Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2006; Verslag algemeen overleg inzake onder meer Onderwijsraadadvies 'De stand van educatief Nederland';
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30300-VIII, nr. 43

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

02-11-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30300-VIII nr. 43

26-10-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30300-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 300 VIIIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2006nr. 43VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 26 oktober 2005De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 heeft op 27 september 2005 overleg gevoerd met minister Van der
Hoeven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over:– de brieven van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 17 januari en 26 mei 2005 (OCW0500038 en 29 800-VIII,
nr. 216) inzake het Onderwijsraadadvies «De stand van educatief
Nederland»;– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 19 juli 2005 inzake innovatie in het voortgezet onderwijs
(29 800-VIII, nr. 251);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 31 augustus 2005 inzake instellingsbesluit canoncommissie
(OCW0500772).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Kraneveldt (LPF) is het eens met de
stelling uit het rapport van de Onderwijsraad dat het onderwijs redelijk goede
prestaties levert. De vraag is echter of dat wel genoeg is. Op een aantal
fronten zijn de prestaties en de investeringen in de afgelopen jaren afgenomen,
zeker vergeleken met het buitenland. Verslechteringen gaan meestal langzaam
en komen pas na geruime tijd aan het licht. Dan blijkt dat er in een sector
onherstelbare schade is aangericht waardoor meerdere generaties niet het onderwijs
hebben gekregen waar zij recht op hadden en waar de maatschappij behoefte
aan heeft.De minister meent dat politici de neiging hebben de zaak te zwart af te
schilderen, terwijl het veld vindt dat het nogal meevalt. Mevrouw Kraneveldt
stelt dat het net andersom is. Het veld klaagt – soms ten onrechte,
maar meestal niet – en de politiek luistert te weinig. Coalitiepartijen
hebben de neiging om de zaak te wit en oppositiepartijen de neiging om de
zaak te zwart voor te stellen. Hetgeen door de media wordt aangedragen, lijkt
een andere werkelijkheid te zijn dan uit de grote hoeveelheid officiële
cijfers en evaluaties naar voren komt. Mevrouw Kraneveldt laat zich graag
leiden door de signalen uit het veld. Een incident kan duidelijk maken dat
ergens iets fundamenteel mis is.De Onderwijsraad constateert dat het onderwijs te veel is gericht op de
toegankelijkheid en te weinig op het maximaal uitdagen van cognitieve en andere
vaardigheden. De minister trekt zich dit terecht aan. Zij heeft nog het nodige
op te ruimen aan negatieve gevolgen van het gelijkheidsdenken dat het onderwijs
te lang in zijn greep heeft gehad. De minister spitst het toe op het beroepsonderwijs,
maar het heeft zeker zin om ook breder na te gaan of het onderwijs in staat
is om talentvolle kinderen te stimuleren. In het kader van de Lissabondoelstellingen
moet extra beleid worden geformuleerd voor het vroegtijdig signaleren en maximaal
begeleiden en stimuleren. Het is goed dat er veel meer aandacht is voor het
thema «excellentie en prestatie». Er is niets tegen meer differentiatie
en selectie. Het is toe te juichen dat er op dat dossier eindelijk vaart wordt
gemaakt.Bezorgde ouders van hoogbegaafde kinderen hebben een brandbrief geschreven.
De inspanningen van de overheid op dit terrein verdienen op zichzelf waardering,
maar er is meer nodig. Mevrouw Kraneveldt overhandigt de minister een rapport
over het Duitse initiatief «Begabte Kinder finden und fördern»
dat interessante suggesties bevat voor het herkennen en stimuleren van hoogbegaafde
kinderen.In het onderwijs moet het verkrijgen van een kwalificatie vooropstaan.
In de afgelopen decennia is echter de socialisatie steeds belangrijker geworden.
De fracties van PvdA en LPF hebben samen het initiatiefwetsvoorstel inzake
burgerschap en socialisatie in het onderwijs ingediend, dat inmiddels door
de Tweede Kamer is aanvaard. Het is nu zaak om de balans tussen kennis en
kunde én tussen burgerschap en vorming in het onderwijs te vinden.De kwaliteit van het onderwijs staat of valt met de kwaliteit van de leraar.
Op welke wijze wil de minister bevorderen dat er betere docenten voor de klas
komen te staan die meer aansprekend onderwijs geven? Er zijn fundamentele
keuzes nodig in het lerarenbeleid. Als het lerarentekort niet wordt weggewerkt,
komen ook andere aandachtspunten in de knel. Om een en ander in goede banen
te kunnen leiden, is een doorbraak nodig in de cao-onderhandelingen.De kennisinvesteringsquote (KIQ) van Nederland is volgens de commissie-Wijffels
relatief laag. Hoe staat de minister tegenover de aanbevelingen en de constateringen
van deze commissie?Het is prima dat er een commissie wordt ingesteld om de canon verder te
ontwikkelen. Scholen hebben veel mogelijkheden om er een eigen richting aan
te geven.In het blad van de AOb kreeg de minister een 4,4 op haar rapport. Het
oordeel was: goed qua vakinhoud, maar te weinig creativiteit, durf en visie.
Is de leraar niet te veel een procesbegeleider, een onderwijsvernieuwer en
een ondersteuner geworden en te weinig een leermeester die het hart en de
ziel van de leerling beroert? Als de minister dat vraagstuk weet op te lossen,
verdient zij een 10 met een griffel.De heer Van der Vlies (SGP) constateert dat
het omvangrijke rapport van de Onderwijsraad veel positieve waarnemingen bevat.
De raad concentreert zich uiteraard op de zorgpunten. Het niveau en de differentiatie
van de investeringen zijn onvoldoende. Er moet meer aandacht zijn voor socialisatie
in het onderwijs. De positie van de leraar moet een extra accent krijgen.
Er is meer behoefte aan kennisintensivering. De reactie van de regering op
deze adviezen correspondeert begrijpelijkerwijs met lopende beleidstrajecten.
Toch heeft de raad niet voor niets duidelijke accenten geplaatst. Op de genoemde
thema's is nog heel wat winst te boeken.Differentiatie is belangrijk voor het kunnen leveren van het noodzakelijke
maatwerk. De uitvoering daarvan is vooral een zaak van het onderwijsveld.
De overheid zal daarvoor zoveel mogelijk belemmeringen moeten wegnemen. De
voortgaande vernieuwing doet een groot beroep op het aanpassingvermogen
van docenten. Daarvoor is ook de nodige scholing vereist. Het vaak moeilijke
werk van onderwijsgevenden moet gesteund worden.Het meest in het oog springende en het inmiddels ook veruit meest bediscussieerde
onderdeel van «De stand van educatief Nederland» is het advies
om een culturele canon te ontwikkelen. De wenselijkheid hiervoor wordt beargumenteerd
door te verwijzen naar de toegenomen maatschappelijke relevantie om aandacht
aan de Nederlandse identiteit te besteden. De fractie van de SGP steunt de
achterliggende motivatie van dit advies. De vraag is echter in hoeverre het
voorgestelde middel werkbaar zal zijn. Hoe verhoudt de canon zich tot de kern-
en de einddoelen? Is de opdracht van de minister aan de canoncommissie bedoeld
als een verbreding van hetgeen al in het onderwijs aan de orde komt of gaat
het om een nadere aanscherping?De inhoud van de canon vraagt consensus over de aard van de identiteit
van ons land en, in het verlengde daarvan, over de meest relevante kennis
die eigenlijk iedere Nederlander als parate bagage bij zich zou moeten hebben.
De uitgangspunten zijn daarbij uiterst relevant. Bij de Nederlandse identiteit
speelt het nationale verleden een belangrijke rol. Aan de commissie worden
terecht geen inhoudelijke richtlijnen meegegeven. Het accent moet liggen op
belangrijke ontwikkelingen en momenten in de gemeenschappelijke geschiedenis
in de breedste zin van het woord. Hoe verplichtend is de uitkomst voor het
onderwijs? Zal de canon zich beperken tot het aanduiden van thema's waar
de scholen verder met hun eigen profiel mee aan de slag gaan? Hoe belangrijk
gedeelde kennis ook is, het mag niet verworden tot staatsonderwijs. Er past
ook een waarschuwing voor de risico's die, zeker gezien de gevarieerde
samenstelling van de Nederlandse samenleving, aan de canon verbonden zijn.
Er moeten keuzen worden gemaakt, dus niet iedereen zal zich op voorhand in
de uitkomsten herkennen.De samenleving verandert, de karakteristieken van leerlingen veranderen,
dus zal ook het onderwijs moeten veranderen met inachtneming van bepaalde
constante basiswaarden. Het is niet aan de politiek om te bepalen hoe het
onderwijs moet innoveren. De keuzes op dat punt behoren tot de beleidsvrijheid
van scholen en passen uitstekend bij de competenties van de rechtstreeks betrokkenen.
De vraag is echter hoe leidend de hoofdstroom in onderwijsland feitelijk ten
aanzien van het thema innovatie is. Soms gaat ten onrechte een nogal sturende
werking van bepaalde onderwijsconcepten uit, terwijl op de uitgangspunten
daarvan het nodige valt af te dingen. De overheid heeft tot taak, optimale
randvoorwaarden te scheppen voor een krachtig en doelgericht innovatiebeleid.Mevrouw Hamer (PvdA) maakt uit het rapport
van de Onderwijsraad op dat er gerichte investeringen in de onderkant en de
bovenkant van het onderwijs nodig zijn om Nederland tot de top van Europa
te laten behoren; een Lissabondoelstelling. Daarnaast moet er een richtsnoer
opgesteld worden voor die elementen van de Nederlandse cultuur en geschiedenis
die van belang zijn om door te geven aan volgende generaties. De Onderwijsraad
formuleert de volgende adviezen. De topambities vergen meer en gedifferentieerde
investeringen. Het is noodzakelijk dat er aandacht komt voor de canon. Er
moet meer worden geïnvesteerd in beroepen in het onderwijs. De kennis
over het onderwijs moet beter benut worden, door de onderwijspraktijk, in
het onderwijsbeleid en door de samenleving. De minister neemt deze adviezen
over en heeft ze voorzien van concrete maatregelen. Door de veelheid aan maatregelen
in de beleidsreactie is het moeilijk, het overzicht te behouden. Kan de minister
op hoofdlijnen aangeven op welke wijze deze adviezen zijn overgenomen?Op een aantal punten heerst onrust in het onderwijsveld, zoals ten aanzien
van de deregulering en autonomievergroting. Autonomie lijkt een soort
dogma te zijn geworden. Betrokkenen zeggen dat veel regels van de lagere niveaus
afkomstig zijn. Is het de bedoeling, verder te gaan op de weg van autonomievergroting
en, zo ja, tot welk punt? In de operatie-Jong wordt steeds de nadruk gelegd
op kwaliteit en effectiviteit. Kan het proces van autonomievergroting die
toets doorstaan?De Onderwijsraad noemt de vrijheid van schoolkeuze door gelijke bekostiging
van openbaar en bijzonder onderwijs een sterk punt van het bestel. Dit zou
de concurrentie stimuleren en bijdragen aan de verbetering van de kwaliteit.
Het openbaar onderwijs dreigt echter in toenemende mate op achterstand te
komen, zowel qua bestuursvorm, rechtspositie en financiën. De PvdA-fractie
is van mening dat de juridische bestuursvorm van het openbaar onderwijs gelijkgetrokken
moet worden met die van het bijzonder onderwijs. Hoe denkt de minister hierover?Ten aanzien van de Lissabondoelstellingen wijst de minister op de mogelijkheid
van investeringen door particulieren. Kan zij dit nader toelichten? Wordt
bij het opstellen van de canon ook ingespeeld op vernieuwingen?De Onderwijsraad wijst op het belang van blijvende investeringen in de
onderwijsberoepen. De minister wil scholen meer eigen verantwoordelijkheid
geven door hun middelen te geven voor zij-instroom en begeleiding. Kan op
deze manier het lerarentekort worden weggewerkt? In het primair onderwijs
dreigen kwaliteitsrisico's op leidinggevend niveau en daarvoor lijkt
een specifieke aanpak geboden.Om de kennis over onderwijs beter te benutten wil de minister de samenwerking
tussen de betrokken partijen en belangstellenden bevorderen via kennisgemeenschappen.
Ook wordt er een sectorraad voor het onderwijs ingesteld. Hoe wil de minister
de geconstateerde onderbenutting van onderwijs ondervangen, zonder dat scholen
het gevoel krijgen dat zij innovaties van bovenaf krijgen opgelegd?De minister wil de scholen vooral zelf laten innoveren, maar ziet ook
een rol weggelegd voor onderzoekers, wetenschappers en lerarenopleidingen.
Dienen deze groepen niet juist een meer dienende rol te vervullen? Het is
mooi dat er extra geld beschikbaar is in het kader van de beleidsregel «Vooruit!»,
maar de grote meerderheid van de geïnteresseerde scholen zag de subsidieaanvraag
niet gehonoreerd. Scholen die veel tijd en energie in die aanvraag hebben
gestoken, krijgen nul op het rekest. Kan dit niet anders?Mevrouw Lambrechts (D66) stelt vast dat in
dit buitengewoon goede advies van de Onderwijsraad veel zaken aan de orde
komen die op een later moment apart nog in de Kamer worden behandeld. Kan
de minister aangeven tot welke nieuwe of gewijzigde inzichten dit advies heeft
geleid?De gegevens van de Onderwijsraad en de cijfers van de OESO sluiten goed
op elkaar aan. Het primair onderwijs in Nederland is vergelijkbaar met dat
in de referentielanden en het hoger onderwijs is van iets hoger niveau dan
in de vergelijkbare landen. Alleen wat het voortgezet onderwijs betreft, blijft
Nederland achter. De zorgenkindjes zijn het vmbo, met name in de grote steden,
en het lerarentekort. Wordt er voldoende in het onderwijs geïnvesteerd?
Het voortgezet onderwijs komt er verhoudingsgewijs bekaaid af.Er is redelijk goed onderwijs voor het gemiddelde kind, maar de bovenkant
en onderkant van de leerlingenpopulatie worden niet goed bediend. Inmiddels
is er steeds meer aandacht voor de kinderen die extra zorg nodig hebben, maar
er wordt nauwelijks gesproken over de kinderen met bijzondere talenten. Het
beleid op dit punt en de facilitering zijn weinig transparant. De raad heeft
het over het maximaal uitdagen van cognitieve talenten. Wil de minister hier
nader op ingaan?In Nederland blijkt «een leven lang leren» veel minder op
te gaan dan in vergelijkbare landen, vooral in de leeftijdscategorie van dertig
tot vijftig jaar. Dat is natuurlijk vreemd voor een land dat de ambitie heeft
om tot de top van de Europese kenniseconomie te behoren. Met welke
maatregelen wil de minister de scholing na het initiële proces bevorderen?Mevrouw Lambrechts gelooft niet dat de leraar meer ruimte krijgt voor
vernieuwing door de autonomievergroting. In de praktijk blijkt dat de ruimte
voor leraren steeds beperkter wordt, omdat steeds meer wordt geclaimd door
de zich steeds beter organiserende besturen en managementsorganisaties. Autonomievergroting
en vernieuwing lijken steeds meer de speeltjes van de besturen en de schoolmanagers.
Het toppunt is dat schoolmanagers zich laten afficheren als innovatiemakelaars.
De innovatieprocessen worden echter zelden getrokken door schoolleiders, maar
door een voorhoede van leraren binnen een school. Daarop gelet, moet de positie
van leraren versterkt worden, zodat de vernieuwingen van onderop gestalte
kunnen krijgen.Mevrouw Vergeer (SP) is blij dat er een canon
wordt ontwikkeld. Het is broodnodig dat geschiedenis meer aandacht krijgt.
Daarbij gaat het om actief burgerschap, de wordingsgeschiedenis van Nederland
en de Nederlandse identiteit. Hoe wordt voorkomen dat de canoncommissie het
wiel opnieuw gaat uitvinden? Geschiedenisleraren en cultuurdocenten weten
heel goed waar zij les in moeten geven. In de opdrachtbrief staat dat het
instellen van de canon aanleiding is om opnieuw na te denken over de identiteit
van Nederland. Dat is geen gemakkelijke opgave. Het risico is dat er polariserende
standpunten naar voren worden gebracht. Hoe kunnen alle stromingen tot hun
recht komen? Pluriformiteit is wellicht een essentieel kenmerk. De commissie-Blok
heeft zich gebaseerd op hetgeen door de eeuwen heen gemeenschappelijk is ontwikkeld
op het terrein van wetgeving, zoals de Grondwet en de rechten van de mensen.
Voor het historisch besef is het van belang dat duidelijk wordt gemaakt op
welke wijze deze wetten tot stand zijn gekomen. Nederland kan gezien worden
als een veelstromenland met een aantal gemeenschappelijke beddingen. Is al
bekend waar de commissie op uit wil komen?Leerlingen moeten vooral meer te weten komen over de chronologie van gebeurtenissen
en dienen over een historisch referentiekader te beschikken met het oog op
actuele thema's. Daarnaast moet er aandacht zijn voor de vakoverstijgende
elementen. Wil de minister dit bevorderen via de kerndoelen en de examens?De discussie over de canon mag niet afleiden van de andere belangrijke
adviezen, zoals de noodzaak om te investeren in de professionaliteit van de
pabo's en lerarenopleidingen. Als gevolg van de recente nadruk op pedagogisch-didactische
opvattingen zouden de historische vakkennis en het inzicht in de geschiedenis
verloren kunnen gaan. Wellicht is de canon ook nodig omdat docenten niet meer
goed weten wat zij de leerlingen moeten bijbrengen, omdat het vak niet meer
in alle klassen wordt gegeven of omdat vakkennis niet meer op prijs gesteld
wordt bij het zogenaamde nieuwe leren. De canon moet via allerlei binnen-
en buitenschoolse activiteiten aantrekkelijk gemaakt worden.De heer Jungbluth (GroenLinks) vraagt zich
af of het rapport van de Onderwijsraad wel compleet is. Een van de vorige
voorzitters van de Onderwijscommissie heeft het toenmalige kabinet verweten
dat het thema sociale ongelijkheid in het onderwijsbeleid werd veronachtzaamd.
Kennelijk geldt dat nu ook voor de Onderwijsraad. Is de analyse van de veranderingen
in de samenleving volledig? Volgens de Onderwijsraad is sprake van een noodzaak
tot cultureel relativeringsvermogen. Op welke wijze kunnen leerlingen in zo'n
samenleving geholpen worden, inzicht te krijgen in de eigen ambivalenties
vanwege het moeten combineren van verschillende culturele oriëntaties?
De vraag is hoe in dit kader een voor iedereen passende canon ontwikkeld kan
worden. Het was beter geweest als de Onderwijsraad dit had opgevat als een
vraagstuk van de multiculturele samenleving. Nu lijkt het uitgangspunt
dat de samenleving sommige minderheden de canon van de dominante cultuur moet
opleggen.In de probleemanalyse ontbreekt de notie dat er sprake is van een selectief
krimpende schoolbevolking. In elke volgende generatie zullen relatief meer
kansarmen worden geboren. De vraag wat het onderwijs doet voor leerlingen
uit kansarme milieus is cruciaal. In het rapport ontbreekt een analyse van
opeenvolgende PISA-onderzoeken. Elders in Europa heeft die analyse tot zeer
veel discussie geleid. Het lijkt erop dat het onderwijs aan allochtone en
autochtone kansarme kinderen in de afgelopen dertig jaar niet werkelijk is
verbeterd. In dat kader was het goed geweest als was nagegaan of de conclusie
van de commissie Evaluatie Basisonderwijs (CEB) dat de kansongelijkheid niet
werkelijk is verbeterd, nog steeds actueel is. In het rapport wordt geconcludeerd
dat Nederland slecht scoort bij de exacte vakken. Kan dit samenhangen met
de sterke relatie tussen geslacht en de keuze van het vakkenpakket? Had niet
een van de conclusies moeten zijn dat het niet goed gaat met de strijd om
de meritocratisering van het onderwijs? Het percentage leerlingen in het hogere
schooltype is bijzonder laag als gevolg van alle voorgaande selectie. In dat
opzicht is het Nederlandse onderwijsbestel onvoldoende gemoderniseerd.Daarnaast doet zich een merkwaardige ontwikkeling voor met betrekking
tot de autonomie van scholen. Boven de leraren is een soort tussenlaag van
managers ontstaan, die wel autonomie verlangt, maar niet terugrapporteert
wat zij daarmee weet te bereiken. Leraren maken zich zorgen over de wijze
waarop hun eigen school zich afficheert in vergelijking tot de werkelijkheid.
Uit het lezen van alle schooljaarverslagen krijgt men een volstrekt ander
beeld dan uit de cijfers van het CBS. Door de combinatie en veronderstelde
markt kunnen schoolbesturen niet meer eerlijk rapporteren over de zaken die
misgaan. Dat had als thema door de Onderwijsraad gesignaleerd kunnen worden.In het rapport staat dat innovatie vooral in handen moet zijn van leerkrachten,
maar dat is een misverstand. De scholen hebben autonomie gekregen en niet
de leraren. Het personeel van Albert Heijn rapporteert ook niet aan de aandeelhouders.
Ook op dat punt is het rapport onvolledig.Volgens de heer Jan de Vries (CDA) heeft de
Onderwijsraad een gedegen en herkenbaar beeld geschetst. Het Nederlandse onderwijs
staat ook in internationale vergelijkingen op een redelijk hoog peil, maar
er zijn ook zorgpunten, zoals het vroegtijdig schoolverlaten en het lerarentekort.Het eerste advies luidt dat topambities meer en gedifferentieerde investeringen
vraagt. De door de Raad genoemde investeringen komen voor een belangrijk deel
overeen met de extra investeringen die door het kabinet worden voorgesteld.
Kern van de zaak is dat de onderwijsuitgaven geen kosten zijn, maar investeringen.
Nederland investeert minder in kennis en onderwijs, maar scoort wel goed in
vergelijking met andere westerse landen. Kennelijk gaat men in Nederland efficiënt
om met de middelen. Uit een recent rapport over de kennisinvesteringsquote
blijkt dat de trend uit de jaren tachtig en negentig is omgebogen. Sinds het
laatste paarse kabinet is er een positieve trend in het investeren in kennis.
Inmiddels is dit rapport voorgelegd aan de Adviesraad voor het Wetenschaps-
en Technologiebeleid (AWT) en de Onderwijsraad. Kan de reactie daarop nog
voor de begrotingsbehandeling bekend gemaakt worden?Niet alleen de publieke, maar ook de private investeringen in kennis moeten
verhoogd worden. Op dat punt doet Nederland het internationaal niet goed.
Ook ondernemers moeten investeren in een leven lang leren. De FES-middelen
voor kennis en innovatie moeten zo worden aangewend dat er tegenover iedere
euro van de overheid een euro van het bedrijfsleven staat. Differentiatie
in niveau, leerstijlen en onderwijsconcepten is van belang. De
politiek moet daarvoor ruimte durven bieden. Met het oog op het bieden van
gelijke kansen dient selectie na de poort plaats te vinden.Het tweede advies betreft de aandacht voor de canon als uiting van culturele
identiteit. Het is uitstekend dat het kabinet voortvarend het initiatief hiertoe
heeft genomen. Er zijn echter vraagtekens te plaatsen bij de status van het
instrument, mede in relatie tot de eindtermen en kerndoelen. De minister heeft
de commissie expliciet gevraagd, de nieuwe kerndoelen voor primair en voortgezet
onderwijs aan de canon te toetsen. Dit kan ertoe leiden dat die doelen opnieuw
ter discussie komen te staan.Het derde advies is dat er meer geïnvesteerd moet worden in beroepen
in het onderwijs, maar daarover komt de commissie binnenkort apart te spreken.Het vierde advies betreft de kennisinvesteringen. De CDA-fractie erkent
dat de relatie tussen onderwijsonderzoek en onderwijspraktijk hapert. De Kamer
kan daar op zichzelf weinig aan veranderen. De sector zal de vragen voor het
onderzoek moeten concretiseren. De minister ziet in dit opzicht een meerwaarde
in een sectorraad, maar dat is geen automatisme. Dit is vooral een zaak van
het veld zelf.De CDA-fractie voelt niets voor de rol van schoolmanagers als innovatiemakelaars.
Zij is zeer beducht voor het creëren van allerlei nieuwe instrumenten
en potjes. Kennismanagement in het onderwijs is noodzakelijk om met beperkte
middelen een groot rendement te behalen.De heer Balemans (VVD) constateert dat de
Onderwijsraad aandacht vraagt voor meer differentiatie in het onderwijs, zowel
aan de onderkant als aan de bovenkant. Aan de onderkant is veel aandacht besteed
en dat moet zo blijven. Dit punt staat hoog op de politieke agenda en er wordt
met nadruk beleid op gevoerd, ook al verschillen de opvattingen over de concrete
aanpak wel eens. Voor de bovenkant is er echter minder aandacht. Daarbij gaat
het niet alleen om hoogbegaafden, maar ook om leerlingen met enkelvoudige
bijzondere talenten, creatief, muzikaal of anderszins. In het huidige bestel
kan men daar te weinig flexibel op inspelen. Dit is al eerder geconstateerd
in het rapport «Wat kan het onderwijs voor jongeren betekenen?».
Er wordt geen maatwerk geleverd en hoogbegaafden komen tussen wal en schip
terecht. In haar brief van 26 mei schrijft de minister dat de ontwikkeling
van hoogbegaafdheidsprofielscholen met kracht wordt voortgezet. De «Terecht
bezorgde ouders» vrezen echter dat het bij woorden blijft. Hoe ver zijn
de voorbereidingen gevorderd? Wanneer opent de eerste school haar deuren?In de innovatiebrief wordt vrij gemakkelijk gesteld dat innovatie in belangrijke
mate bijdraagt aan ambities zoals het verhogen van de gediplomeerde uitstroom,
verhoging van het competentieniveau en versterking van de kenniseconomie.
Hoe weet de minister dat? Welke verwachte effecten van innovatie zijn zichtbaar?
Niet alles is meetbaar, maar het is wel van belang om na te gaan of de investeringen
voldoende opleveren. Dat kan overigens niet één op één.Kern van het innovatiebeleid in het VO is dat scholen innoveren. De beleidsregel «Vooruit!»
diende om innovatie aan te zwengelen. Deze werd uitgevoerd door SenterNovem.
De subsidie was eindig, maar innovatie is een permanent proces. Is deze regeling
afgelopen? Worden er geen middelen meer gereserveerd voor het stimuleren van
innovatie? De minister wacht op voorstellen van Schoolmanagers_VO. Wanneer
worden die verwacht en welke rol speelt SenterNovem nog? Zijn de pilots om
leraren een sterke inbreng in de innovatie van de school te geven al gestart?
Wanneer worden de resultaten daarvan bekend?De canoncommissie moet vooral haar gang kunnen gaan. De vraag is wat de
gevolgen zullen zijn voor de kerndoelen en de examenprogramma's. Kan
de canon tot aanpassing daarvan leiden? In een eerder debat heeft de heer Visser gepleit voor het bij de canon betrekken van het thema cultuur
en school. Hoe staat het daarmee?Antwoord van de ministerDe minister wijst erop dat het Nederlandse
onderwijs op veel punten goed scoort. Onderwijs heeft altijd meer dan één
doel. Naast het ontwikkelen van de talenten van jonge mensen dient sprake
te zijn van voorbereiding op de arbeidsmarkt, socialisatie en burgerschap.
Het maakt niet uit hoeveel talenten een leerling heeft en ook niet of die
talenten in het hoofd of in de handen zitten. Jonge mensen moeten leren hun
talenten te benutten of in twee woorden: leren excelleren. Het Innovatieplatform
is bezig een rapport hierover op te stellen. Dat zal aanknopingspunten bieden
voor het beleid op dit punt, ook ten aanzien van hoogbegaafden.Autonomie van instellingen is het uitgangspunt, maar kent ook grenzen
die te maken hebben met de begrippen kwaliteit, toegankelijkheid, geen leerling
buiten de boot, financiële transparantie en verantwoording, flexibiliteit
en het leveren van maatwerk. Er dient ook verantwoording te worden afgelegd,
niet alleen aan de overheid, maar ook aan docenten, ouders en leerlingen.
Verschuiving van regelgeving moet voorkomen worden. Daarover zijn inmiddels
afspraken gemaakt. Er is bij de autonomievergroting gekozen voor een lerende
aanpak. Voordat men in het toezicht een stap terug kan zetten, moet het interne
systeem van kwaliteitszorg, verantwoording en medezeggenschap goed werken.
Zolang dat systeem niet op orde is, moet men de vinger aan de pols blijven
houden. Er moet gesneden worden in de improductieve bureaucratie. Nuttige
overhead en onderwijsondersteuning zijn echter hard nodig.Het openbaar onderwijs heeft juridisch en bestuurlijk een andere positie
dan het bijzonder onderwijs. Eventuele veranderingen van die positie moeten
leiden tot een grotere vrijheid om beslissingen te nemen. Daartoe zijn overigens
al de nodige aanzetten gegeven. Eén van de mogelijkheden om hier verandering
in te brengen is het verbijzonderen van het openbaar onderwijs, maar het is
de vraag of dat wenselijk is. In verschillende gemeenten zijn tussenoplossingen
gevonden. De minister stuurt binnenkort een reactie op het Onderwijsraadadvies «Bakens,
verspreiding en integratie» naar de Kamer. Misschien biedt dat de mogelijkheid
om over dit punt nader van gedachten te wisselen.Onderzoek wijst uit dat er wel behoefte is aan een sectorraadachtige voorziening,
maar het is nog niet duidelijk op welke wijze een en ander vorm moet krijgen.
Binnen het kabinet wordt op dit moment gediscussieerd over de optimalisering
van de kennisfunctie van de rijksoverheid, waarbij ook de rol van het adviesstelsel
wordt bezien. Primair doel van een dergelijke voorziening is het bevorderen
van het gezamenlijk overleg, met name over de prioritering van door de overheid
gefinancierd maatschappijgeoriënteerd onderzoek op het terrein van onderwijs
en educatie. Dat interfereert niet met de nagestreefde autonomie van scholen.Scholen moeten in staat zijn om zichzelf aan te passen aan veranderende
omstandigheden. Zij zullen zelf moeten innoveren. Dit geldt voor individuele
scholen, maar ook voor onderwijssectoren, zoals het voortgezet en het primair
onderwijs. Scholen of groepen van scholen hebben de vrijheid om zelf een onderwijsconcept
te kiezen. Onderwijsmethoden kunnen niet sturend zijn. De innovatie van scholen
is zeer divers. Het varieert van een compleet nieuw ontwerp van het primaire
proces tot een stapsgewijze schoolontwikkeling met alles wat daartussen ligt.
Het is belangrijk dat in alle gevallen een herbezinning op het leren van jongeren
centraal staat.In de landelijke aanpak kan Schoolmanagers_VO een rol spelen via het Innovatieplan
voortgezet onderwijs. In dat kader is het van belang dat wetenschap, onderwijspraktijk
en innovatie bijeen gebracht worden opdat de verschillende disciplines van
elkaar kunnen leren. Innovatie is een continu proces omdat de
omgeving voortdurend verandert. Daarop gelet, is het van belang dat scholen
de eigen organisatie aanpassen aan de omgeving met het oog op een optimale
kwaliteit. Er wordt ook ingezet op kennisgemeenschappen vanuit de scholen
zelf.Kennismanagement is noodzakelijk. Scholen vertellen graag andere instellingen
hoe zij het doen, maar het is aanzienlijk lastiger om van anderen iets aan
te nemen. Daarin kunnen de schoolmanagers een makelaarsfunctie vervullen.
De rol van de pedagogische instituten komt aan de orde in het kader van de
evaluatie van de SLOA (Wet subsidiëring landelijke onderwijsondersteunende
activiteiten). Dan kan duidelijk worden of de vraagsturing voldoende tot haar
recht komt of dat sprake is van een verkapte aanbodgerichtheid.Er was 10 mln. uitgetrokken voor de beleidsregel «Vooruit!».
Er waren echter 265 projectvoorstellen en daarom is het bedrag verhoogd tot
16 mln. Uiteindelijk zijn 84 aanvragen gehonoreerd. Men wist dat aanvragen
konden worden afgewezen als niet aan de voorwaarden werd voldaan. Er zijn
echter scholen die toch met hun project van start zijn gegaan ondanks dat
de subsidieaanvraag is afgewezen. Daarmee maken zij duidelijk dat het hen
niet om de subsidie ging, maar om de inhoud van het project. Sommige aanvragen
waren opgesteld door een derde terwijl geen sprake was van inbedding in de
schoolorganisatie. Met deze beleidsregel waren scholen gedwongen om zich te
bezinnen op hun activiteiten terzake.In de Koers VO is aangekondigd dat er een innovatievoorziening wordt getroffen.
Op basis van afspraken die met de overheid worden gemaakt, is de sector zelf
in staat om innovatieve projecten en programma's te entameren. Daarbij
gaat het om het ontwikkelen van kansrijke en betekenisvolle nieuwe concepten.
Met Schoolmanagers_VO is overeengekomen dat dit najaar een opzet voor deze
voorziening wordt gepresenteerd. SenterNovem blijft bij de uitvoering van
de projecten betrokken met het oog op de audits.De leraar kan niet op de stoel van het bestuur of van de directie gaan
zitten, maar moet wel de kans krijgen om vanuit zijn kennis van de praktijk
de onderwijsontwikkeling aan te jagen. De individuele leraar kan niet verantwoordelijk
worden gesteld voor de innovatie. Het schoolbestuur en het schoolmanagement
moeten de innovatieve kracht van de leraar een kans geven en zij kunnen daarop
aangesproken worden.Voor elke leerling moet zoveel mogelijk een aanbod op maat worden georganiseerd.
Uitgangspunten zijn dat elke leerling uniek is en dat elke leerling telt.
De nationale ambitie op het punt van het bestrijden van schooluitval behoort
door elke school te worden overgenomen. De grote middengroep van zo'n
70% van de leerlingen vraagt niet om extra aandacht en doet het gewoon
goed op school, maar deze leerlingen mogen niet de dupe worden van degenen
die specifieke aandacht nodig hebben. Om uitval aan de onderkant te voorkomen,
dient een ononderbroken leerlijn te worden ontwikkeld. Ook projecten in de
sfeer van «Weer samen naar school» blijven nodig. Voor de hoogbegaafden
moeten bijvoorbeeld centers of excellence worden gecreëerd.Tijdens de algemene politieke beschouwingen is aangegeven dat binnenkort
de cijfers over het voortijdig schoolverlaten in 2004 zullen verschijnen.
In de periode 2003/2004 waren er drieënzestigduizend nieuwe schoolverlaters;
een zorgelijke ontwikkeling. Daartegenover staat dat het aantal herplaatsingen
met tweeduizend is toegenomen. Het is zaak om het aantal nieuwe schoolverlaters
terug te dringen door het probleem zo vroeg mogelijk aan te pakken. Het blijkt
dat de meeste knelpunten optreden bij de overgang van de ene naar de andere
vorm van onderwijs. De investeringen in het vmbo zijn hard nodig om meer praktijkgericht
leren mogelijk te maken en ruimte te bieden voor projecten. De sluitende overdracht
van leerlingen van vmbo naar mbo is essentieel. De invoering van het onderwijsnummer
leidt tot verbetering van de registratie. Preventie is de kern van de zaak.
Dat is de achtergrond van de brede school in het voortgezet onderwijs,
de betere bekostiging van het mbo en het blijven investeren in BVE. Jonge
mensen moeten met een startkwalificatie van school komen. Met het oog daarop
moet de huidige partiële leerplicht, die nauwelijks te handhaven is,
worden aangepast. Het is overigens niet alleen een kwestie van nieuw beleid.
Het gaat er ook om, het huidige beleid beter uit te voeren, zoals de regionale
meld- en registratiefunctie. In de tweede helft van oktober, als de cijfers
met een nadere toelichting op tafel liggen, zal hier ongetwijfeld nader over
gesproken worden. Ook zonder de Lissabondoelstellingen is het nodig, op dit
terrein in actie te komen.Nederland doet het niet slecht op het punt van deelname aan postinitiële
cursussen en opleidingen. Het staat op de vijfde plaats van de oorspronkelijke
15 EU-landen. In 2000 nam 15,6% van de werkenden deel aan een cursus,
terwijl de Lissabondoelstelling voor 2010 12,5% is. Gezien echter het
verdwijnen van oude en het opkomen van nieuwe beroepen verdient het leven
lang leren een extra impuls. In de komende twee jaar zal de Projectdirectie
Leren en Werken daarop inzetten. Er komen vijftienduizend extra duale trajecten
voor werkenden en werkzoekenden boven de 23 jaar en er zullen twintigduizend
extra procedures voor elders verworven competenties worden ingesteld. Het
is te en dat deze activiteiten een vliegwielfunctie hebben. Ook het bedrijfsleven
wordt aangespoord om hier geld in te steken, zoals in het Deltaplan bèta/techniek.
Het lokale bedrijfsleven wordt uitgenodigd om te investeren in de praktijklokalen
vmbo en in de praktijkscholen, want dat heeft hier profijt van. Hetzelfde
geldt voor de investeringen in de beroepskolom. In de Stichting van de Arbeid
en in de SER worden werkgevers opgeroepen, in hun personeel te investeren
in de vorm van na- en bijscholing.Het is belangrijk dat de politiek stelling heeft genomen inzake de canon,
het actief burgerschap en de sociale integratie. Als het initiatiefwetsvoorstel
van fracties van PvdA en LPF door de Eerste Kamer is aanvaard, kan burgerschap
in de kerndoelen worden opgenomen. Dit biedt dan ook een aanknopingspunt voor
de inspectie om zaken aan de orde te stellen.Het advies van de Onderwijsraad is op veel punten overgenomen, zoals de
praktijklokalen, de brede school, de beroepkolom, verbetering van de pabo-opleidingen
en het instellen van de canon. Dat laatste heeft de meeste aandacht getrokken.
In de canon moet er ruimte zijn voor de negatieve elementen van de Nederlandse
historie, zoals de slavernij. Er moet worden ingegaan op de groepen die door
de eeuwen heen naar Nederland zijn gekomen en een bijdrage hebben geleverd
aan de pluriformiteit van de Nederlandse samenleving. De canon moet ook in
een internationale, Europese context worden geplaatst, zowel ten aanzien van
de geschiedenis als ten aanzien van de cultuur en alles wat daarmee samenhangt.
Voor het historisch besef komt meer en meer aandacht. Door het voeren van
het debat over integratie komt de vraag naar de eigen Nederlandse identiteit
pregnant naar voren.De commissie geeft de canon vorm en doet voorstellen voor de implementatie.
Zij geeft ook aan op welke wijze de canon regelmatig geactualiseerd kan worden.
De canon reikte verder dan alleen het onderwijs, al is het advies afkomstig
van de Onderwijsraad. Er is ook een verband met inburgeringstrajecten en met
het Centrum voor Geschiedenis en Democratie. De voorstellen van de commissie-De
Rooy inzake het geschiedenisonderwijs worden op dit moment geïmplementeerd.
De canon kan daar een aanvulling op zijn. Wat betreft de inhoud ervan wordt
niets uitgesloten. De canon kan inderdaad gezien worden als vraagstuk van
de multiculturele samenleving. Nederland is een land van minderheden. Dat
geldt zelfs voor politieke partijen.Wellicht is het nodig om op termijn op grond van de canon iets aan de
kerndoelen te veranderen. Zij zijn echter zodanig globaal geformuleerd dat
er een ruime invulling mogelijk is. Het belangrijkste is dat leraren met de
canon aan de slag kunnen om de kerndoelen te concretiseren.Het is niet goed om het gebruik van de canon nu al voor te schrijven,
zeker nu de inhoud daarvan nog niet bekend is. Zij is geen tegenwicht voor
het nieuwe leren, maar kan uitdagen tot het creëren van een rijke leeromgeving
voor geschiedenis, maatschappijleer en aardrijkskunde. Het is ook mogelijk
om het thema cultuur en school erbij te betrekken. Dat geldt dan met name
voor de cultuurhistorische aspecten.De canon wordt breder opgezet dan in de uitgangspunten van de commissie-Blok
is verwoord. Daarbij lag de nadruk vooral op wetgeving en mensenrechten, terwijl
in de canon historische, culturele en maatschappelijke aspecten aan de orde
komen. Basale vragen over de wordingsgeschiedenis van Nederland komen zeker
aan bod, maar men moet niet de illusie hebben dat «de Nederlander»
bestaat. De uiteindelijke canon zal een bijdrage leveren aan de verbetering
van het historisch besef, maar ook van het maatschappelijk besef dat men gezamenlijk
de pluriforme samenleving vormt.Er moet worden geïnvesteerd in de kwaliteit van leraren en van lerarenopleidingen.
Er is overigens al het nodige gedaan, zoals de Wet op de beroepen in het onderwijs
(BIO), de AMvB op de bekwaamheidseisen en de beleidsagenda voor de lerarenopleidingen.
Scholen moeten de beleidsruimte hebben om maatregelen te nemen. Daartoe worden
de middelen voor zij-instroom, begeleiding van beginnende leraren en professionalisering
van onderwijspersoneel gebundeld. Er moet een evenwicht worden gevonden tussen
kennis, kunde en vaardigheden. In een volgend algemeen overleg zal hier nader
op ingegaan worden.Scholen kunnen veel meer gebruikmaken van de deskundigheid en het enthousiasme
van leraren bij onderwijsontwikkeling en innovatie. De aanwezige professionaliteit
moet beter benut worden. De minister is hierover met vertegenwoordigers van
de vakorganisaties in gesprek. In 2006 wordt het gesprek aangegaan met leraren
in het primair en voortgezet onderwijs en in de BVE-sector. In dit overleg
staat de vraag centraal wat er nodig is om de onderwijsprofessional een sturende
rol te geven in de ontwikkeling van het onderwijs en van de beroepen in het
onderwijs. Media 2006 kan een en ander uitmonden in een beleidsagenda van,
voor en door het onderwijspersoneel.De AWT zal in de tweede helft van oktober zijn visie geven op de notitie
over de KIQ van de minister van Economische Zaken. De Onderwijsraad besteedt
hieraan aandacht in het rapport over verscheidenheid van financieringsvormen,
dat in het eerste halfjaar van 2006 verschijnt. De KIQ is een nieuw instrument
om inzicht te krijgen in de mate waarin de middelen effectief besteed worden
aan kennis in de brede zin van het woord.De vraag of de Onderwijsraad niet had moeten ingaan op de meritocratisering
van de samenleving kan beter aan de raad zelf voorgelegd worden. Er is niets
op tegen om talent uit het buitenland te halen, maar het eigen talent mag
niet veronachtzaamd worden. De investeringen in voor- en vroegschoolse educatie
en in extra taalonderwijs blijken te lonen. De achterstanden worden ingelopen,
maar er moet nog veel gedaan worden. In het debat over de gewichtenregeling
zal zeker de vraag aan de orde komen op welke wijze beter zichtbaar gemaakt
kan worden wat een dergelijk taalbeleid oplevert.De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,AptrootDe griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,De KlerXNoot1Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), Lambrechts (D66), Hamer (PvdA), Van Bommel (SP),
Mosterd (CDA), Blok (VVD), Balemans (VVD), Slob (ChristenUnie), Vergeer (SP),
Tichelaar (PvdA), Joldersma (CDA), Jan de Vries (CDA), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Eski (CDA), Aptroot (VVD), voorzitter,
Smeets (PvdA), ondervoorzitter, Eijsink (PvdA), Leerdam (PvdA), Van Miltenburg
(VVD), Kraneveldt (LPF), Hermans (LPF), Van Dam (PvdA), Visser (VVD), Azough
(GroenLinks), Roefs (PvdA) en Jungbluth (GroenLinks).Plv. leden: Ferrier (CDA), Bakker (D66), Bussemaker (PvdA), Brinkel (CDA),
Hirsi Ali (VVD), Örgü (VVD), Van der Vlies (SGP), Kant (SP), Dijksma
(PvdA), Hessels (CDA), Sterk (CDA), Atsma (CDA), Van Bochove (CDA), Van Hijum
(CDA), Van der Sande (VVD), Verbeet (PvdA), Arib (PvdA), Stuurman (PvdA),
De Krom (VVD), Varela (LPF), Herben (LPF), Adelmund (PvdA), Nijs (VVD), Halsema
(GroenLinks), Kalsbeek (PvdA) en Vendrik (GroenLinks). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30300-VIII-43.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl