Vreemdelingenbeleid; Verslag algemeen overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19637, nr. 521

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

13-04-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

19637 nr. 521

04-04-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 19637Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 75 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
19 637Vluchtelingenbeleidnr. 521VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 4 april 2000De vaste commissie voor Justitie1, de vaste
commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport2,
de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid3, de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen4 en de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer5 hebben op 15 maart 2000
overleg gevoerd met minister Borst-Eilers van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en staatssecretaris Cohen van Justitie over:– de brief van de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport d.d. 17 maart 1999 inzake het koppelingsfonds (19 637,
nr. 425);– de brief van de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid d.d. 29 maart 1999 inzake antwoorden op vragen gesteld
tijdens het algemeen overleg van 20 januari 1999 over de Koppelingswet (19 637,
nr. 430);– de brief van de staatssecretaris van Justitie
d.d. 22 december 1999 t.g.v. de tussenrapportage van de evaluatie van de Koppelingswet
(J-00-4);– de brief van de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport d.d. 11 februari 2000 over de medische zorg aan illegalen
(19 637, nr. 505).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Albayrak (PvdA) merkte op dat de tussenevaluatie
geen antwoord geeft op vragen over de legitimiteit en de effectiviteit en
concludeerde dat op een aantal punten bijstelling nodig is. Zij onderscheef
de gedachte van de Koppelingswet dat het recht op collectieve voorzieningen
gekoppeld moet zijn aan legaal verblijf in Nederland, maar zonder de uitzonderingen
op de terreinen onderwijs en zorg was haar fractie nooit akkoord gegaan met
de invoering van deze wet. Uit de evaluatie blijkt dat er problemen zijn bij
voortgezet verblijf. Vooral vrouwen met een afhankelijke verblijfstitel ondervinden
onevenredig nare gevolgen van deze wet. Hoewel de vreemdelingendienst een
tijdige aanvraag binnen enkele dagen administratief moet verwerken, gebeurt
dit vaak niet, zodat de uitkeringsinstanties geen correcte informatie krijgen
over de status van de betrokkene en mensen de toegang tot voorzieningen waarop
ze recht hebben wordt ontzegd. Het WODC-rapport stelt dat het zinvol is om
de eerste toelating en voortgezet verblijf in de gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens (GBA)-codes te scheiden.De vreemdelingendienst moet betrokkenen erover informeren dat tijdig voortgezet
verblijf in het geval dat een verblijfsvergunning afloopt, moet worden aangevraagd.
Dit is echter niet het geval als iemand een relatie verbreekt en op basis
daarvan voortgezet verblijf wil aanvragen. De termijn voor tijdig aanvragen
is vier weken, maar bij het verbreken van een relatie is deze termijn te kort.
Dit is zeker het geval als een partner in het buitenland wordt verlaten door
de echtgenoot. Kan voor dit soort gevallen de termijn uitgebreid worden tot
minimaal acht weken?Bij de Huisvestingswet doet zich een probleem voor. Men is ervan uitgegaan
dat men bij een aanvraag voor voortgezet verblijf al in Nederland aanwezig
is en geen woonvergunning behoeft. Bij het verbreken van een relatie heeft
men echter wel degelijk nieuwe woonruimte nodig. De Huisvestingswet moet zo
aangepast worden dat ook bij voortgezet verblijf een woonvergunning kan worden
verkregen. Willen de bewindspersonen hiertoe actie ondernemen?Vrouwen met een afhankelijke verblijfsvergunning kunnen niet naar zelfstandige
woonruimte doorstromen waardoor de capaciteit van de opvangtehuizen tekortschiet.
De fractie van de PvdA heeft Kamervragen gesteld over opvangruimte voor mishandelde
illegale vrouwen. Minister Borst antwoordde terecht dat mishandelde vrouwen
altijd opgevangen moeten kunnen worden, maar wie is hiervoor financieel verantwoordelijk?
De VNG meldt dat er geen middelen zijn. Kan de minister deze patstelling opheffen
en is het mogelijk om de onderuitputting van het koppelingsfonds hiervoor
te gebruiken?Mevrouw Albayrak wilde dat slachtoffers van vrouwenhandel, die na hun bedenktijd pas beslissen om aangifte te doen, hun recht op een RVB-uitkering
(regeling verstrekkingen bepaalde categorieën vreemdelingen) behouden.
In de praktijk blijkt dat vrouwen die na drie maanden bedenktijd aangifte
doen van vrouwenhandel niet meteen aansluitend een verblijfsvergunning krijgen.
In die periode ontvangen de vrouwen niets. De IND (Immigratie- en naturalisatiedienst)
en het COA (Centraal orgaan opvang asielzoekers) verwijzen naar elkaar. Dit
alles wijst op de noodzaak om de afhankelijke verblijfstitel van vrouwen aan
een grondig onderzoek te onderwerpen. Mevrouw Albayrak wachtte met grote belangstelling
de haar door de staatssecretaris toegezegde notitie af.Over onderwijs bestaat nog te weinig informatie om daarover in dit stadium
al conclusies te trekken. Kinderen onder de achttien jaar van illegalen hebben
toegang tot onderwijs, maar in de praktijk wordt dit bemoeilijkt door financiële
problemen van de ouders. Hoe toegankelijk is het onderwijs voor kinderen van
illegale ouders? Hoe groot is het probleem op dit punt en hoe wordt het opgelost?Mevrouw Albayrak dankte de minister voor haar realistische en humane brief.
Er stond echter niets nieuws in. Uitgelegd wordt wat er tijdens de behandeling
van de wet in 1996 is afgesproken. Dit komt erop neer dat de Koppelingswet
geen betrekking heeft op de toegankelijkheid van de medische zorg, maar op
de daarover gemaakte financiële afspraken. Illegalen kunnen zich niet
verzekeren en kunnen op geen enkele manier verblijfsrechten ontlenen aan medische
behandeling door artsen en ziekenhuizen. Dit kan ook niet anders, als men
de volksgezondheid serieus neemt. De regel dat een arts medische hulp verleent,
ongeacht de verblijfstatus van een persoon, is volgens mevrouw Albayrak net
zo oud als de geneeskunde zelf. Artsen zijn echter geen opsporingsambtenaren
en mensen moeten zonder angst om te worden opgepakt naar een arts kunnen gaan.
Het risico dat mensen met een infectieziekte blijven rondlopen mag niet worden
onderschat. De medische hulp geeft op geen enkele manier recht op verblijf
in Nederland. Het is de verantwoordelijkheid van de regering om een illegaal
uit te zetten, een medische behandeling verandert hier niets aan. Het is aan
de medisch adviseur van Justitie om op het moment waarop uitzetting aan de
orde is een oordeel te geven over de vraag of de medische omstandigheden uitzetting
belemmeren.De term «acute medische hulp» is terecht tijdens de behandeling
van de wet verlaten en mede door het amendement van de heer Rouvoet werd het
begrip «medisch noodzakelijke hulp» ingevoerd. De minister lichtte
dit begrip toe als zijnde eerstelijns hulp en AWBZ-voorzieningen. Later voegde
zij eraan toe dat de enige uitzonderingen gevormd worden door cosmetische
operaties en genderoperaties. Alleen een arts kan beoordelen of medische hulp
nodig is. Geen enkele politieke partij kan die beslissing voor de arts nemen.Na behandeling van de wet was er sprake van monsterlijke bedragen die
gemoeid zouden zijn met medische hulp aan illegalen. De praktijk wijst echter
iets anders uit, zoals uit de brief van de minister te lezen valt. Het bedrag
van 11 mln. uit het koppelingsfonds gaat voor ongeveer de helft op aan de
basiszorg en andere voorzieningen. De hulp aan illegalen vormt slechts een
onderdeel van de stroppenpot van de ziekenhuizen. De voorziene verhoging van
het koppelingsfonds is dus niet aan de orde, net zo min als een bijstelling
naar beneden.Aan het declaratiesysteem moet het nodige veranderd worden, wil de toegang
tot de medische zorg worden gerealiseerd. Nu kan alleen via een regionaal
samenwerkingsverband worden gedeclareerd en moet bewezen worden dat men meer
dan evenredig met illegalen te maken heeft. Deze belemmeringen leiden ertoe
dat illegalen geen beroep doen op een arts of dat de arts zorg verleent, maar
niet declareert. Mevrouw Albayrak drong aan op vereenvoudiging van het declaratiesysteem
zodat het fonds optimaal benut kan worden. Ziekenhuizen komen voor dit fonds
niet een aanmerking omdat zij een budget voor de stroppenpot hebben; de afschrijving van dubieuze debiteuren. Zij moeten de zorg voor onverzekerden
uit deze pot bekostigen, maar uit de media komen verhalen dat sommige ziekenhuizen
onevenredig vaak met illegalen te maken hebben. De minister stelde dat dit
afhankelijk is van de afspraken die gemaakt moeten worden tussen de ziekenhuizen
en de zorgverzekeraar. Hier bestaat een groot risico voor ziekenhuizen die
een onevenredig aandeel illegalen behandelen. Kan de minister nader toelichten
hoe de zorgverzekeraars op deze claims reageren?Ingaande op een vraag over de kritiek van TNO op het functioneren van
de zorg, merkte mevrouw Albayrak op dat in de uitvoering nog veel mis is waardoor
de zorg nog niet goed functioneert. Voorts is de voorlichting over declaraties
nog onvoldoende.Tot slot vroeg zij wat de regering kan doen om de risico's die ziekenhuizen
lopen bij afspraken met de zorgverzekeraar te minimaliseren.De heer Kamp (VVD) stelde dat de Koppelingswet
een hoeksteen van het vreemdelingenbeleid is. Deze ingrijpende wet, die illegalen
helemaal uitsluit van collectieve voorzieningen, moet met respect voor de
individuele medemens worden toegepast. Bezien vanuit het individu, wordt het
verschil tussen legaal en illegaal vaak bepaald door een goede uitgangspositie.
De wet moet krachtig en consequent worden toegepast met de intentie om alle
illegalen zo snel mogelijk het land uit te krijgen. De zorgvuldigheid waarmee
in Nederland iedere aanvraag voor een verblijfsvergunning, of het om een asielaanvraag
gaat of een reguliere verblijfsvergunning, individueel wordt beoordeeld, de
correcte toepassing door integere ambtenaren van democratisch tot stand gekomen
regels en de toetsing door de onafhankelijke rechter geven de overheid het
recht om op te treden tegen iedereen die geen verblijfsvergunning heeft. Effectief
optreden tegen illegalen is ook nodig om het geheel van toelatingsregels,
uitvoering en toetsing in stand te houden. Dit is in het belang van wie bescherming
of om andere reden toelating behoeft en in het belang van wie al legaal in
Nederland verblijft.Volgens de regering is de implementatie van de Koppelingswet goed verlopen.
Nog niet opgelost is echter het probleem dat de uitvoerders, zoals de sociale
diensten, de woningcorporaties en de ziekenfondsen, niet snel, eenvoudig en
ondubbelzinnig kunnen vaststellen of iemand legaal in Nederland verblijft.
Men probeert hierover tevergeefs opheldering te krijgen bij de vreemdelingendiensten,
maar die vinden dat ze daar niet voor zijn. Dit probleem staat een goede uitvoering
van de wet in de weg en daarom moet dit verdwijnen. De rijksoverheid moet
duidelijk bepalen wie legaal in dit land verblijven en daar moet een deugdelijke,
actuele en toegankelijke registratie van worden bijgehouden. Iedere uitvoerder
moet contact kunnen opnemen met die registratie waaruit een duidelijk antwoord
te voorschijn moet komen en vervolgens op basis daarvan zijn werk verrichten.
Wie niet in de registratie van de overheid voorkomt, wordt verwezen naar de
vreemdelingendienst en aangemeld bij een centraal meldpunt. Wil de staatssecretaris
met spoed de mogelijkheden om deze registratie in te voeren onderzoeken? Het
gaat niet om de bestaande vreemdelingenadministratie die alleen maar problemen
opsomt en doorgeeft aan de uitvoerders, maar om een registratie waarin limitatief
alle legaal in Nederland verblijvende mensen staan.Evenmin opgelost is de aarzeling bij sommige medewerkers van woningcorporaties
en onderwijsinstellingen om ook nog naar een verblijfsdocument te vragen.
Die aarzeling kan worden weggenomen door de controle te vergemakkelijken en
met effectieve sancties het gebrek aan controle onaantrekkelijk te maken.Met betrekking tot illegalen en medische zorg is er sprake van een onvermijdelijk
spanningsveld tussen aan de ene kant de wil om mensen die zorg behoeven te
helpen en het volksgezondheidsbelang en aan de andere kant de bereidheid om
de kosten van die zorg te dragen en de noodzaak, illegaal verblijf
in Nederland tegen te gaan. Dat spanningsveld was al aan de orde bij de totstandkoming
van de Koppelingswet. Het ging toen om de vraag welke zorg wel en welke niet
verleend moet worden aan illegalen. In het wetsvoorstel van de regering stond
dat het zou moeten gaan om gezondheidszorg in acute noodsituaties. Die formulering
werd per amendement gewijzigd, omdat de Kamer vreesde dat zorg aan illegalen
werd onthouden in gevallen waarvan achteraf bleek dat van een noodsituatie
sprake was. De regering, bij monde van minister Borst, was het daarmee eens
en wees op «dingen die niet echt acuut en toch echt medisch noodzakelijk
zijn». Uiteindelijk werd gekozen voor de formulering «medisch
noodzakelijke zorg».In juni 1999, bijna een jaar na de invoering van de Koppelingswet zei
de secretaris van het koppelingsfonds: «Voor illegalen is alle zorg
die onder de Ziekenfondswet of de AWBZ valt financierbaar». Daarop kwam
direct een reactie van het ministerie van VWS: «De stichting houdt zich
kennelijk niet aan de regels. Ze kent de wet en daar moet ze zich aan houden».
Inmiddels is de minister van VWS van gedachten veranderd. In een brief van
11 februari aan de Kamer constateerde zij met instemming dat het koppelingsfonds
vrijwel alle zorg die onder de Ziekenfondswet of onder de AWBZ valt als medisch
noodzakelijke zorg beschouwt. Dit illustreerde volgens haar dat alle ruimte
wordt gegeven aan een zeer ruime interpretatie van het begrip medisch noodzakelijke
zorg. Vervolgens stelde de minister om alle misverstanden weg te nemen dat
artsen en hulpverleners alle gevraagde zorg moeten verlenen, dat de geneeskundige
inspectie zal optreden tegen weigerachtigen, dat de vreemdelingendiensten
niet geïnformeerd mogen worden, dat de ziekenhuizen de kosten in rekening
kunnen brengen bij de ziektekostenverzekeraars en dat de rest van de gezondheidszorg
dat kan doen bij het koppelingsfonds. De heer Kamp achtte de opstelling van
de minister zeer onverstandig.In antwoord op een vraag of artsen aan de vreemdelingendienst moeten melden
welke illegaal zij hebben geholpen, antwoordde de heer Kamp dat bij het verlenen
van direct noodzakelijke medische zorg in acute situaties de hulpverlener
moet volstaan met erop te wijzen dat een illegaal zich moet melden bij de
vreemdelingendienst, dat deze het land moet verlaten en dat uit het verlenen
van deze zorg niet geconcludeerd mag worden dat verblijf in Nederland de schijn
van legaliteit krijgt. Indien echter gedurende een langere periode medische
zorg aan een illegaal wordt verleend, wordt de schijn van legaliteit gewekt.
Volgens de heer Kamp is het dan noodzakelijk om melding te maken van deze
zorgverlening aan de vreemdelingendienst. Daartoe uitgenodigd wees hij erop
dat hij niet gezegd heeft dat over het medisch beroepsgeheim, de vertrouwelijke
informatie van de patiënt aan de arts, informatie moet worden verstrekt.
Hij herhaalde zijn opmerking dat een langere periode medische zorg aan een
illegaal de schijn van legaliteit kan wekken. Tegenover het verlenen van langdurige
medische zorg, moet een melding van deze verleende zorg staan.Bij de Koppelingswet gaat het om twee doelstellingen die in de memorie
van toelichting bij het wetsvoorstel zijn verwoord: illegaal verblijf in Nederland
moet ontmoedigd worden en voorkomen moet worden dat illegalen een schijn van
legaliteit kunnen verwerven. Waar dit laatste toe leidt, bleek bij illegalen
met een sofi-nummer. Achteraf bleek dat het een vergissing was om mensen die
illegaal in Nederland verblijven een sofi-nummer te geven, omdat men op grond
van dat feit een verblijfsvergunning voor Nederland claimde.De tweede doelstelling wordt in de brief van de minister van VWS verzwegen.
Dat is begrijpelijk, omdat mede als gevolg van haar opstelling de situatie
van illegalen anno 2000 in Nederland als volgt is: veel leden van grote migrantengemeenschappen
zijn volgens een onderzoek van de Erasmusuniversiteit bereid, illegale landgenoten
met raad en daad terzijde te staan. Er is recht op gratis rechtsbijstand.
De arbeidsmarkt is gespannen en er is zwart werk te krijgen. De
kinderen mogen naar school. Huur en onderhuur van sociale woningen zijn in
de praktijk vaak mogelijk. De medische zorg is zonder financiële drempel
en risico toegankelijk. Zorgverleners en medewerkers van sociale diensten
mogen de vreemdelingendiensten niet informeren. De regering laat illegalen
niet actief opsporen en geeft aan uitzetting geen prioriteit.Desgevraagd merkte hij op dat het begrip schijnlegaliteit niet uit zijn
koker komt, maar dat het in de toelichting op de Koppelingswet staat. Door
de hiervoor opgesomde elementen ontstaat het risico van de schijn van legaliteit
waardoor men de 50 000 à 200 000 illegalen niet meer het
land uit krijgt. Het resultaat hiervan kan zijn dat hierdoor vele anderen
tot Nederland worden aangetrokken. Volgens de Koppelingswet zijn collectieve
voorzieningen niet toegankelijk voor illegalen. De heer Kamp stelde het op
prijs dat deze wet op een groot aantal onderdelen werkt en dat wat de sociale
zekerheid en uitvoeringsinstanties betreft het beoogde effect is bereikt.
Op het onderdeel illegaliteit en medische zorg werkt de Koppelingswet echter
niet goed. Dit onderdeel, samen met de door hem genoemde elementen, brengt
volgens hem grote risico's voor het vreemdelingenbeleid met zich.De brief van de minister van VWS is nog niet tot de dagelijkse praktijk
doorgedrongen. Illegalen zijn nog terughoudend bij het vragen om zorg en artsen
en hulpverleners zijn terughoudend met het verlenen daarvan. Dit zal echter
niet lang meer duren. Kan de minister uitleggen waarom illegalen een kleiner
beroep op zorg doen dan legalen? Volgens een bijlage bij de brief van 11 februari
jl. van de minister is een aantal van 100 000 illegalen een redelijke
schatting. Per jaar kost het beroep op de gezondheidszorg f 4 800
per persoon, een totaal van 0,5 mld. per jaar.Volgens de minister is alles toegankelijk: eerstelijns gezondheidszorg,
specialistische en ziekenhuiszorg, geestelijke gezondheidszorg, nazorg, revalidatie
na opname en chronische zorg. Wil de minister dat een illegaal die vanuit
een ziekenhuis wordt doorverwezen in een verpleeghuis wordt opgenomen? Wil
ze dat een illegaal die vanuit een verpleeghuis wordt doorverwezen in een
verzorgingshuis wordt opgenomen? Maakt het in de zorg niets meer uit of iemand
zijn echte naam opgeeft, verzekerd is of überhaupt wel wil betalen? Waarom
wordt met het onbeperkt verlenen van alle ziekenfondsen AWBZ-zorg minder de
schijn van legaliteit gewekt dan met het verstrekken van een sofi-nummer?Ingaande op een vraag van de heer Rouvoet over het amendement dat hij
destijds heeft ingediend, verwees de heer Kamp naar wat daarover destijds
door de Kamer en de minister is gezegd. In eerste instantie bestond bij het
koppelingsfonds verwarring over de uitleg. De heer Kamp benadrukte dat hij
bij deze evaluatie de zienswijze van zijn fractie naar voren brengt in de
hoop dat het duidelijk wordt dat illegalen bij directe zorg, hulp kunnen krijgen,
maar dat dit op geen enkele wijze vertrek uit Nederland in weg mag staan.
Tevens dient voorkomen te worden dat andere illegalen hier naartoe komen.
Als de uitkomst is dat alle zorg die onder de Ziekenfondswet en de AWBZ valt,
zonder drempel of risico toegankelijk is voor illegalen, is het risico groot
dat de schijn van legaliteit wordt gewekt bij illegalen die het land moeten
verlaten. De Koppelingswet gaat bij de uitleg van het begrip medisch noodzakelijke
zorg volgens hem te ver.Om te voorkomen dat de illegalenproblematiek in Nederland onbeheersbaar
wordt, deed de heer Kamp de volgende voorstellen. Het begrip medisch noodzakelijke
zorg dient op terughoudende wijze nader te worden uitgewerkt en toegepast.
De minister van VWS moet aangeven welke zorg onder welke omstandigheden verleend
moet worden. Het resultaat dient echter terughoudend te zijn en de uitkomst
mag niet zijn dat alles noodzakelijk is en alles verstrekt kan worden. Het
uitgangspunt van de overheid moet zijn dat mensen, legaal of illegaal, die
in een acute situatie zorg nodig hebben, die ook krijgen. Desgevraagd legde
de heer Kamp uit dat vele illegalen geen beroep doen op het koppelingsfonds
uit angst Nederland te moeten verlaten en dat vele artsen zich niet gehouden
voelen, illegalen alle zorg te geven. De brief van de minister stelt onder
andere dat de eerder door de heer Kamp opgesomde elementen zonder risico en
financiële drempel voor een veel grotere groep dan nu bekend is, beschikbaar
zijn. Bovendien zijn alle artsen en hulpverleners gehouden alle gevraagde
hulp te verlenen. Als dit duidelijk wordt voor de betrokkenen, zal het beroep
op het koppelingsfonds groter worden. De heer Kamp wees er in reactie op een
vraag van de heer Dittrich op dat de Kamer zelf om de brief van de minister,
die thans bij deze evaluatie betrokken is, gevraagd heeft. Ook memoreerde
hij dat uit een discussie in 1999 bleek dat er geen duidelijkheid was over
de vraag waaraan de zorgverleners zich precies moesten houden.Het moet voor alle uitvoerders in alle sectoren gemakkelijk zijn om snel
en ondubbelzinnig vast te stellen of iemand legaal in Nederland verblijft.
Een registratiesysteem kan een digitale uitkomst geven. Als men daarin niet
voorkomt, wordt men naar de vreemdelingendienst verwezen. Indien de privacywetgeving
een registratiesysteem verhindert dat de uitvoerders van de wetten snel duidelijkheid
biedt of iemand legaal in Nederland verblijft, diende volgens de heer Kamp
deze privacywetgeving aangepast te worden.Hij drong tot slot aan op een actief uitzettingsbeleid en een snelle uitvoering
van zijn door de Kamer aanvaarde motie voor het instellen van een centraal
meldpunt van illegalen in Nederland.De heer Wijn (CDA) memoreerde dat toelating
van personen uit andere landen geschiedt op basis van het asiel- en vreemdelingenrecht,
waarbij het mensen betreft die bescherming nodig hebben en niet kunnen terugkeren
naar het land van herkomst. Dit is vastgelegd in de asielprocedure die democratisch
is vastgesteld en een rechterlijke toetsing kent. Wie niet mag blijven, moet
Nederland verlaten. Hieruit moet de consequentie worden getrokken dat aan
mensen die niet zijn toegelaten, geen voorzieningen van overheidswege worden
aangeboden. Volgens de heer Wijn is dit een principiële zaak. De schijn
van legaliteit mag niet worden gewekt. Daarom is de Koppelingswet essentieel
voor de geloofwaardigheid van het asiel- en vreemdelingenbeleid. In individuele
gevallen kan dit een hard gelag zijn, maar om het asielbeleid op langere termijn
houdbaar te houden, is er geen andere keuze.De Koppelingswet dient te worden vergezeld van een actief terugkeeren
uitzettingsbeleid. De heer Wijn benadrukte in dit verband dat het huidige
beleid veel te slap is. Als de overheid niet het lef heeft, actief –
in de regel begeleid – te gaan uitzetten, voorziet de heer Wijn de komende
jaren een toename van het probleem. Elk antwoord op de vraag of aan iemand
een voorziening mag worden verstrekt, moet worden voorafgegaan door de opmerking
dat een illegaal hier niet mag zijn.In de stukken staat dat de Koppelingswet zorgvuldig wordt uitgevoerd waar
het gaat om controle van vreemdelingen als, dus indien, hun verblijfstatus
wordt gecontroleerd. Kan de staatssecretaris aangeven wanneer in ieder geval
moet worden gecontroleerd? In hoeverre gebeurt dit daadwerkelijk? Op dit moment
kunnen diverse uitvoeringsinstanties niet direct zien op welke voorzieningen
een vreemdeling recht heeft. Uitvoeringsinstanties moeten momenteel allerlei
gegevens over de status van vreemdelingen eerst interpreteren, voordat die
kunnen worden toegepast. Code 18 levert de uitvoeringsorganisaties problemen
op. Bestaan er oplossingen om een en ander gebruiksvriendelijker te maken?De vreemdelingendiensten en Justitie zijn positief over de strekking van
de Koppelingswet. De andere departementen en uitvoeringsorganisaties zijn
minder positief, hoewel zij de wet loyaal lijken uit te voeren. Bij medewerkers
bestaat aarzeling om mensen ook nog naar hun verblijfstitel te vragen. Kan
de staatssecretaris deze aarzeling nader analyseren en beoordelen
en ervoor zorgdragen dat deze bij betrokkenen verdwijnt? In het verlengde
hiervan zijn in diverse gemeentes voorzieningen gecreëerd om de effecten
van de Koppelingswet teniet te doen. De bijstandsuitkering wordt bijvoorbeeld
uit de gemeentekas betaald. Welke bypasses zijn er momenteel in de gemeentes
Leiden, Apeldoorn, Eindhoven en Amsterdam? Klopt het bericht in het Parool
van 13 januari jl. dat Amsterdam bijstand verleent aan uitgeprocedeerden die
meewerken? Hier zou het meewerkingscriterium weer worden geïntroduceerd
dat de staatssecretaris niet meer van toepassing heeft verklaard. Hebben andere
gemeentes ook bypasses aangelegd? De rechter heeft uitzonderingen gemaakt
voor de bijstand en de kinderbijslag. Welke juridische procedures lopen nog
en wat is de status daarvan?De heer Wijn toonde zich gevoelig voor het dilemma op het gebied van de
gezondheidszorg. Enerzijds moet men oog hebben voor de humane aspecten en
mag een regeling er niet toe leiden dat de toegang tot de gezondheidszorg
volledig wordt afgesloten. Anderzijds kan een regeling niet het pakket voorzieningen
voor een verzekerde bieden. Immers, wie zou er dan nog premie betalen? Bovendien
kan een aanzuigende werking optreden op mensen die illegaal naar Nederland
komen om een medische behandeling te ondergaan. Het antwoord op de vraag of
een illegaal medische zorg krijgt, hangt af van de arts. De arts heeft de
plicht om zorg te verlenen als deze niet kan worden uitgesteld of onthouden,
zonder het leven of de gezondheidstoestand van de betrokkene, dan wel de Nederlandse
volksgezondheid, ernstig in gevaar te brengen. Een arts hoeft echter geen
politiek in de spreekkamer te bedrijven. Wel is het belangrijk dat artsen
goed op de hoogte zijn van de intentie van de Koppelingswet en het koppelingsfonds.
Zij dienen te weten dat in beginsel een illegaal voor zorg naar zijn eigen
land moet reizen. Om de Koppelingswet goed te kunnen uitvoeren, dient dit
soort overwegingen en intenties goed onder de aandacht te worden gebracht.Desgevraagd maakte de heer Wijn een onderscheid tussen de autonomie en
de positie van de arts en de vraag wie de kosten van de verrichtingen door
de arts betaalt. Kan de minister ingaan op de klachten van de Johannes Wierstichting
over de toegankelijkheid tot artsen en de conclusie van het TNO-rapport over
de tweedelijns zorg? Worden onnodige risico's gelopen met het oog op TBC en
infectieziektes? Worden de nodige vaccinaties gegeven?In principe moet de illegaal zelf de zorg betalen. Wordt in de praktijk
onderzocht of men daartoe in staat is? Kan de illegaal niet betalen, dan is
het de vraag in hoeverre zorg moet worden vergoed door de gemeenschap. In
het oorspronkelijke wetsvoorstel was aanvankelijk sprake van vergoeding in
acute medische noodsituaties. Dit is veranderd in: medische noodzakelijke
zorg. Uit het eerder gehouden debat kan de indruk ontstaan dat deze definitie
er niet veel toe doet. De minister gaf aan dat zij het amendement van de heer
Rouvoet als ondersteuning van haar beleid ziet, maar nu blijkt uit haar brief
dat vrijwel alle zorg wordt vergoed. Is «vrijwel alle zorg» hetzelfde
als een «acute medische noodsituatie»? Wat is het verschil tussen
«alle zorg» en «vrijwel alle zorg»? Wat bedoelt de
minister met «alle ruimte voor een zeer ruime interpretatie van het
begrip medisch noodzakelijk»?Er kan een relatie zijn tussen het feitelijke gedrag van een arts en de
financiële declaratiemogelijkheid, maar de minister lijkt dit als volstrekt
onlosmakelijk met elkaar verbonden te zien. Alles wat artsen voor illegalen
doen, wordt vergoed, maar de bedoeling van de Koppelingswet is niet dat alle
medische zorg wordt vergoed. Welke criteria hanteert het fonds en zijn er
voorbeelden van aanvragen die zijn afgewezen? De tussenrapportage geeft aan
dat over het koppelingsfonds de nodige verwarring en onduidelijkheid bestaan.
De regeling wordt als ingewikkeld ervaren, maar ondanks de problemen heeft
het fonds goed gefunctioneerd. Een actief voorlichtingsbeleid is van belang.
Wat wordt hiertoe ondernomen?De minister hanteert geen rigide onderscheid tussen de huisartsenhulp
en de ziekenhuiszorg. Hoe verhoudt zich dat tot beide financieringsbronnen?
Hoe groot is het risico van kruissubsidie? Welke problemen zijn er op dit
moment bij met name ziekenhuizen in de grote steden op het gebied van de tweedelijns
zorg? Zijn de berichten in de media juist dat deze ziekenhuizen geconfronteerd
worden met een toenemende post oninbare vorderingen en ontstaan er regionale
verschillen in de premie voor verzekerden? Heeft de minister hierover met
de sector overlegd?De heer Dittrich (D66) wees erop dat vreemdelingen
die illegaal in Nederland verblijven, het land moeten verlaten. Voor de Koppelingswet
bleek dat mensen toch een uitkering of andere voorzieningen van de overheid
kregen, waardoor het moeilijker werd, het land verlaten. Na enige tijd ontstond
namelijk een soort aanspraak op legaal verblijf, waardoor de kwestie van de
witte illegalen is ontstaan. De Koppelingswet maakt een onderscheid tussen
vreemdelingen die wel en niet van de overheid hier mogen blijven, omdat de
verblijfstatus aan de aanspraak op overheidsvoorzieningen wordt gekoppeld
en dat betekent dat de wet mensen uitsluit. Dit is een hard gegeven dat echter
rechtvaardig kan zijn.In eerdere debatten over de Koppelingswet bracht de heer Dittrich al naar
voren dat er nooit een sluitend systeem ontworpen kan worden en dat ook na
invoering van de wet zal blijken dat er altijd mensen illegaal in Nederland
zullen verblijven. Op het papier op de tekentafels van de wetgever in Den
Haag, kunnen nooit de wetten van de straat worden geregistreerd, zodat er
altijd spanningen zullen zijn tussen de praktijk en de wet. De heer Dittrich
wees erop dat het bij illegale vreemdelingen altijd gaat over mensen die niet
in Nederland mogen verblijven, maar niets strafbaars hebben gedaan. Om die
reden dienen de aan de Koppelingswet verbonden consequenties op een menselijke
manier te worden benaderd.In verband met deze tussentijdse evaluatie ontving de heer Dittrich vele
brieven van maatschappelijke instellingen die de legaliteit van de wet aan
de orde stellen. Dit punt komt echter pas aan de orde bij de echte evaluatie.
In de rapportage van TNO staat op blz. 8 dat niet alle departementen even
serieus hun huiswerk hebben gedaan. Welke departementen zijn dit? Kunnen zij
voor de echte evaluatie wel alle betrouwbare gegevens overleggen?In het debat in 1996 sprak de minister over «noodzakelijke medische
zorg». In de brief van 11 februari is sprake van «medisch noodzakelijke
zorg». Wordt hiermee exact hetzelfde bedoeld? De heer Dittrich was van
mening dat medisch noodzakelijke zorg altijd verleend moet worden. Aan dokters
mag niet gevraagd worden, een verblijfsvergunning te controleren. Daar zijn
artsen niet voor, wel mogen zij vragen of mensen verzekerd zijn. De heer Dittrich
zag niets in het voorstel van de heer Wijn om artsen in te prenten hoe belangrijk
het is dat illegalen voor zorg naar het eigen land moeten gaan. Artsen moeten
goede informatie geven over de wijze waarop medische zorg kan worden verleend.Door de introductie van de Koppelingswet is bij het verlenen van medische
zorg aan illegale vreemdelingen niet veel veranderd. Hooguit is de groep illegalen
meer zichtbaar geworden. In de brief van de minister staat dat het koppelingsfonds
een ruime interpretatie van medisch noodzakelijke zorg hanteert. Toch is er
sprake van een onderuitputting. Het bedrag van 11 mln. per jaar wordt niet
opgemaakt. De oorzaak daarvan is dat illegale vreemdelingen lang wachten,
voordat zij naar een arts gaan. Hierdoor kan een ziekte verergeren en in het
geval van TBC besmettingsgevaar opleveren, zodat de algehele volksgezondheid
daarvan nadelen kan ondervinden. Het begrip medisch noodzakelijke zorg dient
derhalve ruimhartig te worden ingevuld. De heer Dittrich stelde daarom geen
veranderingen voor op dit punt. Wel was hij benieuwd naar de periodieke gesprekken
die de minister van VWS met de mensen van het koppelingsfonds voert. Hoe kan
de administratieve rompslomp voor de huisarts bij een aanvraag
bij dit fonds vereenvoudigd worden? Is de post dubieuze debiteuren bij de
ziekenhuizen groot genoeg om medisch noodzakelijke zorg aan illegale vreemdelingen
op te vangen? De minister zal de Nederlandse verenigingen van ziekenhuizen
om een toelichting vragen en de heer Dittrich is zeer benieuwd naar de uitslag
daarvan. Bij de discussie in 1996 over de COTG-richtlijn werd al gesteld dat
door goede onderhandelingen met verzekeraars die post op een reële manier
ingeschat kan worden.De heer Dittrich had er moeite mee dat uit de stukken blijkt dat ziekenhuizen
en specialisten medisch noodzakelijke zorg zouden weigeren op financiële
gronden. Daardoor schuiven zij de verantwoordelijkheid en de kosten op het
bordje van ziekenhuizen die de zorg wel verlenen. Dit geldt blijkens de rapportage
ook voor sommige huisartsen, de kraamzorg en spoedopnameafdelingen. Hoe is
een eerlijke en evenredige spreiding mogelijk? Over welke instrumenten beschikt
de overheid op dit punt?Sommige grote gemeentes hebben lokale maatregelen, bypasses, ontworpen.
Amsterdam heeft een fonds waaruit bedragen aan illegalen en anderen worden
verstrekt. Hoe lang gaat Amsterdam hiermee door? Opvallend is dat Rotterdam
meent dat er helemaal geen lokale maatregelen getroffen hoeven te worden.
Kan de staatssecretaris, wellicht schriftelijk, een inventarisatie geven van
alle lokale bypasses die ontwikkeld zijn? Aan welke voorwaarden moeten vreemdelingen
voldoen, willen zij voor financiële ondersteuning door de gemeentes in
aanmerking komen? Onder verwijzing naar een schrijven van de gemeente Nijmegen,
verzocht de heer Dittrich de staatssecretaris met de VNG in conclaaf te gaan
om in kaart te brengen waar de zorgplicht van een gemeente ophoudt. Omdat
de Algemene bijstandswet niet meer geldt, willen sommige gemeentes toch geld
uittrekken voor bepaalde voorzieningen voor deze mensen. Omdat de ene gemeente
een bypass met verstrekkende voorzieningen heeft en de andere helemaal niets
is het risico groot dat er een trek ontstaat naar gemeentes die wel iets doen,
waardoor die in de problemen komen. Kan de staatssecretaris een toezegging
op dit punt doen? Eventuele afspraken die uit het gesprek met de VNG voortkomen,
kunnen aan de Kamer ter beoordeling worden voorgelegd. Desgevraagd benadrukte
de heer Dittrich dat hij op dit punt geen quotumregeling voor gemeentes wil
voorstellen.Soms lijkt de verblijfstatus volgens de onderwijsinstellingen afhankelijk
te zijn van de toelating tot het onderwijs en vice versa. In het TNO-rapport
staat dat de onderwijswereld de Koppelingswet niet goed leest, omdat het om
een aanvraag voor toelating tot het onderwijs gaat. Zijn er plannen voor voorlichting
aan de onderwijswereld hierover?In de tussentijdse rapportage staat dat Justitie tevreden is over de gang
van zaken. Door de koppeling kan alle aandacht van vreemdelingendiensten uitgaan
naar ingewikkelder zaken. De grote bulk wordt vrijwel automatisch verwerkt,
hetgeen een kwaliteitsverbetering is. Hoe komt het dat vreemdelingendiensten
niet altijd goed op de hoogte zijn van voorschriften van het ministerie? Hoe
vaak maken illegale vreemdelingen gebruik van gefinancierde rechtsbijstand?Mevrouw Halsema (GroenLinks) memoreerde dat
bij de behandeling van de Koppelingswet afgesproken is na een jaar te evalueren.
De regering koos er tot haar verwondering voor deze evaluatie te beperken
tot een efficiencytoets en de vraag naar de legitimiteit en effectiviteit
op te schorten naar de volgende evaluatie. De zorg van velen concentreerde
zich meer op de vraag naar de rechtvaardigheid en proportionaliteit van de
Koppelingswet dan op de logistieke aspecten. Deze evaluatie stelt teleur,
gezien de maatschappelijke discussie over het ontstaan van humanitaire nood
op het gebied van de gezondheidszorg, huisvesting en onderwijs.Het WODC-rapport concludeert dat de uitvoeringsinstanties de Koppelingswet
een rechtvaardig en verantwoord antwoord vinden. Volgens mevrouw Halsema heeft
dit iets weg van een self-fulfilling prophecy, omdat ambtenaren en anderen
die de Koppelingswet loyaal behoren uit te voeren desgevraagd een loyaal antwoord
geven. Uit het onderzoek van Engberse, waarover het kabinet helaas nog geen
standpunt heeft ingenomen, blijkt dat de implementatie van de Koppelingswet
stuit op professionele en humanitaire overwegingen van uitvoerders, waardoor
wel degelijk een gedoogbeleid ontstaat. Ook de beoordeling van een geslaagde
implementatie mag niet worden overgelaten aan alleen de verantwoordelijke
uitvoeringsorganisaties. Hierbij had men ook hulpverleningsinstellingen, gemeentes,
rechtshulp en belangenorganisaties aan het woord moeten laten. Omdat dit niet
is gebeurd, is ook geen antwoord gegeven op de vele brandbrieven die door
deze organen de afgelopen maanden zijn verstuurd.Op het terrein van de gezondheidszorg zorgt de implementatie van de Koppelingswet
voor grote problemen. Mevrouw Halsema was blij met de brief van de minister
waarin zij het staand beleid duidelijk bevestigt. Uit het onderzoek van Engberse
blijkt echter dat de Koppelingswet een afschrikwekkend effect heeft, zodat
mensen vaak niet om hulp vragen waar zij wel degelijk recht op hebben. Dat
illegalen vaak te lang wachten met een vraag om hulp blijkt vooral bij patiënten
met een besmettelijke ziekte, zoals AIDS of TBC. Mevrouw Halsema pleitte voor
initiatieven van de minister waardoor informatie aan illegalen over hun gezondheidsrechten
wordt verbeterd. Organisaties van buitenlanders en vrijwilligers, die vaak
een intermediaire rol spelen, dienen actief – financieel – te
worden ondersteund. Wat is de reactie van de minister hierop? De toegang tot
het koppelingsfonds is niet goed geregeld. Zoals onlangs door TNO werd vastgesteld
zijn de voorwaarden te streng en bestaat groot onbegrip over het gedeeltelijk
vergoeden van de kosten. Dit verklaart waarschijnlijk waarom de onderuitputting
van het koppelingsfonds. Is de minister bereid, de toegang tot het fonds te
vergroten door de voorwaarden te vereenvoudigen? Wil zij overwegen of ziekenhuizen
opgenomen kunnen worden in het koppelingsfonds? Deze zijn nu afhankelijk van
welwillende ziektekostenverzekeraars.Gemeentes en hulpverleningsinstellingen lopen tegen humanitaire noodsituaties
op die om een oplossing vragen. De rijksoverheid heeft de gemeentes de mogelijkheid
ontnomen hun zorgplicht op zich te nemen door de bijstandswet te wijzigen.
Ook mevrouw Halsema wees op de problemen die de gemeente Nijmegen heeft met
de opvang van uitgeprocedeerden. Verder hebben diverse instellingen voorbeelden
van humanitaire noodsituaties gegeven. Een specifiek probleem vormen de vrouwen
met een afhankelijke verblijfsstatus die in de problemen komen als zij binnen
drie jaar hun man verlaten. Sociale en vreemdelingendiensten behandelen deze
vrouwen, ondanks de vele toezeggingen van de staatssecretaris, vaak nog niet
als verzoekers tot voortgezette toelating, zodat zij tussen wal en schip dreigen
te belanden. Op welke manier denkt de staatssecretaris op korte termijn de
voorlichting aan de sociale en vreemdelingendiensten te kunnen verbeteren?
Het verzoek om voortgezette toelating wordt bovendien alleen gehonoreerd als
het binnen vier weken na het verbreken van de gezinsband plaatsvindt. Dit
geeft veel problemen voor de betrokken vrouwen, omdat ze vaak in de eerste
weken in psychische nood verkeren. Mevrouw Halsema verzocht, in aansluiting
op het verzoek van mevrouw Albayrak, om een termijn van zes maanden. Als deze
vrouwen met een afhankelijke verblijfstatus in een opvanghuis terechtkomen,
behoren de sociale voorzieningen door te lopen, maar vaak blijkt er iets mis
te gaan. Onduidelijk is of deze ook doorlopen als opvang door familie of vrienden
plaatsvindt. Zo ja, welke voorwaarden worden dan gehanteerd? Betekent het
begrip «tijdig een verzoek tot een voortgezette toelating» hier
ook binnen vier weken na de beëindiging van de relatie of
vier weken ervoor? Kan de staatssecretaris hierover duidelijkheid geven en
kan hij een toezegging doen over uniforme en ruimere regels?Bij het ontbreken van de mogelijkheid van financiële compensatie
bij maatschappelijke en humanitaire noodsituaties draaien veel hulpverleningsinstellingen
en gemeentes op voor de kosten van noodzakelijke hulp. Mevrouw Halsema deed
een dringend beroep op de regering om, naast het koppelingsfonds voor medisch
noodzakelijke hulp, ook een fonds in het leven te roepen voor maatschappelijke
nood. Wat is de reactie van de regering op dit verzoek? Als de regering niet
bereid is dit te overwegen, op welke wijze kan dan in schrijnende gevallen
hulp worden geboden, zonder dat men geheel op de caritas moet terugvallen?Bij huisvesting doet zich ook een probleem voor bij vooral de vrouwen
met een afhankelijke verblijfsvergunning. Zij komen namelijk niet in aanmerking
voor een huisvestingsvergunning zolang niet is beslist op hun aanvraag. Hierdoor
raken de opvanghuizen verder verstopt. Willen de bewindslieden dit probleem
nadrukkelijk onder de aandacht van de collega van VROM brengen?Ook op het onderwijsterrein dreigen illegalen uit angst en onbekendheid
met de regelgeving en vanwege financiële nood geen gebruik meer te maken
van hun internationaal vastgestelde rechten. Uit een onderzoek van Equality
blijkt dat de kosten voor onderwijs, het lesgeld voor kinderen boven de zestien
en aanschaf van studiemateriaal, voor illegalen een dermate belasting vormen
dat deelname van leerlingen wordt belemmerd. Deze ouders dienen beter te worden
voorgelicht. Ook op dit punt dient contact te worden gezocht met intermediaire
vrijwilligers en zelforganisaties. Tevens dienen deze organisaties actief
te worden ondersteund. Mevrouw Halsema stelde ook op dit punt voor, een onderwijsfonds
in te stellen. In antwoord op een vraag naar aard en omvang van het probleem,
wees zij op het onderzoek van Engberse waaruit blijkt dat het zeer waarschijnlijk
is dat een toenemend aantal kinderen door hun ouders wordt thuisgehouden uit
angst dat registratie wordt doorgespeeld naar de vreemdelingendiensten en
omdat de financiën ontbreken om die kinderen onderwijs te kunnen geven.Uit het eerder genoemde onderzoek van Engberse blijkt tevens dat de effecten
van de Koppelingswet op de grote populatie van illegalen niet mag worden overschat,
omdat de meesten al geen gebruik maken van de sociale voorzieningen. In het
WODC-rapport staat dat het gebruik van voorzieningen met enkele procenten
is teruggelopen. Verder vroeg mevrouw Halsema aandacht voor de controleberekeningen
die gedaan zijn door het Haags advocatencollectief Centrum waaruit blijkt
dat het niet om enkele procenten gaat, maar om een terugloop in gebruik van
sociale voorzieningen van 0,25. Dit bestrijdt het dominante beeld dat illegalen
grootschalig gebruik zouden maken van sociale voorzieningen voordat de Koppelingswet
in werking trad.Desgevraagd merkte zij op dat illegalen in principe het land moeten verlaten
en dat de overheid zich daarvoor moet inzetten. De prioriteit dient echter
te liggen bij illegalen die strafbare feiten hebben gepleegd. Het terugkeer-
en uitzettingsbeleid faalt vaak, mede omdat overheden hun onderdanen niet
meer wensen op te nemen. Dit betekent dat in Nederland een groeiende populatie
van illegalen ontstaat. Mevrouw Halsema stelde een harde grens, namelijk die
van een beschaafde verzorgingsstaat waarin illegalen, ondanks het feit dat
ze hier niet mogen zijn, recht hebben op de meest elementaire voorzieningen.
Zij achtte het onbeschaafd als mensen in een soort etnische onderklasse definitief
uitgesloten zijn van de voorzieningen en betreurde het dat de VVD-fractie
zich daar niet gevoelig voor toont. Zij lichtte haar pleidooi toe om, daar
waar de Koppelingswet strijdig is met mensenrechtenverdragen, fondsen in het
leven te roepen. Hiermee wordt de Koppelingswet niet bestreden, maar wordt
een poging gedaan om de grootste negatieve neveneffecten daarvan te verzachten.Tot slot wees zij wederom op het onderzoek van Engberse. Volgens hem gaat
het bij de Koppelingswet in hoge mate om symbolisch beleid. Toch draagt deze
wet op de lange termijn het gevaar in zich dat op langere termijn een illegale
onderklasse in Nederland ontstaat. Bovendien worden velen, waarvoor de Koppelingswet
niet was bedoeld omdat ze niet tot de klassieke groep illegalen behoren, nu
gedupeerd. Na anderhalf jaar concludeerde mevrouw Halsema dat de wet niet
of nauwelijks het gewenste effect heeft gehad, behalve onvoorziene en ongewenste
negatieve neveneffecten.De heer De Wit (SP) memoreerde dat de Koppelingswet
bedoeld is om het verblijf van illegalen in Nederland onmogelijk te maken.
De wet heeft effect – een paar duizend uitkeringen zijn beëindigd –
maar het is de vraag hoe groot dat effect is. Tevens doen zich nadelige neveneffecten
voor, waarvoor een oplossing gezocht moet worden. De van Turkse origine ontvangers
van bijstand, werden eerst geconfronteerd met een stopzetting van de uitkering.
Daarna mochten ze, na een uitspraak van de rechter, bijstand ontvangen, maar
na een uitspraak in hoger beroep werden ze weer van deze uitkering beroofd.
Is een dergelijk jojobeleid op zijn plaats? Is het niet verstandiger om, in
afwachting van het verdere verloop van de procedure over het Europese Verdrag,
te uitkering voort te zetten? Deze vraag geldt overigens ook voor de groep
die geconfronteerd is met het stopzetten van de kinderbijslag. Wat is het
oordeel van de bewindslieden hierover?De Koppelingswet is nooit bedoeld om enige beperking aan te brengen in
de toegankelijkheid van de zorg. Het gaat hierbij alleen over de financiering
daarvan. Hoewel het kabinet aanvankelijk sprak over toegankelijkheid van de
zorg in acute noodsituaties, is daarvoor snel een andere terminologie in de
plaats gekomen, gebaseerd op het amendement-Rouvoet. Artsen en hulpverleners
moeten, zo staat in de brief van de minister, op grond van ethische en verdragsrechtelijke
gronden altijd medisch noodzakelijke zorg verlenen. De discussie in het kader
van de Koppelingswet dient volgens de heer De Wit niet te gaan over de vraag
of medisch noodzakelijke zorg toegankelijk dient te zijn, maar of die in de
praktijk toegankelijk is. Uit het TNO-rapport blijkt dat dit niet het geval
is. De Koppelingswet heeft een averechts effect op het verantwoordelijkheidsgevoel
van hulpverleners. Deze stellen zich steeds harder op en eisen bijvoorbeeld
betaling vooraf. De wet heeft ook een averechts effect op de illegalen zelf.
Vanwege vervolgingsangst zoeken ze minder snel hulp. Ook de toegankelijkheid
tot de tweede lijn is absoluut onvoldoende. Meer dan 50% van de verwijzingen
wordt niet gerealiseerd. Uit een enquête van de Johannes Wierstichting
blijkt dat illegalen minder goed worden behandeld, eerder ontslagen worden
en ook minder nazorg krijgen.Ziekenhuizen moeten zorg aan illegalen afschrijven onder de post dubieuze
debiteuren. De minister heeft in antwoord op vragen van de fractie van de
heer De Wit gezegd dat de precieze omvang haar niet bekend was. Heeft de minister
er nu wel zicht op en kan zij mededelen of men met deze financieringsmethode
moet doorgaan? De gehele zorg lijkt afhankelijk te zijn van de goodwill van
een aantal hulpverleners uit met name de eerste lijn die overbelast dreigen
te raken. Tegelijk is het de verwachting dat de problemen zullen toenemen,
omdat de groep verder zal marginaliseren, de omvang zal toenemen en de gezondheidsproblemen
zullen verergeren, met name door het gebrek aan preventie en door veroudering.De heer De Wit stelde dat het koppelingsfonds dient te worden uitgebreid
tot ziekenhuiszorg hetgeen betekent dat daaraan noodzakelijke middelen moeten
worden toegevoegd. Tevens moeten de procedures rondom het koppelingsfonds
toegankelijker worden gemaakt. Aan alle artsen en hulpverleners dient uitgebreidere
voorlichting te worden verstrekt over de wet zelf en over de werking van het
fonds. Verder zal de zorg uitgebreid moeten worden tot preventie.
Hierbij kan gedacht worden aan kinderen, consultatiebureaus, vaccinaties en
het gevaar voor bijvoorbeeld TBC. Ook dient een zo goed mogelijk inzicht in
de leefsituatie en de gezondheid van illegalen te worden verkregen. De heer
De Wit is er niet tegen dat oudere illegalen bij medische noodzaak, in een
verzorgingshuis worden opgenomen. Dit staat echter ter beoordeling van de
arts, de politiek heeft in dezen geen stem.Over de vrouwen met een afhankelijke verblijfsvergunning wier relatie
verbroken is, zijn Kamervragen gesteld. Volgens de minister dienen alle mishandelde
vrouwen in aanmerking te komen voor opvang. Waar komt die financiering vandaan?
De VNG stelt dat de gemeentes daar geen middelen voor hebben en het rijk wijst
de verantwoordelijkheid terug naar de gemeentes. Van deze onduidelijke situatie
dreigen deze vrouwen het slachtoffer te worden. Ook de opvanginstellingen
weten niet hoe dit moet worden gefinancierd. Wil de minister het koppelingsfonds
uitbreiden tot deze categorie mishandelde vrouwen met een afhankelijke verblijfsvergunning?
Deze vrouwen kunnen niet de straat op worden gestuurd en uitzetting is onverantwoord.
Nederland heeft de morele plicht om voor een oplossing te zorgen in de vorm
van huisvesting.Ook de heer De Wit verwees naar de klachten van de gemeente Nijmegen en
Den Bosch die geconfronteerd worden met grotere groepen mensen zonder opvang.
Hij sloot zich aan bij de vraag of de bewindslieden vinden dat gemeentes op
dat punt een tegemoetkoming moeten krijgen.De heer Rouvoet (RPF/GPV) had er geen behoefte
aan de discussie uit 1996 over de Koppelingswet over te doen. Zijn fractie
concludeerde toen dat het een onsympathiek maar noodzakelijk element van het
vreemdelingenbeleid was om illegalen uit te sluiten van collectieve voorzieningen.
Hij had er ook geen behoefte aan om de toen moeizame maar integere afweging
van zijn fractie open te breken door de toen vastgestelde uitzonderingen met
nieuwe toevoegingen uit te breiden of in te perken. Bij de medische zorg ging
het niet om verlening of toegankelijkheid, maar om de financiering en daarom
stond in het wetsvoorstel de term acute noodsituatie. Een bezoek aan een Haagse
wijk bracht hem tot een andere formulering die hij bij amendement indertijd
heeft ingebracht. Het zwaartepunt van de argumentatie was dat de arts vanuit
zijn professionele autonomie moet beoordelen of zorg medisch noodzakelijk
is en dat dit een betere term is dan acute noodsituatie. De minister was het
met de heer Rouvoet eens en de Kamer stemde vrijwel unaniem voor zijn amendement.
Hij was er overigens verbaasd over dat de minister dit amendement naar zich
toetrok tijdens een uitzending van Den Haag Vandaag met de opmerking dat zij
altijd voor het begrip medisch noodzakelijke zorg heeft gepleit, waarna zij
dat in het wetsvoorstel heeft ingebracht.Op de motivatie van het amendement is toentertijd geen kritiek geleverd.
Voor beide formuleringen, of het een acute noodsituatie betreft of medisch
noodzakelijke zorg, geldt dat er geen reikwijdte is aangebracht aan het type
zorg dat verleend wordt. Als er sprake is van medisch noodzakelijke zorg,
maakt het niet veel uit of die door een huisarts, een ziekenhuis of een andere
zorgverlener verleend wordt. Er moet zorg verleend worden en daar hoort een
financiering bij.Naar aanleiding van de vraag van mevrouw Halsema of ziekenhuizen in relatie
gebracht moeten worden met het koppelingsfonds, vroeg de heer Rouvoet zich
na lezing van de brief van de minister af of het hier nu om urgente problemen
gaat die niet al gedekt worden door afspraken met de verzekeraars.Wat is problematisch aan het toen afgesproken stelsel en is er gerede
aanleiding op de besluitvorming van toen terug te komen? De minister stelt
in haar brief dat er geen sprake is van een aanzuigende werking. Er is geen
financieel probleem, er is sprake van onderuitputting van het koppelingsfonds.
De heer Rouvoet onderstreepte de opmerking van de minister dat
de Koppelingswet het probleem niet veroorzaakt heeft, maar het hooguit zichtbaar
heeft gemaakt. Het gaat hierbij om medische zorg aan illegalen en om financiële
compensatie.De heer Kamp sprak over uitholling en het onderuit halen van de Koppelingswet.
Medische noodzakelijke zorg moet verder worden uitgewerkt en het ontstaan
van noodsituaties moet worden voorkomen. Is het de bedoeling van de heer Kamp,
vroeg de heer Rouvoet, dat ook de preventie uit het koppelingsfonds betaald
wordt? Het uitwerken van medisch noodzakelijke zorg is regelrecht in strijd
met de motieven van de wetgever bij de keuze voor de professionele autonomie
van de arts. Desgevraagd wees de heer Rouvoet naar het debat waarbij nadrukkelijk
werd aangegeven dat de Koppelingswet geen verandering brengt in de toegankelijkheid
van medische zorg.De ongerustheid kan zijn veroorzaakt doordat men de woorden van de minister
dat alle zorg medisch noodzakelijk is letterlijk vertaalt. Tijdens het debat
is echter al gesteld dat bij alle typen zorg, zorgverlening medisch noodzakelijk
kan zijn waarna deze voor financiering in aanmerking komt. Volgens de heer
Kamp is de strekking van de Koppelingswet nog niet doorgedrongen tot de illegalen
en de hulpverleners waardoor de onderuitputting van het koppelingsfonds wordt
veroorzaakt. Als dit wel het geval is, zou er een toevloed van illegalen richting
zorg ontstaan. De heer Rouvoet vond dit een bedenkelijke redenering. Als men
in de gaten heeft wat willens en wetens in de wet is opgenomen, zou het hek
van de dam zijn. De heer Kamp kan dit zo zeggen omdat hij ervan uitgaat dat
met een onjuiste interpretatie van de Koppelingswet wordt gewerkt. Hij stelt
namelijk dat door de uitleg van de minister en het koppelingsfonds van het
begrip medisch noodzakelijke zorg, de Koppelingswet wordt uitgehold. Wat is
de reactie van de heer Kamp als de heer Rouvoet hier tegenover stelt dat de
interpretatie van de minister dezelfde is als die tijdens het debat van 1996
over de bepaling omtrent de financiering van verleende medisch noodzakelijke
zorg? Desgevraagd verwees de heer Rouvoet naar de toelichting op zijn amendement.
De professionele autonomie, zo bleek uit het debat, staat centraal. Het is
mogelijk dat de VVD het toen verkeerd begrepen heeft, maar dat is onvoldoende
reden om terug te komen op de toen gemaakte afspraken. De heer Rouvoet wees
erop dat uit de Handelingen blijkt dat de minister en de Kamer het erover
eens waren dat het uiteindelijk om de professionele autonomie van de arts
gaat. Dat was de intentie van de wetgever bij aanvaarding van dit amendement.Volgens de heer Rouvoet is er onvoldoende reden om met terugwerkende kracht
dit amendement te ontkrachten door een nadere uitwerking, lees inperking van
het begrip medisch noodzakelijke zorg, op te stellen via een richtlijn, laat
staan om de wet te wijzigen. Wie meent dat het probleem is opgelost als men
teruggaat naar de formulering omtrent acute noodsituaties, komt bedrogen uit.
Ook dan zullen situaties waarin zorg voor financiering in aanmerking komt,
zich zowel op het terrein van de eerste lijn als van de AWBZ kunnen bevinden.
Wie dat niet wil, zal in de wet moeten opnemen dat bepaalde delen van verleende
zorg voor rekening komen van de arts die gehandeld heeft volgens de morele
code van zijn beroepsgroep en geweigerd heeft om iemand die is aangewezen
op zorg in de kou te laten staan. Wie dat wil, moet de moed hebben, dat hardop
te zeggen.Antwoord van de regeringDe staatssecretaris van Justitie wees erop
dat vandaag de allereerste evaluatie van de Koppelingswet besproken wordt
en dat het uitsluitend om de implementatie daarvan gaat. Daarom zijn de uitvoeringsorganisaties
zijn hierbij betrokken. Bij de echte evaluatie kunnen hierbij andere hulpverleners
worden betrokken. De beantwoording van vragen die deze implementatie
te boven gaan, zullen moeten wachten op de werkelijke evaluatie.Vragen die betrekking hebben op de diverse departementen, maar nu niet
beantwoord kunnen worden, zal de staatssecretaris doorgeleiden naar deze departementen.
Over het probleem met het voortgezet verblijf had de bewindsman al een notitie
toegezegd. Na interdepartementaal overleg hierover, wordt de notitie naar
de Kamer gezonden. Naar aanleiding van vragen over code 18 bij de GBA lichtte
de staatsecretaris toe dat deze code aangeeft dat de vreemdeling in procedure
is met betrekking tot zijn verblijfsrecht. Voor de uitvoerende diensten geeft
dat een te weinig onderscheidend vermogen. Het probleem wordt aangepakt bij
de nieuwe codes die gemaakt moeten worden door de nieuwe Vreemdelingenwet.
De termijn van vier weken, na een verbroken relatie, zou te kort zijn. Volgens
de staatssecretaris is dit in een beperkt aantal gevallen aan de orde. In
de meeste gevallen loopt het verblijfsrecht echter niet af op het moment waarop
de relatie verbroken wordt. Wel kan een probleem ontstaan bij de categorie
mensen wier status van rechtswege vervalt bij het verbreken van de relatie.
Omdat dit onder de oude wet valt, is dit een aflopend probleem, maar de bewindsman
zegde toe het te bezien. Hij zal hierop in de notitie terugkomen.De problematiek van de huisvesting zal hij naar zijn collega Remkes doorgeleiden.
Slachtoffers van vrouwenhandel krijgen voor maximaal drie maanden een RVB-verstrekking.
Dit is tegelijkertijd de maximale bedenktermijn. Hierbij is ervan uitgegaan
dat in geval van aangifte onverwijld een verblijfsvergunning wordt verstrekt,
waardoor betrokkene aansluitend aanspraak kan maken op bijstand. Toen bleek
dat het verlenen van een verblijfsvergunning enige tijd in beslag kan nemen,
is het COA schriftelijk door Justitie geïnstrueerd om de RVB-uitkering
bij aangifte ook na de termijn van drie maanden voort te zetten totdat de
aanspraak op de bijstandsuitkering is ontstaan.Er zijn enige aanloopproblemen bij de uitvoeringsorganisaties, maar over
het algemeen verloopt de implementatie goed. Het doel van de Koppelingswet
is het ontmoedigen van verblijf door illegalen uit te sluiten van voorzieningen
van de overheid. Controle is noodzakelijk op gevallen waarbij een beroep op
collectieve voorzieningen wordt gedaan. Hierbij geldt wel de bekende uitzondering
van onderwijs, rechtsbijstand en gezondheidszorg. De eerste stap is het document
waaruit het rechtmatig verblijf blijkt. De tweede stap betreft controle bij
de GBA. De derde stap is dat bij de vreemdelingendiensten gecontroleerd wordt
op vaststelling van het verblijfsrecht. Voor de uitvoeringsinstanties is het
niet moeilijk om de verblijfstatus te achterhalen omdat dit bij de GBA kan
worden gecontroleerd. Wanneer de gegevens van het document van de vreemdeling
en van de GBA niet overeenkomen, komt men bij de vreemdelingendienst terecht.Ingaande op een vraag naar eventuele sancties bij het ontbreken van een
goede controle, wees de staatssecretaris op de organisatie van de sociale
diensten. Deze moeten altijd verificatie plegen die van belang is voor het
recht op bijstand. Dit gebeurt dus ook bij legaal verblijf. Blijft deze verificatie
achterwege, dan kan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid besluiten
om de rijksvergoeding voor de uitkering achterwege te laten. De bewindsman
zal na overleg met de betrokken departementen nader reageren op de indertijd
ingediende motie-Kamp over een registratiemeldpunt van illegalen. Volgens
hem behoefde een actief uitzettingsbeleid niet te worden besproken in het
kader van implementatie van de Koppelingswet.Reagerend op de vragen over de bypasses beaamde de staatssecretaris dat
het ontmoedigingsbeleid van de Koppelingswet tot schrijnende situaties kan
leiden, hetgeen mede de bedoeling van de wet is geweest. Hierdoor ontstaat
een spanningsveld tussen de doelstelling van de wet en de zorgplicht van de
lagere overheden. In de wet wordt benadrukt dat de verantwoordelijkheid
van de centrale overheid op een aantal punten ophoudt. De bewindsman voelde
er niet voor om via de VNG voor de gemeentes een oplossing te zoeken, waarbij
hij wees op de uitgangspunten van de Koppelingswet en de bevoegdheden van
de gemeentes. Als gemeentes menen dat bepaalde zaken binnen hun zorgplicht
passen, valt dat onder hun bevoegdheid. Het rijk zal bezien of die zorgplicht
in strijd is met rijksregelingen. Gesprekken uit het verleden met gemeentes,
hebben niet uitgewezen dat ze in strijd handelden met de Koppelingswet. Ook
voert het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid controle uit op
de reguliere bijstand. Er loopt nog een juridische procedure bij de Centrale
raad voor beroep tegen de Koppelingswet over de kinderbijslag en over de bijstand.
De Staat heeft daarbij het hoger beroep gewonnen en het vonnis ligt ter cassatie
bij de Hoge Raad. Gevraagd is of in afwachting van cassatie gewacht kan worden
met het toepassen van de wet, maar de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en de uitvoeringsorganen moeten eenvoudigweg de wet uitvoeren. Daarom is het
onmogelijk om contrair aan de wet, uitkeringen te verstrekken aan degenen
die conform de Koppelingswet daarop geen recht hebben. Omdat de uitspraak
vernietigd is, wordt de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gedwongen,
de wet uit te voeren. De vraag van de heer Dittrich over de voorlichting ten
behoeve van knelpunten bij het onderwijs zal de bewindsman doorgeleiden. De
vraag over het gebruik door illegalen van rechtsbijstand kan hij nu niet beantwoorden,
mede omdat het niet bekend is of dit door de rechtshulpverleners wordt bijgehouden.Tot slot zei de bewindsman dat hij geen voorstander is van het voorstel
van mevrouw Halsema omtrent op te richten fondsen. Zijn uiteindelijke oordeel
wilde hij opschorten tot de evaluatie van de wet.De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
was het eens met de opmerking dat de Koppelingswet geen verandering heeft
veroorzaakt in de toegang tot medische zorg. Het ging erom, de toegang tot
de collectieve financiering te blokkeren. De medisch noodzakelijke zorg stond
in de bijdragen centraal. Zij betreurde het dat de brief van februari een
misverstand heeft gewekt. De minister haalt daarin aan dat het koppelingsfonds
medisch noodzakelijke zorg als financierbaar beoordeelt binnen het bredere
kader van de zorg van de Ziekenfondswet en de AWBZ. Daarmee heeft zij echter
niet gezegd dat, ongeacht de medische noodzakelijkheid, alle zorg binnen ziekenfonds-
en AWBZ-verzekering ook voor verlening aan een illegaal zonder meer in aanmerking
komt. Kennelijk was het verhaal rondom de medisch noodzakelijke zorg een ingewikkelde
boodschap. De bewindsvrouw benadrukte dat het gaat om het onderscheid tussen
het in financiële zin recht hebben op verstrekkingen van ziekenfonds
en AWBZ en toegang tot medische zorg.Wat is die medisch noodzakelijke zorg? De kern van het verhaal is en blijft
dat dit aan de arts ter beoordeling is. Dit geldt dus voor alle typen zorg
die in Nederland bekend en verzekerd zijn. Het koppelingsfonds hanteert verschillende
criteria. In een van de jaarverslagen staat: de stichting koppelingsfonds
gaat ervan uit dat er sprake is van medisch noodzakelijke zorg in de volgende
omstandigheden: 1. Zorg verleend in geval of ter voorkoming van levensbedreiging.
2. Zorg verleend in geval of ter voorkoming van blijvend verlies van essentiële
functies. 3. Zorg verleend in situaties waarbij zich gevaar voor derden voordoet
(besmetting met tuberculose, psychische stoornissen gepaard gaan met agressief
gedrag).4. Zorg bij zwangerschap en rond de geboorte.Dit zijn criteria waarop het koppelingsfonds de aanvragen toetst. De aanvragen
worden niet zonder nadere specificatie zonder meer gehonoreerd. Van de aanvragen
van de regionale netwerken via een regionale instelling, meestal de GGenGD,
bij het koppelingsfonds wordt een kwart niet gehonoreerd. Dit kan te maken
hebben met het type zorg dat men verwacht te gaan verlenen, maar het kan ook
te maken hebben met de voorwaarde dat het voor de zorgverlener
een onevenredig grote financiële belasting wordt. Voor instellingen worden
criteria gehanteerd van 0,05% van het budget.Wat medisch noodzakelijk is bepaalt de arts, maar bij het aanvragen van
vergoedingen uit het koppelingsfonds worden dus bepaalde criteria gehanteerd.
Preventie en GGZ-zorg vallen wel degelijk binnen de termen. Het vaccineren
van kinderen en andere preventieve activiteiten, ook in het kader van voorkoming
van overdracht van besmettelijke ziekten, worden door het koppelingsfonds
gehonoreerd. Van het bedrag van 5 mln. dat voor 1999 was aangevraagd, was
2 mln. voor geestelijke gezondheidszorg bedoeld. Op voorhand is dit als zodanig
door het koppelingsfonds aangegeven. Dit heeft er vooral mee te maken dat
illegalen het psychisch zwaar kunnen hebben.Er is een tussenevaluatie geweest, maar lang niet alles is nog bekend.
Volgend jaar komt er een eindevaluatie en het Nederlands instituut voor eerstelijns
zorg onderzoekt de stand van zaken bij de eerstelijns gezondheidszorg. Duidelijk
is wel dat illegalen pas naar een arts gaan als daartoe dringend aanleiding
is. De vrees om als illegaal een beroep op de gezondheidszorg te doen, is
altijd aanwezig. De vraag om voorlichting voor illegalen is volgens de minister
niet een taak van de overheid. De Johannes Wierstichting is typisch een organisatie
die illegalen, die voorgelicht moeten worden, kan vinden. De bewindsvrouw
zal hierover contact opnemen met het koppelingsfonds en deze stichting.Men komt voor eenmalige contacten vaak bij de huisarts en soms bij de
afdeling spoedeisende hulp bij ziekenhuizen. Het gaat dan vaak om ziekenhuizen
in de binnenstad van de grote steden. Zwangeren met complicaties worden vaak
doorgestuurd naar een academisch ziekenhuis. De zorg voor illegale patiënten
komt bij de normale werklast. Over het algemeen zal die zorg sober zijn. Met
name bij ziekenhuishulp, die vaak heel duur kan zijn, wordt zorgvuldig bekeken
of het om medisch noodzakelijke zorg gaat. Op dat punt bestaat wel degelijk
een drempel. Dit valt ook te lezen uit de bestede bedragen. De vrees dat er
snel een situatie ontstaat waarbij een 0,5 mld. per jaar wordt uitgegeven
aan gezondheidszorg voor illegalen achtte de minister volstrekt niet realistisch.
De tendensen zijn eerder de andere kant op. Het fonds van 11 mln. wordt voor
de helft besteed. De ziektekosten van de gemiddelde illegale bewoner bedragen
ongeveer 20% ten opzichte van die van de gemiddelde legale bewoner. De bewindsvrouw
meende dat dit percentage voorlopig hetzelfde blijft. Zij was het ermee eens
dat preventie belangrijk is om te voorkomen dat men dringend noodzakelijke
hulp moet zoeken. Er is dus geen sprake van een aanzuigende werking.Uit de evaluatie blijkt dat de eerstelijnszorg bij de huisarts door illegalen
vaak contant wordt betaald. Ook kleine ingrepen worden contant betaald. Inderdaad
kunnen illegalen zich niet verzekeren bij sociale ziektekostenverzekeringen,
maar ze kunnen zich wel particulier verzekeren.Het koppelingsfonds functioneert nog niet helemaal volgens wens. Met name
bij het veld is er onduidelijkheid. Het fonds brengt in april een nieuwe brochure
met uitleg uit, speciaal voor de hulpverleners. Wellicht verdwijnt daarna
de onderbesteding. De werkwijze van het fonds is nog niet bij alle hulpverleners
voldoende bekend. Het fonds verstrekt financiële bijdragen aan regionale
organisaties die aannemelijk moeten maken dat er financiële knelpunten
zullen ontstaan bij de hulpverleners, gezien het aanbod van illegale patiënten.
Het moet daarbij gaan om het verlenen van medisch noodzakelijke hulp aan onverzekerde
illegalen.Aan de vraag of het begrip medisch noodzakelijke zorg door de overheid
kan worden omschreven, kan niet worden voldaan. De minister benadrukte dat
moet worden vastgehouden aan de lijn die door het amendement van de heer Rouvoet
in de wet is gekomen. Het gaat om medisch noodzakelijke zorg en er is maar
een persoon aan wie het oordeel daarover kan worden overgelaten en dat is
de hulpverlener.De minister bood de heer Rouvoet haar verontschuldigingen aan voor haar
tekst bij de uitzending van Den Haag Vandaag die toch de waarheid bevatte.
Onbedoeld heeft ze met haar woorden dat ze het begrip medische zorg in de
wet wilde brengen een tipje van de sluier van het kabinetsberaad opgelicht.
De Kamer heeft echter via het amendement-Rouvoet dit begrip in de wet ondergebracht.Ondanks krantenberichten over problemen bij ziekenhuizen, is alleen van
het Medisch Centrum Haaglanden een dergelijk signaal ontvangen. De NVZ, de
Nederlandse vereniging van ziekenhuizen, zal op verzoek een rapportage opstellen.
Volgens de minister gaat het om relatief kleine bedragen. Als het ziekenhuis
met bewijzen van pogingen tot inning met de zorgverzekeraar naar het CTG stapt
zal het probleem erkend worden en dan weet men op voorhand dat de post dubieuze
debiteuren vergoed zal worden. De zorgverzekeraar moet er dan wel van overtuigd
zijn dat een bepaald ziekenhuis meer dan 0,05% van het budget het komende
jaar kwijt zal raken aan zorg waar geen vergoeding tegenover staat. Het gaat
hierbij dus niet alleen om illegalen, maar ook om zorg voor onverzekerde Nederlanders.
Terzijde merkte de minister op dat vaak in het voorjaar de schrijvende pers
en uitzendingen op TV veel aandacht besteden aan groepen in de gezondheidszorg
die mededelen dat er geld te kort is, omdat iedereen weet dat het kabinet
de komende weken de uitgavenruimte gaat verdelen. Daarbij wees zij ook op
berichten over de forse reserves van ziekenhuizen. Zij wachtte vooreerst de
feiten met spanning af.De bewindsvrouw meende dat de ziekenhuizen geen toegang tot het koppelingsfonds
dienen te krijgen, omdat er een regeling voor ziekenhuizen bestaat. Pas als
de omvang van de kosten enorm toeneemt, moet naar een andere financieringswijze
gezocht worden. De post dubieuze debiteuren volstaat vooralsnog. Het is de
taak van de Inspectie zorgverleners of ziekenhuizen die zich systematisch
onttrekken aan het verlenen van zorg aan illegalen erop te wijzen dat medisch
noodzakelijke hulp verleend dient te worden.Verschillende sprekers gaven wat de maatschappelijke opvang van mishandelde
vrouwen betreft steun aan de opvatting dat dergelijke vrouwen opgevangen moeten
worden. Illegalen hebben nauwelijks vooruitzicht op een vervolg na de opvang,
hetgeen het ongewenst maakt om de opvang onvoorwaardelijk voor illegalen open
te stellen. Het dient dus om noodsituaties bij mishandelde vrouwen en hun
kinderen te gaan. De minister was er van overtuigd dat de gemeentes voldoende
geld hebben voor specifieke uitkeringen voor maatschappelijke opvang en vrouwenopvang.
Zij zegde echter toe dat zij dit punt binnenkort zal bespreken met de VNG
en de Federatie opvang. Het resultaat hiervan zal zij aan de Kamer mededelen.
Op voorhand voelde zij niet voor een aparte financieringsstroom. Als gemeentes
kunnen aantonen dat zij met de reguliere financieringsstroom op dit punt problemen
krijgen, wil de minister hiernaar kijken, maar de afgelopen jaren hebben ze
veel extra geld gekregen.De minister steunde de opvatting dat artsen geen opsporingsambtenaren
zijn. Artsen mag niet gevraagd worden illegalen aan te brengen. Dit zou op
illegalen een afschrikwekkend effect kunnen hebben en de bewindsvrouw is niet
van zins daaraan mee te werken. Zij kon de opmerking dat chronische medische
hulp de schijn wekt van legaliteit niet onderschrijven. Dit is echter een
kwestie van opvatting; voor beide opvattingen bestaat geen bewijs.Nadere gedachtewisselingMevrouw Albayrak (PvdA) benadrukte dat de
overheid verantwoordelijk voor haar handelen is. Bij de witte illegalen werd
een objectieve schijn van legaliteit gecreëerd. Subjectieve schijn van
legaliteit is geheel iets anders. Aan chronische medische zorg kan de overheid
zich niet gebonden voelen. Hierdoor ontstaat geen recht op verblijf
in Nederland en kan ook geen schijnlegaliteit ontstaan. Het onthouden van
dit soort hulp komt volgens haar neer op een reële bedreiging voor de
gehele samenleving.De heer Kamp (VVD) was blij met de opmerking
dat niet alle zorg die onder de Ziekenfondswet en de AWBZ valt financierbaar
is, hoewel dit niet overeenstemt met de brief aan de Kamer. Daarin staat dat
het koppelingsfonds bij het beoordelen van aanvragen vrijwel alle zorg als
medisch noodzakelijk beschouwt. Dit illustreert de zeer ruime interpretatie
van het begrip medische noodzakelijke zorg. Er wordt opgetreden, indien het
vermoeden bestaat dat een ziekenhuis zich afsluit voor zorgvragen van illegalen.
Het is uiteraard ondenkbaar dat de Inspectie een arts zal corrigeren voor
het verlenen van medische zorg aan een illegaal.De heer Kamp wees erop dat wel degelijk de indruk wordt gewekt dat vrijwel
alle zorg voor illegalen toegankelijk is. Om de verschillen van inzicht hierover
op te heffen, vroeg hij om een nieuwe brief van de minister waarin duidelijk
wordt gemaakt welke zorg wel en niet onder de regeling valt. Hij kondigde
tot slot aan dat hij om een vervolgoverleg zal vragen waarin hij zijn nadere
conclusies naar voren kan brengen.De heer Wijn (CDA) had van de staatssecretaris
begrepen dat er geen bypasses meer bestaan die in strijd zijn met de Koppelingswet.
Hij sloot zich aan bij de heer Kamp die opmerkte dat de brief van minister
Borst sommigen op andere gedachten heeft gebracht. Een kwart van de aanvragen
bij het koppelingsfonds is volgens de minister afgewezen maar in haar brief
wordt staat hierover niets. De zinsnede «het feit dat vrijwel alle zorg
als medisch noodzakelijke zorg wordt beschouwd» suggereerde volgens
hem dat vrijwel alle zorg door het koppelingsfonds wordt betaald. Hij concludeerde
dat de brief te weinig informatie verschafte. Artsen dienen in verband met
financiële risico's goed te worden ingelicht over de criteria en de intenties
van de Koppelingswet. Hij verzocht de minister bij de volgende evaluatie een
systematische inventarisatie te verstrekken van het soort zorg dat wordt vergoed.De heer Dittrich (D66) merkte op het vervelend
te vinden dat de staatssecretaris het door hem gevraagde gesprek met de gemeentes
niet wil voeren en benadrukte dat deze gemeentes geconfronteerd worden met
gevolgen van het rijksbeleid. Zijn fractie wil dit punt op een ander moment
verder bespreken.Mevrouw Halsema (GroenLinks) was blij met
de toezegging van de staatssecretaris dat hij ook andere organisaties bij
de echte evaluatie zal betrekken. Wanneer komt deze evaluatie en om welke
organisaties gaat het? De opmerking van de staatssecretaris dat de wet mede
de bedoeling heeft gehad, schrijnende gevallen te veroorzaken en over de verantwoordelijkheid
van de gemeentes die een eigen zorgplicht hebben, had haar geschokt. Een kenmerk
van collegiaal bestuur is volgens haar dat de zorgplicht van gemeentes gefacilieerd
wordt door het rijk. Wil de staatssecretaris dit punt nadrukkelijk bij de
echte evaluatie betrekken? Is, in verband met de opmerking over het ziektekostenpercentage
van 20 voor illegalen, de indruk juist dat een illegaal minder vaak ziek is
of dat 80% van de ziektekosten medisch niet noodzakelijk is?De heer De Wit (SP) sloot zich aan bij de
opmerking over de onduidelijke positie van de gemeentes. Wanneer het terugkeerbeleid
wordt geëffectueerd, zal het probleem voor de gemeentes groter worden.
Ook hij vernam graag van de minister wat voor zorg er voor illegalen in de
AWBZ en het Ziekenfonds zit. Het TNO-rapport spreekt in verband met de financiering
via de dubieuze debiteuren over een groot probleem. Van de verwijzingen
wordt 50% niet gerealiseerd en de eerstelijns hulpverlener moet het pad effenen
voor de tweede lijn. Wil de minister dit punt nogmaals bekijken?De heer Rouvoet (RPF/GPV) constateerde dat
er geen onduidelijkheid is over de vraag wat medisch noodzakelijke zorg betekent
in het kader van de Koppelingswet. Kan inzage worden verschaft in de jaarverslagen
van het koppelingsfonds? Hoe staat het bedrag van 2 mln. voor de GGZ in relatie
tot de genoemde criteria?De staatssecretaris weersprak dat hij gezegd
zou hebben dat er geen bypasses meer zijn. Hij kan natuurlijk niet garanderen
dat er geen bypasses meer zijn, maar als hij ze op het spoor komt, bespreekt
hij die situatie met de gemeente. De wet stelt criteria en grenzen ten behoeve
van zorgverlening aan illegalen. Het ligt op het terrein van de gemeentes,
als zij vanuit hun zorgplicht menen op dat punt activiteiten te moeten ontplooien,
dat dan ook te doen. De bewindsman voelde zich niet geroepen om op het punt
van die gemeentelijke zorgplicht een initiatief te nemen. Hij wilde de indruk
wegnemen dat het de bedoeling van de Koppelingswet zou zijn schrijnende gevallen
te creëren. Wel beaamde hij dat uitvoering van deze wet schrijnende gevallen
met zich kan brengen, omdat illegaliteit ontmoedigd wordt doordat bepaalde
voorzieningen niet verstrekt worden.De minister betreurde het dat er een misverstand
over de brief is ontstaan. De brief is vooral geschreven naar aanleiding van
het TNO-onderzoek naar de vraag of zorg voor illegalen voldoende toegankelijk
is. Zij zegde graag een brief toe waarin zij een en ander duidelijk uiteen
zet. Hierbij kunnen de beschikbare jaarverslagen worden gevoegd. Tevens zal
in de brief de vraag wat voor zorg er voor illegalen in de AWBZ en het Ziekenfonds
zit worden beantwoord. Bij het genoemde percentage van 20, dient in ogenschouw
te worden genomen dat de grootste groep, naast vrouwen en kinderen, uit jonge
mannen bestaat. Uit de kostencurve van ingezetenen blijkt dat men in het begin
van zijn leven en op volwassen leeftijd weinig kost. Bij het ouder worden
loopt de curve stijl op. Het gemiddelde bedrag van 4 800 zal veel hoger
uitvallen op het moment waarop Nederland met hoog bejaarde illegalen te maken
krijgt. De vertaling van het percentage van 20 mag dus niet luiden dat men
80% te kort komt. Wel is het duidelijk dat illegalen terughoudend zijn bij
het vragen om zorg. De minister wachtte nog op de rapportage van de NVZ over
de tweedelijns problematiek. In reactie op de vraag over de GGZ verwees de
minister naar het door haar genoemde criterium van het koppelingsfonds over
het gevaar voor derden dat zich kan voordoen bij psychische stoornissen.
Verder is sprake van zorg ter voorkoming van levensbedreiging, hetgeen slaat
op zwaar depressieve mensen die suïcidaal zijn. De besteding van de voor
1999 aangevraagde bedragen is nog niet bekend.De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,Van HeemstDe voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,EssersDe voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,TerpstraDe voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,Van der HoevenDe voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,ReitsmaDe griffier van de vaste commissie voor Justitie,Pe XNoot1Samenstelling: Leden: Swildens-Rozendaal (PvdA), Van de Camp (CDA), Biesheuvel
(CDA), Scheltema-de Nie (D66), Zijlstra (PvdA), Kalsbeek (PvdA), Apostolou
(PvdA), Middel (PvdA), Van Heemst (PvdA), voorzitter, Rouvoet (RPF/GPV), Rabbae
(GroenLinks), Van Oven (PvdA), Dittrich (D66), ondervoorzitter, O. P. G. Vos
(VVD), Van Wijmen (CDA), De Wit (SP), Weekers (VVD), Wijn (CDA), Van der Staaij
(SGP), Ross-van Dorp (CDA), Patijn (VVD), Niederer (VVD), Nicolaï (VVD),
Halsema (GroenLinks), Brood (VVD).Plv. leden: Wagenaar (PvdA), Balkenende (CDA), Verhagen (CDA), Van Vliet
(D66), Duijkers (PvdA), Arib (PvdA), Kuijper (PvdA), Albayrak (PvdA), Barth
(PvdA), Schutte (RPF/GPV), Karimi (GroenLinks), Santi (PvdA), Hoekema (D66),
Van den Doel (VVD), Rietkerk (CDA), Marijnissen (SP), De Vries (VVD), Eurlings
(CDA), Van Walsem (D66), Buijs (CDA), Rijpstra (VVD), Van Baalen (VVD), Van
Blerck-Woerdman (VVD), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Kamp (VVD).XNoot2Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Swildens-Rozendaal (PvdA),
ondervoorzitter, Bijleveld-Schouten (CDA), Middel (PvdA), Rouvoet (RPF/GPV),
Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Oudkerk (PvdA), Rijpstra (VVD), Lambrechts
(D66), Essers (VVD), voorzitter, Dankers (CDA), Van Vliet (D66), Van Blerck-Woerdman
(VVD), Passtoors (VVD), Eisses-Timmerman (CDA), Spoelman (PvdA), Hermann (GroenLinks),
Kant (SP), Gortzak (PvdA), Buijs (CDA), E. Meijer (VVD), Van der Hoek
(PvdA), Blok (VVD), Arib (PvdA), Atsma (CDA).Plv. leden: Van 't Riet (D66), Rehwinkel (PvdA), Eurlings (CDA), Apostolou
(PvdA), Schutte (RPF/GPV), Van Gent (GroenLinks), Noorman-den Uyl (PvdA),
Weekers (VVD), Ravestein (D66), Örgü (VVD), Van de Camp (CDA), Schimmel
(D66), Terpstra (VVD), Udo (VVD), Visser-van Doorn (CDA), Smits (PvdA), Harrewijn
(GroenLinks), Marijnissen (SP), Belinfante (PvdA), Ross-van Dorp (CDA), O. P. G. Vos
(VVD), Hamer (PvdA), Cherribi (VVD), Duijkers (PvdA), Th. A. M. Meijer
(CDA).XNoot3Samenstelling: Leden: Terpstra (VVD), voorzitter, Biesheuvel (CDA), Schimmel
(D66), Van Zijl (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Kalsbeek (PvdA), Noorman-den
Uyl (PvdA), ondervoorzitter, Kamp (VVD), Essers (VVD), Van Dijke (RPF/GPV),
Bakker (D66), Visser-van Doorn (CDA), De Wit (SP), Verburg (CDA), Smits (PvdA),
Spoelman (PvdA), Van der Staaij (SGP), Örgü (VVD), Harrewijn (GroenLinks),
Van Gent (GroenLinks), Bussemaker (PvdA), Balkenende (CDA), Wilders (VVD),
Santi (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD).Plv. leden: E. Meijer (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Giskes
(D66), Van der Hoek (PvdA), Dankers (CDA), Hamer (PvdA), Kortram (PvdA), Blok
(VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Van Middelkoop (RPF/GPV), Van Vliet (D66),
Stroeken (CDA), Marijnissen (SP), Eisses-Timmerman (CDA), Schoenmakers (PvdA),
Middel (PvdA), Van Walsem (D66), Weekers (VVD), Vendrik (GroenLinks), Rosenmöller
(GroenLinks), Wagenaar (PvdA), Mosterd (CDA), De Vries (VVD), Oudkerk (PvdA),
Klein Molekamp (VVD).XNoot4Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Schutte (RPF/GPV), Van de Camp
(CDA), Van der Hoeven (CDA), voorzitter, De Vries (VVD), Van Zuijlen (PvdA),
Rabbae (GroenLinks), Lambrechts (D66), Dittrich (D66), Cornielje (VVD), Dijksma
(PvdA), Cherribi (VVD), Rehwinkel (PvdA), ondervoorzitter, Passtoors (VVD),
Wijn (CDA), Ross-van Dorp (CDA), Örgü (VVD), Nicolaï (VVD),
Kortram (PvdA), Halsema (GroenLinks), Eurlings (CDA), Belinfante (PvdA), Van
Bommel (SP), Barth (PvdA), Hamer (PvdA).Plv. leden: Schimmel (D66), Stellingwerf (RPF/GPV), Mosterd (CDA), Atsma
(CDA), Van Baalen (VVD), De Cloe (PvdA), Harrewijn (GroenLinks), Bakker (D66),
Ravestein (D66), E. Meijer (VVD), Valk (PvdA), Udo (VVD), Van der Hoek
(PvdA), Blok (VVD), Verhagen (CDA), Schreijer-Pierik (CDA), Rijpstra (VVD),
Brood (VVD), Middel (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Visser-van Doorn (CDA),
Gortzak (PvdA), Poppe (SP), Arib (PvdA), Spoelman (PvdA).XNoot5Samenstelling: Leden: Reitsma (CDA), voorzitter, Witteveen-Hevinga (PvdA),
Van Middelkoop (RPF/GPV), Feenstra (PvdA), Verbugt (VVD), Poppe (SP), Duivesteijn
(PvdA), Crone (PvdA), Augusteijn-Esser (D66), Klein Molekamp (VVD), Hofstra
(VVD), ondervoorzitter, Eisses-Timmerman (CDA), Th. A. M. Meijer
(CDA), Luchtenveld (VVD), Van Wijmen (CDA), Van der Steenhoven (GroenLinks),
Van der Staaij (SGP), Ravestein (D66), Oplaat (VVD), Kortram (PvdA), Van der
Knaap (CDA), Van Gent (GroenLinks), Udo (VVD), Waalkens (PvdA), Schoenmakers
(PvdA).Plv. leden: Leers (CDA), Dijksma (PvdA), Stellingwerf (RPF/GPV), Valk
(PvdA), Essers (VVD), De Wit (SP), Van Heemst (PvdA), De Boer (PvdA), Scheltema-de
Nie (D66), Van Beek (VVD), Geluk (VVD), Visser-van Doorn (CDA), Schreijer-Pierik
(CDA), Blok (VVD), Biesheuvel (CDA), M. B. Vos (GroenLinks), Van
't Riet (D66), Giskes (D66), Niederer (VVD), Van den Akker (CDA), Halsema
(GroenLinks), Snijder-Hazelhoff (VVD), Hindriks (PvdA), Spoelman (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19637-521.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl