Grondbeleid; Brief minister ter aanbieding beleidskader anticiperend en ontwikkelingsgericht handelen in vastgoed
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27581, nr. 29

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

27-11-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

27581 nr. 29

21-11-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamBELEIDSKADER ANTICIPEREND EN ONTWIKKELINGSGERICHT HANDELEN
IN VASTGOEDAnticiperen als uitgangspuntAlgemene voorwaardenAanvullende voorwaarden ontwikkelingsgericht handelenBestemming voordeelVasthouden en overdragen van overtollig rijksvastgoedLeenfaciliteitProcedure en techniek leenfaciliteitBureau Beheer LandbouwgrondenRijksgebouwendienstVersnelde procedureEvaluatie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27581Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 31 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 581Grondbeleidnr. 29BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËNAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 november 2006Het rijk koopt of huurt in een enkel geval vastgoed op een moment dat
nog onzekerheid bestaat over het uiteindelijke gebruik door het rijk. Het
rijk kan hiertoe overgaan indien het risico dat aan die onzekerheid is verbonden,
duidelijk kleiner is dan het verwachte voordeel van snel handelen. De voorwaarden
waaronder dit is toegestaan zijn opgenomen in het beleidskader voor anticiperend
handelen uit 2002 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 28 000
IXB en 27 581, nr. 31). In de brief aan de Tweede Kamer van 15 september
2005 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 27 581, nr. 23)
is een herzien beleidskader voor anticiperend handelen toegezegd, dat effectiever
en beter toepasbaar is op gebiedsprojecten. Dit herziene en tevens vereenvoudigde
beleidskader bied ik u hierbij aan.De Minister van Financiën,G. Zalm BELEIDSKADER ANTICIPEREND EN ONTWIKKELINGSGERICHT HANDELEN
IN VASTGOEDAnticiperen als uitgangspuntAnticiperend handelen is het door het rijk aankopen van vastgoed op een
eerder tijdstip dan tot dat moment voorzien. Ontwikkelingsgericht handelen
is het aankopen van vastgoed in het kader van een gebiedsontwikkelingsproject
waaraan het rijk deelneemt. Ook andere vormen van verwerven dan aankopen,
zoals huren, kunnen onder deze omschrijvingen worden gevat. Een bijzonder
geval is het vasthouden van vastgoed dat binnen het rijk overtollig is en
dus verkocht zou kunnen worden. Het vasthouden geschiedt bijvoorbeeld ten
behoeve van inbreng in een gebiedsproject, of tot een geschikter moment van
verkoop.Het kabinet bevestigt het in 2002 ingezet beleid dat departementen de
aankoop van vastgoed kunnen vervroegen indien dat aantoonbaar voordeel biedt
in vergelijking met aanschaf op een aanvankelijk voorzien tijdstip. Het kabinet
kiest aanvullend voor een beleid waarin het rijk binnen duidelijke en strikte
randvoorwaarden risiconemend vastgoed aankoopt of vasthoudt, indien dit aantoonbaar
voordelen biedt binnen een gebiedsproject waaraan het rijk deelneemt. Het
kabinet wil de departementen binnen in dit beleidskader getrokken grenzen
in staat stellen deze voordelen ook te realiseren in situaties waarin financiering
via de eigen begroting niet mogelijk is. In die gevallen kan onder duidelijke
en strikte randvoorwaarden een beroep worden gedaan op de rentedragende leenfaciliteit
van het Ministerie van Financiën die sinds 2001 bestaat.Algemene voorwaardenVoor anticiperend handelen en ontwikkelingsgericht handelen geldt als
eerste algemene voorwaarde dat er sprake moet zijn van een erkend rijksdoel.
Het departement dat tot dit handelen wil overgaan, moet daarom op zijn begroting
een artikel hebben met een beleidsdoelstelling waarbinnen de aankoop past.
Deze voorwaarde van «passendheid» toetst de omschrijving van het
begrotingsartikel, niet de beschikbaarheid van middelen.Als tweede algemene voorwaarde geldt dat het voordeel van anticiperend
en ontwikkelingsricht handelen op bedrijfseconomische grondslag zichtbaar
wordt gemaakt voordat tot de aankoop wordt overgegaan. Bij anticiperend handelen
is sprake van voordeel indien de verhouding tussen baten en kosten van het
vastgoed, berekend over de door de vervroegde aankoop gewijzigde bezitsperiode,
positief wordt beïnvloed. Bij ontwikkelingsgericht handelen is sprake
van voordeel indien de business case op hoofdlijnen voor het gebiedsproject
positief wordt beïnvloed. Bij anticiperend handelen is het voordeel dus
verbonden aan het vervroegde bezit van het vastgoed zelf, bij ontwikkelingsgericht
handelen gaat het om het effect op alle op dat moment voorziene baten en kosten
van het gebiedsproject (=de business case op hoofdlijnen). Het voordeel kan
optreden in de vorm van waardestijging van het aangekochte vastgoed in de
loop van de gebiedsontwikkeling. Het voordeel kan er bijvoorbeeld ook in bestaan
dat anderen meer vertrouwen krijgen in het project. Ook is denkbaar dat de
invloed van het rijk verbonden met een ingenomen grondpositie toeneemt en
sneller leidt tot een sluitende business case. Al deze voordelen zijn te vertalen
in de baten en kosten van het gebiedsproject. Gesproken wordt van een business
case «op hoofdlijnen» omdat deze op het moment van handelen nog
in ontwikkeling is. De business case moet uiteraard steeds worden doorgerekend
conform door het kabinet goedgekeurde maatstaven. Als derde algemene voorwaarde geldt dat vóór de aankoop
van het vastgoed een raming moet worden gemaakt van het verlies dat kan worden
geleden op de aankoop, mocht het vastgoed uiteindelijk toch niet nodig zijn
en weer verkocht moeten worden.Als vierde algemene voorwaarde geldt dat elk departement zorg draagt voor
het op transparante wijze verwerken van het anticiperend en ontwikkelingsgericht
handelen in de begrotingsverantwoording aan het ministerie van Financiën
en de Tweede Kamer, inclusief de rapportage van genomen risico’s en
de wijze waarop die opgevangen worden indien ze tot een verlies leiden. Hiervoor
worden door Financiën samen met de departementen nadere regels opgesteld.Vanzelfsprekend geldt dat anticiperend en ontwikkelingsgericht handelen
moet zijn gedekt binnen de begroting, regulier, of via een leenfaciliteit
van het rijk.Aanvullende voorwaarden ontwikkelingsgericht handelenVoor ontwikkelingsgericht handelen gelden vanwege het grotere risico dat
aan dit handelen is verbonden enkele aanvullende voorwaarden:• het handelen kan niet aan de markt worden overgelaten en er zijn
goede redenen waarom andere overheden niet handelen;• er is afgesproken hoe het eventuele verlies op de aankoop wordt
opgevangen binnen en door het ontwikkelingsgericht handelende departement;• het aan te kopen vastgoed bevindt zich binnen een politiek aangewezen
projectgebied of gebiedsprogramma.Bestemming voordeelHet voordeel dat is gerealiseerd met het ontwikkelingsgericht handelen
kan leiden tot extra opbrengsten uit de verkoop van rijksgrond. Deze extra
opbrengst kan door het departement dat de risico’s heeft genomen worden
ingezet. Extra opbrengst en aanwending worden als ontvangst en uitgave gescheiden
verwerkt in de begroting (bruto boeking), op basis van een middelenafspraak.
Het is aan dat departement om te kiezen voor inzet op ruimtelijke kwaliteit
in het gebiedsproject of voor een ander publiek doel. Door de bruto boeking
in de begroting houdt de Tweede Kamer controle.Vasthouden en overdragen van overtollig rijksvastgoedBij het vasthouden van overtollig rijksvastgoed voor inbreng in een gebiedsproject
kan overdracht tussen de departementen plaatsvinden. Voorwaarde is dat de
betrokken departementen en Financiën het hierover eens zijn en overeenstemming
hebben bereikt over de uitgangspunten voor de bepaling van de waarde van dat
vastgoed op dat moment (basiswaarde) en de wijze waarop vasthouden en overdracht
in de begroting worden verwerkt. Verwerking in de begroting zal in deze gevallen
van overdracht tussen departementen plaatsvinden via onderlinge betalingen
of via kasschuiven tussen begrotingshoofdstukken; de leenfaciliteit is hiervoor
niet beschikbaar. Leidt de overdracht tot latere ontvangsten, dan wordt de
gederfde rente taakstellend bijgeboekt als ontvangst bij het departement dat
het vastgoed overneemt. Voor projecten van het Gemeenschappelijk Ontwikkelingsbedrijf
(GOB) zal de vaststelling van de basiswaarde plaatsvinden direct aan het begin
van de verkenningsfase. LeenfaciliteitAnticiperend handelen en ontwikkelingsgericht handelen moeten door de
departementen normaliter met inachtneming van de bestaande begrotingsregels
worden gefinancierd ten laste van de eigen begroting. Indien en voor zover
dit niet tijdig mogelijk is, kan bij het Ministerie van Financiën een
rentedragende lening worden aangevraagd ten laste van een Leenfaciliteit voor
anticiperend handelen en gebiedsontwikkeling, thans opgenomen onder artikel
7 van hoofdstuk IXB (€ 25 miljoen in 2007).Een beroep op de leenfaciliteit voor anticiperend handelen is mogelijk
indien de besparing, berekend als contante waarde in vergelijking met later
(regulier) aankopen, voldoende substantieel is om een afwijking van de planning
in de begroting van het departement te legitimeren. Een voordeel van 10%
reëel is daarbij in elk geval voldoende. Lenen voor ontwikkelingsgericht
handelen is mogelijk indien de vergelijking tussen de business case met en
zonder dat handelen een substantieel voordeel laat zien van wél handelen
voor de rijksdoelen die in het gebiedsproject aan de orde zijn. Indien door
het handelen de business case voor het gebiedsproject volgens de rijksregels
sluitend wordt gemaakt, is aan de voorwaarde van een substantieel voordeel
voldaan. De inzet van de leenfaciliteit voor ontwikkelingsgericht handelen
is beperkt tot programma’s en projecten die in het ambtelijke en zonodig
het ministeriële opdrachtgeversberaad van het GOB zijn behandeld.Voor zowel anticiperend als ontwikkelingsgericht handelen geldt als voorwaarde
dat het aanvragende departement zich garant stelt voor de betaling van rente
en aflossing op het eerder genoemde begrotingsartikel. In GOB-projecten waarvoor
in het opdrachtgeversberaad GOB een risicoverdelingsafspraak is gemaakt, geldt
een verdeling van deze garantie over de betrokken departementen.Ontwikkelingsgericht handelen vindt plaats in een fase dat het gebiedsproject
nog niet in uitvoering is genomen; het is de fase van rekenen en tekenen waarin
de business case wordt opgesteld, of anders gezegd, de business case op hoofdlijnen
wordt omgezet in een sluitende business case die in uitvoering kan worden
genomen. Om het rijk in staat te stellen zonodig een effectievere rol te spelen
in de uitvoeringsfase van gebiedsontwikkelingsprojecten, wordt later uitgewerkt
of een leenfaciliteit ook nuttig kan zijn voor de overbrugging van verschillen
tussen de reeks van uitgaven en inkomsten van een goedgekeurde sluitende business
case en de begrotingscijfers.Procedure en techniek leenfaciliteitVoor verstrekken van leningen geldt: wie het eerst komt, die het eerst
maalt en tot het jaarlijkse leenplafond is bereikt. Aan einde van het begrotingsjaar
vervalt het eventueel niet uitgeleende bedrag.Het leenplafond voor de leenfaciliteit voor anticiperend handelen en gebiedsontwikkeling
wordt jaarlijks vastgesteld op het hoofdbesluitvormingsmoment in het begrotingsproces.
Met het oog op de vaststelling van het leenplafond dienen de departementen
steeds in de maand maart voorafgaand aan het begrotingsjaar (bij beleidsbrief)
aan het Ministerie van Financiën een serieuze onderbouwing te geven van
de bedragen waarvoor zij in dat begrotingsjaar mogelijk een beroep zullen
doen op de leenfaciliteit. Waar mogelijk kan wellicht gebruik worden gemaakt
van de verkenningsdocumenten voor inzet van het GOB. De leningen die worden verstrekt ten laste van de leenfaciliteit voor
anticiperend handelen en gebiedsontwikkeling zullen voldoen aan de volgende
voorwaarden: looptijd lening maximaal 10 jaar, jaarlijkse rentebetaling, enkelvoudige
rente aansluitend op rente staatsleningen, aflossing hoofdsom lening in één
keer aan einde looptijd lening, vervroegde aflossing toegestaan en ondertekening
leenovereenkomst namens de minister van het departement dat de lening aangaat.
Deze voorwaarden gelden ook al voor de leningen die worden uitgegeven ten
laste van de huidige leenfaciliteit voor anticiperende aankopen.Voor leningen afgesloten ten behoeve van GOB-projecten geldt dat de risiconemende
departementen volgens een afgesproken verdeelsleutel jaarlijks de rente betalen
en garant staan voor het onverhoopte verlies. Over één of twee
jaar zal worden bezien of deze werkwijze tot bevredigende uitkomsten leidt.Bureau Beheer LandbouwgrondenVoor anticiperend en ontwikkelingsgericht handelen voor rekening en risico
van het Bureau Beheer Landbouwgronden (BBL) geldt dit beleidskader indien
het gaat om handelingen ten laste van het Investeringsbudget Landelijk Gebied
(ILG). Indien echter verzekerd is dat de provincies de risico’s dragen
uit andere middelen dan het ILG, gelden de beleidslijnen en voorwaarden die
de provincies als opdrachtgever van BBL stellen. De leenfaciliteit staat niet
open voor handelingen die ten laste van het ILG kunnen komen, omdat dit budget
reeds voorziet in voldoende flexibiliteit binnen de zevenjaarslooptijd. De
leenfaciliteit van Financiën staat wel open voor andere handelingen van
BBL in opdracht van het rijk. Bij de uitwerking van de vierde algemene voorwaarde
voor anticiperend en ontwikkelingsgericht handelen, namelijk dat door het
departement moet zijn voorzien in een transparante begrotingsverantwoording,
zal de jaarlijkse rapportage van BBL worden betrokken. Deze rapportage zal
vanaf 2007 transparanter worden vormgegeven en gelijktijdig met het jaarverslag
van LNV aan de Tweede Kamer worden aangeboden (Tweede Kamer, vergaderjaar
2005–2006, 30 253, nr. 3). Voor de garantstelling en daadwerkelijke
opvang van mogelijke verliezen op ontwikkelingsgerichte handelingen die voor
rekening van het rijk komen, kan de bestaande voorraad rijksgrond van BBL
worden ingezet.RijksgebouwendienstDe voordelen van anticiperend handelen door de Rijksgebouwendienst doen
zich gelden bij de klanten binnen het rijkshuisvestingsstelsel. Deze klanten
kunnen bij een succesvol anticiperend handelen door de Rgd sneller of goedkoper
over huisvesting beschikken. Dit beleidskader richt zich daarom in elk geval
op de opdrachtgevende departementen van de de Rgd, die van de expertise van
de Rgd gebruik kunnen maken om bijvoorbeeld de vereiste voordeel- en verliesraming
te maken. Indien de Rgd anticiperend handelt in opdracht van één
klant, kan het beleidskader ook eenvoudig op die wijze worden toegepast. Het
kabinet wil echter ook dat de Rgd deze voordelen slagvaardig en efficiënt
voor het rijk kan binnenhalen indien de klanten zich nog niet in een precieze
verhouding kunnen binden. Net als in het huidige beleidskader wordt toegestaan
dat de Rgd na verkregen goedkeuring van Financiën anticiperend handelt
indien voor 60% van de te realiseren huisvesting huurgaranties van
klanten beschikbaar zijn. Als specifieke voorwaarde geldt dat de wenselijkheid
van dit handelen moet zijn onderbouwd met een recente stads/regioanalyse van
de toekomstige behoefte aan rijkshuisvesting. Het kabinet wil onderzoeken
of de voorwaarde van 60% kan worden versoepeld. Voorkomen moet echter
worden dat de klanten van de Rgd vrijblijvend kunnen aanhaken
bij de voordelen van anticiperend handelen door de Rgd zonder te worden aangesproken
op hun mogelijkheden de nadelen te beperken. De klanten zouden daarom vooraf
kunnen aangeven te delen in de risico’s, bijvoorbeeld in de een vorm
van «zachte huurgaranties», en zouden niet te gemakkelijk anticiperend
verworven huisvesting moeten kunnen afslaan. Leegstand zou een rem op anticiperen
moeten kunnen zetten. De ministeries van VROM en Financiën zullen samen
een voorstel ontwikkelen voor een evenwichtige benadering. In deze uitwerking
wordt de fasering van huisvestingsprojecten beschouwd, en wordt gekeken naar
een systeem waarin de klanten meer zekerheid bieden naarmate de risico’s
gedurende de looptijd van een ontwikkelingsproject voor de Rgd groter worden.
Welke voorwaarden daarbij worden gesteld is onderwerp van de uitwerking van
het voorstel. De minister van VROM zal het advies over dit voorstel vragen
van het Rijkshuisvestingsberaad als voorportaal van de ministeriële onderraad
waarin de strategische kaders van de Rijkshuisvesting aan de orde komen. Tot
die tijd zal de Rijksgebouwendienst in nauw overleg met het ministerie van
Financiën vorm geven aan zijn anticiperend handelen binnen de in deze
brief gestelde voorwaarden. De Rijksgebouwendienst gebruikt de eigen leenfaciliteit
voor zijn anticiperend handelen, maar toetsing vindt plaats zoals voor de
leenfaciliteit van Financiën.Versnelde procedureDepartementen die voor anticiperend of ontwikkelingsgericht handelen een
beroep willen doen op de leenfaciliteit van Financiën, zullen per handeling
een leningaanvraag moeten indienen. Indien er sprake is van een mogelijke
reeks van vergelijkbare handelingen, kan met het ministerie van Financiën
een kaderafspraak worden gemaakt over de wijze waarop individuele aanvragen
voor leningen versneld worden getoetst. Dit stelt het departement in staat
de aanvraag van meet af aan correct en adequaat in te dienen zodat Financiën
hier snel op kan beslissen. In het kader van een project van het Gemeenschappelijk
Ontwikkelingsbedrijf kan bijvoorbeeld snel ruimte worden gegeven voor aankopen
tegen maximumprijzen per hectare indien vooraf is duidelijk gemaakt dat de
zich ontwikkelende business case op hoofdlijnen door aankopen tegen ten hoogste
die prijzen positief wordt beïnvloed. Met de Rgd zou voor enkele grote
steden kunnen worden gekeken naar een kaderafspraak waardoor snel kan worden
beslist over een concreet voorstel voor anticiperend te realiseren rijkshuisvesting
indien het voorstel voorziet in een vooraf met Financiën doorgesproken
maximum huurniveau.EvaluatieHet beleidskader voor anticiperend en ontwikkelingsgericht handelen wordt
in 2010 geëvalueerd, gelijktijdig met de in het kabinetsstandpunt naar
aanleiding van het interdepartementale beleidsonderzoek (IBO) Organisatie
beheerfuncties vastgoed Rijk, met als titel «Toekomstvast Vastgoed»
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 253, nr. 3), aangekondigde
evaluatie van het vastgoedstelsel.De leenfaciliteit voor anticiperende aankopen is sinds 2001 slechts in
een tiental gevallen ingezet. Deze leningen zijn door de departementen inmiddels
afgelost. In de laatste jaren is nauwelijks een beroep gedaan op het budget.
Hierop is al ingegaan in de brief van 15 september 2005 (Tweede Kamer,
vergaderjaar 2004–2005, 27 581, nr. 23). De verrichte handelingen
zijn voor het rijk naar het inzicht van de aanvragende departementen gunstig
verlopen, zij het in enkele gevallen anders dan bij het aangaan van de lening
voorzien. Dit laatste is ook te verwachten bij anticiperend handelen. Een
feitelijke waardering van het bedrijfseconomisch voor- of nadeel van deze
transacties wordt binnenkort afgerond. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27581-29.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl