Rapportage Integratiebeleid Etnische Minderheden 2001; Brief minister met antwoord op Kamervragen over uitlatingen imams, spanningsveld tussen vrijheid van meningsuiting en non-discriminatiebeginsel
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28006, nr. 11

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

08-07-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28006 nr. 11

02-07-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Over de gedane uitspraken1.1 De uitgezonden uitspraken1.2 Kabinetsstandpunt over de gedane uitspraken2. Tweeledige benadering:2.1 langs juridische weg2.1.1 Strafrechtelijke aspecten2.1.2 Nationaliteitswetgeving2.2 Langs bestuurlijke weg3. Grondrechten in de pluriforme samenleving4. De beantwoording van de vragen van de leden Albayrak
en Van Heemst (2010211590)SlotOndertekeningBIJLAGE 1BIJLAGE 2Weigering en beëindiging van verblijf– Weigering verblijf– Beëindiging verblijfUitzetting– OngewenstverklaringBIJLAGE 3BIJLAGE 4
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28006Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 006Rapportage Integratiebeleid Etnische Minderheden 2001nr. 11BRIEF VAN DE MINISTERS VOOR GROTE STEDEN- EN INTEGRATIEBELEID, VAN
BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES EN VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 juli 2002Tijdens het Vragenuur van 18 juni 2002 vroeg de Tweede Kamer het kabinet
om een brief naar aanleiding van uitlatingen van imams, zoals bekend geworden
tijdens NOVA-uitzendingen op 13 en 14 juni 2002. Kamerleden hebben vragen
gesteld die rechtstreeks deze uitlatingen betreffen: over de verblijfsrechtelijke
positie van de betreffende imams, over hun inburgering en in het algemeen
over een imamopleiding in Nederland, over de strafbaarheid van hun uitspraken
en de bevindingen van het Openbaar Ministerie, over de bevoegdheid van burgemeesters
om tot eventueel tijdelijke sluiting van een moskee over te gaan en over de
financiering van deze moskeeën, over de rol van de Algemene inlichtingen-
en veiligheidsdienst terzake en zijn samenwerking met justitiële en politiële
diensten, Daaraan werd een vraag toegevoegd omtrent de in een motie-Dittrich
(Kamerstukken II, 2001–2001, 28 000 VI, nr. 34) gevraagde
uitwerking van het spanningsveld tussen de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging,
de vrijheid van meningsuiting en het non-discriminatiebeginsel. Tenslotte
werden ook schriftelijke vragen van de leden Albayrak en Van Heemst (nr 2010211 590)
gesteld. Bij deze bieden wij u een antwoord aan op de gestelde vragen. In
bijlagen is een aantal onderwerpen nader toegelicht.1. Over de gedane uitspraken1.1 De uitgezonden uitsprakenDe op 13 en 14 juni 2002 door het programma NOVA uitgezonden uitspraken
van islamitische geestelijken, voor het merendeel ontleend aan samenkomsten
in moskeeën, hebben veel stof doen opwaaien. Via de media hebben velen
afkeurend en in soms schrille bewoordingen gereageerd op de opvattingen van
de geciteerde imams. Niet zelden werd daarbij uit het oog verloren dat hier
enkele individuele geestelijke voorgangers aan het woord waren, wier opvattingen –
en dat werd ook tijdens de uitzendingen meermalen onderstreept –
niet representatief zijn voor het gedachtegoed van het overgrote deel van
de islamitische gemeenschappen in ons land. Het ontbreken van elk besef bij
deze geestelijken voor de maatschappelijke context verontrustte ook vooral
Marokkaans-Nederlandse moslims, waarvan de woordvoerders de uitlatingen evenzeer
zonder voorbehoud bekritiseerden.Velen stuitte de lofzang op degenen die een zelfmoordaanslag op gewone
burgers pleegden tegen de borst: «Wie zichzelf zo aan Allah offert,
is een martelaar». Datzelfde was het geval met de verwensingen ten aanzien
van politieke leiders van Israel en de Verenigde Staten: «Reken af met
Bush en zijn voornaamste mensen. Reken af met Sharon en de militairen.»Een aantal malen keerden imams zich tegen de Nederlandse rechtsorde door
op te roepen tot afwijzing van onze wetten: «Elke wet die tegen de islam
ingaat, al is het een wet goedgekeurd door de Verenigde Naties, is een pre-islamitische
wet die we aan onze laars lappen.»Over de strafwet: «Tegelijkertijd zien we moslims rebelleren tegen
wetten die vastgesteld zijn in de islam en waar alleen Allah over gaat, want
hij is degene die die strafwetten heeft bepaald,» waarbij gedoeld wordt
op steniging en geseling. Over de positie van de vrouw uitten deze imams zich
meermalen: Over de handelingsvrijheid van de vrouw «Je vrouw mag niemand
je huis binnenlaten als je dat niet wilt. Als ze dat toch doet, sla haar dan,
maar niet te hard.» Over het werken in supermarkten en in de schoonmaak:
«De islam geeft het recht om te gaan werken: dit is een grove leugen.
Zij mag thuis werken. (..) Dit (buitenshuis werken) is een misdaad tegen onze
dochters, een misdaad tegen de islam en het beeld van de islam.» De
wens werd uitgesproken, «in elke stad een groot centrum (te) hebben
met een park waar de vrouwen alleen maar gesluierd te zien zullen zijn.»1.2 Kabinetsstandpunt over de gedane uitsprakenBij de politieke beoordeling van de geciteerde uitlatingen moet het beginsel
van de scheiding van kerk en staat in het oog gehouden worden. De minister
voor Grote Steden- en Integratiebeleid heeft in zijn brief van 10 december
1999 aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 26 333, nr. 13) de inhoud
van dit beginsel in vier punten samengevat, die hierbij worden herhaald: het
verplicht de staat:a. de zelfstandigheid van richtingen te respecteren en zich te onthouden
van elke bemoeienis met de belijdenis of inhoud van de godsdienst of levensovertuiging;b. geen bemoeienis te hebben met de interne organisatie van de richting;c. op grond van art. 1 van de Grondwet alle kerkgenootschappen en genootschappen
op geestelijke grondslag op gelijke voet te behandelen;d. geen partij te kiezen voor één bepaalde richting.Dit houdt in dat overheden een grote terughoudendheid hebben te betrachten
in aangelegenheden van godsdienst en levensovertuiging en in zaken die de
interne orde van kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag
betreffen. De inhoud van religieuze bijeenkomsten behoort daar ontegenzeggelijk
toe.Nu echter de door de NOVA-uitzending publiek geworden uitlatingen in brede
kringen in onze samenleving tot discussie hebben geleid en invloed uitoefenen
op de algemeen-maatschappelijke verhoudingen, kan de politiek niet afzijdig
blijven.Het kabinet onthoudt zich van een oordeel over de leerstellige aspecten
daarvan. Maar het wil zijn zorg uiten vanwege het maatschappelijk effect van
de in het genoemde televisieprogramma uitgezonden en in het Nederlands vertaalde
teksten. Deze imams hebben hun gehoor voorgehouden, dat de islamitische
wetgeving prevaleert boven de Nederlandse rechtsorde. Daarmee veronachtzamen
zij de burgerrechten, in het bijzonder van vrouwen, en de verantwoordelijkheid
van hun volgelingen volgens de Nederlandse wet. Er werd gepleit voor segregatie.
Deze imams oefenen aldus hun gezag uit op een wijze die tegengesteld is aan
de doelstellingen van het integratiebeleid.2. Tweeledige benadering:Met betrekking tot de gelaakte uitspraken van enkele imams wordt langs
twee wegen gehandeld, zoals reeds in het antwoord tijdens het Vragenuur van
18 juni jongstleden werd weergegeven:2.1 langs juridische wegEnerzijds is er de strafrechtelijke weg waaraan de uitlatingen van de
imams getoetst kunnen worden. Het kan bijvoorbeeld gaan om strafbare feiten
zoals belediging, discriminatie of opruiing. Daarnaast is er de vreemdelingenrechtelijke
weg.2.1.1 Strafrechtelijke aspectenOp dit moment onderzoekt het Landelijk Expertise Centrum Discriminatie,
gevestigd bij het arrondissementsparket Amsterdam de uitspraken die zijn gedaan
door de imams in Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Tilburg op hun strafbaarheid.
Er wordt naar gestreefd zo spoedig mogelijk een advies op te stellen. Daarna
zal het OM een beslissing nemen over al dan niet vervolging.2.1.2 NationaliteitswetgevingAfhankelijk van enerzijds de vraag of het OM overgaat tot strafrechtelijke
vervolging en anderzijds van de verblijfsrechtelijke status van de betrokken
imams, is mogelijk ook het vreemdelingenrecht van toepassing. Betrokken imams
zijn personen van verschillende origine die elkaar vinden in een extreem-orthodoxe
interpretatie van de islamitische geloofsleer. Elk van deze vijf imams heeft
inmiddels de Nederlandse nationaliteit verkregen.Onder de huidige Rijkswet op het Nederlanderschap is intrekking van de
Nederlandse nationaliteit niet mogelijk. Onder de nieuwe Rijkswet, die volgend
voorjaar in werking treedt, bestaat die mogelijkheid wel, doch alleen indien
er bij de aanvraag om naturalisatie moedwillig feiten zijn verzwegen die rechtstreeks
verband houden met de naturalisatiebeslissing. Op de betrokken Imams is het
vreemdelingenbeleid derhalve niet van toepassing. Ten aanzien van situaties
waar dat wel het geval is, worden de van belang zijnde aspecten van vreemdelingenbeleid
in bijlage 2 ter informatie aangeboden.De in opspraak gekomen imams verblijven ook reeds langere tijd in Nederland
en zijn nimmer verplicht geweest tot het volgen van een inburgeringsprogramma;
voor nadere informatie over de verplichte inburgering door geestelijken en
over een imamopleiding in Nederland zij verwezen naar bijlage 3. Omtrent verdere
individuele bijzonderheden van de betrokken personen is de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties bereid de Vaste-Kamercommissie voor inlichtingen-
en veiligheidsdiensten vertrouwelijk nader te informeren.2.2 Langs bestuurlijke wegNaar aanleiding van de recent bekend geworden standpunten van enkele imams
heeft de minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid de burgemeesters
van Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Tilburg in een brief van 18 juni 2002,
waarvan de Tweede Kamer op dezelfde datum afschrift werd verleend, een aantal
vragen voorgelegd.Bij brief van 28 juni 2002 antwoordden de burgemeesters van Amsterdam,
Den Haag, Rotterdam en Tilburg. Deze brief treft u aan als bijlage 5.1De burgemeester van Tilburg, de burgemeesters en de wethouders, belast
met het integratiebeleid van Den Haag en Rotterdam en in Amsterdam de burgemeester
tezamen met de stadsdeelvoorzitters van Oud-West en Oud-Zuid zijn het gesprek
aangegaan met het betrokken moskeebestuur en/of imams. In afzonderlijke bijlagen
van de brief van 28 juni rapporteren de burgemeesters over het verloop ervan
in hun gemeente.Vanuit het gemeentebestuur is zodoende een duidelijk signaal afgegeven
in de richting van de moskeebestuurders en imams over de grenzen van het toelaatbare
in de Nederlandse samenleving. De moskeebestuurders en imams zijn daarbij
in heldere bewoordingen op hun verantwoordleijkheden gewezen. Zij bleken in
de meeste gevallen ontvankelijk voor hetgeen vanuit het gemeentebestuur naar
voren werd gebracht en stemden ook in met de hoofdlijnen ervan. In een enkel
geval bleek de imam (Den Haag) bij zijn opvatting te persisteren. Deze gebeurtenissen
zijn voor de gemeentebesturen aanleiding, de maatschappelijke dialoog over
de elementaire waarden van onze samenleving te bevorderen en hebben daartoe
ook bij de moskeebesturen belangstelling gewekt.De burgemeesters meldden voorts, dat hun geen feiten bekend zijn die het
vermoeden rechtvaardigen dat uitspraken als de onderhavige in brede kring
zijn geuit. Van vrees voor of dreiging van verstoring van de openbare orde
is geen sprake geweest.Met betrekking tot de eerste van de beide beleidsvragen antwoorden de
burgemeesters dat de beslissing over een sluiting van een moskee louter op
gronden, ontleend aan wet- en/of regelgeving genomen kan en moet worden. Ter
nadere adstructie van deze aangelegenheid vindt u in bijlage 4 een schets
van de bestuurlijke (on-)mogelijkheid met betrekking tot het sluiten van een
moskee.Met betrekking tot de vraag of een gesprek van de vier gemeentebesturen
in aanwezigheid van de ministers van Justitie en voor Grote Steden- en Integratiebeleid
en met de voorzitter van de voorbereidingscommissie CMO wenselijk wordt geacht,
wordt terughoudend geantwoord.Het kabinet is de besturen van deze vier gemeenten erkentelijk voor hun
snelle en adequate optreden in deze aangelegenheid.3. Grondrechten in de pluriforme samenlevingOp 13 november 2001 nam de Tweede Kamer een motie-Dittrich c.s. aan over
het spanningsveld tussen de vrijheid van godsdienst, de vrijheid van meningsuiting
en het non-discriminatiebeginsel (Kamerstukken II, 2001/2002, 28 000
VI, nr. 34). De motie vroeg de regering om een notitie over het spanningsveld
tussen grondrechten. In de nota naar aanleiding van het verslag inzake wetsvoorstel
27 792 (verhoging strafmaat bij structurele discriminatie) is reeds ingegaan
op het voor de bepalingen tegen discriminatie relevante juridisch kader. Daarin
is aangegeven dat wetgeving en jurisprudentie grenzen bevatten die bij de
bescherming tegen discriminatie in acht moeten worden genomen.Inmiddels is het kabinet van mening dat er behoefte bestaat aan een nadere
uitwerking van de spanning tussen bepaalde grondrechten. Die toegenomen spanning
is niet alleen voelbaar op het terrein van het strafrecht – denk aan
de recente uitspraken van de heer Van Dijke, imam El Moumni en anderen of
aan de anti-Israëldemonstratie in Amsterdam – maar ook op andere
terreinen. Recente voorbeelden van grondrechtelijke spanningen – en
waar het niet in alle gevallen tevens om de vrije meningsuiting gaat –
zijn:• de (on)toelaatbaarheid van hoofddoekjes in de rechtszaal (godsdienstvrijheid
en het recht op een onafhankelijke rechter)• de toelating van moslimkinderen tot bijzondere scholen• de verhindering van de opera Aïsja• fundamentalistisch onderwijs op bijzondere (islamitische) basisscholen.Bovendien heeft het indringende maatschappelijke debat dat thans plaatsvindt
over de grenzen van de vrijheid van meningsuiting en over de integratie van
nieuwkomers uit andere culturen, de noodzaak versterkt van een niet alleen
juridische, maar vooral ook (rechts)politieke analyse van het spanningsveld.In het verlengde van de motie-Dittrich is het kabinet begonnen met een
eerste aanzet voor een nota waarin, vanuit constitutioneel perspectief wordt
ingegaan op het spanningsveld tussen verschillende grondrechten en op de wijze
waarop (vooral) wetgever en bestuur hiermee kunnen omgaan of dienen om te
gaan. In die nota zal, waar nodig, ook dienen te worden ingegaan op andere
grondrechten dan de in de motie genoemde. Ook andere terreinen waar zich grondrechtenconflicten
voordoen die voortkomen uit de aanwezigheid van verschillende culturen in
onze samenleving, zullen nader moeten worden verkend.In de nota kan expliciet worden aangegeven waar in Nederland nu de grenzen
liggen: bijvoorbeeld dat geweld binnen huwelijk en gezin of daarbuiten niet
toelaatbaar is, ongeacht godsdienst. In de nota zal ook worden ingegaan op
de ruimte die er in onze samenleving bestaat (of zou moeten bestaan) om de
eigen godsdienst of levensovertuiging te belijden en in de praktijk toe te
passen, de eigen cultuur te beleven of zich van de eigen taal te bedienen.
Te denken valt in dit verband aan de mogelijkheden om niet-gevestigde religies
of levensovertuigingen te belijden, zoals ritueel slachten, rituele lijkverbranding,
geestelijke verzorging in gevangenissen en het afleggen van de eed of belofte
op een andere wijze dan de traditionele.Het kabinet laat het aan het volgende kabinet over om te beslissen over
het uitbrengen en de inhoud van zulk een nota.Gelet op de aanzienlijke verruiming van de reikwijdte en horizon van deze
nota, gaat de regering ervan uit dat de voortzetting van de parlementaire
behandeling van het wetsvoorstel 27 792 (verhoging strafmaat van structurele
discriminatie) niet op het uitbrengen daarvan zal behoeven te wachten.4. De beantwoording van de vragen van de leden Albayrak
en Van Heemst (2010211590)Tijdens het Vragenuur op 18 juni 2002 is het kabinet gevraagd, de beantwoording
van ingediende schriftelijke vragen van de leden Albayrak en Van Heemst, gesteld
aan de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, voor grote
Steden- en Integratiebeleid en van Justitie, te betrekken bij de door de Kamer
gevraagde brief.Als antwoord op de vragen 1 tot en met 3: met deze brief is het kabinetsstandpunt
met betrekking tot de op 13 en 14 juni 2002 uitgezonden teksten van enkele
imams uiteengezet.Op vraag 4 wordt geantwoord dat AIVD-onderzoek er tot nu toe niet in heeft
geresulteerd dat er is opgetreden tegen deze praktijken van religieuze voorgangers.
In algemene zin wordt verwezen naar de in bijlage 1 geschetste procedure inzake
het contact tussen de AIVD en het Openbaar Ministerie. In algemene zin merkt
de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties nog op dat ook de
AIVD grote terughoudendheid heeft te betrachten met betrekking tot de inhoud
van predikaties en voorbeden tijdens gebedsdiensten.Ten aanzien van het in de vragen 5 en 6 gestelde wordt opgemerkt dat vooralsnog
de desbetreffende gemeentebesturen het best geëquipeerd zijn om in deze
incidentele gevallen in gesprek te komen met moskeebestuurders en imams. Over
feitelijke effecten van uitspraken als in deze brief besproken, zijn geen
gegevens bekend.SlotNederland kent de scheiding van kerk en staat. Ieder is vrij in het belijden
van zijn godsdienst of levensovertuiging, maar steeds behoudens ieders verantwoordelijkheid
voor de wet. Nederland is een pluriforme samenleving met als eerste bepaling
van zijn Grondwet het recht op gelijke behandeling in gelijke gevallen en
de ontoelaatbaarheid van discriminatie, om welke reden ook. Ieder lid van
onze samenleving heeft dat grondbeginsel te erkennen. Ook moslims hebben het
principieel pluriforme karakter ervan in culturele en levensbeschouwelijke
zin, de in internationale verdragen en onze Grondwet verankerde burgerrechten
en -plichten en de democratische rechtsorde onverkort te aanvaarden. Het kabinet
betreurt daarom de strekking van uitspraken van enkele imams, zoals ze bekend
geworden zijn in een tweetal NOVA-uitzendingen. Voorzover hun feitelijke handelen
zich richt tegen de democratische rechtsorde en tegen de geldende wet- en
regelgeving, is dat ontoelaatbaar.In meer algemene zin is het van belang de verhouding tussen de verschillende
grondrechten in kaart te brengen. Onder verantwoordelijkheid van de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is inmiddels begonnen met de
opzet van een nota dienaangaande, zulks in het verlengde van de motie-Dittrich.
Het gaat hier om een controversieel onderwerp met een hoge graad van complexiteit.
Het is aan het volgende kabinet om te oordelen over de inhoud ervan.Bij de door het NOVA-programma bekend geworden opvattingen van imams moet
niet uit het oog verloren worden dat deze imams niet representatief zijn voor
de islamitische gemeenschappen en daarbinnen een extreme minderheid vormen.
Met tevredenheid neemt het kabinet kennis van de kritiek op en afwijzing van
deze opvattingen, ook van gezaghebbende islamitische zijde.Ten aanzien van de eventuele strafbaarheid van deze imams zal allereerst
het Openbaar Ministerie na afronding van het strafrechtelijk onderzoek beslissen
over het al dan niet instellen van vervolging. Een oordeel van het kabinet
is nu niet aan de orde. De AIVD blijft uiteraard waakzaam voor eventuele ontwikkelingen
die in strijd zijn met de democratische rechtsorde.Het gaat vooralsnog om geïsoleerde gevallen en dan zijn de gemeentelijke
autoriteiten de eerst aangewezenen om in een hartig gesprek met betrokkenen
de grenzen van hetgeen in onze samenleving aanvaardbaar is onder de aandacht
te brengen. Dat neemt niet weg dat de moskeebesturen als werkgevers van de
in de NOVA-uitzending genoemde imams een primaire verantwoordelijkheid hebben
voor de uitlatingen van hun werknemers.De publiek gemaakte uitlatingen van enkele islamitische voorgangers maken
eens te meer de noodzaak van communicatie tussen overheid en levensbeschouwelijke
organisaties duidelijk. Daartoe biedt de Wet overleg minderhedenbeleid de
mogelijkheid in algemene zin. In aanvulling daarop is het van het grootste
belang dat er spoedig een specifiek orgaan tot stand komt voor contact van
de overheid en representanten van islamitische gemeenschappen. Het beginsel
van de scheiding van kerk en staat biedt voldoende ruimte voor overleg over
algemeen-maatschappelijke aspecten van de islam. Daarvoor is voldoende aanleiding,
gezien het maatschappelijk effect van de uitspraken van deze enkele imams.De Minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid,R. H. L. M. van BoxtelDe Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties a.i.,R. H. L. M. van BoxtelDe Minister van Justitie,A. H. KorthalsBIJLAGE 1De rol van de Algemene inlichtingen- en veiligheidsdienst
(AIVD)Vanaf midden jaren 90 is Nederland in toenemende mate geconfronteerd met
activiteiten van radicaal-politieke-islamitische personen en organisaties
waarbij ook enkele moskeeën een belangrijke functie vervulden. Vanaf
die tijd ook dateert de aandacht van de AIVD voor dit fenomeen van politieke
islam. Diverse malen ook heeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
uw Kamer hieromtrent geïnformeerd (zie opeenvolgende BVD-jaarverslagen
en het BVD-rapport «Politieke Islam in Nederland»).Naar aanleiding van 11 september en de rekrutering van de twee Marokkaanse
jongens in Eindhoven voor deelname aan de jihad heeft de AIVD het onderzoek
geïntensiveerd naar radicaliseringstendensen binnen de moslimgemeenschap
en de functie van enkele moskeeën en imams hierbij. In dit verband is
onder meer aandacht besteed aan de moskeeën en imams, gelieerd aan de
Stichting voor Al Soennah in Europa. Het gegeven dat deze imams naast een
religieuze functie tevens een bestuurlijke rol hebben kan als tamelijk ongewoon
worden beschouwd. De genoemde stichting kan worden gezien als een samenwerkingsverband
van geestverwanten.Zoals bekend zal zijn, financiert de Nederlandse overheid niet de bouw
van moskeeën. Het staat moskeebesturen vrij financiële middelen
in binnen- en buitenland te verwerven. Inmiddels zijn in Nederland diverse
moskeeën gebouwd met financiële hulp van onder meer NGO's en personen
uit het Arabisch Schiereiland. Ook bij enkele van de bij NOVA genoemde moskeeën
is hiervan sprake.Het Hoofd AIVD heeft bij de presentatie van het laatste jaarverslag van
de BVD de islamitische gemeenschap in Nederland nadrukkelijk opgeroepen in
eigen gelederen een dam op te werpen tegen radicaliseringstendensen en de
rekrutering voor de jihad. Al eerder had de minister voor grote Steden- en
Integratiebeleid reeds initiatieven genomen om de dialoog aan te gaan met
representanten van de moslims in Nederland. Met het oog daarop ondersteunt
hij de totstandkoming van een Contactorgaan moslims-overheid, ook financieel.
Zo'n contactorgaan is van belang voor de dialoog tussen overheid en moslimorganisaties
over aangelegenheden als de onderhavige en zal ook een forum bieden voor een
debat in eigen kring over radicaliserende ontwikkelingen in de islam in Nederland.De verstrekking van AIVD-informatie aan het Openbaar Ministerie, politie
en justitie geschiedt op basis van de artikelen 17, 38 en 61 van de Wet op
de inlichtingen en veiligheidsdiensten 2002. In de «Handleiding informatie-verstrekking
aan en door BVD en MID» van het College van procureurs-generaal wordt
nader uitgewerkt hoe binnen het wettelijk kader het uitwisselen van informatie
tussen het Openbaar Ministerie enerzijds en de AIVD en MIVD anderzijds plaatsvindt,
en de procedure die daarbij wordt gevolgd. Samengevat geschiedt de informatie-uitwisseling
tussen Openbaar Ministerie en de AIVD via de landelijk AIVD-officier van justitie.
Alleen indien het gaat om informatieverzoeken voor veiligheidsonderzoeken
van de AIVD en van de MIVD en om niet persoonsgebonden gegevens behoeft de
landelijk AIVD-officier van justitie niet ingeschakeld te worden.BIJLAGE 2Aspecten van vreemdelingenrechtWeigering en beëindiging van verblijfIngevolge de Vreemdelingenwet kan het verblijf van een vreemdeling in
Nederland worden geweigerd dan wel beëindigd indien de vreemdeling een
gevaar oplevert voor de openbare orde of de nationale veiligheid, waaronder
tevens worden begrepen de (goede) internationale betrekkingen en ongewenste
politieke activiteiten. Bij de toepassing van dit zogeheten openbare ordebeleid
wordt onderscheid gemaakt tussen het weigeren van eerste toelating en het
beëindigen van verblijf.– Weigering verblijfEen aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning voor bepaalde
tijd (zowel asiel als regulier) kan worden afgewezen als de vreemdeling een
gevaar vormt voor de openbare orde of de nationale veiligheid indien dit geen
strijd oplevert met verdragsverplichtingen. In het specifieke toelatingsbeleid
voor godsdienstleraren en geestelijke voorgangers is expliciet vastgelegd
dat deze groep vreemdelingen niet vrijgesteld kan worden van het MVV-vereiste.
Deze bepaling is opgenomen vanwege het feit dat de IND op deze manier altijd
een onderzoek in kan stellen naar de vraag of er vanuit het oogpunt van de
openbare rust en de openbare orde bezwaar bestaat tegen het verblijf van de
godsdienstleraar dan wel geestelijk voorganger in Nederland en of de betrokken
groepering op wier verzoek de godsdienstleraar of geestelijk voorganger zijn
werkzaamheden zal gaan uitoefenen, haar wens tot het aanstellen van de godsdienstleraar
handhaaft.– Beëindiging verblijfBij aanvragen om voortgezet verblijf wordt bij de beoordeling van het
openbare-ordebeleid de duur van het verblijf in Nederland op grond van een
verblijfsvergunning gerelateerd aan de opgelegde strafmaat. Daarnaast kan
op ieder moment de verblijfsvergunning worden ingetrokken op basis van het
openbare orde beleid. In beide gevallen wordt het principe van de zogenaamde
glijdende schaal gehanteerd. De huidige beleidsregel luidt dat voortgezet
verblijf wordt ontzegd als de vreemdeling wegens een misdrijf waartegen een
gevangenisstraf van drie jaar of meer is bedreigd, bij onherroepelijk vonnis
een gevangenisstraf, een taakstraf of TBS is opgelegd. Het onvoorwaardelijke
gedeelte van die straf of maatregel moet ten minste gelijk zijn aan de corresponderende
norm van de glijdende schaal (meer dan negen maanden bij een legaal verblijf
tot drie jaar).Vreemdelingen die frequent kleine strafbare feiten plegen komen eigenlijk
niet toe aan de ondergrens van negen maanden onvoorwaardelijke gevangenisstraf.
Teneinde vreemdelingrechtelijke consequenties te kunnen verbinden aan de (stelselmatige)
overtreding van lichte delicten heeft de Staatssecretaris van Justitie bij
brief van 1 oktober 2001 (TK 2001–2002 19 637, nr. 608)
voorgesteld het openbare ordebeleid bij voortgezet verblijf aan te scherpen.
Dit voorstel houdt in:* om bij een verblijfsduur tot drie jaar een strafbedreiging van twee
jaar als ondergrens te hanteren in plaats van de huidige drie jaar;* om bij een verblijfsduur tot vijf jaar de strafmaat te verlagen met
een minimum van 1 maand.Met de voorgestelde aanscherping van de glijdende schaal wordt beoogd
het voortgezet verblijf eerder te kunnen beëindigen bij een inbreuk op
de openbare orde of de nationale veiligheid. Op 21 juni 2002 is de Ministerraad
accoord gegaan met dit voorstel tot wijziging van het Vreemdelingenbesluit
2000.In afwijking van de hierboven beschreven beleidsregels kan de minister
van Justitie voortgezet verblijf weigeren wegens gevaar voor de openbare orde
of nationale veiligheid indien naar het oordeel van de minister zwaarwegende
belangen daartoe nopen. Aangezien de minister in zo'n geval afwijkt van het
gebruikelijke kader, zal aan de toepassing van deze mogelijkheid zware eisen
moeten worden gesteld.Uitzetting– OngewenstverklaringOp grond van de vreemdelingenwet kan de minister van Justitie een vreemdeling
ongewenst verklaren, onder andere indien deze vreemdeling geen rechtmatig
verblijf heeft en een gevaar vormt voor de openbare orde of de nationale veiligheid.
De ongewenstverklaring is een administratieve maatregel die ten doel heeft
bepaalde vreemdelingen uit Nederland te weren. Door de ongewenstverklaring
wordt het verblijf in en illegale terugkeer naar Nederland van de vreemdeling
strafbaar. Een vreemdeling die in Nederland verblijft terwijl hij ongewenst
is verklaard, maakt zich schuldig aan een misdrijf (art. 197 Sr). Voorwaarde
om tot ongewenstverklaring en strafrechtelijke vervolging te komen zal doorgaans
zijn dat er concreet zicht op uitzetting bestaat.BIJLAGE 3Inburgering van geestelijke bedienaren, Imamopleiding
in NederlandDoor Kamerleden zijn ook opmerkingen gemaakt over de wenselijkheid van
een Nederlandse imamopleiding. De berichten in de media over controversiële
uitlatingen van islamitische geestelijken onderstrepen de noodzaak dat geestelijke
bedienaren en andere leidende personen van godsdienstige en levensbeschouwelijke
organisaties doordrongen zijn van de weten regelgeving en van de heersende
maatschappelijke opvattingen en leefstijlen. Het kabinet onderkent het grote
maatschappelijke belang hiervan. Door een wijziging van de Wet inburgering
nieuwkomers zijn geestelijke voorgangers en godsdienstleraren die van buiten
de Europese Economische Ruimte vanaf 1 januari 2002 nieuw in ons
land verblijf hebben gekozen, verplicht tot het volgen van een inburgeringsprogramma.
Daarin staat, naast het leren beheersen van het Nederlands, informatieverschaffing
over de Nederlandse samenleving in al haar aspecten centraal. Deze verplichting
geldt, ongeacht de levensbeschouwelijke denominatie. De eerste geestelijken
zijn inmiddels aan een regulier inburgeringsprogramma begonnen en zullen spoedig
worden opgeroepen voor een aanvullend, specifiek op hun ambtsuitoefening toegesneden
specifiek vervolgtraject, te verzorgen door het vormingscentrum Kontakt der
Kontinenten te Soesterberg, dat na de zomer 2002 van start zal gaan.De imams van wie de uitlatingen voorwerp van deze brief zijn, zijn overigens
reeds geruime tijd in ons land woonachtig; zij zijn derhalve niet meer te
verplichten tot een inburgeringsprogramma.Om te bereiken dat in het bijzonder de islamitische gemeenschappen in
ons land kunnen beschikken over imams die geworteld zijn in de Nederlandse
samenleving, wordt ook de wenselijkheid onderstreept van een imamopleiding
in Nederland. Het kabinet is het daarmee eens. Maar het is zich evenzeer bewust
van de grenzen die het beginsel van de scheiding van kerk en staat daarbij
stelt.De aan een geestelijk voorganger te stellen beroepseisen en de inrichting
van diens opleiding behoren ontegenzeggelijk tot het eigen domein van een
levensbeschouwelijke organisatie. Hun vrije zeggensmacht over de richting
en inrichting is de kern van het beginsel van de scheiding van kerk en staat.
De Overheden behoren daarin niet tussenbeide te komen en hebben geen taak
in het initiëren en organiseren van zulk een ambtsopleiding. De bepaling
van de feitelijke behoefte aan imamopleidingen, het initiatief tot oprichting
en de inrichting van zo'n opleiding moeten blijven waar zij thuishoren, bij
het geestelijk genootschap zelf. Bij gebleken belang van algemeen maatschappelijke
aard zijn de overheden gerechtigd deze genootschappen te aansporen tot zo'n
initiatief, en hun ondersteuning aan te bieden, maar niet om zich met de inhoud
daarvan in te laten.Dit kabinet heeft meermalen bij islamitische organisaties erop aangedrongen,
terzake de nodige initiatieven te nemen. Naar aanleiding van een door dr.
N. Landman van de Universiteit van Utrecht uitgebrachte inventarisatie heeft
het vorige kabinet een nota over de rol van geestelijke bedienaren aan de
Tweede Kamer (Kamerstukken II, 1997–1998. nr. 2) aangeboden. De
minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid behandelde dit onderwerp in
zijn reeds vermelde brief van 10 december 1999 in het bredere kader van
godsdienst en levensovertuiging in relatie tot het integratiebeleid. Tezamen
met de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen heeft hij op 5 december
2001 een advies gevraagd aan een commissie onder voorzitterschap van mr. J. de
Ruiter met betrekking tot de criteria voor een financiële ondersteuning
van islamitische organisaties vanwege hun imamopleidingen. Dit advies is tegen
het einde van 2002 tegemoet te zien. Er moet rekening mee gehouden worden
dat islamitische organisaties de noodzaak en de wenselijkheid
om te komen tot een imamopleiding in Nederland zeer verschillend beoordelen.BIJLAGE 4Sluiting van een moskeeEen van de vragen die naar voren is gekomen, betreft de mogelijkheid tot
sluiting van een moskee door de burgemeester. Op grond van artikel 172, eerste
lid, van de Gemeentewet is de burgemeester belast met de handhaving van de
openbare orde; het derde lid geeft hem de bevoegdheid bevelen te geven die
noodzakelijk zijn te achten voor de handhaving van de openbare orde. Deze
zogenoemde «lichte» bevelsbevoegdheid is met name bedoeld voor
het voorkomen van verstoring van de orde en rust in geval van samenscholingen,
oploopjes of acties op openbare plaatsen. Deze situatie is naar het zich laat
aanzien nu niet aan de orde.Dat zelfde geldt ook voor het eventuele gebruik van de bevoegdheid omschreven
in artikel 175 Gemeentewet om noodbevelen uit te vaardigen. Maar zelfs als
zich wel omstandigheden zouden voordoen waarvoor de beide bevelsbevoegdheden
van de burgemeester in het leven zijn geroepen, dan nog is sluiting van een
moskee in beginsel niet mogelijk. Dit hangt samen met artikel 6 van de Grondwet.
De Grondwet beschermt de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging en noemt
de voorwaarden waaronder dit recht kan worden beperkt. Zoals blijkt uit de
totstandkoming van de Gemeentewet is noch artikel 172, eerste lid, noch artikel
175 aan te merken als een wettelijk voorschrift als bedoeld in artikel 6,
eerste lid, Grondwet (zie Kamerstukken I, 19 403, nr. 64b, blz. 18).
Datzelfde geldt overigens ook voor de (hier niet relevante) bevoegdheid op
grond van artikel 174 Gemeentewet. De vraag rijst of een beperking van de
uitoefening van het grondrecht door het sluiten van een moskee, overeenkomstig
het in de Grondwet vervatte systeem, herleidbaar is tot een in artikel 6 van
de Grondwet omschreven beperkingsclausule. Deze vraag moet ontkennend worden
beantwoord. De bedoelde bevoegdheden in de Gemeentewet kunnen geen basis vinden
in het tweede lid van artikel 6 Grondwet, omdat die bepaling alleen regeling
toelaat van de uitoefening van het genoemde grondrecht buiten gebouwen en
besloten plaatsen. De beperkingsbevoegdheden die in artikel 6 van de Grondwet
kunnen worden gelezen, hebben derhalve niet in de aangegeven bepalingen van
de Gemeentewet een zodanige uitwerking gevonden dat in een geval als het onderhavige
van een met de Grondwet corresponderende herleidbaarheid kan worden gesproken.Dit zou tot de conclusie kunnen leiden dat op hetgeen zich in een moskee
afspeelt, geen enkele beperking toegestaan is. Dit zou, consequent doorgevoerd,
tot gevolgen leiden die voor geen redelijk denkend mens, die zich rekenschap
geeft van wat zich naar aard en omvang als het belijden van een godsdienst
of levensovertuiging kan aandienen, aanvaardbaar is. Bij geen enkel grondrecht,
dat enig handelen of optreden van de burger betreft, is een volstrekt ongelimiteerde
uitoefening aanvaardbaar. In de uitoefening van grondrechten mag men niet
zo ver gaan dat de democratische rechtsstaat in ontoelaatbare mate wordt aangetast.
In dit verband kan ook worden gewezen op artikel 17 van het EVRM (Europees
Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden),
inhoudende dat geen van de bepalingen van het EVRM mag worden uitgelegd als
zou zij voor een groep of een persoon een recht inhouden enige activiteit
aan de dag te leggen of enige daad te verrichten met als doel de rechten of
vrijheden die in het verdrag zijn vermeld teniet te doen of deze verdergaand
te beperken dan bij het verdrag is voorzien (vgl. ook artikel 5 van het VN-Verdrag
inzake burgerrechten en politieke rechten).Het enkele feit dat er schokkende of kwetsende uitlatingen in een voor
de godsdienstuitoefening bestemd gebouw worden gedaan, rechtvaardigt in elk
geval niet dat tot sluiting van dat gebouw kan worden overgegaan. Anderzijds
is de enkele mededeling dat personen binnen een bepaald verband een bepaalde
godsdienst belijden onvoldoende om aan te nemen dat er sprake is van een kerkgenootschap
dat onverkort aanspraak kan maken op bescherming van het recht
op godsdienst, zoals in het geval van de Satanskerk. XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28006-11.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl