Wet financiële dienstverlening; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29507, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

31-08-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29507 nr. 9

24-08-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Noodzaak tot (herziening van) regelgeving3. Wetgevingsstructuur4. Marktwerking5. Buitenlandse dienstverleners6. Consumentenbescherming6a. Geschillencommissie6b. Toezichthouder consumenten7. Provisiestructuur8. Financiële bijsluiter9. Positionering toezichthouder9a. Controle op de toezichthouder9b. Scheiding van toezichttaken10. Reikwijdte toezicht/definities11. Administratieve lastenAlgemeenBelangrijkste oorzaken van kosten: deskundigheid en adviesVerklaring voor de verschillenReductiemogelijkhedenOverige correcties op de lastenberekeningen van de marktResterende verschillenKeuze12. Normen administratieve lasten13. Zelfregulering14. Deskundigheid15. Platform financiële dienstverlening16. Herziening Wet op het consumentenkrediet (Wck)17. Europese verhoudingen18. Rapport Algemene Rekenkamer (ARK)19. Reactie op commentaar20. Evaluatie21. Artikelsgewijs commentaarHoofdstuk 1 Reikwijdte en definitiesArtikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 6Artikel 9Hoofdstuk 2 Toegang tot de marktArtikel 12Artikel 13Artikel 14Artikel 17Artikel 18Artikel 24Artikel 26Hoofdstuk 3Artikel 27Artikel 28Artikel 29Artikel 30Artikel 31Artikel 32Artikel 33Artikel 34Artikel 35Artikel 37Artikel 38Artikel 40Artikel 41Artikel 52Artikel 53Hoofdstuk 5 Uitvoering van de wetArtikel 67Artikel 83Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29507Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 226 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 507Regels voor financiële dienstverlening (Wet financiële dienstverlening)nr. 9NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 24 augustus 2004Hierbij treft u een reactie aan op de vragen die naar aanleiding van bovengenoemd
wetsvoorstel zijn gerezen bij de leden van de vaste commissie voor Financiën.
Bij de beantwoording is zoveel mogelijk de volgorde van het verslag aangehouden.1. AlgemeenMet genoegen heb ik mogen vaststellen dat de leden van de fracties met
belangstelling kennis hebben genomen van het wetsvoorstel Wet financiële
dienstverlening (Wfd) en dat de leden van de betreffende fracties de doelstelling
van de Wfd, bescherming van de consument van financiële diensten, in
het algemeen breed onderschrijven.De leden van de VVD-fractie vroegen welk mensbeeld
de regering heeft ten aanzien van de consument van financiële diensten
en hoe de eigen verantwoordelijkheid van de consument daarin naar voren komt.De consument is verantwoordelijk voor zijn eigen handelen en de keuzes
die hij daarbij maakt. De Wfd en het toezicht op de naleving van de Wfd door
de Autoriteit Financiële Markten (AFM) is gericht op het creëren
van waarborgen voor de consument – zoals de eis dat een financiële
dienstverlener adequate informatie moet verstrekken over zichzelf en over
zijn producten – zodat deze zijn eigen verantwoordelijk ook kan nemen.De leden van de CDA-fractie vroegen zich voorts af
of de kennisachterstand van de consument niet juist een reden zou moeten zijn
om zich verder te verdiepen in financiële producten en of de Wfd de consument
tegen deze achtergrond niet lui maakt.Het behoort tot de eigen verantwoordelijkheid van de consument dat hij
zich goed verdiept in financiële producten alvorens hij tot een eventuele
aanschaf overgaat. Adequate informatieverstrekking is een voorwaarde waaronder
hij aan deze verantwoordelijkheid invulling kan geven. Vanwege het grote kennisverschil
tussen consumenten en financiële dienstverleners acht ik het gerechtvaardigd
dat van financiële dienstverleners wordt verlangd dat ze de consument
adequaat informeren. De beslissing die de consument op basis van de verstrekte
informatie neemt behoort tot zijn eigen verantwoordelijkheid. De Wfd maakt
de consument derhalve niet lui, maar zet juist aan tot het maken
van een zorgvuldige afweging op basis van adequate informatie en beoogt daartoe
de verantwoordelijkheden van de financiële dienstverlener vast te leggen.De leden van de SP-fractie vroegen of de omstandigheid
dat consumenten aan dienstverleners in de financiële sector eerder het
vertrouwen gunnen dan aan ondernemingen in andere sectoren voor de regering
een extra noodzaak vormt tot een goede bescherming van de consument.De neiging van de consument om bij dienstverleners in de financiële
sector eerder te denken «dat zit wel goed» wordt gevoed door de
grote kennisachterstand van de consument ten opzichte van de financiële
dienstverlener. Naarmate de aangeboden financiële producten complexer
worden en de vervlechting tussen financiële producten en instellingen
sterker, wordt de consument afhankelijker van de informatievoorziening door
de financiële dienstverlener. Voor het goed functioneren van de financiële
markten is het van groot belang dat de kennisachterstand van de consument
wordt verkleind. De consument moet beter in staat worden gesteld zelf een
oordeel te vormen over de verschillende financiële producten. Om die
reden is het wenselijk dat van financiële dienstverleners wordt verlangd
dat zij adequate informatie verschaffen over de door hen aangeboden producten
en diensten. In die zin vormen de informatieverstrekkingverplichtingen in
de Wfd een belangrijke hoeksteen van de consumentenbescherming. Deze consumentenbescherming
gaat nog één stap verder als de consument zich door een financiële
dienstverlener laat adviseren. In dat geval mag de consument er in principe
op vertrouwen dat hij er verstandig aan doet wanneer hij het advies van een
financiële dienstverlener volgt.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen naar
de eventuele beleidsmatige consequenties van het rapport «Marktwerking
op de markt voor hypothecaire dienstverlening» voor de Wfd.Bij brief1 van 26 mei 2004 is de Tweede
Kamer geïnformeerd over het eindrapport van een onderzoek dat het ministerie
van Financiën heeft laten uitvoeren naar transparantie van overstapkosten
op de hypotheekmarkt. In deze brief ben ik ingegaan op de belangrijkste conclusies
van dit rapport en de drie beleidsopties die in reactie daarop zijn geformuleerd:
verplichte transparantie over de hoogte van de provisies, invoering van een
best advice-verplichting en een keurmerk voor tussenpersonen die niet op provisiebasis
werken. Daarbij heb ik aangegeven dat ik in de komende maanden in overleg
met de sector2 en de AFM de drie opties nader
wil verkennen. Op basis van een inventarisatie van reacties uit de sector
en van de AFM en een analyse van de voor- en nadelen van de verschillende
opties zullen concrete maatregelen worden ontwikkeld, die zich kunnen uitstrekken
tot bemiddelaars in andere financiële producten, zoals verzekeringen.
Additionele regelgeving in of op grond van de Wfd behoort in dat kader tot
de mogelijkheden. Zoals ik aangaf in mijn brief zal uw Kamer over het moment
en de wijze waarop de maatregelen zullen worden geïmplementeerd opnieuw
afzonderlijk geïnformeerd worden, naar verwachting tegen het einde van
het jaar.De leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen
om een concrete schets van de problematiek ten aanzien van het aantal consumenten
dat schade lijdt door malafide dienstverleners, onderbouwd door cijfermateriaal.Vooropgesteld moet worden dat het weren van malafide partijen niet het
enige doel is van de Wfd. De verwachting is dat de Wfd, door de eisen die
daarin gesteld worden, de professionaliteit en het goed dienstverlenerschap
binnen de hele sector zal bevorderen. In zijn algemeenheid kan worden gesteld
dat de problematiek grotendeels op het terrein van financiële dienstverlening
door bemiddelaars ligt3. Deze dienstverleners
staan op dit moment (nog) niet onder financieel toezicht, zodat
exacte gegevens in de vorm van cijfermateriaal moeilijk te geven zijn.2. Noodzaak tot (herziening van) regelgevingDe leden van de VVD-fractie vroegen zich af waarom
de Wfd zo snel behandeld moet worden, terwijl er lang over gedaan is het wetsvoorstel
in te dienen bij de Tweede Kamer en de problemen met de teakfondsen toch worden
bestreden door de Wet Financieel Toezicht (WFT) in plaats van de Wfd. Kan
de Wfd niet nog een jaar wachten zo vroegen de leden van de VVD-fractie zich
af.Het is juist dat ik zeer hecht aan een snelle invoering van de Wfd. De
belangrijkste reden hiervoor is gelegen in een aantal knelpunten in het gedrag
van financiële dienstverleners. Daarbij kan worden gewezen op de «misseling»
van hypotheek- en aandelenleaseproducten en andere beleggingsproducten door
assurantietussenpersonen en hypotheekbemiddelaars en aan consumentenkredietaanbiedingen
die niet voldoen aan de wettelijke voorschriften van de Wet op het consumentenkrediet
(Wck), maar waarvoor een effectief sanctie-instrumentarium ontbreekt. Een
ander knelpunt dat om een snelle invoering van de Wfd vraagt zijn de zogenaamde
«teakfondsen» waarbij de consument in bepaalde gevallen wordt
misleid ten aanzien van de te behalen rendementen en waarvoor geen effectieve
toezichtwetgeving bestaat. De aanname van de leden van de VVD-fractie dat
deze problemen ook met de WFT zullen worden aangepakt is onjuist, immers het
derde deel van de WFT zal de Wfd gaan omvatten, maar wachten op de WFT zou
de genoemde problemen wel langer onopgelost laten.Met het wetsvoorstel Wfd worden bovendien de richtlijn Verkoop op afstand
van financiële producten en de richtlijn Verzekeringsbemiddeling geïmplementeerd.
Deze richtlijnen dienen tijdig in onze nationale wetgeving te zijn verwerkt.
Richtlijnen bevatten immers termijnen waarbinnen de implementatie in nationale
wetgeving dient te zijn gerealiseerd. Het is van belang dat de implementatie
van eerder genoemde richtlijnen geschiedt door middel van de Wfd omdat juist
op die manier een coherent sectorbreed wettelijk kader voor financiële
dienstverlening kan worden gerealiseerd. Een reëel alternatief om de
richtlijnen op effectieve wijze te implementeren door middel van het aanpassen
van bestaande wetgeving was niet voorhanden, waarbij met name de sectoroverschrijdende
richtlijn Verkoop op afstand van financiële diensten voor een knelpunt
zorgde.In het licht van het voorgaande benadruk ik dat de behandeling van de
Wfd geen onnodige vertraging zou mogen ondervinden. Ik vind het dan ook niet
wenselijk de verdere behandeling van de Wfd vanaf dit moment samen te laten
vallen met het tijdschema van een omvangrijk wetstraject als de WFT, waarin
de integrale herziening van de toezichtregelgeving wordt vormgegeven. Een
uitgestelde behandeling van de gedragsregels als onderdeel van de WFT zou
tot een – onnodige – vertraging van de WFT kunnen leiden, die
ik niet verantwoord acht. «Onnodig» omdat de Wfd kan worden beoordeeld
als een zelfstandig wetsvoorstel, dus los van de WFT. De behandeling van de
Wfd kan niet conflicteren met de behandeling van onderwerpen in de WFT.Het traject dat de Wfd tot nu toe heeft doorlopen heeft inderdaad de nodige
tijd in beslag genomen. De Wfd zal veel impact hebben op een brede bedrijfstak.
Voor een deel van de bedrijfstak zullen de gedragsregels zelfs geheel nieuw
zijn. Ik heb er daarom zeer aan gehecht dat het hele wetstraject vanaf het
begin met grote zorgvuldigheid is omkleed. Dat betekent onder meer dat de
sector vanaf het begin van het wetstraject en in alle daarop volgende
fases steeds nauw betrokken is geweest bij de totstandkoming van de Wfd.De leden van de VVD-fractie vroegen of het waar is
dat niet alle lidstaten de twee Europese richtlijnen reeds hebben uitgevoerd.Voorzover bekend zijn alle lidstaten druk doende met de implementatie
van de twee richtlijnen en bevindt het merendeel zich in een afrondende fase.
Overigens is het niet zo dat het nakomen van de afspraak die is gemaakt in
Europees verband om richtlijnen tijdig te implementeren afhankelijk is van
de voortgang van de implementatie van richtlijnen in de overige lidstaten.De leden van de VVD-fractie willen weten of de financiële
dienstverleners voldoende tijd krijgen om de Wfd na aanname door de Staten-Generaal
zorgvuldig te implementeren?Bij een zorgvuldig wetstraject hoort ook dat bij het vaststellen van de
regeling ten aanzien van de inwerkingtreding van een wet, rekening wordt gehouden
met de omstandigheid dat instellingen die onder toezicht komen te staan tijd
nodig hebben om de nieuwe wettelijke bepalingen na te kunnen leven. Dit kan
per onderdeel van de bedrijfstak en per nieuwe wettelijke verplichting verschillend
zijn. Om die reden voorziet de Wfd in de mogelijkheid om verschillende onderdelen
van de Wfd op verschillende momenten in werking te laten treden. Het moment
van inwerkingtreding van de (verschillende onderdelen) van de Wfd zal met
name worden bepaald door de tijd die instellingen nodig hebben om hun bedrijfsprocessen
aan te passen op de nieuwe wetgeving. De inwerkingtredings- en overgangsbepalingen
van de Wfd zullen in overleg met de toezichthouder en de sector worden uitgewerkt.De leden van de VVD-fractie stellen dat voor het aanbieden
en bemiddelen in consumentenkrediet thans een effectief toezichtsysteem ontbreekt.
Zij vroegen aan te geven waarom men binnen deze sector men nog niet aan de
vergunningeis hoeft te voldoen. Daarnaast zouden de leden van de VVD-fractie
graag willen weten welke dienstverleners vallen onder het verlichte regime
en welke voorwaarden hiervoor gelden.Met betrekking tot het toezicht in het kader van consumentenkrediet zijn
de belangrijkste wijzigingen van de Wfd ten opzichte van de nu geldende regelgeving
voor het aanbieden en bemiddelen in consumentenkrediet, zoals vastgelegd in
de Wet op het consumentenkrediet (Wck), de uitbreiding van de vergunningplicht
naar kredietbemiddelaars en de uitbreiding van het sanctie-instrumentarium
door het toevoegen van de mogelijkheid een boete of dwangsom op te leggen.
Beide zullen bijdragen aan de effectiviteit van het toezicht op aanbieders
en bemiddelaars in consumentenkrediet.Voor het verlichte regime, dat zal worden geïntroduceerd door middel
van een vrijstelling, komen uitsluitend bepaalde bemiddelaars in krediet in
aanmerking. Aan de bedoelde vrijstelling zullen voorwaarden worden verbonden
die in hoofdlijnen zullen neerkomen op het volgende:a) de financiële dienstverlener treedt op als bemiddelaar,b) het bemiddelen in krediet is voor de dienstverlener een nevenactiviteit,c) de dienstverlener geeft geen advies over het krediet, end) de looptijd van het krediet is niet langer dan de verwachte economische
levensduur van het verkochte goed. Deze voorwaarden zijn cumulatief van aard.
Slechts indien aan alle voorwaarden wordt voldaan is vrijstelling van de betrokken
bemiddelaar in krediet mogelijk. Het verlichte regime zal overigens niet inhouden
dat de vrijgestelde bemiddelaar in krediet niet aan de informatieverplichtingen
uit hoofdstuk 3 van het wetsvoorstel hoeft te voldoen. Deze zullen onverkort
van toepassing zijn.De leden van de VVD-fractie vroegen zich af of een
consument zich in geval van een conflict met een financiële dienstverlener
moet richten tot de rechter of tot de toezichthouder.In geval van een conflict met een financiële dienstverlener kan de
consument die verdere stappen wil ondernemen de rechter inschakelen of zijn
klacht voorleggen aan een geschillencommissie. Daarnaast kan de consument
de toezichthouder inlichten over het conflict en de verdere behandeling daarvan.
Dit is geen verplichting en de toezichthouder zal evenmin een inhoudelijke
uitspraak doen over het conflict. Een dergelijke werkwijze zou zich niet verenigen
met de wettelijke taken en bevoegdheden van de financiële toezichthouders
in Nederland, waarbij de toezichthouder geen rol heeft in individuele conflicten,
maar tot taak heeft via toezicht het algemene niveau van financiële dienstverlening
te bevorderen (hetgeen overigens nooit kan uitsluiten dat een financiële
dienstverlener de regels overtreedt). Wel kan de toezichthouder de betreffende
informatie meenemen in de uitoefening van deze toezichttaak en in die zin
zou het inlichten van de toezichthouder door de consument nuttig zijn.De leden van de SP-fractie vroegen of het toezicht
van de AFM uitsluitend achteraf zal zijn of ook een duidelijk preventief karakter
moet hebben, in de vorm van voorlichting en vergunningverlening.Het toezicht door de AFM zal in belangrijke mate een preventief karakter
hebben. Belangrijk aspect daarvan zal de preventieve toets zijn die door de
AFM zal worden uitgevoerd alvorens tot vergunningverlening zal worden overgegaan.
De wijze waarop het toezichtmodel verder zal worden ingevuld, wordt in de
komende maanden nader uitgewerkt. Vast staat dat van de AFM verwacht wordt
dat zij haar (per definitie beperkte) capaciteit zo efficiënt mogelijk
in zet. In verband daarmee werkt de AFM aan een methode om, al dan niet in
overleg met de Stichting financiële dienstverlening, de toezichtinspanning
zo veel mogelijk te kunnen richten op die terreinen waar de meeste problemen
kunnen worden verwacht (risicogeoriënteerd toezicht). Op andere toezichtterreinen –
het toezicht op effecteninstellingen – heeft de AFM goede ervaringen
opgedaan met de methode van self-assessments waarbij de instellingen in eerste
instantie zelf moeten beoordelen in welke mate zij voldoen aan de wettelijke
verplichtingen. De ingevulde assessments helpen de AFM bij de uitwerking van
de toezichtstrategie en bevorderen voorts het bewustzijn over de naleving
van de regelgeving bij de financiële instellingen. Verwacht wordt dat
deze methode ook bij het Wfd-toezicht toegepast zal worden.Hoewel het geven van publieksvoorlichting niet direct kan worden aangemerkt
als een vorm van preventief toezicht op de naleving van de Wfd, mag van de
financiële gedragstoezichthouder wel wat worden verwacht op dit gebied.In de reactie van het kabinet op het eindrapport van de Commissie Geschillen
Aandelenlease, waarover uw Kamer eind augustus/begin september 2004 afzonderlijk
zal worden geïnformeerd, wordt uitgebreid op dit onderwerp ingegaan.
In dat kader zullen ook de vragen van de leden van de SP-fractie worden behandeld
ten aanzien van het optreden van de AFM (voormalige STE) bij aandelenleaseproducten
en het al dan niet toestaan van dergelijke producten door de overheid.De leden van de SGP-fractie gaven aan een verduidelijking
te wensen ten aanzien van de verhouding tussen bestaande zelfregulering en
de Wfd. In het bijzonder vroegen de leden van deze fractie zich af op welke
punten mogelijk conflicten optreden en waar de overlap zit.In de afgelopen decennia is in Nederland een uitgebreid stelsel van zelfregulering
ontstaan. Het merendeel van de financiële dienstverleners is aangesloten
bij een brancheorganisatie. Aan het lidmaatschap van een brancheorganisatie
wordt meestal de voorwaarde gesteld dat een financiële dienstverlener
de gedragscode van de betreffende organisatie over de omgang met
de consument onderschrijft en naleeft. Deze gedragscodes vertonen onderling
de nodige verschillen maar de regels komen er op hoofdlijnen op neer dat dienstverleners
worden verplicht de consument zorgvuldig te behandelen.Behalve de gedragscodes zijn in de markt ook andere producten van zelfregulering
ontwikkeld. Een overzicht van het geheel van zelfregulering is opgenomen in
tabel 3 van de bijlage bij het algemeen deel van de memorie van toelichting
op de Wfd.Voorzover mij bekend bevat de bestaande zelfregulering geen onderdelen
die conflicteren met de regels van de Wfd. Wel is er ten aanzien van bepaalde
onderwerpen tot op zekere hoogte sprake van overlap. Dat betekent niet dat
Wfd daardoor overbodig is. Integendeel. De verschillende producten van zelfregulering
bevatten normen die sterk zijn gericht op specifieke groepen van financiële
dienstverleners (hypotheekbemiddelaars, aanbieders van krediet, verzekeringsbemiddelaars)
en zijn daardoor onderling nogal verschillend. Deze verschillen komen ook
naar voren in het nagestreefde niveau van consumentenbescherming. Bovendien
is in geen van de gevallen sprake van volledige marktdekking en ontbreekt
een effectief sectorbreed toezicht- en handhavingmechanisme. Bij een toezichtwet
als de Wfd gelden deze beperkingen niet. Daar waar ook de Wfd streeft naar
een zorgvuldige behandeling van de consument kan het wetsvoorstel worden beschouwd
als een wettelijke borging van de normen waaraan een deel van de markt zich
al vrijwillig houdt. Dit betekent niet zelfregulering daardoor overbodig is.
De Wfd en de lagere regels die daarop gebaseerd worden streven naar een «goede»
dienstverlener waarvan een adequaat basisniveau worden verlangd. Niet wordt
getracht een «ideale» dienstverlener te creëren. Het verschil
tussen een goede en een ideale dienstverlener is het domein waar de financiële
dienstverleners zich door middel van goede zelfregulering vrijwillig kunnen
onderscheiden.De leden van de SGP-fractie vroegen zich af of consumenten
met een klacht over een financieel product zich ook rechtstreeks kunnen richten
tot de AFM.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het antwoord dat hiervoor
werd gegeven op de vraag van de leden van de VVD-fractie of een consument
die een conflict heeft met een financiële dienstverlener zich moet richten
tot de rechter of de toezichthouder.De leden van de SGP-fractie vroegen zich af in hoeverre
de Wfd daadwerkelijke, directe consumentenbescherming biedt en of de Wfd moet
worden gezien als een lex specialis of een alternatief voor de consumentbeschermende
regels in het BW. Daarnaast speelt de vraag of een consument die ondanks de
gedragsregels in de Wfd toch in de problemen komt alsnog naar de civiele rechter
kan.De Wfd bevat gedragsregels voor financiële dienstverleners ter bescherming
van de consument. De AFM houdt toezicht op de naleving van deze regels door
financiële dienstverleners. Om haar toezichttaak uit te kunnen oefenen
beschikt de AFM over diverse bestuursrechtelijke sanctie-instrumenten. Dit
instrumentarium vormt voor financiële dienstverleners een sterke prikkel
om zich aan de wet te houden. Een financiële dienstverlener die zich
aan de wet houdt stelt de consument beter in staat om te beoordelen of een
financieel product voorziet in een bepaalde behoefte. In die zin leidt de
Wfd tot bescherming van de consument.Ook het Burgerlijk Wetboek bevat bepaalde normerende regels ten aanzien
van het gedrag van (financiële) dienstverleners jegens de consument1. Deze normen zijn gedeeltelijk en tot op zekere hoogte
terug te vinden in de gedragsregels van de Wfd en de regels waarin deze gedragsregels
verder zullen worden uitgewerkt. De normerende regels uit het Burgerlijk Wetboek
zijn over het algemeen open geformuleerd. De nadere invulling
van deze normen is afhankelijk van jurisprudentie en rechtsliteratuur. De
gedragsregels in de Wfd (en de daarop te baseren lagere regels) zijn veel
specifieker en bovendien volledig toegesneden op de beroepsgroep van financiële
dienstverleners. Ook bevat de Wfd regels ten aanzien van onderwerpen die in
het Burgerlijk Wetboek ontbreken. Bijvoorbeeld regels inzake deskundigheid,
betrouwbaarheid en regels met betrekking tot de onderlinge relatie tussen
financiële dienstverleners.Het is niet alleen van belang de inhoud van de normen te bezien. Ook de
effectiviteit van wetgeving is in dit kader relevant. Voor de privaatrechtelijke
bepalingen in het Burgerlijk Wetboek geldt dat de weg naar de burgerlijke
rechter voor een consument lang en kostbaar is. Bovendien is de civiele handhaving
van normen afhankelijk van de mate waarin consumenten door het lijden van
schade geprikkeld worden de financiële dienstverlener in rechte aan te
spreken op zijn gedrag. Financiële dienstverleners die er een «hit-and-run»-tactiek
op nahouden zullen vaak al zijn verdwenen voordat de consument hen voor de
rechter kan dagen. Ook voor andere financiële marktpartijen kan het rationeel
zijn om tot op zekere hoogte een onmondigheid van de consument in te calculeren.
Deze beperkingen gelden niet voor de publiekrechtelijke toezichtwetgeving.
Bovendien wordt in de Wfd de AFM aangewezen als toezichthouder en handhaver
van de wet: bij overtreding van de Wfd kan de AFM in beginsel rechtstreeks
en snel ingrijpen door middel van het opleggen van boetes, dwangsommen en/of, als
zwaarste straf, het intrekken van de vergunning van de overtreder. De extra
prikkel die hiervan uitgaat voor financiële dienstverleners om de Wfd
na te leven ontbreekt in het Burgerlijk Wetboek. In die zin leidt de Wfd tot
een wezenlijke aanvulling op de consumentbeschermende regels in het Burgerlijk
Wetboek.In antwoord op de vraag inzake de mogelijkheid voor een consument om naar
de civiele rechter te stappen wordt verwezen naar het antwoord dat hiervoor
al werd gegeven op de vraag van de leden van de VVD-fractie of een consument
die een conflict heeft met een financiële dienstverlener zich moet richten
tot de rechter of de toezichthouder.De leden van de SGP-fractie vroegen op welke wijze
de publiekrechtelijke gedragsregels uit de Wfd door de civiele rechter betrokken
worden bij de beoordeling van de klacht van de consument.Deze vraag kan niet in algemene zin worden beantwoord. Dat de civiele
rechter publiekrechtelijke regels kan betrekken in een procedure waarbij een
klacht van een consument wordt behandeld, heeft het verleden wel uitgewezen.
De jurisprudentie op dit punt is evenwel beperkt. In welke mate de civiele
rechter de gedragsregels uit de Wfd zal betrekken in zijn beoordeling van
de klacht van de consument hangt af onder meer af van de vraag wat de consument
in de betreffende gerechtelijke procedure precies vordert, op welke bepalingen
in het civiele recht deze vordering is gebaseerd en welke gronden daartoe
worden aangevoerd.3. WetgevingsstructuurDe leden van de fracties van het CDA en de SGP zouden
graag horen waarom de regering heeft gekozen voor een wetgevingstraject waarbij
de Wfd vooruitloopt op de WFT? De leden van de fractie van de ChristenUnie
vroegen of de Wfd los van de WFT kan worden behandeld en of de behandeling
van de Wfd niet kan conflicteren met de behandeling van de WFT.Voor een antwoord op deze vragen wordt verwezen naar het antwoord op een
eerdere vraag van de leden van de VVD-fractie over dit onderwerp.De leden van de fracties van het CDA, de PvdA en de
SGP vroegen zich af of enige vertraging is voorzien in de behandeling van
de WFT.De beoogde datum van inwerkingtreding van de WFT is 1 juli 2005,
waarover u laatstelijk bent geïnformeerd in de memorie van toelichting
op de bepalingen in verband met de fusie van De Nederlandsche Bank N.V. en
de Stichting Pensioen- & Verzekeringskamer1.De leden van de PvdA-fractie vroegen een inhoudelijke
reactie op de stelling dat de in de Wfd neergelegde systematiek met betrekking
tot de reikwijdte van het wetsvoorstel, de uitzonderingen van de vergunningplicht
en de vergunningen van rechtswege eventueel voorkomen hadden kunnen worden
door directe regulering in de WFT.Het antwoord op deze vraag is ontkennend. De uitzonderingen op de reikwijdte
van de Wfd zullen op vergelijkbare wijze terugkomen in deel 3 van de WFT.
In dit deel van de WFT worden de gedragsregels van de Wfd opgenomen. Ook de
in de Wfd opgenomen uitzonderingen op de vergunningplicht zullen in de WFT
worden overgenomen. De grondgedachte waarop het in de Wfd gehanteerde systeem
van de «van rechtswege verleende vergunningen» is gebaseerd, wordt
eveneens in de WFT overgenomen. Uitgangspunt blijft dat de financiële
instelling die al beschikt over een vergunning van een prudentieel toezichthouder
op grond van een prudentiële financiële toezichtwet, niet nog een
keer preventief door de gedragstoezichthouder behoeft te worden getoetst.
De juridische uitwerking van deze grondgedachte zal in de WFT een andere vorm
krijgen, maar in materieel inhoudelijke zin blijft het systeem in de WFT gelijk
aan de Wfd.De leden van de SGP-fractie vroegen zich ook af of
de invoering in twee fases niet leidt tot het probleem dat de toezichthouder
en de instellingen na de Wfd weer moeten overschakelen op nieuwe wetgeving.Uitgangspunt bij het opstellen van de WFT is dat er geen inhoudelijke
wijzigingen worden doorgevoerd in de materiële regels die vanuit de Wfd
in de WFT worden opgenomen. Achterliggende gedachte hiervan is dat de overgang
van de Wfd naar de WFT voor de onder toezicht staande instellingen zo geruisloos
mogelijk kan verlopen. Ik verwacht dan ook geen problemen die verband houden
met het overschakelen op nieuwe wetgeving.De leden van de CDA-fractie zouden graag bevestigd
krijgen dat de Tweede Kamer goed zicht krijgt op het Besluit financiële
dienstverlening (Bfd) alvorens hen wordt gevraagd in te stemmen met de Wfd.In mijn brief aan de Tweede Kamer 12 mei 2004 gaf ik al aan begrip
te hebben voor de wens om inzicht te krijgen in de nadere uitwerking van de
Wfd. In deze brief heb ik ook vermeld in augustus 2004 een concept van het
Bfd aan de Tweede Kamer te kunnen doen toekomen. De redenen waarom ik helaas
niet aan deze toezegging kan voldoen worden uiteengezet in een brief die ik
u gelijktijdig met deze Nota heb doen toekomen.De leden van de CDA-fractie gaven aan zich niet te
kunnen vinden in mijn opmerking in de brief van 12 mei dat de definitieve
inhoud van het Bfd pas kan worden vastgesteld nadat overeenstemming is bereikt
met de Tweede Kamer over de wettelijke uitgangspunten voor het toezicht op
financiële dienstverleners. De leden van de CDA-fractie voerden daartoe
aan dat hen ook wordt gevraagd om vaststelling van de Wfd zonder dat de wettelijke
uitgangspunten van de WFT zijn vastgesteld.Afgezien van het feit dat ik nog steeds volledig achter de eerder genoemde
opmerking sta, gaat de vergelijking van de leden van de CDA-fractie niet op.
Daar waar de Wfd de wettelijke uitgangspunten bevat voor het toezicht op financiële
dienstverleners en in die zin de basis vormt voor de verdere uitwerking in
het Besluit financiële dienstverlening, bevat de WFT niet de wettelijke
uitgangspunten voor het gedragstoezicht op de onderhavige dienstverleners –
die staan immers in de Wfd – en vormt de WFT ook niet de
basis voor de Wfd. De Wfd kan als zelfstandige wet in werking treden. Dit
gezegd zijnde, is het wel zo dat de WFT de definitieve wettelijke verankering
zal geven van het onderscheid tussen prudentieel en gedragstoezicht, waarbij
van het laatste de Wfd een onderdeel zal vormen.De leden van de CDA-fractie vroegen zich af of door
het gebruik van open normen in de Wfd ondanks de uitwerking in het Bfd niet
het gevaar bestaat deze normen in de praktijk verschillend worden uitgelegd
en een eigen leven gaan leiden?De Wfd bevat een aantal open normen. Deze open normen zullen, waar wenselijk,
nader worden uitgewerkt in het Besluit financiële dienstverlening. Een
nadere uitwerking is overigens niet altijd wenselijk. Ten aanzien van bepaalde
normen is het goed denkbaar dat financiële dienstverleners op verschillende
wijze invulling geven aan een norm, waarbij de verschillende wijze van invulling
alle acceptabel zijn. Gedetailleerde regels kunnen de ruimte voor financiële
dienstverleners onnodig beperken. Er zijn, met andere woorden, soms meerdere
wegen die naar Rome leiden.Bovendien bestaat de mogelijkheid dat de AFM in bepaalde gevallen de bevoegdheid
krijgt om de regels in het Bfd verder uit te werken door het stellen van nadere
regels. Deze regelstellende bevoegdheid van de AFM zal zijn beperkt tot het
stellen van regels van organisatorische of technische aard. Bepalend voor
het antwoord op de vraag op welke wijze een open norm uit de Wfd moet worden
uitgelegd is derhalve de uitwerking van die open norm in het Bfd en de eventuele
uitwerking daarvan door de toezichthouder. Gezien het voorgaande zie ik geen
gevaar dat de open normen uit de Wfd een eigen leven gaan leiden.De leden van de PvdA-fractie vroegen naar de reactie
van de regering op de kritiek dat de Wfd veel open normen bevat met sancties,
terwijl de inhoud van de Bfd nog niet bekend is, en of er vanuit kan worden
gegaan dat latere fundamentele wijzigingen van het Bfd eerst aan de Kamer
zullen worden voorgelegd?De Wfd zal niet eerder in werking treden dan dat de lagere regelgeving
ter uitwerking van de Wfd in het Besluit financiële dienstverlening is
vastgesteld. Dit betekent dat geen sancties kunnen worden opgelegd zolang
het Besluit financiële dienstverlening niet is vastgesteld. De vrees
die spreekt uit de eerste vraag van de leden van de PvdA-fractie is daarmee
ongegrond. Ik zal, conform mijn eerdere toezegging, de Tweede Kamer informeren
over de inhoud van het Besluit financiële dienstverlening ruim voordat
de Wfd in werking zal treden.Ook vroegen de leden van de PvdA-fractie zich af welke
lessen de regering heeft getrokken uit het algemeen overleg Evaluatie van
de Wet tot invoering van de last onder dwangsom en de bestuurlijke boete in
de financiële wetgeving ten aanzien van de bestuurlijke boete in de Wfd?Naar aanleiding van het Algemeen Overleg van 5 februari 2004 wordt
een drietal aspecten van het boete-instrumentarium nader bezien, namelijk
de hoogte van de boetebedragen, de vraag of veelplegers een hogere boete moeten
krijgen en de mogelijkheid om boetes aan individuele bestuurders op te leggen.
Over de uitkomsten hiervan zal uw Kamer binnenkort separaat worden geïnformeerd.4. MarktwerkingDe leden van de PvdA-fractie waren benieuwd naar de
markteffecten van de Wfd. Zij vroegen of het denkbaar is dat er door de strengere
eisen een «shake out» zal plaatsvinden, waardoor het kaf van het
koren wordt gescheiden. Ook vroegen zij hoeveel tussenpersonen en schade-
en levensverzekeraars er uiteindelijk over kunnen blijven en of dit de efficiëntie van het distributieproces kan bevorderen en zo ja, op
welke manier? Zij vroegen voorts of het juist is dat de positie van het grote
intermediair aanzienlijk wordt versterkt ten opzichte van het kleine intermediair,
of de regering dit wenselijk acht en wat de positieve en negatieve effecten
hiervan zijn.In de Wfd worden enkele basisregels voor financiële dienstverlening
verankerd. Deze basisregels bepalen het minimumkwaliteitsniveau dat een financiële
dienstverlener na de inwerkingtreding van de Wfd in acht moet nemen. In de
uitwerking van deze basisregels in het Besluit financiële dienstverlening
zal als uitgangspunt worden genomen dat de regels voor «goede dienstverlening»
noodzakelijk zijn (en niet voor «perfecte dienstverlening»). Door
op deze wijze het kwaliteitsniveau te definiëren wordt er naar gestreefd
de lat niet onnodig hoog te leggen. Daar komt bij dat de sector in het kader
van het Platform financiële dienstverlening een belangrijke rol speelt
bij de verdere uitwerking van het wettelijke kader. Hierdoor wordt de aansluiting
tussen deze uitwerking en datgene wat redelijkerwijs van een financiële
dienstverlener verwacht mag worden sterk bevorderd.Daarnaast worden er bij de invulling van deze eisen zo min mogelijk eisen
gesteld aan de wijze waarop een financiële dienstverlener moet aantonen
dat hij aan de wettelijke bepalingen voldoet. Aldus wordt aan financiële
dienstverleners de ruimte gelaten om de Wfd-vereisten in te passen in hun
bedrijfsvoering op een manier die het beste past bij de omvang en aard van
hun onderneming. Dit voorkomt dat de uit de Wfd voortvloeiende kosten disproportioneel
groter zijn voor kleine dan voor grote tussenpersonen. Dit neemt niet weg
dat grotere instellingen, zoals gebruikelijk, doorgaans sneller kunnen profiteren
van schaalvoordelen dan kleine instellingen. Al met al verwacht ik niet dat
door de Wfd de positie van het grote intermediair aanzienlijk wordt versterkt
ten koste van het kleine intermediair.Het bovenstaande betekent echter niet dat iedereen die thans op de financiële
dienstverleningsmarkt actief is moeiteloos aan het vereiste kwaliteitsniveau
zal kunnen voldoen. Het beeld van de markt, dat onder meer is ontstaan in
het kader van contacten met marktpartijen en tevens wordt bevestigd in publicaties
in de vakpers, is dat de Wfd van onderdelen van de markt een forse inspanning
zal verlangen. Van tevoren kan niet worden voorspeld of alle financiële
dienstverleners er in zullen slagen deze inspanning te verrichten. De Wfd
zal derhalve voor die dienstverleners die dit minimum kwaliteitsniveau niet
kunnen bereiken tot gevolg hebben dat zij de markt moeten verlaten. Dat partijen
die niet aan de minimumeisen kunnen voldoen niet langer actief mogen zijn
als financiële dienstverlener is een uitdrukkelijke doelstelling van
de Wfd.De efficiëntie van het distributieproces komt in het geding op het
moment dat zoveel partijen de markt zouden moeten verlaten dat de concurrentie
wezenlijk wordt aangetast. Het is niet mijn verwachting dat hiervan sprake
zal zijn. Ik acht het onwaarschijnlijk dat aanbieders zullen verdwijnen ten
gevolge van de Wfd. Het relatieve belang van de Wfd voor grote financiële
conglomeraten is beperkt. De concurrentie tussen aanbieders zal derhalve door
de Wfd niet worden beïnvloed. Ook het verdwijnen van een deel van de
tussenpersonen zal niet tot een beperking van de concurrentie leiden omdat
de verkoop van financiële producten via tussenpersonen concurreert met
de rechtstreekse verkoop door aanbieders.De leden van de VVD-fractie vroegen of het wetsvoorstel
niet leidt tot een starre markt. De kans zou bestaan, zo meenden deze leden,
dat er complexe producten worden ontwikkeld die niet door de deskundigheidseisen
van de bemiddelaar worden gedekt en die zodoende de consument niet zullen
bereiken.Indien een aanbieder een product ontwikkelt dat zo ingewikkeld is dat
de bemiddelaar het, gezien het wettelijk vereiste deskundigheidsniveau, niet
kan begrijpen dan rust op de aanbieder op grond van artikel 49 van de Wfd
de plicht om de bemiddelaar die informatie te geven die hem in staat stelt
om het product aan de consument te kunnen verkopen. Dit omvat in ieder geval
de informatie die de bemiddelaar op grond van artikel 31 van de Wfd aan de
consument zal moeten mededelen.De leden van de VVD-fractie vroegen waarop de regering
baseert dat Nederlandse financiële dienstverleners geen concurrentienadeel
zullen ondervinden. Uit paragraaf 10.4 van de MvT blijkt immers dat de
Nederlandse wetgever de Europese wetgeving strenger en voor meer dienstverleners
zal gaan implementeren.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar paragraaf 17
«Europese Verhoudingen» van deze nota.Tevens vroegen de leden van de VVD-fractie of dit wetsvoorstel
tezamen met de effectenwetgeving voldoende de zorgplicht bij met name beleggingsadviezen
waarborgt; zowel wat betreft de rechtstreekse beleggingen als via beleggingsverzekeringen.Het toezicht op de financiële markten kan nooit volledig waarborgen
dat marktpartijen zorgvuldig adviseren. Wel creëert het stellen van wettelijke
regels en introduceren van publiek toezicht op deze regels sterkere prikkels
voor marktpartijen om voor een goede kwaliteit van het adviesproces zorg te
dragen. Ten aanzien van «effecten» waarover wordt geadviseerd
door effecteninstellingen – vermogensbeheerders of effectenbemiddelaars –
stelt de Wet toezicht effectenverkeer 1995 en de daaronder ressorterende lagere
regelgeving een normatief kader waaraan bij de advisering moet worden voldaan.
De Wfd introduceert voor advies over beleggingsverzekeringen een gelijkwaardig
kader. Op advisering over beleggingsverzekeringen bestaat tot de inwerkingtreding
van de Wfd geen publiek toezicht.De leden van de LPF vroegen in hoeverre er sprake is
van een overgangsregeling voor kleine en middelgrote ondernemers en tussenpersonen.
Hoe gaat de regering bijvoorbeeld om met tussenpersonen welke zelfstandig
ondernemer zijn zonder personeel en in bezit zijn van een GIDI-formulier en
assurantiediploma B en al meer dan 20 jaar actief zijn in deze branche?Het Platform financiële dienstverlening heeft een overgangsregeling
geadviseerd, waarbij de zogenaamde 5-5-3-regel wordt gehanteerd. Deze regel
houdt in dat elk bestaand diploma dat recht geeft op een vrijstelling niet
ouder mag zijn dan vijf jaar vanaf de inwerkingtreding van de Wfd. Indien
een diploma wel ouder is dan vijf jaar, geldt aanvullend een relevante werkervaringeis
van drie jaar, opgedaan in de laatste vijf jaar.Door marktpartijen is voorts geadviseerd dat kennis niet alleen door middel
van diploma's, maar ook door middel van een Eerder Verworven Competenties-assesment
(EVC) moet kunnen worden aangetoond. Dit zou met name uitkomst kunnen bieden
voor mensen die al geruime tijd in de markt actief zijn.Ik sta welwillend tegenover deze twee suggesties.De leden van de LPF vroegen hoeveel kleine tot middelgrote
ondernemingen er nu actief zijn in deze branche en of de regering verwacht
dat deze tot een bedrijfsbeëindiging zullen overgaan.Naar inschatting van het ministerie zijn er ongeveer 7500 ondernemingen
die in deze categorie vallen. Vanzelfsprekend wordt niet verwacht dat deze
ondernemingen allen tot bedrijfsbeëindiging zullen overgaan. Zie ook
het antwoord op de bovengenoemde vraag van de leden van de PvdA-fractie.Kan niet altijd de naam van de overtreder worden gepubliceerd
zodat de oneerlijke informatieverdeling tussen aanbieder (weet wel of hij
op de vingers getikt is door de AFM) en de consument (die dat niet weet) wordt
opgeheven, vroegen de leden van de LPF-fractie.De bevoegdheid tot openbaarmaking is een discretioneraire bevoegdheid
van de toezichthouder. Alvorens tot openbaarmaking over te gaan, zal de toezichthouder
gegeven zijn taak een afweging moeten maken tussen de betrokken belangen.
In algemene zin kan derhalve niet gezegd worden dat de naam van de overtreder
altijd zal worden gepubliceerd.5. Buitenlandse dienstverlenersDe leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen
of er geen verschil bestaat tussen de «ultieme» maatregelen die
op grond van de Wfd kunnen worden getroffen tegen Nederlandse financiële
dienstverleners en tegen buitenlandse dienstverleners. Ook vroegen deze leden
of dezelfde gevolgen zullen optreden voor de financiële dienstverleners?De ultieme sanctie op overtreding van een bepaling uit de Wfd door een
financiële dienstverlener met een Wfd-vergunning, is het intrekken van
de vergunning door de AFM. Deze sanctie kan niet worden toegepast op buitenlandse
aanbieders. Die zijn immers uitgezonderd van de vergunningplicht en beschikken
derhalve niet over een Wfd-vergunning. Voor deze buitenlandse dienstverleners
geldt de mogelijkheid om het verbod ex artikel 21 van de Wfd op te leggen.
Hoewel de maatregelen dus inhoudelijk niet gelijk zijn, wordt met de twee
maatregelen wel hetzelfde effect bewerkstelligd: de betrokken instellingen
zijn in beide gevallen niet langer in staat deel te nemen aan het economisch
verkeer waarvoor de vergunning is ingetrokken of waarvoor het verbod geldt.
Omdat het effect, en daarmee ook de gevolgen, van beide interventies door
de AFM gelijk is zullen deze maatregelen het gewenste gelijke speelveld niet
beïnvloeden.6. ConsumentenbeschermingDe leden van de CDA-fractie zouden graag een nadere
toelichting zien over het onderwerp krediet, marketing en reclame in het kader
van de behandeling van de Wfd.De huidige Wet op het consumentenkrediet zal, met uitzondering van de
civielrechtelijke artikelen die in het Burgerlijk Wetboek worden opgenomen,
in herziene vorm in de Wfd worden geïncorporeerd. Naast het vertrouwen
in de financiële sector en het efficiënt functioneren van de financiële
markten speelt de consumentenbescherming, die uiteraard bij consumentenkrediet
altijd een belangrijke plek heeft ingenomen, een wezenlijke rol in de beleidsvorming
ten aanzien van consumentenkrediet.Consumentenbescherming bij kredietverstrekking is met name gericht op
het tegengaan van overkreditering en vindt plaats door middel van het stellen
van gedragsregels aan kredietaanbieders en kredietbemiddelaars.Het verkrijgen van inzicht in de kredietwaardigheid van de consument is
een belangrijk onderdeel van de zorgplicht die een kredietaanbieder jegens
zijn wederpartij heeft. Daarnaast speelt ook de transparantie van productkenmerken
een belangrijke rol: Een adequate informatieverstrekking in reclame-uitingen
en andersoortige aanbiedingen kan de consument inzicht verschaffen in de verschillende
typen krediet en de verschillende aanbieders.Het is van belang daarbij te beseffen dat reclame-uitingen per definitie
een wervend karakter hebben. Dit neemt uiteraard niet weg dat een reclame-uiting
nooit een verkeerde voorstelling van zaken mag geven. Dit vloeit voort uit
artikel 30 van de Wfd dat bepaalt dat de door de financiële dienstverlener
verstrekte informatie, waaronder reclame-uitingen, geen afbreuk mag doen aan
de verplicht aan de consument te verstrekken informatie. Bovendien
moet de informatie feitelijk juist zijn, voor de consument begrijpelijk en
niet misleidend.Naast deze algemene bepaling zullen in lagere regelgeving specifieke regels
worden opgenomen voor krediet ten aanzien van de informatieverstrekking inzake
reclame-uitingen en andere voorafgaand aan het sluiten van de overeenkomst
te verstrekken informatie. Deze regels zijn er onder andere op gericht om
de consument een zo helder mogelijk beeld te geven van de rechten en plichten
die zijn verbonden aan de krediettransactie die de consument sluit. De informatie
biedt de consument de gelegenheid om, nadat hij de reclame-uiting heeft gelezen,
zich een vollediger beeld te vormen van de aan het krediet verbonden voorwaarden.
De consument kan met de verkregen informatie het krediet met andere aanbiedingen
vergelijken en voor zichzelf de passendheid van het product beoordelen.De leden van de fractie van de PvdA vroegen naar de
gevolgen van de verkoop van financiële producten door een bemiddelaar
die niet bevoegd is, niet over de vereiste Wfd-vergunning beschikt, of op
een of meerdere punten niet voldoet aan de Wfd. Leidt dit tot vernietiging
van de overeenkomst?Indien een financiële dienstverlener een of meerdere bepalingen van
de Wfd overtreedt, bijvoorbeeld door het verlenen van een financiële
dienst zonder te beschikken over de vereiste vergunning, het niet voldoen
aan de deskundigheidsvereisten of het niet-naleven van informatieverplichtingen,
kan de AFM gebruik maken van haar sanctionerende bevoegdheden. De AFM kan
aan de overtredende instelling een aanwijzing geven, een bestuurlijke boete
of last onder dwangsom opleggen1, of de vergunning
intrekken. Of, wanneer en hoe deze bevoegdheden worden ingezet is in beginsel
ter bepaling aan de AFM, binnen de discretionaire ruimte die zij daartoe heeft.Een overtreding van de Wfd leidt niet automatisch tot vernietiging van
de overeenkomst tussen de overtredende instelling en een consument. Een vernietiging
van de overeenkomst vraagt om een nadere actie van de consument. Zo kan de
consument de civiele rechter verzoeken een overeenkomst te vernietigen. In
welke mate de civiele rechter de gedragsregels uit de Wfd zal betrekken in
zijn beoordeling van de vordering van de consument hangt onder meer af van
de vraag wat de consument in de betreffende gerechtelijke procedure precies
vordert, op welke bepalingen in het civiele recht deze vordering is gebaseerd
en welke gronden daartoe worden aangevoerd.De leden van de PvdA-fractie vroegen een reactie op
het artikel «is er voldoende consumentenbescherming bij aandelenlease?».
Ook vroegen zij of bepalingen uit de Nadere Regeling Gedragstoezicht effectenverkeer
inderdaad jarenlang stelselmatig zijn overtreden en of de uitspraken van de
Rechtbank Amsterdam en van de klachtencommissie van het Dutch Securities Institute
op deze manier geduid kunnen worden.In de kabinetsreactie op het eindrapport van de Commissie Geschillen Aandelenlease
worden de conclusies die het kabinet ten aanzien van de aandelenleasekwestie
heeft getrokken uitgebreid uiteen gezet. Daarin wordt ook ingegaan op de constateringen
van de toezichthouder t.a.v. de naleving van de op aanbieders van aandelenleaseproducten
toepasselijke wet- en regelgeving, waaronder ook de Nadere Regeling Gedragstoezicht.De leden van de fracties van de PvdA en GroenLinks
vroegen een nadere toelichting op de rol van de rechter en de bescherming
van de consument bij het opleggen van bestuurlijke sancties.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar de antwoorden die
hiervoor zijn gegeven op eerdere vragen van de leden van de SGP-fractie naar
de wijze waarop de publiekrechtelijke gedragsregels uit de Wfd door de
civiele rechter worden betrokken bij de beoordeling van de klacht van een
consument en in hoeverre de Wfd daadwerkelijke, directe consumentenbescherming
biedt.6a. GeschillencommissieDe leden van de fracties van het CDA, de PvdA en de SP vroegen of de regering
streeft naar één geschillencommissie. Deze leden stelden ook
vragen bij artikel 37 lid 2 Wfd. Bovendien vroegen de leden van de CDA-fractie
wanneer een geïntegreerde geschillencommissie te verwachten is en of
de arbitrage voor de hele sector dekkend zal zijn.Op dit moment zijn tenminste zeven verschillende buitengerechtelijke geschillenbeslechtinginstanties
in Nederland actief op het gebied van financiële dienstverlening. Omdat
ik het vanuit het oogpunt van consumentenbescherming wenselijk acht dat deze
instanties met elkaar integreren heb ik de marktpartijen vertegenwoordigd
in het Platform financiële dienstverlening gevraagd de stroomlijning
van de buitengerechtelijke geschillenbeslechting te bevorderen1. Dit verzoek is bewust bij de sector zelf neergelegd, omdat geschillenbeslechtinginstanties
naar hun aard van en voor de markt zijn en geen overheidsorganen. Tegen deze
achtergrond heeft het mij dan ook zeer verheugd dat de Commissie Klachtenregeling
Financieel dienstverleners van het Platform Financiële Dienstverlening
aan de AFM heeft geadviseerd om op korte termijn te komen tot één
loket en organisatie voor geschillenbeslechting. De omzetting van dit advies
door de sector in concrete maatregelen om daadwerkelijk tot één
loket te komen, moedig ik van harte aan.Artikel 37 lid 2 Wfd is opgenomen om te voorkomen dat een financiële
dienstverlener zou kunnen worden gesanctioneerd voor een overtreding (van
de verplichting om aangesloten te zijn bij een erkende geschilleninstantie)
terwijl deze overtreding geheel buiten zijn invloedsfeer ligt (omdat er geen
erkende geschilleninstantie bestaat die ter zake bevoegd is).6b. Toezichthouder consumentenDe leden van de CDA-fractie vroegen hoe de toezichthouder
AFM zich tot de toezichthouder voor consumentenbescherming verhoudt, die door
de staatssecretaris van Economische Zaken is aangekondigd? Zal hier overlap
zijn in taken van toezicht of wordt de zorgplicht van financiële dienstverleners
uitgesloten voor deze nieuwe toezichthouder?De leden van de PvdA-fractie vroegen hoe de AFM zal
toezien op naleving van de Wfd aangezien juist de Wfd toezicht betreft op
vele financiële consumentendiensten en hoe de samenwerking met de aangekondigde
consumententoezichthouder zal zijn. Of zal de AFM deze consumententoezichtstaken
verrichten? Hoeveel personeelscapaciteit zal er voor deze extra consumententaken
nodig zijn?De leden van de VVD-fractie vroegen de regering aan
te geven of er door de komst van een nieuwe toezichthouder voor consumentenbescherming
sprake zal zijn van dubbel toezicht.Ook de leden van de SP-fractie vroegen hoe de verhouding
tussen de consumententoezichthouder en de AFM zal zijn en of deze nieuwe toezichthouder
straks wél bepaalde producten kan verbieden als die een vorm van marktmisbruik
zijn waar de AFM dit nu niet kan.Op 21 juni heeft de staatssecretaris van Economische Zaken uw Kamer
met de brief «Versterking van de positie van de consument» het
strategisch actieprogramma «een versterkte consumentaliteit» aangeboden.2 In dit actieprogramma wordt onder meer de relatie met
de AFM beschreven. De kern hiervan is dat de nieuw op te richten consumententoezichthouder
zich zal richten op generieke taken en dat de sectorspecifieke taken belegd
blijven of worden bij sectorspecifieke toezichthouders. Dit betekent dat de AFM verantwoordelijk zal zijn voor het consumententoezicht voorzover
dit betrekking heeft op de financiële markten. Daartoe behoort ook het
toezicht op de Wet financiële dienstverlening.Voorts vroegen de leden van de SP-fractie hoe de verhouding
van de AFM met de Nederlandse mededingingsautoriteit (NMa) en de De Nederlandsche
Bank(DNB)/Stichting Pensioen en Verzekeringskamer(PVK) wordt en of het gevaar
niet dreigt dat de drie verschillende toezichthouders langs elkaar heen gaan
werken. Moet de AFM bij het opleggen van boetes bijvoorbeeld overleggen met
de prudentiële toezichthouder als dit consequenties heeft voor de solvabiliteit?Door de wettelijke verantwoordelijkheden van AFM, DNB/PVK en NMa scherp
te formuleren en af te bakenen wordt het probleem van overlap en het probleem
van langs elkaar heen werken zoveel mogelijk voorkomen. Daarnaast kunnen de
financiële toezichthouders met elkaar informatie uitwisselen indien dit
ten behoeve van het toezicht noodzakelijk mocht blijken. Ten aanzien van het
opleggen van boetes geldt ingevolge het Convenant inzake de coördinatie
van toezicht1 dat de toezichthouders elkaar voorafgaand
aan het opleggen of publiceren van een boete (of dwangsom) op de hoogte stellen
en overleg met elkaar voeren. Ook bij bepaalde andere, ingrijpende, toezichtmaatregelen
vindt vooraf overleg plaats tussen de toezichthouders. Dit geldt onder meer
voor het intrekken van een vergunning, het heenzenden van een onbetrouwbare
of ondeskundige bestuurder of het aanvragen van een noodregeling of faillissement.7. ProvisiestructuurDe leden van de fracties van het CDA en de SP stelden
verschillende vragen over het onderwerp provisie in relatie tot de Wfd.Voor een antwoord op deze vragen wordt verwezen naar hetgeen hiervoor
is opgemerkt in antwoord op een vraag van de leden van de fractie van GroenLinks
naar de eventuele beleidsmatige consequenties van het rapport «Marktwerking
op de markt voor hypothecaire dienstverlening» voor de Wfd.De leden van de fractie van het CDA vroegen of de Wfd
voorziet in de mogelijkheid om koppelverkoop te bestrijden.De huidige regeling in de Wet op het consumentenkrediet (Wck) houdt in
dat een overeenkomst nietig is voorzover de kredietgever een aanvullende verplichting
stelt aan de consument zonder uitdrukkelijk de vrijheid te bieden aan de consument
om te bepalen wie bij deze aanvullende verplichting zijn wederpartij zal zijn.
Deze privaatrechtelijke bepaling zal worden overgenomen in het BW.Overigens is het niet zo dat iedere combinatie van producten die wordt
aangeboden per definitie slecht is voor de consument. Ook is het goed denkbaar
dat een aanbieder een andere (lagere) prijs rekent voor een gecombineerd product
dan de optelsom van de twee afzonderlijke producten. Mocht evenwel blijken
dat er op andere terreinen een ongewenste vorm koppelverkoop plaatsvindt dan
bevat artikel 38 van de Wfd een grondslag om bij algemene maatregel van bestuur
een bepaling met bestuursrechtelijke gevolgen op te nemen ter voorkoming hiervan.De leden van de fractie van het CDA vroegen of de Wfd
voorziet in meer transparantie als het gaat om de vermelding van effectieve
rentepercentages bij kredietproducten.De huidige verplichting uit de Wck ten aanzien van het weergeven van het
effectief kredietvergoedingspercentage in de kredietovereenkomst zal, gezien
het privaatrechtelijke karakter van de bepaling, naar het BW worden verplaatst.
De verplichtingen uit de Wck en het huidige Besluit Kredietaanbiedingen,
waarin wordt bepaald wanneer het effectief kredietvergoedingspercentage in
reclame en andere kredietaanbiedingen moet worden weergegeven, zal in de lagere
regelgeving onder de Wfd worden opgenomen. Ten behoeve van het opstellen van
het Besluit financiële dienstverlening is aan de markt en de consumentenbond
gevraagd op welke wijze de transparantie kan worden vergroot. Daarbij zijn
door deze partijen onder meer nuttige suggesties gedaan om reclame met loktarieven
tegen te gaan (bijvoorbeeld de situatie dat reclame wordt gemaakt met rentepercentages
waarvoor een de consument alleen in aanmerking komt indien hij tevens een
(dure) verzekering afsluit).8. Financiële bijsluiterDe leden van de CDA-fractie vroegen of de evaluatie
van de financiële bijsluiter kan worden betrokken bij de bespreking van
de Wfd, dan wel of de regering zijn visie kan geven op de toekomst van de
financiële bijsluiter.De beleidsconclusies die worden getrokken naar aanleiding van de evaluatie
van de financiële bijsluiter, zullen hun neerslag vinden in het Besluit
financiële dienstverlening (Bfd). Op het moment dat het Bfd aan uw Kamer
zal worden – zie de begeleidende brief bij deze Nota – zal de
visie van de regering ten aanzien van de financiële bijsluiter worden
uitgedragen.Ook vroegen de leden van de CDA-fractie hoe concreet
de gedachten zijn over een consumentenkredietprospectus.Zoals hierboven aangegeven zullen de beleidsconclusies die worden getrokken
naar aanleiding van de evaluatie van de financiële bijsluiter hun weerslag
krijgen in het Besluit financiële dienstverlening. In dit besluit zal
onder andere de informatie worden opgenomen die verplicht voorafgaand aan
het sluiten van een overeenkomst moet worden verstrekt. Zowel wat betreft
de vorm als wat betreft de inhoud zal zoveel mogelijk naar uniformiteit worden
gestreefd in de informatieverstrekking inzake de verschillende financiële
producten. Ook de verplicht te verstrekken precontractuele informatie ten
aanzien van krediet – de thans verplichte consumentenkredietprospectus –
is zodoende mede afhankelijk van de evaluatie van de financiële bijsluiter.De leden van de CDA-fractie vroegen naar de mogelijkheden
vanuit Europees perspectief om in geval van een verplichte verstrekking van
een financiële bijsluiter en een advieswijzer deze twee documenten te
integreren.De richtlijnen die door middel van de Wfd worden geïmplementeerd
stellen geen eisen met betrekking tot het format waarin verplichte informatie
dient te worden verstrekt. Wat dat betreft is er ruimte om bepaalde informatiedocumenten
te integreren. Ten aanzien van de advieswijzer geldt daarenboven dat deze
niet op grond van een Europese richtlijn wordt voorgeschreven. De advieswijzer
is een document dat door het Platform financiële dienstverlening, geïnspireerd
door GIDI, is bedacht en waarover het Platform heeft geadviseerd dat het zou
moeten worden ingevoerd. Binnen het Platform bestond verschil van mening over
de vraag of de «advieswijzerinformatie» in een separaat document
zou moeten worden verstrekt.Het Platformadvies zal bij het opstellen van de Bfd worden betrokken.
Daarbij zal de vraag over de wenselijkheid van invoering van een advieswijzer
onder meer worden afgewogen tegen de administratieve lasten die daaruit voortvloeien.
Indien blijkt dat deze substantieel lager liggen indien aan marktpartijen
de ruimte worden gelaten om de betreffende informatie te integreren in andere
informatie, dan zal dit zeker een belangrijke factor in de afweging
zijn, mits de doelstellingen van de advieswijzer voldoende worden gewaarborgd.Ook vroegen de leden van de CDA-fractie naar de mate
waarin voorschriften zullen worden gegeven ten aanzien van de advieswijzer
en de adviesregels, en of deze verplichtingen voor bemiddelaars en aanbieders
eenvoudig te verwerken zijn in bestaande processen. Binnen welke termijn moet
aan deze verplichtingen worden voldaan?In overleg met marktpartijen zal (nader) worden nagegaan welke problemen
de implementatie van bepaalde Wfd-verplichtingen meebrengt. De implementatietermijn
zal mede afhangen van de uitkomsten van dit overleg.De leden van de PvdA-fractie vroegen hoe de regering
de rol ziet van de financiële bijsluiter in het geval dat een intermediair,
of uiteindelijke aanbieder, de consument een combinatieproduct aanbiedt, bijvoorbeeld
een beleggingsverzekeringshypotheek. Is het juist dat daarvoor geen financiële
bijsluiter verplicht is wanneer daarbij geen geld geleend wordt?De reikwijdte van de regelgeving van de financiële bijsluiter is
onderwerp van de beleidsafwegingen die nog moeten worden gemaakt. De financiële
bijsluiter is momenteel verplicht voor complexe financiële producten.
Een complex product wordt in het bestaande Besluit financiële bijsluiter
als volgt gedefinieerd: «een financiële dienst of een financieel
product, opgebouwd uit componenten die behoren tot verschillende soorten financiële
diensten of financiële producten en waarvan de waarde van ten minste
een der componenten afhankelijk is van de ontwikkeling op financiële
markten of andere markten». Voor zover een van de componenten van het
combinatie product afhankelijk is van de ontwikkeling op de financiële
markten (zoals een belegging), is er onder de huidige regelgeving dus sprake
van een complex product en is dus de financiële bijsluiter verplicht.
Indien de tussenpersoon meerdere producten tegelijkertijd verkoopt hoeft er
overigens nog geen sprake te zijn van een combinatieproduct. In dat geval
is de bemiddelaar, onder de Wfd, eveneens gehouden adequate informatie te
verstrekken. In het genoemde voorbeeld zal de bemiddelaar in ieder geval de
bijsluiter voor het beleggingsverzekering moeten verstrekken en de consument
tevens moeten informeren over de hypothecaire lening en de wijze waarop beide
producten op elkaar ingrijpen.Tevens vroegen de leden van de PvdA-fractie of de regering
de mening deelt dat het toepassingsbereik van de financiële bijsluiter
verruimd zou moeten worden. Zou de financiële bijsluiter niet voor ieder
product moeten gaan gelden dat een substantiële financiële impact
heeft, of een bepaalde omvang heeft, of een bepaalde looptijd heeft, of dat
grote financiële gevolgen kan hebben? Zou niet elke hypothecaire lening
moeten worden voorzien van een financiële bijsluiter? Deelt de regering
ook de mening dat een financiële bijsluiter altijd, en van te voren moet
worden verstrekt door de aanbieder, en dat het niet zo kan zijn dat de consument
daar zelf om zou moeten vragen?De reikwijdte van de regelgeving van de financiële bijsluiter is
onderwerp van de beleidsafwegingen die nog moeten worden gemaakt. Bij de invoering
van het Besluit financiële bijsluiter is overwogen dat: «de financiële
bijsluiter met name een toegevoegde waarde heeft bij complexe financiële
producten. Naar mate een product eenvoudiger is zal de informatie die de financiële
bijsluiter biedt minder toevoegen aan hetgeen de (potentiële) afnemer
al weet of op andere wijze eenvoudig kan achterhalen. Wanneer de toegevoegde
waarde kleiner wordt, is het tevens moeilijker te rechtvaardigen om het bedrijfsleven
te confronteren met de administratieve lasten die samenhangen met het opstellen
en ter beschikking stellen van een financiële bijsluiter».Het is in het kader van de evaluatie van de financiële bijsluiter
gebleken dat het grootste deel van de administratieve lasten die samenhangen
met het opstellen en ter beschikking stellen van een financiële bijsluiter,
samenhangen met het actief ter beschikking stellen van de financiële
bijsluiter aan potentiële consumenten. In het kader van de reductie van
de administratieve lasten is reeds aan uw Kamer gemeld dat een voorstel met
betrekking tot de financiële bijsluiter is het «aanpassen van de
vorm van de Financiële Bijsluiter (FB) door deze bijvoorbeeld alleen
elektronisch en op aanvraag te verstrekken»1.
Dit voorstel en bovengenoemde constatering zullen worden meegenomen bij de
beleidsafweging die nog moet worden gemaakt inzake de financiële bijsluiter.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen hoe
de regering de rol van de financiële bijsluiter ziet in het geval een
intermediair – of uiteindelijke aanbieder – de consument een combinatieproduct
aanbiedt.Verwezen wordt naar het antwoord op een eerdere vraag van de leden van
de PvdA-fractie over dit onderwerp.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen de regering
voorts uitgebreid in te gaan op de ervaring met de financiële bijsluiter
tot nog toe, en vooral op de plannen die de regering heeft om de regelgeving
rondom de financiële bijsluiter aan te passen.Millward Brown heeft in het voorjaar 2004 haar eindrapport van de evaluatie
van de financiële bijsluiter afgerond. Dit eindrapport is aan uw Kamer
toegezonden op 29 juni 20042. De eerste
conclusie is dat de doelstelling van de financiële bijsluiter door de
consumenten, de aanbieders en de intermediairs wordt onderschreven. De doelstelling
van de financiële bijsluiter is tweeledig. Enerzijds dient de financiële
bijsluiter de afnemer in staat te stellen zich een beeld te vormen van datgene
wat hij voornemens is aan te schaffen. Anderzijds moet de in de financiële
bijsluiter vervatte informatie hem de mogelijkheid bieden om complexe financiële
producten onderling met elkaar te vergelijken. De waardering voor de financiële
bijsluiter geeft echter aan dat er ruimte is voor verbetering in het bereiken
van deze doelstelling. De huidige uitvoering van de financiële bijsluiter
wordt door consumenten, aanbieders noch intermediairs hoog gewaardeerd.Voor consumenten is dit voornamelijk het gevolg van de omvang en de complexiteit
van de geboden informatie. Voorts geeft een meerderheid van de consumenten
aan dat zij bepaalde informatie in de financiële bijsluiter in een vroeg
stadium willen ontvangen. In de oriëntatiefase wil 66% van de consumenten
deze informatie ontvangen; slechts 21% krijgt dan daadwerkelijk een financiële
bijsluiter in handen. Het intermediair heeft moeite met het huidige format:
de lengte, leesbaarheid en begrijpelijkheid. Dit leidt er onder andere toe
dat de financiële bijsluiter bij het intermediair een kleine rol speelt
in het verkoopproces. De aanbieders zijn met name ontevreden over de uitwerking
van de financiële bijsluiter voor zover deze leidt tot hoge lasten. Dit
laatste is met name het geval bij de categorieën: voorbeelden van rendementen
en kosten, de financiële risico's, wat houdt het product in en fiscaliteiten.Sinds de ontvangst van het eindrapport wordt door het ministerie van Financiën,
in samenwerking met de AFM en in overleg met marktpartijen, nagedacht over
de beleidsconclusies die moeten worden getrokken (zie ook het antwoord op
een eerdere vraag van de leden van de CDA-fractie over de evaluatie van de
financiële bijsluiter).9. Positionering toezichthouderDe leden van de CDA-fractie vroegen de regering of
de beperking van de bevoegdheid van de AFM tot het stellen van regels van
technische of organisatorische aard niet in wettekst kan worden opgenomen.
Ook vroegen zij wat mag worden volstaan onder regels die van technische of
organisatorische aard zijn.De norm dat slechts ten aanzien van organisatorische of technische onderwerpen
door de AFM regels worden gesteld, is reeds neergelegd in artikel 124f van
de Aanwijzingen voor de regelgeving. Het is daarom niet nodig dit in de Wfd
te regelen. Het laatste zou ook niet goed passen in de systematiek van de
Wfd. De keuze of een bepaald onderwerp door de AFM wordt geregeld, wordt niet
bij formele wet maar bij de algemene maatregel van bestuur (amvb) bepaald.
Uit de in de amvb op te nemen delegatiegrondslagen zal bovendien blijken dat
de door de AFM te stellen regels technisch of organisatorisch van aard zijn.
De termen organisatorisch en technisch kunnen in dit verband worden geplaatst
tegenover beleidsmatig en normatief. Technische onderwerpen zijn onderwerpen
waarvoor een (hoge) mate van deskundigheid vereist is. Op basis van objectieve
kennis en deskundigheid is een beoordeling van het onderwerp mogelijk. Organisatorische
onderwerpen zijn onderwerpen betreffende de doeltreffendheid en doelmatigheid
van de inrichting van besluitvormings- en uitvoeringsprocessen. Algemeen aanvaarde,
niet normatief geladen inzichten in efficiëntie en effectiviteit staan
hierbij centraal.De leden van de CDA-fractie vroegen zich verder af
welke bevoegdheden de AFM heeft om beleid vast te stellen en onder welke voorwaarden
dat kan. Ook vroegen zij welke waarborgen er voor de regering zijn dat het
door de AFM gevoerde beleid ook het beleid is van de regering.Het vaststellen van beleid en het stellen van regels op het terrein van
de financiële markten is eerst en vooral een verantwoordelijkheid van
de minister van Financiën. De AFM heeft geen algemene taak waar het gaat
om de beleidsvorming. Wel heeft de AFM de mogelijkheid om specifiek beleid
vast te stellen (bijvoorbeeld in de vorm van beleidsregels) ten aanzien van
haar bevoegdheden tot nemen van besluiten en het stellen van regels. Aangezien
deze bevoegdheden door de wetgever worden toegekend, is deze beleidsvorming
in beginsel met voldoende waarborgen omgeven. Het is overigens wenselijk dat
de AFM werkelijk gebruikmaakt van deze mogelijkheid om beleid vast te stellen.
Met consistent, vaststaand beleid kan namelijk mede worden gewaarborgd dat
de AFM met weloverwogen criteria, stelselmatig en zonder willekeur toepassing
geeft aan haar bevoegdheden.Verder informeerden de leden van de CDA-fractie of
het feit dat de minister de regels van de AFM kan aanpassen ook betekent dat
de Tweede Kamer regels van de AFM kan aanpassen.De Wfd bevat op zichzelf geen specifieke bevoegdheid van de minister om
regels van de AFM aan te passen. De WFT, die onlangs bij uw Kamer is ingediend
en waarin de Wfd uiteindelijk op zal gaan, biedt die mogelijkheid wel. De
WFT bevat, kort gezegd, de bevoegdheid voor de minister om als de regels van
de toezichthouder in strijd zijn met de wet, een verdrag, of een bindend besluit
van een volkenrechtelijke organisatie dan wel een onredelijke belasting voor
de financiële markten meebrengen, daarvoor tijdelijk eigen regels in
de plaats te stellen. De Tweede Kamer heeft hierbij geen rechtstreekse rol.
Wel zou de Kamer met behulp van het instrument van de motie de minister ertoe
kunnen aanzetten van zijn bevoegdheid gebruik te maken.De leden van de CDA-fractie vroegen naar de verhouding
tussen de rol van de raad van toezicht en die van de minister. In het licht
van de externe verantwoording door de AFM vroegen ze zich af
hoe de AFM, binnen de grenzen van de geheimhoudingsplicht, voldoet aan de
adviezen van de commissie Tabaksblat.In de WFT wordt de taak van de raad van toezicht wettelijk verankerd.
De raad van toezicht is ingevolge dat wetsvoorstel een orgaan van de AFM dat
als taak heeft om toe te zien op het doelmatig en doeltreffend functioneren
van het bestuur, in het bijzonder ten aanzien van het financieel beheer, en
het bestuur met raad terzijde te staan. De raad van toezicht heeft daarmee
een belangrijke rol bij het bewaken van de interne governancestructuur. De
raad van toezicht kan de verantwoordelijkheid die de minister heeft jegens
de AFM echter in geen geval vervangen. Laatstgenoemde heeft namelijk een andere,
meer externe rol. De minister is verantwoordelijk voor de instelling en inrichting
van het toezicht als zodanig en het functioneren van de AFM. Bij de vervulling
van zijn verantwoordelijkheid kan de minister overigens wel gebruik maken
van informatie van de raad van toezicht. De code Tabaksblat is toegeschreven
op beursgenoteerde ondernemingen en dus niet op zelfstandige bestuursorganen,
zoals de AFM. Dit neemt niet weg dat ook voor de AFM een transparant systeem
van checks en balances van belang is voor het vertrouwen dat onder toezicht
staande ondernemingen en andere belanghebbenden hebben in de juiste uitvoering
van het financieel toezicht. In de WFT wordt de governancestructuur van de
AFM dan ook verstevigd. Zo heeft de raad van toezicht, als gezegd, een wettelijke
taak gekregen en is een grondslag gecreëerd voor periodiek overleg met
een panel van onder toezicht staande instellingen. Daarnaast beziet het ministerie
van Financiën momenteel in overleg met de AFM of de code Tabaksblat aanleiding
geeft om nadere invulling te geven aan de governancestructuur van de AFM.
Ook is de AFM zelf de eigen governancestructuur aan het bezien, zoals blijkt
uit het meest recente jaarverslag.De leden van de CDA-fractie vroegen hoe de AFM controleert
of er sprake zou moeten zijn van een uitbreiding van een vergunning die evenwel
niet is aangevraagd en of bij voorbaat al een uitgebreidere vergunning dan
nodig kan worden aangevraagd om niet later nog een keer met alle administratieve
lasten en kosten te worden geconfronteerd.Op grond van de Wfd is het verboden om zonder vergunning een financiële
dienst te verlenen. In de vergunning staat vermeld voor welke financiële
diensten en welke financiële producten de vergunning is verleend. Indien
de AFM constateert dat een financiële dienstverlener zich met andere
financiële diensten bezighoudt dan waarvoor zijn vergunning is verleend
of dat hij financiële diensten verleent ten aanzien van andere financiële
producten dan zijn vergunning vermeldt, is er sprake van een «illegale
activiteit». De AFM kan een dergelijke constatering doen in het kader
van het reguliere toezicht dat zij uitoefent op onder toezicht staande instellingen
of in het kader van andere opsporingsactiviteiten in het kader van de Wfd,
dan wel naar aanleiding van een klacht van een consument of een tip van een
andere financiële dienstverlener. Ook kan de AFM over een illegale activiteit
worden geïnformeerd door een andere (financiële) toezichthouder.Formeel juridisch gezien staan de bepalingen in de Wfd er niet aan in
de weg om op voorhand een vergunning aan te vragen die voor meer financiële
diensten en financiële producten geldt dan de betreffende instelling
voornemens is feitelijk te gaan uitvoeren. Vanuit het oogpunt van het beperken
van de administratieve lasten is het de vraag of het aanvragen van een dergelijke
uitgebreide vergunning wenselijk is. De AFM zal bedoelde vergunning pas verlenen
indien de aanvrager heeft aangetoond op dat moment – en dus niet vanaf
het moment dat de instelling bepaalde diensten feitelijk gaat verlenen –
te voldoen aan de eisen inzake betrouwbaarheid, deskundigheid, administratieve
organisatie en interne controle en, in geval van een verzekeringsbemiddelaar,
aan de eisen inzake de beroepsaansprakelijkheidsverzekering.
Met name aan de deskundigheidseis en de verplichte beroepsaansprakelijkheidsverzekering
kunnen extra kosten verbonden zijn voor een financiële dienstverlener.
Het is de vraag of deze kosten opwegen tegen het bij voorbaat beschikken over
een vergunning voor activiteiten die mogelijk in de toekomst zullen worden
verleend.De leden van de PvdA-fractie vroegen in welke artikelen
de mogelijkheid tot het stellen van regels aan de AFM wordt gesubdelegeerd.De Wfd bevat verschillende grondslagen om wettelijke bepalingen nader
uit te werken bij of krachtens algemene maatregel van bestuur. Het wetsvoorstel
voorziet daarmee in de mogelijkheid om bij algemene maatregel van bestuur
aan de AFM de bevoegdheid op te dragen om de bij algemene maatregel van bestuur
gestelde regels aan te vullen. Van deze mogelijkheid zal terughoudend gebruik
worden gemaakt. Bovendien zal de bevoegdheid in de betreffende maatregel van
bestuur worden beperkt tot het stellen van nadere regels op organisatorisch
of technisch gebied. Voor de volgende wettelijke bepalingen bevat de Wfd een
dergelijke grondslag: artikel 23, tweede lid, artikel 26, tweede lid, artikel
28, tweede lid, artikel 31, tweede lid, derde lid, onderdeel b en vierde lid,
artikel 33, eerste lid, onderdeel e, artikel 34, eerste lid, onderdeel e,
artikel 35, artikel 37, derde lid, artikel 38, artikel 50 en de in artikel
100 genoemde artikelen.De leden van de fractie van het CDA vroegen of de invoering
van de Wfd niet na de inwerkingtreding van de WFT zou moeten geschieden.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar een hiervoor behandelde
vraag van de leden van de fractie van de VVD over dit onderwerp. Daarbij benadruk
ik nogmaals het uitgangspunt dat met het opnemen van de gedragsregels uit
de Wfd in de WFT geen inhoudelijke wijzigingen zullen worden doorgevoerd.De leden van de VVD-fractie merken op dat de toezichthouder
de bevoegdheid heeft om regels te stellen, onderzoek te doen, overtredingen
vast te stellen en boetes op te leggen. In dat verband vragen zij zich af
of de regering dit mede in het licht van de trias politica een gewenste situatie
vindt.In de leer van de trias politica wordt binnen de Staat onderscheid gemaakt
tussen wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht. De Wfd maakt daar
uiteraard geen inbreuk op. De regelgeving op het terrein van de financiële
dienstverlening geschiedt door minister en parlement. Ten aanzien van specifieke
technische of organisatorische onderwerpen kan de AFM regels stellen, hetgeen
gelet op de kennis en deskundigheid van de AFM ook wenselijk is. De uitoefening
van het toezicht gebeurt door de AFM. De besluiten die de AFM daarbij neemt
(zoals in geval van bestuurlijke boetes) zijn alle onderworpen aan het oordeel
van de onafhankelijke rechter. Hiermee is de trias politica gewaarborgd. In
aanvulling daarop dient de AFM in de eigen interne organisatie onderscheid
te maken. De werkzaamheden in verband met opleggen van een boete of dwangsom
mogen op grond van het voorgestelde artikel 74 niet verricht worden door personen
die betrokken zijn geweest bij het voorafgaande onderzoek of het daaropvolgende
vaststellen van de overtreding.De leden van de VVD-fractie wijzen op het uitgangspunt
van de slagvaardigheid van de toezichthouder. Zij vroegen in dat kader of
de regering het eens is met de leden van de VVD-fractie dat een dictatuur
ook slagvaardig is maar daarmee nog niet gewenst is.Mocht deze vraag suggereren dat het financieel toezicht dat door de AFM
wordt uitgeoefend te vergelijken valt met een dictatuur, dan wordt deze suggestie
uitdrukkelijk van de hand gewezen. De AFM is weliswaar zelfstandig gepositioneerd
waardoor zij slagvaardig kan optreden op basis van deskundigheid
en op afstand staat van marktpartijen en de politiek, maar staat tevens onder
adequaat bestuurlijk toezicht van de Minister van Financiën, met in het
verlengde daarvan de Tweede Kamer. De AFM is dus voldoende democratisch gelegitimeerd.
Terzijde: het behoeft geen betoog dat de wereldgeschiedenis voldoende dictaturen
heeft gekend en mogelijk nog steeds kent die niet als «slagvaardig»
kunnen worden aangemerkt.De leden van de VVD-fractie vroegen verder een vergelijking
te maken met toezichthouders in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk.In het Verenigd Koninkrijk berust het financieel toezicht, zoals dat door
de AFM wordt uitgeoefend bij de Financial Services Authority (FSA). Daarnaast
heeft de FSA anders dan de AFM ook taken op het terrein van het prudentieel
toezicht. De FSA is evenals de AFM zelfstandig gepositioneerd en is ook in
andere opzichten vergelijkbaar met de AFM. Ook de FSA heeft een regelgevende
bevoegdheid, die zich echter niet uitsluitend beperkt tot technische en organisatorische
regels, en kan sanctiemaatregelen treffen in geval van onrechtmatige handelingen.
De AFM en de FSA vallen voorts onder hetzelfde Europeesrechtelijke kader.
In de Verenigde Staten is de situatie enigszins anders. Het toezicht is aldaar
nog sectoraal georganiseerd. Per financiële sector bestaan er toezichthouders.
Het financieel toezicht, zoals dat door de AFM wordt uitgeoefend is nog het
meest te vergelijken met de U.S. Securities and Exchange Commission (SEC)
die naast toezicht- en regelgevende bevoegdheden, zoals de AFM en de FSA,
ook bepaalde bevoegdheden heeft in de sfeer van de strafvordering. Daarnaast
is het toezicht op verzekeraars en verzekeringstussenpersonen per staat (verschillend)
geregeld.De VVD-fractie vroeg of de Minister van Financiën
ook de bevoegdheden heeft om aanwijzingen te geven, zoals de Minister van
Justitie deze heeft ten aanzien van het Openbaar Ministerie.De minister van Financiën heeft deze bevoegdheden niet. Achtergrond
hiervan is de positionering van de AFM als zelfstandig bestuursorgaan. De
AFM moet onafhankelijk en op basis van deskundigheid kunnen functioneren.
Wel heeft de minister andere waardevolle bevoegdheden jegens de AFM, waarmee
hij invulling kan geven aan zijn ministeriële verantwoordelijkheid op
het terrein van het financiële toezicht. Het betreft onder meer de bevoegdheid
om inlichtingen te verlangen en de bevoegdheid tot instemming met de begroting
en de jaarrekening. Inhoudelijke sturing geschiedt daarnaast via wet- en regelgeving,
waarin de kaders voor het toezicht worden gegeven.De leden van de VVD-fractie merken op dat het inwinnen
van informatie door de AFM kan leiden tot reputatieschade.Het is moeilijk voor te stellen hoe bij het inwinnen van informatie reputatieschade
kan ontstaan. De AFM maakt immers het inwinnen van informatie bij een instelling
doorgaans niet openbaar. Waar het gaat om vertrouwelijke gegevens, geldt zelfs
een expliciete geheimhoudingsplicht.De leden van de SP-fractie vroegen of de capaciteit
van de AFM wel is berekend op de taakuitbreiding.Met het oog op de nieuwe toezichttaak wordt de capaciteit van de AFM op
dit moment zodanig uitgebreid dat deze tijdig is berekend op de taakuitbreiding.De leden van de SGP-fractie verzochten om een nadere
toelichting op de wettelijke vastlegging van de mogelijkheid tot het geven
van een regelstellende bevoegdheid aan de AFM en de reikwijdte en vastlegging
van de daaraan gestelde beperkingen.Verwezen wordt naar het hiervoor gegeven antwoord op een vraag van de
PvdA-fractie inzake de wettelijke vastlegging van de mogelijkheid tot subdelegatie en de daarin aan te brengen beperkingen. Voor de goede
orde wijs ik er nogmaals op dat áls er gebruik zal worden gemaakt van
de mogelijkheid tot subdelegatie aan de AFM de basis daarvoor zal zijn te
vinden in een algemene maatregel van bestuur. In die algemene maatregel van
bestuur zal dan ook telkens de regelgevende bevoegdheid worden ingekaderd
en toespitst op onderwerpen die technisch of organisatorisch van aard zijn1 Wettelijke begrenzing vindt dus plaats, alleen niet
in de wettelijke grondslagen zelf.9a. Controle op de toezichthouderDe leden van de fracties van de PvdA en D66 vroegen
in hoeverre en op welke wijze toezicht wordt gehouden op de door de AFM te
stellen nadere regels.Van belang is er in dit verband op te wijzen dat de AFM alleen nadere
regels mag stellen voor zover daarvoor krachtens de Wfd een expliciete grondslag
wordt geboden. Die grondslag zal, zoals eerder aangegeven, alleen onderwerpen
van technische of organisatorische aard kunnen betreffen. Het is dus de (lagere)
wetgever die bepaalt welke ruimte de AFM heeft om nadere regels te stellen.
De nadere regels zijn op zichzelf niet aan ministeriële goedkeuring onderworpen.
Dit is in lijn met aanwijzing 124f van de Aanwijzingen voor de regelgeving
die geen goedkeuring vereist voor voorschriften die technisch of organisatorisch
van aard zijn. Op het ministerie van Financiën ontbreekt vaak ook de
expertise om de technische voorschriften op juistheid te toetsen. Een goedkeuringsbevoegdheid
van de minister is overigens niet noodzakelijk om eventuele grondslagverlating
te kunnen toetsen. Dit is en blijft altijd ook een bevoegdheid van de rechter,
die kan beslissen een bepaalde regeling buiten toepassing te laten of zelfs
geheel onverbindend te verklaren. Wel heeft de minister de bevoegdheid om
de AFM voorschriften te geven ter implementatie van een Europese richtlijn.
Deze zullen in de regel betrekking hebben op bestaande of nog te concipiëren
nadere regels van de AFM.De leden van ChristenUnie informeerden naar de toezichtstaak
van de minister. De leden van de PvdA-fractie, de D66-fractie en de SP-fractie
vroegen of het inwinnen van inlichtingen een voldoende instrument is om de
AFM te controleren. De leden van beide eerstgenoemde fracties vroegen ook
welke maatregelen de minister van Financiën kan nemen als uit de inlichtingen
onregelmatigheden blijken. De leden van de SP informeerden hoe democratische
controle kan worden uitgeoefend als alleen inlichtingen kunnen worden ingewonnen.
De leden van GroenLinks vroegen of de minister bij het inwinnen van inlichtingen
alle informatie kan opvragen.De minister van Financiën is eindverantwoordelijk voor het toezicht
op de uitvoering van de Wfd. Het betreft een verantwoordelijkheid op systeemniveau
en in politieke zin. De minister is verantwoordelijk voor de instelling en
inrichting van het toezicht en het functioneren van de toezichthouder. Hij
legt hierover verantwoording af aan het parlement. De minister heeft daarom
een aantal instrumenten, die hem in staat stellen om de kwaliteit van het
toezicht te borgen en die hem het inzicht verschaffen in het functioneren
van het toezicht dat nodig is om het parlement afdoende te informeren. Een
van die instrumenten is inderdaad de bevoegdheid die is geregeld in artikel
65 om informatie in te winnen bij de AFM ten behoeve van een onderzoek naar
de uitvoering van de Wfd. Hij kan daarbij alle benodigde informatie opvragen,
tenzij het informatie betreft die onder de zogeheten geheimhoudingsplicht
valt. Deze beperking vloeit voort uit de terzake geldende Europese richtlijnen
die geen ruimte laten voor een algemene informatieplicht van de toezichthouders
jegens de minister. Deze bevoegdheid is dezelfde als degene die geldt op basis van de huidige financiële toezichtwetgeving. Daarnaast
is de AFM voorts gehouden jaarlijks een verslag op te stellen waarin de taakuitoefening
en het daarbij gevoerde beleid wordt beschreven. Dit volgt uit artikel 66.
De informatie in het jaarverslag kan van belang zijn voor de verantwoordelijkheid
van de minister. Ook heeft de minister de bevoegdheid om in te stemmen met
de begroting. Met dit instrument kan de minister, zo nodig op hoofdlijnen,
invloed uitoefenen op de wijze waarop de AFM uitvoering geeft aan haar toezichttaak.
Als er onregelmatigheden mochten blijken uit inlichtingen die zijn verkregen
van de AFM, dan zal de minister in eerste instantie de bestuurders of de raad
van toezicht van de AFM hierop aanspreken met het verzoek maatregelen te nemen.
Mocht dit geen soulaas bieden, dan heeft de minister zelf enige mogelijkheden
om in te grijpen. Deze bestaan er in het uiterste geval uit dat de minister
zijn instemming met de begroting kan onthouden. Mocht de onrechtmatigheid
betrekking hebben op een bestuurder die ernstig tekort is geschoten in de
uitoefening van zijn functie, dan bestaat de mogelijkheid van schorsing of
ontslag door de minister.De leden van GroenLinks vroegen of de relatie tussen
minister en toezichthouder in de oude en de nieuwe situatie verschilt wat
betreft toezicht op toezicht.De relatie tussen minister en toezichthouder is in de Wfd op dezelfde
leest geschoeid als in de huidige wetgeving. Reden hiervoor is dat het niet
wenselijk wordt geacht met betrekking tot dit onderwerp vooruit te lopen op
het hervormde toezichtmodel dat in de WFT wordt geïmplementeerd. In de
WFT wordt de relatie tussen de minister en de toezichthouder aangescherpt.
Zo krijgt in de WFT de minister, naast de begroting, ook een instemmingsrecht
ten aanzien van de jaarrekening en krijgt hij de mogelijkheid om in te grijpen
in geval van taakverwaarlozing door de toezichthouder. Verder krijgt hij ingevolge
de WFT de bevoegdheid om onder bepaalde omstandigheden eigen regels in de
plaats te stellen van regels van de toezichthouder.De leden van de fractie van de ChristenUnie zouden
graag zien opgesomd welke artikelen in de Wfd delegatiemogelijkheden bevatten
aan de toezichthouder en welke invulling daaraan wordt gegeven, doelend op
de reikwijdte van de delegatiebepaling.Verwezen wordt naar de antwoorden die hiervoor zijn gegeven op vragen
van de leden van de fracties van de SGP en de PvdA over het zelfde onderwerp.De leden van ChristenUnie vroegen om een nadere invulling
van het begrip toezicht op toezicht. Zij vroegen naar de frequentie van het
inwinnen van inlichtingen. De leden vroegen ten aanzien van de taakverwaarlozing
of het ingrijpen niet op een te laat tijdstip zal plaatsvinden.Onder toezicht op toezicht wordt begrepen het bestuurlijke toezicht dat
de minister vanuit zijn systeemverantwoordelijkheid uitoefent op de toezichthoudende
AFM. Er wordt in dit verband ook wel gesproken van tweedelijns toezicht. Er
valt geen vaste frequentie aan te geven waarbinnen in de praktijk informatie
door de minister wordt ingewonnen bij de AFM. Wel kan worden opgemerkt dat
een formeel verzoek om informatie zelden wordt gedaan. Uit de periodieke bestuurlijke
overleggen met de AFM, de informele contacten tussen medewerkers van het ministerie
en de AFM, het jaarverslag en andere officiële documentatie van de AFM
verkrijgt de minister van Financiën in de regel de informatie die nodig
is om invulling te kunnen geven aan zijn verantwoordelijkheid.9b. Scheiding van toezichttakenDe leden van de fractie van de PvdA en de ChristenUnie
stelden vragen over de positie en bevoegdheden van de NMa als toezichthouder
op de financiële markten.De NMa heeft ingevolge de Mededingingswet een mededingingstoezichthoudende
taak met betrekking tot (onder meer) de financiële sector. De bevoegdheden
die de NMa in het kader van deze taakuitoefening zijn toebedeeld zijn opgenomen
in de Mededingingwet. De Mededingingwet is een wet die tot de verantwoordelijkheid
van de minister van Economische Zaken behoort en richt zich niet specifiek
op de financiële sector. Op grond van de huidige financiële toezichtwetgeving
heeft de NMa geen toezichttaak. Een dergelijke taak is ook niet voorzien in
de WFT. Verder wordt verwezen naar het antwoord op een eerdere vraag van de
leden van de SP-fractie over de verhouding tussen de AFM, DNB/PVK en de NMa
en de mogelijke overlap tussen toezichthouders.De leden van de SGP-fractie vroegen zich af of de scheiding
tussen gedragstoezicht en prudentieel toezicht wel helder is uitgewerkt en
of er door deze tweedeling geen ongelijkheid in toezicht ontstaat, afhankelijk
van het toezichthoudende orgaan.In 2002 is in overleg met uw Kamer de hervorming van het financieel toezicht
in gang gezet. Daarbij is een keuze gemaakt voor een nieuw functioneel toezichtmodel
met twee toezichthouders: een prudentieel toezichthouder (DNB/PVK) en een
gedragstoezichthouder (AFM). De eerste fase van de hervorming, vormgegeven
in het bestaande wettelijke kader via lagere regelgeving, besluiten en operationele
verschuivingen, is medio 2002 voltooid. Met de inwerkingtreding van de WFT
zal ook de tweede fase worden afgerond, namelijk de kanteling van de structuur
van de formele financiële toezichtwetgeving van sectoraal naar functioneel.
De Wfd bevat gedragsregels en deze regels zullen worden opgenomen in het bijzondere
deel voor het gedragstoezicht van de WFT, met de AFM als toezichthouder. Belangrijke
voorwaarde voor het slagen van het nieuwe functionele model is een goede splitsing
tussen het prudentieel- en het gedragstoezicht. Om die reden is de Wfd zodanig
vormgegeven dat de taak van de AFM als gedragstoezichthouder helder is afgebakend
en op geen enkele wijze overlap vertoont met de taken van de prudentieel toezichthouder.
Ten aanzien van gedragsrechtelijke toezichtaspecten hebben financiële
instellingen alleen met de AFM te maken, ten aanzien van prudentiële
toezichtaspecten met DNB/PVK.De veronderstelling dat de AFM jegens banken en verzekeraars nauwelijks
bevoegdheden heeft omdat DNB/PVK op deze instellingen toezicht houdt, is derhalve
niet juist. De AFM zal op grond van de Wfd toezicht houden op de naleving
van de Wfd-gedragsregels door financiële dienstverleners. Daartoe behoren
ook banken en verzekeraars.De constatering dat door het nieuwe toezichtmodel een tweedeling ontstaat
in de financiële sector is dus juist: de AFM zal financiële instellingen
toetsen op de naleving van gedragsregels en DNB/PVK zal toetsen op de naleving
van prudentiële regels. Welke regels op een bepaalde financiële
instelling van toepassing zijn, is afhankelijk van de aard en de activiteiten
van de betreffende financiële instelling.Ook vroegen de leden van de SGP-fractie naar de wijze
waarop toezicht wordt gehouden op de adequate bedrijfsvoering van financiële
instellingen waar het gaat om de vraag of deze instellingen hun financiële
verplichtingen jegens de consument kunnen nakomen.Het toezicht dat wordt gehouden op de adequate bedrijfsvoering van financiële
instellingen waar het gaat om de vraag of deze instellingen hun financiële
verplichtingen jegens de consument kunnen nakomen behoort tot het domein van
de prudentieel toezichthouder op basis van de prudentiële
toezichtwetgeving1. Zodra een financiële
instelling bedrijfsmatig financiële verplichtingen aangaat met derden,
zoals een bank die een spaarproduct verkoopt of een verzekeraar die een verzekering
verkoopt, valt de betreffende instelling in beginsel onder het prudentieel
toezicht van DNB/PVK. Hoofddoel van dit toezicht is erop toe te zien dat deze
financiële instellingen solide bedrijven zijn, die nu en straks hun verplichtingen
aan anderen kunnen nakomen.10. Reikwijdte toezicht/definitiesDe leden van de CDA-fractie vroegen zich af in hoeverre
pensioenadviezen en -bemiddeling en aanbieders van pensioenen onder de Wfd
vallen. En het advies om geen pensioenvoorziening te treffen?De Wfd bevat een definitie van verzekering waarvoor
is aangesloten bij de omschrijving van de verzekeringovereenkomst in het voorstel
van wet tot vaststelling van titel 7.12 (verzekering) van het Burgerlijk Wetboek.
Onder deze definitie vallen ook pensioenproducten die worden aangeboden door
verzekeraars. Financiële dienstverlening (aanbieden van, bemiddelen in
en adviseren over2 ) ten aanzien van pensioenproducten
valt daarmee onder de reikwijdte van de Wfd. Een belangrijke groep dienstverleners
ten aanzien van pensioenproducten, de pensioenfondsen, is uitgezonderd van
de Wfd3. Financiële dienstverlening ten
aanzien van pensioenproducten door andere instellingen dan pensioenfondsen,
namelijk door verzekeraars en bemiddelaars, valt in beginsel wél onder
het bereik van de Wfd.De Wfd richt zich op de relatie tussen financiële dienstverlener
en zijn (potentiële) contractspartij en bevat algemene gedragsregels
voor het opereren op de financiële markten. Dit laat onverlet dat vanuit
het specifieke doel dat pensioenen hebben, namelijk het voorzien in de oude
dag als onderdeel van de arbeidsvoorwaarden, er specifieke regels gelden vanuit
de pensioenwetgeving. Aangezien het ongewenst is dat de pensioenspecifieke
eisen over de inhoud en uitvoering van de pensioenovereenkomst verschillen
tussen pensioenfondsen en verzekeraars worden in de in voorbereiding zijnde
Pensioenwet alle pensioenspecifieke bepalingen rond pensioenregelingen, aangeboden
door pensioenfondsen en door verzekeraars, opgenomen.Het advies om geen pensioenvoorziening te treffen valt niet onder de reikwijdte
van de Wfd omdat in een dergelijk advies geen specifiek financieel product
wordt aangeboden.De leden van de CDA-fractie vroegen of de regering
de indruk heeft dat de Wfd alle relevante financiële producten raakt
en of er geen financiële producten zijn die zodanig complex zijn dat
de AFM er geen toezicht op houdt.Alle relevante financiële producten die op dit moment op de financiële
markten worden aangeboden vallen onder de definitie van «financieel
product» in de Wfd. Het besef dat in de toekomst mogelijk nieuwe financiële
producten op de markt geïntroduceerd kunnen worden die niet onder de
huidige definitie vallen, heeft er toe geleid dat is gekozen voor een relatief
flexibele methode om de reikwijdte van het wetsvoorstel uit te kunnen breiden:
bij algemene maatregel van bestuur kunnen andere financiële producten
onder de reikwijdte van de Wfd worden gebracht. Overigens is de aard van een
financieel product bepalend voor de reikwijdte van de Wfd, niet de mate van
complexiteit van het product.De leden van de CDA-fractie vroegen zich af of financieel
adviseurs en financieel planners die adviseren, maar niet bemiddelen of aanbieden,
buiten de werking van de Wfd vallen. Ook vroegen deze leden zich af hoe de
zorgvuldigheid wordt gegarandeerd van een adviestraject dat niet onder de
Wfd valt. En hoe ligt de aansprakelijkheid als een concreet productadvies
van een bemiddelaar anders luidt dan een algemeen advies aan
dezelfde consument en de consument het laatstgenoemde advies opvolgt?De definitie van «adviseur» is zodanig vormgegeven dat degene
die adviseert over een financieel product, en die niet tegelijkertijd ook
de aanbieder is van het aanbevolen product, dan wel de bemiddelaar of de (onder)gevolmachtigde
agent, onder de werking van de Wfd valt. Indien een adviseur zijn advies beperkt
tot een algemeen advies dat niet onder de Wfd valt, zal hij in ieder geval
de toepasselijke bepalingen uit het Burgerlijk Wetboek in acht moeten nemen.
Zo zal de consument aan wie de adviseur de suggestie wekt dat een bepaalde
productsoort voor hem geschikt is, er op grond van het Burgerlijk Wetboek
op mogen vertrouwen dat de adviseur deze aanbeveling baseert op een gedegen
analyse van zijn omstandigheden en behoeften. Een en ander neemt niet weg
dat de consument, nadat hij een dergelijk algemeen advies gekregen heeft,
altijd nog te maken krijgt met een aanbieder (zoals een direct writer) of
een bemiddelaar die hem behulpzaam kan zijn bij het toespitsen van de algemene
aanbeveling op een concreet productadvies. Op dat moment wordt de consument
beschermd door de Wfd door de op deze financiële dienstverlener rustende
zorgplichten. Indien dit concrete productadvies zou afwijken van het eerder
gegeven algemene advies van de adviseur en de consument zou besluiten tot
de aankoop van een product tegen het concrete productadvies in, dan zegt dat
gegeven op zich nog niets over een eventuele aansprakelijkheid van betrokken
partijen. Voor beide adviseurs geldt dat bij het geven van een advies de verantwoordelijkheid
hoort om na te gaan of het aanbevolen product of de aanbevolen productsoort
ook bij de consument past. In beide gevallen zal actief moeten worden nagegaan
wat de behoefte en de financiële positie van de consument is, en of het
product of de productsoort ook bij het profiel van de consument aansluit.
In het ene geval volgt deze verplichting uitsluitend uit het Burgerlijk Wetboek
(de «algemeen adviseur»), in het andere geval volgt deze verplichting
ook uit de Wfd (de «concrete adviseur»). Of er sprake is van aansprakelijkheid
hangt onder meer af van de vraag of de consument schade heeft geleden, waardoor
die schade is ontstaan en aan wie dat is toe te rekenen. Of een conform de
wettelijke vereisten verstrekt advies al dan niet door een consument is opgevolgd
is geen bepalende factor in dat kader. Het al dan niet opvolgen van een verstrekt
advies behoort tot de eigen verantwoordelijkheid van de consument.De leden van de CDA-fractie vroegen op basis waarvan
onderscheid wordt gemaakt tussen kredietbanken met en zonder rechtspersoonlijkheid
en welke gevolgen de Wfd heeft voor de vergunningplicht en toepassing van
de Wfd vereisten ten opzichte van de huidige situatie. Voorts vroegen deze
leden zich af of het toezicht op kredietbanken wordt aangepast.In de Wck zijn een aantal bepaling specifiek aan de gemeentelijke kredietbank
(gkb) gewijd. Daarin wordt geregeld dat een gkb opgericht en opgeheven wordt
door de gemeenteraad en dat de gemeenteraad een reglement vast stelt waaruit
blijkt op welke wijze de gkb aan de materiële vereisten van de Wck, van
toepassing zijnde op de gkb, zal voldoen1. Voor
het grootste gedeelte zijn de materiële regels uit de Wck gewoon van
toepassing op de gkb. De gkb valt onder de Wck echter volledig buiten de regels
inzake de vergunningplicht en buiten het toezichtregime.Overeenkomstig het bepaalde in de Wck heeft in de Wfd de gemeenteraad
de bevoegdheid een gkb op te richten en op te heffen en dient het college
van B & W een reglement op te stellen waaruit blijkt, wat betreft de publieke
taak van de gkb, hoe aan de materiële eisen van de Wfd zal worden voldaan.
Het college van B&W ziet vervolgens toe op de naleving van dit reglement.
Het toezicht door het college van B & W maakt het toezicht door de AFM
overbodig. Deze gkb's vallen daarom buiten het toezicht door de AFM en buiten
de vergunningplicht van de Wfd.De gkb richt zich in haar activiteiten traditioneel op sociale kredietverlening
waarbij zij krediet aanbiedt aan die consumenten die in de private sector
niet in aanmerking komen voor krediet. Gkb's die onderdeel uitmaken van een
gemeente, dan wel die als openbaar lichaam in het kader van een gemeenschappelijke
regeling zijn opgericht, mogen op grond van de Wet financiering decentrale
overheden slechts uit hoofde van hun publieke taak krediet verstrekken.Een gkb die geen onderdeel uitmaakt van de gemeente en niet als openbaar
lichaam in het kader van een gemeenschappelijke regeling is opgericht, kan
echter ook commerciële activiteiten verrichten en krediet aanbieden aan
consumenten die ook bij particuliere aanbieders in aanmerking komen voor krediet.
In dat geval concurreert de gkb met de private sector van kredietverlening.Indien gkb's concurreren met de private sector wordt haar uitzonderingspositie,
zoals nu nog vastgelegd in de Wck met betrekking tot de vergunning en het
toezicht, ongegrond. In de Wfd wordt daarom een gelijk speelveld gecreëerd
door die gkb die commerciële activiteiten verricht volledig onder de
Wfd te laten vallen. Deze gkb zal over een vergunning moeten beschikken en
onder toezicht worden gesteld van de AFM.Het onderscheid tussen gkb's met en gkb's zonder rechtspersoonlijkheid
in verband met de deskundigheids- en betrouwbaarheidsvereisten is gebaseerd
op de nauwe band die gkb's zonder rechtspersoonlijkheid hebben met de gemeenteraad.
Toetsing van deze vereisten is dan niet op z'n plaats.De leden van de CDA-fractie vroegen zich af of betaal-
en spaarproducten onder de Wfd vallen, wat daarvan de gevolgen zijn en of
voor deze producten een uitzondering zou kunnen worden gemaakt. Voorts vroegen
deze leden zich af of de wet een onderscheid maakt tussen consumptief en hypothecair
krediet.Onder de definitie van «financieel product» vallen onder meer
de betaal- en spaarrekeningen met inbegrip van de daaraan verbonden betaal-
en spaarfaciliteiten. Daarmee zijn de betreffende producten onder de reikwijdte
van de Wfd gebracht. Dit betekent dat financiële instellingen die financiële
diensten verlenen ten aanzien van deze financiële producten daarbij moeten
voldoen aan de gedragsregels in de Wfd en in dat kader onder toezicht staan
van de AFM. In het kader van de discussie over administratieve lasten –
zie de paragraaf administratieve lasten in deze nota – is besloten deze
producten buiten de reikwijdte van deskundigheidsvereisten en de adviesregel
te brengen. Voor het uitzonderen van deze producten van de informatieverstrekkingsregels
zie ik geen reden. Voor de consument is het ook bij deze producten van belang
dat hij adequate informatie ontvangt op basis waarvan hij verschillende alternatieven
met elkaar kan vergelijken. Overigens verplicht ook de richtlijn verkoop op
afstand van financiële diensten tot het implementeren van informatieverplichtingen
ten aanzien van deze productsoorten.De Wfd maakt geen onderscheid tussen consumptief en hypothecair krediet1. Beide producten vallen onder de definitie van «krediet».
Het Platform financiële dienstverlening heeft voorgesteld een onderscheid
aan te brengen in de deskundigheid die vereist wordt ten aanzien van consumptief
krediet en hypothecair krediet. Ik sta positief tegenover deze suggestie.
Dit zal dan betekenen dat in de vergunning zal worden aangegeven welk type
krediet door de vergunninghouder mag worden verleend.De leden van de CDA-fractie vroegen zich af hoe de
in de memorie van toelichting aangekondigde vrijstelling van kredietbemiddelaars
moet worden opgevat en op welke wijze de zorgplicht wordt vormgegeven. Voorts vroegen deze leden zich af of aanvullende maatregelen ter voorkoming
van overkreditering overwogen worden.Met betrekking tot het eerste deel van deze vraag over de vrijstelling
wordt verwezen naar het antwoord op een eerdere vraag van leden van de VVD-fractie
over dit onderwerp.De bescherming van de consument tegen overkreditering wordt in de Wfd
onder andere vormgegeven door regels op te leggen ten aanzien van het verkrijgen
van inzicht in de kredietwaardigheid van de consument en regels te stellen
ten aanzien van de transparantie van de productkenmerken.Ter voorkoming van overkreditering is in artikel 51 van de Wfd om expliciet
de verplichting opgenomen voor aanbieders van krediet in het belang van de
consument, voorafgaande aan de totstandkoming van de overeenkomst inzake krediet,
informatie in te winnen over de financiële positie van de consument en
te beoordelen of het aangaan van de overeenkomst verantwoord is. Mocht dat
met het oog op het voorkomen van overkreditering niet het geval zijn, dan
mag de aanbieder van krediet geen overeenkomst aangaan.Voorts kan een adequate informatieverstrekking in reclame-uitingen en
andersoortige aanbiedingen de consument inzicht verschaffen in de verschillende
typen krediet en de verschillende aanbieders. De consument kan met de verkregen
informatie het krediet met andere aanbiedingen vergelijken en voor zichzelf
de passendheid van het product beoordelen.De leden van de CDA-fractie vroegen of de verkooppunten
van winkelkaarten ook vergunningplichtig worden en hoe het toezicht in de
praktijk zal plaatsvinden gezien de grote aantallen.Het antwoord op deze vraag hangt onder meer af van de vraag of de betreffende
winkelkaart kan worden aangemerkt als een «financieel product»
in de zin van de Wfd. Bepalend daarvoor zal zijn de aard en de samenstelling
van het product. In algemene zin kan daarop geen eenduidig antwoord worden
gegeven. Indien de winkelkaart kwalificeert als een betaalkaart in combinatie
met een al dan niet doorlopend (goederen)krediet valt de aanbieder van of
de bemiddelaar van het betreffende product in beginsel onder de werkingssfeer
van de Wfd1. Dit is ook het geval indien de winkelkaart
kan worden aangemerkt als elektronisch geld. Daarbij moet worden opgemerkt
dat de vrijstellingen van het verbod om elektronisch geld uit te geven zoals
opgenomen in de Vrijstellingsregeling Wtk 1992, op grond van de Wfd zullen
worden overgenomen.De leden van de CDA-fractie vroegen op welke wijze
waarborgen worden gesteld voor gecombineerde producten waarvan een effectenproduct
onderdeel uitmaakt? Ook vroegen zij of voor deze producten een voldoende zorgplicht
geldt.Het aanbieden van en bemiddelen in effecten is vooralsnog van de Wfd uitgezonderd.
De reden daarvoor is het feit dat de inhoud van de regels voor effectenbemiddelaars
en vermogensbeheerders, thans opgenomen in de Wet toezicht effectenverkeer
1995 (Wte), momenteel sterk in beweging is in de EU in het kader van de totstandkoming
van de herziene richtlijn Financiële markten en instrumenten. Daarbij
speelt ook een rol dat de huidige regels in de Wte al een adequaat kwaliteitsniveau
waarborgen, zodat de noodzaak tot herziening van deze regels in de Wfd minder
dringend aanwezig is. De effecten zullen in het wettelijke kader dat de Wfd
beoogt te creëren worden geïntegreerd in het kader van de totstandkoming
van de WFT.Bij het aanbieden van en bemiddelen in gecombineerde financiële producten
waarvan een effectenproduct onderdeel uitmaakt, zullen de informatiebepalingen
en de andere zorgplichten van de Wfd van toepassing zijn op het
niet-effectendeel van het gecombineerde product. Op het effectendeel zal het
normatieve kader van de Wte van toepassing zijn.De leden van de CDA-fractie vroegen zich af of de Wfd
ook een meldplicht bevat, of zou moeten bevatten, voor de bemiddelaar die
kennis heeft van een misstand begaan door een aanbieder.De Wfd bevat alleen een meldplicht voor een aanbieder die een misstand
constateert bij een bemiddelaar of een gevolmachtigde agent. Er is bewust
voor gekozen om een dergelijke meldplicht niet op te nemen voor de bemiddelaar
die een misstand bij een aanbieder constateert. De gedachte achter het opnemen
van de wettelijke meldplicht voor de aanbieder is dat indien een aanbieder
er voor kiest om zijn financiële producten via een bemiddelaar of een
gevolmachtigde agent in de markt te zetten, hij daar in zekere zin ook de
verantwoordelijkheid voor moet dragen. In deze gedachtelijn past geen meldplicht
voor de bemiddelaar of de gevolmachtigde agent. Het staat een bemiddelaar
uiteraard wel vrij om een misstand begaan door een aanbieder te melden.De leden van de fractie van de PvdA vroegen of de regering
bereid is ook de adviseurs die geen specifiek product aanbevelen onder de
werking van de Wfd te brengen. De huidige regeling zou onder meer tot dubbel
werk leiden.Uitgangspunt van de Wfd is het wettelijk borgen van kwaliteitskenmerken
van financiële dienstverleners die een schakel vormen in het distributiekanaal
van financiële producten. Een eerste schakel daarbinnen wordt gevormd
door de advisering van een bepaalde consument gericht op het doen van concrete
aanbevelingen ten aanzien van een of meer concrete financiële producten.
De financiële dienstverlener die een advies in algemene zin verstrekt,
valt buiten deze distributieketen van financiële producten. De consument
die een dergelijk advies ontvangt, krijgt altijd nog te maken met een aanbieder
of een bemiddelaar die hem behulpzaam is om dit algemene advies toe te spitsen
op een concreet productadvies. Op dat moment wordt de consument door de Wfd
beschermd door de op deze dienstverlener rustende zorgplichten. Tegen deze
achtergrond vind ik het niet wenselijk de werkingssfeer van de Wfd te verruimen
met algemene advisering, temeer daar verruiming tot een aanzienlijke lastenverzwaring
voor de financiële sector zou leiden.De leden van de fractie van de PvdA vroegen naar de
mate waarin pensioenproducten en de verschillende vormen van financiële
dienstverlening ten aanzien van pensioenen onder de werking van de Wfd vallen
en waarom het begrip «pensioen» ontbreekt.Verwezen wordt naar het antwoord op de hiervoor gestelde vragen van de
leden van de CDA-fractie over pensioenen.De leden van de fractie van de PvdA vroegen of de Wfd
de zorgplicht bij met name beleggingsadviezen voldoende waarborgt.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar een eerdere vraag
van de leden van de CDA-fractie over dit onderwerp.De leden van de fractie van de PvdA vroegen naar de
positie van de cliëntenremisier.Cliëntenremissiers die uitsluitend cliënten aanbrengen bij een
vergunninghoudende effecten- of beleggingsinstelling zijn op grond van de
Vrijstellingsregeling Wet toezicht effectenverkeer 1995 vrijgesteld van de
verbodbepaling uit de Wet toezicht effectenverkeer 1995. Indien een cliëntenremisier
zich behalve met het aanbrengen van cliënten zich ook zou gaan bezighouden
met het adviseren van consumenten over effecten, of het bemiddelen in dergelijke
producten, dan zou hij voor wat betreft het adviseren over effecten
onder de reikwijdte van de Wfd vallen en voor wat betreft het bemiddelen in
effecten onder de Wte 1995.De leden van de fractie van de PvdA-fractie vroegen
de regering te bevestigen dat voor helder inzicht in het begrip «herverzekeringsbemiddelaar»
een definitie van het begrip «herverzekering» niet overbodig is
en vroegen of op dit punt is gestreefd naar een minimale implementatie van
de richtlijn. Ook vroegen deze leden naar de meerwaarde van het begrip «herverzekeringsbemiddelen»
ten opzichte van het begrip «bemiddelen», als het begrip «herverzekeringsbemiddelen»
zonder uitleg van het begrip «herverzekeraar» gedefinieerd kan
worden.Voorop staat dat ten aanzien van het begrip «herverzekeringsbemiddelen»
in de Wfd is gestreefd naar een minimale implementatie van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling.Degene die de financiële dienst «herverzekeringsbemiddelen»
verleent, is een herverzekeringsbemiddelaar. Net als degene die bemiddelt
een bemiddelaar is en degene die aanbiedt een aanbieder is. Het opnemen van
een afzonderlijke definitie van «herverzekeringsbemiddelaar» zou
geen toegevoegde waarde hebben en is om die reden niet opgenomen. De definitie
van «herverzekeringsbemiddelen» bevat een omschrijving van het
begrip «herverzekering»: «overeenkomsten waarbij risico's
uit overeenkomsten inzake verzekeringen worden overgenomen», die een
afzonderlijke definitie van het begrip «herverzekering» overbodig
maakt. Anders dan de overeenkomst inzake een «verzekering» die
wordt gesloten tussen een consument en een verzekeraar, volgt uit de omschrijving
van «herverzekering» dat het een overeenkomst is tussen een verzekeraar
en een andere professionele partij, de herverzekeraar (een consument neemt
geen risico's uit verzekeringen over), waarbij risico's uit verzekeringen
worden overgenomen. Bij «herverzekeringsbemiddelen» gaat het dus
om werkzaamheden ten aanzien van een ander product (herverzekering in plaats
van verzekering) en met als doel een overeenkomst tot stand te brengen tussen
andere partijen (verzekeraar en herverzekeraar in plaats van verzekeraar en
consument). Daarin is de meerwaarde van het begrip «herverzekeringsbemiddelen»
gelegen. Vanwege de definitie van «verzekering» in de Wfd is het
is niet nodig gebleken om het begrip «herverzekeringsonderneming»
dat in de richtlijn Verzekeringsbemiddeling is gedefinieerd ook op te nemen
in de Wfd.De leden van de fractie van de PvdA vroegen de regering
alsnog een definitie van verbonden bemiddelaar op te nemen.In de definitie van «verbonden bemiddelaar» wordt verwezen
naar de bemiddelaar als bedoeld in artikel 12 van de Wfd. In dat artikel worden
de voorwaarden uitgewerkt waaraan dient te worden voldaan om als verbonden
bemiddelaar te kunnen worden aangemerkt. Het opnemen van een -uitgebreidere-
definitie van verbonden bemiddelaar zou slechts kunnen neerkomen op het verder
uitschrijven van eerder genoemd artikel. De definitie zou als volgt kunnen
luiden: «Een verbonden bemiddelaar is de bemiddelaar die overeenkomstig
het bepaalde in artikel 12 bemiddelt voor een aanbieder die volledig voor
hem verantwoordelijk is, in die zin dat de aanbieder er voor zorg draagt dat
de bemiddelaar voldoet aan hetgeen bij of krachtens deze wet is bepaald en
hij door de aanbieder als «verbonden bemiddelaar» is aangemeld
bij de toezichthouder». Omdat een letterlijke herhaling van een artikel
in een definitie geen toegevoegde waarde heeft, is afgezien van het opnemen
uitgebreide definitie van «verbonden bemiddelaar».De leden van de PvdA-fractie vroegen naar de wijze
waarop toezicht zal worden gehouden op een vrijstelling van goederenkredietbemiddelaars.Zoals ook aangegeven in het antwoord op eerdere vragen van de leden VVD-fractie
over dit onderwerp zal voor een beperkt aantal bemiddelaars in
krediet een verlicht regime worden geïntroduceerd door middel van een
vrijstelling. Aan deze vrijstelling wordt een aantal voorwaarden verbonden.
Indien niet aan deze voorwaarden wordt voldaan is het verlichte regime niet
van toepassing en zal de bewuste bemiddelaar in krediet volledig onder de
Wfd vallen. Indien een financiële dienstverlener een of meerdere bepalingen
van de Wfd overtreedt, bijvoorbeeld door het verlenen van een financiële
dienst zonder te beschikken over de vereiste vergunning, kan de AFM gebruik
maken van haar sanctionerende bevoegdheden. Een onderdeel van de AFM houdt
zich bezig met het opsporen van financiële dienstverleners die ten onrechte
zonder vergunning op de markt actief zijn. De vrijgestelde financiële
dienstverleners zullen op die manier onder toezicht komen te staan.De leden van de SP-fractie vroegen zich af waarom gekozen
wordt voor een lichter regime voor kredietbemiddelaars en of dit niet leidt
tot ontduiking van het zwaardere regime door agressieve aanbieders door middel
van het oprichten van in naam onafhankelijke kredietbemiddelaars.Door middel van het verlenen van een vrijstelling zal een verlicht regime
worden geïntroduceerd voor bepaalde bemiddelaars in krediet. Met deze
vrijstelling wordt voorkomen dat deze specifieke groep financiële dienstverleners
onevenredig zwaar belast wordt door de Wfd. Aangezien de eisen op grond van
het wetsvoorstel proportioneel dienen te zijn ten aanzien van het te behalen
resultaat (het waarborgen van een goede kwaliteit van de financiële dienstverlening)
en de administratieve lasten zoveel mogelijk moeten worden beperkt is gezocht
naar een oplossing voor de verkopers van bijvoorbeeld auto's, zeiljachten,
en elektronische apparatuur die daarbij voor hun klanten ook optreden als
bemiddelaar in krediet. Om misbruik te voorkomen is de vrijstelling nadrukkelijk
aan voorwaarden verbonden en worden de betrokken financiële dienstverleners
niet vrijgesteld van hun informatieverplichtingen. Bemiddelaars die een breder
pallet aan diensten aanbieden en bijvoorbeeld over krediet adviseren zullen
niet onder de reikwijdte van de vrijstelling vallen.De leden van de SP-fractie vroegen of adviseurs die
worden betaald op basis van een uurtarief niet onder de Wfd vallen.Voor de reikwijdte van de Wfd is de wijze waarop adviseurs worden beloond
niet relevant. Bepalend voor het antwoord op de vraag of een adviseur onder
de reikwijdte van de Wfd valt, is de activiteit van de adviseur. Indien de
werkzaamheden uitmonden in de aanbeveling van een of meer specifieke financiële
producten aan een bepaalde consument, is er sprake van adviseren in de zin
van de Wfd. Indien de betreffende persoon niet tevens de aanbieder of de bemiddelaar
(of gevolmachtigde agent) is van het aanbevolen product, valt hij als «adviseur»
onder de Wfd en is hij als zodanig vergunningplichtig, ongeacht de beloningswijze.
Is de betreffende (rechts)persoon tevens de aanbieder of bemiddelaar, dan
valt de betreffende dienstverlener als aanbieder of bemiddelaar onder de vergunningplicht
van de Wfd en zijn op hem de adviesregels van de Wfd van toepassing.Voorts vroegen de leden van de SP-fractie naar het
verschil tussen bemiddelen en adviseren.De werkzaamheden van een bemiddelaar zijn gericht op het tot stand brengen
van een overeenkomst tussen een aanbieder en een consument, zonder dat hij
zelf contractuele wederpartij wordt bij die overeenkomst. Zijn werkzaamheden
kunnen zich uitstrekken van het verzamelen van gegevens over de consument
ten behoeve van de te sluiten overeenkomst en het verstrekken van die gegevens
aan de aanbieder die de overeenkomst uiteindelijk zal aangaan met de consument,
tot het in concept opstellen van de overeenkomst tussen de consument en de
aanbieder en het zorgdragen voor de ondertekening van de overeenkomst
door deze twee partijen.Bij advies zal de consument zelf meer initiatief moeten nemen. Nadat een
adviseur aan een consument een bepaald financieel product van een bepaalde
financiële dienstverlener heeft aanbevolen, zitten zijn werkzaamheden
als adviseur er op. De adviseur maakt in zijn advies melding van de financiële
dienstverlener waar de consument terecht kan voor het aanbevolen financiële
product en in die zin zijn zijn werkzaamheden beperkt tot het leggen van contact
tussen de consument en de aanbieder. Vervolgens is het aan de consument zelf
om de financiële dienstverlener te benaderen en het aanbevolen product
al dan niet aan te schaffen. In tegenstelling tot de bemiddelaar strekken
de werkzaamheden van de adviseur zich niet uit tot het ondersteunen van de
aanbieder bij het tot stand brengen van de uiteindelijke overeenkomst inzake
het financiële product.De leden van de SP-fractie en de fractie van GroenLinks
vroegen naar de mate waarin pensioenproducten onder de Wfd vallen en waarom
het begrip «pensioen» als zodanig niet wordt genoemd in het wetsvoorstel.Verwezen wordt naar de antwoorden die hiervoor zijn gegeven op vergelijkbare
vragen van andere fracties.De leden van de SP-fractie vroegen of de Tweede Kamer
op de hoogte zal worden gesteld van een eventuele aanwijzing van nieuwe financiële
producten bij algemene maatregel van bestuur of dat er sprake zal zijn een
voorhangprocedure.Uw Kamer zal, indien zij dat wenselijk acht, worden geïnformeerd
over een eventuele uitbreiding van het begrip «financieel product»
met een nieuw financieel product. In verband met de vermoedelijke snelheid
waarmee een nieuw product vanuit het oogpunt van toezicht en handhavingsmogelijkheden
onder de reikwijdte van de Wfd zou moeten kunnen worden gebracht, gaat mijn
voorkeur er naar uit om de Kamer te informeren over een eventuele aanwijzing.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen of financiële
planners onder de werking van de Wfd vallen.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het antwoord op de
hiervoor gestelde vraag van de leden van de SP-fractie naar de werkingssfeer
van de Wfd ten aanzien van adviseurs die al dan niet op basis van uurtarief
worden beloond.In het kader van de aangekondigde vrijstelling voor
bepaalde bemiddelaars in krediet vroegen de leden van de D66-fractie of het
begrip «advies» nauwkeuriger gedefinieerd kan worden en wat hier
precies wel en niet onder valt. Voorts vroegen zij op welke manier de voorwaarde
voor de vrijstelling, dat een aanbieder geen advies geeft over het krediet,
zal worden gecontroleerd.Het begrip advies is af te leiden uit de definitie van het begrip «adviseren».
Zo wordt in de Wfd onder «advies» verstaan «een aanbeveling
aan een consument van een of meer specifieke financiële producten».
Van een aanbeveling van een specifiek financieel product is sprake indien
zowel de productvorm als de financiële dienstverlener worden genoemd.
Enkel het aanbevelen van de productvorm, of enkel het aanbevelen van een bepaalde
financiële dienstverlener wordt niet als adviseren gezien.Indien een vrijgestelde financiële dienstverlener zich niet houdt
aan de voorwaarden verbonden aan de vrijstelling, verricht de financiële
dienstverlener feitelijk vergunningplichtige activiteiten zonder over een
vergunning te beschikken. Een onderdeel van de AFM houdt zich bezig met het
opsporen van financiële dienstverleners die ten onrechte zonder vergunning
op de markt actief zijn. De vrijgestelde financiële dienstverleners die zich niet aan de betrokken voorwaarden houden zullen onderdeel uit
gaan maken van die groep op te sporen dienstverleners.De leden van de D66-fractie en de fractie van de ChristenUnie
vroegen naar de werkingssfeer van de Wfd ten aanzien van pensioenen en advisering
over pensioenproducten.Verwezen wordt naar de antwoorden die hiervoor zijn gegeven op vergelijkbare
vragen van leden van andere fracties.Tegen de achtergrond van de voorgenomen vrijstelling
van bepaalde kredietbemiddelaars vroegen de leden van de SGP-fractie naar
de overeenkomsten en verschillen tussen krediet bij grote aankopen zoals auto's
en «normale» kredietverstrekking. Voorts vroegen de leden aan
welke voorwaarden een dergelijke verkoper moet voldoen als hij tevens adviezen
geeft over het te verstrekken krediet.In het kader van het beperken van de administratieve lasten en het vaststellen
van proportionele eisen ten aanzien van het te behalen resultaat is er voor
gekozen voor bepaalde bemiddelaars in krediet een verlicht regime te introduceren.
Bemiddelaars komen slechts voor dit verlichte regime in aanmerking indien
zij aan een aantal voorwaarden voldoen. Deze voorwaarden staan opgesomd in
het antwoord op een eerdere vraag van leden van de VVD-fractie over dit onderwerp.
Een van die voorwaarden is de eis dat de betrokken bemiddelaar in krediet
geen advies geeft over het te verstrekken krediet. Aangezien de voorwaarden
cumulatief van aard zijn valt de bemiddelaar in krediet die zich niet aan
een van de voorwaarden van de vrijstelling houdt buiten het verlichte regime.
De bemiddelaar die adviezen geeft over het krediet valt zodoende volledig
onder Wfd. Het verlichte regime is dan niet op hem van toepassing.De leden van de SGP-fractie vroegen waarom de uitbreiding
van het begrip «consument» tot de zakelijke afnemer is beperkt
tot financiële dienstverlening ten aanzien van verzekeringen.De Wfd beoogt de afnemer van financiële producten te beschermen die
minder goed dan de financiële dienstverlener in staat is om de aan deze
producten verbonden risico's te beoordelen. Een dergelijke kennisachterstand
komt bij de consument duidelijk naar voren, zodat er voor gekozen is de werkingssfeer
van de Wfd in beginsel te beperken tot deze categorie van personen. Vanuit
het oogpunt van administratieve lasten en de door de wetgever te betrachten
terughoudendheid bij het maken van nieuwe regelgeving, dient uiterst voorzichtig
te worden omgegaan met een eventuele uitbreiding van de werkingssfeer van
de Wfd door oprekking van het begrip consument.Een zorgvuldige afweging van belangen heeft geresulteerd in de beslissing
om voor financiële dienstverlening ten aanzien van verzekeringsproducten
de bescherming van de Wfd uit te breiden tot de zakelijke markt. In algemene
zin kan worden kan worden gesteld dat zakelijke afnemers van verzekeringsproducten
zich net als consumenten geconfronteerd zien met een kennisachterstand ten
opzichte van de financiële dienstverlener. Het gaat veelal om uiterst
complexe producten. De zakelijke afnemer van verzekeringsproducten wordt bovendien
beschermd in de richtlijn Verzekeringsbemiddeling en de bestaande wetgeving
op het gebied van verzekeringsbemiddeling1. Deze
richtlijn wordt door middel van de Wfd geïmplementeerd, zodat uitbreiding
van het begrip consument voor verzekeringsproducten ook om die reden nodig
is.Voor de andere financiële producten gaan de hiervoor genoemde argumenten
niet op. Het aantrekken van krediet of het kopen van betaal- en/ of spaarproducten,
behoort tot de kern van het ondernemerschap. Een zakelijke afnemer wordt om
die reden geacht de terzake benodigde kennis in huis te hebben of te kunnen
verkrijgen. Weliswaar kunnen bepaalde krediet- of spaarproducten
ingewikkeld zijn, dat gegeven op zich rechtvaardigt nog geen uitbreiding van
de werking van de Wfd.De leden van de SGP-fractie vroegen of het begrip «hypotheken»
niet nadrukkelijk kon worden opgenomen in de definitie van «financieel
product».Op grond van de Aanwijzingen voor de regelgeving dienen bepalingen, waaronder
begripsbepalingen, zo beknopt mogelijk geformuleerd te worden. Hypothecair
krediet is een vorm van krediet waarbij alleen het onderpand onderscheidend
is. Het expliciet benoemen van deze kredietvorm heeft vanuit wetstechnisch
oogpunt geen toegevoegde waarde. Ter verduidelijking van het feit dat hypotheken
onder de reikwijdte van de Wfd vallen, wordt daar uitgebreid aandacht aan
besteed in de memorie van toelichting bij de Wfd.11. Administratieve lastenAlgemeenIn de memorie van toelichting bij de Wfd is een raming gemaakt van de
bedrijfseffecten die het gevolg zijn van de in het wetvoorstel opgenomen verplichtingen
en van de verwachte uitwerking van die verplichtingen in lagere regelgeving.
Daarin zijn de bedrijfseffecten uitgesplitst in directe toezichtkosten (bijvoorbeeld
leges die betaald moeten worden vanwege het overheidstoezicht), administratieve
lasten (lasten die gemaakt worden vanwege de naleving van door de overheid
opgelegde informatieverplichtingen) en overige nalevingskosten. Nadat het
wetsvoorstel bij de Tweede Kamer is ingediend is in het kader van het Platform
financiële dienstverlening door marktpartijen met de AFM een «pilot»
uitgevoerd, onder meer om na te gaan tot welke inspanningen de voorgestelde
wettelijke bepalingen noodzaken. Na afloop van deze pilot – in juni –
zijn door de marktpartijen en door AFM nieuwe berekeningen gemaakt van de
administratieve lasten en van de overige bedrijfseffecten. Deze berekeningen
bleken aanzienlijk hoger te zijn dan de berekening die in de memorie van toelichting
staat vermeld. Deze verschillen waren voor het ministerie aanleiding om overleg
met de marktpartijen op te starten teneinde na te gaan welke mogelijke verklaringen
voor deze verschillen aanwezig waren. Dit overleg heeft ertoe geleid dat er
meer inzicht in de verschillen is ontstaan en dat er in het kader van de uitwerking
van de Wfd enkele voorstellen zullen worden geïmplementeerd waarmee de
administratieve lasten en de overige nalevingskosten kunnen worden beperkt.Belangrijkste oorzaken van kosten: deskundigheid en adviesDe voornaamste kosten worden veroorzaakt door de regels ten aanzien van
deskundigheid (artikel 27) en ten aanzien van advisering (artikel 32). Ten
aanzien van deze verplichtingen is de politieke afweging over het maatschappelijke
nut van het stellen van regels in relatie tot de administratieve lasten en
de overige nalevingskosten derhalve het meest pregnant.De regels ten aanzien van deskundigheid beogen te waarborgen dat de feitelijk
leidinggevenden en de medewerker van een financiële dienstverlener die
klantencontacten heeft, in voldoende mate in staat zijn om de klant goed te
adviseren. De kosten die uit deze verplichting voortvloeien worden veroorzaakt
door:a. het kennisniveau dat van financiële dienstverleners zal worden
verlangd onder de Wfd. Naarmate de lat hoger wordt gelegd zullen financiële
dienstverleners minder snel kunnen profiteren van een overgangsregime
ten aanzien van de reeds door hen verworven diploma's, enb. de wijze waarop iemand mag aantonen dat de vereiste deskundigheid gewaarborgd
is. Indien van alle klantcontactmedewerkers verlangd dat zij hun deskundigheid
aantonen door middel van een behaald examen, dan liggen de kosten hoger dan
wanneer de deskundigheid van deze medewerkers op andere wijze kan worden gewaarborgd.De adviesregel vereist, grofweg, dat de financiële dienstverlener
die adviseert ervoor zorgdraagt dat het aanbevolen product past bij de klant.
De regel probeert dus «misselling» te voorkomen. Deze regel is
niet nieuw en volgt reeds uit het Burgerlijk Wetboek. Doordat de Wfd publiek
toezicht op de naleving van de verplichting introduceert, moet de vraag worden
beantwoord welke handvatten de toezichthouder nodig heeft om de naleving van
deze verplichting te kunnen verifiëren (documentatie en bewaartermijnen).
De voor rekening van de Wfd komende kosten van deze verplichting zitten derhalve
niet in de noodzaak voor financiële dienstverleners om zich te verdiepen
in de wensen en kenmerken van de klant, maar in de kosten die men moet maken
om naleving van deze regel aannemelijk te maken aan de AFM.Verklaring voor de verschillenAlvorens de belangrijkste oorzaken van de verschillen te schetsen moet
worden opgemerkt dat het verkrijgen van inzicht in deze oorzaken slechts in
beperkte mate mogelijk was vanwege de door de aanbieders van financiële
producten gekozen benadering. Deze benadering bestond eruit dat men de afzonderlijke
banken en verzekeraars vroeg om een inschatting te maken over de toezichtlasten
die voor hen uit de Wfd voortvloeiden. De indicaties van de afzonderlijke
aanbieders, die per aanbieder grote verschillen vertoonden, werden vervolgens
opgeteld en waar nodig geëxtrapoleerd. Dit impliceerde dat het op basis
van deze berekeningen niet goed mogelijk was om vast te stellen welke kosten
er aan de afzonderlijke Wfd-artikelen (gemiddeld) zijn verbonden en met welk
aantal (trans)acties deze kosten zijn vermenigvuldigd. Een decompositie van
de effecten die de verschillende veronderstellingen hebben is daardoor niet
mogelijk.Belangrijkste verklaringen voor de verschillen voorzover die achterhaald
kunnen worden:• Ten eerste is gebleken dat de wet vaak meer indringend is uitgelegd
dan nodig en dat bovendien rekening is gehouden met een zeer rigide en indringend
toezicht door de AFM, hetgeen niet alleen gevolgen heeft voor de directe toezichtkosten,
maar ook voor de administratieve lasten en de overige nalevingskosten. De
omvang van de kosten blijkt in sterke mate afhankelijk van het toezichtmodel
dat zal worden gebruikt door de AFM. De kosten kunnen aanzienlijk lager zijn
indien de ondernemingen de ruimte wordt geboden zelf te bepalen hoe ze compliance
aan zullen tonen aan de AFM in vergelijking tot een situatie waarin de AFM
per definitie de werkprocessen en/of de output van een adviestraject zal gaan
controleren.• Daarnaast zijn hogere uurtarieven gebruikt (100 euro in plaats
van 55 euro per uur), is de duur van bepaalde activiteiten volgens de markt
langer (het noteren van het klantenprofiel zou 15 tot 30 minuten duren in
plaats van 5 minuten) en zijn bepaalde kosten toegerekend aan de Wfd die niet
direct aan de wet zouden moeten worden toegerekend. Banken en verzekeraars
rekenen bovendien hoge kosten in verband met aanpassingen in de ICT-systemen,
die op dit moment vaak productgeoriënteerd zijn, maar (mede) door toedoen
van de Wfd meer klantgericht ingericht zouden moeten worden.
De mate waarin deze ICT-kosten daadwerkelijk aan de Wfd zouden moeten worden
toegeschreven is echter voor het ministerie niet verifieerbaar op basis van
de door banken en verzekeraars aangeleverde gegevens.ReductiemogelijkhedenEr is met de marktpartijen ook gesproken over mogelijkheden om de administratieve
lasten en de overige nalevingskosten van de Wfd beperkt te houden. Daarbij
zijn drie voorstellen gedaan die de lasten van de Wfd beperken zonder dat
afbreuk wordt gedaan aan de doelstellingen van de weta) Het toezichtmodel: gelden er vormvoorschriften voor de wijze waarop
een dienstverlener mag aantonen dat hij zich aan Wfd houdt?Marktpartijen zijn er bij het opstellen van de berekeningen vanuit gegaan
dat er stringente eisen aan de bedrijfsvoering – zowel aan de protocollering
als aan de output – van een financiële dienstverlener zouden worden
gesteld door het ministerie of door de AFM. Indien daarentegen met een vormvrij
model begonnen zou worden, waarbij financiële dienstverleners zelf kunnen
bepalen op welke wijze zij de naleving van de Wfd – met name van de
adviesregel – kunnen aantonen, dan zouden de kosten lager uitvallen.
Het ligt derhalve in de rede om te beginnen met een «vormvrij»
model. De AFM zal ten aanzien van de inrichting van de bedrijfsvoering het
eerste jaar uiterst terughoudend moeten zijn en zal alleen wijzigingen in
de bedrijfsvoering moeten verlangen wanneer blijkt dat de gestelde normen
door een (groep van) onderneming(en) apert niet adequaat worden nageleefd.
Bovendien kan de AFM, conform wens van het kleine intermediair, een aantal
minimum-eisen formuleren om «overcompliance» te voorkomen (vanwege
onzekerheid over het geldende recht zullen compliance-officers de neiging
hebben om het zekere voor het onzekere te nemen en de onderneming op «worst-case»
voorbereiden). Deze kunnen dan via een comply-or-explain principe worden toegepast.Als minimale eis zal in ieder geval gelden dat het klantenprofiel op basis
waarvan een advies is gegeven een zekere tijd moet worden bewaard. De financiële
dienstverlener zal dan aan de AFM aannemelijk moeten kunnen maken dat het
geadviseerde product past bij het klantenprofiel. Deze klantenprofielen hoeven
slechts een beperkte tijd bewaard te worden. De termijn die hiervoor gekozen
wordt moet de AFM in staat stellen een redelijk beeld te vormen over de algemene
kwaliteit van advisering door een financiële dienstverlener. Van deze
minimale eis mag worden afgeweken indien de financiële dienstverlener
kan aantonen dat de wijze waarop het adviesproces door hem is geprotocolleerd
waarborgt dat altijd de relevante vragen worden gesteld en dat er een logisch
verband is tussen de antwoorden op die vragen en het geadviseerde product.b) Voor sparen en betalen de deskundigheidseisen en adviesregels niet
van toepassing laten zijn.Bij het opstellen van de memorie van toelichting is ervan uitgegaan dat
er geen specifieke deskundigheidseisen zouden worden gesteld aan financiële
dienstverlening ten aanzien van sparen en betalen. Aangezien het Platform
financiële dienstverlening hiervoor wel een deskundigheidsmodule heeft
uitgedacht, zijn de kosten voor deskundigheid hoger uitgevallen dan was geraamd.
Naar mijn mening is het in verband met de administratieve lasten
niet noodzakelijk om ten aanzien van deze eenvoudige producten eisen te stellen
ten aanzien van deskundigheid. Ook acht ik het niet noodzakelijk om de adviesverplichtingen
op deze producten van toepassing te laten zijn.c) De adviesregel niet toepassen bij andere eenvoudige producten (m.n.
schadeverzekeringen).Omdat het product redelijk te overzien is door de consument, is het risico
van «misselling» niet groot en eventuele schade als gevolg van
misselling zal naar verwachting ook beperkt zijn (contracten met een korte
looptijd, vaak voor een beperkt bedrag, kennen geen beleggingselement). Het
lijkt derhalve verantwoord de adviesregel niet op deze producten van toepassing
te laten zijn.Overige correcties op de lastenberekeningen van de marktNaast de hiervoor geschetste reductievoorstellen komt de berekening van
de marktpartijen te hoog uit doordat er kosten worden opgevoerd die niet aan
de Wfd toegerekend zouden mogen worden:a) kosten van herhaling van examens wegens falen van de examenkandidaat.
De markt heeft zelf een minimale standaard van deskundigheid bepaald en verwacht
dat de helft van het intermediair dit niveau zelfs na een cursus niet zal
kunnen halen (voor bemiddelaars betreft het een bedrag van € 20
mln. eenmalig en € 4 mln. structureel). Deze combinatie van veronderstellingen
lijkt niet houdbaar. Of er is geen sprake van een reëel deskundigheidsniveau
in welk geval de deskundigheidseisen moeten worden aangepast, of de veronderstellingen
ten aanzien van het slagingspercentage zijn veel te pessimistisch;b) kosten van dubbele bezetting van deskundigen binnen de onderneming.
Omdat de ondernemer meer afhankelijk zou worden van deze personen (zonder
deskundigheid mag hij geen activiteiten ondernemen) zouden deze sneller van
baan wisselen (voor bemiddelaars betreft het een bedrag van € 30
mln. eenmalig en € 6 mln. structureel). Als dit effect al zou optreden,
hetgeen gezien de beperkte opleidingskosten onwaarschijnlijk is (met andere
woorden, de toetredingsbarrière tot de markt voor «deskundigen»
is laag), kunnen deze kosten niet aangemerkt worden als nalevingskosten van
de wet, hoogstens als indirecte economische effecten.1c) Kosten opwaartse druk salarisniveau van deskundige sleutelfiguren binnen
de onderneming (€ 27 mln. structureel voor bemiddelaars). Ook hier
geldt dat het onwaarschijnlijk is dat dit effect optreedt gezien de lage toetredingsbarrière
tot de markt voor «deskundigen». Bovendien mag aangenomen worden
dat er een verband is tussen deskundigheid, productiviteit en salarisniveau.
Als door de hogere deskundigheid de productiviteit stijgt, staat er tegenover
extra salarislasten ook extra productie. Als de productiviteit niet stijgt
is er ook geen reden voor een opwaartse druk op het salarisniveau. Wederom
betreft het hier in ieder geval geen nalevingskosten van de wet.d) Kosten voor starters. Conform de definitie van administratieve lasten
is uitgegaan van een statische situatie (geen verandering in het aantal door
de wet geraakte bedrijven). Anders geformuleerd, de veronderstelling is dat
toe- en uittreding tegen elkaar wegvallen en dat geldt dus ook voor de administratieve
lasten van toe- en uittreders.In totaal leveren de hiervoor toegelichte drie reductievoorstellen, na
de doorgevoerde correcties, een halvering op van aanvankelijke berekeningen
van de marktpartijen.Resterende verschillenTen slotte zijn er nog verschillen die veroorzaakt worden door kosten
waarvan betwijfeld kan worden of ze toegerekend zouden moeten worden aan de
Wfd:a) Kosten van verlet in verband met het volgen van een opleiding of het
afleggen van een examen, al dan niet inclusief een opslag voor gederfde winst
en/of een bedrag voor de vervangingskosten van de medewerker die met verlet
is;b) In de memorie van toelichting is ervan uitgegaan dat er jaarlijks 12
miljoen adviezen worden uitgebracht over financiële producten.1 De aanbieders hebben, voorzover wij kunnen nagaan, de
totale hoeveelheid uitgebrachte offertes opgeteld. Dit leidt tot een veel
groter aantal adviezen en dus ook veel hogere kosten. De juistheid van deze
informatie kan door het ministerie niet worden geverifieerd (het betreft bedrijfsvertrouwelijke
gegevens).c) De wet schrijft ondernemingen geen automatisering voor. Gebleken is
dat automatisering niet altijd de goedkoopste oplossing is. Het is niet na
te gaan in hoeverre de kosten die worden opgevoerd i.v.m. aanpassingen van
ICT daadwerkelijk enkel worden veroorzaakt door de Wfd, of dat (een deel)
van deze kosten ook zou worden gemaakt in verband met de noodzaak tot verjonging
van verouderderde ICT-systemen.d) Wij zijn er vanuit gegaan dat ondernemingen, o.m. vanwege de verplichtingen
die voortvloeien uit het Burgerlijk Wetboek, over het algemeen reeds degelijke
adviesgesprekken voeren en dat deze gesprekken leiden tot een controleerbare
output. Marktpartijen voeren echter aan dat er, vanwege de Wfd, vele minuten
moeten worden toegevoegd aan elk gesprek en dat het vervolgens ook veel meer
tijd kost om de output vast te leggen. Het blijkt moeilijk om in te schatten
in hoeverre dit reëel is en met hoeveel minuten extra dan zou moeten
worden gerekend. Elke wijziging op dit punt heeft, vanwege het grote aantal
klantencontacten, een miljoenenverschil tot gevolg voor de berekeningen.KeuzeTeneinde de administratieve lasten en de overige nalevingskosten op een
aanvaardbaar peil te houden zullen de bovengenoemde drie reductievoorstellen
worden geïmplementeerd in lagere regelgeving. Aangezien er ten aanzien
van de «hardheid» van de resterende verschillen, ondanks intensief
overleg met de marktpartijen, nog de bovengenoemde twijfels bestaan, zal worden
overwogen om een second opinion te vragen ten aanzien van de door de markt
gekozen aannames.De leden van de CDA-fractie maakten uit de memorie
van toelichting op dat door de invoering van deze wet de toezichtkosten, de
administratieve lasten en de nalevingskosten met zo'n € 42 mln eenmalig
en € 113.4 mln structureel toenemen ondanks het feit dat de AFM
«slechts» het risicogeoriënteerde toezicht zal uitoefenen.
Verscheidene marktpartijen geven aan dat zij verwachten dat de administratieve
lastenverzwaring vele malen hoger zal zijn. De NVB, CHF en Vereniging van
Financieringsondernemingen in Nederland (VFN) spreken in een reactie over
geraamde invoeringskosten van 400 mln. euro en structurele kosten van 125–175
mln. euro, bijna drie keer zo hoog als de berekeningen van de regering. De
discrepantie tussen beide berekeningen is erg hoog, menen de leden van de
CDA-fractie. Mogen deze leden hieruit opmaken dat het beredeneerd gokken betreft?
Heeft de regering een goede verklaring voor de grote afwijking? Het zal de
regering niet ontgaan zijn dat aanbieders en bemiddelaars veel moeite hebben
met de inschatting van de administratieve lasten zoals die in de memorie zijn
verwerkt, met name als het gaat om het gehanteerde uurtarief
en de tijd die voor bepaalde handelingen is aangemerkt. Deze leden ontvangen
hierop graag een reactie van de regering. In dit kader zijn de leden van de
CDA-fractie erg benieuwd naar de uitkomsten van de «reality check».
Deze leden verwachten dat deze uitkomsten gelijktijdig met de nota naar aanleiding
van het verslag de kamer bereiken. Kan de regering dit bevestigen?Voor de beantwoording van deze vragen van de leden van de CDA-fractie
wordt verwezen naar de inleiding van deze paragraaf van de Nota.Ook gingen de leden van de CDA-fractie er van uit dat
de lagere regelgeving ook ter toetsing aan ACTAL wordt voorgelegd, zoals de
laatste ook zelf aangeeft in haar brief van 11 maart 2004.De lagere regelgeving zal inderdaad ter toetsing aan ACTAL worden voorgelegd.Marktpartijen geven eveneens aan dat een gelijktijdige
en zonodig gefaseerde invoering van de Wfd en de Wft deze administratieve
lasten zouden verminderen. Wat vindt de regering van deze suggestie, aldus
de leden van de CDA-fractie. Een ruime invoeringsperiode om aan de verplichtingen
van de Wfd te voldoen zou eenzelfde effect hebben. Is de regering hiertoe
bereid? Welke overgangstermijnen voor aanbieders en bemiddelaars heeft de
regering in gedachte als het gaat om de aanpassingen aan vereisten op basis
van het besluit en de vergunningplicht? Hoe verhoudt zich dit in het tijdschema
ten opzichte van de invoering en overgangstermijn van de Wfd?Ten aanzien van het moment van inwerkingtreding van de Wfd zal een afweging
moeten worden gemaakt tussen de noodzaak de consumentenbescherming te verbeteren
en de inspanningen die financiële dienstverleners zich moeten getroosten
in verband met de naleving van de Wfd. Deze afweging zal per Wfd-verplichting
kunnen verschillen. Zo zal van een financiële dienstverlener niet kunnen
worden verlangd dat hij zijn deskundigheid aantoont door middel van een diploma
indien de daarvoor benodigde examens nog niet worden aangeboden. Ook zal er
ten aanzien van nieuwe informatieverplichtingen een redelijke inwerkingtredingstermijn
moeten worden gekozen. Daar waar bestaande informatieverplichtingen voortaan
op de Wfd worden gebaseerd, kunnen deze verplichtingen direct in werking treden.
De concrete afweging zal moeten worden gemaakt nadat het Besluit financiële
dienstverlening gereed is.Een gelijktijdige invoering van de Wfd en de WFT biedt in dat verband
geen verschil. De verplichtingen uit de Wfd zullen worden overgenomen in de
WFT. Op het moment van inwerkingtreding van de WFT zal de Wfd derhalve worden
ingetrokken.De leden van de CDA-fractie meenden dat de regering
de klachten van de financiële sector over de sterk stijgende kosten van
het toezicht serieus moet nemen. Is de regering bereid om met de aanbieders
en bemiddelaars te spreken om een onevenredig hoge administratieve verzwaring
te voorkomen?Het hierboven beschreven traject van besprekingen met de marktpartijen
en de daarbij genoemde reductievoorstellen hebben tot doel een onevenredige
verzwaring van de administratieve lasten te voorkomen.De doelstellingen van deze wet, waar het gaat om consumentenbescherming,
vereisen regelgeving. Kan de regering aangeven of de optelsom van administratieve
lasten en toezichtkosten in verhouding staat tot de geboden bescherming van
de consument, zo vroegen de leden van de CDA-fractie.Het doel van het opstellen van de administratieve lastenberekening in
de memorie van toelichting en van de naderhand gevoerde gesprekken met marktpartijen, hebben tot doel deze beoordeling mogelijk te maken.
Daarbij moet worden opgemerkt dat de baten van de regelgeving altijd moeilijker
te becijferen zijn dan de lasten. Om een inschatting van de batenkant te maken
moet een inschatting worden gemaakt over de mate waarin de voorgestelde regelgeving
kan voorkomen dat consumenten door onzorgvuldig of ondeskundig advies of door
verkeerde voorlichting producten aanschaffen waaraan zijn geen behoefte hebben
en waardoor zij schade leiden. Wanneer daarbij bijvoorbeeld gekeken wordt
naar de schade die is ontstaan door de verkoop van aandelenleaseproducten
dan ontstaat er een eerste indicatie van het potentieel aan baten dat met
goede regelgeving en goed toezicht te behalen valt. Bovendien leidt een betere
informatieverstrekking tot een scherpere concurrentie en een daling van de
productprijzen. Bovendien moet rekening worden gehouden met het feit dat bij
het opstellen van de administratieve lasten geen rekening wordt gehouden met
het feit dat een deel van de markt zich al vrijwillig aan de Wfd-regels houdt.
De werkelijke lasten voor het bedrijfsleven kunnen dus lager zijn dan de berekende
administratieve lasten. Dit geldt bijvoorbeeld voor de beroepsaansprakelijkheidsverzekering
die voor verzekeringstussenpersonen die bij GIDI zijn aangesloten al verplicht
is. Al met al ben ik van mening dat de verwachte baten voldoende opwegen tegen
de berekende lasten.De leden van de CDA-fractie hechten erg aan het kabinetsbeleid
om de administratieve lasten met 25% te reduceren gedurende deze kabinetsperiode.
Hoeveel administratieve lastenvermindering staat hier tegenover voor deze
sector om per saldo in 2007 wel te komen tot een reductie van netto 25%? Waar
denkt de regering deze lastenverlichting te gaan realiseren?Over de voorgestelde reductie van de administratieve lasten bent u reeds
geïnformeerd bij brief d.d. 8 april 2004 (TK 2003–2004, 29 515,
nr. 5) van de minister en staatssecretaris van Financiën. Bij het opstellen
van de reductievoorstellen is rekening gehouden met nieuwe beleidsinitiatieven,
waaronder de Wfd , die ook in deze brief zijn aangestipt. Of, en in welke
mate, de nieuwe berekeningen van de markt aanleiding geven tot aanvullende
reductievoorstellen moet worden bepaald naarmate met meer zekerheid een oordeel
kan worden gegeven over de juistheid van de door de markt aangedragen bedragen
(zie ook de inleiding bij deze paragraaf).De leden van de fractie van de PvdA vroegen of er op
toegezien wordt dat door de regelgevende bevoegdheid van de AFM de administratieve
lasten niet (meer dan proportioneel) zullen toenemen.In het kader van het Bfd zal worden bepaald of aan de AFM regelgevende
bevoegdheden worden toegekend en zo ja, welke dit zullen zijn. Indien er regelgevende
bevoegdheden worden toegekend dan zal dit uitsluitend de technische uitwerking
van bepalingen uit het Bfd betreffen. Bij het opstellen daarvan zal de AFM
een goede afweging dienen te maken ten aanzien van de administratieve lasten.
Dit zal onder meer worden gewaarborgd door een zorgvuldige raadpleging van
de betrokken marktpartijen, bijvoorbeeld in het kader van de Stichting financiële
dienstverlening. Indien de AFM deze afweging niet zorgvuldig maakt, zal ik
de AFM daarop wijzen.In hoeverre verhoudt de niet geringe mate aan administratieve
lasten veroorzaakt door voorliggend wetsvoorstel zich tot het aanpakplan administratieve
lasten van het ministerie van Financiën, zo vroegen de leden van de PvdA-fractie.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het antwoord op de
laatste vraag van de leden van de CDA-fractie in deze paragraaf.Zijn de marktpartijen, tijdens de consultatieronde,
gewezen op de uit dit wetsvoorstel voortvloeiende kosten? Wordt op dit onderdeel
het wetsvoorstel gesteund door de marktpartijen?Tijdens de consultatieronde kon nog geen exacte inschatting worden gegeven
van de administratieve lasten. Het is met name de door het Platform financiële
dienstverlening uitgevoerde «pilot» geweest die geleid heeft tot
een groter bewustzijn over de mogelijke administratieve lasten en overige
bedrijfseffecten. Het vervolg dat daaraan is gegeven staat hierboven beschreven
aan het begin van de paragraaf.Een groot deel van de administratieve lasten zullen
pas goed in kaart gebracht kunnen worden als de uitvoeringsregeling bekend
is. Is daarom het overzicht van de effecten voor het bedrijfsleven zoals gegeven
in de memorie van toelichting wel adequaat, zo vroegen de leden van de VVD-fractie.Zie de inleidende opmerkingen in deze paragraaf.Tellen de administratieve lasten die ontstaan als gevolg
van zelfregulering mee bij de berekening van de administratieve lasten van
dit wetsvoorstel, zo vroegen de leden van de VVD-fractie.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar de antwoorden op de
vragen in de paragraaf «zelfregulering» van deze nota.De leden van de fractie van de LPF vroegen wat de kosten
(administratief en nalevings-) zijn welke gemoeid zijn met de invoering van
de Wfd en de bijbehorende lagere regelgeving. In welke orde van grootte zullen
de administratieve lasten met name voor de tussenpersonen toenemen?Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar paragraaf 10
van de memorie van toelichting en de inleidende opmerkingen van de onderhavige
paragraaf.De leden van de D66-fractie vroegen of de minister
in kan gaan op de kritiek, dat de administratieve lasten van het wetsvoorstel
te laag zijn ingeschat. Kan er nog een uitsplitsing gemaakt worden naar de
administratieve lasten, die voortvloeien uit de Europese Richtlijn zelf, en
de administratieve lasten, die voortvloeien uit de specifiek nationale invulling
van de Europese vereisten?Zie voor het eerste deel van de vraag de inleidende opmerkingen van de
onderhavige paragraaf. Het antwoord op de tweede vraag wordt gegeven in paragraaf 10.4.2
van de memorie van toelichting.De leden van de D66-fractie vroegen op welke manier
wordt gewaarborgd dat de administratieve lasten die voortvloeien uit de regelgevende
bevoegdheid van de AFM, proportioneel blijven.Zie voor het antwoord op deze vraag het antwoord op eerdere vraag van
de leden van de PvdA-fractie over dit onderwerp.12. Normen administratieve lastenDe leden van de PvdA-fractie vroegen of het waar is
dat voor een bemiddelingsbedrijf in consumptief krediet met ca. 3 personeelsleden
de Wfd een lastenverzwaring van ongeveer 5000 euro zou betekenen. Zo nee,
hoeveel dan?Bij de berekeningen voor de administratieve lasten van de Wfd is geen
apart onderscheid gemaakt naar verschillende typen bemiddelingsbedrijf. Evenmin
is bij deze berekeningen onderscheid gemaakt naar de omvang van het bemiddelingsbedrijf.
Wel zijn aanbieders (verzekeraars, banken) te onderscheiden van de intermediairs.
De gemiddelde administratieve lasten of nalevingskosten
per bemiddelingsbedrijf zijn dus wel te berekenen. Ervan uitgaande dat bedoeld
is te vragen naar de gemiddelde, structurele administratieve
lasten per bemiddelingsbedrijf kan becijferd worden dat deze op ruim € 2 650
komen. De totale gemiddelde structurele nalevingslasten per bemiddelingsbedrijf
bedragen€ 3 860.De leden van de PvdA-fractie vroegen hoe de gemiddelde
kosten en dus de leges ter verkrijging van de eenmalige vergunning van 800
euro zich verhouden tot de kosten en leges voor de jaarlijkse vergunning tot
voorlopig verblijf van de IND.Volgens de brochure van de IND van maart 2004 bedragen de leges voor het
aanvragen van een machtiging tot voorlopig verblijf € 50. Voor het
aanvragen van een verblijfsvergunning of bewijs van rechtmatig verblijf bedragen
de kosten € 435 indien de aanvrager 12 jaar is of ouder en € 285
indien deze jonger is dan 12 jaar.De leden van de VVD-fractie vroegen in hoeverre het
reëel is om er bij verkoop op afstand van uit te gaan dat de verplichte
informatie op papier gezet wordt. Voorts vroegen deze leden of de minister
kan aangeven waarom bij de berekeningen van de bedrijfsbelastende effecten
geen rekening wordt gehouden met de verplichting om de consument over bepaalde
zaken te infomeren ook in verschillende (verkoop)systemen.Er is niet verondersteld dat informatie bij verkoop op afstand op papier
wordt gezet. De enige eis is dat deze informatie beschikbaar wordt gesteld
op een duurzame drager. Dat kan dus ook in elektronische vorm, en dat ligt
bij verkoop op afstand voor de hand. Desalniettemin kan verkoop op afstand
ook plaatsvinden per telefoon, en in dat geval zal de informatie moeten worden
nagezonden. Aannemelijk is dat deze informatie soms op papier zal worden verstrekt
(maar een andere duurzame drager is ook toegestaan) De kosten van verzending
op papier zijn hoger dan van elektronische verzending. De in de memorie van
toelichting op de Wfd becijferde lasten kunnen dan ook geïnterpreteerd
worden als een maximumschatting van het beschikbaar stellen van deze informatie.
De in de vraag aangehaalde normtijden betreffen juist de extra kosten van
het beschikbaar stellen van de extra informatie die de richtlijn Verkoop op
afstand van financiële diensten eist. Er is dus wel rekening gehouden
met de bedrijfsbelastende effecten van de verplichting de consument over bepaalde
zaken (zoals de richtlijn die voorschrijft) te informeren.De leden van de VVD-fractie vroegen of de regering
kan aangeven waarop de gehanteerde uurlonen en benodigde tijden zijn gebaseerd
of de uitgangspunten die zijn gehanteerd bij de berekeningen van de nalevingkosten
zijn getoetst bij de relevante marktpartijen. Ook vroegen deze leden of de
betrokken aanbieders vinden dat de gehanteerde uurlonen en benodigde tijden
realistisch zijn.Het gehanteerde uurloon van € 55 is gebaseerd op het uurloon
voor een administratief medewerker dat gebruikt is in de metingen van de administratieve
lasten van de regelgeving voor financiële markten door Cap Gemini Ernst
& Young. Ook ten aanzien van de geraamde tijdsduur van activiteiten is
zoveel mogelijk aangesloten bij de beschikbare informatie over de duur van
vergelijkbare activiteiten in het kader van kostenberekeningen voor andere
regelgeving voor de financiële markten. Zoals reeds aangegeven in de
paragraaf over administratieve lasten in deze Nota heeft toetsing van de uitgangspunten
ten aanzien van normtijden en uurlonen bij relevante marktpartijen de afgelopen
periode plaatsgevonden. Zoals gebleken hanteren de aanbieders andere uitgangspunten
ten aanzien van de uurlonen en normtijden. Overigens is daarbij ook gebleken
dat de uurlonen en normtijden die marktpartijen zelf hanteren sterk uiteenlopen,
waarbij er – ondanks het hogere gemiddelde – ook partijen zijn
die met hun ramingen onder de veronderstellingen in de memorie van toelichting
zitten. De verschillende uitgangspunten ten aanzien van uurlonen en normtijden
verklaren in belangrijke mate de verschillen tussen de uitkomsten
van de berekeningen, en zullen de komende tijd mogelijk onderwerp zijn van
een second opinion uit te voeren door een extern bureau.De leden van de VVD-fractie vroegen of de regering
in kan gaan op de reactie van het Nederlands verbond van verzekeraars dat
de kosten van het wetsvoorstel veel te laag zijn ingeschat, zoals de kosten
verbonden aan de beroepsaansprakelijkheidsverzekering.Op de verschillende berekeningen van de kosten van de Wfd en de verklaringen
voor deze verschillen is ingegaan in de paragraaf over administratieve lasten
in deze Nota. De inschatting van de kosten van een beroepsaansprakelijkheidsverzekering
is gebaseerd op informatie die de AFM heeft ingewonnen onder tussenpersonen.Nederland heeft ten aanzien van de verplichte beroepsaansprakelijkheidsverzekering
voor verzekeringsbemiddelaars geen keuzevrijheid, aangezien deze verplichting
rechtstreeks voortvloeit uit de richtlijn Verzekeringsbemiddeling. In de kabinetsreactie
op het eindrapport van de Commissie Geschillen Aandelenlease zal overigens
worden aangekondigd dat, met inachtneming van de gevolgen voor de administratieve
lasten, zal worden bezien of het wenselijk is de reikwijdte van deze verplichting
te verbreden. Dit omdat het volgens de commissie in deze kwestie gebleken
is dat afnemers van aandelenleaseproducten in hun verhaal worden beperkt,
omdat tussenpersonen over onvoldoende vermogen beschikken om een eventuele
schadeclaim te voldoen.13. ZelfreguleringDe leden van de CDA-fractie vroegen wat in de ogen
van de regering een acceptabel niveau is van administratieve lasten bij zelfregulering
en wat de regering een acceptabel niveau aan administratieve lasten vindt
voor de invoering van de Wfd. Voorts vroegen deze leden zich af waar de regering
denkt dat zelfregulering een middel kan zijn om toezichtkosten te verminderen.Ik deel de mening van de leden van de CDA-fractie dat zelfregulering een
nuttig instrument kan zijn bij de verwezenlijking van publieke doeleinden.
Om die reden heb ik het Platform financiële dienstverlening verzocht
om voorstellen te doen voor de nadere uitwerking van het wettelijke kader,
bijvoorbeeld in de vorm van zelfregulering. Op basis van de adviezen die door
het Platform zijn uitgebracht, kan de conclusie worden getrokken dat marktpartijen
in principe niet zelf kiezen voor een uitwerking van de regels in zelfregulering.
De voorstellen van het Platform zijn voornamelijk geformuleerd als een verzoek
om overheidsregelgeving in het Besluit financiële dienstverlening. Voor
deze opvatting van de markt heb ik begrip vanwege het ook reeds in de memorie
van toelichting gesignaleerde «free-riders»-probleem dat speelt
ten aanzien van financiële dienstverleners die niet bij een branchevereniging
zijn aangesloten. Overigens verwacht ik wel dat op onderdelen – bijvoorbeeld
de uitwerking van de zorgplicht – brancheverenigingen, nadat het Besluit
financiële dienstverlening is vastgesteld, handvatten gaan bieden voor
de aangesloten leden, met name wanneer deze leden kleinere ondernemingen zijn.Naast zelfregulering in de vorm van regels kunnen de marktpartijen ook
het door de AFM uit te oefenen toezicht verlichten door zelf ten aanzien van
hun leden acties te ondernemen die normconformgedrag van deze leden bevorderen.
In welke mate marktpartijen uiteindelijk hiervoor zullen kiezen valt op dit
moment nog niet te zeggen.De belangrijke afweging tussen de inhoud van de normen en de omvang van
de daaruit voortvloeiende administratieve lasten ligt primair bij de marktpartijen
zelf als het gaat om zelfregulering. Indien marktpartijen ervoor
kiezen om zichzelf strengere regels op te leggen dan, gegeven het wettelijke
kader, strikt genomen noodzakelijk is dan is dat een keuze die zij zelf maken.
Dat marktpartijen een dergelijke keuze maken kan ingegeven zijn door de wens
om zich positief te onderscheiden van andere marktpartijen. Voorkomen moet
echter worden dat bij marktpartijen ten onrechte de indruk wordt gewekt dat
de zelfregulering aan hogere eisen moet voldoen dan strikt genomen noodzakelijk
is. Het Platform financiële dienstverlening – straks de Stichting
financiële dienstverlening – biedt uitstekende mogelijkheden om
de wederzijdse verwachtingspatronen wat dat betreft goed op elkaar af te stemmen.Het niveau aan administratieve lasten dat in totaal acceptabel is in het
kader van de invoering van de Wfd valt moeilijk exact vast te stellen, maar
zal per norm moeten worden bepaald. In paragraaf 10 over administratieve
lasten in deze nota wordt vermeld op welke wijze een nadere afweging ter zake
heeft plaatsgevonden. Verder kan worden opgemerkt dat voor de invulling van
de afweging tussen overheidsregels/toezicht en administratieve lasten van
belang zijn (i) de omvang van de financiële sector (de relatieve lasten),
(ii) de verwachte baten en (iii) de mate waarin de administratieve lasten
voortvloeien uit verplichtingen waaraan de markt zich thans al vrijwillig
houdt (een wettelijke regel waaraan 80 procent van de markt zich nu vrijwillig
al houdt telt voor 100% mee in de administratieve lasten, terwijl slechts
20 procent van de markt additionele kosten zal moeten maken om deze verplichting
na te leven).Zelfregulering kan in principe helpen om de toezichtlasten te verminderen
doordat het de marktpartijen meer flexibiliteit biedt, waardoor zij voor oplossingen
kunnen kiezen die beter passen bij de eigen bedrijfsvoering.De leden van de PvdA-fractie vroegen op welke wijze
de Wfd aansluit bij bestaande normen van zelfregulering en op welke wijze
de Wfd daarvan afwijkt.Vooropgesteld moet worden dat er op de financiële markten verschillende
brancheorganisaties actief zijn en dat de gedragscodes die zij hanteren verschillen.
Een overzicht hiervan wordt gegeven op blz. 64 tot en met 67 van de memorie
van toelichting bij de Wfd. De aanwezigheid van deze verschillen was één
van de aanleidingen om het Platform financiële dienstverlening in te
stellen. Hierdoor is aan marktpartijen een platform geboden om tot een gedachtewisseling
te komen die tot een grotere convergentie van zelfregulering zou kunnen leiden.
Zoals hierboven is aangegeven zijn er door het Platform echter met name suggesties
gedaan voor de uitwerking van het Besluit financiële dienstverlening.
In verband daarmee is het thans weinig zinvol om een uitputtende beschrijving
van alle gedragscodes te geven, waarbij tevens wordt ingegaan op de verschillen
die tussen deze gedragscodes bestaan.Wel valt waar te nemen dat elementen uit sectorale gedragscodes door het
Platform zijn omarmd, waarbij door het Platform tevens het verzoek wordt gedaan
om dit voor de gehele financiële dienstverleningsmarkt verplicht te stellen.
Een voorbeeld hiervan is de door het Platform voorgestelde advieswijzer. In
feite is dit een variant op de Gedragscode Intermediaire Dienstverlening (GIDI).De leden van de PvdA-fractie vroegen wat wordt bedoeld
met «indien de doeleinden die deze wet beoogt te bereiken anderszins
voldoende worden bereikt».Artikel 18 van de Wfd is een voor financiële toezichtwetgeving gebruikelijke
bepaling die rekening houdt met het feit dat de werkelijkheid dynamisch, complex
en niet geheel voorspelbaar is. De bepaling biedt de mogelijkheid om in situaties
waarin de wettelijke regels het handelen van een financiële dienstverlener
onnodig beperken, omdat de doelstelling die aan een wettelijke
bepaling ten grondslag ligt al op een andere manier wordt gewaarborgd, deze
financiële dienstverlener voor de betreffende verplichting een ontheffing
te verlenen.De leden van de PvdA-fractie vroegen of aanbieders
een grotere verantwoordelijkheid zouden moeten krijgen om er op toe te zien
dat de intermediairs zich aan de regels houden, analoog aan de VFN Gedragscode
bij consumptief krediet.Er is voor gekozen om ten aanzien van de verantwoordelijkheidsverdeling
zoveel mogelijk uit te gaan van het principe dat iedere financiële dienstverlener
verantwoordelijk is voor zijn eigen handelingen. Dit betekent bijvoorbeeld
dat degene die een consument adviseert en/of informeert verantwoordelijk is
voor deze gedragingen. Het ligt niet voor de hand dat een aanbieder verantwoordelijk
kan worden gehouden voor verkeerde advisering door een bemiddelaar, tenzij
de door de aanbieder aan de bemiddelaar verstrekte informatie de oorzaak van
deze verkeerde advisering is. Om te voorkomen dat een bemiddelaar het slachtoffer
wordt van slechte informatieverstrekking aan hem door de aanbieder –
of vice versa – kent de Wfd artikel 49.Verantwoordelijkheid voor bepaalde gedragingen van een derde veronderstelt
in de regel bovendien dat er concrete mogelijkheden zijn om het gedrag van
die derde te sturen. Aangezien veel bemiddelaars werken voor meerdere aanbieders
is het in die situatie moeilijk voor te stellen dat deze aanbieders allen
een effectieve controle zouden hebben op de bedrijfsvoering van die bemiddelaar.Mocht een aanbieder met een bemiddelaar tot een andere verdeling van verantwoordelijkheden
willen komen, dan biedt het wetsvoorstel, via de figuur van de verbonden bemiddelaar
hen, onder voorwaarden, die mogelijkheid.De leden van de PvdA-fractie vroegen zich voorts af
welke onderdelen van de Gedragscode Informatieverstrekking Dienstverlening
Intermediair (GIDI) wél en welke niet tot wettelijke normen zijn verwerkt
en hoe de regering tot die afweging is gekomen?In artikel 34 is alleen het eerste lid, onderdeel d, uit GIDI overgenomen.
De overige informatieverstrekkingsverplichtingen uit GIDI komen terug in het
advies dat door het Platform financiële dienstverlening is uitgebracht.
Het ministerie zal in het kader van de totstandkoming van het Besluit financiële
dienstverlening, mede in het licht van de uitkomsten van de evaluatie van
de financiële bijsluiter een afweging maken over de concrete informatieverplichtingen
die in aanvulling op artikel 34 op het intermediair van toepassing zullen
zijn. In zijn algemeenheid verdient het de voorkeur om concrete informatieverplichtingen
op een lager niveau dan de formele wet te regelen, zodat het mogelijk wordt
om met meer snelheid en slagvaardigheid te reageren op ontwikkelingen op de
financiële dienstverleningsmarkt.De leden van de SP-fractie zien de verplichting om
consumenten in te lichten over een financieel belang van een aanbieder als
een belangrijke verbetering ten opzichte van de huidige situatie en vroegen
zich af of dit betekent dat de regering de zelfregulering via het GIDI mislukt
acht.Zoals hierboven is aangegeven hebben de in het Platform financiële
dienstverlening vertegenwoordigde partijen ervoor gekozen om het ministerie
te adviseren de kernelementen, door opname in het Besluit financiële
dienstverlening, op de gehele financiële sector van toepassing te laten
zijn. Voor het feit dat het niet eenvoudig is om een dergelijke verbreding
van de reikwijdte van de GIDI-normen door middel van zelfregulering te realiseren,
heb ik alle begrip.De leden van de D66-fractie vroegen op welke manier
de Wfd aansluit bij bestaande normen van zelfregulering en wanneer de Wfd
hiervan afwijkt. Ook vroegen deze leden hoe de regering staat tegenover het
opnemen van het begrip «goed financieel dienstverlener» en een
verwijzing naar erkende gedragscodes in het wetsvoorstel.In algemene zin sluit het wetsvoorstel aan bij de bestaande zelfregulering
doordat in deze zelfregulering doorgaans de elementen deskundigheid, zorgvuldige
behandeling van de consument en informatieverstrekking centraal staan. Ten
aanzien van de invulling van deze kwaliteitskenmerken hebben brancheverenigingen
in het kader van het Platform financiële dienstverlening met name geadviseerd
om te komen tot een wettelijke uitwerking in het Besluit financiële dienstverlening.
Bij het opstellen van deze adviezen hebben zij de doelstellingen die de Wfd
beoogt te bereiken en de in de markt gangbare normen – waaronder de
bestaande gedragscodes – in ogenschouw genomen.Het opnemen van het begrip «goed financieel dienstverlener»
voegt aan het systeem van het wetsvoorstel niet veel toe. Ook na opname van
deze norm zal de vraag moeten worden beantwoord wat de kenmerken zijn van
een «goed financieel dienstverlener». In feite kan het wetsvoorstel
worden beschouwd als een vertaling van dit abstracte concept in meer concrete
kwaliteitskenmerken.De kwaliteit van gedragscodes kan van tijd tot tijd verschillen, zowel
door wijzigingen van deze gedragscodes als vanwege veranderende opvattingen
over wat van een financiële dienstverlener zou mogen worden verwacht.
Een verwijzing naar de huidige gedragscodes ligt daarom niet in de rede. Daar
komt bij dat, zoals eerder opgemerkt, de marktpartijen in het kader van het
Platform financiële dienstverlening geen voorstellen hebben gedaan om
aan dergelijke gedragscodes een belangrijke rol toe te kennen.Ook de leden van de fractie van de ChristenUnie stelden
vragen over zelfregulering: blijft free-riders gedrag mogelijk omdat brancheverenigingen
niet meer kunnen bewerkstelligen dan heden het geval is? In hoeverre mag effect
worden verwacht van zelfregulering en waar ligt de grens tussen de taken en
bevoegdheden van de toezichthouder en de zelfregulerende organisaties? Kunnen
zelfregulerende afspraken algemeen geldend worden verklaard?Zoals hiervoor is aangegeven zal de uitwerking van de wettelijke normen
voornamelijk plaatsvinden in het Besluit financiële dienstverlening.
Zelfregulering zal eerder het karakter dragen van normen waaraan een deel
van de markt zich verbindt om zich positief te onderscheiden van andere marktpartijen.
Het free-rider probleem speelt dan slechts in beperkte mate. Brancheverenigingen
kunnen echter wel een rol gaan vervullen ten aanzien van de handhaving van
de wettelijke normen, en van eventuele zelfregulering. Deze rol zal zodanig
zijn dat, indien de toezichthouder vertrouwen heeft in de wijze waarop een
branchevereniging normconform gedrag bevordert bij haar leden, de toezichtinspanning
van de toezichthouder ten aanzien van de leden beperkter zal zijn. Dit betekent
overigens niet dat de toezichthouder geen toezicht zou kunnen houden bij deze
leden.Indien het wenselijk is dat bepaalde normen uit zelfregulering voor de
gehele markt zullen moeten gaan gelden, dan ligt het in de rede dat deze normen
worden opgenomen in het Besluit financiële dienstverlening.14. DeskundigheidDe leden van de CDA-fractie vroegen op welke wijze
invulling zal worden gegeven aan een overgangsregeling en hoe het bestaande
niveau van deskundigheid wordt ingeschat. Ook vroegen zij of de deskundigheidsvereisten
in de Wfd zullen leiden tot veel bijscholing op korte termijn.Verwezen wordt naar het antwoord op een eerdere vraag van de leden van
de LPF-fractie in paragraaf 4 van deze nota. Een overgangsregeling zoals
geadviseerd door het Platform Financiële Dienstverlening (Commissie Deskundigheid
Financiële Dienstverleners) spreekt mij in beginsel aan. Bij deze overgangsregeling
wordt de zogenaamde 5-5-3 regel gehanteerd. Deze regel houdt in dat elk bestaand
diploma dat recht geeft op een vrijstelling die niet ouder mag zijn dan vijf
jaar vanaf de inwerkingtreding van de Wfd. Indien een diploma wel ouder is
dan vijf jaar, geldt aanvullend een relevante werkervaringeis van drie jaar,
opgedaan in de laatste vijf jaar.Wat betreft het bestaande niveau van deskundigheid kan ik het volgende
opmerken. Het Platform is onder meer gevraagd te adviseren over de wijze waarop
de in de Wfd opgenomen deskundigheidsvereisten in lagere regelgeving zouden
moeten worden uitgewerkt. In haar advies heeft de Commissie Deskundigheid
aanbevolen om een modulair systeem te hanteren als deskundigheidsbouwwerk
bestaande uit een aantal nader omschreven deskundigheidsmodules. Dit advies
is vervolgens in de praktijk getoetst waarbij onder meer is gekeken naar de
gevolgen voor financiële dienstverleners en de daarmee samenhangende
administratieve lasten. Een van de uitkomsten daarvan was dat het bestaande
niveau van deskundigheid nog niet over de volle breedte van de sector voldoende
hoog is om aan de (uitwerking van de) Wfd-vereisten te voldoen, met name waar
het bemiddelaars betrof. Zo zou het voor hypotheekbemiddelaars nodig kunnen
zijn om zich bij te scholen op het terrein van beleggingen. De adviezen van
het Platform zullen worden meegenomen bij het opstellen van het Besluit financiële
dienstverlening. Daarbij zal tevens worden beoordeeld of de eisen die door
de marktpartijen zijn bedacht de lat niet te hoog leggen.De leden van de CDA-fractie vroegen hoe de regering
staat tegenover het voorstel van de Consumentenbond om te komen tot een integraal
persoonsregister voor de vastlegging van deskundigheid en of de regering de
indruk heeft dat de markt een dergelijk initiatief zelf oppakt.De verplichtingen die voortvloeien uit de Wfd rusten op de ondernemingen
die financiële diensten verlenen en niet op de individuele medewerkers
van een onderneming. De onderneming is de houder van de vergunning –
en wordt als zodanig geregistreerd – en is daarmee verantwoordelijk
voor bijvoorbeeld de deskundigheid van medewerkers die in contact staan met
consumenten. In de Wfd is, mede op advies van de SER, principieel gekozen
voor een systeem waarbij de financiële dienstverlener kan worden aangesproken
op de deskundigheid van zijn medewerkers. Indien de financiële dienstverlener
niet in staat blijkt de deskundigheid van zijn medewerkers op het wettelijk
vereiste niveau te brengen en te houden, kan de AFM gebruik maken van haar
sanctionerende bevoegdheden jegens de financiële dienstverlener.Afgezien van deze principiële keuze zou de instelling van een persoonsgebonden
diplomaregister tot onevenredig hoge administratieve lasten leiden.Bovendien is een persoonsgebonden diplomaregister alleen interessant indien
de te registreren personen allen zouden zijn verplicht om een bepaald diploma
te behalen. Ook dit zou tot onevenredig hoge administratieve lasten leiden
(zie paragraaf 10 van deze nota).Het voorgaande neemt overigens niet weg dat in aanvulling op het centrale
register van de AFM door zelfregulering een persoonsgebonden deskundigheidsregister
zou kunnen worden ingericht. Inmiddels zijn in andere branches door zelfregulering
diverse persoonsgebonden diplomaregisters tot stand gekomen. Deze initiatieven
maken mogelijk dat informatie over opleidingen en deskundigheid op het niveau
van personen geleidelijk aan wordt ontsloten, zonder de administratieve lasten
van een centraal register.De leden van de VVD-fractie vroegen of de kosten van
het administreren van de deskundigheid van individuele werknemers zijn meegenomen
in de berekening van de administratieve lasten voor aanbieders in verband
met deskundigheidseisen?Deze kosten zijn meegenomen in de berekening van de administratieve lasten
zoals blijkt uit paragraaf 10.7.4 van het algemeen deel van de memorie
van toelichting bij de Wfd.De leden van de SP-fractie vroegen waarom de deskundigheid
niet beter wordt geborgd door van degene die de klant adviseert in ieder geval
te eisen dat hij of zij deskundig is.Op grond van artikel 27, tweede lid, rust op de financiële dienstverlener
de verplichting er voor zorg te dragen dat iedere werknemer die zich rechtstreeks
bezighoudt met financiële dienstverlening deskundig is. Hieronder vallen
in ieder geval alle werknemers die klanten adviseren.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen waarom
niet wordt bepaald dat de deskundigheid op persoonsniveau registreerbaar en
openbaar controleer moet zijn.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar de hiervoor gegeven
antwoorden op vragen van de leden van de CDA-fractie over dit onderwerp.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen naar
de noodzaak van het opnemen van een uitzondering op de verplichting om aangesloten
te zijn bij een erkende geschillenbeslechtinginstantie.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het hiervoor gegeven
antwoord op een vergelijkbare vraag in van de leden van de fracties van het
CDA, de PvdA en de SP in paragraaf 6a.15. Platform financiële dienstverleningDe leden van de fractie van GroenLinks vroegen of de
regering kan aangeven of het advies van het Platform Financiële Dienstverlening
wordt overgenomen om te komen tot één klachteninstelling.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het hiervoor gegeven
antwoord op een vergelijkbare vraag van de leden van de fracties van het CDA,
de PvdA en de SP in paragraaf 6a.De leden van de SGP-fractie vroegen wat de regering
precies bedoelt met de opmerking dat de AFM zich kan beperken tot «risicogeoriënteerd
toezicht mede op basis van eigen beoordelingen van de bij de zelfregulering
aangesloten ondernemingen», omdat de woorden de indruk wekken dat de
AFM bij georganiseerde ondernemingen niet toekomt aan zelfstandige oordeelsvorming
over de sector. Ook vroegen zij zich af of dit niet leidt tot een uitholling
van de taak van de AFM en een ongewenste afhankelijkheidsrelatie die onafhankelijk
toezicht in de weg staat.Voorzover de opmerking in de memorie van toelichting dat «de AFM
zich dan kan beperken tot risicogeoriënteerd toezicht mede op basis van
eigen beoordelingen van de bij de zelfregulering aangesloten ondernemingen»
bij de leden van de SGP-fractie de indruk heeft gewekt dat georganiseerde ondernemingen geheel zijn gevrijwaard van direct toezicht door de
AFM, is deze indruk onjuist. Wel is het zo dat marktpartijen de toezichttaak
van de AFM kunnen verlichten door een deel van deze toezichttaak zelf, al
dan niet in een organisatorisch verband, uit te voeren door middel van het
bevorderen van het naleven van de wet en lagere regelgeving en het vervolgens
monitoren daarvan of het verzamelen en voorstructuren van informatie die voor
de toezichthouder relevant is. Afhankelijk van de structurering, de ingebouwde
waarborgen en de effectiviteit van een dergelijk marktmechanisme kan de AFM
besluiten tot het toekennen van een «beperkt risicoprofiel» aan
betrokken marktpartijen in het kader van het toezicht. In het toezicht zal
de AFM minder aandacht besteden aan financiële dienstverleners met een
dergelijk beperkt risicoprofiel. Voorop staat evenwel dat de kwaliteit van
het toezicht uiteindelijk een publieke verantwoordelijkheid is. Dit betekent
dat de AFM ook bij financiële dienstverleners waaraan zij minder aandacht
besteedt vanwege een beperkt risicoprofiel, wel degelijk op gezette tijden
kan komen controleren of het «zelftoezicht» (nog) effectief is1.16. Herziening Wet op het consumentenkrediet (Wck)De leden van de PvdA-fractie stelden verschillende
vragen over de visie van de regering op het onderwerp provisie in relatie
tot de werkingssfeer van de Wfd.Verwezen wordt naar eerdere antwoorden op vragen van leden van de fractie
van GroenLinks, over het rapport «Marktwerking op de markt voor hypothecaire
dienstverlening» in paragraaf 1.De leden van de PvdA-fractie vroegen naar de mogelijkheden
om vakbekwaamheid en deskundigheid op persoonsniveau registreerbaar en openbaar
controleerbaar te maken.Verwezen wordt naar een antwoord op eerdere vragen van de leden van de
CDA-fractie over dit onderwerp in paragraaf 14.De leden van de PvdA-fractie vroegen of de regering
de mening deelt dat het goed denkbaar is dat onder één leidinggevende
vele medewerkers kunnen ressorteren, mogelijk met beperkt persoonlijk contact
met deze leidinggevende, die dan dus allemaal niet over de vereiste deskundigheid
beschikken. Voorop staat dat alle medewerkers die zich rechtstreeks
bezig houden met financiële dienstverlening, dat wil zeggen klantcontact
hebben, op grond van de Wfd deskundig dienen te zijn. Bij de nadere uitwerking
van de wettelijke deskundigheidseisen wordt echter overwogen om ook andere
waarborgen voor deskundigheid dan alleen het hebben van fysiek contact met
een leidinggevende en het behalen van diploma's, verder uit te werken. Daarbij
kan worden gedacht aan protocollering en structurering van de adviesgesprekken
die medewerkers voeren met klanten. Het is de taak van de AFM om er op toe
te zien dat deze waarborgen uiteindelijk een adequaat deskundigheidsniveau
waarborgen. Bij de afweging om bepaalde waarborgen in de lagere regelgeving
uit te werken speelt het aspect van de administratieve lasten uiteraard ook
een belangrijke rol.De leden van de PvdA-fractie vroegen hoe de regering
ongenode koppelverkoop gaat verbieden.Verwezen wordt naar het antwoord op een eerdere vraag van de leden van
de CDA-fractie in paragraaf 7 over dit onderwerp.De leden van de VVD-fractie vroegen een nadere toelichting
op de keuze om de uitzondering in de Wck voor effectenkrediet niet op te nemen
in de Wfd.De verschillen tussen de verstrekking van effectenkrediet en de verstrekking
van anderen vormen van consumentenkrediet zijn vanuit het oogpunt van de doelstellingen
van de Wfd beperkt tot het onderpand. Effectenkrediet brengt voor de consument
vergelijkbare typen risico's met zich mee als «regulier» consumentenkrediet.
De consumentenbescherming, met name gericht op het tegengaan van overkreditering,
is dan ook bij effectenkrediet evenzeer van belang. Deze bescherming kan onder
meer worden geboden door de verplichting tot adequate informatieverstrekking
en het verkrijgen van een goed inzicht in de kredietpositie van de consument.
In dat kader zijn ook de betrouwbaarheid en deskundigheid van aanbieders en
bemiddelaars ten aanzien van effectenkrediet van belang. Tegen deze achtergrond
is besloten de uitzondering van effectenkrediet in de Wck niet op te nemen
in de Wfd.De leden van de SP-fractie en van de fractie van GroenLinks
vroegen waarom het verbod op koppelverkoop uit de Wck niet is overgenomen
in de Wfd.Verwezen wordt naar het antwoord op een eerdere vraag van de leden van
de CDA-fractie op dit punt in paragraaf 7 van deze nota.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen of de
argumenten die gelden bij het verbieden van eenmalige beloning bij kredietbemiddelaars
niet ook gelden bij andere financiële producten.Verwezen wordt naar het antwoord op eerdere vragen van de fractie van
GroenLinks in paragraaf 1 van deze nota naar de eventuele beleidsmatige
consequenties van het rapport «Marktwerking op de markt voor hypothecaire
dienstverlening» voor de Wfd.De leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen
of met de integratie van een deel van de Wck in de Wfd bepaalde onderwerpen
nu niet meer geregeld zijn.Dit is niet het geval. Wel is het zo dat in bepaalde gevallen er voor
gekozen is om bepalingen uit de Wck op te nemen in de lagere regelgeving die
onder de Wfd komt te hangen, zoals het verbod uit de Wck op koppelverkoop.Daarnaast kent de Wck ook privaatrechtelijke bepalingen ter bescherming
van de consument . Te denken valt aan de beperkte mogelijkheden voor financiers
om een pandrecht te vestigen op huisraad of het salaris van de kredietnemer.
In mijn brief aan uw Kamer van 7 juli 20001
gaf ik aan dat de privaatrechtelijke bepalingen in de regel beter in het Burgerlijk
Wetboek kunnen worden ingepast. Een wetsvoorstel daartoe is in voorbereiding2.Ook het verbod op private schuldbemiddeling, zoals opgenomen in hoofdstuk
V van de Wck, zal in een andere wettelijke context worden geregeld. Dit verbod
beoogt de in financiële moeilijkheden geraakte kredietnemer te beschermen
tegen verdere verslechtering van zijn positie.3
Dit verbod ziet alleen op situaties waarin de grote schuldenlast geheel of
gedeeltelijk is ontstaan door een of meer kredieten. Consumenten komen vaak
ook om geheel andere redenen in financiële moeilijkheden en de plaatsing
van dit onderwerp in een nieuwe wet over verstrekking van consumentenkrediet
ligt om die reden niet voor de hand. De primaire verantwoordelijkheid voor
dit onderwerp ligt overigens bij de Ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en Economische Zaken. De regulering van dit onderwerp zal dan ook plaatsvinden
in het kader van een bredere aanpak van de schuldenproblematiek bij particulieren.17. Europese verhoudingenDe leden van de CDA-fractie vroegen wat de regering
vindt van het «unlevel playing field» waar de sector over spreekt.Net als Nederlandse financiële dienstverleners dienen ook buitenlandse financiële dienstverleners te voldoen aan de eisen die de Wfd
stelt aan financiële dienstverlening (hoofdstuk
3.2 van de Wfd: informatieverstrekking, advisering etc.). In dat opzicht is
van een verstoring van het gelijke speelveld voor Nederlandse financiële
dienstverleners geen sprake. Wel is het zo dat de eisen die de Wfd stelt aan
de financiële dienstverlener (hoofdstuk 3.1:
betrouwbaarheid, deskundigheid en bedrijfsvoering) in beginsel niet van toepassing
zijn op buitenlandse financiële dienstverleners met een EU-paspoort.
Voor zover het geharmoniseerde onderwerpen betreft geldt hetzelfde systeem
ook voor Nederlandse financiële dienstverleners die in een andere lidstaat
(of een ander land dat tot de EER behoort) actief willen zijn. Omdat de wetgeving
op het onderhavige beleidsterrein in de andere lidstaten en EER-landen grote
overeenkomsten vertoont met de Wfd– de regelgeving op dit terrein wordt grotendeels ingegeven door
Europese regelgeving en gedragscodes- verwacht ik niet dat Nederlandse financiële
dienstverleners en de Nederlandse financiële markten een wezenlijk concurrentienadeel
zullen ondervinden door toedoen van de Wfd.De leden van de CDA-fractie vroegen de regering in
te gaan op de internationale consequenties van internetverkopen.In de Wfd is een uitzondering opgenomen voor de diensten van de informatiemaatschappij
(bijvoorbeeld de verkoop van hypotheken via internet) voor zover de dienstverlener
is gevestigd in een andere lidstaat of de diensten worden verleend vanuit
een andere staat die partij is bij de Overeenkomst betreffende de Europese
Economische Ruimte. Deze uitzondering vloeit voort uit de implementatie van
de richtlijn inzake elektronische handel waarin het land-van-herkomst-beginsel
het uitgangspunt vormt. Dit beginsel is gebaseerd op de gedachte dat internetaanbieders
niet van te voren weten in welke lidstaten hun (potentiële) klanten gevestigd
zijn. Zonder het opnemen van een uitzondering voor buitenlandse internetaanbieders
zouden deze dienstverleners per definitie aan de consumentbeschermende wetgeving
van alle lidstaten en andere EER-staten moeten voldoen, hetgeen disproportioneel
zou zijn. Voorwaarde voor het creëren van een uitzonderingspositie voor
deze vorm van dienstverlening is de aanname dat in alle betrokken (lid)staten
de consumentbeschermende wet- en regelgeving van een voldoende hoog niveau
is. Indien dit niet het geval mocht blijken te zijn, biedt artikel 3, tweede
lid, Wfd de mogelijkheid om de uitzonderingspositie van financiële diensten
van de informatiemaatschappij – gedeeltelijk – in te perken. De
Europese Commissie heeft destijds in het kader van de richtlijn inzake elektronische
handel, en in het bijzonder met het oog op de interpretatie van de bepalingen
inzake het land-van-herkomst-beginsel, getracht een inhoudelijke guidance op te stellen ten behoeve van lidstaten en eerder genoemde
financiële dienstverleners. In deze guidance zou een vergelijking van
het consumentenbeschermingsniveau van één lidstaat met dat van
alle andere lidstaten moeten worden opgenomen. Na verloop van tijd is dit
project stopgezet vanwege de complexiteit en omvang van de vergelijkende onderzoekswerkzaamheden.
Wel bestond bij de participerende lidstaten de indruk dat de veronderstelling
waaronder bijna alle lidstaten deelnamen, te weten dat alleen de eigen lidstaat
adequate regelgeving heeft en dat andere lidstaten onvoldoende consumentenbescherming
kennen, niet juist is. Dit neemt niet weg dat er tussen de methoden die de
verschillende lidstaten hanteren om de consument te beschermen grote verschillen
bestaan.De leden van de CDA-fractie vroegen of de regering
kan aangeven in hoeverre de richtlijnen Verzekeringsbemiddeling en Verkoop
op afstand van financiële diensten zijn geïmplementeerd in de Wfd.Verwezen wordt naar het schema (Herkomst van de normen) in paragraaf 10.4
van het algemeen deel van de memorie van toelichting op de Wfd en naar de
transponeringstabellen van de twee richtlijnen die als bijlagen bij het wetsvoorstel
Wfd zijn gevoegd.Ook vroegen deze leden of de regering kan aangeven
waar de Nederlandse wetgeving afwijkt van de richtlijnteksten en waarom voor
deze afwijking is gekozen.Op bepaalde punten is in de Wfd gekozen voor een bewoording die enigszins
afwijkt van de twee richtlijnen, teneinde de te implementeren bepalingen beter
te laten aansluiten op de in de Wfd gekozen structuur en terminologie.De leden van de CDA-fractie vroegen of in de evaluatie
van de Wfd ook een Europees benchmark onderzoek zal worden betrokken.Het nut van het vergelijken met een Europese benchmark zal bij de evaluatie
van de Wfd worden overwogen.De leden van de CDA-fractie vroegen zich af of in de
nulmeting van de administratieve lasten ook de Europese dimensie wordt verwerkt.Bij de berekening van de administratieve lasten van de Wfd is de door
de regering gehanteerde definitie van administratieve lasten gehanteerd. Deze
definitie is voor alle wetgeving gelijkluidend.De leden van de VVD-fractie vroegen wat de effecten
zijn op het level playing field voor Nederlandse financiële dienstverleners
van de omstandigheid dat de Wfd op een aantal punten verder gaat dan vereist
op basis van te implementeren Europese regelgeving en ook vooruit loopt op
de nieuwe richtlijn Consumentenkrediet.In het schema «Herkomst van de normen» in paragraaf 10.4
van het algemeen deel van de memorie van toelichting op de Wfd is onder meer
aangegeven welke Europese verplichtingen op grond van beleidsmatige redenen
in Nederland aan een bredere groep financiële dienstverleners worden
opgelegd dan door Europese regelgeving wordt voorgeschreven. De betreffende
verplichtingen worden inhoudelijk dus niet meer indringend uitgewerkt dan
door Brussel is voorgeschreven, maar de eisen worden van overeenkomstige toepassing
verklaard op andere groepen financiële dienstverleners. Bij de bredere
toepassing van Europese verplichtingen is steeds een zorgvuldige afweging
gemaakt tussen de beoogde consumentenbescherming en het belang van een gelijk
speelveld – bijvoorbeeld tussen aanbieders en bemiddelaars – enerzijds
en de daarmee samenhangende administratieve lasten. Bij deze afweging heeft
het aspect van consumentenbescherming en dat van het waarborgen van een gelijk
speelveld in de meeste gevallen zwaarder gewogen. Zo dienen volgens de Wfd
alle financiële dienstverleners betrouwbaar en deskundig te zijn en adequate
informatie te verschaffen, en niet alleen de financiële dienstverleners
aan wie deze eisen ingevolge een Europese richtlijn moeten worden opgelegd.
Vanuit het oogpunt van zorgvuldigheid is deze voorkeur ook voorgelegd aan
de sector (consultatienota Bemiddeling in financiële diensten1 ). Daarbij hebben de geconsulteerde partijen de beginselen
van distributie- en cross-sectorconsistentie (dat wil zeggen dat het voor
de bescherming die een consument wordt geboden in principe niet uit moet maken
via welk distributiekanaal hij een financieel product aanschaft, noch in welke
financiële sector het betreffende product zijn oorsprong heeft) breed
onderschreven. Ook de SER in zijn advies zich voor deze uitgangspunten uitgesproken.Het gegeven dat ook niet-geharmoniseerde (deel)onderwerpen in (Nederlandse)
nationale wetgeving worden geregeld, impliceert overigens niet dat in andere
landen ten aanzien van deze onderwerpen niets of minder is geregeld in wet-
en regelgeving. Te denken valt aan de uitgebreide regelgeving
met betrekking tot hypothecaire kredietverstrekking in het Verenigd Koninkrijk.Over de nieuwe concept-richtlijn Consumentenkrediet kan ik nog opmerken
dat geen enkele bepaling in de Wfd is opgenomen enkel en alleen met het oog
op deze nog in voorbereiding zijnde richtlijn.De nieuwe richtlijn wordt in de memorie van toelichting weliswaar genoemd
in relatie tot de definitie van «consument», maar de reden om
de werkingssfeer van de Wfd in beginsel te beperken tot de gedefinieerde consument
is primair gelegen in het uitgangspunt dat de Wfd bescherming biedt aan de
afnemer van financiële producten die minder goed dan de financiële
dienstverlener in staat is om de aan deze producten verbonden risico's te
beoordelen. Een dergelijke kennisachterstand komt het meest pregnant naar
voren bij de consument, dat wil zeggen de particulier die niet handelt in
de uitoefening van beroep of bedrijf bij het kopen van een financieel product.
Daarmee sluit de Wfd met de definitie van «consument» aan op de
richtlijn elektronische handel1, de bepalingen
inzake de koopovereenkomst van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek én
op de concept-richtlijn Consumentkrediet.De concept-richtlijn Consumentenkrediet wordt in de memorie van toelichting
op de Wfd ook genoemd in het kader van de introductie van de figuur van de
verbonden bemiddelaar. Deze verbonden bemiddelaar volgt rechtstreeks uit de
richtlijn Verzekeringsbemiddeling en wordt in de Wfd vanuit het oogpunt van
het beperken van de administratieve lasten ook breder toegepast op bemiddelaars
in andere financiële producten. Het is deze dienstverlener immers toegestaan
om zonder vergunning te werken mits de betrokken aanbieder aan bepaalde voorwaarden
voldoet. Daarmee is de figuur van de verbonden bemiddelaar een kostenbesparende
faciliteit voor de sector. De omstandigheid dat met de brede toepassing van
deze figuur in de Wfd bovendien wordt «vooruitgelopen» op de concept-richtlijnen
Consumentenkrediet en Beleggingsdiensten heeft hooguit een positief effect
op het gelijke speelveld en biedt een mogelijkheid aan dienstverleners om
de administratieve lasten te beperken.De leden van de fractie van GroenLinks verzochten de
regering nogmaals in te gaan op de geheimhoudingsplicht die de AFM door Europese
regelgeving krijgt opgelegd en of hierin wijzigingen kunnen worden aangebracht
ter inperking van de geheimhoudingsplicht nu de AFM zich alleen richt op gedragstoezicht.De Europese financiële toezichtrichtlijnen kennen een strikt geheimhoudingsregime
met een stelsel van limitatief omschreven uitzonderingen op de geheimhouding.
Daarbij is bepaald2:«De Lid-Staten bepalen dat alle personen die werkzaam zijn of zijn
geweest voor de bevoegde autoriteiten, alsmede accountants of deskundigen
die in opdracht van de bevoegde autoriteiten handelen, aan het beroepsgeheim
gebonden zijn. Dit houdt in dat de vertrouwelijke gegevens waarvan zij beroepshalve
kennis krijgen, aan geen enkele persoon of autoriteit bekend mogen worden
gemaakt, behalve in een samengevatte of geaggregeerde vorm, zodat individuele
beleggingsondernemingen niet kunnen worden geïdentificeerd, zulks onverminderd
de gevallen die onder het strafrecht vallen.Indien een beleggingsonderneming failliet is verklaard of op grond van
een rechterlijke uitspraak moet worden geliquideerd, mogen echter vertrouwelijke
gegevens die geen betrekking hebben op derden welke betrokken zijn bij pogingen
om de beleggingsonderneming te redden, in het kader van civiele of handelsrechtelijke
procedures openbaar worden gemaakt.» Deze geheimhoudingsverplichtingen
zijn in de richtlijnen opgenomen omdat zij een essentiële voorwaarde
zijn voor effectief toezicht en overgenomen in de huidige en toekomstige Nederlandse
wetgeving. In aankomende wetgeving, de WFT, wordt de geheimhoudingsplicht
van de toezichthouders verhelderd. Er wordt geëxpliciteerd dat alleen vertrouwelijke gegevens (d.w.z. gegevens die de concurrentiepositie
van de betrokken onderneming kunnen aantasten zoals liquiditeitgegevens en
gegevens over de bedrijfsvoering) onder de geheimhoudingsplicht vallen. Deze
vertrouwelijke gegevens zijn geheim, alle andere gegevens kunnen in beginsel
openbaar worden gemaakt.De toezichthouder zal bij zijn publicaties en overige openbare uitlatingen
altijd rekening moeten houden met de wettelijke geheimhoudingsplicht waaraan
hij zich heeft te houden. In de Dexia-zaak heeft de AFM heeft binnen deze
grenzen ruimte gezocht om het rapport aandelenlease van oktober 2003 uit te
brengen en haar boetebesluiten inzake de overtredingen door Dexia te motiveren.
De Commissie Oosting heeft de beschikking gekregen over deze informatie. De
Europese richtlijnen staan er echter aan in de weg de Commissie Oosting inzicht
te geven in individuele toezichtdossiers omdat deze vertrouwelijke informatie
bevatten.Op verzoek van uw Kamer heb ik in Europees verband geïnformeerd naar
de bereidheid om de geheimhoudingsbepalingen te heroverwegen. Ik verwijs hiervoor
naar mijn brief1 van 27 april 2000. Zoals
uit de brief blijkt, was er op dat moment geen enkele behoefte bij zowel de
Commissie als de andere lidstaten om de richtlijnen aan te passen. Er zijn
mij geen redenen bekend om aan te nemen dat het op dit moment anders is.De geheimhoudingsplicht voor DNB en AFM is op eenzelfde manier vormgegeven.
Beide toezichthouders komen bij de uitoefening van hun taak immers in aanraking
met vertrouwelijke gegevens van financiële ondernemingen. Bij de hervorming
van het toezicht is aan beide toezichthouders een meer helder profiel meegegeven.
Het prudentieel toezicht is gericht op de soliditeit van financiële instellingen.
Het gedragstoezicht is gericht op het bevorderen van een ordelijk en transparant
marktproces, zuivere verhoudingen tussen marktpartijen en in dat verband bescherming
van de consument (transparantie en voorlichting). Dit profiel is van belang
voor de wijze waarop de toezichthouders hun taak invullen. Het waarschuwen
van het publiek is een discretionaire bevoegdheid. De toezichthouder gaat
daartoe over indien hij dat gegeven zijn taak, en na afweging van de betrokken
belangen nodig acht. Bij de uitoefening van beide typen toezicht kan dit inderdaad
leiden tot een verschillende mate van openheid. Overigens wordt ook de waarschuwingsbevoegdheid
van de toezichthouders wordt momenteel in het kader van de WFT herzien; het
waarschuwende karakter van de publicatie wordt benadrukt. Dit maakt het kader
waarbinnen de toezichthouder kan waarschuwen tegen ondernemingen die de wet
overtreden helderder.De leden van de SGP-fractie vroegen of het vanuit het
oogpunt van duidelijkheid niet gewenst zou zijn om de twee richtlijnen die
door middel van de Wfd worden geïmplementeerd in de wettekst en de considerans
te noemen.Naar aanleiding van de opmerking van de leden van de SGP-fractie zal in
de aanhef van het wetsvoorstel Wfd alsnog worden verwezen naar de geïmplementeerde
twee richtlijnen.18. Rapport Algemene Rekenkamer (ARK)De leden van de PvdA-fractie vroegen de regering in
te gaan op het rapport van de Algemene Rekenkamer «Zicht op de prestaties
van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) bij het tegengaan van oneerlijke
effectenhandel» en de conclusies die de regering hieraan verbindt in
relatie tot de toezichttaak van de AFM uit hoofde van de Wfd.Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar mijn reactie op het rapport
van de Algemene Rekenkamer, zoals opgenomen in paragraaf 9.2 van het
rapport1.De leden van de PvdA-fractie vroegen hoe effectief
het toezicht van de AFM zal zijn gezien het grote aantal van 20 000 tussenpersonen
en of dit de span of control van de AFM niet overstijgt.Met het oog op het grote aantal onder toezicht staande financiële
dienstverleners zal het toezicht door de AFM zijn gebaseerd op een risicogeoriënteerd
toezichtmodel. Voor een nadere toelichting op dit model verwijs ik naar het
antwoord op een eerdere vraag van de SGP-fractie over dit onderwerp.Ingevolge artikel 117 zal de Wfd drie jaar na de inwerkingtreding voor
de eerste maal worden geëvalueerd, welke evaluatie voor het vierde jaar
zal worden afgerond. Deze evaluatie is onder meer bedoeld om de effectiviteit
van het toezicht te beoordelen.De leden van de PvdA-fractie vroegen hoe het kon dat
de zorgplicht kennelijk massaal niet werd nageleefd en de AFM daarop niet
ingreep of kon ingrijpen.Voorzover de vraag betrekking heeft op de overtreding van de zorgplicht
bij de verkoop van aandelenlease-producten, verwijs ik naar de kabinetsreactie
aandelenlease die eind augustus/begin september 2004 aan uw Kamer zal worden
aangeboden.De leden van de PvdA-fractie vroegen voorts of het
geen overweging verdient aan het niet nakomen van de zorgplicht de sanctie
te koppelen van vernietigbaarheid van de overeenkomst, vergelijkbaar met de
Colportagewet.In tegenstelling tot de Colportagewet is de Wfd een publiekrechtelijke
toezichtwet. Net als de eisen die aan financiële dienstverleners worden
gesteld op het gebied van deskundigheid, betrouwbaarheid en de bedrijfsvoering,
is er voor gekozen om de informatie- en adviesverplichtingen voor financiële
dienstverleners op te nemen in een publiekrechtelijke toezichtwet, met een
toezichthouder met een publiekrechtelijke toezichttaak, de AFM. Om haar publiekrechtelijke
toezichttaak uit te kunnen oefenen beschikt de AFM over diverse bestuursrechtelijke
sanctie-instrumenten. Financiële toezichtwetgeving, waaronder de Wfd,
regelt in beginsel niet de civielrechtelijke consequenties van een overtreding
van de toezichtwetgeving. Deze worden geregeld door het gemene civiele recht,
en vooral door het Burgerlijk Wetboek. Dit laat evenwel onverlet dat een consument
die schade heeft gelden als gevolg van het handelen van een financiële
dienstverlener in strijd met de Wfd, onder omstandigheden een beroep kan doen
op de mogelijkheden die het civiele recht biedt tot vernietiging of nietigheid
van een overeenkomst inzake een financieel product met de schadeveroorzakende
financiële dienstverlener. Een van die mogelijkheden betreft artikel
3:40 van het Burgerlijk Wetboek. Dit artikel bepaalt dat strijd van een rechtshandeling
met een dwingende wetsbepaling in bepaalde gevallen leidt tot nietigheid van
de rechtshandeling, doch, onder omstandigheden tot vernietigbaarheid. In de
jurisprudentie en de literatuur wordt er vanuit gegaan dat de financiële
toezichtwetgeving bepaalde dwingende wetsbepalingen bevat, waaronder verbodbepalingen
(zoals artikel 10 van de Wfd).19. Reactie op commentaarDe leden van de CDA-fractie en de fractie van de PvdA
vroegen de regering in te gaan op het commentaar van de NVB, CHF en VFN van
14 juni 2004, en van het Verbond van Verzekeraars van 22 juni 2004,
voorzover nog niet behandeld door de verschillende fracties.De hoofdpunten uit de commentaren zijn reeds geadresseerd in de beantwoording
van het verslag.De leden van de PvdA-fractie vroegen in te gaan op
het artikel van de heren Spronsen en Weusthof in het Assurantie Magazine van
28 mei 2004.De hoofdpunten uit het artikel zijn reeds geadresseerd in de beantwoording
van het verslag.De leden van de PvdA-fractie vroegen of de regering
aan geconsulteerde marktpartijen heeft teruggekoppeld in hoeverre de reacties
uit de consultatie hebben geleid tot enig resultaat. Ook vroegen zij of de
regering op de hoogte is van eventuele vragen die het wetsvoorstel nu nog
oproept bij deze partijen en op welke wijze daarmee iets wordt gedaan. Ten
slotte vroegen deze leden of de regering bij de invoering van de Wfd voldoende
voorlichting zal geven om eventuele vragen te voorkomen cq. te beantwoorden.In het kader van de consultatie van het wetsvoorstel Wfd heeft het ministerie
van Financiën een bijeenkomst georganiseerd voor alle geconsulteerde
marktpartijen waarbij de belangrijkste wijzigingen in het wetsvoorstel naar
aanleiding van de reacties uit de consultatie zijn toegelicht. Daarnaast zijn
alle wijzigingen die in aanvulling daarop nog in het wetsvoorstel zijn aangebracht
steeds gecommuniceerd met de marktpartijen vertegenwoordigd in het Platform
financiële dienstverlening, voorzover relevant voor het opstellen van
de adviezen. Gezien de omvang van de reacties uit de consultatie van de Wfd
is het niet reëel gebleken om op individuele basis een terugkoppeling
te geven voor iedere opmerking afzonderlijk. Aldus is invulling gegeven aan
de verantwoordelijkheid die de regering draagt voor de wijze waarop en de
mate waarin reacties uit een consultatie in een wetsvoorstel worden verwerkt.
Voor wat betreft de voorlichting bij de invoering van de Wfd is er, voortbouwend
op de activiteiten die thans worden ondernomen, een belangrijke rol weggelegd
voor de AFM en de Stichting financiële dienstverlening.20. EvaluatieDe leden van de PvdA-fractie vroegen of een periode
van vier jaar niet een te lange periode is voor het verzenden van een eerste
evaluatie van de Wfd aan de Kamer.Volgens de Aanwijzingen voor de regelgeving ligt een evaluatietermijn
van vijf jaar in het algemeen in de rede. Mede naar aanleiding van een opmerking
van ACTAL is er in de Wfd voor gekozen de (eerste) evaluatietermijn in te
korten tot vier jaar. Dit betekent dat de eerste evaluatie al drie jaar na
de inwerkingtreding van de Wfd zal starten, teneinde de eerste evaluatie tijdig
voor het vierde jaar af te kunnen ronden.De leden van de ChristenUnie vroegen of bij de eerste
evaluatie van de Wfd een beeld kan worden gegeven van eventuele problemen
die door overlap tussen prudentieel- en gedragstoezicht worden veroorzaakt.Bij de eerste evaluatie van de Wfd zullen ook eventuele problemen veroorzaakt
door overlap tussen prudentieel- en gedragstoezicht aan de orde komen.Ook vroegen de leden van de ChristenUnie of de huidige
maatregelen om overlap te voorkomen niet ook een keerzijde hebben, namelijk
dat geen van beide toezichthouders zich verantwoordelijk voelt.In antwoord op eerdere vragen van de leden van de SGP-fractie over dit
onderwerp ben ik reeds uitgebreid ingegaan op de tweedeling in het financiële
toezicht die al in 2002 in gang werd gezet. Deze tweedeling is zodanig vormgegeven
dat van enige overlap of lacune in het toezicht geen sprake is.21. Artikelsgewijs commentaarHoofdstuk 1 Reikwijdte en definitiesArtikel 1De leden van de CDA-fractie vroegen waarom er niet
voor gekozen is alle vormen van goederenkrediet binnen de wet te laten vallen,
in plaats van de gevallen waarin voor een dienst sprake is van goederenkrediet
aan te wijzen bij AMVB, met als bepaling dat de betaling tenminste meer dan
een bepaalde tijd (bijvoorbeeld drie maanden) mag duren. Ook vroegen zij naar
de gevolgen van de Wfd voor postorderbedrijven.De definitie van goederenkrediet in de Wfd omvat naast de bij algemene
maatregel van bestuur aan te wijzen diensten ook het verschaffen van het genot
van een roerende zaak of een effect, indien de consument gehouden is een of
meerdere betalingen te doen. Wanneer alle doorlopende vormen van dienstverlening
die in termijnen kunnen worden betaald onder het begrip goederenkrediet zouden
komen te vallen, zonder dat van een aanwijzing bij algemene maatregel van
bestuur sprake is, wordt de toepassing van de wet te breed geacht. Vandaar
dat in de Wfd, in aansluiting op de Wck, is gekozen voor de mogelijkheid tot
het aanwijzen van bepaalde diensten bij algemene maatregel van bestuur.Postorderbedrijven worden geraakt door de Wfd wanneer zij naast hun verkoop
van goederen een financiële dienst aanbieden, bijvoorbeeld krediet. Indien
dit het geval is vallen zij, bijvoorbeeld als aanbieder van krediet, onder
de Wfd.De leden van de VVD-fractie vroegen of de regering
voornemens is ook advisering in algemene zin onder de werkingssfeer van de
Wfd te brengen.Verwezen wordt naar het hiervoor gegeven antwoord op een vergelijkbare
vraag van de leden van de PvdA-fractie.De leden van de VVD-fractie vroegen waarom het begrip
«pensioen» ontbreekt in het wetsvoorstel.Verwezen wordt naar hiervoor gegeven antwoorden op vergelijkbare vragen
van de leden van andere fracties.In navolging van de leden van de fracties van de PvdA
en GroenLinks hebben de leden van de VVD-fractie gevraagd hoe de adviezen
over en implementatie van pensioenadviezen in pensioenproducten onder de werking
van de Wfd zullen vallen.Wat betreft de vraag over het adviseren over pensioenproducten wordt verwezen
naar de antwoorden die zijn gegeven op eerdere vragen over dit onderwerp van
de leden van andere fracties. Aan de implementatie van adviezen in financiële
producten stelt de Wfd geen specifieke eisen.De leden van de VVD-fractie vroegen waarom de definitie
van «aanbieden» is uitgebreid met het bepaalde in artikel 7 Wfd
en of naast het behandelen van claims nog andere activiteiten zullen worden
vrijgesteld van de Wfd.Aanvankelijk maakte het bepaalde in artikel 7 Wfd onderdeel uit van de
definitie van «aanbieden»1. Daardoor
week deze definitie volgens de Raad van State af van de gangbare terminologie,
hetgeen tot verwarring zou kunnen leiden. Om beter aan te sluiten bij de gangbare
terminologie is de definitie aangepast conform de opmerking van de Raad van
State en zijn de termen «beheer» en «uitvoeren» ondergebracht
in afzonderlijk artikel. Met deze uitbreiding van de reikwijdte van het begrip
«aanbieden» wordt bewerkstelligd dat ook het uitsluitend«beheren»
of «uitvoeren» van een overeenkomst inzake een financieel product
onder de Wfd valt. Op die manier wordt ook een financiële
instelling die een vordering op een consument uit hoofde van een bestaande
kredietovereenkomst van een andere financiële instelling heeft overgenomen,
onder de Wfd gebracht. Dit is van belang omdat de Wfd ook bepaalde eisen stelt
aan het nazorgtraject1. Vooralsnog is het behandelen
van claims ingeval van een verzekeringsproduct de enige activiteit die in
dit kader van de werking van de Wfd zal worden vrijgesteld.De leden van de VVD-fractie vroegen om een verduidelijking
van het begrip «adviseren», in het bijzonder waar de grens ligt
met het verschaffen van productinformatie.Verwezen wordt naar het antwoord op de hiervoor gestelde vraag van de
leden van de SP-fractie naar de werkingssfeer van de Wfd ten aanzien van adviseurs
die al dan niet op basis van uurtarief worden beloond. Of het verzenden van
een mailing naar een geselecteerde groep klanten onder de definitie van advisering
valt, hangt af van de inhoud van de mailing en de wijze waarop deze is geadresseerd
/ verstuurd. Indien in de mailing een specifiek
financieel product wordt aanbevolen en deze aanbeveling zich bovendien richt
tot een bepaalde consument, dan valt de mailing
onder het begrip «adviseren». Een mailing van een bank aan haar
rekeninghouders die wordt toegezonden in de enveloppe met rekeningafschriften
valt niet onder «advisering» ook al wordt in de mailing een concreet
financieel product aanbevolen. De aanbeveling wordt immers niet gedaan aan
een bepaalde consument. Een op naam verzonden
mailing aan een geselecteerde groep klanten waarbij aan elke klant persoonlijk
een specifiek financieel product wordt aanbevolen, valt onder de definitie
van «adviseren».Indien een klant door middel van het invullen van gegevens in een stroomschema
wordt geleid naar de aanbeveling om een financieel product aan te schaffen,
is er ook sprake van adviseren.Het kenmerkende element van de activiteit «adviseren» is dat
een consument een financieel product wordt aanbevolen. Zodra een financiële
dienstverlener overgaat tot het aanbevelen of aanraden van een product aan
een consument, dan hoort daarbij de verantwoordelijkheid van de dienstverlener
om na te gaan of het product ook echt bij de consument past. De adviesregels
in de Wfd geven een nadere invulling aan deze verantwoordelijkheid. Bij het
verschaffen van productinformatie ontbreekt het element van de persoonlijke
aanbeveling. Het verstrekken van productinformatie heeft ten doel dat de consument
zich een beeld kan vormen van het product, zodat hij zelf kan nagaan wat de
kenmerken en risico's van het product zijn en om te achterhalen of het product
voor hem geschikt is.De leden van de VVD-fractie vroegen een nadere toelichting
op het in de MvT beschreven verschil tussen bemiddelen en adviseren.Verwezen wordt naar het antwoord op een eerdere vraag van de leden van
de SP-fractie over dit onderwerp.De leden van de VVD-fractie vroegen wat dient te worden
verstaan onder de «eigen producten» van de bemiddelaar waarover
hij kan adviseren zonder te beschikken over een afzonderlijk «advies»-vergunning.Onder de «eigen» producten van een bemiddelaar worden verstaan
de producten ten aanzien van waarvan de bemiddelaar op grond van zijn vergunning
bevoegd is te bemiddelen.Op grond van de Wfd dient in beginsel iedere financiële dienstverlener
die bemiddelt in financiële producten in het bezit te zijn van een vergunning.
In deze vergunning dient op grond van artikel 11, tweede lid, Wfd door de
AFM te worden vermeld voor welke financiële producten de betreffende
vergunning aan de bemiddelaar in kwestie is verleend. Zo zal in de vergunning
van een kredietbemiddelaar staan vermeld dat de betreffende bemiddelaar
bevoegd is te bemiddelen in krediet. In dat geval zal de bemiddelaar geen
afzonderlijke vergunning nodig hebben om te mogen adviseren over kredietproducten.
Het financiële product «krediet» wordt gezien als zijn «eigen»
financiële product.De leden van de VVD-fractie vroegen waarom het begrip
«tussenpersoon» in de definitie van «bemiddelen» niet
is gedefinieerd terwijl het wel relevant is.Het begrip tussenpersoon is opgenomen in de definitie van «bemiddelen»
(en komt verder niet voor in de wettekst zelf) om tot uitdrukking te brengen
dat degene die bemiddelt geen contractuele wederpartij wordt bij de overeenkomst
die door zijn werkzaamheden totstandkomt tussen
een aanbieder en een consument. Dit in tegenstelling tot de aanbieder van
financiële producten. Een en ander is nader toegelicht in de toelichting
op de definitie van «bemiddelen». In het licht van het voorgaande
heeft het opnemen van een afzonderlijke definitie van «tussenpersoon»
geen toegevoegde waarde.De leden van VVD-fractie vroegen te bevestigen dat
het enkele doorverwijzen van een consument naar een bepaalde aanbieder of
bemiddelaar niet onder het begrip «bemiddelen» valt.Het enkele doorverwijzen van een consument naar een bepaalde aanbieder
of bemiddelaar is geen werkzaamheid gericht op een inhoudelijke betrokkenheid
bij het tot stand brengen van overeenkomst inzake een financieel product tussen
een consument en een aanbieder. In die zin kan de enkele doorverwijzing van
een consument, waarna hij vervolgens zelf contact moet leggen met de aanbieder
of de bemiddelaar en de inhoud van de eventuele overeenkomst vervolgens uitsluitend
wordt bepaald door de relatie aanbieder / bemiddelaar en consument, niet worden
aangemerkt als bemiddeling.De leden van VVD-fractie vroegen of de definitie van
«bemiddelen» voldoende onderscheidend werkt ten aanzien van de
werkzaamheden die een derde in opdracht van en onder verantwoordelijkheid
van een aanbieder verricht.Indien een financiële dienstverlener bepaalde werkzaamheden uitbesteedt
aan een derde blijft deze dienstverlener verantwoordelijk voor de nakoming
de Wfd-verplichtingen door deze derde. Te denken valt aan bijvoorbeeld het
uitbesteden van klantwervende werkzaamheden door een callcenter en het laten
maken van productbrochures en reclame-uitingen door een reclamebureau. Artikel
39 van de Wfd beoogt de verantwoordelijkheid van de aanbieder vast te leggen
die hij bij het uitbesteden van werkzaamheden aan derden heeft, anders dan
de werkzaamheden die door de Wfd als zelfstandige financiële dienst worden
aangemerkt. In de situatie dat een aanbieder een derde opdracht geeft om voor
hem een financiële dienst te verlenen, dan is op die situatie artikel
39 van de Wfd niet van toepassing, maar is de betreffende derde zelfstandig
als financiële dienstverlener in de zin van de Wfd verantwoordelijk voor
de nakoming van de Wfd-verplichtingen. Dit is alleen anders indien het een
verbonden bemiddelaar betreft.De leden van de VVD-fractie vroegen zich af waarom
het nodig is het tweede deel van de definitie van «bemiddelen»
uit te breiden met het begrip «krediet» met als doel de «servicer»
bij een securitisatie onder de reikwijdte van de Wfd te brengen. Volgt dit
niet al uit het «uitbestedingsartikel»?Kenmerkend voor de relatie tussen een «Special Purpose Vehicle»
(SPV) en de «servicer» is dat de SPV geen op financiële dienstverlening
gerichte organisatie is. De securitisatiepraktijk zou onnodig belemmerd worden
indien bij de SPV een grote verantwoordelijkheid uit hoofde van de Wfd zou worden neergelegd. Daarom wordt er in de Wfd voor gekozen deze
verantwoordelijkheid bij de servicer te leggen, door deze als zelfstandige
financiële dienstverlener onder de Wfd te brengen zodat de AFM rechtstreeks
bij de servicer toezicht kan houden. Om dit te bewerkstelligen is de uitbreiding
van het tweede deel van de definitie van «bemiddelen» naar krediet
nodig. Daardoor valt de servicer niet onder het uitbestedingsartikel (artikel
39 van de Wfd), aangezien zijn activiteiten worden aangemerkt als de financiële
dienst«bemiddelen».De leden van de VVD-fractie vroegen of met de verwijzing
in de artikelsgewijze toelichting op artikel 1, onderdeel l, naar artikel
9 niet artikel 10 wordt bedoeld.De betreffende verwijzing in de toelichting is onjuist. In plaats van
artikel 9 dient artikel 10 te worden gelezen.De leden van de VVD-fractie vroegen waarom betaal-
en spaarproducten onder de reikwijdte van de Wfd zijn gebracht, en waarin
de risico's van deze producten gelegen zijn. Waarom vallen ook de betaal-
en spaarfaciliteiten onder de Wfd? Betaal- en spaarfaciliteiten worden in
het algemeen separaat afgenomen. Moet de consument bij het openen van een
betaalof spaarproduct over die faciliteiten worden geïnformeerd?Verwezen wordt naar het antwoord op de gelijke vraag van de CDA-fractie
in paragraaf 10.De leden van de VVD-fractie vroegen waarom, anders
dan in de Wck, in de Wfd in de definitie het element van uitgestelde betaling
niet is opgenomen.In de Wfd is het element van de uitgestelde (terug)betaling opgenomen
als uitzondering in artikel 2, tweede lid, onderdeel n. Ook bij leningen met
een looptijd korter dan drie maanden is de uitgestelde (terug)betaling een
kenmerkend element voor het krediet. Om deze kortlopende kredieten uit te
sluiten van de werkingssfeer van de Wfd (net als in de Wck) is er in de Wfd
voor gekozen dit dan ook in de vorm van een uitzondering te doen.De leden van de VVD-fractie vroegen of de nadere uitleg
van de «gemiddelde consument» zodanig is verduidelijkt dat over
de definitie daarvan volgens de regering geen rechtszaak zal worden gevoerd.Met de uitbreiding van de toelichting op het begrip «de gemiddelde
consument» is voldaan aan een verzoek van de Raad van State om meer
duidelijkheid te geven over de vraag wanneer een financiële dienstverlener
heeft voldaan aan de informatieverplichtingen uit de Wfd. De beschrijving
van de kenmerken van de gemiddelde consument is zodanig verduidelijkt dat
de financiële dienstverlener zich een beeld kan vormen van de klant die
hij in het kader van de informatieverstrekking als uitgangspunt mag nemen.
Het behoort tot de verantwoordelijkheid van de financiële dienstverlener
om in de praktijk op een juiste wijze invulling te geven aan deze informatieverplichtingen.
Een garantie dat er nooit een rechtszaak over het naleven van deze wettelijke
bepalingen gevoerd zal worden, kan niet worden gegeven. Een dergelijke garantie
zou alleen gegeven kunnen worden indien de Wfd aan alle financiële dienstverleners
tot op de letter nauwkeurig zou voorschrijven welke informatie in welk geval
dient te worden verstrekt. Bij het opstellen van de Wfd is er voor gekozen
een dergelijke rigide aanpak niet te ambiëren, doch een kaderwet te maken
met algemene zorgplichten die op een lager niveau nader kunnen worden uitgewerkt.De leden van de VVD-fractie vroegen of het Leger des
Heils als financiële dienstverlener onder de Wfd valt bij het bieden
van hulp bij het aflossen van schulden van een derde.Het antwoord op deze vraag is afhankelijk van de wijze waarop het Leger
des Heils deze activiteit vormgeeft. Indien de werkzaamheden moeten worden
aangemerkt als het aanbieden van of bemiddelen in een betaal-, spaar- of kredietproduct
zou er sprake kunnen zijn van een financiële dienst in de zin van de
Wfd, waarvoor het Leger des Heils in beginsel een vergunning nodig heeft.
Afhankelijk van de omstandigheden van het specifieke geval kan het Leger des
Heils desgevraagd ontheffing worden verleend van bepaalde Wfd-verplichtingen.De leden van de VVD-fractie vroegen waar precies de
grens loopt tussen advies en informeren.Voor het antwoord wordt verwezen naar het antwoord op een eerdere vraag
van de leden van de VVD-fractie over hetzelfde onderwerp.De leden van de VVD-fractie vroegen zich af of de grens
in de uitzondering van de zakelijke markt niet verder kan worden ingeperkt.Een nadere inperking is voor verzekeringstussenpersonen niet mogelijk
omdat de uitzondering volgt uit de richtlijn Verzekeringsbemiddeling die door
middel van de Wfd wordt geïmplementeerd en waarin minimum harmonisatie
wordt nagestreefd.De leden van de VVD-fractie vroegen hoe groot de kans
is dat de Wfd zal worden omzeild door «inventieve» adviseurs die
claimen algemene adviezen te verstrekken.Indien het advies van een financiële dienstverlener uitmondt in de
aanbeveling van een specifiek financieel product en de dienstverlener niet
ook de aanbieder of de bemiddelaar is, dan is er sprake van de vergunningplichtige
activiteit «adviseren», ongeacht het label dat de financiële
dienstverlener aan zijn eigen dienst hangt. Indien de AFM het vermoeden heeft
dat een financiële dienstverlener adviseert in de zin van de Wfd, zonder
te beschikken over de benodigde adviesvergunning, kan zij haar handhavings-
en sanctioneringsbevoegdheden inzetten. Er zijn geen aanwijzingen die duiden
op een verhoogd risico ten aanzien van het omzeilen van de adviesbepalingen.De leden van de VVD-fractie vroegen of betaalde «generieke»
adviezen onder de werkingssfeer van de Wfd vallen.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar een antwoord op een
eerdere vraag van gelijke strekking van de leden van de SP-fractie.De leden van de VVD-fractie vroegen naar de geschatte
invloed van de Wfd op de bedrijfseconomische continuïteit van het kleinere
intermediair en of de belasting voor deze categorie van dienstverleners niet
onevenredig zwaar is.Voor het antwoord op deze vragen wordt verwezen naar de antwoorden op
vragen gesteld in paragaaf 4 over marktwerking en in paragraven 11 en
12 over administratieve lasten.De leden van de VVD-fractie vroegen welke vrijstellingen
er bijvoorbeeld gaan gelden op basis van bestaande deskundigheid?Zoals aangegeven in een eerder antwoord op een vraag van de leden van
de CDA-fractie over dit onderwerp zal voor de deskundigheidsvereisten in de
Wfd een overgangsregeling gaan gelden, waarbij ik overweeg om aan te sluiten
bij de door het Platform Financiële Dienstverlening (Commissie Deskundigheid
Financiële Dienstverleners) geadviseerde overgangsregeling (de zogenaamde
5-5-3 regel). Daarnaast is door het Platform financiële dienstverlening
geadviseerd dat kennis niet alleen door middel van diploma's, maar ook door
middel van een Eerder Verworven Competenties-assesment (EVC) moet kunnen worden
aangetoond. Dit zou met name uitkomst kunnen bieden voor mensen
die al geruime tijd in de markt actief zijn maar niet beschikken over enig
relevant diploma.Volgens dit systeem kunnen medewerkers zich laten toetsen door een assessor
op het vereiste deskundigheidsniveau. Ik sta welwillend tegenover de introductie
van een dergelijk systeem.Artikel 2De leden van de VVD-fractie vroegen waar in de Wfd
de uitzondering is opgenomen voor het adviseren door effectenbemiddelaars
en vermogensbeheerders?Artikel 2 lid 2, onderdeel c en d, Wfd bepaalt dat de Wfd niet van toepassing
is op financiële diensten die worden verleend door effectenbemiddelaars
en vermogensbeheerders als bedoeld in de Wet toezicht effectenverkeer 2002
(Wte). Onder deze uitzondering valt niet alleen het bemiddelen in effecten,
maar ook het adviseren over effecten door deze dienstverleners. Op grond van
hun vergunning ingevolge de Wte zijn effectenbemiddelaars en vermogensbeheerders
ook bevoegd om te adviseren over effecten.Artikel 3De leden van de CDA-fractie en de SP-fractie hebben
vragen gesteld over de interpretatie en uitwerking van artikel 3.Verwezen wordt naar het antwoord op een eerdere vraag van de leden van
de CDA-fractie over de internationale consequenties van internetverkopen.Artikel 4De leden van de CDA-fractie vroegen of het juist is
dat als een bankreglement van een volkskredietbank bijvoorbeeld wordt vastgesteld
door het bestuur van een stichting of het bestuur van een gemeenschappelijke
regeling dit met zich meebrengt dat de gemeentelijke kredietbank een vergunningplicht
heeft en onder toezicht van de AFM wordt geplaatst, of het niet veel logischer
is alle gemeentelijke kredietbanken deze uitzondering te verlenen en waarom
voor deze opzet gekozen is. Voorts vroegen zij zich af of, nu artikel 26 en
27 wel van toepassing zijn op gemeentelijke kredietbanken met rechtspersoonlijkheid,
dit kan betekenen dat de AFM een strafrechtelijk onderzoek en toezichtantecedentenonderzoek
moet gaan houden naar wethouders van een gemeente die deel uit maken van het
bestuur van de gemeenschappelijke regeling of een stichting.In het antwoord op een eerdere vraag over dit onderwerp van de CDA-fractie
wordt de systematiek rond de gemeentelijke kredietbank (gkb) en de motivatie
hiervoor omschreven.Artikel 26 en artikel 27 van de Wfd betreffende de deskundigheid en de
betrouwbaarheid zijn niet van toepassing op gkb's zonder rechtspersoonlijkheid
aangezien deze gkb's een zodanig nauwe band met de gemeenteraad hebben dat
van een strafrechtelijk onderzoek of een onderzoek naar de toezichtantecedenten
door de AFM van de (dagelijks) beleidsbepalers van de gkb geen sprake kan
zijn.De leden van de VVD-fractie vroegen zich af hoe het
hier bepaalde zich verhoudt tot de uitzondering in artikel 3, derde lid, van
de richtlijn inzake elektronisch handel op het land-van-herkomst-beginsel.Op grond van artikel 4 Wfd zijn de bepalingen inzake betrouwbaarheid,
deskundigheid, bedrijfsvoering en de bepalingen ten aanzien van de toegang
tot de markt en het uitvoeren van de wet niet van toepassing op bepaalde gemeentelijke
kredietbanken.In de bijlage bij artikel 3, derde lid, van de richtlijn inzake elektronisch
handel staat vermeld dat het land-van-herkomst-beginsel niet van toepassing
is op het gebied van contractuele verplichtingen betreffende consumentenovereenkomsten.
Het in de bijlage genoemde gebied valt in beginsel niet binnen het domein
van genoemde Wfd-bepalingen. Een directe relatie tussen artikel 3, derde lid
van de richtlijn en artikel 4 van de Wfd ontbreekt.Artikel 6De leden van de VVD-fractie vroegen waarom artikel
6 Wfd de mogelijkheid biedt om de werkingsfeer van de Wfd bij amvb uit te
breiden en niet in de wet zelf.Vanwege de snelheid waarmee gewenste en ongewenste ontwikkelingen in de
financiële sector vorm kunnen krijgen is gekozen voor een relatief flexibel
instrument waarmee op een accurate wijze tot een gewenste uitbreiding van
de reikwijdte van de Wfd kan worden gekomen. Juist vanwege de dynamiek van
de financiële markten is het niet mogelijk om bij voorbaat met alle toekomstige
relevante ontwikkelingen rekening te houden.Artikel 9De leden van de VVD-fractie vroegen of met de in de
toelichting op artikel 9 Wfd onder d genoemde vrijstellingsvoorwaarde ook
de theoretische looptijd wordt bedoeld.Ingeval van doorlopend krediet wordt met de looptijd van het krediet de
theoretische looptijd bedoeld. Dit is de geschatte lengte van het tijdvak
gedurende welke de kredietnemer bij een doorlopend krediet betalingen moet
doen. Een en ander zal bij het opstellen van de vrijstellingsregeling nader
worden uitgewerkt.Hoofdstuk 2 Toegang tot de marktArtikel 12De leden van de CDA-fractie vroegen waarom de figuur
van de verbonden bemiddelaar in de Wfd is opgenomen en hoe de regering aankijkt
tegen het commentaar vanuit de sector dat van de uitzonderingspositie misbruik
zal worden gemaakt. De leden van de VVD-fractie vroegen naar de reikwijdte
van artikel 12 Wfd.De figuur van de verbonden bemiddelaar is in de Wfd opgenomen ter implementatie
van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling. Vanuit het oogpunt van cross-sectorconsistentie
is het begrip «verbonden bemiddelaar» in brede zin in het wetsvoorstel
opgenomen. Niet alleen de verzekeringsbemiddelaar, ook de bemiddelaar in andere
financiële producten kan indien aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan,
opereren onder de vergunning van de achterliggende aanbieder. De betreffende
voorwaarden zijn opgenomen in artikel 12 Wfd: de aanbieder voor wie de verbonden
bemiddelaar bemiddelt is volledig voor hem aansprakelijk en de aanbieder dient
de betrokken bemiddelaar als verbonden bemiddelaar bij de AFM hebben aangemeld.
Voor de verzekeringsbemiddelaar geldt de extra voorwaarde dat de bemiddelaar
in naam en voor rekening van de aanbieder werkzaamheden verricht zonder daarbij
premies of voor de consument bestemde bedragen te innen. Dit kan overigens
een gevolmachtigde agent zijn die bemiddelingswerkzaamheden verricht.De verbonden bemiddelaar wordt in de Wfd aangemerkt als een bijzonder
type bemiddelaar en als zodanig dient hij te voldoen aan alle eisen die de
Wfd aan een «gewone» bemiddelaar stelt, met uitzondering van de
verplichting voor de verbonden verzekeringsbemiddelaar om te beschikken
over een beroepsaansprakelijkheidsverzekering1.
Er zijn geen redenen om aan te nemen dat financiële dienstverleners van
deze wettelijke constructie op enigerlei wijze misbruik kunnen maken.Zolang een verbonden bemiddelaar door de achterliggende aanbieder is aangemeld
als «verbonden bemiddelaar», is de betreffende aanbieder verantwoordelijk
voor de verbonden bemiddelaar. De aanbieder is niet langer verantwoordelijk
zodra hij de verbonden bemiddelaar heeft afgemeld bij de AFM.De leden van de VVD-fractie vroegen wie, na beëindiging
van de relatie tussen een aanbieder en een verbonden bemiddelaar, verantwoordelijk
is voor de nakoming van de nazorgverplichting van artikel 31 lid 3 Wfd ten
aanzien van overeenkomsten die voordien door de verbonden bemiddelaar zijn
afgesloten.Vooralsnog is de gedachte om de uitwerking van de verplichting ter zake
van het verstrekken van informatie gedurende de looptijd van een overeenkomst
op het niveau van algemene maatregel van bestuur te beperken tot de verplichtingen
zoals die zijn vastgelegd in de Regeling Informatieverstrekking aan Verzekerden
(RIAV). Uitgangspunt bij de vraag wie de verantwoordelijkheid draagt voor
de nakoming van deze verplichting is dat de verplichting – en de daarbij
behorende verantwoordelijkheid voor de nakoming – op íemand rust.
De consument heeft deze informatie immers nodig. Indien de oorspronkelijke
bemiddelaar zijn activiteiten stopzet, komt de verplichting in beginsel op
de aanbieder te rusten, die op zijn beurt een andere bemiddelaar kan inschakelen.
De consequentie van het beëindigen van de activiteiten van de oorspronkelijke
bemiddelaar kan niet zijn dat de consument de betreffende informatie voortaan
eenvoudigweg niet meer krijgt.Artikel 13De leden van de VVD-fractie vroegen of in de Wfd een
verplichting kan worden opgenomen voor financiële dienstverleners, al
dan niet gevestigd in Nederland, om kenbaar te maken onder welke toezichthouder
zij vallen, en waar die toezichthouder gevestigd is.Op grond van de richtlijn Verkoop op afstand van financiële diensten
dient een consument geruime tijd voordat hij gebonden is door een overeenkomst
op afstand of een aanbod, informatie te ontvangen betreffende onder meer de
gegevens over de bevoegde toezichthouder. De richtlijn Verkoop op afstand
van financiële diensten wordt door middel van de Wfd geïmplementeerd.
Eerdergenoemde bepaling zal worden opgenomen in de algemene maatregel van
bestuur op grond van artikel 31 lid 1 Wfd.Artikel 14De leden van de VVD-fractie vroegen waarom in artikel
14 lid 3 Wfd de bepaling is opgenomen dat de toezichthouder een bevestiging
van een van rechtswege verleende vergunning stuurt terwijl dit geen constitutief
vereiste is.Deze bepaling is opgenomen teneinde de financiële dienstverlener
die van rechtswege over een vergunning ingevolge de Wfd beschikt, daarvan
actief op de hoogte te stellen. Dit is wenselijk gezien het gegeven dat de
betreffende financiële dienstverlener de Wfd-vergunning automatisch verkrijgt,
zonder daar zelf enige actie voor te hoeven ondernemen. Zonder de bevestiging
van de toezichthouder zou een dergelijke financiële dienstverlener hiermee
onbekend blijven. De kosten verbonden aan het versturen van een – gestandaardiseerde-
bevestiging zijn beperkt.Artikel 17De leden van de VVD-fractie vroegen hoeveel regels
er bij algemene maatregel van bestuur zullen worden gesteld ten aanzien van
de vergunningaanvraagprocedure en waarom niet is gekozen voor het opnemen
van enkele formele kaders in de wet. Daarnaast vroegen zij hoe de AFM controleert
of er sprake zou moeten zijn van een uitbreiding van een vergunning die evenwel
niet is aangevraagd en of bij voorbaat al een uitgebreidere vergunning dan
nodig kan worden aangevraagd om niet later nog een keer met alle administratieve
lasten en kosten te worden geconfronteerd.In de Wfd is er voor gekozen de bevoegdheid tot het stellen van regels
voor de vergunningaanvraag rechtstreeks te delegeren aan de AFM. Dit vanwege
de met name technische en organisatorische aard van de in dit kader te stellen
regels. In de algemene maatregel van bestuur onder de Wfd zullen derhalve
geen regels ten aanzien van de vergunningaanvraagprocedure worden opgenomen.
De keuze om geen formele kaders ten aanzien van de vergunningaanvraagprocedure
in de wet op te nemen is in lijn met de overige financiële toezichtwetgeving.Voor het antwoord op de vragen over de uitgebreide vergunning wordt verwezen
naar het antwoord op dezelfde vragen die eerder door de leden van de VVD-fractie
werden gesteld.Artikel 18De leden van de D66-fractie vroegen wat wordt bedoeld met «indien
de doeleinden die deze wet beoogt te bereiken anderszins voldoende worden
bereikt».Op grond van artikel 18 kan de AFM op aanvraag aan individuele dienstverleners
ontheffing verlenen van het verbod om zonder vergunning financiële diensten
te verlenen en van andere bij of krachtens het wetsvoorstel vastgestelde voorschriften.
Deze ontheffingsmogelijkheid is noodzakelijk om op een flexibele wijze om
te kunnen gaan met situaties die zich in de praktijk van het toezicht op financiële
dienstverlening kunnen voordoen. In alle overige financiële toezichtwetten
komt een vergelijkbare ontheffingsmogelijkheid voor. Voorwaarde voor het afgeven
van een ontheffing is dat de aanvrager van de ontheffing kan aantonen dat
de belangen die de Wfd beoogt te beschermen op een andere manier voldoende
worden gewaarborgd.Artikel 24De leden van de CDA-fractie en de fractie van de ChristenUnie
vroegen naar de toegankelijkheid van het register. Ook vroegen de leden van
de fractie van de ChristenUnie op welke termijn het register is gerealiseerd.Zoals vermeld in de artikelsgewijze toelichting op de artikelen 23 en
24 Wfd kan een ieder op verzoek tegen kostprijs inlichtingen over, kopieën
of uittreksels van in het register opgenomen gegeven verkrijgen. Daarnaast
zal het register ter bevordering van de toegankelijkheid – kosteloos-
via de website van de AFM te raadplegen zijn. Het register zal in ieder geval
operationeel zijn ten tijde van de inwerkingtreding van de Wfd. Het moment
waarop het register een compleet beeld geeft van de vergunninghoudende marktpartijen
wordt bepaald door de tijd die nodig is om de vergunningaanvragen af te handelen.Artikel 26De leden van de CDA-fractie vroegen de regering verder
in te gaan op de rolverdeling op het gebied van het integriteitstoezicht tussen
de verschillende financiële toezichthouders en hoe de regering
voorkomt dat bestuurders van banken en verzekeraars twee keer worden getoetst.Zowel in het algemeen deel de memorie van toelichting op de Wfd als in
de artikelsgewijze toelichting op – onder meer– artikel 14 Wfd
wordt uitgebreid aandacht besteed aan de scherpe splitsing die is aangebracht
tussen het gedragstoezicht en het prudentieel toezicht. De AFM heeft op grond
van de Wfd geen toezichtbevoegdheden gekregen ten aanzien van banken en verzekeraars
voor zover het regels betreft die ook in prudentiële toezichtwetgeving
zijn opgenomen. Dat geldt bijvoorbeeld voor het integriteitstoezicht dat de
AFM op grond van artikel 26 Wfd uitvoert. Omdat artikel 26 Wfd op gelijke
of vergelijkbare wijze is opgenomen in prudentiële toezichtwetgeving,
is er voor gekozen deze artikelen niet van toepassing te laten zijn op banken
en verzekeraars die ook al onder toezicht staan van DNB/PVK. Dit ter voorkoming
van een eventueel risico op overlap van toezicht van de AFM met DNB/PVK. Bestuurders
van banken en verzekeraars worden dus uitsluitend door DNB/PVK op grond van
prudentiële toezichtwetgeving getoetst op betrouwbaarheid.Hoofdstuk 3Artikel 27De leden van de VVD-fractie vroegen waarom er niet
voor is gekozen deskundigheid op persoonsniveau registreerbaar en openbaar
controleerbaar te maken. Ook vroegen zij wat de regering vindt van een systeem
van accreditering.Voor een antwoord op deze vragen wordt verwezen naar de beantwoording
van vragen van de CDA-fractie over dit onderwerp.In het kader van de nadere uitwerking van de Wfd-deskundigheidsvereisten
in het Besluit financiële dienstverlening wordt bezien of een model van
accreditering van examens de voorkeur verdient boven het model van een centraal
examenbureau. De voordelen van een accreditatie zijn daarbij dat concurrentie
tussen exameninstituten de kwaliteit en prijs van deze dienstverlening positief
bevordert. Het nadeel is dat er mogelijk meer (neerwaartse) druk komt te staan
op het vereiste examenniveau en dat het (derhalve) kostbaarder is om de kwaliteit
te waarborgen, dan in een model met één centraal examenregister.Artikel 28De leden van de CDA-fractie vroegen waarom er met betrekking
tot de bedrijfsvoering niet ook kaderregels in de wet worden opgenomen, en
waarom dit wordt gedelegeerd via een algemene maatregel van bestuur terwijl
al wordt aangegeven dat instellingen op verschillende wijze invulling kunnen
geven aan hun bedrijfsvoering.In april 20021 heb ik uw Kamer geïnformeerd
over het beleidsvoornemen om in een nieuwe kaderwet de kwaliteitskenmerken
voor de distributie van financiële diensten en producten wettelijk te
borgen in de vorm van algemene zorgplichten. Uit een intensieve consultatieprocedure
is gebleken dat dit beleidsvoornemen door de sector breed werd onderschreven.
Dat geldt ook voor de SER, die over het onderwerp om advies is gevraagd. De
keuze voor de constructie van een kaderwet met een algemene normstelling achtte
de SER zelfs evident.«De voordelen van deze constructie zijn evident.
Een kaderwet biedt de gevraagde sectorbrede waarborgen, maar is niet dermate
dwingend dat de dynamiek van de markt wordt geremd. Met een kaderwet aangevuld
met nadere regelingen kan dus meer flexibel worden gereageerd op marktontwikkelingen.
Bovendien kan bij de concretisering van de zorgplichten worden geprofiteerd
van de normen die de markt zichzelf heeft opgelegd». De opzet van de
Wfd is geheel in lijn met het hiervoor beschreven beleidsvoornemen uitgewerkt.
Artikel 28 Wfd bevat een algemene normstelling ten aanzien van het systeem
van administratieve organisatie en interne controle, inclusief de integere
bedrijfsvoering, waarover een financiële dienstverlener dient te beschikken.
De wet biedt daarnaast de mogelijkheid om de aldus geschetste wettelijke kaders
bij algemene maatregel van bestuur nader uit te werken. Bij deze uitwerking
kan rekening worden gehouden met de omstandigheid dat de aard en omvang van
de onderneming van de verschillende financiële dienstverleners onderling
sterk kunnen afwijken. Overigens zullen in het kader van de invulling van
de eisen aan de bedrijfsvoering zo min mogelijk eisen worden gesteld aan de
wijze waarop een financiële dienstverlener moet aantonen dat hij aan
de wettelijke bepalingen voldoet. Aldus wordt aan financiële dienstverleners
de ruimte gelaten om de Wfd-vereisten in te passen in hun bedrijfsvoering
op de manier die het beste past bij de omvang en aard van hun onderneming.De leden van de VVD-fractie vroegen wat een dienstverlener
op grond van deze bepaling minimaal dient vast te leggen van het adviestraject.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar paragraaf 10.Artikel 29De leden van de VVD-fractie vroegen hoe de regering
de rol van de financiële bijsluiter ziet in het geval een intermediair-
of uiteindelijke aanbieder de consument een combinatieproduct aanbiedt. Ook
wilden zij graag weten wanneer de evaluatie van de financiële bijsluiter
zal zijn afgerond.Verwezen wordt naar het antwoord op eerdere vragen van de leden van de
PvdA-fractie over de situatie dat een combinatieproduct wordt aangeboden.
Voor de vraag met betrekking tot de evaluatie van de financiële bijsluiter
wordt verwezen naar het antwoord op eerdere vragen van de leden van de CDA-fractie
en de leden van de fractie van GroenLinks.De leden van de VVD-fractie vroegen voorts of de regering
het gewenst acht dat de aanpassing van de financiële bijsluiter als gevolg
van de evaluatie zoveel mogelijk samen valt met de inwerkingtreding van de
Wfd (en Wft) om invoeringsproblemen en eventuele initiële kosten te voorkomen.
Ook vroegen zij of dit de mogelijkheid zou bieden om juist de financiële
bijsluiter te benutten om invulling te geven aan de zorgplicht bij complexe
producten.Hoewel ik er niet van overtuigd ben dat de door de VVD-fractie geschetste
relatie tussen aanpassingen in de bijsluiter en de inwerkingtreding van de
Wfd noodzakelijkerwijs aanwezig is, kan ik mededelen dat de uitkomsten van
de evaluatie van de bijsluiter worden geïmplementeerd in het Bfd en dat
de Wfd en het Bfd tegelijkertijd in werking zullen treden.Goede informatievoorziening is één aspect van de zorgplicht
van een financiële dienstverlener. Derhalve geeft de bijsluiter invulling
aan de zorgplicht. Dit neemt echter niet weg dat er op de financiële
dienstverlener ook andere verplichtingen kunnen rusten, bijvoorbeeld wanneer
deze adviseert. \ {al}}De leden van de VVD-fractie vroegen
hoe de regering denkt ongenode koppelverkoop te verbieden.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar de beantwoording van
eerdere vragen van de leden van de fractie van het CDA in paragraaf 7.Artikel 30De leden van de VVD-fractie vroegen waarom een grondslag
voor het nader uitwerken van de bepalingen van artikel 30 ontbreekt. Ook vroegen
de leden van de VVD-fractie zich af of de toezichthouder wel een handvat heeft om agressieve marketing en reclame voor kredieten een halt toe
te roepen.Op grond van artikel 30, eerste lid, dient de financiële dienstverlener
ervoor zorg te dragen dat alle informatie die hij op welke manier dan ook
verstrekt (verplicht of onverplicht), strookt met de informatie die hij op
grond van de Wfd moet verstrekken. Op grond van het tweede lid dient de informatie
die de financiële dienstverlener op grond van de Wfd moet verstrekken,
feitelijk juist, niet-misleidend en begrijpelijk te zijn. Voor al deze verplichtingen
geldt dat zij op zich voldoende bepaald zijn en zich niet lenen voor een nadere
uitwerking. Zo strookt informatie met bepaalde andere informatie of niet en
is informatie feitelijk juist of niet. Op grond van artikel 35 kunnen bij
algemene maatregel van bestuur regels worden gesteld ten aanzien van de informatievoorziening,
waaronder reclame-uitingen, door de financiële dienstverlener aan de
consument. Deze regels kunnen zien op de inhoud en de vormgeving van te verstrekken
informatie. Dit artikel zal bijvoorbeeld als grondslag dienen voor de regels
ten aanzien van de financiële bijsluiter. Ook zouden op grond van deze
bepaling regels kunnen worden gesteld aan agressieve marketing en reclame
voor kredieten.De leden van de VVD-fractie vroegen of de regering
kan aangeven in welke zin de consument nog een eigen verantwoordelijkheid
heeft in geval van advisering.Uitgangspunt in de Wfd is dat de consument een eigen verantwoordelijkheid
heeft bij de aanschaf van financiële producten. Daartoe dient de consument
zich wel een adequaat oordeel te kunnen vormen over een bepaald financieel
product. Om die reden bevat de Wfd onder meer een aantal informatieverplichtingen
voor de financiële dienstverlener. In de Wfd wordt er vanuit gegaan dat
de consument bereid is zich te verdiepen in de aan hem aangeboden informatie1 en dat hij ook in staat is zelf zijn eigen financiële
positie en behoeften in kaart te brengen. Het bepalen van de eigen financiële
positie en behoeften en het op basis daarvan kunnen vergelijken van verschillende
producten waarmee in een gesignaleerde behoefte kan worden voorzien, is een
vaardigheid waar menig consument niet over beschikt of niet wil beschikken.
Van de consument die niet over deze vaardigheid beschikt mag worden verwacht
dat hij beseft niet in staat is om (bepaalde) financiële producten op
een goede manier te kunnen vergelijken. Deze consumenten zullen bij de aanschaf
van financiële producten competente hulp moeten zoeken, al dan niet in
het professionele circuit. Indien de consument deze hulp zoekt bij een financiële
dienstverlener die hem een specifiek financieel product aanbeveelt, mag hij
er op vertrouwen dat zijn financieel adviseur deskundig en betrouwbaar genoeg
is om hem een goede aanbeveling te doen en dat hij er verstandig aan doet
wanneer hij dit advies opvolgt. Bij het geven van advies hoort immers de verantwoordelijkheid
om na te gaan of het product ook bij de consument past. De consument is zelf
verantwoordelijk voor de beslissing die hij neemt op basis van het advies
en is bovendien gehouden om gegevens te verstrekken die nodig of nuttig kunnen
zijn voor het advies2.De leden van de SGP-fractie vroegen hoe en door wie
de deskundigheid van personen die betrokken zijn bij financiële dienstverlening
concreet wordt getoetst.In het kader van het Besluit financiële dienstverlening zal worden
voorgesteld om de deskundigheid op twee manieren aan te kunnen tonen. De eerste
methode is door middel van het behalen van diploma's. Deze methode (zie ook
het antwoord op een eerdere vraag van de leden van de VVD-fractie over het
systeem van accreditering van diploma's) zal verplicht worden voor feitelijk
leidinggevenden. Voor andere werknemers en personen die zich onder de verantwoordelijkheid
van een financiëledienstverlener rechtstreeks bezighouden
met financiële dienstverlening, geldt dat de deskundigheid van deze personen
behalve door middel van diploma's ook door expertsystemen kan worden gewaarborgd.
In dat geval zal de AFM er op toe zien dat dit op een adequate wijze is vormgegeven
en in de praktijk wordt toegepast.Ook vroegen de leden van de SGP-fractie zich af welke
visie de regering heeft op de werking van zelfregulering en wat de verwachtingen
daarover zijn.Naar aanleiding van het advies van het Platform Financiële Dienstverlening
is het systeem voor nadere uitwerking en toetsing van de deskundigheidseisen
heroverwogen. In het kader van het Besluit financiële dienstverlening
zal worden voorgesteld de eindtermen van deskundigheid op het niveau van algemene
maatregel van bestuur vast te leggen, waarbij een door het ministerie van
Financiën in te stellen college van deskundigen verantwoordelijk zal
zijn voor de vertaling van de eindtermen naar toetstermen. Aan de hand van
deze toetstermen zal dit college van deskundigen ófwel zelfstandig
examens opstellen ófwel door de markt opgestelde examens accrediteren.De leden van de SGP-fractie vroegen of «feitelijk
juist» ook inhoudt dat de informatie volledig dient te zijn en hoe dit
uitwerkt bij een financiële dienstverlener die de minder positieve kanten
van zijn product het liefst verbergt.De verplichting opgenomen in artikel 30 van de Wfd dat informatie feitelijk
juist dient te zijn houdt niet in dat de betreffende informatie ook volledig
moet zijn. Op grond van artikel 35 Wfd zullen nadere regels worden gesteld
aan de informatievoorziening door de financiële dienstverlener aan de
consument. In het kader van de evaluatie van de financiële bijsluiter
zal worden bezien of in deze nadere regels zal worden opgenomen dat een financiële
dienstverlener die informatie verstrekt over een positief aspect van een product,
ook de keerzijde daarvan voldoende moet belichten. In dat geval zal een dienstverlener
die informatie verstrekt over verwachte rendementen, ook het nodige moeten
vertellen over de risico's die zijn verbonden aan het financiële product.De leden van de SGP-fractie vroegen zich af volgens
welke objectieve criteria het kennisniveau van een consument achteraf moet
kunnen worden beoordeeld.De casus die in deze vraag wordt geschetst waarbij achteraf, nadat een
probleem is ontstaan, het kennisniveau van een consument moet worden beoordeeld,
behoort niet tot het domein van de Wfd.De informatieverplichtingen uit de Wfd zijn er op gericht de consument
in staat te stellen zich een adequaat oordeel te vormen over een bepaald financieel
product. De mate waarin een consument zich aldus een adequaat oordeel kan
vormen is voor een deel afhankelijk van zijn kennisniveau. Omdat het voor
een financiële dienstverlener onmogelijk zou zijn om voor al zijn –
potentiële – klanten van te voren per individueel geval vast te
stellen wat het kennisniveau is, is in de toelichting opgenomen dat de financiële
dienstverlener bij het verstrekken van de verplichte informatie uit mag gaan
van de gemiddelde consument1. Hierop wordt in
de Wfd een uitzondering gemaakt: indien een financiële dienstverlener
zijn informatieverstrekking specifiek richt op een bepaalde doelgroep, dan
kan van hem verwacht worden dat hij zijn informatieverstrekking vooraf afstemt
op het kennisniveau van deze doelgroep.De leden van de SGP-fractie vroegen of vanuit bestaande
jurisprudentie meer duidelijkheid te geven is over de wijze waarop een rechter
om zal gaan met de bepaling dat de eigen verantwoordelijkheid van een consument beperkter is in geval van advies en of de tekst op dit punt niet
meer gedifferentieerd zou moeten worden.Verwezen wordt naar het antwoord op een eerdere vraag van de leden van
de VVD-fractie naar de eigen verantwoordelijkheid van de consument in geval
van advisering.Artikel 31De leden van de CDA-fractie vroegen waarom bij algemene
maatregel van bestuur en niet bij wet moet worden bepaald wanneer en onder
welke omstandigheden informatie ná het aangaan van de overeenkomst
mag worden verstrekt.In antwoord op een eerdere vraag van de leden van de CDA-fractie is de
beleidskeuze toegelicht voor de constructie waarbij de wet algemene normstellingen
bevat die op een lager niveau in de vorm van nadere regels verder kunnen worden
uitgewerkt. In lijn met het aldus gekozen wettelijke model bevat de Wfd onder
meer algemene normen ten aanzien van informatieverstrekking, waaronder de
bepaling dat een financiële dienstverlener, in uitzondering op de algemene
verplichting, bepaalde informatie in bepaalde gevallen ná het sluiten
van een overeenkomst mag verstrekken. In welke specifieke gevallen deze uitzondering
aan de orde is, en aan welke bijzondere eisen daarbij moet worden voldaan,
leent zich gezien het karakter van de betreffende bepalingen goed voor een
nadere uitwerking op amvb-niveau.De leden van de VVD-fractie vroegen of het niet mogelijk
is om bij de in de toelichting op artikel 31 lid 2 genoemde informatieverstrekking
op papier of via een andere voor de consument beschikbare en toegankelijke
duurzame drager, te volstaan met een melding waar de informatie beschikbaar
en toegankelijk is.Bij het voorbeeld genoemd in de artikelsgewijze toelichting op artikel
31 lid 2 Wfd biedt de richtlijn Verkoop op afstand van financiële diensten
niet de ruimte te volstaan met een melding waar de informatie beschikbaar
en toegankelijk is.De leden van de VVD-fractie vroegen zich af of het
level playing field van Nederlandse aanbieders niet negatief beïnvloed
wordt nu artikel 31 Wfd, en met name lid 3, verder gaat dan de richtlijn Verkoop
op afstand van financiële diensten verlangt.Niet alleen de richtlijn Verkoop op afstand van financiële diensten
wordt geïmplementeerd door middel van de Wfd, maar ook de richtlijn Verzekeringsbemiddeling.
Daarnaast zal de Regeling informatieverstrekking aan verzekeringsnemers 1998,
waarvoor op dit moment artikel 51 Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993
nog als grondslag dient, op de Wfd worden gebaseerd. Deze regeling bevat onder
meer de verplichting bepaalde informatie gedurende de looptijd van een overeenkomst
te verstrekken. Dit ter implementatie van artikel 31 van de derde richtlijn
levensverzekering. Bovendien worden de Wet assurantiebemiddelingsbedrijf en
de Wet op het consumentenkrediet (in herziene vorm) geïntegreerd in de
Wfd. Genoemde richtlijnen en wetten bevatten bepalingen ten aanzien van informatieverstrekking
die verwerkt dienen te worden in de Wfd en de daarop berustende bepalingen.
Om die reden dient de grondslag van artikel 31 voldoende breed te zijn en
op bepaalde punten zelfs breder dan nodig voor de enkele implementatie van
de richtlijn Verkoop op afstand van financiële diensten.De leden van de SGP-fractie vroegen of aan de hand
van jurisprudentie meer duidelijkheid kan worden gegeven over de wijze waarop
invulling kan worden gegeven aan de bepaling dat de financiële dienstverlener
de consument moet informeren voor zover «redelijkerwijs relevant»
voor een adequate beoordeling van een financieel product. Ook
vroegen zij of het juist is dat een dienstverlener die een financiële
bijsluiter heeft verstrekt niet verplicht is extra informatie te geven, omdat
juist bij complexe financiële producten een aanvullende mondelinge toelichting
noodzakelijk kan zijn.Welke informatie verschaft moet worden verschilt van geval tot geval,
onder meer afhankelijk van de aard en de complexiteit het financiële
product. De zinsnede «redelijkerwijs relevant» houdt bovendien
in dat wanneer een financiële dienstverlener relevante informatie reeds
op een eerder moment heeft verstrekt, bijvoorbeeld in de vorm van een financiële
bijsluiter, hij de daarin vervatte informatie niet nogmaals hoeft te verstrekken
omdat deze informatie dan niets meer toevoegt aan de beoordeling van dat financiële
product. Voor alle duidelijkheid, dit geldt dus niet voor informatie die niet
in een verstrekte financiële bijsluiter is opgenomen. Welke informatie
moet worden verschaft kan derhalve niet in algemene zin worden vastgesteld.
Dit zal daarom moeten worden beoordeeld per product, per financiële dienstverlener,
en per consument. Tegen deze achtergrond is het niet onbegrijpelijk dat in
de jurisprudentie op dit punt (nog) geen algemene lijn is ontwikkeld1.Artikel 32De leden van de VVD-fractie vroegen of bij het adviseren
over betaal- en spaarproducten ook het gestelde omtrent de financiële
positie en omtrent het profiel geldt.Verwezen wordt naar de opmerkingen die hieromtrent zijn gemaakt in de
paragraaf 11 van deze nota.De leden van de VVD-fractie vroegen of het de financiële
dienstverlener is die bepaalt welke informatie «redelijkerwijs relevant»
is voor het advies en of deze bepaling er toe kan leiden dat in sommige gevallen
geen informatie hoeft te worden ingewonnen over alle factoren.Het is inderdaad de adviserende financiële dienstverlener zelf die
dient te bepalen welke informatie op grond van artikel 32 lid 1 Wfd verstrekt
dient te worden. Zoals hiervoor in paragraaf 11 is aangegeven zullen
de adviesregels alleen van toepassing zijn op risicovolle financiële
producten. Bij deze producten ligt het voor de hand dat het altijd in het
belang van de consument is om informatie in te winnen over diens financiële
positie, kennis, ervaring, doelstellingen en risicobereidheid.Deze leden vroegen zich ook af of het enkel invullen
van een stroomschema er niet toe leidt dat er sprake is van adviseren in de
zin van de Wfd.In antwoord op eerdere vragen van de leden van de VVD-fractie over het
begrip «adviseren», is al aangegeven dat indien een consument
door middel van het invullen van gegevens in een stroomschema wordt geleid
naar de aanbeveling om een financieel product aan te schaffen, er sprake is
van adviseren in de zin van de Wfd. In de vragen in het stroomschema moeten
dan alle relevante elementen van het cliëntenprofiel aan de orde komen
en moet het aanbevolen product passen bij de antwoorden die op deze vragen
zijn gegeven. Met een stroomschema waarin geen vragen worden gesteld naar
de relevante kenmerken van de consument – bij een beleggingsverzekering
wordt niet gevraagd naar de risicobereidheid van de consument – of waarbij
geen logisch verband bestaat tussen de antwoorden op deze vragen en het product
dat uiteindelijk wordt aanbevolen – de consument geeft aan geen risico
te willen lopen en uit het stroomschema volgt een hoog-risico-product –,
wordt artikel 32 van de Wfd overtreden.De leden van de VVD-fractie vroegen of een financiële
dienstverlener ten aanzien van zijn verplichting om in geval van advies informatie
in te winnen, gebruik mag maken van bij hem al aanwezige informatie over een
consument uit hoofde van een bestendige relatie met deze consument.Deze vraag kan bevestigend worden beantwoord. De financiële dienstverlener
dient zich er wel van te vergewissen dat betreffende informatie op het moment
van advisering over een mogelijk nieuw af te nemen product, actueel is. Indien
de reeds aanwezige informatie niet voldoende blijkt te zijn, dient hij bovendien
aanvullende informatie te vergaren.De leden van de VVD-fractie vroegen of de formulering
van onderdeel c «voorzover dit nodig is voor een goed begrip van het
advies» in sommige gevallen kan betekenen dat de overwegingen van het
advies in het geheel niet behoeven te worden toegelicht.Zoals hiervoor werd aangegeven zullen de adviesregels alleen van toepassing
zijn op risicovolle financiële producten. Bij deze producten ligt het
voor de hand dat de overwegingen van het advies altijd zullen worden toegelicht.
In verband met de administratieve lasten wordt evenwel niet vereist dat dit
noodzakelijkerwijs schriftelijk gebeurt. Voor het toezicht kan worden volstaan
met het (tijdelijk) bewaren van het cliëntenprofiel. De financiële
dienstverlener zal dan aan de AFM aannemelijk moeten maken dat er een logisch
verband bestaat tussen het cliëntenprofiel en het aanbevolen product.De leden van de VVD-fractie vroegen of bij de toelichting
van de overwegingen van het advies kan worden uitgegaan van de «gemiddelde
consument».De financiële dienstverlener kan bij het toelichten van de overwegingen
die ten grondslag liggen aan zijn advies in beginsel uitgaan van de gemiddelde
consument. Als tijdens een adviesgesprek evenwel blijkt dat de consument een
nadere toelichting nodig heeft voor een goed begrip van het advies, kan van
een goed adviseur worden verwacht dat hij deze nadere toelichting ook geeft.De leden van de VVD-fractie vroegen om een nadere toelichting
op de eisen die worden gesteld aan de administratieve organisatie op grond
van artikel 32 lid 1 onderdeel c Wfd en of dit betekent dat alle mondelinge
adviezen en de toelichting op de overwegingen altijd schriftelijk aan de consument
bevestigd moeten worden. En wat betekent dat voor de administratieve lasten?
Kan niet worden volstaan met vastlegging van het profiel van de consument
(= ingewonnen informatie)?Zoals hierboven op een eerdere vraag van de leden van de VVD-fractie is
aangegeven kan inderdaad worden volstaan met het vastleggen van het cliëntenprofiel.De leden van de VVD-fractie vroegen of «bij aanvang
van de dienstverlening» in het tweede lid zodanig kan worden geïnterpreteerd
dat een consument hierover wordt geïnformeerd bij aanvang van een bestendige
relatie waarin sprake kan zijn van de afname van verschillende soorten producten
en diensten, en deze informatie dus niet bij iedere te verlenen dienst opnieuw
hoeft te worden verstrekt.Het is goed denkbaar dat er meerdere manieren zijn om aan deze verplichting
te voldoen. Doorslaggevend zal echter moeten zijn of er redelijkerwijs voldoende
duidelijkheid aan de consument is geboden over de aard van de financiële
dienstverlening.Artikel 33De leden van de VVD-fractie vroegen wat de regering
vindt van de introductie van het beschermde predikaat «onafhankelijk
adviseur».Verwezen wordt naar het antwoord op een eerdere vraag van de leden van
de fractie van GroenLinks naar de eventuele beleidsmatige consequenties van
het rapport «Marktwerking op de markt voor hypothecaire dienstverlening»
voor de Wfd.De leden van de SP-fractie vroegen waarom de bemiddelaar
en de adviseur op grond van de artikelen 33 lid 1 onderdeel b en c en 34 lid
1 onderdeel b en c Wfd alleen «desgevraagd» de namen van de aanbieders
hoeven mede te delen aan de consument.De tekst van genoemde bepalingen volgt uit de richtlijn Verzekeringsbemiddeling.Artikel 34De leden van de fracties van de VVD en de SP vroegen
waarom de bemiddelaar of adviseur op grond van de Wfd niet ook worden verplicht
de consument te informeren over de hoogte van de beloning.Verwezen wordt naar het antwoord op een eerdere vraag van de leden van
de fractie van GroenLinks naar de eventuele beleidsmatige consequenties van
het rapport «Marktwerking op de markt voor hypothecaire dienstverlening»
voor de Wfd.Artikel 35De leden van de CDA-fractie wilden weten wat er nog
meer onder informatievoorziening kan vallen en waarom in de wet geen algemene
richtlijnen worden gegeven.Op basis van artikel 35 kunnen regels worden uitgewerkt ten aanzien van
bijvoorbeeld de inhoud van reclame-uitingen en andere informatievoorzieningen1 en de wijze waarop bepaalde informatie dient te worden
verstrekt (al dan niet op papier). Voor de verscheidenheid aan mogelijke onderwerpen
zijn geen algemene kaders in de wet te stellen.De leden van de SGP-fractie vroegen zich af waarom
de regering er voor heeft gekozen de financiële bijsluiter niet bij wet
te verplichten.Binnen de gekozen wetsystematiek waarbij in de formele wet de kaders worden
gegeven en de nadere uitwerking daarvan op een lager niveau plaats kan vinden,
zou het minder goed passen om de regels ten aanzien van de financiële
bijsluiter, die kunnen worden aangemerkt als een nadere uitwerking van de
algemene zorgplicht tot adequate informatieverstrekking, (deels) op wettelijk
niveau uit te werken.Artikel 37De leden van de VVD-fractie en de SP-fractie vroegen
waarom in het tweede lid is bepaald dat de verplichte aansluiting niet geldt
indien er geen erkende geschilleninstantie bestaat en of dat niet tot gevolg
heeft dat de verplichting opgenomen in lid 1 kan worden omzeild. Ook vroegen
de leden van de VVD-fractie of de regering wil bevorderen dat er één
geschillencommissie financiële diensten zal ontstaan.Verwezen wordt naar de hiervoor gegeven antwoorden op eerdere vragen van
de leden van de fracties van het CDA, de PvdA en de SP over dit onderwerp.Artikel 38De leden van de CDA-fractie en de VVD-fractie stelden
enige vragen over de noodzaak van artikel 38 en waarom er ten aanzien van
de zorgvuldigheid geen algemene regels in de wet kunnen worden gesteld.Artikel 38 bepaalt dat bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
nadere regels kunnen worden gesteld ten aanzien van de zorgvuldige behandeling
van de consument. Op dit moment zijn er geen onderwerpen te identificeren
op het gebied van de in acht te nemen zorgvuldigheid die een nadere uitwerking
in regelgeving behoeven en waarvoor de Wfd niet al een andere grondslag bevat.
Omdat niet kan worden uitgesloten dat zich in de toekomst bepaalde –
negatieve – ontwikkelingen in de financiële sector kunnen gaan
voordoen waarop effectief moet kunnen worden gereageerd door middel van adequate
regelgeving waarvoor de overige Wfd-bepalingen geen basis bieden, is besloten
artikel 38 in de Wfd op te nemen. Uitgangspunt daarbij is, en dat geldt voor
alle regels in de Wfd en de regels die ter nadere uitwerking van de Wfd nog
overwogen worden, dat steeds een zorgvuldige afweging zal moeten worden gemaakt
van het beoogde doel van een regel en de daarmee samenhangende kosten.Artikel 40De leden van de VVD-fractie vroegen of de regering
kan uitleggen waarom er bij een overeenkomst inzake een betaalrekening pas
sprake is van volledige uitvoering van deze overeenkomst als de rekening op
verzoek van de consument weer is opgeheven. Opheffing van een betaalrekening
maakt toch geen onderdeel uit van het uitvoering geven aan de overeenkomst,
zo vroegen de leden van de VVD-fractie.Er is sprake van een volledige uitvoering van een overeenkomst wanneer
beide partijen bij de overeenkomst volledig aan hun verplichtingen hebben
voldaan en zij daarom niets meer van elkaar te vorderen hebben. Aangezien
het ter beschikking stellen en houden van een betaalrekening met daaraan verbonden
betaalfaciliteiten een doorlopende verplichting is zullen aanbieder en afnemer
van dit financiële product pas niets meer van elkaar te vorderen hebben
wanneer de betaalrekening gesloten zal zijn. Immers, zolang de rekening nog
open staat en deze met de daaraan verbonden betaalfaciliteiten nog ter beschikking
staat van de afnemer, zal deze gehouden zijn een premie te betalen voor het
gebruik van een betaalpas of het aanhouden van een debetsaldo.De leden van de VVD-fractie vroegen of de regering
kan toelichten wanneer volledig uitvoering is gegeven aan bijvoorbeeld een
kredietovereenkomst. Behoudt een consument bijvoorbeeld het recht van ontbinding
indien het krediet op zijn nadrukkelijke verzoek beschikbaar is gesteld binnen
de ontbindingstermijn en de consument ook binnen deze termijn over het krediet
heeft beschikt?In het geval van een kredietovereenkomst zal pas van een volledige uitvoering
van de overeenkomst sprake kunnen zijn wanneer de aanbieder het krediet heeft
verstrekt en de afnemer zowel alle afbetalingen als rentevergoedingen heeft
voldaan waartoe hij zich jegens de aanbieder heeft verbonden.In de situatie dat de aanbieder het krediet op nadrukkelijk verzoek van
de consument beschikbaar heeft gesteld, maar de consument nog niet alle afbetalingen
en rentevergoedingen heeft voldaan, is de uitzondering van artikel 10, vierde
lid, onder c, niet van toepassing en komt de consument in beginsel het recht
van ontbinding zoals beschreven in artikel 40, eerste en tweede lid, toe.
Dit zal niet het geval zijn wanneer het een overeenkomst inzake krediet betreft
waarbij hypothecaire zekerheid wordt verleend. In dat geval is
de uitzondering van artikel 40, vierde lid, onder e, van toepassing.De leden van de VVD-fractie vroegen welke vergoeding
een kredietgever in rekening mag brengen ingeval de consument het recht van
ontbinding houdt en de kredietnemer na ontbinding niet voldoet aan zijn terugbetalingsverplichting
van het krediet?De rechtsgevolgen van een ontbinding worden geregeld in artikel 6:271
van het Burgerlijk Wetboek en volgende. Uit dien hoofde is de consument, evenals
de financiële dienstverlener als zijn wederpartij, gehouden de reeds
ontvangen prestaties ongedaan te maken door een ontvangen geldbedrag of zaak
die hij van de financiële dienstverlener heeft ontvangen te retourneren,
zodra de overeenkomst conform de voorschriften van artikel 40 is ontbonden.
Schiet de consument tekort in deze verplichting, dan is hij, ondanks een mogelijke
verplichting tot betaling van een vergoeding in verband met reeds geleverde
diensten zoals geregeld in artikel 41, tweede en derde lid, tot schadevergoeding
gehouden. De leden 4 en 5 van artikel 41 voegen aan deze algemene regels over
de rechtsgevolgen van een ontbinding, voor wat betreft de verkoop op afstand
van financiële producten, een voorschrift toe over de tijdspanne waarbinnen
de verrichte prestaties ongedaan gemaakt moet worden. Voor de sanctionering
van het niet nakomen van verbintenissen die zijn ontstaan vanwege de artikelen
40 en 41 zijn dus basisregels van het civiele recht zoals neergelegd in het
Burgerlijk Wetboek relevant.De leden van de VVD-fractie vroegen waarom in artikel
40, lid 4, onder e, niet dezelfde formulering is gebruikt als in de richtlijn
Verkoop op afstand van Financiële Diensten (kredieten die gedekt zijn
door een hypotheek)? De uitzondering zoals thans geformuleerd lijkt een beperktere
strekking te hebben dan in de richtlijn.De regering meent dat er geen onderscheid te maken is in de reikwijdten
van de zinsneden «overeenkomsten inzake krediet waarbij hypothecaire
zekerheid wordt verleend» en «kredieten die gedekt zijn door een
hypotheek». Met eerstgenoemde formulering heeft de regering willen aansluiten
bij de gebruikelijke terminologie van het Burgerlijk Wetboek voor het verlenen
van een recht van hypotheek.Artikel 41Lid 1 van dit artikel bepaalt dat met de uitvoering
van een overeenkomst op afstand pas een begin mag worden gemaakt na toestemming
van de consument. Mag het enkele feit dat een consument verzoekt een rekening
te openen niet worden gezien als het verstrekken van toestemming, zo vroegen
de leden van de VVD-fractie.Het enkele feit dat de consument de aanbieder verzoekt een betaalrekening
te openen is onvoldoende. Immers blijkt uit dit verzoek niet het moment vanaf
wanneer de consument bijvoorbeeld de beschikking wil hebben over een betaalrekening
en daaraan verbonden betaalfaciliteiten, noch blijkt hieruit dat de consument
zich er van bewust is dat wanneer de overeenkomst meteen wordt uitgevoerd,
hem een herroepingsrecht toekomt en dat hij bij het inroepen van dit recht
gehouden kan zijn om een vergoeding te betalen als bedoeld in artikel 41,
tweede en derde lid. Zoals in de artikelsgewijze toelichting op dit artikel
is aangegeven betekent het voorschrift niet dat de toestemming altijd separaat
van de overeenkomst dient te worden gegeven. De toestemming van de consument
kan dus ook in de overeenkomst worden vastgelegd. Dat wil zeggen dat in de
overeenkomst een bepaling kan worden opgenomen dat afnemer er mee instemt
dat meteen wordt begonnen met de uitvoering van de overeenkomst. De toestemming
van de consument kan echter ook blijken uit een door de consument
aangegeven gewenste ingangsdatum in het door hem ondertekende aanvraagformulier.Zou de dienstverlener het recht moeten hebben om, ondanks
het verzoek van de consument om reeds uitvoering te geven aan een overeenkomst
op afstand de termijn van artikel 44, lid 1, af te wachten alvorens zelf tot
uitvoering van de overeenkomst over te gaan? Waarom tot het uitbetalen van
krediet overgaan terwijl vervolgens het risico wordt gelopen dat de overeenkomst
wordt ontbonden, zo vroegen de leden van de VVD-fractie.De financiële dienstverlener kan zich dit recht contractueel voorbehouden
en de gevolgen van een overeenkomst onder opschortende voorwaarden laten ingaan.
Financiële dienstverleners zullen deze commerciële afweging (meteen
beginnen met de uitvoering van de overeenkomst en het risico lopen dat het
contract wordt ontbonden of 14 of 30 dagen wachten met de uitvoering)
zelf moeten maken. De risico's van ontbinding, nadat reeds begonnen is met
de uitvoering van een overeenkomst, zijn overigens beperkt. Dit in die zin
dat de financiële dienstverlener van de consument een vergoeding kan
vragen voor het product dat reeds krachtens de overeenkomst op afstand is
geleverd, mits deze vergoeding proportioneel is aan het reeds geleverde product
en in geen geval zo hoog is dat deze als een boete kan worden opgevat. Hierboven
is al beschreven hoe de financiële dienstverlener kan bewerkstelligen
dat een reeds ter beschikking gesteld krediet terug wordt verkregen van de
consument.Artikel 52De leden van de CDA-fractie vroegen of er op dit moment
al andere spelers actief zijn in Nederland of in het buitenland op het gebied
van kredietregistratie die financiële dienstverleners kunnen raadplegen.
Ook vroegen zij of dit artikel betekent dat kredietverlenende instanties die
niet aangesloten zijn (en dus niet kunnen registreren en checken) bij een
kredietregistratiebureau geen kredieten meer mogen adviseren, bemiddelen en
/ of verkopen en of hiermee de kleine adverteerders kunnen worden aangepakt.
Voorts vroegen de leden of de regering mogelijkheden ziet om de schuldregistratie
uit te breiden. Vervolgens vroegen zij of alle onder toezicht gestelden (ook
onder het verlichte regime) toegang hebben tot het BKR-systeem.Op dit moment zijn er naast het Bureau Kredietregistratie (BKR) te Tiel
geen andere spelers actief op het gebied vankredietregistratie
in Nederland. In het buitenland is dit uiteraard wel het geval. Onder de voorwaarden
gesteld door de verschillend buitenlandse bureau's kunnen Nederlandse instellingen
buitenlandse databanken raadplegen.Artikel 52 van de Wfd richt zich enkel op het aanbieden van krediet. Indien
men krediet aanbiedt dan moet men aangesloten zijn bij een kredietregistratiebureau.
Zonder aansluiting mag geen krediet worden aangeboden. In principe kunnen
alle aanbieders van krediet deelnemen aan het BKR. Zij zullen wel blijvend
aan de voorwaarden van het BKR moeten voldoen, onder andere wat betreft de
bepalingen ten aanzien van de bescherming van persoonsgegevens.Over de mogelijkheden van uitbreiding van de schuldenregistratie bent
u vorig jaar bij brief van 15 juli 20031
door de staatssecretaris van SZW geïnformeerd. In deze brief werd u op
de hoogte gebracht van de resultaten van het onderzoek van SZW naar de wenselijkheid
en mogelijkheid om te komen tot een centrale registratie van schulden. Er
is toen geconcludeerd dat de baten van een centrale registratie van schulden
niet opwegen tegen de lasten. Van een uitbreiding van de schuldenregistratie
zal daarom vooralsnog geen sprake zijn.De onderhavige bepaling heeft geen directe gevolgen voor reclame-uitingen.Artikel 53De leden van de VVD-fractie vroegen of de regering
voornemens is de argumenten om een eenmalige beloning van kredietbemiddelaars
te verbieden, op gelijke wijze voor bemiddelaars in andere financiële
producten te hanteren. Ook vroegen zij of de regering voornemens is het systeem
van eenmalige beloning te verbieden en een vorm van gespreide provisiebetaling
verplicht te stellen voor elke financiële dienstverlener al dan niet
gevestigd in Nederland.Verwezen wordt naar het antwoord op een eerdere vraag van de leden van
de fractie van GroenLinks naar de eventuele beleidsmatige consequenties van
het rapport «Marktwerking op de markt voor hypothecaire dienstverlening»
voor de Wfd.Hoofdstuk 5 Uitvoering van de wetArtikel 67De leden van de SGP-fractie vroegen of de aanname juist
is dat de minister van Financiën niet bevoegd is om aan de AFM aan te
geven welke prioriteiten in het kader van toezicht zouden moeten worden gesteld
en of artikel 67 Wfd in samenhang met voorgaande artikelen de bevoegdheid
van de regering en parlement niet te veel beperkt tot alleen het vragen van
inlichtingen.Net als in alle andere financiële toezichtwetgeving wordt in de Wfd
uitgegaan van het beginsel «toezicht op afstand», op grond waarvan
de toezichthouder onafhankelijk is in de wijze waarop het toezicht wordt uitgeoefend
en daarbij opereert vanuit zijn specifieke deskundigheid en binnen het wettelijke
kader. Dit vanwege het belang van een onafhankelijke en deskundige uitoefening
van het toezicht op de financiële markten en de op deze markten werkzame
ondernemingen.Of, wanneer en hoe de AFM haar bevoegdheden ingevolge de Wfd inzet is
dus in beginsel ter bepaling aan de AFM, binnen de discretionaire ruimte die
zij daartoe heeft. In dat opzicht is de aanname van de leden van de SGP-fractie
juist. In haar taakuitoefening dient de AFM zorgvuldig te werk te gaan, dat
wil zeggen met inachtneming van alle geschreven (in de Algemene wet bestuursrecht
opgenomen) en ongeschreven algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Uitgangspunt
is dat de AFM onafhankelijk is in de uitoefening van het toezicht en dat de
minister van Financiën slechts onderzoek zal doen, indien zijn verantwoordelijkheid
dat vereist. De minister dient toe te zien op de uitvoering van de toezichtwetgeving
en moet zich een juist oordeel kunnen vormen over de wijze waarop de toezichthouder
de wet uitvoert of heeft uitgevoerd. Indien de toezichthouder niet opereert
zoals minister en parlement voor ogen stonden toen het toezicht aan de toezichthouder
werd opgedragen, moet de minister kunnen ingrijpen. Daartoe dient de minister
over specifieke bevoegdheden te beschikken ten aanzien van de AFM. In dat
licht is in de Wfd geregeld dat de minister bevoegd is inlichtingen bij de
toezichthouder in te winnen, teneinde zich een oordeel te vormen over de toereikendheid
van de wet of de wijze waarop de toezichthouder deze uitvoert of heeft uitgevoerd
indien dat ter wille van het toezicht nodig blijkt. Deze bevoegdheid, ook
wel omschreven als «toezicht op toezicht» is sinds enige jaren
in de verschillende toezichtwetten opgenomen en zo ook in de Wfd. De minister
van Financiën kan zijn bevindingen en daaruit getrokken conclusies mededelen
aan de Staten-Generaal.Ook wordt de AFM verplicht jaarlijks een verslag op te stellen waarin
de werkzaamheden en de bevindingen worden beschreven. Het jaarverslag zal
door de AFM openbaar worden gemaakt, met dien verstande dat in beginsel geen
vertrouwelijke gegevens met betrekking tot afzonderlijke ondernemingen of
personen in het jaarverslag zullen worden opgenomen.Daarnaast zijn binnen de interne organisatie van de AFM verantwoordings-
en controlemechanismen ingebouwd. Het toezicht op het bestuur van de AFM wordt
uitgeoefend door de raad van toezicht. De raad van toezicht ziet er in het
bijzonder op toe dat de taken van de AFM door het bestuur naar behoren worden
uitgevoerd, met inachtneming van de toepasselijke wetgeving en de beginselen
van behoorlijk bestuur. Bovendien behoeft het bestuur voorafgaande goedkeuring
van de raad van toezicht voor bestuursbesluiten onder meer strekkende tot
het vaststellen en wijzigen van jaarplannen en middellange-termijn beleidsplannen,
het afstoten en aanvaarden van (nieuwe) taken en het goedkeuren van begrotingen,
alvorens deze ter goedkeuring aan de minister van Financiën worden voorgelegd.
De leden van beide organen worden benoemd door de minister. De minister is
ook bevoegd de leden van het bestuur en de raad van toezicht te ontslaan en
te schorsen.Artikel 83De leden van de SGP-fractie vroegen of dit artikel
een uitbreiding is van de publicatieplicht van de AFM ten opzichte van de
mogelijkheden die de AFM nu heeft.Met de formulering van artikel 83 Wfd is aangesloten bij de overeenkomstige
bepalingen in andere financiële toezichtwetgeving, met dien verstande
dat het woord «onverminderd» is vervangen door «in afwijking
van». Deze aanpassing betreft een verduidelijking van de wettekst en
geen inhoudelijke wijziging. Uitbreiding van de publicatiebevoegdheid van
de AFM is niet aan de orde en daartoe zou de Europese regelgeving ook geen
ruimte bieden.De Minister van Financiën,G. ZalmXNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 629, nr. 1.XNoot2Waaronder de Consumentenbond.XNoot3Dit beeld wordt bevestigd in het eindrapport van de Commissie Geschillen
Aandelenlease «Over lenen, leasen en verliezen» en in het onderzoeksrapport
van Ecorys naar de markt voor hypothecaire kredietverlening Tweede Kamer,
vergaderjaar 2003–2004, 29 629, nr. 1.XNoot1Indien bijvoorbeeld een financiële dienstverlener producten aanbeveelt
en de suggestie wekt dat een bepaald product geschikt is voor de consument,
dan zal de consument er in zijn relatie met de financiële dienstverlener
op mogen vertrouwen dat de dienstverlener deze aanbeveling baseert op een
gedegen analyse van de omstandigheden en behoeften van de consument.XNoot1Tweede Kamer, 2003–2004, 29 411, nr. 3.XNoot1Voorzover de Wfd daarvoor een grondslag bevat.XNoot1Zie mijn brief aan de Tweede Kamer, vergaderjaar 2002–2003, 28 600
IXB, nr. 18.XNoot2Tweede Kamer 2003–2004, 27 879, nr. 9.XNoot1Convenant tussen Stichting Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche
Bank NV respectievelijk Stichting Pensioen- & verzekeringskamer inzake
de coördinatie van toezicht Stcrt. 2002, nr. 179.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 515, nr. 5.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 26 676, nr. 7.XNoot1Deze is geheel conform de Aanwijzingen voor de regelgeving.XNoot1Wet toezicht kredietwezen 1992, Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993,
Wet toezicht natura-uitvaartverzekeringsbedrijf.XNoot2Voorzover het advies uitmondt in de aanbeveling van een of meer specifieke
financiële producten aan een bepaalde consument en de adviseur niet tevens
optreedt als aanbieder of bemiddelaar ten aanzien van het aanbevolen product.XNoot3Artikel 2, tweede lid, onder b Wfd.XNoot1Na inwerkingtreding van het wetsvoorstel Wet dualisering gemeentelijke
en provinciale medebewindsbevoegdheden (Kamerstukken II 2002–03, 28 995,
nr. 1 tot en met 4, Kamerstukken II 2003–04, 28 995, nr. 4 tot
en met 11 en Kamerstukken I 2003–04, 28 995, nr. A) zal de taak
met betrekking tot het vast stellen van het reglement over gaan naar het college
van burgemeester en wethouders.XNoot1Hierop bestaat één uitzondering. Artikel 40 lid 4, onder
e Wfd bepaalt dat een consument geen ontbindingsrecht heeft ten aanzien van
een overeenkomst op afstand inzake krediet waarbij hypothecaire zekerheid
wordt verleend. Dit onderscheid volgt uit de richtlijn Verkoop op afstand
van financiële diensten.XNoot1Tenzij een gedebiteerd bedrag binnen drie maanden moet zijn aangezuiverd.XNoot1De Wet assurantiebemiddelingsbedrijf wordt in herziene vorm ondergebracht
in de Wfd.XNoot1Maar als die meegenomen worden zouden ook de economische baten van de
wet in termen van een betere werking van en meer vertrouwen in de financiële
markt meegenomen moeten worden.XNoot1We hebben daartoe de hoeveelheid beschikbare arbeidsuren in de financiële
sector die aan «verkoop/advisering» kunnen worden toegerekend
gedeeld door het door het markt genoemde aantal uren dat gemiddeld aan een
advies wordt besteed.XNoot1Zie ook Kamerstukken 2002–2003, 28 600 IXB, nr. 18.XNoot1Kamerstukken II 2000/01, 27 231, nr. 1.XNoot2Reeds bij de totstandkoming van de Wck bestond de intentie om de privaatrechtelijke
bepalingen uit hoofdstuk IV van de Wck over te brengen naar Boek 7 van het
Burgerlijk Wetboek. De wenselijkheid hiervan vloeit voort uit het in artikel
107 van de Grondwet neergelegde codificatiebeginsel, dat meebrengt dat het
burgerlijk recht als regel in het BW dient te worden opgenomen. Dit voornemen
is reeds aangekondigd tijdens de parlementaire behandeling van de Wck in 1987
Kamerstukken II 1987/88, 19 785, nr. 7 blz. 49) en later herhaald bij
de wijzigingswet in 1990 (Kamerstukken II 1990/91, 22 109, nr. 3 blz.
1) waar werd gesteld dat «te zijner tijd in het kader van de werkzaamheden
van Boek 7 nieuw BW in verband met artikel 107 van de Grondwet de opneming
moet worden bezien van daarvoor in aanmerking komende bepalingen van de Wck
in enige titel van Boek 7». De herziening van de Wck is een goed moment
om dit voornemen te verwezenlijken.XNoot3Kamerstukken II 1987/88, 19 785, nr. 3 blz. 64.XNoot1Zie FIN01–399, alsmede de brief aan de Tweede Kamer met de reactie
op de uitkomsten van de consultatie, Kamerstukken II 2001/2002, 28 000
IXB, nr. 24.XNoot1Richtlijn nr. 2000//31/EG van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni
2000 betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij,
met name de elektronische handel, in de interne markt (PbEG L 178).XNoot2Onder meer artikel 30 van richtlijn 2000/12 (bankenrichtlijn) Pb EG L
126/1 uit 2000, en artikel 16 van richtlijn 2002/83 (gecodificeerde richtlijn
levensverzekering) Pb EG L 345/1uit 2002.XNoot1Kamerstukken II 1999–2000, 24 456, nr. 21.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 635, nrs. 1–2.XNoot1De oude definitie van «aanbieden»: alle werkzaamheden gericht
op het als wederpartij aangaan van overeenkomsten met consumenten inzake financiële
producten of bestaande uit het als wederpartij beheren of uitvoeren van dergelijke
overeenkomsten.XNoot1Zo bepaalt artikel 31 lid 3 van de Wfd dat een financiële dienstverlener
bepaalde informatie tijdens de looptijd van een overeenkomst aan een consument
dient te verschaffen.XNoot1Deze uitzondering volgt uit de richtlijn Verzekeringsbemiddeling.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2002–2003, 28 600 IXB, nr. 18.XNoot1Artikelsgewijze toelichting bij artikel 30 Wfd.XNoot2Zo ook Mr C.E. Drion, Preadviezen over adviezen, NJB, 4 juni 2004,
p. 1160 e.v. en de daarin aangehaalde jurisprudentie over de verantwoordelijkheden
van de opdrachtgever en de drie preadviezen van prof. dr A. Schilder A., mr
WH.J.M. Nuijts, mr D.C. Meerburg en prof. Mr S.C.J.J. Kortmann over «Het
advies en de rol van de adviseur» voor de Nederlandse Juristen Vereniging.XNoot1Dit uitgangspunt wordt onderschreven door de Arrondissementsrechtbank
Amsterdam in een vonnis van 7 juli 2004, zaaknr. 258118/ H030142.XNoot1Zie ook de conclusie van de Commissie Geschillen Aandelenlease in haar
eindrapport Over lenen, leasen en verliezen, juli 2004.XNoot1Met het integreren van de herziene de Wck in de Wfd zal de lagere regelgeving
op grond van de huidige Wck bijvoorbeeld gedeeltelijk – in herziene
vorm – worden overgehangen onder artikel 35 Wfd.XNoot1Kamerstukken II 2002–03, 28 258, nr. 7. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29507-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl