd hierover per eerste suppletoire wet
geïnformeerd. Zo werd een regionaal milieuprogramma gestart in de Grote
Meren regio (circa EUR 4 miljoen). De middelen voor de regionale milieuprogramma’s
op de Westelijke Balkan en in het Congo Bekken werden overgeheveld naar dit
sub-artikel. Overigens werd een deel van de oorspronkelijk geraamde uitgaven
voor het milieuprogramma op de Westelijke Balkan verschoven naar 2008.OntvangstenArtikel 2.70 Humanitaire hulpverleningOp dit artikel zijn meerontvangsten van EUR 1,6 miljoen door hoger
dan verwachte restituties van bijdragen aan internationale organisaties.Slotwet Beleidsartikel
2 Grotere veiligheid en stabiliteit,
effectieve humanitaire hulpverlening en goed
bestuurVerplichtingen x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 20071 050 728Mutaties Slotwet 2007105 782Stand Slotwet 2007 (realisatie)1 156 510VerplichtingenDe verhoging van de verplichtingen van ruim EUR 105 miljoen is opgebouwd
uit een groot aantal mutaties. De belangrijkste daarvan worden hieronder genoemd.
Ten eerste is het verplichtingbudget voor VN-contributies voor crisisbeheersingsoperaties
verhoogd met EUR 13 miljoen in verband met een hogere rekening ingediend
door de VN. Ten tweede zijn er op het terrein van wederopbouw voor EUR 33
miljoen meer verplichtingen aangegaan dan was geraamd. Een deel hiervan werd
al gemeld in de Decemberbrief. Het gaat hier vooral om activiteiten in Afghanistan.
Ten derde zijn extra verplichtingen aangegaan, EUR 38 miljoen, voor humanitaire
hulp.Een verlaging vond plaats ten aanzien van de nieuwbouw van het NAVO hoofdkwartier.In de loop van 2007 werd duidelijk dat de totale kosten hoger gaan vallen
en dus ook het aandeel van Nederland daarin. Daarom is het verplichtingenbudget
bij Najaarsnota verhoogd tot EUR 14 miljoen. Uiteindelijk is daarvan
iets minder dan EUR 10 miljoen daadwerkelijk aangegaan. Een andere verlaging
werd veroorzaakt door het verschuiven van voorgenomen verplichtingen voor
MDTF Sudan (EUR 4 miljoen) en het regionale milieuprogramma Balkan (EUR 9
miljoen) naar 2008. Beleidsartikel
2 Grotere veiligheid en stabiliteit,
effectieve humanitaire hulpverlening en goed
bestuurUitgaven x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 2007865 554Mutaties Slotwet 200749 611Stand Slotwet 2007 (realisatie)915 165UitgavenDe verhoging met EUR 49 miljoen op dit artikel betreft een aantal extra
uitgaven waarvan de omvangrijkste hieronder worden genoemd. Er vond een verhoging
plaats van EUR 13,5 miljoen voor VN-contributies voor crisisbeheersingsoperaties.
Deze werden al toegelicht bij Decemberbrief.Er werden extra uitgaven gedaan uit het Stabiliteitsfonds van bijna EUR 20
miljoen, onder meer voor het «Multicountry Demobilization
and Reintegration Programme» in de Grote Meren regio en het «Bureau for Crisis Prevention and Recovery» van UNDP. Het budget van het Stabiliteitsfonds was in verband met
de verwachte vertraging bij 2e suppletoire wet naar beneden bijgesteld. Tegen
de verwachting in heeft een aantal grote prioritaire projecten toch doorgang
kunnen vinden. Hierdoor is de uiteindelijke realisatie uitgekomen op het bij
1e suppletoire wet verwachte niveau.Het noodhulpbudget is verhoogd met EUR 14,5 miljoen voor extra noodhulp
onder meer ten behoeve van de slachtoffers van de cycloon in Bangladesh, voor
een verhoging van de bijdrage aan het Common Humanitarian
Fund in Sudan en voor hulp aan ontheemden in Irak. Ook werden WFP-activiteiten
in Colombia ondersteund.Voor activiteiten in Afghanistan vond een verhoging plaats van circa EUR 2,5
miljoen onder meer voor een programma ter ondersteuning van het Independent Directorate for Local Governance (IDLG), het programme Afghanistan Electoral Support en een activiteit
van de Afghan Independent Human Rights Commission
(AIHRC). Tenslotte was er een verlaging voor in totaal EUR 3,9 miljoen
vanwege vertragingen bij goed bestuur programma’s in partnerlanden,
met name in de Palestijnse gebieden en Mali.Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van
beleid: overzicht m.b.t. onderzoek geprogrammeerd voor afronding in 2007 Operationele
doelstellingTitel van
de evaluatieJaar van afronding Beleidsdoorlichtingen 2.91. Grotere veiligheid en stabiliteit door
strijd tegen aantasting van het milieu en
vernietiging van ecosystemen2010 Effectenonderzoekex-post 2.42. Conventionele wapenbeheersing20082.53. Afrikabeleid20082.54. Stabiliteitsfonds20072.95. Effectiviteit internationale ontwikkelingssamenwerking t.b.v. duurzame
ontwikkeling– Overig evaluatieonderzoek 2.56. Review Multi Donor Trust Funds (MDTFs) in post-conflict
situaties20072.67. Financiering van ontmijningsprogramma’s
via NGO’s2007Algemene toelichting: nadere informatie, inclusief (waar beschikbaar)
de tekst van de beleidsonderzoeken zelf, is te vinden in deBZ-Evaluatieprogrammering.Specifieke toelichting:ad 1. Uitvoering van deze beleidsdoorlichting is uitgesteld tot 2010.ad 2. Afronding van deze IOB-evaluatie is voorzien voor het eerste kwartaal
van 2008.ad 3. De IOB-evaluatie van het Afrikabeleid werd in januari 2008 afgerond.ad 5. Dit betrof een voorgenomen onderzoek door de Algemene Rekenkamer.
Besloten is het onderzoek in deze vorm niet uit te voeren.Beleidsartikel 3Versterkte Europese SamenwerkingBeleidsartikel
3 Versterkte Europese samenwerking (x
EUR1000)RealisatieRealisatieRealisatieRealisatieVastgestelde begrotingVerschil 200420052006200720072007Verplichtingen5 535 9686 691 1656 858 9527 971 3247 026 591944 733       Uitgaven:      Programma-uitgaven totaal5 661 4046 802 2727 011 5327 032 2387 213 261– 181 023       3.1 Nederlandse afdrachten
aan de EU5 498 8996 638 0836 846 9266 858 6257 014 198– 155 5733.2 Ondersteuning bij pre- en post-accessie14 94211 89912 81411 28811 800– 5123.3 EOFEuropees ontwikkelingsfonds122 148137 808139 374149 580174 870– 25 2903.4 Nederlandse positie
in de EU16 5955 8913 4103 4423 385573.5 Raad van Europa8 8208 5919 0089 3039 008295       Ontvangsten466 384511 559560 253627 005611 40015 6053.10 Perceptiekostenvergoedingen466 384511 542560 253627 005611 40015 6053.40 Restitutie Raad van Europa0170000VerplichtingenDe verhoging van de verplichtingenstand met EUR 945 miljoen wordt grotendeels
veroorzaakt door een nieuwe meerjarige verplichting voor het Europese Ontwikkelingsfonds
(EOF-10).Uitgaven Uitsplitsing
van EU-afdrachten in 2007 (bedragen
in EUR1000) BegrotingRealisatieVerschilUitgaven:   Vierde eigen middelEU3 659 6763 332 580327 096BTW-afdrachten908 9221 028 752– 119 830Landbouwheffingen405 333336 47568 858Invoerrechten2 040 2672 160 818– 120 551Totaal uitgaven7 014 1986 858 625155 573Artikel 3.1 Nederlandse afdrachten aan de EUEr deden zich in 2007 een aantal ontwikkelingen voor m.b.t. de afdrachten
aan de Unie. Het saldo van het totaal van deze mutaties bedraagt EUR 155
miljoen. Er deed zich in het begin van 2007 om technische redenen een meevaller
uit 2006 voor (die het gevolg was van lagere uitgaven). Eenzelfde beweging
over de jaargrens deed zich aan het einde van 2007 voor. Het saldo van beide
mutaties is een tegenvaller van EUR 160 miljoen.Daarnaast zijn de BTW- en BNI-cijfers herijkt over de periode 1989–2006.
Doordat over die periode meer ontvangen en minder is uitgegeven dan geraamd,
zijn de afdrachten van Nederland voor 2007 verlaagd met EUR 310 miljoen.
Ook vielen de invoerrechten hoger uit dan geraamd. De invoerrechten zijn moeilijk
te voorspellen omdat het relatief onvoorspelbaar is in welk EU-land
hoeveel import wordt ingeklaard, en daarmee waar de invoerrechten terechtkomen.Artikel 3.3 EOF Europees ontwikkelingsfondsDe Europese Commissie heeft op grond van bijgestelde ramingen EUR 25,3
miljoen minder afgeroepen dan was begroot.OntvangstenArtikel 3.1 Perceptiekostenvergoedingen  BegrotingRealisatiesVerschilOntvangsten:   Vergoeding voor inning landbouwheffingen101 333 00084 118 646– 17 214 354Vergoeding voor inning invoerrechten510 067 000542 886 44032 819 440Totaal ontvangsten611 400 000627 005 08615 605 086Aan de ontvangstenkant is een hogere inningsvergoeding van EUR 17
miljoen het resultaat van hogere invoerrechten van EUR 34 miljoen en
een tegenvaller van EUR 17 miljoen voor de ontvangstenvergoeding landbouwheffing.Nederland ontvangt een vergoeding ter grootte van 25% van de landbouwheffingen
en invoerrechten. De feitelijke realisaties zijn evenwel hoger omdat Duitsland
de perceptiekostenvergoeding over door Nederlandse bedrijven in Duitsland
afgedragen invoerrechten doorsluist naar Nederland.Slotwet Beleidsartikel
3 Versterkte Europese samenwerkingVerplichtingen x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 20077 471 109Mutaties Slotwet 2007500 215Stand Slotwet 2007 (realisatie)7 971 324VerplichtingenZie onder uitgaven. Beleidsartikel
3 Versterkte Europese samenwerkingUitgaven x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 20076 532 385Mutaties Slotwet 2007499 853Stand Slotwet 2007 (realisatie)7 032 238UitgavenIn de raming van de kasuitgaven over 2007 was rekening gehouden met een
meevaller van circa EUR 270 miljoen die is ontstaan als gevolg van hogere
economische groei en lagere uitgaven over 2007. Om technische redenen vindt
de verwerking van deze meevaller plaats in 2008. Daarnaast vallen de invoerrechten
circa EUR 150 miljoen hoger uit en is er circa EUR 70 miljoen meer
BTW afgedragen dan eerder werd geraamd. De invoerrechten zijn moeilijk te
voorspellen omdat het relatief onvoorspelbaar is in welk EU-land hoeveel import
wordt ingeklaard, en daarmee waar de invoerrechten terechtkomen. Beleidsartikel
3 Versterkte Europese samenwerkingOntvangsten x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 2007588 500Mutaties Slotwet 200738 505Stand Slotwet 2007 (realisatie)627 005OntvangstenAan de ontvangstenkant is een hogere inningsvergoeding het directe resultaat
van de hogere invoerrechten.Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van
beleid: overzicht m.b.t. onderzoek geprogrammeerd voor afronding in 2007 Operationele
doelstellingTitel van
de evaluatieJaar van afronding Beleidsdoorlichtingen  –  Effectenonderzoekex-post 3.3Coördinatie,
complementariteit en coherentie (de
drie C’s) van het verdrag van Maastricht20073.4Evaluatieeffectiviteit Nederlandse
EU voorzitterschap2007Algemene toelichting: nadere informatie, inclusief (waar beschikbaar)
de tekst van de beleidsonderzoeken zelf, is te vinden in deBZ-Evaluatieprogrammering.Beleidsartikel 4Meer welvaart en minder armoedeBeleidsartikel
4 Meer welvaart en minder armoede (x EUR1000)RealisatieRealisatieRealisatieRealisatieVastgest elde begrotingVerschil 200420052006200720072007Verplichtingen– 41 7301 041 3941 882 9911 012 701456 199556 502       Uitgaven:      Programma-uitgaven totaal871 311827 5391 018 179959 751690 297269 454       4.1 Handels- en financieel systeem32 49130 41524 41118 86761 569– 42 7024.2 Armoedevermindering492 686492 604465 229528 765222 036306 7294.3 Ondernemingsklimaatontwikkelingslanden321 639277 146504 420390 577385 4275 1504.4 Kwaliteit en effectiviteit ontwikkelingssamenwerking21 86423 53518 68516 28616 0002864.5 Nederlandse handels-
en investeringsbevordering2 6313 8395 4345 2565 265– 9       Ontvangsten64 82415 23139 72989 94234 77655 1664.10 Ontvangsten tijdelijke financiering NIO en
restituties64 82415 23139 72989 94234 77655 166VerplichtingenDe verhoging van het verplichtingenbudget op dit artikel wordt veroorzaakt
door een groot aantal mutaties. Zoals gemeld in de eerste suppletoire wet
zijn onder andere nieuwe committeringen aangegaan ten behoeve van Programma
Samenwerking Opkomende Markten (PSOM), het Programma Uitzending Managers (PUM)
en het Nederlandse Investering Matching Fonds (NIMF). Daarnaast zijn er extra
verplichtingen aangegaan voor de bijdragen aan UNDP, ten behoeve van schuldverlichtingsinitiatieven
via de African Development Bank (AfDB) en een
bijdrage aan het EU-Africa Infrastructure Partnership Trustfund. In de tweede suppletoire wet werd toegelicht dat verplichtingen
zijn aangegaan voor programma’s bij de African Development
Bank en voor het Unicef programma Day for Change dat is gericht op microkredieten (EUR 8 miljoen). Ook is het
verplichtingenbudget verhoogd ten behoeve van de Investment
Climate Facility ter verbetering van het ondernemingsklimaat in Afrika,
en ten behoeve van de meerjarige verplichting voor het TCX-programma (The Currency Exchange – EUR 50 miljoen). Daarnaast
zijn extra verplichtingen aangegaan ten behoeve van de Nederlandse IFAD/HIPC-bijdrage (International Fund for Agricultural Development/Heavily Indebted
Poor Countries). Voor het ORET-programma zijn extra verplichtingen
aangegaan als gevolg van de overeenkomst met als uitvoerder van dit programma Price Waterhouse Coopers(EUR 200 miljoen). Naast
deze mutaties zijn een aantal verlagingen doorgevoerd, bijvoorbeeld omdat
er geen meerjarige verplichting kon worden aangegaan met de International Finance Corporation (IFC).Uitgaven4.1 Handels- en financieel systeemDe verlaging op dit subartikel wordt grotendeels veroorzaakt door de lage
rentestand en de afnemende leningenportefeuille van de Nederlandse Investeringsbank
voor Ontwikkelingssamenwerking (NIO). Daarnaast heeft de NIO
minder aanspraak gemaakt op de post garanties «internationale samenwerking».4.2 Overige armoedebestrijdingDe hogere uitgaven op dit sub-artikel (EUR 300 miljoen) betreffen
een saldo. Hier onder worden de belangrijkste opwaartse en neerwaartse mutaties
genoemd.Binnen enkele exit-programma’s, vooral in Europa en Centraal-Azie,
werd minder uitgegeven dan verwacht. Bovendien is de geplande begrotingssteun
aan Macedonië niet doorgegaan. In 2007 zijn, vooruitlopend op een scherpere
analyse op de dimensie Goed Bestuur, de Track Records
hierop zwaarder beoordeeld. Dit heeft er toe geleid dat voor zeven landen
die reeds enkele jaren begrotingssteun kregen (Armenië, Georgië,
Moldavië, Mozambique, Tanzania, Uganda en Vietnam) een nadere politieke
afweging noodzakelijk was. Die heeft er toe geleid dat voor Vietnam en Georgië
een korting is toegepast. Daarnaast is de reeds eerder toegepaste korting
op de begrotingssteun voor Uganda voor het Ugandese fiscale jaar 2006–2007
gehandhaafd, zoals vermeld in de brief aan de Kamer van 8 juni 2007.
Die korting is ook voor het Ugandese begrotingsjaar 2007–2008 doorgevoerd.De belangrijkste verhogingen betreffen extra middelen beschikbaar gesteld
aan UNDP, ten behoeve van 8 One-UN pilots (EUR 5
miljoen). Verder zijn er extra middelen ter beschikking gesteld voor schuldverlichting,
grotendeels via de Nederlandse bijdrage aan het HIPC-initiatief (EUR 4,5
miljoen). Ook zijn extra middelen uitgegeven voor het programma voor institutionele
ontwikkeling via de African Capacity Building Foundation. Bovendien is, zoals vermeld in brieven aan de Kamer (van: 12 juni
2007 en 25 januari 2008) de nog uitstaande oude NIO-lening uit 2001 van
EUR 72,5 miljoen door Suriname vervroegd afgelost lastens de resterende
Verdragsmiddelen. De transactie bespaart Suriname rentebetalingen over de
resterende looptijd van deze lening, het verbetert de internationale kredietwaardigheid
van Suriname en schept meerjarig ruimte op de Surinaamse begroting voor onder
meer de aanleg van dijkenTen slotte wordt de omvang van de mutatie beïnvloed door het gebruikelijke
parkeerkarakter van dit artikel.4.3 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslandenDe stijging op dit sub-artikel betreft een saldo van in totaal EUR 5,1
miljoen. Dit saldo betreft een aantal verlagingen en verhogingen waarvan de
grootste hier worden toegelicht.Ten eerste waren de uitgaven aan het fonds voor Minst Ontwikkelde Landen
bij de FMO waren in 2007 EUR 29 miljoen lager dan voorzien. Door een
betaling laat in 2006 was al grotendeels voorzien in de liquiditeitsbehoefte
van het fonds. Daarnaast is EUR 10 miljoen minder uitgegeven voor centrale
programma’s ter verbetering van infrastructuur in OS-landen. Verder
zijn er in 2007 minder middelen ter beschikking gesteld voor het versterken
van het ondernemingsklimaat in partnerlanden (EUR 4 miljoen). Hier was
vaak sprake van vertragingen in de landenprogramma’s. Voor ORET zijn
ook minder middelen uitgegeven (EUR 1,4 miljoen).De belangrijkste verhoging betreft additionele uitgaven voor PSOM voor
een bedrag van ruim EUR 17 miljoen. Daarnaast is er voor EUR 14
miljoen meer uitgegeven aan MFS-programma’s voor duurzame
economische ontwikkeling. Verder is er EUR 6 miljoen extra ter beschikking
gesteld voor programma’s op het gebied van marktontwikkeling en EUR 5
miljoen voor de International Finance Cooperation.
Tenslotte is EUR 3,5 miljoen extra uitgegeven voor speciale FMO-programma’s.OntvangstenArtikel 4.1 Ontvangsten tijdelijke financiering NIO en
restitutiesDe meerontvangsten zijn met name het gevolg van een schuldenterugbetaling
door Angola.Slotwet Beleidsartikel
4 Meer welvaart en minder armoedeVerplichtingen
x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 20071 129 998Mutaties Slotwet 2007– 117 297Stand Slotwet 2007 (realisatie)1 012 701VerplichtingenDe verlaging van de verplichtingen van ruim EUR 117 miljoen wordt
grotendeels verklaard uit de onderstaande mutaties. Er zijn extra verplichtingen
aangegaan voor het ORET-programma in verband met de verlenging van de overeenkomst
met de uitvoerder (EUR 200 miljoen). Daartegenover stonden verlagingen
van verplichtingen door aflossing van garanties door onder meer Suriname (EUR 37
miljoen) en Indonesië (EUR 69 miljoen) en door verlagingen bij programma’s
ter bevordering van het ondernemingsklimaat, bijvoorbeeld het Programma Uitzending
Managers (EUR 30 miljoen). Verder zijn minder verplichtingen aangegaan
voor PSOM (EUR 46 miljoen), infrastructuur (EUR 19 miljoen), marktontwikkeling
(EUR 14 miljoen), exit programma’s (EUR 10 miljoen), structurele
macrosteun (EUR 8 miljoen), UNDP (EUR 5 miljoen), plattelandsontwikkeling
(EUR 9 miljoen) en het assistent-deskundigen programma (EUR 21 miljoen).
Tenslotte is er nog een groot aantal relatief kleine neerwaartse mutaties. Beleidsartikel
4 Meer welvaart en minder armoedeUitgaven
x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 2007948 295Mutaties Slotwet 200711 456Stand Slotwet 2007 (realisatie)959 751UitgavenDe per saldo verhoging van EUR 11 miljoen is het resultaat van enkele
verhogingen en verlagingen. In de Decemberbrief werden verlagingen in de uitgaven
aangegeven voor onder meer UNIFEM (EUR 7 miljoen) en begrotingssteun
Macedonië (EUR 4 miljoen). Daarnaast werden op dit artikel
meer uitgaven gedaan op het gebied van ondernemingsklimaat in het landenprogramma
voor Rwanda (EUR 1 miljoen) en voor PSOM (EUR 10 miljoen).Daarnaast is er minder uitgegeven voor het CBI-programma en het MOL-fonds
(EUR 7 miljoen). Daarnaast hangt de omvang van deze mutatie samen met
het gebruikelijke parkeerkarakter van dit artikel. Beleidsartikel
4 Meer welvaart en minder armoedeOntvangsten
x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 200789 389Mutaties Slotwet 2007553Stand Slotwet 2007 (realisatie)89 942OntvangstenDe restituties door de NIO op in het verleden ontvangen garantiebetalingen
zijn EUR 0,5 miljoen hoger uitgekomen dan ten tijde van de Najaarsnota
werd geraamd.Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van
beleid: overzicht m.b.t. onderzoek geprogrammeerd voor afronding in 2007 Operationele
doelstellingTitel van
de evaluatieJaar van afronding Beleidsdoorlichtingen 4.21. Effectiviteit armoedebestrijding bilaterale
ontwikkelingssamenwerking2010 Effectenonderzoekex-post 4.12. Afrikabeleid20084.23. Stedelijke armoedebestrijding20084.24. Onafhankelijke evaluatie FAO20074.55. Netherlands
Business Support Offices (NBSO)
netwerk in samenhang met het Netherlands Agricultural Business Support Offices (NABSO)
netwerk2007 Overig evaluatieonderzoek 4.16. Rapportage Europese coherentiebeleid
(monitoringssysteem)20074.37. Opbouw handelscapaciteit
op het gebied van Sanitary en Phytosanitary Standards (SPS)2008/20094.38. OnderzoekMVO-criteria
in buitenlandinstrumenten20074.49. Exitstrategieën
(in Nordic+ verband)20084.410. Resultaten in
ontwikkeling (monitoringssysteem)2007Algemene toelichting: nadere informatie, inclusief (waar beschikbaar)
de tekst van de beleidsonderzoeken zelf, is te vinden in deBZ-Evaluatieprogrammering.Specifieke toelichting:ad 1. Uitvoering van deze beleidsdoorlichting is uitgesteld tot 2010.ad 2. De IOB-evaluatie van het Afrikabeleid werd in januari 2008 afgerond.ad 3. Afronding van deze IOB-evaluatie is voorzien voor het eerste kwartaal
van 2008.ad 7. Uitvoering van het evaluatie-onderzoek is uitgesteld tot 2008 of
2009 aangezien het aantal projecten en programma’s op SPS terrein beperkt
was en nog te kort van start was gegaan om een onderzoek zinvol te laten zijn.ad 9. Deze IOB-evaluatie (multidonor) zal naar verwachting in 2008 gereed
komen.Beleidsartikel 5Toegenomen menselijke ontplooiing en sociale ontwikkelingBeleidsartikel
5 Toegenomen menselijke ontplooiing en sociale
ontwikkeling (x EUR1000)RealisatieRealisatieRealisatieRealisatieVastgest elde
begrotingVerschil 200420052006200720072007Verplichtingen721 223713 8954 727 790560 411572 196– 11 785       Uitgaven:      Programma-uitgaven totaal1 216 3091 190 1211 653 3411 581 0351 634 316– 53 281       5.1 Onderwijs225 451218 573397 461464 919521 035– 56 1165.2 Kennisontwikkeling114 333103 425120 379124 889130 126– 5 2375.3 Gender3 2783 2662 7643 9384 722– 7845.4 HIV/Aids225 916200 621277 873282 343272 24410 0995.5 Reproductieve gezondheid96 00697 457114 087141 69893 71547 9835.6 Participatie civil society551 325566 779740 777563 248612 474– 49 226VerplichtingenDe verplichtingen op dit artikel zijn afgenomen met EUR 11,8 miljoen.
Deze verlaging betreft een saldo van verhogingen en verlagingen, waarvan de
meest omvangrijke hieronder worden toegelicht. Ten eerste werd er voor de Global Alliance for Vaccines and Immunisation (GAVI) een
extra verplichting aangegaan van EUR 100 miljoen. Daarnaast is een aantal
ambassades verplichtingen aangegaan voor per saldo ruim EUR 100 miljoen.
Een andere belangrijke verhoging betreft een additionele verplichting van
EUR 60 miljoen ten behoeve van de afbouwsubsidie voor Plan.De verlaging in de committering vloeit onder meer voort uit het programmavoorstel
van UNICEF voor Early Childhood Development dat
is aangehouden, waardoor er voor EUR 60 miljoen minder is gecommitteerd.
Ook is de besluitvorming over het EFA/FTI Catalytic Fund vertraagd waardoor er EUR 82 miljoen minder is verplicht. Verder
zijn bij centrale internationaal onderwijsprogramma’s voor EUR 69
miljoen minder verplichtingen aangegaan dan begroot. Bij overige onderwijsprogramma’s
is voor ca. EUR 30 miljoen minder verplichtingen aangegaan op thema basisonderwijs.
Tenslotte werd er voor EUR 30 miljoen minder verplicht bij Hiv/Aids programma’s
(waaronder EUR 10 miljoen voor het Health Insurance
Fund) omdat de verplichtingen initieel te hoog waren ingeschat.Uitgaven5.1 OnderwijsOp dit sub-artikel wordt per saldo ruim EUR 56 miljoen minder uitgegeven
dan voorzien. De lagere uitgaven hebben onder andere te maken met vertragingen
in landenprogramma’s voor onderwijs, met name in Zuid-Afrika, Rwanda
en Ghana. Het onderwijsprogramma in Pakistan is in 2007 met ruim EUR 13
miljoen verlaagd. Dit had mede te maken met het besluit om de hulp aan dit
land op te schorten. Verder is een programmavoorstel van UNICEF voor Early Childhood Development aangehouden. Tenslotte werden
de ramingen voor MFS-programma’s op het gebied van onderwijs met
EUR 7 miljoen neerwaarts bijgesteld op basis van de goedkeuringen binnen
het medefinancieringsstelsel.5.2 KennisontwikkelingDe neerwaartse mutatie van EUR 5,2 miljoen op dit sub-artikel wordt grotendeels
veroorzaakt door teruggave op het onderzoeksprogramma (EUR 8 miljoen)
door vertraging in de activiteiten. Daarnaast is er ruim EUR 4 miljoen
extra uitgegeven voor landenprogramma’s die zich richten op de versterking
van hoger onderwijs.5.3 GenderPer saldo werd op dit sub-artikel EUR 0,8 miljoen minder uitgegeven dan
geraamd. Het gaat hier om een aantal relatief kleine mutaties. Onder meer
zijn minder uitgaven gedaan aan organisaties (waaronder Femmes Afriques Solidarité en Wide) die een lagere liquiditeitsbehoefte
hadden dan voorzien.5.4 Hiv/AidsDe uitgaven voor Hiv/Aids programma’s vielen per saldo ruim EUR 10
miljoen hoger uit dan oorspronkelijk geraamd. De belangrijkste verhogingen
betroffen een extra bijdrage van EUR 15 miljoen aan het Global Fund to fight Aids Tuberculosis and Malaria(GFATM) en meer
middelen voor productontwikkeling op het gebied van medicijnen via organisaties
als Find en Aeras EUR 8 miljoen. Hier tegenover stonden lager dan verwachte
uitgaven in landenprogramma’s voor Hiv/aids, deels veroorzaakt door
vertraging in de uitvoering, deels door technische overheveling naar artikel
5.5. Het betreft hier ondermeer Zambia (EUR 5 miljoen), Zuid-Afrika (1,5
miljoen) en Burkina Faso (EUR 1,2 miljoen).5.5 Reproductieve gezondheidszorgPer saldo werd in 2007 bijna EUR 48 miljoen meer uitgegeven aan programma’s
voor de verbetering van de reproductieve gezondheidszorg, één
van de prioritaire thema’s uit de beleidsbrief «Een zaak van Iedereen».
De extra uitgaven zijn met name bestemd voor landenprogramma’s op het
gebied van (reproductieve) gezondheidszorg via de ambassades. Voorbeelden
zijn Ethiopië (EUR 4 miljoen) en Mozambique (EUR 2,5 miljoen).
Daarnaast is er een verhoging van de bijdrage aan de Global
Alliance for Vaccines and Immunisation (GAVI) met 20 miljoen.5.6 Participatie Civil SocietyDe verlaging van EUR 49 miljoen op dit subartikel betreft een saldo. De
belangrijkste mutaties die binnen dit subartikel hebben plaatsgehad, worden
hier toegelicht.Allereerst is er een verlaging van dit sub-artikel met ruim EUR 90
miljoen door herallocatie van middelen van het oude medefinancieringsprogramma
(MFP) naar het nieuwe medefinancieringsstelsel (MFS). Na toekenning zijn de
middelen thematisch gealloceerd over corresponderende sub-artikelen waar de
betreffende activiteiten bij passen. Tevens is sprake van een verlaging van
het SNV-programma met EUR 5 miljoen door vertraging in de programma’s.Daarnaast zijn er additionele middelen toegekend voor de afbouwsubsidie
voor organisaties die geen subsidie onder het MFS hebben gekregen. Verder
heeft er bevoorschotting van ruim EUR 40 miljoen plaatsgevonden van enkele
organisaties die een subsidie krijgen onder het MFS.Slotwet Beleidsartikel
5 Toegenomen menselijke ontplooiing en sociale
ontwikkelingVerplichtingen
x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 20071 055 069Mutaties Slotwet 2007– 494 658Stand Slotwet 2007 (realisatie)560 411VerplichtingenDe verplichtingenstand wordt verlaagd met bijna EUR 495 miljoen. De grootste
mutaties (verlagingen en verhogingen) worden hieronder toegelicht.Door vertragingen zijn minder verplichtingen aangegaan voor landenprogramma’s
voor onderwijs (EUR 69 miljoen) en centrale onderwijsprogramma’s
(EUR 66 miljoen) en het internationaal onderwijs programma (EUR 70
miljoen). Verder is het programmavoorstel van UNICEF voor Early Childhood Development aangehouden, waardoor er voor EUR 60
miljoen minder is verplicht. Door een wijziging in de committering aan het Global Fund to fight Aids Tuberculosis and Malaria(GFATM)
is een verplichting van EUR 120 miljoen doorgeschoven naar 2008. Tot
slot vond een verlaging plaats voor landenprogramma’s op het gebied
van (reproductieve) gezondheid (EUR 71 miljoen) en SALIN (EUR 30
miljoen). Beleidsartikel
5 Toegenomen menselijke ontplooiing en sociale
ontwikkelingUitgaven x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 20071 563 002Mutaties Slotwet 200718 033Stand Slotwet 2007 (realisatie)1 581 035UitgavenIn de Decemberbrief werd op dit artikel een verhoging gemeld van een saldo
van EUR 14 miljoen. Het betrof vooral vertragingen op het gebied van
onderwijs en bij SNV. Daarnaast werd melding gemaakt van bevoorschotting van
organisaties onder het Medefinancieringsstelsel. De uitgaven ten opzichte
van de Decemberbrief zijn met EUR 4 miljoen toegenomen. Dit heeft vooral
te maken met en aantal voorschotten aan organisaties die subsidie krijgen
onder het Medefinancieringsstelsel.Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van
beleid: overzicht m.b.t. onderzoek geprogrammeerd voor afronding in 2007 Operationele
doelstellingTitel van
de evaluatieJaar van afronding Beleidsdoorlichtingen 5.4 en 5.51. Hiv/aids
en seksuele en reproductieve gezondheid en
rechten (SRGR)2007 Effectenonderzoekex-post 5.12. Impactevaluatiebasisonderwijs in
Zambia20085.13. Impactevaluatie basisonderwijs in Uganda20085.24. Tussentijdse evaluatie programma’s internationaal
onderwijs(NFP en NPT)20075.25. Onderzoeksbeleid 1992–200520075.56. Gezondheidssector Tanzania20075.67. IOB-evaluaties MFP-breed20075.68. VakbondsMedefinancieringsProgramma
(VMP)20075.69. Prins Claus fonds2007 Overig evaluatieonderzoek 5.610. Xplore20085.611. Beleidskaders/voortraject MFS2008Algemene toelichting: nadere informatie, inclusief (waar beschikbaar)
de tekst van de beleidsonderzoeken zelf, is te vinden in deBZ-Evaluatieprogrammering.Specifieke toelichting:ad 2 en 3. Afronding van deze IOB-evaluaties is voorzien voor het eerste
kwartaal van 2008.ad 10. Afronding van deze IOB-evaluatie is voorzien voor begin 2008.ad 11. Afronding is voorzien voor begin 2008.Beleidsartikel 6Beter beschermd en verbeterd milieu Beleidsartikel
6 Beter beschermd en verbeterd milieu (x
EUR1000)RealisatieRealisatieRealisatieRealisatieVastgest elde begrotingVerschil 200420052006200720072007Verplichtingen278 019289 705738 726347 629180 432167 197       Uitgaven:      Programma-uitgaven totaal286 671282 676336 253356 008371 339– 15 331       6.1 Milieuen water232 618215 651242 243244 682237 4097 2736.2 Water en stedelijke ontwikkeling54 05367 02594 010111 326133 930– 22 604VerplichtingenPer saldo is in 2007 sprake van een verhoging van de verplichtingen met
EUR 167 miljoen. De verhoging van verplichtingen in 2007 wordt vooral
veroorzaakt door nieuwe committeringen voor landenprogramma’s ter grootte
van circa EUR 104 miljoen. Het gaat hierbij onder meer om programma’s
in Ghana, Indonesië, Kenia en Suriname. Ook zijn additionele verplichtingen
aangegaan in het kader van bijdragen aan SALIN-organisaties (circa EUR 7,5
miljoen). Daarnaast zijn op centraal niveau verplichtingen aangegaan voor
onder meer programma’s voor biodiversiteit en bossen (circa EUR 18
miljoen), voor nieuwe programma’s op het gebied van integraal waterbeheer
(EUR 12,5 miljoen) en voor bijdragen op het gebied van internationaal
milieubeleid (circa EUR 25 miljoen).Uitgaven6.1 Milieu en WaterDe stijging in 2007 met ruim EUR 7 miljoen betreft een saldo. De belangrijkste
verhogingen betreffen onder meer extra uitgaven van circa EUR 15 miljoen
aan de Global Environment Facility(GEF), extra
uitgaven bij centrale programma’s op het gebied van biodiversiteit en
bossen (circa EUR 5 miljoen) en extra uitgaven voor MFS-organisaties (circa
EUR 18 miljoen). Daarnaast is sprake van lagere uitgaven van circa EUR 13
miljoen bij een aantal landenprogramma’s voor milieu, onder andere in
Bangladesh, Bolivia en Suriname. Ook is onderuitputting opgetreden ter grootte
van circa EUR 15 miljoen bij centrale activiteiten voor de bevordering
van duurzame energie in ontwikkelingslanden. Het starten van deze nieuwe activiteiten,
onder meer in het kader van Clean Energy Investment Framework, neemt meer tijd in beslag dan gepland.6.2 Water en Stedelijke OntwikkelingPer saldo wordt op dit sub-artikel EUR 22,6 miljoen minder uitgegeven
dan geraamd. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door vertragingen in zowel
centrale programma’s op het gebied van drinkwater en sanitaire voorzieningen
(ruim EUR 7 miljoen) als bij landenprogramma’s op dit gebied in
onder meer Mozambique, Senegal, Indonesië en Kenia (ruim EUR 14
miljoen).Beleidsartikel
6 Beter beschermd en verbeterd milieuVerplichtingen x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 2007502 293Mutaties Slotwet 2007– 154 664Stand Slotwet 2007 (realisatie)347 629VerplichtingenVan de verlaging van de verplichtingenstand van ruim EUR 154 miljoen
worden hieronder de belangrijkste mutaties toegelicht.De overeenkomsten met de Wereldbank (Clean Energy Investment
Framework – EUR 45 miljoen) en het UNESCO-IHE Institute for water education (EUR 20 miljoen) zullen
pas in 2008 worden afgesloten. Ook is sprake van verlagingen bij landenprogramma’s
ter grootte van ca. EUR 70 miljoen door vertragingen bij het opzetten
van deze programma’s. Het gaat hierbij onder meer om programma’s
in Ghana (verlaging EUR 30 miljoen), Mali (verlaging ruim EUR 6
miljoen), Vietnam (EUR 5 miljoen) en Bolivia (EUR 3 miljoen). Beleidsartikel
6 Beter beschermd en verbeterd milieuUitgaven x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 2007371 201Mutaties Slotwet 2007– 15 193Stand Slotwet 2007 (realisatie)356 008UitgavenBij Decemberbrief was reeds aangegeven dat er onderuitputting van circa
EUR 3,4 miljoen heeft plaatsgevonden bij landenprogramma’s voor
milieu en water in onder meer Vietnam en Ghana. Daarbovenop is ook onderuitputting
opgetreden bij centrale activiteiten voor de bevordering van duurzame energie
in ontwikkelingslanden. Het starten van deze nieuwe activiteiten, onder meer
in het kader van Clean Energy Investment Framework,
neemt meer tijd in beslag dan gepland. Verder zorgde de vertragingen bij de
uitvoering van centrale programma’s op het gebied van drinkwater en
sanitaire voorzieningen voor een neerwaartse bijstelling van EUR 2,5
miljoen.Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van
beleid: overzicht m.b.t. onderzoek geprogrammeerd voor afronding in 2007 Operationele
doelstellingTitel van
de evaluatieJaar van afronding Beleidsdoorlichtingen  –  Effectenonderzoekex-post 6.11. Regeringsstandpunt
Tropisch Regenwoud (RTR)20086.12. Energie en ontwikkelingssamenwerking20076.13. Clean Development Mechanism (CDM)20076.24. Impactevaluatie water
en sanitaire voorzieningen in Tanzania20076.25. Impactevaluatiewater
en sanitaire voorzieningen in Jemen20086.26. Sectorale benadering
in de sector water2008 Overig evaluatieonderzoek 6.17. Public Private
Partnerships (review)2008Algemene toelichting: nadere informatie, inclusief (waar beschikbaar)
de tekst van de beleidsonderzoeken zelf, is te vinden in deBZ-Evaluatieprogrammering.Specifieke toelichting:ad 1, 5 en 6. Afronding van deze IOB-evaluaties is voorzien voor het eerste
kwartaal van 2008.ad 7. Dit onderzoek zal naar verwachting in de loop van 2008 worden afgerond.Beleidsartikel 7Welzijn en veiligheid van Nederlanders in het buitenland
en regulering van personenverkeerBeleidsartikel
7 Welzijn en veiligheid van Nederlanders
in het buitenland en regulering van personenverkeer (x
EUR1000)RealisatieRealisatieRealisatieRealisatieVastgest elde begrotingVerschil 200420052006200720072007Verplichtingen114 40486 623108 139104 763106 053– 1 290       Uitgaven:      Programma-uitgaven totaal106 06886 903104 127111 681106 0535 628       7.1 Consulaire dienstverlening5 7019 88112 88015 27612 4702 8067.2 Vreemdelingenbeleid100 36777 02291 24796 40593 5832 822       Ontvangsten25 69625 19328 19141 12726 54314 5847.10 Consulaire dienstverlening25 69625 19328 19141 12726 54314 584VerplichtingenDe belangrijkste mutaties hebben te maken met de uitgaven zoals hieronder
beschreven.UitgavenArtikel 7.1 Consulaire dienstverleningOp dit sub-artikel werd per saldo EUR 2,8 miljoen meer uitgegeven dan
geraamd. Dit werd grotendeels veroorzaakt door een stijging van de kostprijs
van reisdocumenten (EUR 1 miljoen) en door de nagekomen kosten uit 2001
tot en met 2006 (noodpaspoorten en laissez passers EUR 0,3 miljoen).
Verder bracht de uitvoering van het NVIS-project (Nieuw Visum Informatie Systeem)
reeds aan het begin van 2007 onvoorziene extra uitgaven met zich mee. Inmiddels
is het systeem op een deel van de ambassades in productie genomen.Artikel 7.2 VreemdelingenbeleidOp dit sub-artikel werd per saldo EUR 2,8 miljoen meer uitgegeven dan
geraamd. Mede vanwege een groter dan geraamde instroom van asielzoekers valt
de toerekening aan het OS-budget van de (eerstejaars)opvangkosten van asielzoekers
uit DAC-landen hoger uit. Daarnaast hebben gemeenten minder beroep gedaan
dan geraamd op de inzet van vertrouwens-advocaten in het kader van het legalisatie-
en verificatiebeleid.OntvangstenArtikel 7.1 Consulaire DienstverleningDe ontvangsten op paspoortgelden, kanselarijrechten en in mindere mate
legalisatierechten waren hoger dan geraamd. Dit wordt grotendeels verklaard
door een verhoging van de visumleges van EUR 30 naar EUR 60. Daarnaast
zijn er meer visumaanvragen in 2007 ingediend en betaald dan in 2006.Slotwet Beleidsartikel
7 Welzijn en veiligheid van Nederlanders
in het buitenland en regulering van personenverkeerVerplichtingen x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 2007112 887Mutaties Slotwet 2007– 8 124Stand Slotwet 2007 (realisatie)104 763VerplichtingenVoor het overgrote deel is de neerwaartse bijstelling voornamelijk een
gevolg van de vertragingen opgelopen bij het Nieuw Visum Informatie Systeem.
Voor de opvang van asielzoekers is EUR 1,1 miljoen minder aan verplichtingen
aangegaan en voor de terugkeer van asielzoekers is EUR 2,9 miljoen minder
aan verplichtingen aangegaan. Beleidsartikel
7 Welzijn en veiligheid van Nederlanders
in het buitenland en regulering van personenverkeerUitgaven x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 2007112 887Mutaties Slotwet 2007– 1 206Stand Slotwet 2007 (realisatie)111 681UitgavenDe onderuitputting op dit artikel is voor het overgrote deel een gevolg
van de vertragingen opgelopen bij de ontwikkeling van het Nieuw Visum Informatie
Systeem en door minder uitgaven voor de opvang van asielzoekers (EUR 1
miljoen) en voor de terugkeer van asielzoekers (EUR 1,5 miljoen). Beleidsartikel
7 Welzijn en veiligheid van Nederlanders
in het buitenland en regulering van personenverkeerOntvangsten x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 200731 650Mutaties Slotwet 20079 477Stand Slotwet 2007 (realisatie)41 127OntvangstenVooral een hogere afgifte van reisdocumenten en de toename van het aantal
in behandeling genomen visumverzoeken hebben geleid tot hogere ontvangsten.Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van
beleid: overzicht m.b.t. onderzoek geprogrammeerd voor afronding in 2007 Operationele
doelstellingTitel van
de evaluatieJaar van afronding Beleidsdoorlichtingen  –  Effectenonderzoekex-post 7.11. Tussentijdse evaluatielegalisatie-
en verificatiebeleid– Overig evaluatieonderzoek 7.12. Gedetineerdenbegeleiding 2007–Toelichting:ad 1: In januari 2006 is de Kamer geïnformeerd over nieuwe beleidslijnen
ten aanzien van de consulaire bijstand aan Nederlandse gedetineerden in het
buitenland. In 2007 heeft een evaluatie plaatsgevonden van de ervaringen opgedaan
met deze beleidslijnen, zij het niet in de vorm van een formeel evaluatieonderzoek
(toegelicht in TK 30 010, nr. 6).ad 2: In mei 2007 is besloten af te zien van deze tussentijdse evaluatie
(toegelicht in TK 29 831, nr. 5).Beleidsartikel 8Versterkt cultureel profiel en positieve beeldvorming
in en buiten NederlandBeleidsartikel
8 Versterkt cultureel profiel en
positieve beeldvorming in en buiten Nederland (x
EUR1000)RealisatieRealisatieRealisatieRealisatieVastgestelde begrotingVerschil 200420052006200720072007Verplichtingen62 23478 725185 20755 42246 5108 912       Uitgaven:      Programma-uitgaven totaal77 22677 86586 97697 14686 10011 046       8.1 Nederlandse cultuur17 60814 22715 76820 28413 0507 2348.2 Cultureel erfgoed4 5324 6315 2225 3794 9714088.3 Draagvlak Nederlands
buitenlands beleid55 08659 00765 98671 48368 0793 4048.4 Vestigingsklimaat internationale organisaties in Nederland000000       Ontvangsten75575575675975548.10 Doorberekening Defensie diversen7557557567597554VerplichtingenDe hogere realisatie van verplichtingen is voor het grootste deel (EUR 6,6
miljoen) toe te schrijven aan meerjarige verplichtingen die werden aangegaan
ten opzichte van instituten, met name het Institut Neérlandais.Uitgaven8.1 Nederlandse cultuurOp dit artikelonderdeel werd in het totaal EUR 7,2 miljoen meer uitgegeven,
met name aan het HGIS-cultuurprogramma (EUR 3,2 miljoen) en programma’s
op het gebied van cultuur onder het medefinancieringsstelsel (EUR 2,5
miljoen). Daarnaast was er sprake van hogere uitgaven op het programma culturele
ambassadeprojecten en aan bijdragen aan instituten, tezamen EUR 1,3 miljoen.8.3 Draagvlak Nederlands buitenlands beleidDe EUR 3,4 miljoen hogere uitgaven zijn toe te schrijven aan meeruitgaven
op het stageprogramma (EUR 2,9 miljoen), Staatsbezoeken (EUR 2,2
miljoen) en het programma ondersteuning buitenlands beleid (POBB – EUR 1,5
miljoen). Daar tegenover stonden lagere uitgaven op diverse onderdelen, met
name bij voorlichting (EUR 1,1 miljoen).Slotwet Beleidsartikel
8 Versterkt cultureel profiel en
positieve beeldvorming in en buiten NederlandVerplichtingen x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 200767 154Mutaties Slotwet 2007– 11 732Stand Slotwet 2007 (realisatie)55 422VerplichtingenDe negatieve bijstelling is met name het gevolg van enkele technische
neerwaartse bijstellingen bij Internationaal Cultuurbeleid en subsidies. Verder
was er sprake van verlagingen op onderdelen die ook in de uitgaven een onderbesteding
kenden (zie aldaar). Beleidsartikel
8 Versterkt cultureel profiel en
positieve beeldvorming in en buiten NederlandUitgaven x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 200794 256Mutaties Slotwet 20072 890Stand Slotwet 2007 (realisatie)97 146UitgavenHet grootste deel van de verhoging werd gemeld in de Decemberbrief en
betreft EUR 2,3 miljoen uitgaven voor HGIS-cultuur, EUR 1 miljoen
voor bevoorschotting van enkele MFS-activiteiten op het gebied van cultuur
en EUR 2,8 miljoen voor het stageprogramma.Daar staan lagere uitgaven tegenover op meerdere onderdelen binnen dit
artikel zoals Staatsbezoeken (EUR 1,2 miljoen) en het Programma Kleine
Ambassadeprojecten (EUR 1 miljoen). Beleidsartikel
8 Versterkt cultureel profiel en
positieve beeldvorming in en buiten NederlandOntvangsten x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 2007771Mutaties Slotwet 2007– 12Stand Slotwet 2007 (realisatie)759Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van
beleid: overzicht m.b.t. onderzoek geprogrammeerd voor afronding in 2007 Operationele
doelstellingTitel van
de evaluatieJaar van afronding Beleidsdoorlichtingen  –  Effectenonderzoekex-post 8.11. Evaluatie HGIScultuurprogramma20078.12. EvaluatieHGIS bezoekersprogramma2007Algemene toelichting: nadere informatie, inclusief (waar beschikbaar)
de tekst van de beleidsonderzoeken zelf, is te vinden in deBZ-Evaluatieprogrammering.Specifieke toelichting:ad 1 en 2. Tijdens de uitvoering is besloten deze twee onderzoeken tot één
onderzoek te combineren.Niet-beleidsartikel 9GeheimNiet-beleidsartikel
9 Geheim (x EUR1000)RealisatieRealisatieRealisatieRealisatieVastgest elde begrotingVerschil 2004200520062007200720071. Verplichtingen000000       2. Uitgaven000000Slotwet Beleidsartikel
9 GeheimVerplichtingen x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 2007pmMutaties Slotwet 20070Stand Slotwet 2007 (realisatie)0Niet-beleidsartikel 10Nominaal en onvoorzienNiet-beleidsartikel
10 Nominaal en onvoorzien (x EUR1000)RealisatieRealisatieRealisatieRealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2004200520062007200720071. Verplichtingen39151992392 254– 92 231       2. Uitgaven:39151992392 254– 92 231       10.1 Nominaal en onvoorzien39151992392 254– 92 231Op dit artikel worden de uitgaven verantwoord die samenhangen met de HGIS-indexering
en onvoorziene uitgaven.Verplichtingen en uitgavenHet grootste deel van dit artikel bestaat uit een voorziening voor HGIS/loon-,
prijs- en koersontwikkelingen en onvoorzien. Via overboekingen naar HGIS-artikelen
op diverse begrotingen werden middelen uit dit artikel voor deze doelen ingezet.Slotwet Beleidsartikel
10 Nominaal en onvoorzienUitgaven x
EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 200775Mutaties Slotwet 2007– 52Stand Slotwet 2007 (realisatie)23Niet-beleidsartikel 11AlgemeenNiet-beleidsartikel
11 Algemeen (x EUR1000)RealisatieRealisatieRealisatieRealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2004200520062007200720071. Verplichtingen664 202658 492648 113712 357684 51327 844       2. Uitgaven:662 810653 443650 211718 295688 72829 56711.1 Apparaatsuitgaven662 810653 443650 211718 295688 72829 567       3. Ontvangsten145 31656 413275 938211 98050 833161 14711.10 Apparaatsuitgaven70 90547 734211 26473 61950 83322 78611.20 Koersverschillen74 4118 67964 674138 3610138 361VerplichtingenDe verplichtingenmutatie houdt verband met de opwaartse kasmutaties zoals
hieronder beschreven.UitgavenDe meeruitgaven op dit artikel van circa EUR 30 miljoen is een saldo van
verhogingen en verlagingen. De verhogingen hielden ondermeer verband met hogere
beveiligingskosten van mensen en materieel in het buitenland (EUR 7 miljoen).
Voorts is dit artikel verhoogd in verband met meevallers in de ontvangsten.
Deze zijn onder meer aangewend voor de kosten van de fiscalisering van een
deel van de buitenlandvergoedingen. Op het departement zijn noodzakelijke
vervangingsinvesteringen in kantoormeubilair en inventaris gedaan (EUR 6
miljoen). Ook de bedrijfsvoeringskosten op de Nederlandse vertegenwoordigingen
in het buitenland vielen hoger uit dan geraamd (EUR 11 miljoen). Verlagingen
zijn ondermeer gelegen in een vertraging in de renovatie van de hoofdzetel
van het ministerie en lagere investeringsuitgaven voor ambassadegebouwen en
dienstwoningen. Ook zijn er meevallende uitgaven doordat loonontwikkeling
en personeelsbezetting gedurende het jaar lager zijn uitgevallen dan eerder
geraamd.De totale loonkosten zijn in 2007 lager uitgevallen dan geraamd.Dit wordt veroorzaakt door een daling van de bezetting, zowel op het departement
als op de posten als door een daling van de gemiddelde prijs. Een belangrijke
reden voor de dalende bezetting is een bij de ramingen achterblijvende instroom.De relatief lage realisatie bij de themadeskundigen is vooral administratief-technisch
van aard. De loonkosten van themadeskundigen zijn namelijk deels in de cijfers
van de loonkosten op de posten verwerkt.De gemiddelde kosten van de vergoedingen zijn exclusief de effecten van
de naheffing 2001–2006 in het kader van de fiscalisering van het DBZ-Voorzieningenstelsel
(2007) circa EUR 66 miljoen.De stijging van het aantal lokale werknemers hangt samen met het beleid
waar mogelijk uitgezonden personeel te vervangen door lokaal personeel.De toename van de materieelkosten per medewerker is ondermeer gelegen
in de hoger dan geraamde beveiligingskosten op de posten en bedrijfsvoeringskosten
op het departement en de posten.OntvangstenArtikel 11.1 ApparaatsuitgavenDe hogere ontvangsten zijn het gevolg van restitutie van restfondsen van
multilaterale instellingen en de ontvangen bijdragen in de kosten van de bedrijfsvoering
van het Joint Donor Office te Juba van enkele
deelnemende landen. Daarnaast zijn er ontvangsten voor geleverde logistieke
diensten van het ministerie en ontvangsten van andere departementen voor geleverde
diensten van de Interdepartementale Post- en Koeriersdienst (IPKD).Artikel 11.2 KoersverschillenDe meevaller van EUR 138 miljoen op de koersverschillen wordt met name
veroorzaakt door de daling van de dollarkoers en daaraan gerelateerde valuta’s
ten opzichte van de gehanteerde corporate rate.  begroting 2007realisatie 2007Personeel  Loonkosten departement  Gemiddelde bezetting1 9051 876Gemiddelde prijs67 00064 548Toegelicht begrotingsbedrag127 631121 081   Loonkosten posten (excl. themadeskundigen)  Gemiddelde bezetting1 2651 220Gemiddelde prijs76 70072 024Toegelicht begrotingsbedrag97 04487 862   Loonkosten themadeskundigen (posten)  Gemiddelde bezetting4827Gemiddelde prijs83 90075 547Toegelicht begrotingsbedrag4 0002 044   Loonkosten  Gemiddelde bezetting3 2183 123Gemiddelde prijs71 06467 564Toegelicht begrotingsbedrag228 675210 986   Vergoedingen  Gemiddelde bezetting1 3131 247Gemiddelde kosten57 51258 819Toegelicht begrotingsbedrag75 50973 344   Lokaal personeel  Gemiddelde bezetting2 0652 155Gemiddelde prijs35 80037 224Toegelicht begrotingsbedrag73 93580 217   Materieel  Gemiddelde bezetting (incl att.)5 6235 670Gemiddelde kosten44 95051 353Toegelicht begrotingsbedrag252 757291 162   Totaal630 876655 709   Overige apparaatskosten57 85262 586   Totaal artikel 11688 728718 295Slotwet Beleidsartikel
11 AlgemeenVerplichtingen x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 2007747 966Mutaties Slotwet 2007– 35 609Stand Slotwet 2007 (realisatie)712 357VerplichtingenZie toelichting uitgaven. Beleidsartikel
11 AlgemeenUitgaven x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 2007767 872Mutaties Slotwet 2007– 49 577Stand Slotwet 2007 (realisatie)718 295UitgavenHet overgrote deel van de onderuitputting is ontstaan als gevolg van het
geen doorgang vinden van een begrotingsoverheveling van EUR 42 miljoen
naar het ministerie van Defensie. Deze overheveling houdt verband met de beschikbaarstelling
van het middenterrein van de Alexanderkazerne voor de nieuwbouw van het Internationaal
Strafhof en zal nu in 2008 plaatsvinden. Tenslotte wordt nog een deel van
de onderuitputting verklaard door een administratieve correctie als gevolg
van de hyperinflatie van de Zimbabwaanse Dollar. Beleidsartikel
11 AlgemeenOntvangsten x EUR1000Stand 2e suppletoire begroting 2007124 853Mutaties Slotwet 200787 127Stand Slotwet 2007 (realisatie)211 980OntvangstenAls gevolg van een dalende dollarkoers ten opzichte van de gehanteerde corporate rate, ontstaat er een positief saldo koersverschillen.
Vanwege het grote aantal USD-transacties binnen de ODA-uitgaven is een aanzienlijk
deel daarvan ODA.BedrijfsvoeringsparagraafHet ministerie van Buitenlandse Zaken besteedt op een gestructureerde
wijze aandacht aan de bedrijfsvoering. Op basis van de bestuurlijke informatievoorziening
uit het management controlsysteem, waaronder de begrotings- en jaarplancyclus
en de managementactiepuntenlijst, wordt bewaakt of de doelstellingen op doelmatige
en rechtmatige wijze worden gerealiseerd. Waar nodig wordt bijgestuurd. In
deze paragraaf wordt ingegaan op de bedrijfsvoeringsvraagstukken die zich
gedurende het begrotingsjaar hebben voorgedaan en waarvan informatieverstrekking
voor het inzicht en de oordeelsvorming door de Tweede Kamer van belang is.RechtmatigheidOnder rechtmatigheid wordt de financiële rechtmatigheid verstaan
(rechtmatigheid van verplichtingen, uitgaven, ontvangsten en verantwoordingen).De begrotingsuitvoering in 2007 is binnen de formele tolerantiegrenzen
gerealiseerd. De omvang van de fouten is echter ten opzichte van vorig jaar
toegenomen. Daar staat tegenover dat het volume van de afgewikkelde voorschotten
met 1 miljard is toegenomen. Op basis van een foutenanalyse zullen de aard
en aanleiding van de fouten worden bezien en zullen eventuele aanvullende
beheersmaatregelen worden getroffen.De totstandkoming van de beleidsinformatieHet proces van de totstandkoming van de beleidsinformatie is vastgelegd
in een algemene procesbeschrijving en in een instructie aan de redacteuren
van het jaarverslag. De procesbeschrijving is in december 2006 door het Audit
Committee vastgesteld. Per operationeel doel heeft de verantwoordelijke budgethouder
een deelprocesbeschrijving opgesteld. Bij het indienen van de jaarplannen
hebben budgethouders aangegeven dat de beleidsinformatie volgens dit proces
tot stand is gekomen. In de nieuwe, experimentele opzet van het jaarverslag
2007 is het schrijfwerk geconcentreerd bij een redactieteam. Waar mogelijk
hebben zij gebruik gemaakt van deze procesbeschrijvingen en de verslagdelen
uit de jaarplannen.Het financieel en materieel beheerHet financieel en materieel beheer wordt binnen het ministerie vanuit
een integrale visie op de bedrijfsvoering benaderd. De reikwijdte van de onderwerpen
in deze paragraaf beperkt zich daarom niet tot het financieel en materieel
beheer in enge zin. Aan de hand van de managementactiepuntenlijst (MAC-lijst)
bewaakt het Audit Committee de kwaliteit van de bedrijfsvoering. In 2007 stonden
onder meer de volgende aandachtspunten centraal: veiligheid, informatiesystemen,
consulair, planning & control, voorschottenbeheer, archief- en dossierbeheer
en huisvesting.VeiligheidVoor het toenemend aantal diplomaten dat in een risicovolle omgeving wordt
ingezet, is de cursus «diplomaten in crisisgebieden» verder ontwikkeld
en in 2007 driemaal georganiseerd. In nauwe samenwerking met de AIVD is voortgang
geboekt met de vermindering van het aantal vertrouwensfuncties. De campagne «laat
informatie niet lekken» is geactualiseerd en de rol van de informatiebeveiligingscoördinatoren
op het departement is verder verstevigd.Op het gebied van trainingen is een begin gemaakt om de diverse veiligheidsopleidingen
(security, bedrijfshulpverlening, arbo) te integreren.InformatiesystemenDe voorbereiding van de invoering van de e-module inkoop heeft in 2007
meer tijd gekost dan voorzien en is daarom niet gerealiseerd.In 2007 is het technisch en applicatief beheer van het informatiesysteem
voor de personele en financiële administratie uitbesteed aan een externe
leverancier.De koppeling van het informatiesysteem met P-direct voor de verwerking
van de salarissen zal per 1 januari 2009 in gebruik worden genomen.In 2007 is een «in-house shared service center» opgezet. Sinds
het 2e kwartaal worden alle internationale betalingen centraal afgewikkeld.
Deze centralisatie heeft tot doel om kwaliteit te waarborgen en beheerslast
van de posten weg te nemen.ConsulairIn het kader van het digitaliseren van reisdocumenten werd in 2006 door
het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties besloten het
nieuwe reisdocument uitsluitend te voorzien van de verplichte chip. De geplande
invoering van biometrie werd hiermee opgeschort naar een later moment, naar
verwachting juni 2009. Met dit besluit werden ook de geplande veranderingen
voor dit ministerie tijdelijk stopgezet. Deze zijn medio 2007 weer opgepakt.Planning & control– JaarplancyclusIn 2007 is de jaarplancyclus verder vereenvoudigd en gedifferentieerd.
De grote posten en de posten in de partnerlanden hebben meerjarige strategische
plannen (MJSPs) opgesteld. De contextanalyse die hier onderdeel van is, maakt
de risico’s in de uitvoering inzichtelijk.– Planning, monitoring en evaluatiePlanning, monitoring en evaluatie spelen een belangrijke rol in het resultaatgerichte
sturingsmodel van het ministerie. Sinds 2005 is de begroting ingedeeld volgens
de beoogde beleidsmatige resultaten. De ervaringen met het gebruik van deze
indeling waren, ook in 2007, positief; deze heeft in het bijzonder bijgedragen
aan een betere evalueerbaarheid van het beleid.In 2007 werd de stroomlijning afgerond van het planning-, monitoring-
en evaluatie-instrumentarium (PM&E) met betrekking tot de bilaterale samenwerking
met de partnerlanden. Door deze exercitie is er meer samenhang gekomen tussen
de instrumenten voor PM&E en is het gebruik verbeterd en vereenvoudigd.
Het betreft hier met name de introductie van een herzien Track Record (TR)
en de introductie van het nieuwe Sector Track Record (STR). Het STR biedt
een goed inzicht in de uitvoeringspraktijk van de bilaterale samenwerking
in de verschillende sectoren en heeft de zogenoemde sectorwaarderingen vervangen.
Uitvoering is gegeven aan de in 2007 aangenomen motie over onafhankelijke
evaluatie en de rol van de Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie
(IOB). Het ministerie hecht groot belang aan het waarborgen van een onafhankelijke
oordeelsvorming bij het uitvoeren van evaluatieonderzoek. Ook heeft de IOB
de mogelijkheid om op eigen initiatief evaluatieonderzoek te plannen en uit
te voeren, in het bijzonder op het gebied van ontwikkelingssamenwerking.Tevens is uitvoering gegeven aan de motie om in het jaarverslag systematisch
aandacht te besteden aan de uitkomsten van evaluaties.VoorschottenbeheerIn haar rapport over 2006 concludeerde de Algemene Rekenkamer (AR) dat
het gevoerde voorschottenbeheer structureel onvoldoende was. Weliswaar constateerde
de AR verbeteringen in het inzicht in de openstaande voorschotten en de mate
waarin wordt gerappelleerd, maar in de juiste toepassing van sancties had
het ministerie volgens de AR onvoldoende inzicht.Op basis van een in overleg met de AR opgesteld plan van aanpak heeft
het ministerie in 2007 belangrijke verbeteringen gerealiseerd. De managementinformatie
over het uitsturen van rappellen ten aanzien van verantwoordingsinformatie
en het opleggen van sanctiemaatregelen is gestructureerd. Op basis van deze
managementinformatie werd in 2007 strikt toezicht gehouden op het tijdig uitsturen
van rappelbrieven en het opleggen van sancties. Het aantal sancties dat is
opgelegd en centraal geregistreerd is fors toegenomen in vergelijking met
voorgaande jaren. Ook is in 2007 in een groter aantal gevallen, conform de
geldende regelgeving, aan de departementsleiding ontheffing gevraagd en verleend
voor het opleggen van sancties. Voor een adequaat beheer van de voorschotten
is het belangrijk dat rappelbrieven tijdig worden verstuurd. Hierin zijn belangrijke
verbeteringen gerealiseerd. Per eind 2007 waren er nauwelijks nog achterstanden
in het uitsturen van rappelbrieven. In 2007 zijn structuren opgezet voor het
leveren van managementinformatie en het houden van strikt toezicht. De inbedding
daarvan in de organisatie verdient nog aandacht. Deze aanpak moet ervoor zorgen
dat de tijdelijke achterstanden die in 2007 nog regelmatig ontstonden, beheersbaar
worden.In 2007 heeft het ministerie een groot deel van de oude voorschotten kunnen
afwikkelen. Zoals eerder toegezegd zullen de resterende oude voorschotten
in 2008 worden afgewikkeld. Enkele voorschotten die tot en met 2002 zijn verstrekt
zullen niet afgewikkeld worden omdat deze terecht nog openstaan en de betreffende
projecten of programma’s nog doorlopen. Deze voorschotten worden dan
ook niet als «oud» gekwalificeerd. Door de vele maatregelen die
ten aanzien van het voorschottenbeheer zijn genomen is de actualiteit van
de totale voorschottenstand substantieel verbeterd.De Tweede Kamer is geïnformeerd over het plan van aanpak en ontving
twee voortgangsrapportages. Tevens werden Kamervragen beantwoord.Archief- en dossierbeheerNaar aanleiding van het Jaarverslag 2006 van de AR over archiefbeheer,
werd in 2007 uitvoering gegeven aan de volgende vier toezeggingen die het
ministerie aan de Tweede Kamer deed.1. Om de kwaliteit en capaciteit van medewerkers te
verhogen werden verschillende cursussen gehouden.2. Vergroting van de bewustwording onder medewerkers werd ingevuld door regelmatige nieuwsbrieven, presentaties in de
DG staven en modules in de cursus «de eerste 100 dagen op de post»
voor Chefs de Poste.3. In het kader van het beperken van het risico van
kennisverlies zijn verschillende activiteiten uitgevoerd, zoals het
opstellen van speciale instructies voor de dossiervorming rond de missie naar
Afghanistan en het opstellen van lijsten met bijzondere gebeurtenissen die
voor overdracht naar het nationaal archief in aanmerking komen.4. Het toezicht op het archiefbeheer op posten is verbeterd door de introductie van een nieuwe checklist archiefbeheer en de
actualisering van archiefplannen.HuisvestingDe goede en veilige huisvesting van het postennet (werken en wonen) is
een kritische factor voor het uitvoeren van de kerntaken. In 2007 zijn huisvestingsknelpunten
opgelost. Er is extra aandacht gegeven aan beveiligingsprojecten voor kanselarijen.De in 2004 doorgevoerde reorganisatie van het beheer en onderhoud van
de panden in het buitenland is geëvalueerd.Vanuit het perspectief van financieel en materieel beheer zijn de in 2006
door de AR gesignaleerde risico’s aangepakt. Zo is verduidelijkt dat
de kaders voor huisvestingsprojecten in eerste instantie gevormd worden door
de bouwnormen. Tevens is de naleving van de procedure bij dreigende overschrijdingen
binnen huisvestingsprojecten verscherpt. Verder is door het standaardiseren
van de inspecties op het terrein van beheer en onderhoud het risico van onvoorzien
onderhoud verder afgenomen. In 2007 zijn 70 inspecties uitgevoerd. Hiermee
is het inzicht op de stand van zaken van het onderhoud op de posten toegenomen.
Tenslotte is voor dienstwoningen de toetsing van de toepassing van de richtlijnen
explicieter gemaakt.Overige aspecten van de bedrijfsvoeringTaakstellingIn het kader van de Vernieuwing Rijksdienst en de hieruit voortvloeiende
taakstelling voor het ministerie van Buitenlandse Zaken (391 fte), is een
DG Taakstelling aangesteld. Deze programma DG heeft de opdracht gekregen om,
samen met een viertal projectleiders, voorstellen te doen voor een kleiner
en beter ministerie. Het programmateam Taakstelling heeft zich georiënteerd
op de samenhang in beleidsdirecties, de consulaire en economische dienstverlening,
de ondersteuning en het postennet. Eind 2007 zijn de eerste bevindingen en
aanbevelingen besproken in de bestuursraad.PersoneelskostenNaast mevrouw Herfkens heeft een beperkt aantal BZ-medewerkers, gedetacheerd
op basis van buitengewoon verlof bij een internationale organisatie (w.o.
de Verenigde Naties) een financiële vergoeding gekregen die strijdig
is met de regelgeving van die organisatie. Voor de thans nog lopende detacheringen
zijn de desbetreffende betalingen stopgezet. Ook zal de notitie «detacheringen:
beleid en procedures» worden aangepast waardoor dit in het vervolg niet
meer kan gebeuren.Principle based regelgevingIn 2007 is de uitwerking van de managementvisie ter vermindering van de
beheers- en beleidslast en meer ruimte voor kerntaken onverminderd voortgezet.
Vanuit de gedachte van «principle based» regelgeving zijn reeds
diverse eenvoudig door te voeren vereenvoudigingen in de regelgeving opgenomen.Een start is gemaakt met een screening van alle beleids- en bedrijfsprocessen.
De herziening van de regelgeving moet leiden tot vermindering van de (perceptie
van) regeldruk. De nieuwe regelgeving zal gestalte krijgen vanuit een risico-georiënteerd
en «principle based» perspectief, en wordt gepresenteerd in een
meer toegankelijke en gebruikersvriendelijke vorm, onder andere door de introductie
van portals.AanbestedingenEr is sprake van toegenomen aandacht voor de regelgeving, hetgeen kan
worden afgeleid van het sterk toegenomen aantal verzoeken om ondersteuning
bij het voorbereiden en uitvoeren van aanbestedingen. De auditdienst heeft
geen specifiek afzonderlijk onderzoek naar aanbestedingen gedaan, maar heeft
dit aspect meegenomen in het reguliere onderzoek en constateert dat een enkele
uitzondering daargelaten in 2007 de aanbestedingsregelgeving goed is nageleefd.
De uitzondering betrof enkele incidentele gevallen voor een beperkt totaalbedrag.Duurzame bedrijfsvoering: 9 thema’s, 1 doelMet het motto «samen een duurzaam geheel» werkt het ministerie
van Buitenlandse Zaken aan de verduurzaming van de eigen organisatie in Nederland
en op de posten.Inzet is zoveel mogelijk klimaatneutraal werken. Ten opzichte van het
peiljaar 2004 is het energieverbruik en de hoeveelheid afval aanzienlijk verminderd.
Het ministerie heeft het milieucertificaat volgens de Internationale Standaardnorm
ISO 14 001 met een hoge waardering verlengd gekregen tot en met 2009.Het afsprakenkader 100% duurzaam inkopen (volgens de criteria van
SenterNovem) is ondertekend door de directies met het hoogste inkoopvolume.Ook in 2007 zijn de vliegreizen gecompenseerd voor CO2.In het kader van e-learning zijn diverse opleidingenmodules gelanceerd.ConclusieMet inachtneming van de hierboven genoemde zaken, is bij het ministerie
van Buitenlandse Zaken over het begrotingsjaar 2007 sprake geweest van beheerste
bedrijfsprocessen. Deze bedrijfsprocessen voorzien tevens in waarborgen voor
een rechtmatige begrotingsuitvoering. Voor wat betreft de hierboven genoemde
kanttekeningen zijn maatregelen getroffen om de bedrijfsvoering te verbeteren.Departementale verantwoordingsstaat Departementale
verantwoordingsstaat 2007 van het ministerie van Buitenlandse Zaken (V) (x
EUR1000)  (1)(2)(3)Art.OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting  verplichtingenuitgavenontvangstenverplichtingenuitgavenontvangstenverplichtingenuitgavenontvangsten TOTAAL 11 722 892724 531 11 863 809972 765 140 917248 234            Beleidsartikelen         1Versterkte internationale rechtsorde en
eerbiediging mensenrechten61 19077 797 98 61992 467 37 42914 670 2Grotere veiligheid en stabiliteit,
effectieve humanitaire hulpverlening en goed
bestuur676 591762 7472241 156 510915 1651 952479 919152 4181 7283Versterkte Europese samenwerking7 026 5917 213 261611 4007 971 3247 032 238627 005944 733– 181 02315 6054Meer welvaart en minder
armoede456 199690 29734 7761 012 701959 75189 942556 502269 45455 1665Toegenomen menselijke
ontplooiing en sociale ontwikkeling572 1961 634 316 560 4111 581 035 – 11 785– 53 281 6Beter beschermd en verbeterd milieu180 432371 339 347 629356 008 167 197– 15 331 7Welzijn en veiligheid van Nederlanders
in het buitenland en regulering van personenverkeer106 053106 05326 543104 763111 68141 127– 1 2905 62814 5848Versterkt cultureel
profiel en positieve beeldvorming in en buiten Nederland46 51086 10075555 42297 1467598 91211 0464            Niet-beleidsartikelen         9Geheimpmpm 00 00010Nominaal en onvoorzien92 25492 254 2323 – 92 231– 92 231011Algemeen684 513688 72850 833712 357718 295211 98027 84429 567161 147Ons bekend,De minister van Buitenlandse Zaken,De minister voor Ontwikkelingssamenwerking,Saldibalans per 31 december 2007 en toelichtingMinisterie van Buitenlandse Zaken (V) I Saldibalans
per 31 december 2007  x EUR1000  x EUR10001Uitgaven ten laste van de begroting11 863 7932Ontvangsten ten gunste
van de begroting972 764      3Liquide middelen46 0596aRekening-courant RHB10 942 007      8Intra-comptabele vorderingen16 9219Intra-comptabele
schulden12 002       Intra-comptabele activa11 926 773 Intra-comptabele passiva11 926 773      11Extra-comptabele vorderingen455 08011aT.r.
extra-comptabele vorderingen455 080      13Voorschotten5 502 85613aT.r.
voorschotten5 502 856      14aT.r. garantieverplichtingen418 65114Garantieverplichtingen418 651      15aT.r. openstaande verplichtingen10 184 25315Openstaande verplichtingen10 184 253       Extra-comptabele activa16 560 840 Extra-comptabele passiva16 560 840       Totaal activa28 487 613 Totaal passiva28 487 613II Inleiding1. AlgemeenDe saldibalans is een financiële staat waarop de standen van de intra-
en extra comptabele rekeningen van het ministerie van Buitenlandse Zaken worden
verantwoord.Het intra-comptabele deel van de saldibalans geeft inzicht in de kasstromen.
Het gaat hier voornamelijk om de uitgaven en ontvangsten van dienstjaar 2007
die nog met het ministerie van Financiën moeten worden verrekend. Na
goedkeuring van de Rijksrekening vindt de verrekening plaats. De tegenrekening
van de uitgaven en ontvangsten is de post «Rijkshoofdboekhouding»
(RHB), de rekening-courant tussen de ministeries van Buitenlandse Zaken en
Financiën. Onder het intra-comptabele deel zijn ook de liquide middelen
van het ministerie opgenomen. De uitgaven en ontvangsten buiten begrotingsverband,
die met derden zullen worden verrekend en niet ten laste c.q. ten gunste van
de begroting zijn gebracht, zijn verantwoord onder de intra-comptabele vorderingen
en schulden.Het extra-comptabele deel van de saldibalans geeft enerzijds inzicht in
de standen van de uitstaande vorderingen en voorschotten die in het verleden
tot kasstromen hebben geleid (ten laste c.q. ten gunste van de begrotingen
van voorgaande jaren). Anderzijds bevat dit deel van de saldibalans de post
openstaande verplichtingen. Deze post geeft inzicht in de toekomstige kasstromen.
Openstaande verplichtingen kunnen leiden tot uitgaven ten laste van begrotingen
van volgende jaren. De extra-comptabele rekeningen worden met behulp van diverse
tegenrekeningen in evenwichtsverband geboekt.2. WaarderingsgrondslagenDe uitgaven en verplichtingen in vreemde valuta worden gedurende het jaar
met behulp van een vaste koers (corporate rate) omgerekend. Voor wat betreft
de uitgaven in 2007 is 88% gerealiseerd in Euro, 9% in US dollar
en 3% in circa 110 andere vreemde valuta. Voor wat betreft de verplichtingen
ligt dit percentage gelijk.Er is in deze jaarrekening een correctie doorgevoerd op de weergave van
de realisatie van verplichtingen, uitgaven en ontvangsten in de valuta ZWD
(Zimbabwaanse dollar). Door de hyperinflatie in Zimbabwe gaf de omrekening
tegen corporate rate namelijk geen realistisch beeld meer.De corporate rate 2007 van de USD was vastgesteld op 1 USD = 0,81 Euro.
Voor 2008 is dit 0,74.De balansposten per 31 december worden gewaardeerd naar de corporate rate
van het volgende boekjaar. Intra-comptabel betreft dit de liquide middelen,
extra-comptabel betreft het de vorderingen, voorschotten en openstaande verplichtingen.
De herwaardering die hieruit voortvloeit wordt verwerkt in de kas- en verplichtingenstroom
van het afgelopen jaar.De overige in de saldibalans en de toelichting opgenomen bedragen zijn
gewaardeerd tegen de historische waarde.III Toelichting op de saldibalans per 31 december
2007 (in EUR1000)1 Uitgaven ten laste van de begroting (debet 11 863 793
x EUR 1000)Onder deze post zijn de gerealiseerde uitgaven in het jaar 2007 opgenomen.
Na goedkeuring van de slotwet door de Staten-Generaal wordt dit bedrag verevend
met het ministerie van Financiën.2 Ontvangsten ten gunste van de begroting (credit
972 764 x EUR 1000)Onder deze post zijn de gerealiseerde ontvangsten in het jaar 2007 opgenomen.
Na goedkeuring van de slotwet door de Staten-Generaal wordt dit bedrag verevend
met het ministerie van Financiën.3 Liquide middelen (debet 46 059 x EUR 1000)De liquide middelen omvatten girale en chartale gelden, alsmede gelden
onderweg en hebben betrekking op het Departement en de Vertegenwoordigingen
in het buitenland. Het treasurybeleid is er, met betrekking tot de gelden
van Hoofdstuk V van de Rijksbegroting, op gericht te komen tot een optimale
beheersing van de geldomvang en een kostenminimalisatie ten aanzien van bankkosten
en rentederving. Hierbij spelen aspecten als liquiditeitenbeheer, valutarisicobeheer,
debiteuren- en crediteurenbeheer een grote rol.Specificatie
x EUR100031 december 200731 december 20063.1 Kassaldi2 6142 3573.2 Banksaldi45 38033 9493.3 Girosaldi100723.4 Gelden onderweg– 2 035– 2 177Totaal46 05934 2013.1 Kassaldi (debet 2 614 x EUR 1000)Uit oogpunt van een adequaat liquiditeitenbeheer wordt ernaar gestreefd
de hoogte van de kassaldi zoveel mogelijk te beperken. Naast de normale kassaldi
worden op 32 vertegenwoordigingen contanten in voorraad gehouden in verband
met eventuele calamiteiten. Per 31 december 2007 bedroegen deze noodreserves
EUR 1,3 miljoen. Enkele vertegenwoordigingen worden regelmatig voorzien
van contanten omdat giraal bankverkeer niet mogelijk is. Het merendeel van
de kassaldi wordt in vreemde valuta aangehouden.3.2 Banksaldi (debet 45 380 x EUR 1000) Specificatie
x EUR100031 december 200731 december 2006Banksaldi buitenland45 39532 827Banksaldi binnenland– 151 122Totaal45 38033 949Van de in het buitenland aanwezige bankgelden bedroeg het tegoed EUR 17,1
miljoen en het equivalent van het saldo in vreemde valuta EUR 28,3 miljoen.De forse toename van het banksaldo buitenland is ondermeer te verklaren
uit het feit dat een aantal geplande betalingen eind december niet zijn doorgegaan.3.4 Gelden onderweg (credit 2 035 x EUR 1000) Specificatie
x EUR100031 december 200731 december 2006Kruisposten10152Betalingsopdrachten Vertegenwoordigingen– 2 136– 2 229Totaal– 2 035– 2 177Betalingopdrachten Vertegenwoordigingen betreft uitgegeven cheques die
per 31 december nog niet zijn afgeschreven van de bankrekeningen van de Vertegenwoordigingen.6a Rekening-courant RHB (credit 10 942 007
x EUR 1000)Op de Rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding is de financiële
verhouding met het ministerie van Financiën weergegeven. Het verschuldigde
saldo op de Rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding is in overeenstemming
met de opgave van de RHB.8 Intra-comptabele vorderingen (debet 16 921
x EUR 1000)Onder deze post zijn de vorderingen opgenomen die zijn ontstaan als gevolg
van uitgaven ten behoeve van derden. Specificatie
x EUR100031 december 200731 december 20068.1 ministeries9 32410 2958.2 Persoonlijke rekeningen3815398.3 Externe debiteuren4 2633 9148.4 Overige vorderingen2 9533 236Totaal16 92117 984Onderstaand overzicht geeft inzicht in de mate van opeisbaarheid van de
intra-comptabele vorderingen en de ouderdom. Specificatie
x EUR1000Totaal2007200620052004 en
ouder– Direct opeisbaar ministeries9 3249 135170145– Direct opeisbaar persoonlijke rekeningen1541084600– Direct opeisbaar externe debiteuren4 1821 80967982 208– Direct opeisbaar overige vorderingen2 8702 8294100Totaal direct opeisbare vorderingen16 53013 8813241122 213Op termijn opeisbare vorderingen81    Geconditioneerde vorderingen310    Totaal16 921    ministeries (debet 9 324 x EUR1000) Specificatie
x EUR100031 december 200731 december 2006Ingevorderd6 8727 768In te vorderen2 4522 527Totaal9 32410 295Het ingevorderde bedrag per 31 december 2007 betreft de volgende debiteuren:– Defensie 2 315– Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 884– Economische Voorlichtingsdienst 861– Sociale Zaken en Werkgelegenheid 802– Overige ministeries 2 010Totaal 6 872Het nog in te vorderen bedrag per 31 december 2007 betreft de volgende
ministeries:– Defensie 720– Landbouw, Natuurbeheer en Visserij 444– Economische Zaken (Economische Voorlichtingsdienst) 269– Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 258– Justitie 116– Overige ministeries   645Totaal 2 4528.3 Externe debiteuren (debet 4 263 x EUR 1000)Deze categorie vorderingen heeft betrekking op derden zoals particulieren,
bedrijven en dergelijke. Het betreft onder meer vorderingen die ontstaan zijn
met betrekking tot uitgaven in het kader van dienstverlening. Deze vorderingen
ontstaan zowel op het departement als op de vertegenwoordigingen in het buitenland. Specificatie
x EUR100031 december 200731 december 2006Ingevorderd3 1042 749In te vorderen1 1591 165Totaal4 2633 9148.4 Overige vorderingen (debet 2 953 x EUR 1000)Onder deze categorie worden vorderingen opgenomen die niet in de overige
categorieën vallen. Hieronder vallen ook vorderingen ontstaan naar aanleiding
van een uitgave die ter plaatse op de vertegenwoordiging verrekend wordt. Specificatie
x EUR100031 december 200731 december 2006Te vorderen BTW1 9302 036Ter plaatse te verrekenen uitgaven buitenland7091 022Diverse vorderingen314178Totaal2 9533 2369 Intra-comptabele schulden (credit 12 002 x
EUR 1000)Hieronder vallen schulden ontstaan door ontvangsten en inhoudingen die
met derden verrekend zullen worden. Specificatie
x EUR100031 december 200731 december 2006Nog af te dragen loonheffing en premies8 4120Ter plaatse te verrekenen3 4356 727Nog af te dragen aan Domeinen; verkoop onroerend goed31 111Diverse overige schulden152600Totaal12 0028 438De nog af te dragen loonheffing en premies zijn begin 2008 afgedragen.Navolgend overzicht geeft inzicht in de mate van opeisbaarheid van de
intra-comptabele schulden en de ouderdom. Specificatie
x EUR1000Totaal200720062005 en ouderDirect opeisbare schulden12 00211 47939812511 Extra-comptabele vorderingen (debet 455 080
x EUR 1000)Dit betreffen vorderingen die reeds ten laste van de begroting zijn gebracht
en extra-comptabel worden bewaakt. Deze vorderingen hebben vaak een langdurig
karakter. Specificatie
x EUR100031 december 200731 december 2006Te ontvangen aflossingen op begrotingsleningen333 644361 549Verrichte garantiebetalingen NIO59 591103 263Diverse extra-comptabele vorderingen61 84571 943Totaal455 080536 755Navolgend overzicht geeft inzicht in de mate van opeisbaarheid van de
extra-comptabele vorderingen en de ouderdom.Specificatie
x EUR1000Totaal2007200620052004 en
ouder– Op termijn opeisbaar begrotingsleningen333 6440069 643264 001– Op termijn opeisbaar overige vorderingen2 9050002 905Totaal op termijn opeisbare vorderingen336 5490069 643266 906– Direct opeisbaar garantiebetalingen59 5914 6284 0177 19743 749– Direct opeisbaar overige vorderingen36 96311 85511 9552 09411 059Totaal direct opeisbare vorderingen96 55416 48315 9729 29154 808Geconditioneerde vorderingen21 977    Totaal455 080    Te ontvangen aflossingen op begrotingsleningenSaldo per 1 januari 2007 361 549Bij: Consolidaties 2007 0Af: Aflossingen in 2007 27 905Af: Kwijtscheldingen 0Saldo per 31 december 2007 333 644De begrotingsleningen zijn voornamelijk met OS-landen afgesloten. Overeenkomstig
het in de leningovereenkomsten vastgestelde aflossingsschema zal het saldo
per 31 december 2007 in de volgende jaren worden afgelost. Hierbij is
geen rekening gehouden met eventuele toekomstige kwijtscheldingen en nog op
te nemen begrotingsleningen (consolidaties).2008 29 8362009 33 2052010 13 3072011 14 2262012 14 218Na 2013 228 852  333 644Verrichte garantiebetalingen Nederlandse Investeringsbank
voor Ontwikkelingslanden (NIO)Saldo per 1 januari 2007 103 263Bij: Overmakingen aan de NIO (garanties) in 2007 5 075Af: Ontvangsten van de NIO (garanties) in 2007 48 747Af: Kwijtscheldingen in 2007 0Af: Consolidaties 0Saldo per 31 december 2007 59 591Diverse extra-comptabele vorderingenDe post Diverse extra-comptabele vorderingen bestaat uit:Restfondsen bij de Wereldbank en VN-organisaties 17 556Te ontvangen rente op begrotingsleningen en garantiebetalingen (NIO) 16 693Stichting ECDPM (einddatum verlengd tot 31 december 2011) 18 378Vorderingen RSS (uitstaand saldo per 31/12/2005) 2 905(Huur)Waarborgsommen 3 276Ingevorderde voorschotten 1 791Buiteninvordering gestelde vorderingen 323Overige 923Saldo per 31 december 2007: 61 845Het saldo restfondsen bij de Wereldbank en VN-organisaties betreft het
daar fysiek aanwezige saldo.Niet uit de saldibalans blijkende extra-comptabele vorderingenHet ministerie stelt soms gelden beschikbaar voor de vorming van fondsen.
Deze fondsen, onder meer ten behoeve van kredieten en participaties, dienen
voor langetermijnfinanciering van OS-activiteiten. Bij beëindiging van
het fonds vloeien de resterende middelen terug naar de staat. Aangezien momenteel
de hoogte van de vorderingen op de einddatum van het fonds niet te bepalen
is, worden deze niet in de saldibalans opgenomen.13 Extra-comptabele voorschotten (debet 5 502 856
x EUR 1000)Dit betreffen nog openstaande voorschotten waarvan de uitgaven reeds ten
laste van de begroting zijn gebracht. Afwikkeling vindt plaats op basis van
ontvangen verantwoordingen. Ouderdomsanalyse31 december 2007 (EUR x 1 000)31 december 2006 (EUR x 1 000)Verstrekt in 2002 of eerder126 932455 112Verstrekt in 2003102 440262 749Verstrekt in 2004240 428659 025Verstrekt in 2005576 6051 259 546Verstrekt in 20061 589 9403 055 753Verstrekt in 20072 866 5110Totaal5 502 8565 692 185De voorschotten verstrekt in 2002 en eerder zijn als volgt nader uit te
splitsen. Specificatie
x EUR1000Totaal2002200120001999199819971996Verstrekt in 2002 of eerder126 93278 00842 0275 708724385674De opbouw van de stand per ultimo 2006 naar ultimo 2007 is als volgt:Stand per 31 december 2006 5 692 185Bij: Verstrekte voorschotten 2007 3 211 251Af: Verantwoord in 2007 3 247 124Herwaardering naar corporate rate 2008 – 153 456Stand per 31 december 2007 5 502 856Ten opzichte van 2006 is de voorschottenstand licht gedaald met EUR 189
miljoen (3%). Eén van de oorzaken hiervan is het feit dat het
ministerie in 2007 veel aandacht heeft geschonken aan het opschonen van de
oude voorschotten.Herwaardering vindt plaats over de openstaande voorschotten in vreemde
valuta. Van het openstaande saldo van EUR 5 503 miljoen staat het
equivalent van EUR 1 894 miljoen uit in vreemde valuta. Dit betreft
grotendeels USD voorschotten (tegenwaarde in EUR: 1 533 miljoen).14 Openstaande garantieverplichtingen (credit 418 651
x EUR 1000)Dit betreffen door de Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingssamenwerking
(NIO) onder staatsgarantie verstrekte kapitaalmarktleningen aan ontwikkelingslanden.Opbouw garantieverplichtingen:Garantieverplichtingen per 1 januari 2007 553 968Bij: Aangegane verplichtingen in 2007 347Af: Tot betaling gekomen verplichtingen 2007 2 714Aflossingen ontwikkelingslanden 60 084Bijstelling Garantstelling Fokkers Ethiopië 4 003Bijstelling Garantstelling ministerie van Financiën Suriname 68 863  132 950Garantieverplichtingen per 31 december 2007 418 651Het nog openstaande bedrag aan garantieverplichtingen per 31-12-2007 betreft
Indonesië voor een bedrag van EUR 211 miljoen. De overige EUR 207,7
miljoen betreft nog 20 landen.15 Openstaande verplichtingen (credit 10 184 253
x EUR 1000)Opbouw openstaande verplichtingen:Openstaande verplichtingen per 1 januari 2007 9 892 987Bij: Aangegane verplichtingen in 2007 12 152 345Af: Tot betaling gekomen verplichtingen 2007 11 861 079Openstaande verplichtingen per 31 december 2007 10 184 253Niet uit de saldibalans blijkende verplichtingen:– Rente/Aflossing leningenportefeuille NIODe NIO financiert haar leningenportefeuille met opgenomen obligatieleningen,
onderhandse leningen en «Medium Term Notes». De Staat der Nederlanden heeft zich garant gesteld voor de betaling
van rente en aflossing. De nominale waarde hiervan bedroeg per 31 december
2007 EUR 583 miljoen (31 december 2006 EUR 793,2 miljoen).
Deze verplichting is niet in de saldibalans opgenomen aangezien de door de
NIO verstrekte leningen en de toekomstige rentesubsidies reeds als garantieverplichting
respectievelijk als acute verplichting zijn opgenomen.– Verdragsmiddelen SurinameHet restant van de verplichting uit hoofde van de Verdragsmiddelen Suriname
bedraagt per 31 december 2007 EUR 45,8 miljoen (EUR 48,5 miljoen
per 31 december 2006). Voor dit restant zijn nog geen activiteiten gecommitteerd.– HervestigingsfondsIn 2002 is als gevolg van de vijfde kapitaalsuitbreiding van de Ontwikkelingsbank
van de Raad van Europa het bedrag waarvoor Nederland garant staat, toegenomen
tot EUR 119,3 miljoen. De ophoging is deels een overheveling uit de reserves
van de Bank.– Huisvesting OPCWHet ministerie van Buitenlandse Zaken staat sedert 1998 garant voor een
deel van de huisvesting OPCW. De garantie bedraagt per ultimo 2007 circa EUR 7,7
miljoen en duurt nog 5 jaar. Mutatieoverzicht
verplichtingen in EUR (x1 000)SUBBELEIDSARTIKELOpenstaande verplichtingen 01-jan-2007Aangegane verplichtingen in 2007Uitgaven ten laste van de begroting 2007Openstaande verplichtingen per 31-dec-2007 1. Versterkte internationale rechtsorde en
eerbiediging mensenrechten    01Internationale rechtsorde11 36642 11346 2677 21202Mensenrechten44 54239 27837 07846 74203Internationale
juridische instellingen12 09017 2279 12020 197 Totaal Beleidsartikel 167 99898 61892 46574 151       2. Grotere veiligheid en stabiliteit,
effectieve humanitaire hulpverlening en goed
bestuur    01Nationale
en bondgenootschappelijke veiligheid35 86421 77814 17443 46803Non-proliferatieen ontwapening258 5288 4797405Regionale stabiliteit en crisisbeheersing239 742438 223396 082281 88306Humanitaire
hulpverlening21 544488 228328 135181 63707Goed
bestuur281 732178 008161 359298 38109Grotere veiligheid door
strijd tegen milieudegradatie20 00021 7426 93434 808 Totaal Beleidsartikel 2598 9071 156 507915 163840 251       3. Versterkte Europese samenwerking    01Nederlandse
afdrachten aan de EU06 858 6246 858 624002Ondersteuning
bij pre- en post-accessie31 526– 17711 28820 06103EOFEuropees
ontwikkelingsfonds772 0171 100 103149 5791 722 54104Nederlandse
positie in de EU53 4693 4423205Raad
van Europa09 3039 3030 Totaal Beleidsartikel 3803 5487 971 3227 032 2361 742 634       4. Meer welvaart en minder armoede    01Handels-
en financieel systeem (acute verplichtingen)94 0751 67216 15379 59402Armoedebestrijding1 754 938392 978528 7651 619 15103Ondernemingsklimaatontwikkelingslanden612 638740 908390 576962 97004Kwaliteit
en effectiviteit ontwikkelingssamenwerking25 8364 83516 28514 38605Nederlandse
handels- en investeringsbevordering1 5324 9085 2561 184 Totaal Beleidsartikel 42 489 0191 145 301957 0352 677 285 5. Toegenomen menselijke en sociale
ontwikkeling    01Onderwijs975 799200 291464 918711 17202Kennisontwikkeling187 12736 182124 88898 42103Gender13 9174 8223 93814 80104HIV/Aids514 69175 259282 343307 60705Reproductieve
gezondheid263 796177 346141 697299 44506Participatie
civil society2 729 34166 508563 2482 232 601 Totaal Beleidsartikel 54 684 671560 4081 581 0323 664 047       6. Beter beschermd en verbeterd milieu    01Milieu en
Water617 591199 810244 681572 72002Water
en stedelijke ontwikkeling412 565147 817111 326449 056 Totaal Beleidsartikel 61 030 156347 627356 0071 021 776       7. Welzijn en veiligheid van Nederlanders
in het buitenland en regulering van personenverkeer    01Consulaire
dienstverlening3 40113 09215 2751 21802Vreemdelingenbeleid9 88691 67196 4055 152 Totaal Beleidsartikel 713 287104 763111 6806 370       8. Versterkt cultureel
profiel en positieve beeldvorming in en buiten Nederland    01Nederlandse cultuur14 91819 58120 28414 21502Cultureel
erfgoed7504 7315 37910203Draagvlak Nederlands
buitenlands beleid156 92631 10871 482116 552 Totaal Beleidsartikel 8172 59455 42097 145130 869       10. Nominaal en onvoorzien    01Nominaal
en onvoorzien022220 Totaal Niet-Beleidsartikel 10022220       11. Apparaatsuitgaven    01Apparaatsuitgaven32 807712 357718 29426 870 Totaal Niet-Beleidsartikel
1132 807712 357718 29426 870 Totaal acute verplichtingen9 892 98712 152 34511 861 07910 184 253       4. Meer welvaart en minder armoede     Garantieverplichtingen    01Handels- en financieel systeem (garantie verplichtingen)553 968– 132 6032 714418 651 Totaal Beleidsartikel 4553 968– 132 6032 714418 651 Totaal garantieverplichtingen553 968– 132 6032 714418 651 Totaal verplichtingen10 446 95512 019 74211 863 79310 602 904Baten-lastendienst CBIBaten-lastendienst CBIGespecificeerde verantwoordingsstaat
2007(x EUR 1000) Bedragen
in EUR1000  (1)(2)(3)=(2)-(1)Art.OmschrijvingOorspronkelijk
vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde
begroting Baten-lastendienst CBI         Totale baten25 87827 6801 802 Totale lasten25 84827 5041 656 Saldo van baten en lasten30176146      Totale kapitaalontvangsten3000– 300 Totale kapitaaluitgaven152400248Ons bekend,De minister van Buitenlandse Zaken,De minister voor Ontwikkelingssamenwerking,Baten-lastendienst CBI Gespecificeerde
verantwoordingsstaat 2007 (x EUR1000) –1–2(3)=(2)-(1)OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begrotingBaten   Opbrengst moederdepartement25 59327 0631 470Opbrengst overige departementen–––Opbrengst derden275555280Rentebaten106252Buitengewone baten–––Totaal baten25 87827 6801 802    Lasten   Apparaatskosten   – personele kosten3 6562 400– 1 256– materiële kosten21 96124 9062 945Rentelasten204– 16Afschrijvingskosten   – materieel206182– 24– immaterieel–0–Overige lasten   – dotaties voorzieningen5127– buitengewone lasten–––Totaal lasten25 84827 5041 656    Saldo van baten en lasten30176146Baten-lastendienst CBI Kasstroomoverzicht
voor het jaar 2007 (x EUR1000)OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begroting
(1)Realisatie (2)Verschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting (3)=(2)-(1)1. Rekening-courant RHB 1 januari 2007143 2243 2102. Totaal operationele kasstroom150670520  Totaal investeringen (-/-)– 300– 307– 7  Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)–––3. Totaal investeringskasstroom– 300– 307– 7  Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)–––  Eenmalige storting door het moederdepartement (+)–––  Aflossingen op leningen (-/-)– 152– 9359  Beroep op leenfaciliteit (+)300–– 3004. Totaal financieringskasstroom148– 93– 2415. Rekening-courant RHB 31 december 2007(=1+2+3+4)123 4943 482Baten-lastendienst CBI Balans
per 31 december 2007 (x EUR1000) Balans tBalans t-1Activa  Immateriële activa00Materiële activa  – grond en gebouwen00– installaties en inventarissen543373– overige materiële vaste activa69114Debiteuren6630Nog te ontvangen3 8113 647Liquide middelen3 6643 299Totaal activa:8 1537 463   Passiva  Eigen Vermogen  – exploitatiereserve577398– verplichte reserve00– onverdeeld resultaat176172Leningen bij het MvF67161Saldo voorschot/onderhanden werk1 6911 301Voorzieningen4633Crediteuren1 4301 455Nog te betalen4 1663 943Totaal passiva8 1538 153Kengetallen
productie 2007 (P x 1 000) 20072006ProductPQP x Q   Sectorale Export
Ontwikkeling62,8830419 114143,341627 021BSO Modules737,7764 427364,552729Marktinformatie0,00 684491 3603 3610,00 684254 37721 714Trainingen2,101 4803 1082,101 2762 6791 Van het product Sectoraal Export Ontwikkeling is in 2003
reeds EUR 4 389 000 in rekening gebracht. Om die reden bedraagt
de productie in 2007 EUR 14 275 000 (19 114 000 -/-
EUR 4 389 000)2 Van de productie in 2006 is in eerder jaar al EUR 26 000
bij de opdrachtgever in rekening gebracht.ToelichtingHet Centrum tot Bevordering van de Import uit ontwikkelingslanden is sinds
1 januari 1998 een baten-lastendienst van het ministerie van Buitenlandse
Zaken. De hoofddoelstelling is het verrichten van diensten die de concurrentiepositie
van exporteurs en producenten in ontwikkelingslanden op de internationale
en met name de West Europese markt helpt versterken.In 2006 werd, op aanwijzing van het ministerie van Financiën, gestart
met de systematiek van vaste vooraf vastgestelde («ex-ante») prijzen.
De opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken, namelijk het verrichten
van bovengenoemde diensten, werd om die reden verdeeld in opdracht 1 (ex-post
prijzen voor programma’s gestart voor 2006), opdracht
2 (ex-ante prijzen voor programma’s vanaf 2006) en het budgethouderschap
betreffende het International Trade Centre. Het CBI heeft in dit verslagjaar
de transformatie naar de nieuwe resultaatgerichte werkwijze met vooraf vastgelegde
prijzen grotendeels voltooid. De organisatie is daarmee goed gepositioneerd
om de in het kader van de taakstelling aangekondigde prijsverlagingen voor
baten/lastendiensten te kunnen doorvoeren.In 2007 zijn de jaarplancyclus en de offertecyclus ontkoppeld. De werkafspraken
met de eigenaar (plvS) en de opdrachtgever (DGIS) zijn hierop aangepast. De
ontkoppeling betekent dat de uitgewerkte offerte (productieafspraken) in april
van jaar t-1 en de verantwoording over de productie in medio maart van jaar
t+1 aan de opdrachtgever wordt aangeboden.Aan de opdrachtgever wordt per kwartaal gerapporteerd op resultaat, effect
en impact van de CBI-producten. Eind 2007 is de opdrachtgever akkoord gegaan
met een bijstelling van de rapportage over de kwaliteitsindicatoren. Vanaf
het eerste kwartaal 2008 zal het CBI conform het nieuwe format aan de opdrachtgever
rapporteren.Het boekjaar 2007 kan worden afgesloten met een batig saldo van ruim EUR 175 000.
Daarmee is voor het derde jaar een batig saldo gerealiseerd na het verlies
van 2004. Het vermogen blijft binnen de toegestane marges. De interne uurtarieven
gaven voldoende dekking om de apparaatsuitgaven van het CBI te financieren.• De voorzieningen voor het voorzienbare verlies op de overeenkomst
met Asianinvest werd verhoogd met ruim EUR 13 000.• In 2007 werd wederom geen gebruik gemaakt van de leenfaciliteit.
De omvang van het eigen vermogen en de liquiditeitspositie maakten het mogelijk
de investering uit eigen middelen te financieren.• Het Saldo voorschot/onderhanden werk is als passief op de balans
opgenomen. Het van de opdrachtgever ontvangen voorschot overstijgt de waarde
van het onderhanden werk.Doelmatigheid (informatie over de productie)ApparaatDe met de opdrachtgever afgesproken uurtarieven gaven voldoende dekking
voor de apparaatsuitgaven. Rekeninghoudend met nog door te voeren efficiencymaatregelen
kunnen ondanks loon- en prijsstijgingen deze tarieven voor het vierde achtereenvolgende
jaar gehandhaafd blijven.Opdracht 1De stand op 31 december 2007 van de productie onder opdracht 1 blijft
binnen de overeengekomen 25%-marges. In 2007 zijn 304 bedrijven en
6 (de laatste binnen opdracht 1) BSO-modules opgeleverd. Met de oplevering
hiervan kan de totale opdracht onder opdracht 1 met ruim EUR 18,1 miljoen
worden verlaagd tot EUR 17,7 miljoen.Opdracht 2Het ontwikkelen van het product BSOD is in 2007 meer voorspoedig verlopen
dan verwacht. Er zijn 35 modules in uitvoering. De portefeuille is redelijk
gevuld wat ook tot uiting komt in de operationele uitgaven.In 2007 zijn 1480 personen getraind. Dit is 30 minder dan gepland en werd
veroorzaakt door het wegvallen van een op het Pakistaanse bedrijfsleven gerichte training. Ondanks de lagere productie werd op dit product
een positief resultaat behaald.Het aantal geleverde marktinformatie eenheden bedroeg 491 360. Dit
is meer dan de 444 663 eenheden die oorspronkelijk gepland stonden. De
distributie van marktinformatie via het internet is verhoogd door verbeteringen
van de zoekfunctie op de CBI website, een Google Adwords campagne en het ontwikkelen
van een nieuw distributiekanaal (affiliatie) op de websites van partnerorganisaties
in CBI doellanden.TopinkomensOp grond van artikel 6 van de Wet openbaarmaking uit publieke middelen
gefinancierde topinkomens (Stb. 2006, 95) is een overzicht opgenomen van medewerkers
die in het verslagjaar meer verdiend hebben dan het gemiddelde belastbare
loon van de ministers. Dit gemiddelde belastbare jaarloon is voor 2007 vastgesteld
op EUR 169 000. Voor dit departement heeft de publicatieplicht betrekking
op de navolgende functionarissen. FunctieBelastbaar jaarloon 2006Pensioenafdrachten en overige voorzieningen betaalbaar
op termijn 2006Totaal 2006Belastbaar jaarloon 2007Pensioenafdrachten en overige voorzieningen betaalbaar op termijn
2007OntslagvergoedingTotaal 2007MotiveringOpmerkingenn.v.t.n.v.t.n.v.t.n.v.t.n.v.t.n.v.t.n.v.t.n.v.t.n.v.t.n.v.t.Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft geen medewerkers in dienst
die boven het normbedrag uitstijgen.Inhuur externenOverzicht niet-financiële informatie over inkoop
van adviseurs en tijdelijk personeel (inhuur externen)Uitgaven voor inkoop van adviseurs en tijdelijk personeel
(inhuur externen) (cf. definitie Informatiestatuut 2007 – bijlage 4)Ministerie van Buitenlandse ZakenVerslagjaar: 2007  Uitgaven in 2007 (in EUR x 1 000)programma- en
apparaatskosten1. Interim-management2322. Organisatie- en Formatieadvies03. Beleidsadvies24. Communicatieadvisering109Beleidsgevoelig (som 1 t/m 4)343  5. Juridisch Advies3176. Advisering opdrachtgevers automatisering2387. Accountancy, financiën en adminstratieve organisatie845(Beleids)ondersteunend (som 5 t/m 7)1 400  8. Uitzendkrachten (formatie & piek)8 680Ondersteuning bedrijfsvoering8 680Totaal uitgaven inhuur externen10 423Bijlage 1Toezeggingen aan Algemene RekenkamerDe aanbevelingen die de Algemene Rekenkamer (AR) doet in haar Rapport
bij het Jaarverslag 2006 Buitenlandse Zaken zijn deels onderschreven. De ministers
hebben toezeggingen gedaan ten aanzien van het voorschottenbeheer OS-gelden,
het departementale reviewbeleid, de informatiebeveiliging, de Wet bescherming
persoonsgegevens, het subsidiebeheer, de personele kosten voor representatie
en reizen posten, de beleidsinformatie, het archief- en dossierbeheer, integriteit
en vertrouwensfuncties.Voorschottenbeheer OS-geldenIn samenspraak met de AR is in 2007 een plan van aanpak opgesteld ter
verdere verbetering van het voorschottenbeheer. Het plan is in 2007 uitgevoerd,
waarbij de beoogde resultaten materieel gezien zijn gerealiseerd. In september
2007, november 2007 en in februari 2008 is de Kamer nader geïnformeerd
over de voortgang in de uitvoering van het plan en de bereikte resultaten.
In de bedrijfsvoeringparagraaf wordt nader in gegaan op het voorschottenbeheer.Departementaal reviewbeleidBij de beoordeling van een accountantsrapport moet worden beoordeeld of
het wenselijk is om het werk van de auditor te onderwerpen aan een doorlichting.
Om de kwaliteit van de beoordeling van accountantsrapporten te bevorderen
wordt bij de opleiding van medewerkers van controle-eenheden hieraan aandacht
besteed. In 2007 is aan medewerkers een workshop aangeboden en is daarnaast
de proceduretekst opnieuw bezien en waarnodig herzien.InformatiebeveiligingOm het naleven van de beveiligingsmaatregelen te bevorderen zijn in 2007
voor alle dienstonderdelen informatiebeveiligingscoördinatoren aangewezen
en opgeleid. Deze medewerkers zijn tevens ingezet bij de bewustwordingscampagne
ten aanzien van informatiebeveiliging.Wet bescherming persoonsgegevensIn 2007 is een functionaris gegevensbescherming benoemd. Met deze aanstelling
is voldaan aan de toezegging aan de AR.SubsidiebeheerDe AR constateerde dat in 2006 een deel van de verantwoordingen van subsidies
niet binnen de termijn, die de Algemene wet bestuursrecht daarvoor stelt,
was beoordeeld. Ter verbetering van de naleving van dit voorschrift beschikken
budgethouders over een managementrapport om de tijdigheid van de afwikkeling
van de rapportages te kunnen bewaken.IntegriteitIn 2007 is ruime aandacht gegeven aan voorlichting over integriteit en
zijn de aanbevelingen op het terrein van de zorg voor integriteit bezien voor
verdere verbeteringen.Integriteitsaudits bevestigen dat de gedragscode Grensinzicht breed binnen
de organisatie bekend is. Presentaties bij directies door de Centrale Coördinator
Integriteit, integratie van het thema integriteit in cursussen en conferenties,
een informatieve intranet-site en de ministeriebrede
communicatie over de toepassing van het integriteitsbeleid hebben hieraan
verder bijgedragen. Verdere interne communicatie en voorlichting over
integriteitsschendingen en de daaraan verbonden consequenties moeten het bewustzijn
onder medewerkers levend houden.Personele kosten voor representatie en reizen postenHet toezicht op de personele kosten is in 2007 gecontinueerd. Geconstateerde
onvolkomenheden, die overwegend van administratieve aard zijn, zijn tijdig
geadresseerd en daar waar nodig gecorrigeerd.BeleidsinformatieDe aanbeveling om meer gebruik te maken van verwijzingen naar relevante
beleidsdocumenten om de plausibiliteit van de relatie tussen de Nederlandse
inzet en realisatie van internationale doelstellingen te onderbouwen is in
de begroting voor 2008, waar dit zinvol was, opgevolgd. De toegezegde verwijzing
onder beleidsartikel 4 naar de Resultatenrapportage en de MDG-8 rapportage
is niet expliciet in de tekst opgenomen. Wel zijn de rapporten opgenomen in
de tabel «Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van beleid».De Auditdienst concludeerde in haar rapport over 2006 dat nog een inspanning
moest worden verricht om het proces van de totstandkoming van de niet-financiële
beleidsinformatie structureel binnen het ministerie te borgen. Evenals de
AR onderschreven de ministers deze conclusie. In overeenstemming met de gedane
toezegging is in samenspraak met de Auditdienst het proces van de totstandkoming
van de niet-financiële beleidsinformatie bezien en is de AO/IC geactualiseerd.OverigOp de onderwerpen archief- en dossierbeheer en vertrouwensfuncties (onder
Veiligheid) wordt nader ingegaan in de bedrijfsvoeringparagraaf.Sanctiebeleid en malversatiesIn de nota «beheer en toezicht» die in 1998 aan de Tweede
Kamer werd voorgelegd (TK 25 860, nr. 1), is toegezegd dat het parlement
bij de jaarlijkse rekening van het ministerie van Buitenlandse Zaken geïnformeerd
zal worden over gevallen van malversatie en de daarbij getroffen sancties
respectievelijk de afweging die is gemaakt om geen sanctie te treffen en opgelegde
sancties waarbij een substantieel belang gemoeid was.MalversatiesIn 2007 zijn in totaal 16 gevallen van vermoedens van malversaties gemeld.
Alle vermoedens van malversaties zijn of worden nog onderzocht. In de meeste
gevallen is dit gedaan door middel van fraude forensisch onderzoek door een
accountant. Tien meldingen zijn inmiddels afgehandeld. De zes overige meldingen
worden nog onderzocht. Van de tien afgesloten meldingen is in vier gevallen
geconcludeerd dat er geen malversatie heeft plaats gevonden met middelen van
het ministerie.In één geval is door de contractpartij een malversatie gesignaleerd
maar is besloten om geen sanctie op te leggen. Het betrof hier een malversatie
(fraude) die gepleegd was door een medewerker van een door het ministerie
ondersteunde NGO in Zuid-Afrika. De medewerker is ontslagen en tegen hem is
aangifte gedaan door de NGO. De NGO heeft maatregelen genomen om herhaling
te voorkomen maar bleek niet instaat om het ontvreemde bedrag terug te vorderen
(EUR 5 922). Een eventuele vordering van het ministerie op de NGO
zou betekenen dat de NGO failliet zou gaan. Vanwege het belang van het werk
van de NGO, het feit dat de NGO alles gedaan heeft om het geld terug te krijgen
en de onwenselijkheid van een faillissement heeft het ministerie besloten
geen sanctie op te leggen.In één geval is besloten het openstaande voorschot buiten
invordering te plaatsen. Het betrof hier een vordering van EUR 11 645
tegen een organisatie in Colombia. De vordering was ingesteld wegens vermeende
fraude. In overleg met de Openbare Aanklager van Colombia is besloten de zaak
te seponeren omdat de organisatie inmiddels niet meer bestaat en de voormalige
directeur niet over voldoende financiële middelen beschikt om de vordering
terug te betalen.In één geval is een vordering ingesteld van USD 15 838
op een NGO in Zimbabwe. Bij de NGO waren illegale wisselpraktijken geconstateerd.In één geval is door de betreffende NGO zelf geconcludeerd
dat er door een medewerker fraude is gepleegd. Het betrof hier fraude bij
de International Helsinki Federation for Human Rights in Wenen. Omdat het
hier een instellingssubsidie betrof is niet vast te stellen welk gedeelte
van de door het ministerie ter beschikking gestelde subsidie bij de fraudezaak
betrokken is. Uit voorzorg is door het ministerie een vordering ingesteld
gelijk aan het tot dusverre uitbetaalde bedrag (EUR 600 000). De
afwikkeling van de vordering ligt bij de curator.Zes meldingen worden nog onderzocht. Bij deze meldingen is nog niet vastgesteld
of er een malversatie heeft plaats gevonden.Opgelegde sanctiesIn totaal zijn er 33 (tijdelijke) sancties opgelegd in 2007. Sancties
worden opgelegd omdat projectrapportages ondanks herhaaldelijk rappel niet (tijdig) zijn ontvangen, prestaties niet geleverd zijn of de beschikbare
middelen anders zijn gebruikt dan contractueel is overeengekomen.Sancties kunnen permanent en tijdelijk van aard zijn. Tijdelijke sancties
kunnen bestaan uit het aanhouden van betalingen of het tijdelijk uitsluiten
van organisaties tot aan de contractvoorwaarden is voldaan. Permanente sancties
bestaan uit het terugvorderen van voorschotten en eventueel juridische stappen
tegen een organisatie.Conform de Nota Beheer en Toezicht worden hier alleen de opgelegde sancties
genoemd waarmee een aanmerkelijk belang gemoeid was. Van een organisatie in
Nederland is een bedrag van EUR 111 894,50 teruggevorderd wegens
het niet nakomen van contractuele verplichtingen. Dit bedrag is inmiddels
ontvangen.In Rwanda is in totaal EUR 406 468 teruggevorderd van een organisatie
wegens het niet nakomen van de contractverplichtingen en het anders gebruiken
van middelen dan contractueel overeengekomen. In Zimbabwe is bij twee projecten
(uitgevoerd door dezelfde organisatie) een bedrag van Euro 1 958 644
teruggevorderd wegens het anders gebruiken van middelen dan contractueel overeengekomen.
Bij een andere organisatie is in hetzelfde land een bedrag van USD 913 598
teruggevorderd om dezelfde reden. Wegens het niet nakomen van rapportageverplichtingen
heeft het ministerie een vordering opgelegd aan een organisatie in Zwitserland
van Euro 855 719.Ontheffing sanctiebeleidIn 2007 is in totaal 26 keer (tijdelijke) ontheffing van toepassing van
het sanctiebeleid aangevraagd. Indien een contractpartij niet tijdig een gevraagd
rapport inlevert is het ministerie verplicht een sanctie op te leggen na drie
keer gerappelleerd te hebben. De rappelperioden staan vast (maximaal 3 maanden).
Het kan echter voorkomen dat bekend is dat een rapport kort na het verstrijken
van de uiterste rapportageperiode binnenkomt. In dit geval kan tijdelijk ontheffing
verleend worden van het opleggen van een sanctie. Nadat het rapport is binnengekomen
kan de activiteit regulier afgewikkeld worden. Als duidelijk is dat de contractpartij
alsnog in gebreke blijft, kan alsnog een sanctie opgelegd worden.Hieronder volgt een overzicht van de drie substantiële gevallen waarin
is afgezien van het opleggen van een sanctie.– Geen sanctie is opgelegd aan de African Union (AU) terwijl deze
een rapportage-achterstand heeft bij het ministerie. De reden waarom geen
sanctie is opgelegd is dat de AU een belangrijke rol speelt in het vredesproces
in Afrika en omdat de AU capaciteit vrij heeft gemaakt voor het inhalen van
de rapportage-achterstand. Onlangs heeft de AU een Director for Finance aangetrokken.
Verder zijn de eerste rapportages inmiddels ontvangen.– Er is afgezien van het opleggen van een sanctie in het kader van
het project Mahila Samakhaya in India. Dit project is succesvol afgerond maar
drie van de zeven deelstaten moesten nog hun door het parlement goedgekeurde
eindrapportage inleveren. Omdat de rapportages nog in behandeling waren bij
de betrokken parlementen had een sanctie opleggen geen toegevoegde waarde.
Inmiddels zijn de rapportages ontvangen en is het voorschot afgeboekt.– In Ethiopië is ontheffing verleend voor het opleggen van
een sanctie aan het Ethiopisch ministerie van Financiën. In dit geval
zou de audit over een aantal projecten uitgevoerd worden door de lokale rekenkamer.
Omdat deze audit lang op zich liet wachten is door de ambassade
in overleg met andere donoren en de Ethiopische overheid besloten om een externe
auditor de audit te laten uitvoeren.Afkortingenlijst ACSLanden in Afrika,
in het Caraïbisch gebied en in de Stille OceaanAfDF-11jongste onderhandelingsronde
van het zachte leningenloket van de Afrikaanse
Ontwikkelingsbank (African Development Bank)AIHRCAfghan Independent
Human Rights CommissionAIVAdviesraad Internationale
VraagstukkenAVVNAlgemene Vergadering
Verenigde NatiesBNIBruto Nationaal InkomenBOIEBenelux Organisatie
voor het Intellectuele EigendomBZBuitenlandse ZakenCBICentrum voor de Bevordering van Import uit ontwikkelingslandenCDMClean Development MechanismCIMCoördinatie Internationaal MilieubeleidDACDevelopment Assistance CommitteeDRCDemocratische Republiek
CongoEFAEducation
for AllEOEvangelische OmroepEOFEuropees OntwikkelingsfondsEPAEconomic Partnership
AgreementEQUIPOnderwijsprogramma
(in Uruzgan)ESA/ESTECEuropean Space
Research Technology/European Space AgencyEUEuropese
UnieEUFOREuropean Union ForceEUPOLEU Police Mission
in the Palestinian TerritoriesEUSECEU security sector
reform mission in the Democratic Republic of the CongoEVDEconomische VoorlichtingsdienstEVDBEuropees Veiligheids-
en DefensiebeleidEZEconomische ZakenFAOFood and Agricultural OrganisationFMOFinancierings Maatschappij OntwikkelingslandenFSAFaciliteit Strategische
Activiteiten mensenrechten en goed
bestuurFTIFast Track InitiativeGAVIGlobal Alliance for
Vaccines and ImmunisationGBVBGemeenschappelijk Buitenlands en VeiligheidsbeleidGCEGemeenschappelijk Cultureel ErfgoedGEFGlobal Environment FacilityGFATMGlobal Fund to Fight Aids, Tuberculosis and MalariaGTZDuitse OntwikkelingsorganisatieHGISHomogene Groep Internationale SamenwerkingHIPC-initiatiefInternationaal
instrument ter vermindering van de schuldenlastIAEAInternational Atomic
Energy AgencyICJInternational Commission
of JuristsICPDInternational Conference on Population and DevelopmentIDAInternational Development AssociationICTYInternational Criminal Tribunal for former YugoslaviaIDLGIndependent Directorate
for Local GovernanceIFAD/HIPCInternational
Fund for Agricultural Development/Heavily Indebted Poor CountriesIFCInternational Finance CorporationIFIInternationale Financiële
InstellingIMFInternationaal Monetair FondsINDImmigratie en
Naturalisatie DienstIOBInspectie Ontwikkelingssamenwerking en
BeleidsevaluatieIPKDInterdepartementale
Post- en KoeriersdienstISAFInternational Security Assistance ForceMAOC-NMaritime Analysis
and Operation Center NarcoticsMATRA(Programma) Maatschappelijke
TransformatieMDG’sMillennium Development Goal’sMDTFMulti Donor Trust
FundMFPMedefinancieringsprogrammaMFSMedefinancieringsstelselMKBMidden- en KleinbedrijfMOLMinst Ontwikkeld LandMVOMaatschappelijk Verantwoord
OndernemenNABSONetherlands Agricultural
Business Support OfficeNAVONoord-Atlantische VerdragsorganisatieNBSONetherlands Business Support OfficeNFPNetherlands Fellowship ProgrammeNGONiet-Gouvernementale OrganisatieNIMFNederlands
Investerings Matching FondsNIONederlandse
Investeringsbank voor OntwikkelingslandenNMT-1Iraakse veiligheidsinstantiesNPTNetherlands Programme for institutional strenghtening
of post-secondary education and Training CapacityNVISNieuw Visum Informatie SysteemOCW(ministerie van) Onderwijs, Cultuur en
WetenschappenODAOfficial Development AssistanceOESOOrganisatie voor Economische Samenwerking en
OntwikkelingOHCHRHoge commissaris
voor de Rechten van de MensOPCWOrganisation for the Prohibition of Chemical WeaponsORETOntwikkelingsrelevante ExporttransactiesOSOntwikkelingssamenwerkingOVSEOrganisatie voor Veiligheid en Samenwerking in EuropaPOBBProgramma Ondersteuning Buitenlands BeleidPRSPPoverty Reduction Strategy PapersPRTProvincial Reconstruction
TeamPSOPartnerschap- en samenwerkingsovereenkomstPSOProgramma Personele Samenwerking met
OntwikkelingslandenPSOMProgramma Samenwerking Opkomende
MarktenPUMProject Uitzending ManagersRAASReisdocumenten Aanvraag-
en Archief StationRAZEBRaad Algemene Zaken en Externe BetrekkingenRBVRijksbegrotingvoorschriftenRTRRegeringsstandpunt
Tropisch RegenwoudSALINStrategische Allianties
met Internationale NGO’sSAOStabilisatie- en AssociatieovereenkomstSCOTSnel Inzetbaar Consulair
Ondersteunings TeamSGSecretaris-GeneraalSGVNSecretaris-Generaal
Verenigde NatiesSICAStichting Internationale Culturele ActiviteitenSNVNederlandse
OntwikkelingsorganisatieSPSSanitary and Phytosanitary
StandardSRGRSeksuele en Reproductieve Gezondheid en- RechtenSSRSecurity Sector ReformSTLSpeciaal Tribunaal
voor LibanonSZW(ministerie van) Sociale
Zaken en WerkgelegenheidTCXThe Currency Exchange
FundWTOWorld Trade OrganizationUNAMIDVN-operatie in SudanUNDPUnited Nations Development ProgrammeUNEPUnited Nations Environment ProgrammeUNFPAUnited Nations Population FundUNICEFUnited Nations Children’s FundUNIFEMUnited Nations Development Fund for WomenUNIFILUnited Nations
Interim Force in LebanonUNIIConafhankelijke VN-commissie
in LibanonUNMASUnited Nations Mine Action ServiceVISVisum Informatie SysteemVKVerenigd
KoninkrijkVNVerenigde NatiesWFPWorld Food ProgrammeVMPVakbonds Medefinancierings
ProgrammaVROMVolkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en MilieuWOTSWet Overdracht Tenuitvoerlegging
StrafvonnissenWTOWorld Trade OrganisationTrefwoordenregisterACS 33, 127Afghanistan 12, 14, 24, 25, 27, 28, 29, 30, 41, 58, 59, 66, 67, 68,
69, 100Afrika 19, 25, 27, 28, 30, 33, 34, 36, 42, 47, 48, 60, 66, 67, 70,
75, 79, 125, 127Agentschap 18AIDS 39Algemene Rekenkamer 5, 6, 54, 70, 100, 122Apparaatsuitgaven 95, 96, 114, 118Armoedebestrijding 11, 32, 33, 34, 35, 40, 76, 79, 113Asiel 12Asielzoekers 87, 88Balkan 67, 68Basisonderwijs 39, 41, 60, 80, 83Bedrijfsleven 14, 34, 35, 55, 118Bedrijfsvoering 5, 10, 11, 95, 96, 98, 101, 102, 121, 122, 123Begrotingssteun 51, 76, 77Beleidskaders 83Beleidsprioriteiten 9, 32Beroepsonderwijs 39, 40Bilaterale betrekkingen 18, 19Bilaterale ontwikkelingssamenwerking 79Biodiversiteit 50, 51, 84Biometrische kenmerken 55Broeikasgassen 13, 50Buitenlandbeleid 9, 10, 44, 58, 59Burundi 27, 28, 30, 31, 38, 45Caïro 37Capaciteitsopbouw 40, 53CBI 11, 78, 115, 116, 117, 118, 119, 127CDM 86, 127China 47, 48, 49, 59Clarence Seedorf 58Coördinatie 29, 51, 53, 74, 127Coherentie 18, 41, 74, 79Consulaire bijstand 54, 89Consulaire dienstverlening 54, 55, 58, 87, 114Corruptie 20, 66Crisisbeheersing 11, 24, 25, 26, 29, 66, 67, 68, 113Cultureel erfgoed 90, 114Cultureel profiel 90, 91, 103, 114Cultuur 10, 59, 90, 91, 92, 114, 128DAC 27, 87, 127Democratisering 14, 66Discriminatie 46Donorcoördinatie 25, 41Drinkwater 51, 52, 61, 84, 85Duitsland 17, 19, 72Duurzaamheid 13, 14, 17, 18, 32, 50, 51Duurzame ontwikkeling 24, 51, 70Ecologische veiligheid 66Ecosystemen 70Education for All 41, 127Energiebronnen 50Energiehuishouding 50Energie 12, 13, 14, 17, 18, 19, 32, 35, 50, 51, 52, 53, 58, 60, 84,
85, 86, 102 Energievoorzieningszekerheid 18, 66EOF 71, 72, 113, 127EU-afdrachten 71Eurojust 19, 56Europa 11, 12, 16, 17, 19, 20, 50, 58, 76, 128Europese Commissie 16, 72Europese integratie 16Europese Raad 50Europese Unie 13, 20, 26, 47, 127Europol 19, 56Evaluatieprogrammering 10Evaluatie 10, 27, 34, 40, 42, 52, 53, 65, 70, 74, 79, 83, 86, 89,
92, 99, 128EVDB 22, 26, 29, 127EVD 55, 127EZ 40, 56, 57, 127FAO 79, 127FMO 34, 76, 77, 127FTI 41, 80, 127Garanties 76, 77, 110GBVB 25, 127GCE 59, 127Gedetineerdenbegeleiding 89Geïntegreerd buitenlands beleid 14GEF 84, 127Gemeenschappelijk Cultureel Erfgoed 59, 127Gendergelijkheid 35, 39Gender 32, 36, 47, 80, 81, 114Gezondheidszorg 16, 81GFATM 39, 81, 82, 127Goed bestuur 66, 67, 68, 69, 103, 113, 127Grote Meren 47, 66, 67, 68Harmonisatie 18, 41, 42, 56Het Verenigd Koninkrijk 30HGIS-C 59HGIS 9, 59, 90, 91, 92, 94, 127Hiv/aids 39, 41, 60, 80, 81, 114Humanitaire hulp 22, 68Humanitaire hulpverlening 66, 67, 68, 103, 113ICC 48ICPD 37, 127ICTY 20, 127IDA 42, 127IFC 75, 128ILO 47IMF 34, 128Indonesië 38, 66, 84, 112Infrastructuur 28, 34, 55, 76, 77Institutionele ontwikkeling 76Integriteit 122, 123Internationaal cultuurbeleid 58, 59Internationaal onderwijsprogramma 80Internationaal onderwijs 82, 83Internationaal Strafhof 48, 56, 57, 63, 64, 97Internationale organisaties 11, 23, 26, 28, 29, 47, 56, 57, 68, 90Interne markt 16IOB 52, 70, 79, 83, 86, 99, 128Irak 22, 27, 48, 66, 67, 69 Iran 23, 47, 49, 65ISAF 14, 24, 25, 29, 128Israël 21, 22, 45, 47Jaarplancyclus 98, 99, 118Joegoslavië-tribunaal 13, 20, 47Justitie 19, 29, 54, 57, 108Kandidaat-lidstaten 20Kanselarijrechten 87Kenia 14, 66, 67, 84Kinderen 39, 41, 46, 60Klimaatverandering 12, 13, 14, 19, 42, 50, 51Kosovo 29Libanon 14, 22, 23, 25, 56, 57, 129Maatschappelijk middenveld 36, 41Maatschappelijk verantwoord ondernemen 32, 35Maatschappelijk 12, 14, 16, 27, 32, 35, 40, 41, 47, 58, 128Markttoegang 33, 62Matra 19, 66, 67MATRA 128MDG 18, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 51, 52, 58, 60, 61,
62, 123, 128Medefinanciering 63, 81, 82, 83, 90, 128, 129Medefinancieringsprogramma 81, 128Menselijke ontplooiing 80, 82, 103Mensenrechtenbeleid 13Mensenrechten 9, 11, 12, 13, 14, 17, 19, 20, 22, 23, 24, 30, 44,
45, 46, 47, 48, 49, 58, 63, 64, 103, 113, 127MFP 81, 83, 128MFS 42, 77, 80, 81, 83, 84, 91, 128Migratie 12, 18, 19, 44, 128Milieu 12, 32, 50, 53, 66, 67, 68, 70, 84, 85, 102, 103, 113, 114,
127, 129Millennium Development Goals 36, 60, 61, 62MJSP 99Multilateraal 18, 44Natuurlijke hulpbronnen 50, 51NAVO 22, 24, 25, 26, 27, 29, 66, 67, 68, 128NBSO 55, 79, 128Nederland 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22,
23, 24, 25, 26, 27, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 41, 42, 43,
44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 63, 66, 67,
68, 71, 72, 74, 75, 76, 87, 88, 89, 90, 91, 95, 102, 103, 112, 113, 114, 123,
125, 128, 129Netherlands Business Support Offices 79NFP 40, 83, 128NGO 14, 25, 30, 37, 38, 44, 47, 49, 70, 124, 128NIMF 75, 128NIO 75, 76, 77, 78, 109, 110, 111, 112, 128Non-proliferatie 17, 26, 66, 113Noodhulp 66, 67, 69NPT 40, 83, 128NVIS 55, 87, 128OAS 27ODA 41, 97, 128OESO 27, 128Ondernemingsklimaat 35, 75, 76, 77, 78, 113Onderwijs 14, 16, 30, 35, 36, 39, 40, 41, 59, 80, 81, 82, 114, 127,
128Onderzoek 5, 10, 22, 25, 29, 51, 55, 65, 70, 74, 79, 81, 83, 86,
89, 92, 99, 102, 123, 124 Onderzoeksbeleid 83Ontheemden 22, 69Ontmijning 28, 70Ontwapening 26, 66, 113Ontwikkelingssamenwerking 6, 9, 12, 14, 18, 21, 25, 29, 32, 33, 39,
41, 42, 45, 46, 47, 48, 51, 52, 53, 59, 70, 75, 86, 99, 103, 112, 113, 115,
128OPCW 56, 113, 128ORET 34, 75, 76, 77, 128OVSE 29, 128Ownership 42Palestijnse gebieden 69Paris Declaration 41Partnerlanden 14, 24, 33, 38, 39, 41, 44, 46, 63, 69, 76, 99Partnerschappen 19Personenverkeer 87, 88, 103, 114Plattelandsontwikkeling 77POBB 67, 90, 128Postennet 101Pro-poor 34PRSP 128PSOM 75, 76, 77, 78, 128PSO 42, 128Publieksdiplomatie 12, 58PUM 75, 128Raad van Europa 10, 46, 71, 113RAZEB 29, 48, 128Rechtsorde 23, 24, 63, 64, 103, 113Reisdocumenten 55, 87, 88, 99, 128Reproductieve gezondheid 32, 36, 37, 39, 80, 81, 83, 114Rusland 18Rwanda 38, 42, 78, 80, 125Samenhang 11, 22, 29, 42, 64, 79, 94, 99, 101Samenwerking 9, 12, 19, 20, 21, 22, 25, 26, 29, 30, 34, 37, 38, 40,
41, 43, 51, 54, 55, 58, 59, 62, 71, 72, 73, 75, 76, 98, 99, 103, 113, 127,
128Sancties 11, 100, 124, 125Schuldverlichting 32, 75, 76Sectorale 86, 117SICA 59, 129SNV 42, 81, 82, 129Sociale ontwikkeling 80, 82, 103, 114SRGR 36, 37, 38, 83, 129Stabiliteit 14, 22, 27, 28, 29, 30, 44, 66, 67, 68, 69, 70, 103,
113Strafhof 57, 64Sub-Sahara Afrika 53Subsidie 30, 32, 34, 35, 47, 59, 80, 81, 82, 91, 112, 122, 124Sudan 14, 25, 30, 41, 45, 48, 66, 67, 68, 69, 129Suriname 67, 76, 77, 84, 112, 113Tanzania 42, 52, 76, 83, 86Terrorismebestrijding 12, 19Terrorisme 10, 14, 23, 44, 46, 66Track Record 76, 99Uganda 31, 38, 76, 83Uitbreiding 11, 16, 20, 37, 55, 113UNDP 28, 69, 75, 76, 77, 129UNEP 129UNESCO 85UNFPA 36, 129 UNICEF 41, 80, 82, 129Unie 20UNIFEM 36, 77, 129UNMAS 28, 129Uruzgan 14, 24, 25, 27, 29, 30, 67, 127Veiligheid 10, 11, 12, 14, 18, 19, 21, 22, 24, 25, 27, 28, 29, 30,
32, 35, 44, 57, 66, 67, 68, 70, 87, 88, 98, 103, 113, 114, 123, 127, 128Veiligheidsraad 23, 35, 48Veilig 98Verenigd Koninkrijk 17, 51, 129Verenigde Staten 12Vertrouwensfuncties 98, 122, 123Vierde eigen middel 71Vietnam 38, 42, 76, 85VIS 129Visumaanvragen 55, 87Visumverlening 55Voorschottenbeheer 98, 100, 122Voorzitterschap 13, 26, 41, 44, 47, 56, 74Vredesopbouw 29, 33Vreemdelingenbeleid 10, 87, 114Vrouwen 14, 32, 35, 36, 37, 40, 45, 48, 52, 60Wapenbeheersing 26, 66, 70Waterbeheer 35, 50, 84Watergebruik 52Wereldbank 28, 35, 36, 42, 85, 111Wereldeconomie 18WFP 69, 129WTO 18, 33, 47, 129Zetelovereenkomst 56Zuid-Afrika 80, 81, 124XNoot1Deze tabel wijkt op onderdelen af van de vergelijkbare tabel in de MvT
2008. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31444-V-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl