Tegoeden Tweede Wereldoorlog; Verslag algemeen overleg over de voortgangsnotities inzake tegoeden Tweede Wereldoorlog (25839, nrs. 7 en 8)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25839, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

11-06-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

25839 nr. 9

03-06-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25839Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 839Tegoeden Tweede Wereldoorlognr. 9VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 3 juni 1999De vaste commissie voor Financiën1 en
de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport2 hebben op 27 mei 1999 overleg gevoerd met minister Zalm van Financiën
en minister Borst-Eilers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de voortgangsnotities inzake tegoeden Tweede Wereldoorlog(25 839,
nrs. 7 en 8).Van het overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Middel (PvdA) wees allereerst op de noodzaak van onderhavig
overleg. De Kamer heeft al bijna een jaar niet meer over dit onderwerp gesproken.
Inmiddels zijn zes onderzoekscommissies ingesteld, heeft de stichting Onderzoek
terugkeer en opvang (SOTO) een aantal bijeenkomsten gehouden die begrijpelijkerwijs
nogal wat emoties opriepen en is in joodse kringen onrust ontstaan over het
interim-rapport van de commissie-Scholten. Het is dan ook hoog tijd dat de
Kamer stilstaat bij de stand van zaken op dit punt. Hoewel bij de onderzoeken
zorgvuldigheid voorop dient te staan, is enige haast wel geboden om aan betrokkenen
zo snel mogelijk duidelijkheid te verschaffen. Velen van hen hebben immers
niet veel tijd van leven meer. De regering mag zelfs niet de schijn wekken
dat zij talmt en draalt.Naast aandacht voor materiële zaken is het ook van belang om oog
te hebben voor de wijze waarop de terugkeer en de opvang van oorlogsslachtoffers
door deze groep beleefd en verwerkt zijn. Op dit punt is een maatschappelijke
discussie gaande die onder meer wordt gevoed door recente publicaties over
het handelen van politie en banken in oorlogstijd. Het is van belang dat de
SOTO deze discussie stimuleert en hierover aan de politiek en samenleving
rapporteert. Enerzijds lijkt steeds sterker het besef naar boven te komen
dat de beleving van de teruggekeerden uit de nazi-vernietigingskampen als
een kleine shoah moet worden gezien. Anderzijds wordt benadrukt dat de onordentelijke
situatie van vlak na de bevrijding niet naar de maatstaven van de huidige
tijd mag worden beoordeeld. Dat doet de ernst van de kleine shoah echter geenszins
teniet.De heer Middel betreurde het dat nog geen voorlopig regeringsstandpunt
is geformuleerd naar aanleiding van het inmiddels verschenen eindrapport van
de commissie-Kordes en interim-rapport van de commissie-Scholten.
Het moet duidelijk zijn welk doel de regering voor ogen heeft bij al deze
onderzoeken. Gaat het om waarheidsvinding, om het rechtzetten van fouten uit
het verleden, of gaat het om beide? Wordt gestreefd naar een morele erkenning
of genoegdoening jegens degenen die de kleine shoah aan den lijve hebben ondervonden?
Het is overigens merkwaardig dat in de commissie-Scholten wel het bank- en
verzekeringswezen vertegenwoordigd zijn, maar geen personen die expliciet
het vertrouwen genieten van de joodse gemeenschap in Nederland. Is de minister
van Financiën bereid om daar iets aan te doen?Hij memoreerde tevens dat het Centraal joods overleg (CJO), waarin merkwaardig
genoeg het Verbond van vervolgingsslachtoffers niet vertegenwoordigd is, tal
van kritiekpunten heeft geformuleerd naar aanleiding van de werkzaamheden
van de commissie-Scholten. In zijn recent verschenen boek «Roof, de
ontvreemding van joods bezit tijdens de Tweede Wereldoorlog» heeft de
NIOD-historicus Gerard Aalders duidelijk onderbouwd dat enkele grote banken
zich tijdens de oorlog aan heling en collaboratie schuldig hebben gemaakt,
terwijl de commissie-Scholten daarentegen constateert dat de banken juist
passief verzet hebben gepleegd. De vraag is hoe deze tegenstrijdige conclusies
zijn te verklaren. Is in dezen sprake van een competentiestrijd? Dat zou bij
dit onderwerp helemaal uit den boze zijn, zeker ook omdat de commissie-Scholten
gebruik kan maken van de diensten van het rijksinstituut NIOD.Tot slot informeerde de heer Middel naar het tijdpad voor de eventuele
implementatie van de voorstellen van de diverse commissies. Ook wenste hij
enig inzicht te krijgen in de financiële gevolgen daarvan.De heer De Haan (CDA) constateerde dat al doende blijkt dat
meer onderzoek naar de problematiek van de tegoeden van oorlogsslachtoffers
noodzakelijk is dan aanvankelijk werd gedacht, teneinde tot een bevredigende
oplossing te komen. Het is van belang dat men niet overhaast te werk gaat
en dat zorgvuldig en weloverwogen wordt gerapporteerd, opdat het geschonden
vertrouwen op dit punt wordt hersteld.Hij sprak er begrip voor uit dat de regering de rapportages van de onderzoekscommissies
afwacht alvorens met een alomvattend oordeel te komen. Hij maakte zich echter
zorgen over het werk van de commissie-Scholten, want daarop is veel kritiek
mogelijk. Het interim-rapport is weinig transparant en er kan moeilijk worden
gezien hoe het onderzoek is opgezet. Daarnaast wijkt de voorlopige rapportage
af van de conclusies van de heer Aalders. De commissie-Scholten heeft dan
ook nog veel werk te doen, zowel qua omvang als qua inhoud van haar onderzoek.
Het Nederlandse bankwezen dient ook voor de volle 100% aan dit onderzoek mee
te werken. Onder handhaving van de zelfstandige status van de commissie-Scholten
verzocht hij de regering haar invloed aan te wenden om de vertrouwensbreuk
tussen de commissie-Scholten en het CJO te herstellen. Ten minste een deel
van de kritische reactie van het CJO op de interim-rapportage verdient immers
serieuze overweging.Tot slot gaf de heer De Haan te kennen verbaasd te zijn over de lage respons
op de enquête die de commissie-Scholten onder het Nederlandse bankwezen
heeft gehouden. Het is betreurenswaardig dat de commissie in haar interim-rapport
geen verklaring geeft voor het lage responspercentage van ruim 40. Is het
mogelijk dat veel banken niet hebben gereageerd omdat zij ten tijde van de
oorlog niet in Nederland actief waren?De heer Van der Vlies (SGP) wenste bij het onderhavige onderwerp
van de oorlogstegoeden maximaal begrip, belangstelling en toewijding te betrachten.
Hij achtte een ruimhartige benadering in dezen ook zeker op haar plaats, met
name vanwege de gevoeligheden waarvan in deze kwestie sprake is. Het gaat
immers om een donkere periode uit de geschiedenis die tot traumatische ervaringen
bij de overlevenden en/of hun nabestaanden heeft geleid. Zorgvuldigheid
bij de onderzoeken is dan ook zeker geboden, maar de vraag is toch of het
niet allemaal te lang duurt om het rechtsherstel en het vertrouwen te bewerkstelligen.
Zullen de commissie-Van Kemenade en de commissie-Scholten inderdaad in het
najaar van 1999 rapporteren? Op welke termijn kan dan het integrale regeringsstandpunt
tegemoet worden gezien? Welke groeperingen, naast het CJO, zullen bij het
overleg ter voorbereiding van het regeringsstandpunt worden betrokken?Uit de interim-rapportage van de commissie-Scholten maakte de heer Van
der Vlies op dat het hoogst onwaarschijnlijk is dat Nederlandse banken fors
hebben geprofiteerd van de bezetting en de genocide in oorlogstijd. Van diverse
zijden zijn deze conclusies echter fel bekritiseerd. Zo zouden slechts 11
van de 122 banken grondig zijn gescreend en zou het onderzoek vluchtig van
karakter zijn. Bovendien schetst de historicus Aalders een ander beeld, namelijk
dat wel degelijk sprake was van collaboratie van banken en de beurs. Zijn
de bewindslieden voornemens om deze zaak volstrekt op te klaren in het licht
van het noodzakelijke herstel van vertrouwen?Tot slot wees hij op het voorbehoud van het kabinet ten aanzien van de
volledigheid van het historische beeld inzake de roof, de recuperatie en het
rechtsherstel. Het kabinet acht het mogelijk dat op sommige punten de conclusie
moet worden getrokken dat verder onderzoek niet haalbaar is vanwege ontbrekend
archiefmateriaal. Eind januari 1999 is evenwel in Berlijn een archief gevonden
met onder meer informatie over alle schadevergoedingen die na de Tweede Wereldoorlog
zijn betaald voor door de nazi's geroofde goederen en effecten. Hiaten in
het Liro-archief zouden met behulp van dit «wiedergutmachungsbestand»
kunnen worden opgevuld. In hoeverre dekt dit archief de behoefte aan het door
de commissies benodigde onderzoeksmateriaal? Wat zijn de consequenties van
deze ontdekking voor het beleid inzake de oorlogstegoeden?De heer Weekers (VVD) toonde ook begrip voor het feit dat het
kabinet pas een standpunt wil formuleren als het beschikt over het totaalbeeld
en alle beleidsaanbevelingen van de onderzoekscommissies. Gezien de gevoeligheid
van de materie en de vereiste zorgvuldigheid bij dit dossier wilde hij ook
nog enig geduld betrachten. Dat laat onverlet dat het debat over de oorlogstegoeden
en het rechtsherstel zo snel mogelijk moet worden gevoerd. Ruim een halve
eeuw na dato moet het boek kunnen worden gesloten, maar pas als rechtsherstel
heeft plaatsgevonden op basis van de juiste feiten. Er moet dan ook een uiterste
inspanning worden geleverd om die feiten te achterhalen. De onderzoeken moeten
niet langer duren dan noodzakelijk is, maar er mag omwille van de snelheid
niet worden ingeboet aan kwaliteit.In dat kader benadrukte hij dat rechtsherstel niet alleen een financiële
afwikkeling van de nog openstaande claims impliceert, maar vooral ook recht
moet doen aan het rechtsgevoel. Het moet duidelijk worden wat er is gebeurd,
er mogen geen feiten worden achtergehouden en gemaakte fouten moeten worden
erkend. De onderzoeksrapporten moeten ook transparant zijn en controleerbaar
op onderliggende stukken en archieven. Het doel van de ingestelde onafhankelijke
commissies is niet geheel duidelijk. De VVD-fractie gaat ervan uit dat het
doel zowel is gelegen in de waarheidsvinding als in het rechtzetten van in
het verleden gemaakte fouten. Er moet aandacht blijven voor het afdoen van
individuele claims. Het kan niet louter bij een afkoop in de vorm van een
collectief gebaar aan de joodse gemeenschap blijven. Dat ligt alleen voor
de hand in die gevallen waarin geen individueel rechtsherstel jegens betrokkenen
of hun nabestaanden meer mogelijk is.Vervolgens memoreerde de heer Weekers dat vertrouwen in de onderzoekscommissies
van cruciaal belang is teneinde het rechtsherstel te kunnen bewerkstelligen.
Het CJO heeft veel vertrouwen in het onderzoek van de commissie-Kordes,
maar weinig in dat van de commissie-Scholten. Volgens het kabinet zal de commissie-Scholten
rekening houden met de reactie van het CJO op het interim-rapport van de commissie,
maar het CJO is daarvan niet eens op de hoogte gesteld. Het gebrek aan communicatie
tussen de commissie-Scholten en het CJO is niet bevorderlijk voor het vertrouwen
in de toekomst. Met het oog daarop pleitte de heer Weekers voor een betere
communicatie tussen met name de commissie-Scholten en vertegenwoordigers van
de joodse gemeenschap, waarbij ook nadere onderzoekssuggesties van de joodse
organisaties moeten worden besproken. Meer tussentijdse informatie-uitwisseling
is nodig. De commissie-Scholten moet openstaan voor kritiek en daarop ook
een reactie geven, opdat straks van een voldragen en vooral ook gedragen onderzoek
sprake zal zijn. Is de minister van Financiën bereid om daar, zo nodig,
bij de commissie-Scholten op aan te dringen? De VVD-fractie geeft ook in overweging
om de commissie-Scholten aan te vullen met vertegenwoordigers uit de joodse
gemeenschap of, zo dat niet meer kan, in elk geval een klankbordgroep in te
stellen voor het contact met de joodse gemeenschap en de niet in het CJO vertegenwoordigde
organisaties. Ook betrokkenheid van de Nederlands-joodse gemeenschap in Israël
is in dezen gewenst.Tevens achtte de heer Weekers het geboden dat in het eindrapport van de
commissie-Scholten voor een goede toonzetting wordt gekozen, gezien de gevoeligheden
rondom dit onderwerp. De commotie naar aanleiding van het boek van NIOD-onderzoeker
Aalders leek hem overigens enigszins overtrokken, omdat veel bronnen van de
onderzoeker reeds bekend waren. Het is dan ook voorbarig te concluderen dat
de conclusies van Aalders haaks op de bevindingen van de commissie-Scholten
zouden staan, temeer daar de commissie-Scholten nog moet rapporteren over
de gang van zaken rondom de effectenhandel. Het verdient wel aanbeveling dat
de commissie-Scholten ingaat op het onderzoek van de heer Aalders, opdat een
en ander definitief kan worden bezien als het eindrapport van de commissie-Scholten
beschikbaar is.Voorts bracht hij naar voren dat bij het afdoen van individuele claims
geen beroep moet worden gedaan op wettelijke verjaringstermijnen. Uitgangspunt
dient te zijn dat aan natuurlijke verbintenissen moet worden voldaan en daarbij
past een formeel-juridisch beroep op verjaring niet. Het zou goed zijn als
Kamer en kabinet dat signaal richting de Nederlandse samenleving, overheden
en bedrijfsleven afgeven. Overigens lijkt het Verbond van verzekeraars zich
daarbij inmiddels te hebben aangesloten.Tevens stelde de heer Weekers de vraag of de Nederlandse regering reeds
aanleiding ziet om in te grijpen ter voorkoming van een verkeerde beeldvorming
in het buitenland, gezien de boycot door diverse Amerikaanse staten van financiële
instellingen die worden verdacht van een holocaustverleden. Met name joodse
organisaties en personen uit de Verenigde Staten doen niet altijd even genuanceerde
uitlatingen in dezen, die mogelijk schade kunnen berokkenen aan het Nederlandse
bedrijfsleven. Mede daarom is het van belang dat de onderzoekscommissies zo
snel mogelijk rapporteren en dat de onderzoeksresultaten op een breed draagvlak
kunnen rekenen binnen de joodse gemeenschap in Nederland en binnen de Nederlands-joodse
gemeenschap in Israël.Tot slot vroeg hij de aandacht voor de problematiek van roof en rechtsherstel
in Nederland-Indië. Wat is de reikwijdte van het onderzoek van de commissie-Van
Galen op dit punt? Het is duidelijk dat de verloren gegane particuliere bezittingen
in Nederlands-Indië ook in de finale discussie over het rechtsherstel
aan de orde moeten komen. Mevrouw Giskes (D66) kreeg graag een nadere toelichting over
de vaststelling van het onderzoeksplan van de SOTO, zeker ook omdat al 40
onderzoekers voor deze stichting aan het werk zijn. Zij betreurde het zeer dat de financiële onderzoeken niet direct
goed blijken te verlopen, gezien de commotie die is ontstaan. Deze onrust
ontstaat mede door het feit dat steeds weer nieuwe informatie boven tafel
komt. Daarnaast is er ook veel kritiek op wat wel reeds is onderzocht. De
oorzaak ligt daarbij slechts zeer ten dele bij de bewindslieden, maar de vraag
is wel wat zij eraan doen om te voorkomen dat de onrust en de kritiek toenemen.
Welke stappen neemt de minister van Financiën om alles zoveel mogelijk
in goede banen te leiden en hoe houdt hij druk op de ketel? Het is immers
zaak dat de eindrapportages niet te lang meer uitblijven, ook al staat voorop
dat zij kwalitatief van hoogwaardig niveau dienen te zijn. Positief is dat
inmiddels een archievengids tot stand is gekomen, want daarmee kan iedereen
zijn voordeel doen. Het is ook een goede zaak dat de banken inmiddels opening
van zaken geven. Kan worden gegarandeerd dat ook de verzekeringsmaatschappijen
dezelfde openheid van zaken betrachten? Wat is de voortgang bij dit dossier?
Ziet de minister als toezichthouder in dezen aanleiding om op dit punt stappen
te ondernemen, gezien de ontwikkelingen in het buitenland? Waarom zijn in
de onderzoekscommissies wel vertegenwoordigers van de banken en verzekeringsmaatschappijen
opgenomen en geen vertegenwoordiging van de belanghebbenden? In dit geval
ligt het niet voor de hand dat degenen die de onderzoeken betalen, ook zorg
dragen voor de begeleiding van het onderzoek.Voorts sloot mevrouw Giskes zich aan bij de vragen naar het lage responspercentage
bij de enquête van de commissie-Scholten onder de banken. Tevens was
zij geïnteresseerd in het antwoord op de vraag waarom de commissie nog
niet heeft gereageerd op het commentaar van het CJO op haar interim-rapport.
Verder stelde zij de vraag aan de orde of de volgende onderwerpen ook in het
onderzoek van de commissie-Scholten worden betrokken: rekeningen bij buitenlandse
banken; geliquideerde bedrijven of bedrijven die indertijd door een «Verwalter»
zijn overgenomen; onroerende goederen op individueel niveau; hypotheken. Ten
aanzien van de onbeheerde nalatenschappen heeft het CJO gewezen op het probleem
van de hoge successierechten, omdat vaak pas in de zoveelste lijn kon worden
geërfd. Is een uitzondering op dit punt mogelijk, gezien de achtergronden
in dezen?Tot slot onderschreef mevrouw Giskes dat ook de problematiek in Nederlands-Indië
ampele bestudering behoeft. Is de commissie-Van Galen daartoe in staat?De heer Vendrik (GroenLinks) stelde de vraag centraal of getroffenen
en nabestaanden recht is gedaan. Het definitieve antwoord op deze vraag is
nog niet bekend en wordt wellicht nooit bekend. Hij had er begrip voor dat
de regering thans nog geen definitief alomvattend eindoordeel kan geven, aangezien
de werkzaamheden van de onderzoekscommissies nog niet zijn afgerond. Is de
regering bereid nog in 1999 haar definitieve standpunt te formuleren? Het
is thans wel mogelijk te bezien of het onderzoeksproces adequaat verloopt
en welke stappen wel reeds kunnen worden gezet. Het gaat dan niet alleen om
de vraag of de conclusies straks de toets der kritiek kunnen doorstaan, maar
ook om de kwaliteit van het proces zelf.Voorts memoreerde hij dat volgens het CJO sprake is van hiaten in het
onderzoek. De regering meldt dat de bevindingen van het CJO zijn voorgelegd
aan de commissies en wijst voorts op de onafhankelijkheid van de commissies.
De regering is evenwel opdrachtgever. Zijn de bewindslieden bereid om hun
verantwoordelijkheid voor het onderzoeksproces nog eens te benoemen en te
accentueren? Het zou immers zonde zijn als onderzoeksvelden onnodig onderbelicht
blijven. Alertheid van de regering op dit punt zou zeer welkom zijn. Dat geldt
ook voor de door het CJO gewenste transparantie van het onderzoek. De betrokken
commissies moeten hun werkzaamheden in een zo open mogelijk proces verrichten,
waarbij de betrokkenheid van de joodse gemeenschap en van getroffenen en nabestaanden
uit het voormalige Nederlands-Indië vanzelfsprekend moet
zijn. Het zou buitengewoon jammer zijn als door miscommunicatie een ander
beeld ontstaat. Zijn de bewindslieden bereid dit proces te bewaken? Willen
zij indien nodig bevorderen dat opvattingen van betrokkenen van een adequate
reactie worden voorzien? Als Kamer en regering over enige tijd de definitieve
conclusies naar aanleiding van de onderzoeken bespreken, moet de procedurele
en onderzoekstechnische kritiek in principe tot het verleden behoren.Het was naar de mening van de heer Vendrik onwenselijk dat de meningsverschillen
over het werk van de commissie-Scholten publiekelijk steeds breder worden
uitgemeten, zeker als dat procedurele zaken betreft. Alle betrokkenen dienen
in overleg met elkaar de voortgang van het onderzoek te bespreken, maar dat
lijkt niet geheel te lukken. Zijn beide ministers bereid om zich als procesverantwoordelijken
op te stellen en eraan bij te dragen dat de publieke discussie rondom de inrichting
van het werk van de commissie-Scholten wordt beëindigd? Het is ook van
groot belang dat helderheid ontstaat over de eventuele verschillen tussen
de conclusies van de commissie-Scholten en die van NIOD-onderzoeker Gerard
Aalders.De heer Vendrik ging voorts in op de conclusie van de commissie-Kordes,
dat de Nederlandse overheid zich bij het afwikkelen van claims en het rechtzetten
van afgedwongen betalingen, bijvoorbeeld ter financiering van de kampen in
Westerbork en Vught, nogal formeel-juridisch heeft opgesteld. De commissie
beveelt een collectieve uitkering aan de joodse gemeenschap aan, uitgaande
van een bedrag van 48,4 mln. Is het noodzakelijk dat de regering ook op dit
punt wacht met haar eindconclusie? Is het denkbaar dat de regering anders
besluit dan de commissie-Kordes voorstelt en afziet van een collectieve uitkering?
Is het voorstelbaar dat rapporten van de andere commissies strijdig zijn met
de aanbevelingen van de commissie-Kordes? Is het niet wenselijk dat de regering
thans al uitspreekt dat zij in lijn met de uitkomsten van de commissie-Kordes
zal handelen?Ten aanzien van het verjaren van claims pleitte hij met de heer Weekers
voor een ruimhartige benadering. De verzekeringsmaatschappijen lijken daartoe
bereid te zijn. Een formalistische of koude afhandeling van claims is uit
den boze. Ook onderscheid tussen joodse claims en claims uit Nederlands-Indië
is, zo dat überhaupt speelt, ongewenst. Heeft de regering zicht op de
wijze waarop partijen in het veld thans claims afhandelen en is zij voornemens
om de noodzakelijke ruimhartigheid in dezen te bevorderen? Het antwoord van de regeringDe minister van Financiën gaf er de voorkeur aan om, naast
over het rapport van de commissie-Kordes, ook over de rapporten van de commissie-Van
Kemenade en de commissie-Scholten te beschikken alvorens een regeringsstandpunt
te formuleren. Naar verwachting zullen genoemde rapporten in oktober 1999
worden uitgebracht. Enerzijds is zorgvuldigheid geboden en anderzijds moet
ook een zekere snelheid worden betracht. Het regeringsstandpunt, dat kabinetsberaad
vergt, kan nog in 1999 tegemoet worden gezien. Het moge duidelijk zijn dat
een financieel gebaar onderdeel van dit standpunt zal uitmaken. De regering
heeft overigens al een zeker financieel gebaar gemaakt in de vorm van een
storting van 20 mln. in het Nazi Persecutee Relief Fund en een storting van
22,5 mln. in het nationaal fonds van de goudpool. Tevens is inmiddels een
joods-educatief centrum gefinancierd alsmede een meldpunt joodse tegoeden
ingesteld en vanwege de overheid gefinancierd. Het rapport van de SOTO wordt
begin 2001 verwacht.Naar aanleiding van de opmerkingen over het boek van de
NIOD-onderzoeker Aalders bevestigde hij dat de commissie-Scholten in haar
interim-rapportage louter over banktegoeden en niet over effecten heeft gesproken.
De commissie-Scholten zal in haar definitieve rapportage rekening houden met
de inmiddels verschenen onderzoekspublicaties, inclusief het boek
van de heer Aalders. Ook deelde hij mede reeds bij de heer Scholten te hebben
aangedrongen op een goede communicatie met het CJO. De heer Scholten zou zich
dat ook ter harte nemen. Derhalve mag worden aangenomen dat de commissie-Scholten
binnenkort met het CJO overleg voert en haar voordeel zal doen met het commentaar
van het CJO. Dat laat onverlet dat de commissie-Scholten haar onafhankelijke
rol moet kunnen blijven spelen. Uitbreiding van deze commissie met vertegenwoordigers
uit de joodse gemeenschap leek hem in het huidige stadium niet zo zinvol,
gezien het feit dat de commissie reeds in augustus 1997 met instemming van
de Kamer is ingesteld en in oktober 1999 rapporteert. Goede communicatie met
de joodse gemeenschap, in het bijzonder het CJO, moet kunnen uitmonden in
een eindrapport dat op voldoende draagvlak van de joodse gemeenschap kan rekenen.Voorts stipuleerde de minister van Financiën dat het doel van de
onderzoekscommissies primair is gelegen in waarheidsvinding. Op basis van
de uitgebrachte rapporten kan vervolgens worden bezien of er aanleiding is
om daaraan beleidsconsequenties te verbinden. Het contact met de verzekeringsmaatschappijen
was van begin af aan goed en de contacten met de banken verlopen inmiddels
ook naar volle tevredenheid. Beide sectoren leveren alle informatie waaraan
de onderzoekscommissies behoefte hebben. Het lage responspercentage op de
enquête van de commissie-Scholten zal deels te maken hebben met het
feit dat lang niet alle thans bestaande banken in Nederland tijdens of kort
na de Tweede Wereldoorlog actief waren dan wel dat een aantal van de banken
van toen inmiddels niet meer bestaat. De commissie-Scholten zal dit overigens
in haar eindrapportage verder verduidelijken.Hij bevestigde dat het «wiedergutmachungsarchief» in Berlijn
ook de gegevens bevat over de claims die begin jaren zestig in Nederland zijn
toegewezen. Met behulp van deze gegevens, die in Nederland op grond van de
Archiefwet inmiddels waren vernietigd, kan thans volledig worden gereconstrueerd
van welke claims en uitgekeerde schadevergoedingen destijds sprake was. In
theorie kunnen deze archieven in sommige dossiers tot nieuwe conclusies leiden.
Voor wat betreft individuele claims benadrukte hij dat de Staat der Nederlanden
bij dit soort individuele claims nooit louter een beroep op wettelijke verjaringstermijnen
doet. Naar zijn indruk geldt dat ook voor de verzekeringsmaatschappijen. Hij
ging ervan uit dat voor de banken hetzelfde zal gelden. Eventuele nieuwe claims
worden serieus bekeken en bij een redelijk vermoeden van gegrondheid ook gehonoreerd.Vervolgens memoreerde de bewindsman dat de regering actief optreedt om
eventuele verkeerde beeldvorming in het buitenland te voorkomen, bijvoorbeeld
tijdens de internationale conferentie in Washington over Holocaust-Era Assets
en de conferentie in Londen over nazi-goud. In de Nederlandse delegatie naar
beide conferenties was ook het CJO vertegenwoordigd. Tijdens beide conferenties
heeft Nederland uiteengezet hoe het onderzoek op dit punt verloopt en wat
de tussentijdse bevindingen zijn.Tot slot ging de minister van Financiën nog expliciet in op de status
van de commissie-Van Kemenade en de commissie-Scholten. Beide commissies zijn
niet officieel door de regering ingesteld, met name om hun onafhankelijkheid
ten opzichte van de Staat te benadrukken. De commissie-Van Kemenade heeft
zichzelf min of meer ingesteld, met instemming van de regering, en daaruit
is de commissie-Scholten voortgevloeid. Het is voor hem dan ook niet mogelijk
om direct instructies aan de commissies te geven. Wel wordt met enige regelmaat
overleg gevoerd met de voorzitters van beide commissies. In dat overleg zal
binnenkort opnieuw worden gesproken over de mogelijkheden om te komen tot
een betere communicatie met het CJO. De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport gaf allereerst
te kennen dat het onderzoeksplan van de SOTO inmiddels is vastgesteld.Zij wees erop dat de commissie-Dolman adviseert over de toekenning van
subsidies uit de 22,5 mln. van het nationaal fonds van de vierde tranche goudpool.
Half juni 1999 brengt de commissie hierover haar advies uit en de besluiten
op dit punt zullen uiterlijk 1 september 1999 bekend worden. Er zijn reeds
veel aanvragen binnengekomen, niet alleen uit de joodse gemeenschap maar ook
uit kringen van zigeuners, Jehova's getuigen en homoseksuelen. Daarnaast adviseert
de commissie-Dolman over de bestemming van de Nederlandse bijdrage van 20
mln. aan het Nazi Persecutee Relief Fund, bedoeld voor projecten, waarvan
10 mln. voor vervolgden in Oost-Europa en 10 mln. voor Nederlandse oorlogsgetroffenen
in den vreemde. De commissie-Dolman zal haar advies op dit punt in het voorjaar
van 2000 uitbrengen.Tot slot memoreerde zij dat de commissie-Van Galen, die de Indische tegoeden
onderzoekt, wel door de regering is ingesteld. De opdracht aan die commissie
is vooral in de algemene waarheidsvinding gelegen en niet zozeer in het bestuderen
van individuele claims. De voorlopige conclusie van de commissie-Van Galen
is dat er geen directe aanwijzingen zijn dat de Japanse bezetter tegoeden
in beslag heeft genomen, maar er vindt nog vervolgonderzoek plaats in Japan,
Taiwan en Indonesië. Naar verwachting zal de commissie eind 1999 rapporteren.
Het is goed mogelijk dat hierover vervolgens een apart regeringsstandpunt
wordt geformuleerd. Er is inmiddels een meldpunt Indische tegoeden bij het
ministerie van VWS ingesteld. Al degenen die zich gemeld hebben, krijgen een
nieuwsbrief over de voortgang van het onderzoek. Nadere gedachtewisselingDe heer Middel (PvdA) herhaalde dat er veel kritiek is op het
werk van de commissie-Scholten. Het interim-rapport is nogal kil van toon.
In de joodse gemeenschap wordt zelfs gesproken van «broddelwerk».
De vraag is of en in hoeverre de regering verantwoordelijk is voor het werk
van de onderzoekscommissies. Kan de regering worden aangesproken op de rapporten
die uiteindelijk worden uitgebracht? Het zou goed zijn en het is ook nog mogelijk
om tegemoet te komen aan de forse kritiek op het interim-rapport van de commissie-Scholten
en aan de kanttekeningen over de eenzijdige samenstelling van deze commissie.Tot slot bracht hij naar voren dat alleen waarheidsvinding een te smalle
doelstelling is van de onderzoeken. De minister gaf aan dat er ook beleidsconclusies
zullen worden getrokken, maar de vraag was of de regering ook voornemens is
om zaken recht te zetten die in het verleden fout zijn gelopen.De heer De Haan (CDA) was met de heer Middel van mening dat
het niet alleen om waarheidsvinding moet gaan, maar ook om een zeker rechtsherstel.
In dezen gaat het immers om het inlossen van een ereschuld. De commissie-Kordes
heeft in dat opzicht ook goede voorstellen gedaan. In dat kader herhaalde
hij zijn zorgen over het werk van de commissie-Scholten, ook gezien de inderdaad
kille toonzetting van het interim-rapport.De heer Van der Vlies (SGP) sprak de hoop uit dat het regeringsstandpunt
inderdaad nog in 1999 bekend zal worden. Uit de beantwoording begreep hij
dat daarbij ook een financieel gebaar zal worden gemaakt. Zal de regering
naar aanleiding van de onderzoeksaanbevelingen al datgene doen wat recht en
billijk is?Ten aanzien van de status van de commissies bracht hij naar voren dat
de commissies, gelet op de materie, met gezaghebbende rapporten moeten komen.
De rapporten moeten de toets der kritiek volledig kunnen doorstaan
en moeten niet gemakkelijk kunnen worden weerlegd. Ook moet er een zekere
bewogenheid uit spreken en geen kille rekenkunde.Tot slot sloot hij zich aan bij hetgeen over de verjaring is opgemerkt. De heer Weekers (VVD) had er begrip voor dat het thans weinig
zinvol is om de samenstelling van de commissie-Scholten te wijzigen. Van belang
is wel dat het tot goede communicatie komt tussen de commissie-Scholten en
het CJO en dat betrokkenen worden ingelicht over de onderwerpen die nog zullen
worden onderzocht. Wellicht dat de instelling van een klankbordgroep daarbij
uitkomst kan bieden. Het kan niet bij één gesprek blijven. Is
de minister bereid en in staat om de Kamer daarover nader te rapporteren?Voorts ging hij ervan uit dat rechtsherstel zal plaatsvinden, want het
gaat inderdaad om het inlossen van een ereschuld. Daarbij kan het niet blijven
bij een collectief gebaar, want het is met name van belang dat eventuele individuele
claims fatsoenlijk worden afgewikkeld. In dat opzicht was hij tevreden over
de beantwoording van de minister, namelijk dat het niet past om in dezen een
beroep te doen op wettelijke verjaringstermijnen. Het zou goed zijn als ook
andere overheden, zoals met name de gemeente Amsterdam, dit standpunt innemen.
Is het overigens juist dat tegoeden bij banken na 30 jaar aan de banken vervallen
als zich in die periode geen nabestaanden hebben gemeld?. Deze vorm van verkrijgende
verjaring zou bij dit dossier niet mogen voorkomen, want dit soort tegoeden
zou dan aan de Staat moeten toekomen. De Staat vindt er dan wel een goede
bestemming voor.Daarnaast pleitte hij voor een goede coördinatie tussen de commissie-Van
Galen en het meldpunt Indische tegoeden. Ook dient er goede voorlichting op
dit punt te worden verstrekt.Tot slot vroeg hij nogmaals de aandacht voor belangenorganisaties die
niet zijn vertegenwoordigd in het CJO. Het zou jammer zijn als deze organisaties
bij de onderhavige problematiek worden gepasseerd, ook uit een oogpunt van
het zo noodzakelijke draagvlak voor de uit te brengen onderzoeksrapporten.Mevrouw Giskes (D66) begreep dat de Japanse bezetter destijds
in Nederlands-Indië niet op grote schaal heeft geroofd, zoals wel in
Europa plaatsvond. Feit is wel dat de oorlogsgetroffenen uit Nederlands-Indië
vaak het bewijs van hun bezittingen zijn kwijtgeraakt. Ook kregen zij nogal
eens te horen dat hun claims op verzekeringsgelden onterecht waren, omdat
zij gedurende de oorlog geen premie hadden betaald. Voor dat soort zaken moet
wel degelijk aandacht bestaan.Zij vond het een goede zaak dat minister Zalm
het contact tussen de commissie-Scholten en het CJO zal bevorderen. Is het
mogelijk om de Kamer tussentijds al schriftelijk te informeren over de lage
respons op de enquête van de commissie-Scholten onder de banken? Als
hiervoor immers geen bevredigende verklaring wordt gegeven, heeft dat verstrekkende
gevolgen voor de geloofwaardigheid van het eindresultaat van de commissie-Scholten.
Ook vernam zij graag nog of de door haar genoemde onderzoeksonderwerpen inderdaad
door deze commissie zullen worden behandeld. Daarnaast vroeg zij de minister
nog voor het zomerreces schriftelijke informatie te verstrekken over de precieze
opdrachten aan de onderzoekscommissies.Tot slot onderschreef zij dat een tussentijds regeringsstandpunt niet
wenselijk is, want dat zou wellicht alleen tot meer commotie aanleiding geven.
Eind 1999 vatte zij echter op als een harde deadline voor het uitbrengen van
het regeringsstandpunt.De heer Vendrik (GroenLinks) wilde expliciet vernemen of de
hiaten in het onderzoek inmiddels zijn opgelost dan wel of hiervoor nog nadere
stappen van de minister van Financiën noodzakelijk zijn. Ook kreeg hij graag nog antwoord op de vraag of de regering het onwaarschijnlijk
acht dat zij afwijkt van de aanbevelingen van de commissie-Kordes.Verder vroeg hij of de minister inderdaad de oproep doet aan sectoren
in de samenleving om bij het afdoen van individuele claims geen beroep te
doen op de wettelijke verjaringstermijnen en in dezen ruimhartig op te treden.Tot slot benadrukte hij thans geen oordeel te willen vellen over het inmiddels
verrichte onderzoek van de commissie-Scholten. Dat laat onverlet dat het buitengewoon
vervelend is dat hierover veel commotie is ontstaan. De commissie-Scholten
en de betrokken groeperingen zouden het publieke debat hierover moeten beëindigen
en meer besloten met elkaar in overleg moeten treden. Van belang is dat de
commissie met een gezaghebbend en duurzaam rapport komt.De minister van Financiën wees er nogmaals op dat de commissie-Van
Kemenade en de daaruit voortgekomen commissie-Scholten een onafhankelijke
status hebben, aangezien de Staat in deze kwestie ook partij is. Teneinde
de onafhankelijkheid en objectiviteit te waarborgen, is geen sprake van regeringscommissies.
De regering voert wel overleg met de commissies en kan er in die zin ook aan
bijdragen dat het onderzoeksveld geheel wordt gedekt. De commissie-Scholten
heeft desgevraagd inmiddels ook een wat ruimere taakopvatting. De Kamer is
overigens al op de hoogte gesteld van taakstelling en onderzoeksterrein van
de commissies, maar zal nog nadere schriftelijke informatie ontvangen waaruit
blijkt dat er inmiddels geen onderzoekshiaten meer zijn. Daarbij zal de Kamer
ook worden geïnformeerd over de verklaring van het lage responspercentage
bij de enquête onder de banken.Ook de minister vond het van belang dat de commissie-Scholten en het CJO
tot een goed gesprek komen. De regering kan in zekere mate worden aangesproken
op het werk van de commissies, maar de commissies opereren autonoom en zijn
in die zin verantwoordelijk voor de toonzetting van hun rapportages. Wel zal
het oordeel van de Kamer over de tussenrapportage van de commissie-Scholten
en de toonzetting daarvan worden overgebracht.Vervolgens deelde de minister mede enige voorzichtigheid te willen betrachten
ten aanzien van formuleringen als het rechtzetten van fouten en het doen van
recht. Het is immers niet de bedoeling om een tweede rechtshersteloperatie
op touw te zetten. Aan de onderzoeksrapportages zullen beleidsconclusies worden
verbonden, waarbij de nodige billijkheid zal worden betracht. 54 jaar na dato
kan immers geen recht meer worden gedaan. Desgevraagd gaf hij aan thans niet
te willen ingaan op de aanbevelingen van de commissie-Kordes.Tot slot herhaalde hij dat de Staat der Nederlanden zich bij individuele
claims niet louter op verjaring zal beroepen. Het zou wijs zijn als ook andere
instanties zich bij dit soort claims niet louter op verjaring beroepen. Dat
sluit niet uit dat bij bepaalde claims wel mede een beroep op verjaring kan
worden gedaan, zoals in de zaak-Goudstikker het geval was. Een geïsoleerd
beroep op verjaring bij op zichzelf redelijke claims is evenwel ongewenst.De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport bracht naar
voren dat haar ministerie ambtshalve contacten heeft met alle betrokken doelgroepen,
ook buiten de joodse gemeenschap.Voorts herhaalde zij dat er volgens de commissie-Van Galen geen directe
aanwijzingen zijn dat de Japanse bezetter tegoeden in het voormalige Nederlands-Indië
in beslag heeft genomen. Zeker is dat de Japanse bezetter niet op grote schaal
heeft geroofd. Dat laat onverlet dat wel van alles is weggeraakt en het is
niet uitgesloten dat hier en daar toch een kluisje is leeggeroofd.
Wellicht dat dit nog in het nadere onderzoek van de commissie-Van Galen boven
water komt.Tot slot merkte zij op dat het meldpunt Indische tegoeden bij het ministerie
van VWS is ingesteld op verzoek van de commissie-Van Galen. Alles wat bij
het meldpunt wordt gemeld, wordt ook direct naar de commissie doorgespeeld. De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,Van GijzelDe voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,EssersDe griffier van de vaste commissie voor Financiën,Janssen XNoot1Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Reitsma (CDA), Rosenmöller (GroenLinks),
Van Zijl (PvdA), Van Gijzel (PvdA), voorzitter, Witteveen-Hevinga (PvdA),
Voûte-Droste (VVD), Noorman-den Uyl (PvdA), Giskes (D66), Kamp (VVD),
Marijnissen (SP), Crone (PvdA), Van Dijke (RPF), Bakker (D66), De Vries (VVD),
De Haan (CDA), ondervoorzitter, Stroeken (CDA), Patijn (VVD), Van Beek (VVD),
Balkenende (CDA), Vendrik (GroenLinks), Bos (PvdA), Remak (VVD), Wijn (CDA),
Kuijper (PvdA).Plv. leden: Van der Vlies (SGP), Verburg (CDA), Harrewijn (GroenLinks),
Smits (PvdA), Duijkers (PvdA), Koenders (PvdA), Balemans (VVD), Van Oven (PvdA),
Schimmel (D66), Hofstra (VVD), De Wit (SP), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Hoekema
(D66), Van Walsem (D66), Wilders (VVD), Dankers (CDA), Hillen (CDA), Blok
(VVD), Weekers (VVD), Bijleveld-Schouten (CDA), Rabbae (GroenLinks), Hessing
(VVD), Van den Akker (CDA), Timmermans (PvdA).XNoot2Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Swildens-Rozendaal (PvdA),
ondervoorzitter, Bijleveld-Schouten (CDA), Middel (PvdA), Essers (VVD), voorzitter,
Dankers (CDA), Oudkerk (PvdA), Lambrechts (D66), Rijpstra (VVD), Rouvoet (RPF),
De Vries (VVD), Van Vliet (D66), Van Blerck-Woerdman (VVD), Passtoors (VVD),
Eisses-Timmerman (CDA), Gortzak (PvdA), Hermann (GroenLinks), Buijs (CDA),
Atsma (CDA), Van Gent (GroenLinks), Arib (PvdA), Spoelman (PvdA), Kant (SP),
E. Meijer (VVD), Van der Hoek (PvdA).Plv. leden: Van 't Riet (D66), Rehwinkel (PvdA), Eurlings (CDA), Apostolou
(PvdA), Örgü (VVD), Van de Camp (CDA), Noorman-den Uyl (PvdA), Ravestein
(D66), Weekers (VVD), Schutte (GPV), Cherribi (VVD), Schimmel (D66), Terpstra
(VVD), Udo (VVD), Visser-van Doorn (CDA), Belinfante (PvdA), Harrewijn (GroenLinks),
Ross-van Dorp (CDA), Th. A. M. Meijer (CDA), Rosenmöller
(GroenLinks), Duijkers (PvdA), Smits (PvdA), Marijnissen (SP), O. P. G. Vos
(VVD), Hamer (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25839-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl