Wijziging enkele mijnbouwwetten ivm vergunning, exploratie en de produktie van koolwaterstoffen (Richtlijn 92/22/EG); Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24078, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

16-05-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

24078 nr. 5

09-05-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEEN 1. Inleidende opmerkingenDirecte en indirecte werkgelegenheid in de olie- en gaswinning
in personen Produktie olie in 1000 m3 en aardgas in mld
m312. Gevolgen voor de Nederlandse wetgeving3. Hoofdlijnen van het voorstelII. ARTIKELEN Artikel I: Wijziging Mijnwet 1810 Artikelen 22 tot en met 31Artikel II: Wijziging Mijnwet 1903 Onderdeel A Artikel 3Artikel 8hOnderdeel CArtikel III: Wijziging Mijnwet continentaal plat Artikel 18Artikel 23aArtikelen VI en VII: OvergangsbepalingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24078Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 078Wijziging van enige wetten op het gebied van de mijnbouw in verband
met de uitvoering van de richtlijn nr. 94/22/EG van het Europees Parlement
en de Raad van de Europese Unie van 30 mei 1994 betreffende de voorwaarden
voor het verlenen en het gebruik maken van vergunningen voor de prospectie,
de exploratie en de produktie van koolwaterstoffen (PbEG L 164)nr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 9 mei 1995Graag spreek ik mijn waardering uit voor de voortvarende behandeling van
het wetsvoorstel door de vaste commissie voor Economische Zaken. Het stemt
mij tot voldoening dat het voorstel in het algemeen instemming heeft ontmoet.
Van de in het verslag opgenomen vragen en opmerkingen heb ik met belangstelling
kennis genomen. In het onderstaande wordt daarop ingegaan. I. ALGEMEEN 1. Inleidende opmerkingenDe leden van de fractie van de PvdA hebben vragen gesteld over het niet
opnemen in het wetsvoorstel van de mogelijkheid om uit een oogpunt van natuurbehoud
gebieden voor de verkenning, opsporing en winning niet open te stellen, dan
wel om de vergunning te weigeren.In Nederland worden in het algemeen geen gebieden uitgesloten van vergunningverlening,
conform het beleid dat is neergelegd in VINEX (on-shore) en in het Watersysteemplan
Noordzee (off-shore).Voor het Nederlands territoir zij gewezen op het feit dat op grond van
een vergunnings- of concessievoorschrift en het Besluit milieu-effectrapportage
voor deze activiteiten binnen gevoelige gebieden zoals deze zijn aangegeven
in het Structuurschema Groene Ruimte het maken van een milieu-effectrapport
verplicht is. Indien uit de milieu-effectrapportage zou blijken dat op een
bepaalde plaats onaanvaardbare gevolgen voor het milieu van de voorgenomen
activiteit te verwachten zouden zijn, zal de toestemming voor het uitvoeren
van deze activiteit op die plaats dan ook niet gegeven worden en zal een andere
minder kwetsbare locatie gebruikt moeten worden. Bij het verlenen van toestemming
om op een bepaalde plaats mijnbouwactiviteiten te verrichten zullen ook op
de specifieke situatie toegesneden voorschriften aan de toestemming verbonden
kunnen worden. Overigens moet worden bedacht dat ook andere wetgeving in het
belang van de bescherming van het milieu of de natuur beperkingen
voor mijnbouwactiviteiten kan meebrengen.Op het continentaal plat bestaat de mogelijkheid in het Mijnreglement
continentaal plat regels te stellen en in een ministeriële regeling voor
de onderscheidene gebieden op het karakter van het gebied toegesneden voorschriften
op te nemen en daarmee bij de vergunningverlening rekening te houden.Van de mogelijkheid om gebieden niet open te stellen voor mijnbouwactiviteiten
is op enkele plaatsen gebruik gemaakt. Volgens de Mijnwet continentaal plat
blijft de mogelijkheid bestaan om te bepalen dat voor bepaalde delen geen
vergunningen of ontheffingen worden verleend (artikel 3). Ook artikel 5 van
dezelfde wet kan als uitvoering van artikel 2, eerste lid, van de richtlijn
worden beschouwd. Voorts worden volgens het voorgestelde artikel 2a van de
Wet opsporing delfstoffen geen boorvergunningen verleend, voor zover dit voortvloeit
uit de met betrekking tot de Waddenzee vastgestelde planologische kernbeslissing.Ik acht het niet nodig om in andere gevallen gebruik te maken van de mogelijkheid
om gebieden te sluiten uit een oogpunt van natuurbehoud. Er bestaan voldoende
mogelijkheden om bij concrete activiteiten, binnen het gebied waarvoor de
vergunning of de concessie is afgegeven, de belangen van natuur en milieu
op een volwaardige wijze tot hun recht te laten komen. Ik wijs er daarbij
op dat de richtlijn (en ook het wetsvoorstel) het mogelijk maakt om met het
oog op het milieu voorschriften aan de vergunning of de concessie te verbinden.Overigens kan naar mijn mening uit artikel 3, zesde lid, van de richtlijn
niet worden afgeleid dat lid-staten vrij zijn vergunningen te weigeren op
grond van de noodzaak van natuurbehoud. Deze bepaling geeft aan dat geen rechten
kunnen worden ontleend aan het feit dat een aanvraag in behandeling is genomen;
ook dan kunnen vergunningen worden geweigerd, mits geen discriminatie plaatsvindt.
De criteria op grond waarvan vergunningen worden verleend, zijn limitatief
opgesomd in het eerste onderdeel van artikel 5 van de richtlijn.De leden van de CDA-fractie vernamen graag waarom de voorgestelde wetswijzigingen
hen pas op 4 februari hebben bereikt. Nadat de richtlijn op 30 mei 1994 was
vastgesteld, kon het voorstel van wet op 27 oktober 1994 ter overweging aanhangig
worden gemaakt bij de Raad van State. Deze periode is gebruikt om het voorstel
van wet, met omvangrijke wijzigingen in vier wetten op het terrein van de
mijnbouw, tot stand te brengen. Daarvoor waren uiteraard studie en overleg
nodig. Op 16 januari 1995 bracht de Raad van State advies uit, waarna het
wetsvoorstel op 4 februari 1995 is ingediend bij de Tweede Kamer.De leden van de CDA-fractie betreurden het dat het in het verleden en
nu onmogelijk is gebleken te komen tot vernieuwing en verbetering van de mijnwetgeving.
Bij de opstelling van het wetsvoorstel is als uitgangspunt genomen dat geen
andere regels worden opgenomen dan voor de implementatie van de richtlijn
noodzakelijk zijn. In de memorie van toelichting (blz. 6) is reeds uiteengezet
dat dit in lijn is met aanwijzing 337 van de Aanwijzingen voor de regelgeving,
die voortvloeit uit de noodzaak van tijdige implementatie. Een praktische
overweging is dat het te veel tijd en discussie zou vergen indien de richtlijn
als uitgangspunt zou worden gebruikt voor een algehele herziening van de mijnwetgeving.De noodzakelijke keuze dat de algehele herziening van de mijnwetgeving
niet wordt «meegenomen» in dit wetsvoorstel, laat onverlet dat
nog steeds argumenten kunnen bestaan om het wetgevingscomplex te moderniseren.
Tot nu toe heeft deze wetgevingsoperatie geen gestalte gekregen, onder meer
omdat andere prioriteiten – zoals de onderhavige implementatie –
moesten worden gesteld. Ik wil mij, nadat de richtlijn is uitgevoerd, beraden
op deze herziening. Overigens heeft het wetsvoorstel reeds een zeker moderniserend
en harmoniserend effect, evenals enige andere wetten van de laatste
jaren, zoals de Algemene wet bestuursrecht en de wet van 21 juli 1992 tot
uitbreiding en wijziging van de Wet algemene bepalingen milieuhygiëne.In de memorie van toelichting bij het huidige wetsvoorstel misten de leden
van de CDA-fractie een goede analyse van de betekenis van het wetsvoorstel
voor de positie van gas- en oliemaatschappijen. Ik merk op dat het wetsvoorstel
dient ter uitvoering van de richtlijn, die beoogt een niet-discriminerende
toegang tot en uitoefening van mijnbouwactiviteiten te waarborgen, onder voorwaarden
die in bepaalde opzichten een grotere concurrentie bevorderen. De richtlijn
wil aldus een optimale prospectie, exploratie en produktie bevorderen en bijdragen
tot de integratie van de interne energiemarkt.In de Nederlandse mijnbouwpraktijk wordt reeds een niet-discriminatoir
vergunningenbeleid gevoerd en bestaat reeds internationale concurrentie, zodat
de richtlijn hier naar mijn oordeel geen gevolgen van betekenis zal hebben.Over de ontwikkeling van de werkgelegenheid en de winning van aardgas
en aardolie sinds 1985, waarnaar de leden van de CDA-fractie ook hebben gevraagd,
kan het volgende worden opgemerkt.Een onderscheid kan worden gemaakt tussen directe en indirecte werkgelegenheid.
De indirecte werkgelegenheid valt ruwweg samen met de werkgelegenheid bij
de toeleveranciers. Directe en indirecte werkgelegenheid in de olie- en gaswinning
in personen  Directe werkgelegenheid1Indirecte werkgelegenheid219856 500– 19867 000–19877 100– 19887 30014 39019897 60017 030 19907 70018 50019917 90021 590 19928 00021 60019937 700–1 Cijfers CBS.2 Cijfers NEI.In de hier gepresenteerde cijfers voor indirecte werkgelegenheid zit een
gedeeltelijke dubbeltelling ten aanzien van de directe werkgelegenheid waardoor
de totale werkgelegenheid lager uit zal vallen.Voor wat betreft de ontwikkelingen na 1992/93 zijn er nog geen cijfers
beschikbaar. Forse schommelingen in de directe werkgelegenheid zijn echter
niet te verwachten.De indirecte werkgelegenheid is, wanneer ik uitga van geluiden uit de
sector, met enige duizenden arbeidsplaatsen aan het afnemen ten opzichte van
voorgaande jaren.Deze afname ligt in lijn met de afgenomen opsporingsactiviteit op het
continentaal plat. Zoals eerder aan de Tweede Kamer is bericht worden echter
de mijnrechtelijke en fiscale condities voor de opsporing en winning van olie
en gas verbeterd (zie Aanhangsel Handelingen II 1993/94, nr. 534 en 699).
Te verwachten is daarom dat de activiteiten op het continentaal plat de komende
jaren weer zullen toenemen. Voor de ontwikkeling in de winning van olie en gas verwijs ik naar de
onderstaande tabel: Produktie olie in 1000 m3 en aardgas in mld
m31 OlieGas 1985416380,6 1986523774,01987485775,4 1988441466,7 1989383071,91990399272,4 1991367182,4 1992320783,01993301384,0 1994402578,41 Cijfers EZ.De leden van de VVD-fractie spraken hun bezorgdheid uit over het mijnbouwklimaat
in Nederland in verband met het vertrek van enkele ondernemingen uit ons land.
Voor alle duidelijkheid wordt hier herhaald dat het voorliggende wetsvoorstel
geen wijziging brengt in de financiële voorwaarden, waaronder mijnbouwactiviteiten
plaatsvinden. Overigens is het juist, dat een aantal ondernemingen de afgelopen
jaren hun exploratie- en winningsactiviteiten in Nederland hebben beëindigd.
In alle gevallen zijn de activiteiten overgenomen door andere ondernemingen;
sommige waren reeds in Nederland gevestigd en hebben hun positie hier versterkt,
andere zijn nieuw in ons land. De motieven waarom maatschappijen zijn vertrokken
zijn verschillend; soms omdat men weinig succesvol bij exploratie of het verkrijgen
van vergunningen is geweest, soms lagen er strategische redenen van de moedermaatschappij,
leidend tot een wereldwijde heroriëntatie, aan ten grondslag. De indruk
is, dat vertrek nimmer volledig veroorzaakt is door de financiële voorwaarden
die gelden bij opsporing en winning; hooguit heeft dit element in beperkte
mate meegespeeld.Bij de leden van de VVD-fractie waren ook vragen gerezen over de verhouding
tussen de richtlijn en de regeling omtrent Energie Beheer Nederland BV, zoals
neergelegd in het besluit van 27 januari 1995 (Stb. 42) tot wijziging van
het besluit van 6 februari 1976, houdende uitvoering van artikel 12 van de
Mijnwet continentaal plat ten aanzien van opsporings- en winningsvergunningen
voor of mede voor aardolie of aardgas (Stb. 102). Gedoeld is waarschijnlijk
op de daarin vastgelegde besluitvormingsprocedure in de zogenaamde winningsvennootschap.
Net als in een eerder besluit (Stb. 1967, 24), waarin eveneens een deelneming
van 40% aan de orde was, is vastgesteld dat bepaalde belangrijke beslissingen
van de vennootschap, waarin EBN namens de Staat voor 40% deelneemt, moeten
worden genomen met een meerderheid van twee derden van de stemmen. Dit voorschrift
is niet in strijd met artikel 6, derde lid, van de richtlijn.Het verheugt mij dat de leden van de fractie van D66 zich in het algemeen
konden verenigen met de wijze waarop de richtlijn wordt uitgevoerd. Hun vragen
komen later aan de orde.De leden van de RPF-fractie waren benieuwd naar de positie van de Nederlandse
off-shore industrie, tegen de achtergrond van het doel van de voorgestelde
regeling, namelijk het bevorderen van de concurrentie. Het wetsvoorstel, dat
dient ter uitvoering van de richtlijn, zal naar mijn oordeel geen invloed
hebben op de bestaande concurrentiepositie van de Nederlandse mijnbouw. De off-shore industrie is een internationaal georiënteerde sector.
In deze sector zijn daarom altijd al internationaal concurrerende tarieven
noodzakelijk geweest. De Nederlandse off-shore industrie heeft met succes
hierin geopereerd. Meer dan 70% van de omzet in deze sector wordt behaald
uit export.De Nederlandse off-shore industrie heeft deze goede positie op de wereldmarkt
kunnen veroveren dankzij een aantal factoren. Het heeft kunnen profiteren
van de aanwezigheid van een thuismarkt, de aanwezigheid van een nationaal
netwerk van maritieme infrastructuur, een gunstige geografische ligging (aan
de Noordzee) en tenslotte de aanwezigheid van een goede kennisinfrastructuur.De activiteiten met betrekking tot de opsporing van olie en gas op het
continentaal plat zijn de afgelopen twee jaar op een laag pitje komen te staan
onder invloed van de lage olieprijs en de lage dollarkoers. Bovendien spelen
de geringer wordende vooruitzichten op vondsten van grote omvang een rol.
Hierdoor is de thuismarkt van de off-shore industrie onder druk komen te staan.
Te verwachten is dat door de eerder genoemde verbetering van de mijnrechtelijke
en fiscale condities de activiteiten op het continentaal plat de komende jaren
weer zullen toenemen.De positie op de buitenlandse markt wekt enige zorg. In de landen rond
de Noordzee bestaat in de off-shore industrie overcapaciteit. Bovendien ondervinden
de Nederlandse bedrijven de gevolgen van de sterke gulden die op korte termijn
nadelig zijn.Door een hoge produktie per werknemer heeft de Nederlandse off-shore industrie
haar positie tot dusver redelijk weten te behouden. De hierboven weergegeven
situatie heeft wel een negatieve invloed op de werkgelegenheid.De leden van de SGP-fractie vroegen in hoeverre het eerder genoemde besluit
van 27 januari 1995 (Stb. 42) en het onderhavige wetsvoorstel een impuls geven
aan de opsporing en winning van kleine velden. Zij verwezen hierbij naar de
mening van NOGEPA (Nederlandse Olie en Gas Exploratie en Produktie Associatie),
die een brief tot de Tweede Kamer had gericht. Het onderhavige wetsvoorstel
beoogt enkel implementatie van richtlijn nr. 94/22/EG betreffende de voorwaarden
voor het verlenen en het gebruik maken van vergunningen voor de prospectie,
de exploratie en de productie van koolwaterstoffen (PbEG L 164). Het door
deze fractie aangehaalde besluit, hetwelk inderdaad een impuls beoogt te geven
aan de exploratie en exploitatie van marginale velden, staat daar los van.
Het wetsvoorstel zal, zoals gezegd, naar mijn oordeel geen invloed hebben
op de bestaande concurrentiepositie van de Nederlandse mijnbouw.Ook op de overige bezwaren van NOGEPA vroegen de leden van de SGP-fractie
commentaar. De besluitvorming bij staatsdeelneming, die door NOGEPA ter discussie
was gesteld, kwam reeds in deze nota aan de orde, in antwoord op een vraag
van de leden van de VVD-fractie. De regeling van de hoofdelijke aansprakelijkheid
en de aanpassing van artikel 18 van de Mijnwet continentaal plat zullen worden
besproken in het artikelsgewijze deel van deze nota. De opmerkingen van NOGEPA
over het eerdergenoemde besluit van 27 januari 1995 (Stb. 42) vallen buiten
het bestek van deze nota. 2. Gevolgen voor de Nederlandse wetgevingDe leden van de CDA-fractie vroegen of het verlichte aanbestedingsregime
zonder tussentijdse toetsing wordt gehandhaafd. In de richtlijn 90/531/EEG
van 17 september 1990 betreffende de procedures voor het plaatsen van opdrachten
in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en telecommunicatie –
en in de daarvoor inmiddels in de plaats getreden richtlijn 93/38/EEG –
is bepaald dat ook aanbestedingen in de sector van de olie- en
gaswinning onder de bepalingen van deze richtlijn vallen. Wel biedt de richtlijn
de mogelijkheid een verlicht regime toe te passen, mits hiervoor toestemming
van de Europese Commissie is verkregen. Toestemming is gebonden aan een aantal
in de richtlijn genoemde voorwaarden. Nederland heeft toestemming voor onbepaalde
tijd verkregen bij beschikking nr. 93/676/EG van 10 december 1993, nadat de
nationale regelgeving aan die voorwaarden was aangepast. Een aantal andere
lidstaten heeft op verzoek tijdelijk toestemming gekregen van de Europese
Commissie.Achtergrond voor het brengen van de sector van de olie- en gaswinning
onder de aanbestedingsrichtlijn is de zorg geweest met betrekking tot het
toepassen van objectieve aanbestedingsprocedures in deze sector. Alleen voor
het geval de nationale wetgeving zelf voldoende waarborgen biedt op het terrein
van aanbestedingen, kent de richtlijn de mogelijkheid van een verlicht regime;
de voorwaarden van artikel 3 van de richtlijn, die mede betrekking hadden
op de vergunningverlening in de mijnbouw, dienden daartoe als maatstaf. Met
de totstandkoming van richtlijn 94/22/EG zijn objectieve voorwaarden vastgesteld
voor het verlenen en het gebruik maken van vergunningen in de sector van de
olie- en gaswinning. Lid-staten die de nieuwe richtlijn hebben uitgevoerd,
worden geacht te voldoen aan een deel van de voorwaarden voor het verlichte
regime onder de aanbestedingsrichtlijn; dit is in artikel 12 van richtlijn
94/22/EG (Koolwaterstoffen) vastgelegd. Zoals vermeld verandert de situatie
voor Nederland niet omdat ons land reeds toestemming had om dit regime toe
te passen.Door de leden van de CDA-fractie werden voorts vragen gesteld over het
niet handhaven van een systeem, waarbij de Staat het initiatief neemt tot
het houden van een «ronde». Tijdens de voorbereiding van de richtlijn
waardeerde Nederland het positief dat onder meer in deze bekende procedure
werd voorzien. De richtlijn biedt de lid-staten aldus de mogelijkheid te kiezen
voor het meest geschikte stelsel van vergunningverlening.In de toelichting op het wetsvoorstel is aangegeven waarom thans wordt
afgezien van het systeem van ronden (blz. 3 en 4). Daarbij is overwogen dat
voor een groot deel van het continentaal plat inmiddels opsporings- dan wel
winningsvergunningen zijn verleend. Daarbij komt nog dat een deel van het
continentaal plat, waar in het verleden opsporingsvergunningen voor zijn verleend,
die inmiddels verlopen dan wel teruggegeven zijn, en waar de opsporing niet
tot de aantoning van economisch winbare hoeveelheden heeft geleid. Verwacht
mag worden dat voor een beperkt aantal gebieden er sprake zal zijn van een
beperkte concurrentie. Voor een aantal andere gebieden wordt geen concurrentie
verwacht. Deze concurrentie, waardoor maatschappijen werden gestimuleerd tot
het aanbieden van een zo hoog mogelijk niveau van activiteiten in het gebied
waarvoor de vergunning werd aangevraagd, lag ten grondslag aan het rondesysteem,
zoals dat tot voor kort werd gehanteerd. Het heeft dan ook naar mijn mening
de voorkeur in de toekomst een systeem te hanteren waarbij andere maatschappijen
naar aanleiding van een aanvraag uitgenodigd worden om eveneens aanvragen
in te dienen en het continentaal plat daartoe permanent open te stellen. Voordeel
van het permanent openen van het continentaal plat voor aanvragen om opsporingsvergunningen
is dat een snelle doorstroom van vergunningsgebieden mogelijk is en dat dit
een positieve invloed op het activiteitenniveau kan hebben.Ten aanzien van de vraag van de leden van de CDA-fractie met betrekking
tot het opnemen van de criteria, met name ten aanzien van de technische en
financiële mogelijkheden van de aanvrager, kan als volgt geantwoord worden.
Bij de beoordeling van aanvragen om een vergunning heeft de toepassing van
deze criteria altijd een belangrijke rol gespeeld. Deze criteria kunnen gezien
worden als «drempel»-criterium bij de beoordeling
van aanvragen. Het niet voldoen aan een van deze of beide criteria leidt er
automatisch toe dat vergunningverlening niet zal plaatsvinden. Deze criteria
dienen bij uitstek om te waarborgen dat op het gebied van de mijnbouw alleen
ervaren bedrijven met een aanvaardbare financiële basis in Nederland
en het Nederlands deel van het continentaal plat werkzaam zijn. In de komende
maanden zal een en ander in nadere regelen uitgewerkt worden.De leden van de CDA-fractie stelden het te betreuren dat Nederland de
belangen met betrekking tot o.a. de bescherming van biologische hulpbronnen
en van nationaal bezit met een archeologische waarde via de Mijnreglementen
wil behartigen. Het feit dat in het wetsvoorstel gekozen is voor een beperkt
aantal aan de vergunning te verbinden voorwaarden en eisen betekent niet dat
aan andere belangen niet evenzeer aandacht moet worden geschonken. De bedoelde
belangen kunnen echter ook via een andere weg worden behartigd. Het opnemen
van voorschriften op deze gebieden in de Mijnreglementen brengt met zich mede
dat deze belangen via algemeen verbindende voorschriften tot hun recht kunnen
komen. Een voordeel hiervan is dat zowel bestaande als nieuwe activiteiten
daaronder komen te vallen. In de praktijk is niet gebleken dat er naast algemene
voorschriften ook nog behoefte bestaat aan individuele aan een vergunning
te verbinden voorschriften.De leden van de CDA-fractie kregen graag een verklaring voor het niet
handhaven van de Regeling prioriteitsverklaring geofysisch bodemonderzoek
en vroegen zich af waarom handhaving werkelijk onmogelijk is. De reden om
deze regeling af te schaffen is toe te rekenen aan de sinds de inwerkingtreding
van de regeling daarmee in de praktijk opgedane ervaring. Gebleken is dat
maatschappijen in de praktijk het veel tijd kostende geofysisch onderzoek,
dat met de huidige technieken veel kostbaarder is geworden, verrichten als
een boorvergunning is verleend dan wel onherroepelijk is geworden. Met name
langdurige beroepsprocedures tegen verleende boorvergunningen leidden er toe
dat de zekerheid die een prioriteitsverklaring geacht werd te verschaffen
een beperkte strekking had. Het niet handhaven van de regeling brengt wel
met zich mee dat bij de verlening van een boorvergunning bij het bepalen van
de tijdsduur rekening gehouden zal moeten worden met het nog te verrichten
geofysisch onderzoek.Hierbij zij aangetekend dat de prioriteitsverklaring voor het Nederlands
territoir een andere functie heeft dan de verkenningsvergunning op het continentaal
plat. Anders dan de verkenningsvergunning biedt de prioriteitsverklaring een
exclusief recht, namelijk op een voorrangsbehandeling van de aanvraag om een
boorvergunning. Was de prioriteitsverklaring gehandhaafd, dan zou daarvoor
in de Wet opsporing delfstoffen een reeks bepalingen moeten worden opgenomen,
zoals die worden voorgesteld ten aanzien van de andere vergunningen. Een verkenningsvergunning
geeft geen exclusief recht maar is bedoeld om het verkenningsonderzoek op
het continentaal plat beter te kunnen reguleren.De leden van de CDA-fractie vroegen ook informatie over de situaties in
het Verenigd Koninkrijk en Denemarken na implementatie van de richtlijn. Hierover
kan ik nu geen duidelijkheid verschaffen.De door de leden van de RPF-fractie gevraagde toelichting op het niet
handhaven van het rondensysteem is hierboven reeds gegeven, in antwoord op
vragen van de CDA-fractie.Over de verhouding tussen de Nederlandse verkenningsvergunning en de vergunning
voor prospectie volgens de richtlijn kan het volgende worden opgemerkt. Een
vergunning in de zin van de richtlijn geeft «het exclusieve recht (...)
op de prospectie, de exploratie of de produktie van koolwaterstoffen in een
geografisch gebied» (artikel 1, onderdeel 3, van de richtlijn). Een
verkenningsvergunning op grond van de Mijnwet continentaal plat geeft weliswaar
recht op «het instellen van een verkenningsonderzoek»,
dat wil zeggen op prospectie (artikel 1, eerste lid, van de wet), maar dit
is geen exclusief recht. Als reeds een verkenningsvergunning geldt, is niet
uitgesloten dat ook aan anderen een verkenningsvergunning voor dezelfde delfstof
in hetzelfde gebied wordt verleend. Anders dan een opsporings- of winningsvergunning
(zie artikel 9 van de wet) is een verkenningsvergunning derhalve geen vergunning
in de zin van de richtlijn. Dit betekent dat de Nederlandse wettelijke regels
inzake de verkenningsvergunning niet behoeven te worden aangepast aan de bepalingen
van de richtlijn.Er is geen reden om de Nederlandse verkenningsvergunning zodanig aan te
passen dat deze onder de richtlijn komt te vallen. De richtlijn verplicht
niet tot het toekennen van exclusieve rechten in de verkenningsfase (prospectie).
Beleidsmatig is het gewenst de mogelijkheid te handhaven dat aan meer dan
een belangstellende een verkenningsvergunning wordt verleend. Vervolgens wordt
voor de opsporing (exploratie) en winning (produktie) een exclusief recht
toegekend. 3. Hoofdlijnen van het voorstelDe leden van de CDA-fractie vroegen om een herziening van het voorstel
om de Staten-Generaal niet te betrekken bij de eerste algemene maatregelen
van bestuur, die worden vastgesteld nadat dit wetsvoorstel het Staatsblad
heeft bereikt. Dit voorstel vloeit voort uit de noodzaak de Nederlandse wetgeving
tijdig aan te passen aan de richtlijn. Daarbij komt dat de benodigde wetgeving
deels rechtstreeks voortkomt uit de richtlijn, deels slechts de huidige praktijk
vastlegt. Nieuw beleid is, gegeven de wettelijke regeling en de EG-richtlijn,
in de algemene maatregelen van bestuur niet aan de orde. Zoals in het algemeen
deel van de memorie van toelichting is opgemerkt, behoeft het afzien van de
figuur van voorwaardelijke delegatie dan ook niet bezwaarlijk te zijn; de
nadere regels zullen zich beperken tot datgene dat in verband met de implementatie
nodig is. Zou toch tot betrokkenheid van Tweede en Eerste Kamer worden besloten,
dan zou op hen nog meer druk worden gelegd om het wetsvoorstel spoedig te
behandelen. De wet zou dan immers tenminste een maand vóór het
tijdstip, waarop de algemene maatregelen van bestuur in werking zouden moeten
treden, gereed moeten zijn.Volgens de leden van de CDA-fractie wordt het aanvoeren van broodnodige
bespoediging een vast onderdeel in de benadering van volksvertegenwoordigers
bij het uitkomen van algemene maatregelen van bestuur. Ik merk op dat dit
standpunt niet kan worden gebaseerd op de gang van zaken rond het eerder genoemde
besluit van 27 januari 1995 (Stb. 42). Hierbij is immers de procedure gevolgd
die rechtstreeks voortvloeit uit artikel 12, vierde lid, van de Mijnwet continentaal
plat. Derhalve is de vastgestelde maatregel eerst in werking getreden nadat
de Kamers der Staten-Generaal een maand de gelegenheid hebben gehad om de
wens te kennen te geven dat de inwerkingtreding bij wet zou worden geregeld.Ook nadat de richtlijn is uitgevoerd zal bij wijziging van de algemene
maatregel van bestuur op grond van artikel 12 van de Mijnwet continentaal
plat de bekende procedure worden gevolgd, zodat de volksvertegenwoordigers
in staat zijn hun rol te spelen bij de belangrijke voorschriften van financiële
aard. Ten aanzien van het Nederlands territoir bestaat deze procedure nog
niet, maar wordt deze nu juist voorgesteld. Daarmee verkrijgt de Staten-Generaal
ook formele betrokkenheid bij financiële voorschriften die op grond van
de Mijnwet 1903 aan concessies worden verbonden.De leden van de RPF-fractie vroegen waarom het niet zinvol is tot een
verdere aanpassing c.q. herziening van de wetgeving naar aanleiding van de
richtlijn te komen. In paragraaf 1 is, in antwoord op vragen van de leden
van de CDA-fractie, nog eens uiteengezet waarom thans niet gekozen is voor
een meer ingrijpende herziening van de mijnwetgeving. Ik deel overigens niet
de vrees van de leden van de RPF-fractie dat de mijnwetgeving nu verwordt
tot «plak- en knipwerk». Het voorgelegde wetsvoorstel heeft eerder
een harmoniserend effect. Ook worden nu verouderde passages geschrapt dan
wel verbeterd. Het voorstel tot implementatie vormt aldus tenminste een stap
naar verbetering van het stelsel.II. ARTIKELEN Artikel I: Wijziging Mijnwet 1810 Artikelen 22 tot en met 31De leden van de CDA-fractie vroegen op grond waarvan de advisering door
de Inspecteur-Generaal der Mijnen uit de wet is gehaald. Op grond van het
huidige artikel 27 van de Mijnwet 1810 adviseert de Inspecteur-Generaal der
Mijnen de Commissaris van de Koningin, alvorens deze weer advies uitbrengt
aan de Minister van Economische Zaken. Het wordt niet nodig geacht de advisering
door de Inspecteur-Generaal der Mijnen wettelijk voor te schrijven. Hij adviseert
uit hoofde van zijn functie de Minister van Economische Zaken; omdat het hier
om een interne aangelegenheid gaat, is hiervoor geen wettelijke verplichting
opgenomen. Een verplichting om vanuit de provincie de Inspecteur-Generaal
te raadplegen acht ik niet op zijn plaats. Artikel II: Wijziging Mijnwet 1903 Onderdeel A Artikel 3Voor de vraag waarom in de Mijnwet 1903 niet wordt bepaald dat geen vergunning
wordt verleend voorzover dit voortvloeit uit de PKB-Waddenzee, zij verwezen
naar de inhoud van paragraaf 1, in antwoord op vragen van de leden van de
PvdA-fractie. Ten aanzien van het concessievrije gebied van de Waddenzee kan
het volgende worden opgemerkt. Voor een deel van het gebied waarop de PKB-Waddenzee
van toepassing is, zijn concessies verleend. Daarnaast zijn voor direct aan
de Waddenzee grenzende gebieden boorvergunningen en concessies van kracht.
Het is mogelijk dat zich binnen die gebieden gasvelden bevinden die de grens
van het concessiegebied overschrijden. Deze gasvelden mogen alleen gewonnen
worden als voor het gehele gebied waar zich de gasvoerende structuur bevindt,
concessie is verleend. Aanpassing van bestaande concessies om dit te bewerkstelligen
kan dan noodzakelijk zijn. Dit laat onverlet dat – in lijn met hetgeen
in de PKB-Waddenzee is bepaald – het huidige niet in concessie gegeven
gebied van boor- en winningsinstallaties gevrijwaard dient te blijven. Artikel 8hKan worden aangegeven, vroegen de leden van de CDA-fractie, waarom in
artikel 8h nu gedeputeerde staten van de provincie in plaats van de Commissaris
van de Koningin in de gelegenheid worden gesteld advies uit te brengen aan
de Minister van Economische Zaken? De voorgestelde vervanging van de «Commissaris
van de provincie» (of eigenlijk, volgens de authentieke tekst van de
Mijnwet 1810, «le préfet du département») houdt
verband met de huidige provinciale bestuursstructuur. Het college van gedeputeerde
staten is niet verplicht advies uit te brengen. Onderdeel CDe vragen over artikel II (Wijziging Mijnwet 1903), onderdeel C, hebben
ook betrekking op artikel III (Wijziging Mijnwet continentaal plat), onderdeel
N. Op beide plaatsen worden regels gesteld inzake de hoofdelijke aansprakelijkheid.
Hierna wordt ingegaan op de opmerkingen, die door verschillende fracties zijn
gemaakt. Voor vergunning en vergunninghouder kan derhalve ook gelezen worden:
concessie en concessiehouder.De voorgestelde bepaling inzake de hoofdelijke aansprakelijkheid hangt
samen met de noodzaak om een wettelijke grondslag te creëren voor alle
door middel van voorschriften aan de vergunninghouder op te leggen verplichtingen.
Voorschriften dienen volgens de richtlijn tevoren te worden vastgesteld en
bekendgemaakt. De hoofdelijke aansprakelijkheid vloeit thans in Nederland
onder meer voort uit een voorschrift inzake borgstelling, dat aan de vergunning
wordt verbonden. Een dergelijk voorschrift zou kunnen worden opgenomen in
de algemene maatregel van bestuur, die op grond van de wet moet worden vastgesteld.
Gekozen is echter voor het opnemen van een uitdrukkelijke wetsbepaling. De
achtergrond van dit voorstel is de volgende.Uitgangspunt van de bestaande wet is dat ingeval een vergunning aan verschillende
deelnemers gezamenlijk wordt verleend, ieder van hen kan worden aangesproken
op de nakoming van de aan de vergunning verbonden voorschriften (Kamerstukken
II 1966/67, 9020, nr. 5, blz. 9. Het betreft hier de memorie van antwoord
inzake regeling van de inwerkingtreding van de algemene maatregel van bestuur
tot uitvoering van artikel 12 der Mijnwet continentaal plat, niet inzake de
Mijnwet continentaal plat zelve.) Tegen het einde van de tachtiger jaren deed
zich het geval voor, dat een voormalig deelnemer in een groep zijn deel van
het verschuldigde winstaandeel niet betaalde en de overige deelnemers dat
deel eveneens niet wilden betalen. De sanctie dat de vergunning kan worden
ingetrokken indien niet wordt betaald, bleek niet een geschikte stok achter
de deur. Gebleken is toen dat het noodzakelijk was buiten twijfel te stellen
dat de betaling van het verschuldigde winstaandeel veilig kon worden gesteld.
Het achterwege blijven van de betaling zou ten koste gaan van de overheid,
terwijl de vergunning gewoon doorloopt.Sindsdien – vanaf 1987 – is door de minister het sinds de
inwerkingtreding van de Mijnwet continentaal plat gehuldigde standpunt in
brieven aan de mijnbouwmaatschappijen uitdrukkelijk kenbaar gemaakt en is
gebruik gemaakt van de door de wetgever geboden mogelijkheid een voorschrift
aan de vergunning te verbinden omtrent de zekerheidstelling voor de betaling
van de bedragen die ingevolge de vergunning aan de Staat verschuldigd zijn.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft in een daartegen
door een van de mijnbouwmaatschappijen aangespannen beroep geconcludeerd dat
verbinding van deze voorwaarde aan de vergunning niet onrechtmatig is (10
februari 1994, AB 1995, 193).Indien de hoofdelijke aansprakelijkheid gestalte krijgt via een voorschrift
bij de vergunning, moet dit voorschrift volgens de richtlijn worden vastgesteld
en bekendgemaakt (artikel 5, onderdeel 2). Om eventuele twijfel over de aanwezigheid
van hoofdelijke aansprakelijkheid ook bij bestaande vergunningen en concessies
weg te nemen is gekozen voor het in het wetsvoorstel opnemen van een uitdrukkelijke
wetsbepaling, die geen uitwerking behoeft in een voorschrift bij de vergunning.
Zoals in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel al is aangegeven
verschillen de situaties op het continentaal plat en het Nederlands territoir
op dit punt niet van elkaar en is er derhalve voor gekozen in
beide gevallen een daartoe strekkend artikel op te nemen.Het is niet bekend of vergunninghouders elders aan dezelfde voorwaarde
zullen zijn gebonden. Ik ben van mening dat hier geen sprake is van het opwerpen
van een nadelige voorwaarde, die een Nederlandse vergunninghouder in een ongunstiger
mededingingspositie brengt ten opzichte van vergunninghouders in andere lid-staten.
Niet gebleken is dat van de hoofdelijke aansprakelijkheid negatieve effecten
op het mijnbouwklimaat zijn uitgegaan.Ten aanzien van de suggestie van de leden van de fractie van D66 om in
plaats van hoofdelijke aansprakelijkheid een systeem in te voeren waarbij
iedere deelnemer in een vergunning zich borg stelt voor de betaling van zijn
aandeel in het te betalen winstaandeel merk ik op dat dit geen recht doet
aan het karakter van de deelneming in de vergunning, waarbij sprake is van
een gezamenlijk houden van de vergunning door de onderscheidene deelnemers
en derhalve een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Artikel III: Wijziging Mijnwet continentaal plat Artikel 18Het bestaande artikel 18, eerste lid, van de Mijnwet continentaal plat
geeft aan dat een vergunning op verzoek met inachtneming van het bij of krachtens
deze wet bepaalde wordt gewijzigd, voor zover dit naar het oordeel van de
Minister van Economische Zaken, al dan niet onder daardoor nodige verdere
wijzigingen, met het algemeen belang is te verenigen.Over het eerste lid zijn vragen gesteld door de leden van de CDA- en D66-fractie.
Deze bepaling wordt neutraler geformuleerd, in die zin dat niet langer het
criterium van het algemeen belang wordt genoemd.Het schrappen van dit criterium heeft echter voor de praktijk weinig gevolgen.
Het beleid is altijd zo geweest dat bij wijziging van een vergunning daaraan
geen lichtere voorschriften kunnen worden verbonden dan die, welke zijn opgenomen
in de algemene maatregel van bestuur op grond van artikel 12 van de Mijnwet
continentaal plat. Dit gebeurt alleen als deze algemene maatregel van bestuur
daartoe de ruimte biedt. Voorschriften worden niet in afwijking van deze regels
gewijzigd, aangezien dan de betekenis van de artikelen 12 en 13 zou worden
ondergraven. Zo zouden vastgestelde voorschriften, die aan het parlement zijn
voorgelegd (artikel 12, vierde lid), spoedig daarna weer kunnen worden geschrapt.Uit de strekking van de richtlijn vloeit nog eens voort dat wijzigingen
niet kunnen worden aangebracht zonder algemene grondslag, die garandeert dat
het beleid inzake aanpassing van voorschriften voor een ieder op dezelfde
manier geldt. Als deze garantie niet bestaat, kan rechtsongelijkheid tussen
vergunninghouders ontstaan.Het is in dit licht dat voorgesteld is de woorden «algemeen belang»
te laten vervallen. Zij suggereren meer vrijheid dan op grond van de richtlijn
is toegestaan. Het is ook niet zo dat de Minister van Economische Zaken door
het schrappen van deze woorden juist een grotere vrijheid krijgt om te beslissen
of een verzoek om wijziging al dan niet wordt ingewilligd. Voor hem geldt
praktisch steeds als norm dat hij zich moet houden aan het bepaalde bij of
krachtens de wet.Ik verwacht dan ook dat in de rechtspraktijk op basis van artikel 18,
eerste lid, in het algemeen geen verandering zal optreden. Bij een verzoek
om wijziging moet met name getoetst worden of inwilliging strijd met het bij
of krachtens de wet bepaalde zou opleveren. Wijziging van de aan de vergunning
verbonden voorschriften kan alleen worden toegestaan, indien dit voortvloeit
uit de nadere regels, bedoeld in artikel 12. Dit hoeft niet expliciet
in artikel 18 te worden opgenomen. Voor verlenging geeft het tweede lid een
nieuw, door de richtlijn voorgeschreven, criterium.Het voorgestelde tweede lid, dat tot opmerkingen van leden van de VVD-fractie
heeft geleid, geldt alleen voor nog te verlenen vergunningen. De bepaling
vloeit voort uit artikel 4, onderdeel b, van de richtlijn. De tweede volzin
van dit onderdeel geeft aan dat de duur van vergunningen alleen kan worden
verlengd «wanneer de vastgestelde duur onvoldoende is om de betrokken
activiteit te voltooien en de activiteit is verricht in overeenstemming met
de vergunning». Deze tweede volzin moet worden gelezen in relatie met
de eerste, op grond waarvan de duur van een vergunning niet langer mag zijn
dan noodzakelijk om de activiteiten waarvoor de vergunning wordt verleend,
te verrichten.De leden van de VVD-fractie vroegen voorts hoe de aanscherping van het
tweede lid zich verhoudt met het project Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit.
Deze operatie heeft als doelstelling: terug naar wat strikt nodig is, versterken
van de marktwerking en verbetering van de kwaliteit van wet- en regelgeving
(Kamerstukken 1994/95, 24 036, nr. 1, blz. 3). De wetswijziging is noodzakelijk
ter uitvoering van de richtlijn. Zij moet voorkomen dat gebieden onnodig lang
«bezet» worden gehouden. De richtlijn heeft immers tot doel de
concurrentie te bevorderen en daardoor een betere werking van de interne energiemarkt
te bewerkstelligen. Voor de individuele vergunninghouder brengt dit wel met
zich mee dat hij de vergunning niet langer mag houden dan nodig is. Hierboven
werd al aangegeven dat van verlenging alleen sprake kan zijn als de vastgestelde
duur onvoldoende is en de activiteit is verricht in overeenstemming met de
vergunning. Artikel 23aDe vragen over het voorgestelde artikel 23a zijn hiervoor reeds beantwoord
bij artikel II (Wijziging Mijnwet 1903), onderdeel C. Artikelen VI en VII: OvergangsbepalingenDe leden van de CDA-fractie zagen graag duidelijk omschreven in hoeverre
de overgangsbepalingen synoniem zijn met het beeld bij voorgaande wijzigingen.
Tevens vroegen zij op welke wijze de data aan de belanghebbenden bekend worden
gemaakt.Het overgangsrecht van artikel VI is niet zozeer geïnspireerd door
voorgaande wijzigingen, alswel door het regime van de richtlijn. De richtlijn
is van toepassing op vergunningen die na 1 juli 1995 worden verleend.Dit betekent ten aanzien van reeds bestaande concessies en vergunningen
dat geldende artikelen over de overdracht, wijziging en intrekking van toepassing
blijven (eerste, derde en vijfde lid).Voorts gelden bijzondere bepalingen voor nieuwe winningsvergunningen en
concessies die aan houders van bestaande opsporingsrespectievelijk boorvergunningen
worden verleend (tweede en vierde lid). De bestaande bepaling inzake de zogenaamde
«koppeling» (artikel 13, eerste lid, van de Mijnwet continentaal
plat) is niet bruikbaar, nu in de nieuwe algemene maatregel van bestuur minder
voorschriften worden opgenomen dan voorheen en nu de nieuwe voorschriften
moeten voldoen aan de richtlijn. In de overgangsbepalingen moet daarom een
uitzondering worden gemaakt op het uitgangspunt dat de winningsvergunning
wordt verleend met inachtneming van de algemene maatregel van bestuur, zoals
deze luidde op het tijdstip, waarop de opsporingsvergunning is verleend.Ten slotte moet een overgangsbepaling worden opgenomen ten aanzien van
een reeds afgegeven prioriteitsverklaring (zesde lid). Het tijdstip waarnaar in artikel VI wordt verwezen, het tijdstip van inwerkingtreding
van de wet, zal worden vastgesteld in het koninklijk besluit waarbij de wet
in werking treedt. Dit besluit wordt in het Staatsblad bekendgemaakt.De Minister van Economische Zaken,G. J. Wijers 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24078-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl