Wet conflictenrecht goederenrecht; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30876, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

26-04-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

30876 nr. 6

24-04-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. AlgemeenII. ArtikelsgewijsArtikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 5Artikel 10Artikel 12Artikel 13Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30876Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 55 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 876Regeling van het conflictenrecht betreffende het goederenrechtelijke
regime met betrekking tot zaken, vorderingsrechten, aandelen en giraal overdraagbare
effecten (Wet conflictenrecht goederenrecht)nr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 24 april 2007I. AlgemeenHet doet mij genoegen dat de leden van de fracties van het CDA en de VVD
belangstelling hebben getoond voor het onderhavige wetsvoorstel en met de
algemene opzet ervan instemmen. De door deze leden gestelde vragen en gemaakte
opmerkingen zullen worden behandeld in de volgorde waarin zij zijn gesteld.De leden van de CDA-fractie vragen waarom dit wetsvoorstel niet had kunnen
wachten op de in voorbereiding zijnde consolidatiewet. Ik heb mij bij de indiening
van het wetsvoorstel laten leiden door overwegingen van doelmatigheid. De
behandeling van de consolidatiewet zou onevenredig worden belast indien behalve
de consolidatie van de reeds bij wet geregelde bijzondere onderwerpen met
de nog niet in de wet opgenomen algemene regels van IPR, ook de complexe materie
van het onderhavige wetsvoorstel voor het eerst deel van de parlementaire
beraadslagingen zou gaan uitmaken. Bovendien is de praktijk erbij gebaat dat
conflictregels voor belangrijke onderwerpen van goederenrecht, in afwachting
van de totstandkoming en invoering van Boek 10 BW, wettelijk worden vastgelegd
in plaats van in de tussentijd te worden overgelaten aan de rechtspraak.De leden van de CDA-fractie constateren dat het rapport van de Staatscommissie
voor het internationaal privaatrecht, waarop het wetsvoorstel nagenoeg geheel
is gebaseerd, dateert van 23 december 1998. Zij vragen zich daarom af
of nieuwe jurisprudentie en nieuwe behoeften in voldoende mate zijn verwerkt,
en of de regering de betrokken organisaties daarover heeft geconsulteerd.
In de eerste plaats wijs ik erop dat aan het rapport van de Staatscommissie
een zo ruim mogelijke bekendheid is gegeven, onder meer door het vanwege het
departement in boekvorm te laten verschijnen. Belanghebbenden hebben dan ook
alle gelegenheid gehad om commentaar te leveren op het ontwerp van de Staatscommissie.
Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel is uiteraard onderzocht of de na
het rapport gepubliceerde jurisprudentie en verschenen publicaties aanleiding
gaven tot herziening van in het rapport gekozen uitgangspunten en oplossingen.
Dit was niet het geval. Voor de onderhavige materie van belang
zijnde, na december 1998 gepubliceerde, arresten van de Hoge Raad zijn in
de memorie van toelichting vermeld. Niet is gebleken dat degenen die destijds
door de Staatscommissie bij het opstellen van haar advies zijn betrokken,
inmiddels van standpunt zouden zijn veranderd. Voor een nadere consultatieronde
heb ik dan ook onvoldoende redenen gezien.De leden van de CDA-fractie vragen of het wetsvoorstel principieel andere
keuzes maakt of uitgaat van andere beginselen dan gangbaar zijn in verdragen
en buitenlandse wetten van IPR. Zij zouden graag zien dat de regering een
breder inzicht geeft en daarbij vooral ingaat op het IPR in die landen waarmee
Nederland intensieve handelsbetrekkingen onderhoudt. Ik stel voorop dat de
meeste vragen van IPR op het gebied van het goederenrecht niet in verdragen
zijn geregeld. De landen die hun regels van IPR hebben gecodificeerd, hebben
dan ook in hoofdzaak eigen keuzes moeten maken, waarbij uiteraard de in andere
landen met een goed ontwikkeld stelsel van IPR gekozen oplossingen in beschouwing
zijn genomen. Dit wordt vergemakkelijkt doordat op dit gebied een uitgebreide
rechtsvergelijkende literatuur en documentatie van wetgeving en rechtspraak
beschikbaar is. Zoals uit het rapport van de Staatscommissie blijkt, is bij
de opstelling van de voorgestelde regels de nodige aandacht besteed aan de –
soms recent gecodificeerde of in voorbereiding zijnde – IPR-wetten die
gelden in Europa, in het bijzonder in België, Duitsland, Italië,
Zwitserland en Oostenrijk. Ook is aandacht besteed aan in de rechtspraak ontwikkelde
regels van IPR in landen, zoals Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, die
hun IPR-regels niet hebben gecodificeerd. Wat de regels over aandelen betreft,
is in het bijzonder aandacht besteed aan het Amerikaanse recht. In het algemeen
zijn de in het rapport van de Staatscommissie en in het wetsvoorstel gekozen
oplossingen niet principieel afwijkend van wat in een aanmerkelijk aantal
landen krachtens wet of rechtspraak geldt. Hoofdregels als toepasselijkheid
van de «lex rei sitae» op het goederenrechtelijke regime betreffende
onroerende en roerende zaken en toepasselijkheid van de «lex societatis»
op het goederenrechtelijke regime betreffende aandelen in vennootschappen,
zijn algemeen gangbaar. Tenslotte wijs ik erop dat een belangrijk deel van
het wetsvoorstel berust op vaste jurisprudentie en in zoverre slechts wettelijk
vastlegt wat reeds geldend recht is.Voorts vragen de leden van de CDA-fractie of een uitputtend overzicht
is gegeven van de onderwerpen van internationaal goederenrecht die niet in
het wetsvoorstel zijn geregeld. Het antwoord luidt ontkennend. Behalve het
door de Staatscommissie genoemde voorbeeld van een niet geregeld onderwerp
(waardepapieren die zaken vertegenwoordigen) kunnen onder andere nog worden
genoemd: de intellectuele eigendom, algemeenheden van goederen, voorrechten
op goederen, factoring en time-sharing (voor zover niet louter verbintenisrechtelijk).
Ik merk voorts op dat het wetsvoorstel meer onderwerpen regelt dan de meeste
buitenlandse IPR-wetten.Tenslotte vragen de leden van de CDA-fractie of de overweging van de Staatscommissie
dat de rechtspraktijk met betrekking tot sommige onderwerpen nog onvoldoende
is uitgekristalliseerd, in alle gevallen nog valide is. Het antwoord luidt
bevestigend.Het doet mij genoegen dat de leden van de VVD-fractie instemmen met de
in het wetsvoorstel gemaakte keuze van de te regelen onderwerpen en ook te
spreken zijn over het feit dat het wetsvoorstel zich beperkt tot slechts die
onderwerpen en conflictregels waaraan de praktijk de meeste behoefte lijkt
te hebben.De leden van de VVD-fractie vragen in de eerste plaats in hoeverre rekening
is gehouden met het kenbaar maken van het verschil van herkomst van de voorgestelde
regels, en of de regering kan expliciteren welke artikelen in het wetsvoorstel
internationale regels codificeren en welke de Nederlandse praktijk of nieuwe
Nederlandse regelgeving weergeven. Voorts vragen zij of in het voorstel ook
Europese regelgeving (richtlijn, verordening of soft law) is geïmplementeerd
en zo ja, welke regels en welke artikelen dit betreft.In antwoord op deze vragen merk ik in de eerste plaats op dat het niet
gebruikelijk is om in een wetstekst de (internationale) herkomst van de bepaling
aan te geven in gevallen waarin dit niet noodzakelijk is om de regel voldoende
nauwkeurig en begrijpelijk te formuleren. Wel zal de memorie van toelichting,
indien een bepaling van internationale herkomst is, dit steeds vermelden en
toelichten. In de memorie van toelichting bij het onderhavige voorstel is
dit geschied in de toelichting op de artikelen 1, 3, 10 en 16. Dit zijn de
enige bepalingen in het wetsvoorstel die (geheel of gedeeltelijk) berusten
op internationale regelgeving. De overige bepalingen zijn van nationale herkomst.Voorts vragen de leden van de VVD-fractie of de regering in de nabije
toekomst regelgeving op het gebied van het IPR afkomstig van de instituties
van de EG voorziet. Inderdaad is dit het geval. Zoals is vermeld in de toelichting
bij artikel 10, heeft de Europese Commissie op 15 december 2005 een voorstel
gepresenteerd voor een Verordening op de wet die van toepassing is op verbintenissen
uit overeenkomst (Rome I), COM (2005) 650 final, welke verordening in de plaats
zal treden voor het onder de roepnaam EVO bekende EEG verdrag van 19 juni
1980 inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst.
Artikel 13 (cessie) van de voorgestelde verordening betreft deels een vraag
van goederenrecht.De leden van de VVD-fractie vragen de regering in dit verband of zij met
hen van mening is dat in Nederland inmiddels gesproken kan worden van twee
soorten privaatrecht: één uit nationale bron en één
uit internationale/Europese bron en dat elk van beide zijn eigen interpretatiewijze
en handhavingsmethode heeft.Wat de in ons land geldende regels van internationaal privaatrecht (conflictregels)
betreft, kan naar mijn oordeel beter worden onderscheiden in drie categorieën:
(1) regels die zijn neergelegd in IPR-verdragen waarbij Nederland partij is,
zoals een aanzienlijk aantal in het kader van de Haagse Conferentie voor het
internationaal privaatrecht gesloten verdragen, (2) regels die berusten op
regelgeving van de EG, en (3) regels van louter nationale herkomst. Bij de
uitlegging van de onder (1) bedoelde regels zal acht moeten worden geslagen
op de uitlegregels van het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht van
23 mei 1969 (Trb. 1985, 79). Bij de uitlegging van de onder (2) bedoelde
regels zal van belang zijn of het gaat om rechtstreeks krachtens een verordening
geldende regels dan wel om in een EG-richtlijn vervatte, hier geïmplementeerde
en richtlijnconform uit te leggen regels; in veel gevallen zullen dan prejudiciële
vragen kunnen of moeten worden gesteld aan het Hof van Justitie van de EG.Wat het materiële privaatrecht betreft, dat overigens buiten de werkingssfeer
van dit wetsvoorstel ligt, kan nog onderscheid worden gemaakt tussen nationaal
privaatrecht en uniform (internationaal eenvormig gemaakt) privaatrecht, zoals
te vinden in enige Benelux verdragen en wetten en in diverse verdragen gesloten
onder auspiciën van organisaties als UNIDROIT en UNCITRAL. Een belangrijk
unificerend verdrag op materieel privaatrechtelijk gebied is het Weense koopverdrag
van 11 april 1980, Trb. 1981, 184. Bij de uitleg van deze uniforme regels
is het genoemde verdragenverdrag van 1969 van belang. Over de uniforme Benelux
wetten kunnen of moeten prejudiciële vragen worden gesteld aan het Benelux-Gerechtshof, en wanneer daarbij tevens de uitleg van EG-regels aan
de orde is, ook aan het Hof van Justitie van de EG.De leden van de VVD-fractie menen dat duidelijk «zichtbare»
codificatie dan wel implementatie van internationale of Europese regels in
de wet de duidelijkheid voor burgers en voor de nationale rechter ten goede
kan komen. Als deze leden bedoelen dat de internationale of Europese herkomst
steeds in de wetstekst zelf moet worden vermeld, deel ik hun mening niet,
zoals reeds uit het voorgaande blijkt. Naar mijn oordeel is het voor de praktische
toepassing van het internationaal privaatrecht voldoende dat rechters en andere
rechtsbeoefenaars de herkomst van bedoelde regels in de memorie van toelichting
bij de betrokken wet kunnen vinden.II. ArtikelsgewijsArtikel 1De leden van de CDA-fractie vragen wat precies de relatie is tussen enerzijds
het voorgestelde artikel 1, eerste lid, juncto artikel 2, eerste lid, anderzijds
artikel I van het Verdrag van Genève van 19 juni 1948 betreffende
de internationale erkenning van rechten op luchtvaartuigen, Trb. 1952, 86.
Ik merk allereerst op dat dit verdrag in de memorie van toelichting (p. 3,
eerste alinea van de toelichting bij artikel 1) per abuis als Verdrag van
Bern is aangeduid.Artikel I, paragraaf 1, van dit verdrag houdt in dat de verdragsluitende
staten zich verbinden de in dit lid vermelde rechten op luchtvaartuigen te
erkennen, mits zodanige rechten: (i) zijn gevestigd overeenkomstig de wet
van de verdragsluitende staat, waar het luchtvaartuig tijdens die vestiging
was ingeschreven wat de nationaliteit betreft, en (ii) op regelmatige wijze
zijn ingeschreven in het openbaar register van die staat. In de authentieke
Engelse tekst van het verdrag luiden de voorwaarden (i) en (ii) als volgt:«provided that such rights(i) have been constituted in accordance with the law of the Contracting
State in which the aircraft was registered as to nationality at the time of
their constitution, and(ii) are regularly recorded in a public record of the Contracting State
in which the aircraft is registered as to nationality».De Franse, eveneens authentieke tekst luidt:«à condition que de tels droits soient(i) constitués conformément à la loi de l’Etat
contractant où l’aéronef est immatriculé lors de
leur constitution, et(ii) régulièrement inscrits sur le registre public de l’Etat
contractant où l’aéronef est immatriculé».Zoals uit deze teksten en de verdragsgeschiedenis blijkt, gaat het om
twee verschillende soorten inschrijving:(i) inschrijving in een nationaliteitsregister en(ii) teboekstelling in een openbaar register. Zie over de terminologie
in het verdrag K. Rijks, Het Verdrag van Genève betreffende internationale
erkenning van rechten op luchtvaartuigen, diss. R.U.Leiden 1952, p. 105/106.De relatie tussen artikel I van het verdrag en artikel 1, eerste lid,
juncto artikel 2, eerste lid, van het wetsvoorstel is dat de voorgestelde
wet niet van toepassing is op in een openbaar register als bedoeld in het
verdrag teboekgestelde luchtvaartuigen voor zover het gaat om rechten op luchtvaartuigen
als omschreven in artikel I, paragraaf 1, van het verdrag, te weten:
(a) het eigendomsrecht op luchtvaartuigen, (b) het recht voor de houder van
een luchtvaartuig tengevolge van een koopovereenkomst de eigendom daarvan
te verkrijgen, (c) het recht een luchtvaartuig te gebruiken op grond van een
huurovereenkomst gesloten voor een termijn van tenminste zes maanden,
(d) de hypotheek, de «mortgage» en elk soortgelijk recht op een
luchtvaartuig bij overeenkomst gevestigd tot zekerheid voor betaling van een
schuld. De in het verdrag voorgeschreven erkenning is vastgelegd in artikel
8 van de Wet van 18 maart 1993, Stb. 168, houdende enige bepalingen van
internationaal privaatrecht met betrekking tot het zeerecht, het binnenvaartrecht
en het luchtrecht, zoals deze wet is gewijzigd bij de Wet van 26 januari
1995, Stb. 71. Deze wet zal hierna kortweg als de Wet van 18 maart 1993
worden aangeduid.De leden van de CDA-fractie wijzen er ook op dat het Verdrag van Genève
alleen van toepassing is op rechten op luchtvaartuigen die in het kadaster
zijn ingeschreven. Wat inschrijving (teboekstelling) in Nederland betreft,
gaat het om inschrijving in de openbare registers bedoeld in afdeling 2 van
titel 1 van Boek 3 BW, zoals blijkt uit artikel 1300 sub d van Boek 8 BW en
artikel 8 van de Kadasterwet (voorheen artikel 1302 van Boek 8 BW). Wat betreft
de andere landen die partij bij het Verdrag van Genève zijn, verdient
de term «verdragsregister» de voorkeur. Artikel 1300 lid 1 sub
c van Boek 8 BW bezigt die term en definieert deze als «een buiten Nederland
gehouden register als bedoeld in artikel I, eerste lid, onder ii, van het
Verdrag van Genève».Uit het feit dat het Verdrag van Genève alleen van toepassing is
op rechten op luchtvaartuigen die in een openbaar register teboekstaan, leiden
de leden van de CDA-fractie af dat de verdragsregel verwijzend naar het land
van inschrijving niet van toepassing is op «de in het nationaliteitsregister
ingeschreven rechten», zodat dan de lex rei sitae van artikel 2 van
het wetsvoorstel geldt. Het nationaliteitsregister is echter niet bestemd
voor inschrijving van rechten; alleen de luchtvaartuigen zelf worden daarin
ingeschreven. Het nationaliteitsregister is een register als bedoeld in artikel
17 van het op 17 december 1944 te Chicago tot stand gekomen Verdrag inzake
de internationale burgerlijke luchtvaart (Stb. 1947, H 165), welk artikel
bepaalt dat luchtvaartuigen de nationaliteit hebben van de Staat waar zij
zijn ingeschreven. Zie ook artikel 584a, tweede lid onder b, van het Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering. Het Nederlandse nationaliteitsregister en
de inschrijvingen daarin zijn thans geregeld in de artikelen 3.3 tot en met
3.7 van de Wet luchtvaart. Dit register heeft een louter administratieve functie,
in tegenstelling tot het in artikel 8 Kadasterwet bedoelde openbare register,
dat vermogensrechtelijke betekenis heeft. Zie de memorie van toelichting bij
de Wet van 26 januari 1995, Stb. 71 (Handelingen II 1993–1994,
23 814, nr. 3, p. 2). Ik meen het door de leden van de CDA-fractie betoogde
dan ook aldus te mogen opvatten dat naar hun mening de regel van het Verdrag
van Genève die verwijst naar het recht van het land van inschrijving
niet van toepassing is op rechten op luchtvaartuigen die alleen in een nationaliteitsregister
zijn ingeschreven. Deze mening deel ik, al sluit ik niet uit dat er landen
zijn waar het nationaliteitsregister is samengevoegd met het register bedoeld
in het Verdrag van Genève. Anders dan de leden van de CDA-fractie veronderstellen,
komt in Nederland de inschrijving in het nationaliteitsregister niet «in
de plaats van» teboekstelling in het openbare register. Het verband
tussen beide registers is dat teboekstelling in het openbare register bedoeld
in artikel 8 Kadasterwet volgens artikel 1303 van Boek 8 BW slechts mogelijk
is indien het luchtvaartuig een Nederlands luchtvaartuig is in de zin van
de Wet luchtvaart. Inschrijving in het Nederlandse nationaliteitsregister
is dus een voorwaarde voor teboekstelling in het register bedoeld in artikel
8 Kadasterwet. In de praktijk blijken veel Nederlandse luchtvaartuigen alleen
in het nationaliteitsregister en niet tevens in dat openbare register te zijn
ingeschreven, hetgeen onder andere meebrengt dat op deze luchtvaartuigen geen
hypotheek kan worden gevestigd (zie de artikelen 1305–1314 van Boek
8 BW). Inschrijving in het openbare register bedoeld in artikel 8 Kadasterwet
is echter altijd mogelijk, ongeacht de plaats waar het betrokken luchtvaartuig zich bevindt, zodat zekerheid in de vorm van hypotheek kan worden
bewerkstelligd. Zolang een Nederlands luchtvaartuig slechts in het nationaliteitsregister
is ingeschreven, kan er, met inachtneming van de lex rei sitae, een pandrecht
op worden gevestigd.De leden van de CDA-fractie merken op dat toepasselijkheid van de lex
rei sitae de financiering met een zekerheidsrecht van in het buitenland aan
Nederlandse maatschappijen geleverde luchtvaartuigen zou kunnen bemoeilijken.
Daarom vragen zij zich af of het geen aanbeveling verdient om voor luchtvaartuigen
een uitzondering op de lex rei sitae op te nemen in het wetsvoorstel. Naar
ik begrijp, hebben zij hierbij het oog op buiten Nederland geleverde luchtvaartuigen
die reeds in het Nederlandse nationaliteitsregister maar (nog) niet in het
Nederlandse openbare register bedoeld in artikel 8 Kadasterwet zijn ingeschreven.
Zoals reeds opgemerkt, kan zekerheid worden bewerkstelligd in de vorm van
een pandrecht zolang het luchtvaartuig niet in het openbare register bedoeld
in artikel 8 Kadasterwet teboekstaat, en in de vorm van hypotheek na teboekstelling
in dat register. Uit reacties op het wetsvoorstel meen ik op te maken dat
in de praktijk behoefte bestaat aan toepasselijkheid van het recht van de
staat waar het luchtvaartuig in het nationaliteitsregister maar (nog) niet
in het openbare register bedoeld in het Verdrag van Genève is ingeschreven.
Ik meen aan deze behoefte tegemoet te kunnen komen door luchtvaartuigen die
alleen in een nationaliteitsregister als bedoeld in het Verdrag van Chicago
staan ingeschreven, wat het goederenrechtelijke regime betreft op één
lijn te stellen met luchtvaartuigen die in een register als bedoeld in het
Verdrag van Genève zijn teboekgesteld. Een dergelijke gelijkstelling
wordt ook – onder andere – in het Duitse IPR aanvaard (zie J.
Kropholler, Internationales Privatrecht, 5e dr. 2004, p. 552, noot 55). Voorts
lijkt het mij, in verband hiermee, bij nader inzien wenselijk dat in de wet
uitdrukkelijk wordt bepaald dat het goederenrechtelijke regime met betrekking
tot teboekstaande luchtvaartuigen wordt beheerst door het recht van de staat
waar het luchtvaartuig teboekstaat. Artikel 8 van de Wet van 18 maart
1993 bevestigt immers slechts de door het Verdrag van Genève voorgeschreven
erkenning. Ik zal bij nota van wijziging artikel 2 aanvullen met een bepaling
die voor beide categorieën luchtvaartuigen het goederenrechtelijke regime
onderwerpt aan het recht van de staat van teboekstelling of inschrijving.
Bereikt wordt hiermee dat met betrekking tot een in Nederland alleen in het
nationaliteitsregister ingeschreven luchtvaartuig, met toepassing van Nederlands
recht een pandrecht kan worden gevestigd, ongeacht waar het luchtvaartuig
zich op het moment van vestiging bevindt. Zoals hiervoor is uiteengezet, kan
dat pandrecht echter niet in het nationaliteitsregister worden ingeschreven.Wat betreft niet in één van de genoemde registers teboekgestelde/ingeschreven
luchtvaartuigen zie ik geen aanleiding voor een uitzondering op de lex rei
sitae. Zij onderscheiden zich naar mijn mening niet zodanig van andere zaken
waarvoor vanouds de lex rei sitae geldt, dat zulk een uitzondering aangewezen
zou zijn. Mij is ook niet gebleken dat toepasselijkheid van de lex rei sitae
op dergelijke luchtvaartuigen in de praktijk ernstige problemen veroorzaakt.De leden van de CDA-fractie hebben ook gevraagd of een uitzondering op
de lex rei sitae niet ook voor schepen zou kunnen worden opgenomen in het
wetsvoorstel. Voor teboekstaande schepen geldt die uitzondering reeds volgens
artikel 2 van de Wet van 18 maart 1993. Het lijkt mij opportuun ook deze
uitzondering onder te brengen in artikel 2 van het wetsvoorstel. Artikel 2
van de Wet van 18 maart 1993 kan dan komen te vervallen. Ook kan het
eerste lid van artikel 1 van het wetsvoorstel vervallen, nu de daarin naast
schepen en luchtvaartuigen vermelde spoorrijtuigen (in het vervolg van deze
nota overeenkomstig de huidige wettelijke terminologie aan te
duiden als: spoorvoertuigen) onder artikel 2, eerste lid, vallen en er geen
verdrag of wet is waarin voor spoorvoertuigen andere conflictregels worden
gegeven dan in het wetsvoorstel zijn vervat. Een en ander is in de nota van
wijziging neergelegd.Ten aanzien van niet teboekstaande schepen geldt naar mijn mening dat
zij niet zodanig verschillen van andere roerende zaken waarvoor vanouds de
lex rei sitae geldt, dat een uitzondering op de lex rei sitae aangewezen zou
zijn. Mij is ook niet gebleken dat toepasselijkheid van de lex rei sitae op
dergelijke schepen in de praktijk ernstige moeilijkheden veroorzaakt.Volledigheidshalve wijs ik er nog op dat in Nederland naast het openbare
register bedoeld in artikel 8 van de Kadasterwet geen nationaliteitsregister
bestaat voor schepen die onder Nederlandse vlag varen, behalve het rompbevrachtingsregister
bedoeld in de Wet zeeschepen in rompbevrachting (Wet van 8 oktober 1992,
Stb. 541) betreffende de nationaliteit van zeeschepen in Nederlandse rompbevrachting
die buiten Nederland in een eigenaarsregister van zeeschepen teboekstaan.
Wat het goederenrechtelijke regime betreft, heeft dit rompbevrachtingsregister
geen betekenis. Dat regime wordt beheerst door het recht van de staat waar
het schip in het eigenaarsregister is teboekgesteld.Tenslotte vragen de leden van de CDA-fractie of voor naar hun aard mobiele
zaken als spoorvoertuigen, auto’s, containers en luchtvaartuigen, die
voortdurend in het internationale verkeer grenzen overschrijden, geen uitzondering
op de hoofdregel zou moeten gelden. Die uitzondering zou, aldus deze leden,
kunnen leiden tot meer rechtszekerheid door voor deze mobiele zaken te kiezen
voor een jurisdictie die bijvoorbeeld verbonden is aan het nationaliteitsregister
of het herkomstbeginsel, zoals ook in het Duitse recht geldt. Ik neem aan
dat deze leden met «jurisdictie» niet het oog hebben op de staat
welks rechter bevoegd is, maar op de staat welks stelsel van intern materieel
privaatrecht toepassing moet vinden. Het lijkt mij niet opportuun voor alle
naar hun aard mobiele zaken de lex rei sitae uit te schakelen. Het is twijfelachtig
of rechten gevestigd naar een ander recht dan dat van de plaats van ligging
in veel landen geldend zouden kunnen worden gemaakt. Ook zou de rechtszekerheid
voor derden in het land van ligging, die een dergelijke zaak verkrijgen of
als verhaalsobject kunnen beschouwen, door de bedoelde uitzondering in het
gedrang komen.In paragraaf 4.8 van haar rapport heeft de Staatscommissie uiteengezet
welke bezwaren en onzekerheden verwijzing naar het recht van de staat waar
motorvoertuigen en containers zijn geregistreerd, zou meebrengen. Met de Staatscommissie
ben ik van mening dat ten aanzien van deze mobiele zaken verwijzing naar de
lex rei sitae de voorkeur verdient. Ik merk nog op dat de Spaanse wet (artikel
10 lid 1 Código Civil) voor motorvoertuigen uitdrukkelijk de lex rei
sitae aanwijst.Ten aanzien van spoorvoertuigen valt op dat buitenlandse IPR wetten uiteenlopende
regels geven.De Duitse wet (artikel 45 EGBGB) stelt inderdaad, zoals de leden van de
CDA-fractie vermelden, het recht van de staat van herkomst voorop als hoofdregel
wat rechten op spoorvoertuigen (en schepen en luchtvaartuigen) betreft. De
Duitse wet preciseert deze hoofdregel voor spoorvoertuigen door als staat
van herkomst aan te wijzen het recht van de staat van de «Zulassung»
van het spoorvoertuig. Het tweede lid van artikel 45 EGBGB maakt echter een
uitzondering voor het ontstaan van wettelijke zekerheidsrechten op die vervoermiddelen:
daarvoor geldt het recht dat toepasselijk is op de vordering waarvoor de zekerheid
wordt gesteld. Bovendien kent artikel 46 EGBGB een algemene exceptie, namelijk
de bepaling dat, ingeval een wezenlijk nauwere band bestaat met het recht
van een andere staat dan de staat waarvan het recht volgens artikel 45 toepasselijk
zou zijn, het recht van die andere staat moet worden toegepast.De Oostenrijkse IPR wet (artikel 33) wijst als toepasselijk aan: het recht
van de staat waar de spoorwegonderneming die de spoorvoertuigen exploiteert
de werkelijke zetel van haar hoofdbestuur heeft.Het Belgische Wetboek van IPR (artikel 89) bepaalt dat de rechten op een
luchtvaartuig, schip of «ander transportmiddel» dat is ingeschreven
in een openbaar register worden beheerst door het recht van de staat op wiens
grondgebied de inschrijving heeft plaatsgevonden. Voor treinstellen wordt
in de Belgische literatuur toepasselijkheid van het recht van het land van
de eigenaar verdedigd (zie Erauw, Handboek Belgisch IPR, 2006, nr. 467. In
Nederland, en naar ik meen ook in de ons omringende landen, zijn spoorvoertuigen
niet ingeschreven in openbare registers.Volgens de Italiaanse IPR wet (artikel 51) is de lex rei sitae op alle
zaken van toepassing, behalve op zaken in transito, waarvoor het recht van
het land van bestemming geldt.De Spaanse wet (artikel 10 lid 1 Código Civil) wijst voor schepen,
vliegtuigen en spoorvoertuigen de plaats van inschrijving of registratie aan.De diversiteit van de elders gekozen oplossingen in aanmerking nemende,
meen ik in dit stadium van de rechtsontwikkeling onvoldoende redenen te hebben
om voor spoorvoertuigen, motorvoertuigen en containers de lex rei sitae door
een speciale conflictregel te vervangen.De leden van de VVD-fractie vragen of een specifieke verwijzing naar het
Unesco-verdrag in artikel 1 niet toch zinvol kan zijn, vooral gelet op het
feit dat dit zeker aan de orde kan komen binnen het intern Nederlands burgerlijk
recht. De regering wijst er immers in de memorie van toelichting op, aldus
deze leden. Naar aanleiding van opmerkingen van de Raad van State is in de
memorie van toelichting inderdaad gewezen op het Unesco-verdrag. Zoals daarbij
echter is vermeld, bevat dit verdrag geen enkele bepaling van internationaal
privaatrecht. Een verwijzing naar het verdrag in de wetstekst zelf zou dan
ook niet zinvol zijn. Wel zal artikel 1, derde lid, te gelegener tijd worden
aangevuld met een verwijzing naar de voorgestelde wet ter uitvoering van het
Unesco-verdrag, die immers wel een bepaling van IPR (namelijk artikel 5 onder
B) zal bevatten.De leden van de VVD-fractie vragen voorts wat de precieze verhouding is
tussen artikel 1, eerste lid (juncto artikel 2, eerste lid, de lex rei sitae)
en artikel I van het Verdrag van Genève, waar – aldus deze leden –
de wet van het land van inschrijving leidend wordt geacht voor schepen, luchtvaartuigen
en spoorvoertuigen. Ik moge in antwoord op deze vraag verwijzen naar hetgeen
ik hiervoor heb opgemerkt naar aanleiding van eenzelfde vraag van de CDA-fractie.
Ik teken nog aan dat het Verdrag van Genève, anders dan de leden van
de VVD-fractie veronderstellen, uitsluitend op luchtvaartuigen en dus niet
op schepen en spoorvoertuigen betrekking heeft. Voorts deel ik niet de mening
van deze leden dat er sprake is van een onduidelijkheid over de vraag welke
regeling voorrang heeft. Het lijkt mij duidelijk dat het bij de nota van wijziging
vervallende eerste lid van artikel 1 voorrang gaf aan het Verdrag van Genève
en aan het bepaalde in de Wet van 18 maart 1993. Hoe dit zij, de nota
van wijziging schept in elk geval volstrekte duidelijkheid.Artikel 2De leden van de CDA-fractie merken met juistheid op dat volgens de memorie
van toelichting de opsomming in het eerste lid niet uitputtend is en dat een
verwijzing ontbreekt naar het ontstaan van rechten als gevolg van bijvoorbeeld
verjaring, occupatie, vinderschap, schatvinding, vermenging/verbinding en
zaaksvorming. Zij vragen of ook op dergelijke onderwerpen het
recht van de plaats van ligging van toepassing is. Dit is inderdaad de bedoeling.
De leden van de CDA-fractie vragen vervolgens of het dan geen aanbeveling
verdient dit uitdrukkelijk te vermelden. Ook deze vraag beantwoord ik bevestigend,
met dien verstande evenwel dat naar mijn oordeel kan worden volstaan met in
het eerste lid onder f. de woorden «het ontstaan» in te voegen
na de woorden «die rechten». In het tweede lid omvat het woord «verkrijging»
reeds het ontstaan, zodat dit lid ongewijzigd kan blijven. Bij nota van wijziging
zal de aangegeven aanvulling van het eerste lid van artikel 2 worden aangebracht.
Ik zie geen goede reden om de verschillende ontstaansvarianten in de wet op
te sommen. Ook zonder zulk een opsomming zal in alle gevallen de lex rei sitae
gelden.De bij nota van wijziging plaatsvindende invoeging van een nieuw tweede
lid, dat in de plaats zal komen van artikel 1, eerste lid, brengt mee dat
ook een kleine verandering van het derde lid (voorheen tweede lid) nodig is:
de zinsnede «Voor de toepassing van het eerste lid» moet worden
vervangen door de woorden «Voor de toepassing van de voorgaande leden».De leden van de CDA-fractie verwijzen naar het oordeel van de Staatscommissie
dat het met het oog op de rechtszekerheid niet wenselijk is een «valideringsregel»
op te nemen in verband met de regel dat bepalend is het tijdstip waarop de
noodzakelijke rechtsfeiten geschieden. Deze leden vragen of de regering dat
oordeel overneemt. Het antwoord luidt bevestigend op de door de Staatscommissie
in paragraaf 4.9 van haar rapport uiteengezette gronden.De leden van de VVD-fractie vragen of in de memorie van toelichting bij
artikel 2 voldoende is ingegaan op de situatie waarbij er sprake is van het
ontstaan van rechten als gevolg van verjaring, occupatie, vinderschap, schatvinding,
vermenging/verbinding en zaaksvorming. Op deze gevallen is in de memorie van
toelichting niet ingegaan. Hetgeen hiervoor is opgemerkt naar aanleiding van
een vraag van de CDA-fractie over hetzelfde onderwerp kan als aanvulling op
de memorie van toelichting worden beschouwd.De leden van de VVD-fractie vragen voorts of de regering met hen van mening
is dat het niet opnemen van een uitzondering op de lex rei sitae regel bij
roerende zaken tot onzekerheid kan leiden, omdat bijvoorbeeld in Duitsland
juist weer wel uitzonderingen worden geformuleerd op die regel en in dergelijke
gevallen bij het gebruik van roerende zaken in het internationale (handels)verkeer
wordt aangeknoopt. Ik merk in de eerste plaats op dat het wetsvoorstel in
verband met het internationale handelsverkeer een aantal uitzonderingen op
de lex rei sitae regel voor roerende zaken kent: zie artikel 3, tweede lid,
artikel 4 en artikel 8, alsmede – volgens de nota van wijziging –
de uitzondering die zal gelden voor teboekstaande schepen, teboekstaande luchtvaartuigen
en in een nationaliteitsregister ingeschreven luchtvaartuigen. Voorts wijs
ik erop dat een uitzondering op de lex rei sitae regel met betrekking tot
andere «voor bedrijfsmatig gebruik bestemde mobiele zaken» dan
schepen, luchtvaartuigen en spoorvoertuigen internationaal niet gebruikelijk
is.Dat de gelding van de lex rei sitae regel onder omstandigheden onzekerheid
kan meebrengen in gevallen waarin een ander land uitzonderingen kent die in
het Nederlandse recht niet gelden, is – evenals het omgekeerde verschijnsel –
een onvermijdelijk gevolg van het feit dat het internationaal privaatrecht
nog steeds voor een belangrijk deel bestaat uit nationale conflictregels die
niet internationaal eenvormig zijn gemaakt. Concluderende acht ik het niet
wenselijk dat een algemene uitzondering op de «lex rei sitae»
regel wordt ingevoerd voor mobiele zaken die zijn bestemd voor bedrijfsmatig
gebruik.Artikel 3De leden van de CDA-fractie constateren dat het tweede lid van artikel
3, in overeenstemming met artikel 92a van Boek 3 BW, uitgaat van het begunstigingsbeginsel
en daarmee afwijkt van het algemene beginsel in het eerste lid. Zij vragen
echter waarom het wenselijk of noodzakelijk is om van de meer neutrale verwijzingsregel
af te wijken. In antwoord op deze vraag wijs ik erop dat in de memorie van
toelichting bij de Wet van 7 november 2002, Stb. 545, houdende uitvoering
van Richtlijn 2000/35/EG, waarop artikel 92a van Boek 3 BW berust, is uiteengezet
dat deze richtlijn de lidstaten de vrijheid geeft bepalingen te handhaven
of in werking te doen treden die gunstiger zijn voor de schuldeiser dan de
bepalingen die noodzakelijk zijn om aan de richtlijn te voldoen, en waarom
het wenselijk is dat Nederland van deze vrijheid gebruik maakt. De voornaamste
reden daarvoor was dat het in de exportpraktijk zeer gebruikelijk is «af
fabriek» te leveren en dat toepassing van de hoofdregel van het eerste
lid bij uitvoer vanuit Nederland met levering «af fabriek» steeds
zou leiden tot toepasselijkheid van het Nederlandse recht op de goederenrechtelijke
gevolgen van het eigendomsvoorbehoud, terwijl het recht van het land van bestemming
gunstiger kan zijn dan het Nederlandse recht. Als voorbeeld is genoemd het
geval van levering van grondstoffen en halffabrikaten vanuit Nederland naar
Duitsland, waarbij het interessant kan zijn een zogenaamd «verlängerter
Eigentumsvorbehalt» naar Duits recht te bedingen, welk recht blijft
rusten op de uit de grondstoffen vervaardigde producten. Het Nederlandse recht
kent een dergelijk verlengd eigendomsvoorbehoud niet. Ik moge verder verwijzen
naar de uitvoerige toelichting op artikel 92a van Boek 3 BW in de memorie
van toelichting bij de implementatiewet van 7 november 2002 (Handelingen
II 2001–2002, 28 239, nr. 3, p. 6–8).De leden van de CDA-fractie vragen voorts in hoeverre in de rechtspraktijk
objectief te bepalen is of er sprake is van een voor de schuldeiser gunstiger
bepaling. Het komt mij voor dat door middel van een vergelijking van het volgens
de hoofdregel van het eerste lid toepasselijke recht met het recht van het
land van bestemming objectief kan worden bepaald welk van de beide rechtsstelsels
aan de schuldeiser (in de praktijk: verkoper of fabrikant) de grootste zekerheid
biedt en daarmee voor hem het gunstigst is. In dit verband vragen de leden
van de CDA-fractie ook of daarmee materieel geen sprake is van partijautonomie
of een rechtskeuzemogelijkheid. De bepaling van het tweede lid schept inderdaad
de mogelijkheid van een rechtskeuze, zij het een beperkte mogelijkheid nu
alleen voor het recht van het land van bestemming kan worden gekozen. Men
kan dit ook een beperkte vorm van partijautonomie noemen.De leden van de CDA-fractie vragen verder waarom er ook voor andere zakelijke
zekerheden geen mogelijkheid van rechtskeuze wordt geschapen. De voornaamste
reden is dat de mogelijkheid voor partijen om op het gebied van het goederenrecht
het toepasselijke recht te kiezen, op gespannen voet staat met het in Nederland
en veel andere landen geldende gesloten stelsel van goederenrecht en inbreuk
maakt op de rechtszekerheid voor derden. De lex rei sitae biedt die rechtszekerheid
wel. In het geval van een eigendomsvoorbehoud rechtvaardigt de bijzondere
band van de schuldeiser (verkoper of fabrikant) met de zaak in kwestie de
uitzondering op de lex rei sitae.De internationale ontwikkelingen op het gebied van het internationaal
privaatrecht wijzen ook niet op ruimere mogelijkheden van rechtskeuze voor
wat het goederenrecht betreft. In Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk wordt
de mogelijkheid van rechtskeuze in het goederenrecht afgewezen. De Zwitserse
IPR wet (artikelen 104, 105 en 145) kent ten aanzien van de verkrijging en
het verlies van roerende zaken (artikel 104), de verpanding van
vorderingen, waardepapieren en andere rechten (artikel 105) en de internationale
cessie van vorderingen (artikel 145) wel een (beperkte) mogelijkheid van rechtskeuze,
maar een dergelijke keuze heeft alleen effect in de onderlinge verhouding
tussen partijen en werkt niet tegen derden. In de praktijk worden de artikelen
104 en 145 van de Zwitserse IPR wet als een dode letter beschouwd (vgl. J.A.
van der Weide, dissertatie «Mobiliteit van goederen in het IPR, tussen
situsregel en partijautonomie», serie Recht en Praktijk nr. 142, Kluwer
2006, p. 164 en 233).Het wetsvoorstel kent de mogelijkheid van rechtskeuze behalve in artikel
3, tweede lid, alleen (zij het in indirecte vorm) in artikel 8, tweede lid.
Ik ben in verband met de belangen van derden in het land van ligging geen
voorstander van uitbreiding van de mogelijkheid van rechtskeuze op het gebied
van het internationale goederenrecht, met name ook niet voor andere zakelijke
zekerheden dan het eigendomsvoorbehoud.De leden van de CDA-fractie vragen voorts wat in het derde lid wordt verstaan
onder «leasing». De uit de Verenigde Staten afkomstige figuur
leasing is niet in het Burgerlijk Wetboek geregeld of gedefinieerd. De praktijk
kent uiteenlopende vormen van lease-overeenkomsten. Gemeenschappelijke kenmerken
daarvan zijn dat een bepaalde zaak door een persoon (de lessor) voor een bepaalde
tijd tegen een bepaalde vergoeding in gebruik wordt gegeven aan een ander
(de lessee), dat de lessor gedurende de looptijd van de overeenkomst eigenaar
blijft en dat er een zekere relatie is tussen de looptijd, de vergoeding en
de economische levensduur van de zaak (vgl. Goederenrecht (Snijders), 4e dr.
2007, nr. 196). In het derde lid wordt onder leasing verstaan iedere overeenkomst
die voormelde kenmerken vertoont. De bedoelde leasing moet betrekking hebben
op zaken die voor de uitvoer bestemd zijn. Vervoermiddelen die regelmatig
de landsgrenzen overschrijden maar niet bestemd zijn om in een ander land
dan het land van vestiging van de eigenaar (vervoersonderneming) te blijven,
kunnen niet als voor de uitvoer bestemd worden aangemerkt.De leden van de VVD-fractie wijzen op de groeiende interesse voor internationale
lease arrangementen in de Nederlandse praktijk en op tekenen dat de ontwikkeling
van de internationale leasepraktijk wordt belemmerd door de grote mate van
rechtsonzekerheid die ontstaat door de uiteenlopende behandeling van de leasefiguur
in het nationale overeenkomstenrecht en goederenrecht van de verschillende
(Europese) staten. Inderdaad is er ten aanzien van het materiële recht
inzake leasing sprake van verschillen die tot rechtsonzekerheid kunnen leiden.
UNIDROIT streeft naar uniforme regels op dit gebied. De in het wetsvoorstel
gegeven conflictregels kunnen slechts bevorderen dat duidelijkheid bestaat
over het antwoord op de vraag welk van de mogelijk in aanmerking komende rechtsstelsels
moet worden toegepast.De leden van de VVD-fractie vragen de regering toe te lichten in hoeverre
recente ontwikkelingen zijn meegenomen in het wetsvoorstel, daar het advies
van de Staatscommissie en haar ontwerpregeling van november 1998 zijn. Bij
de opstelling van het wetsvoorstel is zoveel mogelijk rekening gehouden met
relevante ontwikkelingen na de verschijning van dat advies, tot aan het moment
van doorzending van het wetsvoorstel aan de Raad van State. Ik moge verder
verwijzen naar hetgeen ik hiervoor naar aanleiding van eenzelfde vraag van
de CDA-fractie heb medegedeeld.Meer specifiek vragen deze leden in hoeverre er bij de ontwikkeling van
het wetsvoorstel rekening is gehouden met de inhoud en mogelijke invloed van
de bestaande (maar door Nederland niet ondertekende) UNIDROIT Convention on
International Financial Leasing (1995). Dit verdrag is (niet in 1995 maar)
in 1988 te Ottawa tot stand gekomen. Zoals de leden van de VVD-fractie
opmerken, is het door ons land niet ondertekend. Het verdrag betreft leasing
van «equipment» en brengt voor de partijen bij het verdrag enige
uniformiteit van de materiële rechtsregels die gelden voor zulke leasecontracten.
Op de inhoud van de in het wetsvoorstel vervatte conflictregels heeft het
verdrag geen invloed. Hetzelfde geldt voor het in 2006 door UNIDROIT verspreide
voorontwerp voor een uniforme modelwet over leasing. Ook ondervindt het wetsvoorstel
geen invloed van de in 2001 tot stand gekomen Convention on International
Interests in Mobile Equipment en de bijbehorende protocollen. Dit verdrag
voorziet in de invoering van internationale zekerheidsrechten die een autonoom
karakter hebben. Nederland is geen partij bij dit verdrag.Artikel 5De leden van de CDA-fractie vragen of de voorgestelde regeling van het
conflit mobile als opgenomen in artikel 5 in voldoende mate transparant is
en de rechtszekerheid bevordert. Ik meen dat het antwoord bevestigend kan
luiden. Het gaat hier om een ingewikkeld, vanouds onder de Franse term «conflit
mobile» en de Duitse term «Statutenwechsel» bekend vraagstuk.
Gestreefd is naar een zo duidelijk mogelijke formulering, die in de praktijk
vooral voor rechtsbeoefenaars van belang zal zijn. Een nadere bepaling van
de inhoud van een gevestigd recht op een zaak die naar een ander land wordt
verplaatst, kan moeilijk worden gemist, nu op dit punt verschillende opvattingen
worden verdedigd (zie onder andere hoofdstuk 3 van de reeds genoemde dissertatie
van J.A. van der Weide). Ik deel niet de mening van de leden van de CDA-fractie
dat de tweede zin van artikel 5 veel misverstanden kan opleveren.De leden van de CDA-fractie vragen ook of de voorgestelde regeling niet
kan leiden tot «strategisch gedrag of oneigenlijke constructies»,
waardoor bijvoorbeeld door het verplaatsen van zaken naar een andere jurisdictie
bepaalde zekerheidsrechten komen te vervallen. Een vergelijkbare vraag wordt
gesteld door de leden van de VVD-fractie. Ik meen deze vragen ontkennend te
kunnen beantwoorden. Welke oplossing men ook kiest voor het conflit mobile,
de kans op strategisch gedrag als bedoeld zal steeds bestaan, in het bijzonder
ook indien het onderwerp ongeregeld wordt gelaten. Het is niet de regeling
van het conflit mobile die de kans op het bedoelde gedrag in het leven roept,
maar het feit dat roerende zaken nu eenmaal kunnen worden verplaatst naar
een land met een ander rechtsstelsel.Artikel 10De leden van de CDA-fractie constateren dat het in de praktijk regelmatig
wenselijk is om de vestiging van een zekerheidsrecht te onderwerpen aan een
ander recht dan het recht dat van toepassing is op de tot overdracht of vestiging
van rechten verplichtende overeenkomst. Deze leden vragen waarom het onderhavige
wetsvoorstel daartoe de ruimte niet laat. Het antwoord is dat het tweede lid
van artikel 10 een vaste regel geeft in overeenstemming met het arrest van
de Hoge Raad van 16 mei 1977, NJ 1998, 585 (Hansa), gebaseerd op artikel
12 EVO zoals door de Hoge Raad uitgelegd. Overigens hebben de partijen bij
een overeenkomst als zojuist bedoeld wel de vrijheid om daarin te kiezen voor
toepasselijkheid op de overeenkomst van een rechtsstelsel dat tevens het beste
past bij het zekerheidsrecht dat zij eventueel wensen te vestigen.De leden van de CDA-fractie steunen de keuze van de regering om nu nog
niet af te wijken van de in de Nederlandse rechtspraak en praktijk ingeburgerde
verwijzingsregel. Zij vragen of deze verwijzingsregel ook de inzet van de
regering is bij de onderhandelingen over het voorstel van de Europese
Commissie voor een verordening die het EVO zal vervangen. Inderdaad is dat
de inzet van de Nederlandse regering bij die onderhandelingen.Ook de leden van de VVD-fractie wijzen naar aanleiding van het tweede
lid van artikel 10 op het zojuist genoemde voorstel van de Europese Commissie.
Zij vragen hoe dit voorstel is ontvangen en op welke wijze Nederland op het
voorstel heeft gereageerd. Het voorstel heeft uiteenlopende reacties gekregen
en is nog het voorwerp van onderhandelingen. Zoals reeds vermeld, pleit de
regering voor aanvaarding van de regel van het Hansa arrest.Voorts vragen de leden van de VVD-fractie op welke termijn de regering
verwacht dat de voorgestelde verordening gevolgen zal hebben voor de toepassing
van de in artikel 10 voorgestelde verwijzingsregel. Op dit moment kan die
termijn nog niet goed worden geschat. De tekst van de verordening staat nog
niet vast en het tijdstip van inwerkingtreding van de verordening evenmin.
Na de inwerkingtreding zal de verordening volgens het voorgestelde artikel
25 (Temporele toepassing) op na de inwerkingtreding gesloten overeenkomsten
toepasselijk zijn.Tenslotte menen de leden van de VVD-fractie dat de strekking van artikel
10 onduidelijk is geformuleerd en zij vragen of een eenvoudiger redactie niet
voor de hand had gelegen. Ik deel die mening niet en zie niet hoe het artikel
eenvoudiger zou kunnen worden geredigeerd zonder essentiële elementen
weg te laten.Artikel 12De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering aan te geven welk recht
bepaalt of een aandeel in een stuk is «belichaamd». Naar mijn
mening is dat het recht dat van toepassing is op de vennootschap die het aandeel
heeft uitgegeven waarop het stuk (aandeelbewijs) betrekking heeft. De gestelde
vraag geeft mij aanleiding om het artikel te verduidelijken door het bij nota
van wijziging als volgt te doen luiden: «Indien een stuk een aandeelbewijs
is volgens het recht dat van toepassing is op de in dat stuk vermelde uitgevende
vennootschap, bepaalt het recht van de staat op welks grondgebied het aandeelbewijs
zich bevindt, of het een aandeel op naam dan wel een aandeel aan toonder betreft».Deze leden vragen voorts welk recht prevaleert als ten aanzien van de
overdrachtsvereisten het recht van de plaats van het stuk strijdig is met
het recht van de vennootschap. Naar mijn mening prevaleert op grond van het
vierde lid van artikel 13 laatstgenoemd recht wanneer het gaat om de verhouding
met de vennootschap, doch eerstgenoemd recht wanneer het gaat om de onderlinge
verhouding tussen de overdragende partij en de verkrijgende partij. Het geval
dat de leden van de VVD-fractie als voorbeeld geven, is naar Nederlands recht
niet mogelijk. Een Nederlandse BV kent geen aandeelbewijzen, zie artikel 175,
eerste lid, van Boek 2 BW. Wel kan een uittreksel uit het aandeelhoudersregister
worden verstrekt, zie artikel 194, derde lid, van Boek 2 BW. Mocht iemand
buiten Nederland ten onrechte een stuk in het verkeer brengen dat pretendeert
een aandeelbewijs van een Nederlandse BV te zijn, dan zal dit stuk respectievelijk
de overdracht ervan volgens artikel 13, vierde lid, niet aan de vennootschap
kunnen worden tegengeworpen. Het ter plaatse van het stuk heersende recht
zal dan moeten uitmaken welke vordering de verkrijger tegen de overdrager
geldend kan maken.De leden van de VVD-fractie concluderen dat zij zorgen hebben over de
mogelijkheid dat het wetsvoorstel ten gevolge van de lange periode voor de
ontwikkeling ervan niet meer geheel aansluit bij de snel veranderende internationale situatie. Voor zover deze conclusie berust op het hiervoor
besproken voorbeeld, volgt uit het voorgaande dat ik deze conclusie niet deel.
Ook overigens ben ik niet van mening dat het wetsvoorstel door internationale
ontwikkelingen zou zijn achterhaald.Ook achten de leden van de VVD-fractie het wenselijk dat zoveel mogelijk
op onafwendbare toekomstige Europese wetgeving wordt geanticipeerd. Dit wordt
in het algemeen ook door de regering wenselijk geacht. Zolang echter de onafwendbaarheid
van bepaalde Europese regelgeving niet vaststaat omdat er nog over wordt onderhandeld
of het besluitvormingsproces nog wijzigingen kan meebrengen, is anticipatie
niet goed mogelijk. Volgens de leden van de VVD-fractie laat die wenselijkheid
van anticipatie onverlet «dat met goede redenen ingevoerde transportformaliteiten
bij overdracht (bijvoorbeeld de blokkeringsregels) niet impliciet terzijde
kunnen worden geschoven door implementatie van deze richtlijn». Mij
is niet duidelijk welke richtlijn de VVD-fractie hier op het oog heeft. Mochten
deze leden niet een (EG) richtlijn maar het voorgestelde artikel 12 bedoelen,
dan merk ik op dat de in artikel 13, vierde lid, voorgeschreven toepasselijkheid
van de lex societatis op de betrekkingen met de vennootschap in de weg staat
aan een (impliciete) terzijdestelling van de naar deze wet vereiste formaliteiten
voor de overdracht van een aandeel.Artikel 13De leden van de CDA-fractie vragen waarom, evenals in andere vennootschapswetgeving,
niet volstaan kan worden met een openbaarmaking langs elektronische weg in
plaats van door een publicatie in twee landelijk verspreide Nederlandse dagbladen.
Deze leden wijzen bijvoorbeeld op het wetsvoorstel tot wijziging van Boek
2 BW ter bevordering van het gebruik van elektronische communicatiemiddelen
bij de besluitvorming in rechtspersonen (Kamerstuk 30 019). De Raad van
State heeft ten aanzien van de in het tweede en derde lid van artikel 13 bedoelde
aanwijzing van het toepasselijke recht geadviseerd niet te volstaan met te
bepalen dat deze uitdrukkelijk, op voor belanghebbenden kenbare wijze moet
worden gedaan, maar in het derde lid tevens een verplichting tot openbare
bekendmaking op te nemen. Dit advies heeft de regering gevolgd door publicatie
in twee landelijk verspreide dagbladen voor te schrijven. Mededeling langs
elektronische weg kan niet gelden als een openbare bekendmaking nu niet alle
belanghebbenden elektronisch met de vennootschap kunnen communiceren. Dat
is anders in de situaties waarop genoemd wetsvoorstel 30 019 het oog
heeft: daar is uitgangspunt dat de in elektronische besluitvorming geïnteresseerde
stemgerechtigden en de rechtspersoon elkaar over en weer in staat hebben gesteld
via een elektronisch communicatiekanaal met elkaar te communiceren. Ook indien
de vennootschap op een door haar ingerichte website mededeling doet van een
aanwijzing als in het tweede en derde lid bedoeld, wat zeker nuttig zou zijn,
kan naar mijn mening nog niet worden gezegd dat de aanwijzing openbaar bekendgemaakt
is. Niet iedereen heeft een aansluiting op internet en van wie dat wel heeft,
mag niet worden verwacht dat hij van dag tot dag nagaat wat op zulk een website
te zien is.Graag hoop ik de gestelde vragen naar genoegen te hebben beantwoord.De minister van Justitie,E. M. H. Hirsch Ballin 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30876-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl