Publiek-private samenwerking; Verslag van een Schriftelijk Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28753, nr. 14

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

03-09-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

28753 nr. 14

22-08-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamI VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIESVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
het CDAPPS – contractenReikwijdte van PPSKennisbeheer van PPSVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de PvdAVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de SPVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de VVDII REACTIE VAN DE MINISTERVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
het CDA1 en 23456789101112Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de PvdA13141516171819202122 en 2324Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de SP252627282930313233343536373839Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de VVD40 en 4142 en 434445 en 4647, 49, 49 en 5051 en 52535455 en 56575859, 60 en 6162636465
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28753Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 104 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 753Publiek-private samenwerkingnr. 14VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 22 augustus 2008Binnen de vaste commissie voor Financiën1
hebben enkele fracties de behoefte om over de brief van de minister van Financiën
d.d. 4 april 2008 inzake de voortgangsrapportage 2007/2008 publiek-private
samenwerking (Kamerstuk 28 753, nr. 12), enkele vragen en opmerkingen
voor te leggen.De vragen en opmerkingen zijn op 29 mei 2008 aan de minister voorgelegd.
Bij brief van 21 augustus 2008 zijn ze door de minister van Financiën
beantwoord.De voorzitter van de commissie,BlokDe waarnemend griffier van de commissie,VenteI VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIESVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
het CDADe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
de voortgangsrapportage publiek-private samenwerking. Deze leden hebben de
volgende vragen.PPS – contractenIn de voortgangsrapportage wordt de design, build, finance en maintain
methode (DBFM) genoemd. Dit is een instrument om efficiëntie en doelmatigheid
te bereiken. In een PPS contract voor een weg zal een bepaalde mate van mobiliteit
gevraagd worden, en niet zozeer het aanleggen van zoveel kilometer nieuwe
weg. Het contract is gedefinieerd als dienst en niet als product. De leden
van de CDA-fractie zien positieve aspecten aan deze benadering. Het lijkt
inderdaad verstandig de aandacht te richten op de te leveren prestatie. Kan
de minister aangeven of het in de praktijk altijd goed mogelijk is om dit
onderscheid tussen product en dienst te maken. Hoe wordt er mee omgegaan als
dit niet het geval is? Bestaan er meetbare doelstellingen voor het succes
van deze vorm van PPS?In de voortgangsrapportage wordt niets gezegd over andere vormen van PPS
dan die op basis van DBFM. Hoe staat het hiermee?De financieringsconstructies van PPS hebben de blijvende aandacht van
deze leden. Kunt u aangeven hoe de kwaliteit van deze financieringsconstructies
gewaarborgd blijft? Aan wie kunnen bijvoorbeeld de aandelen van PPS projecten
worden verkocht? Hoe wordt de betrokkenheid van marktpartijen gegarandeerd?In het verlengde hiervan, vinden genoemde leden het van belang dat er
goede contracten liggen, die niet overmatig gedetailleerd zijn. Vanuit de
bouwsector is de suggestie naar voren gekomen, dat contracten openbaar gemaakt
zouden moeten worden. Tot nu toe zijn de constructies geheim. Alleen door
vrijgave zou toekomstige groei van de sector beter kunnen worden gewaarborgd
ook naar het MKB. Openbare contracten biedt de markt beter de gelegenheid
om in te spelen op de mechanismes van de contracten. De betrokken juridische
constructies zijn vaak bijzonder complex en relatief onbekend. Dit kan bijdragen
aan een goed zicht op de rechten en verplichtingen voor deelnemers in PPS-constructies.
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de minister hier tegen aankijkt en
verzoekt om een overzicht van de voor- en nadelen. Op welke manier wordt het
MKB betrokken bij PPS aanbestedingen?Reikwijdte van PPSIn de voortgangsrapportage wordt aangegeven dat het Ministerie van VROM/
de Rijksgebouwendienst veel ervaring heeft opgedaan met PPS. PPS zou ook aangewend
kunnen worden voor duurzame investeringen in huizen. Wat zijn de plannen hiervoor?
Tot dusverre is de ontwikkeling van PPS in de zorgsector beperkt. Inmiddels
zijn regelgevende belemmeringen weggenomen waardoor dit in de toekomst zou
kunnen veranderen. PPS in de zorgsector vereist een zorgvuldige benadering.
De aanbesteding kan gecompliceerd zijn. Hoe wordt een dergelijke benadering
in deze sector gewaarborgd bij toekomstige ontwikkelingen?Kennisbeheer van PPSHet is van belang om binnen de rijksoverheid kennis op te bouwen over
PPS. Zoals blijkt uit de notitie is interdepartementaal kennisbeheer kennismanagement
van groot belang. Benadrukt wordt wel dat een cultuuromslag nodig is om de
departementen wat dit betreft goed te laten samenwerken. Nu wordt
aangegeven dat dit alleen maar hoog op de agenda blijft staan. Hoe wordt hier
ook daadwerkelijk vorm aangegeven?Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de PvdADe leden van de fractie van de PvdA hebben met belangstelling kennisgenomen
van de Voortgangsrapportage PPS. Deze leden hebben de indruk dat er goede
vorderingen worden gemaakt met het DBFM(O)-concept.Er rest deze leden nog een aantal vragen naar aanleiding van de rapportage.
Met name zijn deze leden geïnteresseerd in kwantitatieve gegevens waarmee
een vergelijking tussen DBFM(O)-projecten en traditionele projecten mogelijk
is. Kunt u aangeven in hoeverre tijd- en kostenoverschrijdingen zich bij de
twee varianten voordoen? Kunt u aangeven bij welk soort de juridische belasting
en juridisering van het proces vanwege de contracten die gesloten moeten worden
het grootst is?Kunt u aangeven welk deel van de totale investeringen per sector of departement
wordt beoordeeld via de PPC? Wat zijn de criteria om voor een project wel
of geen PPC uit te voeren? Wat zijn de potentiële besparingen wanneer
alle investeringen op basis van de PPC worden getoetst?Zijn er mogelijkheden denkbaar waarbij verschillende pps-projecten worden
gebundeld, zodat ze zo groot zijn dat grote investeerders, bijvoorbeeld pensioenfondsen,
ook mee kunnen doen?Daarnaast zijn de leden van de PvdA-fractie benieuwd naar de tevredenheid
van marktpartijen over DBFM(O). Zijn er bepaalde marktpartijen die een grote
voorkeur hebben voor de traditionele aanpak van projecten? En in hoeverre
is DBFM(O) een voordeel danwel nadeel voor kleine(re) marktpartijen? In de
rapportage komt naar voren dat het lastig is om kennis over pps te verwerven
en deze vast te houden. Kunt u aangeven hoe groot de kwetsbaarheid is en op
welke manier u dit oplost? In hoeverre kunnen decentrale overheden hun weg
vinden in pps? Maken zij voldoende gebruik van de kennis die hierover bij
het Rijk aanwezig is?Tot slot hebben de leden van de PvdA-fractie nog een aantal vragen over
projectplanning naar aanleiding van twee cases.In de herfst van vorig jaar heeft het ministerie van Verkeer en Waterstaat
informatiebijeenkomsten gehouden voor betrokkenen om aan te geven dat de aanbestedingen
voor het project A12 Utrecht–Veenendaal en het project A15 Maasvlakte–Vaanplein
eraan zaten te komen. Onlangs is het bericht gekomen dat beide projecten pas
na de zomer aan de beurt zijn. Hetzelfde geldt min of meer voor de projecten
Zaanstad en Schiphol van de Rijksgebouwendienst (RGD). Regelmatig is de afgelopen
driekwart jaar door de RGD aangegeven dat de aanbestedingen aanstonds zouden
beginnen. Zeer onlangs kwam het bericht dat ook die projecten niet voor de
zomer aan de beurt zijn.Het probleem hiervan is dat private partijen activiteiten op gang brengen
(consortiumvorming, inplanning, vrijmaken van mensen) die allerlei kosten
veroorzaken, waarna het uitstel ervoor zorgt dat transactiekosten enorm toenemen,
en dat is nou juist het grote probleem van pps projecten.Daarom willen deze leden graag weten:• Wat de oorspronkelijke planning is geweest?• Hoe vaak de planning van de start van de aanbesteding inmiddels
is uitgesteld (zowel interne planningen als met de markt gecommuniceerde planningen)?• Hoe het komt dat er zo vaak sprake is van uitstel?• Wat is de planning nu?• Hoe hard is die planning (welke zekerheden)?• Onderkennen de betrokken ministers het belang van een gedegen planning, opdat zoveel mogelijk private partijen mee doen bij biedingen? Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de SPDe leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
de voortgangsrapportage voor publiek-private samenwerking. Wel hebben deze
leden nog enkele vragen.Ten eerste was het volgens de leden van de SP-fractie uit oogpunt van
een integrale behandeling beter geweest indien ook PPS bij gebiedsontwikkeling
in de rapportage was meegenomen. Is de enige reden waarom dit niet gebeurt
is, het feit dat het ministerie van VROM de coördinatie op gebiedsontwikkeling
heeft, of zijn er nog andere redenen voor om PPS niet integraal te behandelen?«Op een aantal vlakken is grote vooruitgang geboekt.», zo
valt te lezen op pagina 7 van de rapportage. Op welke vlakken precies vooruitgang
is geboekt, blijft naar mening van de leden van de SP-fractie enigszins vaag.
Kan de minister dit nog eens verduidelijken?Volgens het staatje op pagina 24 van de rapportage waren alle gehouden
pilotprojecten succesvol. Kan er een compleet overzicht worden gegeven van
alle pilotprojecten, zo vragen de leden van de SP-fractie? Verder willen deze
leden graag weten waaruit blijkt dat de pilotprojecten succesvol waren. Kan
de minister een gedetailleerd overzicht van de resultaten geven? Ook zijn
deze leden benieuwd naar de resultaten van het Montaigne Lyceum, een inmiddels
afgerond DBFM(O)-project. Heeft de PPS geleid tot bijvoorbeeld lagere kosten
van onderhoud?Het vierde punt waar de leden van de SP-fractie vragen over hebben, betreft
de Publiek-Private Comparator (PPC). Deze leden vragen zich af hoe zo’n
PPC in z’n werk gaat. Aan de hand van welke indicatoren wordt beoordeeld
of BDFM(O) bij een project meerwaarde heeft? Kan de minister dit met rekenvoorbeelden
toelichten aan de hand van enkele projecten zoals de justitiële jeugdinrichting
en de penitentiaire inrichting in Zaanstad, de tweede Coentunnel, de A12 tussen
Utrecht en Maarsbergen en het internationale schoolgebouw in de gemeente Eindhoven?
Vindt er ook een onafhankelijke toetsing plaats door een externe partij of
de PPC goed is uitgevoerd?Ten vijfde hebben de leden van de SP-fractie nog vragen over de risicoverdeling.
Hoe worden de risico’s bij DBFM(O)-projecten precies verdeeld? Ook vragen
deze leden zich af wat er gebeurt als er zich tijdens de looptijd van een
project onvoorziene risico’s realiseren. Kan de minister aangeven welke
partij in dat geval verantwoordelijkheid draagt voor het risico? Het is belangrijk
dat aan de kant van de opdrachtgever goed wordt ingeschat wat de risico’s
zijn van een bepaald project en dat men daarin niet achterloopt in vergelijking
met opdrachtnemers. Kan de minister toelichten hoe wordt beoordeeld of opdrachtgevers
van de overheid in staat zijn risico’s goed in te schatten, zo vragen
de leden van de SP-fractie. Is het de minister bovendien bekend of er zich
bij opdrachtgevers in de praktijk kennisachterstanden voordoen in vergelijking
met opdrachtnemers?Het is de leden van de SP-fractie ook niet helemaal duidelijk hoe de eigendomsverhoudingen
liggen in een DBFM(O)-project. Wordt het eigendom van bijvoorbeeld een weg
of een gebouw altijd aan het eind van de looptijd van een DBFM(O)-project
overgedragen?In het kader van PPS bij Onderwijs hoopt de minister in de toekomst dat
er een minder groot beroep hoeft te worden gedaan op externe adviseurs. De
leden van de SP-fractie zouden graag weten hoeveel er op dit moment gebruik
wordt gemaakt van externe adviseurs bij PPS-projecten in z’n algemeenheid
en hoeveel kosten daarmee gemoeid zijn.Als laatste willen de leden van de SP-fractie weten wat de looptijd is
van de nu lopende DBFM(O)-projecten.Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de VVDDe leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
de PPS Voortgangsrapportage.In het rapport wordt aangegeven dat het veel tijd en moeite kost om PPS-kennis
op te bouwen en te behouden. Waar heeft dit verlies van kennis mee te maken?
Vertrekken veel deskundigen naar het buitenland of bedrijfsleven en waarom
kunnen ze niet worden vastgehouden? Een solide rapportage na elk PPS-project
zou kennis toch in ieder geval op een gelijk niveau moeten kunnen houden en
eventueel moeten kunnen doen stijgen? Waarom gebeurt dit dan niet?Er wordt aangegeven dat het rijk actief betrokken is bij de oprichting
van de projectvennootschap NV Zuidas. Kan de minister de actuele stand van
zaken uiteenzetten?In de voortgangsrapportage wordt de stand van zaken over de hoeveelheid
lopende projecten aangegeven. De leden van de VVD-fractie vinden het opvallend
hoeveel projecten de PPC (Publiek-Private Comparator: het instrument waarmee
inzichtelijk kan worden gemaakt in hoeverre een DBFM meerwaarde kan opleveren
in de zin van meer kwaliteit of minder geld (of beiden) ten opzichten van
traditionele bouw) niet overleven. Kan de minister uitleggen waardoor dit
komt? Natuurlijk zijn de leden van de VVD-fractie van mening dat als een project
publiek-privaat wordt aangepakt, dit moet worden gedaan met een solide financiële
basis. Desalniettemin denken zij dat er door meer met de PPS constructie te
werken enerzijds veel bespaard kan worden en anderzijds meer innovatie van
de grond komt. Daarom vragen de leden zich af wat er wordt gedaan om te voorkomen
dat er te veel projecten afvallen.Verder begrijpen de leden van de VVD-fractie dat private partijen na een
PPC niet te horen krijgen hoe bepaalde afwegingen wordt gemaakt. Klopt dat?
Wat is de reden hiervoor? Wanneer private partijen hierover meer inzicht wordt
geboden kunnen zij daaruit ook lessen trekken voor de toekomst? Is de minister
bereid de transparantie te vergroten en zo ja hoe en zo neen, waarom niet?In de voorgangrapportage wordt aangegeven dat buitenlandse ervaringen
behulpzaam kunnen zijn bij het optimaliseren van PPS in de Nederlandse situatie.
Wat heeft Nederland concreet van deze landen geleerd? En wat is reeds in Nederland
toegepast? Welke stappen zal de minister ondernemen om het leerproces te vergroten
opdat meer lessen vanuit het buitenland mee kunnen worden genomen? Is overwogen
buitenlandse (ervarings)deskundigen aan te trekken juist om niet alleen PPS-kennis
op te bouwen en te behouden, maar ook dat deze kennis «state of the
art» is?In de voortgangsrapportage wordt aangegeven dat bij projecten boven de
112,5 miljoen (V&W) en vastgoedprojecten boven 25 miljoen euro
(Rgd, Defensie) standaard een Publiek-Private Comparator wordt toegepast.
Wat wordt er gedaan met projecten onder deze bedragen? Valt PPS hierbij per
definitie af? Er wordt gesteld dat de geïntegreerde contracten (bij VROM/Rijksgebouwendienst)
alleen geschikt zijn voor projecten van enige omvang. Hoe komt dit?Als argument waarom andere landen Nederland inhalen in pps bij scholen,
wordt aangehaald dat bij het buitenland scholenbouw ministerieel dan wel gemeentelijk
is geregeld terwijl dit in Nederland bij een individuele school en gemeente
gezamenlijk wordt belegd. Hierdoor zou geen of moeilijk expertise op te bouwen
zijn. Om dit te voorkomen wordt gesproken over een op te richten servicecentrum
waardoor leerervaringen kunnen worden vastgehouden. De leden van de VVD-fractie
vinden dit een goed idee, maar vragen zich af of dit niet ingebouwd kan worden
in het interdepartementaal kennismanagement DBFM(O) programma? Hoe lang bestaat
dit overigens al? Hoe functioneert dit? Wat is de verwachte voortgang van
dit programma? Waarom is er nog geen fundamentele stijging van de hoeveelheid
PPS projecten waar te nemen als er toch al een landelijk programma bestaat?
Wat zijn de kosten van dit «kenniscentrum»? Vindt hierover overleg
plaats met de VNG en in hoeverre participeren zij mee?De minister geeft aan dat twee commissies (eind 2007 ingesteld) hem gaan
adviseren over de mogelijkheden tot substantiële versnelling van de besluitvorming
over infrastructurele projecten en over de wijze waarop en de voorwaarden
waaronder private financiering van infrastructuur mogelijk is. Hoe luidde
de opdracht van de commissie Ruding en wanneer rapporteert deze commissie?II REACTIE VAN DE MINISTERDe ministers van Financiën, Verkeer en Waterstaat, Defensie, Volksgezondheid,
Welzijn en Sport, Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, en de minister voor Wonen,
Wijken en Integratie hebben onderstaand de vragen van de Kamerleden beantwoord
die zijn gesteld in het schriftelijk overleg over de pps voortgangsrapportage
2007/2008.De ministers benadrukken dat in lijn met de eind jaren negentig geformuleerde
Rijksbrede strategie met betrekking tot publiek-private samenwerking de vakdepartementen
zelf verantwoordelijk zijn voor het pps-programma binnen het eigen departement
en de pps-projecten op hun beleidsterrein. De minister van Financiën
heeft een algemeen coördinerende rol en bewaakt de voortgang van publiek-private
samenwerking op de verschillende beleidsterreinen. Vanuit de eigen pps-verantwoordelijkheid
hebben de betrokken vakdepartementen meegeschreven aan de pps voortgangsrapportage
2007/2008, aan eerdere voortgangsrapportages, en aan de antwoorden op de vragen
van de Kamerleden gedaan in dit schriftelijk overleg.Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
het CDADe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling
kennis genomen van de voortgangsrapportage publiek-private samenwerking. Deze
leden hebben de volgende vragen. PPS-contracten. In de voortgangsrapportage
wordt de design, build, finance en maintain methode (DBFM) genoemd. Dit is
een instrument om efficiëntie en doelmatigheid te bereiken. In een PPS
contract voor een weg zal een bepaalde mate van mobiliteit gevraagd worden,
en niet zozeer het aanleggen van zoveel kilometer nieuwe weg. Het contract
is gedefinieerd als dienst en niet als product. De leden van de CDA-fractie
zien positieve aspecten aan deze benadering. Het lijkt inderdaad verstandig
de aandacht te richten op de te leveren prestatie.1 en 2Kan de minister aangeven of het in de praktijk altijd
goed mogelijk is om dit onderscheid tussen product en dienst te maken.Hoe wordt er mee omgegaan als dit niet het geval is?In de praktijk is het goed mogelijk dit onderscheid te maken. Het essentiële
verschil tussen traditionele aanbesteding en realisatie met publiek-private
samenwerking is het verschil tussen input- en outputbenadering. Pps is gericht
op de outputbenadering en daarbij beschrijft de aanbestedende dienst wat het
wil kunnen doen, niet hoe. Het is dan aan de creativiteit van de private partijen
om een oplossing aan te dragen. Traditionele aanbesteding kent een inputbenadering:
een gewenst (deel-)product wordt gespecificeerd.3Bestaan er meetbare doelstellingen voor het succes
van deze vorm van PPS?Ja. Het succes van het pps-programma is te meten aan a) het aantal uitgevoerde
PPC’s1, en b) het aantal daaruit voortvloeiende
pps-contracten – zoals dit wordt weergegeven in de begroting en verantwoording.Het potentieel succes van een individueel pps-project is vooraf gekwantificeerd
door de in de PPC berekende verwachte meerwaarde. In de tweejaarlijkse pps
voortgangsrapportages worden in principe van projecten de PPC-meerwaardes
vermeld, mits deze informatie niet de strategische belangen van het Rijk in
aanbestedingsprocessen schaadt. Na afronding van de aanbestedingsprocedure
(na financial close) is het succes van een individueel
pps-project te meten door de financiële meerwaarde te berekenen als percentage
vis-à-vis de PSC2 -waarde na financial close. Het is het streven in de toekomst via de tweejaarlijkse
pps voortgangsrapportage de financiële meerwaarde percentages na afronding
van de aanbestedingen (t.o.v. de PSC na financial close) bekend te maken. Er wordt nog bekeken in hoeverre openbaarmaking
van informatie mogelijk botst met het commercieel vertrouwelijk vertrouwelijk
karakter van de informatie.Het verschil tussen de PSC-waarde en de definitieve bieding meet de financiële
meerwaarde, de meting van de kwaliteitscomponent gebeurt via de prestatie-indicatoren
gedurende de looptijd van het contract. Deze prestatie-indicatoren zijn immers
(mede)bepalend voor de hoogte van de beschikbaarheidsvergoeding. De uitdaging
is gedurende de looptijd van het contract strak op de prestatie-indicatoren
te monitoren.4In de voortgangsrapportage wordt niets gezegd over
andere vormen van PPS dan die op basis van DBFM. Hoe staat het hiermee?Zoals aangegeven op pagina 9 van de rapportage is publiek-private samenwerking
een containerbegrip waaraan door verschillende partijen op verschillende wijze
invulling gegeven wordt. Deze voortgangsrapportage gaat over de realisatie
van DBFM: Design, Build, Finance & Maintain. Soms wordt dit uitgebreid
tot DBFMO, waarbij dan ook Operate in het geïntegreerde contract betrokken
wordt. Zoals aangegeven in de box op pagina 11 en 12 hebben enkele departementen
ook ervaring met andere vormen van pps. Het Ministerie van VROM is verantwoordelijk
voor de coördinatie van pps bij gebiedsontwikkeling. Zoals geschreven
in de aanbiedingsbrief bij de pps voortgangsrapportage 2007/2008 informeren
de ministers van VROM en LNV de Kamer separaat over pps bij gebiedsontwikkeling.
Voor een nadere toelichting op de overdracht van de coördinatie naar
VROM zij verwezen naar de vorige pps voortgangsrapportage.3De financieringsconstructies van PPS hebben de blijvende
aandacht van deze leden.5Kunt u aangeven hoe de kwaliteit van deze financieringsconstructies
gewaarborgd blijft?Bij DBFM(O)-projecten wordt de financiering van projecten bij private
partijen neergelegd. De ratio daarachter is dat risico’s worden overgeheveld
van de overheid naar de markt. Private partijen worden pas betaald als de
afgesproken dienst geleverd is. De betaling verloopt uitgesmeerd over de duur
van het contract. Met de ontvangen betalingen lossen private partijen hun
financiering af. Zolang de financiers niet zijn terugbetaald, zullen zij toezicht
houden op de private partijen in het project. Aangezien private partijen zelf
afhankelijk zijn van het goed verlopen van het project voor het terugkrijgen
van hun investering is het voor de overheid niet nodig zich te bemoeien met
de kwaliteit van de financieringsconstructies en zorgen private partijen daar
zelf voor. Wel is het zo dat de aanbestedende dienst in het aanbestedingsproces
bij de selectie van biedingen toetst op de duurzaamheid van de financiële
onderbouwing onder verschillende stressscenario’s (zoals verschillen
in de rentevoet, x procent hogere onderhoudsuitgaven (opex) of investeringsuitgaven (capex),
etc.). Ook worden in het contract eisen gesteld aan de kwaliteit van de financiers:
de Wet BIBOB is van toepassing en daarnaast dient iedere financier te voldoen
aan internationaal gangbare kwaliteitscriteria voor banken en financiële
instellingen (credit rating A of hoger van S&P,
Moody’s of Fitch).6Aan wie kunnen bijvoorbeeld de aandelen van PPS projecten
worden verkocht?Standaardpraktijk bij DBFM projecten is dat aandelen van de opdrachtnemer
verkocht kunnen worden mits toestemming wordt verleend door de opdrachtgever.
Wanneer het een overdracht van aandelen betreft aan een rechtspersoon binnen
dezelfde groep als de overdragend aandeelhouder is toestemming door de opdrachtgever
niet vereist. Alleen op basis van onderbouwde redenen zal de opdrachtgever
een verkoop van aandelen (anders dan binnen dezelfde groep) afwijzen. Er wordt
op dit moment gewerkt aan een clausule hiervoor in het standaard DBFM-contract
van Rijkswaterstaat; een dergelijke clausule bestaat al in de DBFM(O)-modelovereenkomst
van de Rijksgebouwendienst.1 Aangezien aandeelhouders
net als de publieke organisatie gebaat zijn bij het succesvol verlopen van
het project hoeft de overheid zich in de regel weinig zorgen te maken over
aandelenverkopen.27Hoe wordt de betrokkenheid van marktpartijen gegarandeerd?Zolang private partijen afhankelijk zijn van het goed verlopen van het
project voor het terugverdienen van hun investering is de betrokkenheid van
marktpartijen gegarandeerd. Het betalingssysteem bij pps-contracten is zo
opgezet dat financiers hun investering terugverdienen met de reguliere (jaarlijks/kwartaal/maandelijks)
beschikbaarheidsvergoedingen betaald door de publieke partij aan de opdrachtnemer.
Uit deze reguliere geldstroom betaalt de opdrachtnemer de financiers af. De
beschikbaarheidsvergoeding wordt alleen volledig betaald wanneer de overeengekomen
prestaties zijn geleverd – dat wil zeggen dat als op enig moment gedurende
de looptijd van het contract de prestaties van de opdrachtnemer niet conform
afspraak zijn er een korting toegepast wordt op de beschikbaarheidsvergoeding.
Aan het einde van de contractduur zijn de financiers door de opdrachtnemer
afbetaald. Om te voorkomen dat aan het eind van de contractduur de rekening
voor extra onderhoudswerkzaamheden, nodig om het object of infrastructuur
in de afgesproken staat te brengen, zou neerslaan bij de publieke partij,
geeft de opdrachtnemer een bankgarantie af waarop eventuele kosten te verhalen
zijn.In het verlengde hiervan, vinden genoemde leden het
van belang dat er goede contracten liggen, die niet overmatig gedetailleerd
zijn. Vanuit de bouwsector is de suggestie naar voren gekomen, dat contracten
openbaar gemaakt zouden moeten worden. Tot nu toe zijn de constructies geheim.
Alleen door vrijgave zou toekomstige groei van de sector beter kunnen worden
gewaarborgd ook naar het MKB. Openbare contracten biedt de markt beter de
gelegenheid om in te spelen op de mechanismes van de contracten. De betrokken
juridische constructies zijn vaak bijzonder complex en relatief onbekend.
Dit kan bijdragen aan een goed zicht op de rechten en verplichtingen voor
deelnemers in PPS-constructies.8De leden van de CDA-fractie vragen hoe de minister
hier tegen aankijkt en verzoekt om een overzicht van de voor – en nadelen.De beste wijze om in te spelen op de mechanismen van de contracten is
het bestuderen van de modelcontracten opgesteld door Rijkswaterstaat en de
Rijksgebouwendienst. Alle algemeen gebruikte mechanismen staan hierin en de
contracten zijn vrij toegankelijk (verwezen zij naar hoofdstuk 6 «Kennismanagement»
van de pps voortgangsrapportage 2007/2008). Daarnaast zijn in geval van openbare
aanbesteding de op bedoelde modelcontracten geënte ontwerpcontracten
waarop gegadigden kunnen inschrijven per definitie al openbaar. De contracten
die tot stand komen bij gunning (het beoogde slotstuk van de aanbesteding)
zijn niet openbaar. Openbaarmaking daarvan zou inderdaad – zoals u terecht
stelt – als voordeel hebben dat men beschikt over voorbeelden. Daarmee
heeft echter een ieder, waaronder dus ook toekomstige inschrijvers voor projecten,
volledig inzicht in waartoe de aanbestedende diensten en opdrachtnemers zich
jegens elkaar verbonden hebben. Dit heeft als groot nadeel dat daarmee tevens
de bij de inschrijving aan de aanbestedende dienst verstrekte en in het contract
verwerkte vertrouwelijke financiële, technische en andere informatie
openbaar wordt; ook beperkt openbaarheid van een gesloten contract de bewegingsruimte
van ministeries om tot economisch meest voordelige arrangementen te komen.19Op welke manier wordt het MKB betrokken bij PPS aanbestedingen?Ongeacht de wijze van contractering (traditioneel of pps) is de omvang
van de projecten bepalend of het MKB meedoet aan een aanbesteding. De grootte
van de projecten brengt voor het MKB vaak teveel risico’s met zich mee.
Wel wordt het MKB vaak als onderleverancier gecontracteerd waardoor ook zij
voordeel kunnen hebben van pps-aanbestedingen.2Reikwijdte van PPS – In de voortgangsrapportage
wordt aangegeven dat het Ministerie van VROM/de Rijksgebouwendienst veel ervaring
heeft opgedaan met PPS. PPS zou ook aangewend kunnen worden voor duurzame
investeringen in huizen.10Wat zijn de plannen hiervoor?Bij gebiedsontwikkeling in pps-verband worden vele afspraken gemaakt,
ook afspraken rond duurzame investeringen in woningen kunnen daar uiteraard
deel van uitmaken.Tot dusverre is de ontwikkeling van PPS in de zorgsector
beperkt. Inmiddels zijn regelgevende belemmeringen weggenomen waardoor dit
in de toekomst zou kunnen veranderen. PPS in de zorgsector vereist een zorgvuldige
benadering. De aanbesteding kan gecompliceerd zijn.11Hoe wordt een dergelijke benadering in deze sector
gewaarborgd bij toekomstige ontwikkelingen?In de zorg- en onderwijssectoren is (in tegenstelling tot Rijksvastgoed)
de vastgoedinvesteringsbevoegdheid gedecentraliseerd. In de zorgsector (cure)
is het bouwregime per 1 januari 2008 afgeschaft en wordt er overgegaan
op integrale tarieven (d.w.z. inclusief de kapitaallasten). In de zorgsector
(care) wordt deze verandering per 2009 ingevoerd. Gegeven de gedecentraliseerde
vastgoedinvesteringsbevoegdheid dragen zorginstellingen zelf de verantwoordelijkheid
op welke wijze zij vastgoed willen realiseren (traditionele aanbesteding of
pps in de vorm van DBFM(O)). Zoals geschreven in de pps voortgangsrapportage
2007/2008 (p. 32) bieden de huidige veranderingen in de kapitaallastenbekostiging
nieuwe perspectieven voor DBFM(O). Hoe DBFM(O) in de zorgsector zorgvuldig
toegepast kan worden en welke rol daarin de Rijksoverheid neemt is nog onderwerp
van beleidsvorming. Vanwege het gedecentraliseerd karakter van de investeringsbevoegdheid
in de zorgsector is het de beslissing van zorgorganisaties zelf om pps al
dan niet toe te passen, en ligt (conform de inrichting van het Nederlands
zorgsysteem) de verantwoordelijkheid voor zorgvuldige toepassing uiteindelijk
bij de zorginstelling zelf. Naar onze mening sluit pps goed aan bij de huidige
ontwikkelingen in de zorgsector: zorgorganisaties kunnen optimaal gebruik
maken van kennis en kapitaal van private partijen, terwijl het in de zorgorganisaties
geïnvesteerd maatschappelijk vermogen beschikbaar blijft en de zorgorganisaties
zelf baas in eigen huis blijven. Om de drempel voor toepassing van pps in
de zorgsector te verlagen is het ministerie van Financiën voornemens
een zorg-DBFM(O) standaardcontract te ontwikkelen om zo ontwikkelings- en
transactiekosten te reduceren, zoals geschreven in de pps voortgangsrapportage
2007/2008.Kennisbeheer van PPS – Het is van belang om binnen
de rijksoverheid kennis op te bouwen over PPS. Zoals blijkt uit de notitie
is interdepartementaal kennisbeheer kennismanagement van groot belang. Benadrukt
wordt wel dat een cultuuromslag nodig is om de departementen wat dit betreft
goed te laten samenwerken. Nu wordt aangegeven dat dit alleen maar hoog op
de agenda blijft staan.12Hoe wordt hier ook daadwerkelijk vorm aangegeven?Binnen het programma «PPS bij het Rijk» wordt er tussen verschillende
vakdepartementen actief en nauw samengewerkt. Het programma heeft tot doel
om van elkaars ervaringen en kennis te leren teneinde de transactiekosten
voor zowel de opdrachtgever (de aanbestedende dienst) als de opdrachtnemer
(het consortium van private partijen) te verlagen en tot een consistent pps-beleid
binnen het Rijk te komen. Het operationele deel van het programma bestaat
uit inhoudelijke verdieping zoals onder andere de omgang met verzekeringen
bij pps en het opstellen van een rijksbreed standaard/model DBFM-contract.
De verschillende pps-opleidingen worden breed opengesteld zodat met kan leren
van de reeds opgedane kennis en ervaringen. Daarnaast zijn er
workshops waar een specifiek thema wordt behandeld.1Communicatie vindt plaats in de vorm van een digitale nieuwsbrief «PPS
Post»2, het versterken van het onderling
netwerk en eenduidigheid in communicatie naar externe partijen. De operationele
leiding van het programma vindt plaats in het maandelijkse coördinatieoverleg
tussen de verschillende vakdepartementen. De ministeries van Financiën,
V&W/Rijkswaterstaat, VROM/Rijksgebouwendienst, Defensie en Justitie nemen
aan dit overleg deel. Andere DBFM(O)-ende departementen zijn welkom om bij
dit overleg aan te schuiven. Daarnaast vindt er op reguliere basis een overleg
tussen de directeuren en een overleg tussen de SG/DG’s van de verschillende
vakdepartementen plaats. Deze overleggen zijn meer strategisch van aard en
dienen voor het monitoren van het programma.Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de PvdADe leden van de fractie van de PvdA hebben met belangstelling
kennisgenomen van de Voortgangsrapportage PPS. Deze leden hebben de indruk
dat er goede vorderingen worden gemaakt met het DBFM(O)-concept. Er rest deze
leden nog een aantal vragen naar aanleiding van de rapportage. Met name zijn
deze leden geïnteresseerd in kwantitatieve gegevens waarmee een vergelijking
tussen DBFM(O)-projecten en traditionele projecten mogelijk is.13Kunt u aangeven in hoeverre tijd- en kostenoverschrijdingen
zich bij de twee varianten (DBFMO en traditioneel) voordoen?Omdat er in Nederland nog geen pps-rijkshuisvestingsprojecten zijn opgeleverd,
is deze vraag voor rijkshuisvesting nog niet in het algemeen te beantwoorden.
De ervaring in het Verenigd Koninkrijk is dat er bij DBFMO-aanbestedingen
vaker dan bij traditioneel conform planning en budget wordt opgeleverd: onderzoek
toont aan dat van afgeronde pps-projecten 88 procent op tijd of voortijds
is opgeleverd zonder kostenoverschrijdingen voor rekening van de publieke
partij(en), terwijl eerder onderzoek aangetoond had dat van niet-pps-projecten
70 procent te laat en 73 procent met kostenoverschrijdingen worden opgeleverd.3 Het eerste pps-rijkshuisvestingsproject, de renovatie
van het ministerie van Financiën, wordt dit najaar opgeleverd. Op grond
van de huidige stand van zaken is het zeer aannemelijk dat het project conform
planning en binnen budget wordt opgeleverd. Kostenoverschrijdingen zijn bij
pps voor rekening en risico van de opdrachtnemer, aangezien de opdrachtnemer
enkel betaald wordt op basis van een vooraf overeengekomen prijs voor de te
realiseren prestatie.Op het beleidsterrein van Rijkswaterstaat is bij de HSL-zuid de aanleg
van de bovenbouw aanbesteed als DBFM-contract. Dit onderdeel is op tijd en
binnen budget opgeleverd. De pps-projecten A59 en N31 zijn (vroeg)tijdig gerealiseerde
projecten. Bij de N31 heeft de marktpartij aanzienlijk eerder dan gepland
de werkzaamheden afgerond. Bij pps-projecten kan van kostenoverschrijdingen
in de exploitatiefase geen sprake zijn, aangezien de marktpartij enkel door
de overheid wordt betaald op basis van een vooraf overeengekomen prijs voor
het realiseren van een vooraf overeengekomen prestatie (bij lijninfrastructuur
de beschikbaarheid van de infrastructuur). Bij traditioneel aanbestede projecten
is wel regelmatig sprake van kostenen tijdsoverschrijdingen.14Kunt u aangeven bij welk soort [aanbesteding]
de juridische belasting en juridisering van het proces vanwege de contracten
die gesloten moeten worden het grootst is?Bij de totstandkoming van DBFM(O)-contracten is er een grotere juridische
belasting dan bij traditionele contractvorming. Het geïntegreerd karakter
van een DBFM(O)-contract is daar debet aan: ontwerp, bouw, financiering, onderhoud
en exploitatie smelten samen in één contract met een lange(re)
looptijd. Dit vereist een zorgvuldige integrale afweging waarbij ook de risico’s
dienen te worden meegenomen.Afhankelijk van de complexiteit van het DBFM(O)-contract zal de juridische
belasting in de exploitatiefase door het geïntegreerde karakter van DBFM(O)contracten
naar verwachting veelal lager zijn dan bij niet-geïntegreerde contracten:
er is immers maar één contract met één marktpartij.
Het langjarig karakter van een DBFM(O)-contract, waarin de beheersbaarheid
van risico’s een belangrijke pijler is, maakt de belangen van de contractpartners
goeddeels gelijk gericht.De tot op heden afgesloten contracten in Nederland en ervaring in het
buitenland tonen aan dat er veelal sprake is van constructieve samenwerking
tussen partijen op basis van de in het begin van het project gemaakte afspraken.
Na het sluiten van het contract tussen opdrachtgever en opdrachtnemer vereist
het toezien op de uitvoering van het DBFM(O)-contract intensief en gedegen
contractmanagement.15Kunt u aangeven welk deel van de totale investeringen
per sector of departement wordt beoordeeld via de PPC?Gemiddeld heeft de Rijksgebouwendienst in 2006 en 2007 voor 637 miljoen
euro geïnvesteerd.1 In 2006 is voor het
traditionele equivalent van 106 miljoen euro investeringskosten van dit
bedrag een PPC opgesteld. Dit komt neer op 17%. In 2007 is voor het
traditionele equivalent van 301 miljoen euro investeringskosten een PPC
opgesteld. Dit komt neer op 47%.Voor de projecten van Verkeer en Waterstaat die zich nu in planstudie
bevinden, wordt 50% van het aantal projecten beoordeeld via de PPC;
hetgeen overeenkomt met (gemeten in euro’s) 85% van de investeringen
van ruim 11 miljard euro. Alle projecten die vallen onder waterkeringen
zullen onderzocht worden. Van alle wegenprojecten zal ongeveer 90%
(gemeten in euro’s) beoordeeld worden via de PPC. Voor het spoor zal
ongeveer 85% van de projecten (gemeten in euro’s) beoordeeld
worden via de PPC. Voor de hoofdvaarwegen is dat 64%.Aangezien het sourcingbeleid (zie vraag 16) pas onlangs is ingevoerd beschikt
het Ministerie van Defensie niet over informatie welk deel van de investeringen
in huisvesting wordt beoordeeld via de PPC.Vanwege de gedecentraliseerde investeringsbevoegdheid in de sectoren onderwijs
en zorg is niet bekend welk deel van de investeringen beoordeeld wordt via
de PPC.16Wat zijn de criteria om voor een project wel of geen
PPC uit te voeren?Bij ieder nieuw rijkshuisvestingsproject met een investeringsvolume van
25 miljoen euro of meer wordt een PPC opgesteld; dit is de afgesproken ondergrens voor PPC’s voor Rijkshuisvestingsprojecten. Het kan
zijn dat op basis van bepaalde criteria geïntegreerd aanbesteden op voorhand
niet haalbaar is (bijvoorbeeld veiligheidsoverwegingen). In dat geval wordt
het besluit geen PPC uit te voeren en de motivatie hiervoor expliciet vastgelegd
door de Rijksgebouwendienst, het Ministerie van Financiën en het (de)
betrokken departement(en). Dit beleid ligt vast in de op 25 november
2005 vastgestelde beleidslijn PPC’s voor Rijkshuisvesting. In de praktijk
heeft zich nog geen project voorgedaan waarvoor de Rijksgebouwendienst, het
Ministerie van Financiën en het (de) betrokken departement(en) besloten
hebben geen PPC uit te voeren.Bij infrastructuur (Verkeer en Waterstaat) ligt de grens voor verplichte
toepassing van de PPC op 112,5 miljoen euro.1
Bij projecten die qua financiële omvang in de buurt van deze grens komen
wordt echter ook een PPC uitgevoerd. Deze grens is niet zo maar gekozen: de
ervaring leert dat bij projecten met een geringere financiële omvang
het nadeel van de hogere transactiekosten niet opweegt tegen de meerwaardevoordelen.Bij het Ministerie van Defensie is in januari 2008 een nieuw sourcingbeleid
vastgesteld. Onderdeel van het beleid is het opstellen van een PPC voor vastgoedprojecten
met een waarde van tenminste 25 miljoen euro.Vanwege de gedecentraliseerde vastgoedinvesteringsbevoegdheid gelden in
de sectoren onderwijs en zorg geen criteria.17Wat zijn de potentiële besparingen wanneer alle
investeringen op basis van de PPC worden getoetst?Bij rijkshuisvestingsprojecten met een investeringsvolume beneden de drempel
van 25 miljoen euro worden door de hogere transactiekosten bij pps (nog) geen
financiële besparingen voorzien, en is daar dus geen potentiële
besparing hiervan aan te geven. Enkel op basis van enkele expliciete veronderstellingen
is een schattingscijfer te geven: stel dat het jaarlijks investeringsvolume
van te pps’en projecten 300 miljoen euro is2,
en stel dat de gemiddelde PPC-meerwaarde 10% is, dan zou het –
in potentie – gaan om 30 miljoen aan potentiële besparingen.Bij infrastructuurprojecten van Rijkswaterstaat leert de ervaring dat
bij projecten met een geringe financiële omvang (beneden de grens van
112,5 miljoen euro3 ) het nadeel van de
hogere transactiekosten niet opweegt tegen de meerwaarde voordelen, en er
redelijkerwijs geen potentiële besparingen te verwachten zijn. Op vergelijkbare
wijze als hierboven omschreven: enkel op basis van enkele expliciete veronderstellingen
is een schattingscijfer te geven. Indien men een investeringsomvang van 11 miljard
euro aanneemt4, en men gaat uit van een gemiddelde
PPC-meerwaarde van 10% dan gaat het – in potentie – om
1100 miljoen euro aan besparingen.Bij het Ministerie van Defensie is het sourcingbeleid (zie vraag 16) pas
onlangs ingevoerd; zodoende beschikt Defensie niet over informatie over de
potentiële besparingen van investeringen in vastgoedprojecten op basis
van PPC’s.Vanwege de gedecentraliseerde investeringsbevoegdheid zijn in de sectoren
onderwijs en zorg geen kwantitatieve besparingen te berekenen. Echter vooral
in de zorgsector is het – op basis van de gemiddelde investeringsomvang
van zorgvastgoed (groter dan scholen) en op basis van de ervaringen bij Rijkshuisvesting –
mogelijk dat door toepassing van publiek-private samenwerking
er in de aan de kapitaallasten gerelateerde uitgaven interessante besparingen
gehaald kunnen worden.18Zijn er mogelijkheden denkbaar waarbij verschillende
pps-projecten worden gebundeld, zodat ze zo groot zijn dat grote investeerders,
bijvoorbeeld pensioenfondsen, ook mee kunnen doen?Deelname door grote investeerders is nu reeds mogelijk bij projecten van
de Rijksgebouwendienst. Het potentieel nadeel van het vergroten van de projectomvang
is de kans dat er meer geschikte partijen zullen afvallen (doordat zij de
grotere omvang niet aankunnen) versus de kans dat er partijen bijkomen doordat
het project vanwege de grotere omvang interessant wordt. Ook de pps-projecten
van Rijkswaterstaat hebben een zodanige financiële omvang dat er geen
belemmeringen zijn voor bijvoorbeeld pensioenfondsen om in deze projecten
deel te nemen. Gelet op het feit dat dergelijke projecten (Europees) worden
aanbesteed, kan iedere partij hier aan deelnemen. Ook zijn er private initiatieven
zoals het Dutch Infrastructure Fund, dat zich richt op financiering van eigen
vermogen (equity) van projecten. Financiering
van vreemd vermogen (debt) van projecten door
fondsen is – zover bekend – nog niet bestaand. De Commissie Private
Financiering van Infrastructuur (Commissie Ruding) ziet in het rapport «Op
de goede weg en het juiste spoor» mogelijkheden tot het opzetten van
fondsen waaruit verschillende pps-projecten gefinancierd worden. Het kabinet
zal op een later tijdstip schriftelijk op de adviezen in het rapport reageren.Daarnaast zijn de leden van de PvdA-fractie benieuwd
naar de tevredenheid van marktpartijen over DBFM(O).19Zijn er bepaalde marktpartijen die een grote voorkeur
hebben voor de traditionele aanpak van projecten?Ja, die marktpartijen bestaan.20En in hoeverre is DBFM(O) een voordeel danwel nadeel
voor kleine(re) marktpartijen?Bij DBFM(O)-aanbestedingen gaat het bij de Rijksgebouwendienst en Defensie
om projecten met een investeringsvolume van minimaal 25 miljoen euro; bij
Rijkswaterstaat ligt de drempel op 112,5 miljoen euro. Voor kleinere marktpartijen
kan de schaal van projecten boven deze grenzen te groot zijn om als zelfstandige
contractpartner mee te doen – het maakt dan niet uit of dat een pps-project
of een traditioneel project is. Kleinere bedrijven kunnen bij pps-projecten
net als bij traditionele projecten als onderaannemers deelnemen. DBFM projecten
doen door de outputbenadering en de combinatie van ontwerp, bouw, financiering
en onderhoud in één project een beroep op de creativiteit van
marktpartijen. De grote marktpartijen hebben de kleine specialistische bedrijven
nodig om zich hierin te kunnen onderscheiden van hun concurrenten. In deze
samenwerking met grote bedrijven liggen bij pps kansen voor het MKB.1In de rapportage komt naar voren dat het lastig is
om kennis over pps te verwerven en deze vast te houden.21Kunt u aangeven hoe groot de kwetsbaarheid (kennisbehoud)
is en op welke manier u dit oplost?Door de relatief beperkte dealflow en de relatief lange doorlooptijd van
een pps-project is specifieke kennis over pps slechts bij een relatief gering
aantal personen aanwezig. Dit geldt zowel binnen de overheid als in het bedrijfsleven.
Om deze kwetsbaarheid tot een acceptabel niveau te beperken, wordt er veel
aandacht besteed aan opleiding op het gebied van pps en wordt een uitdagende
werkomgeving geboden waarbij de mogelijkheden van goede arbeidsvoorwaarden/beloning
worden benut.1 Naast regulier overleg met de
markt, wordt er kennis uit het buitenland gehaald (Verenigd Koningrijk, Frankrijk
etc.). Ook leveren evaluaties van projecten waarvan de aanbesteding is afgerond
een belangrijke bijdrage tot een solide basis. De bij het Rijk aanwezige pps-kennis
wordt gedeeld met en overgedragen aan zoveel mogelijk collega’s via
verschillende departementale kennisdeelprogramma’s en het interdepartementaal
kennisprogramma «PPS bij het Rijk».222 en 23In hoeverre kunnen decentrale overheden hun weg vinden
in pps?Maken zij voldoende gebruik van de kennis die hierover
bij het Rijk aanwezig is?Er kunnen twee hoofdvormen van pps worden onderscheiden: pps in de planvorming
en pps in de uitvoering. De samenwerking tussen publieke en private partijen
bij planvorming vindt al decentraal plaats. De voortgangsrapportage gaat over
de realisatie van DBFM(O) (pps in de uitvoering). Via de website van PIANOo
is de kennis en relevante documentatie van het Rijk toegankelijk voor gebruik
door decentrale overheden. Tot op heden is één infrastructuurproject
door een decentrale overheid als DBFM aanbesteed (het project A59, waar de
aanbestedende dienst de provincie Noord-Brabant was), alsook één
schoolgebouw (het Montaigne Lyceum, waar de aanbestedende dienst de gemeente
Den Haag was).De uitdaging is daarom om bij decentrale overheden meer bekendheid te
geven aan de optie van DBFM(O) en de mogelijke voordelen daarvan. Overwogen
zou kunnen worden (indien de capaciteit tekort schiet) aan decentrale overheden
meer ondersteuning te bieden door het beschikbaar stellen van de opgebouwde
kennis.3 De kennis van het Rijk wordt ook gebruikt
bij de oprichting van een servicecentrum voor onderwijshuisvesting. Het servicecentrum
Onderwijs is een initiatief van schoolbesturenorganisaties, de VNG en de ministeries
van OCW en van Financiën en is bedoeld om de decentraal versnipperde
kennis en ervaring te bundelen. De kennis van het Rijk wordt (nog) niet gebruikt
voor de toepassing van pps in de zorgsector. De specifieke zorgvastgoedkennis
van het Bouwcollege wordt in de toekomst ondergebracht bij het nieuw op te
richten Centrum Zorg en Bouw dat onderdeel van TNO wordt.Tot slot hebben de leden van de PvdA-fractie nog een
aantal vragen over projectplanning naar aanleiding van twee cases. In de herfst
van vorig jaar heeft het ministerie van Verkeer en Waterstaat informatiebijeenkomsten
gehouden voor betrokkenen om aan te geven dat de aanbestedingen voor het project
A12 Utrecht–Veenendaal en het project A15 Maasvlakte–Vaanplein
eraan zaten te komen. Onlangs is het bericht gekomen dat beide projecten pas
na de zomer aan de beurt zijn. Hetzelfde geldt min of meer voor de projecten
Zaanstad en Schiphol van de Rijksgebouwendienst (RGD). Regelmatig is de afgelopen
driekwart jaar door de RGD aangegeven dat de aanbestedingen aanstonds zouden
beginnen. Zeer onlangs kwam het bericht dat ook die projecten niet voor de
zomer aan de beurt zijn. Het probleem hiervan is dat private partijen activiteiten
op gang brengen (consortiumvorming, inplanning, vrijmaken van mensen) die
allerlei kosten veroorzaken, waarna het uitstel ervoor zorgt dat transactiekosten enorm toenemen, en dat is nou juist het grote probleem van
pps projecten. Daarom willen deze leden graag weten:24Vragen over RWS projecten A12 Utrecht–Veenendaal
en A15 Maasvlakte–Vaanplein; Rgd projecten Zaanstad en Schiphola. Wat de oorspronkelijke planning is geweest?Zaanstad: De oorspronkelijke interne planning
van de Penitentiaire Inrichting (PI) Zaanstad was start van de aanbesteding
(aankondiging) in juni 2008. Vervolgens heeft binnen de Dienst Justitiële
Inrichtingen (DJI) een aantal ontwikkelingen plaatsgevonden, o.a. ten aanzien
van de benodigde celcapaciteit. DJI heeft onder andere besloten om de justitiële
jeugdinrichting Zaanstad niet in Zaanstad en op een later moment te realiseren.
Vervolgens is besloten om de omvang van de PI Zaanstad te vergroten. Deze
ontwikkelingen hebben enige vertraging in het proces opgeleverd. Daardoor
zou de aankondiging verschuiven naar september 2008.Schiphol: De bepalende factor m.b.t. de planning
van het Justitieel Complex Schiphol (JCS) was de onzekerheid over de geschiktheid
van de kavel in relatie tot de externe veiligheid. Hierbij spelen de gemeente
Haarlemmermeer, Schiphol Real Estate en het Rijk (Rijksgebouwendienst, Justitie)
een rol. Inmiddels is hierover overeenstemming bereikt. De oorspronkelijke
interne planning van JCS was dat de start van de aanbesteding (aankondiging)
zou plaatsvinden in het tweede kwartaal van 2008. Dit stond vermeld op de
website van de Rijksgebouwendienst.A12 Utrecht-Veenendaal: Oorspronkelijk zou
de markt 4e kwartaal 2007 uitgenodigd worden.A15 Maasvlakte-Vaanplein: Oorspronkelijk zou
de markt 1e kwartaal 2008 uitgenodigd worden. Dit is in de herfst van 2007
gemeld. Daarbij is aangegeven dat deze planning onzeker was vanwege de consequenties
van de vernietiging van het tracébesluit van het project A4 Burgerveen-Leidenb. Hoe vaak de planning van de start van de aanbesteding
inmiddels is uitgesteld (zowel interne planningen als met de markt gecommuniceerde
planningen)?Zaanstad: Er is gecommuniceerd dat de start
van de aanbesteding (aankondiging) in september 2008 zou plaatsvinden. Vervolgens
is een marktconsultatie gehouden waarin ook de planning is besproken. Naar
aanleiding van de uitkomsten van de marktconsultatie is besloten om de start
van de aanbesteding op te schuiven naar november. Daarmee is intern de planning
twee keer aangepast en extern één keer.Schiphol: De planning van JCS is de afgelopen
periode voortdurend gemonitord en maandelijks, indien nodig, bijgesteld. Nu
er duidelijkheid is over de kavel is de planning «bevroren». De
vooraankondiging is inmiddels op 30 juni 2008 gepubliceerd. De planning
op de website van de Rijksgebouwendienst was reeds aangepast naar start van
de aanbesteding in het derde kwartaal van 2008.A12 Utrecht–Veenendaal: de planning
is drie maal uitgesteld.A15 Maasvlakte–Vaanplein: de planning
is eenmaal uitgesteld.c. Hoe het komt dat er zo vaak sprake is van uitstel?Zaanstad, Schiphol: Bij beide projecten is
de externe planning tot nu toe één keer aangepast. De redenen
hiervoor worden aan het begin van dit antwoord gegeven.A12 Utrecht–Veenendaal: Het uitstel
had twee oorzaken. In de eerste plaats was er de noodzaak tot het aanpassen
van de bijlage bij de Algemene Maatregel van Bestuur op basis van de spoedwet
Wegverbreding ten aanzien van de kilometering van deelproject 9 (Maarsbergen–Veenendaal). In de tweede plaats speelde de noodzakelijke ontwikkeling
van de nieuwe methode voor de gebiedsafbakening voor het luchtonderzoek een
rol.A15 Maasvlakte–Vaanplein: De reden voor
de vertraging is ook hier de luchtproblematiek.Voor een nadere uiteenzetting van deze problematiek zij verwezen naar
de brief die de minister van Verkeer & Waterstaat in juni 2008 heeft geschreven
aan de Kamer: «Voortgangsrapportage Tracéwet en Spoedwet wegverbreding,
derde en vierde kwartaal 2007».1d. Wat is de planning nu?Zaanstad: De huidige planning van de PI Zaanstad
is dat de start van de aanbesteding in november 2008 plaatsvindt.Schiphol: De nieuwe planning van JCS is dat
de start van de aanbesteding eind augustus 2008 plaatstvindt.A12 Utrecht–Veenendaal: Naar verwachting
kan de aanbesteding in het vierde kwartaal 2008 starten.A15 Maasvlakte–Vaanplein: Indien de
luchtberekening eind september, begin oktober een positief resultaat oplevert
zal naar verwachting eind 2008 met de marktbenadering gestart kunnen worden.e. Hoe hard is die planning (welke zekerheden)?Zaanstad, Schiphol: Wanneer zich geen onverwachte
ontwikkelingen voordoen, wordt deze planning gehaald.A12 Utrecht–Veenendaal, A15 Maasvlakte–Vaanplein: Voor beide projecten geldt dat de luchtberekeningen complex zijn.
Met name geldt dat voor het project A15 Maasvlakte–Vaanplein. Het te
onderzoeken gebied is omvangrijk en er zijn vele relaties met andere projecten
in de Randstad. Recente ervaringen met de luchtberekeningen tonen aan dat
een langere doorlooptijd niet uitgesloten kan worden. Vooralsnog wordt uitgegaan
van bovengenoemde planningen.f. Onderkennen de betrokken ministers het belang
van een gedegen planning, opdat zoveel mogelijk private partijen mee doen
bij biedingen?De betrokken ministers erkennen dat belang. De Rijksgebouwendienst, Rijkswaterstaat,
het Ministerie van Financiën en andere ministeries vinden het belangrijk
dat er zo veel mogelijk private partijen mee kunnen doen met de biedingen.
Informatievoorziening in een vroeg stadium is daarvoor van belang. Het dilemma
hierbij is dat in dat vroege stadium er nog veel onzekerheden zijn. Er is
wat dit betreft overigens geen verschil tussen traditionele projecten en pps-projecten.
Steeds wordt op zorgvuldige wijze de planning en de afweging gemaakt in hoeverre
hierover al gecommuniceerd kan worden.Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de SPDe leden van de SP-fractie hebben met belangstelling
kennis genomen van de voortgangsrapportage voor publiek-private samenwerking.
Wel hebben deze leden nog enkele vragen. Ten eerste was het volgens de leden
van de SP-fractie uit oogpunt van een integrale behandeling beter geweest
indien ook PPS bij gebiedsontwikkeling in de rapportage was meegenomen.25Is de enige reden waarom dit niet gebeurd is, het feit
dat het ministerie van VROM de coördinatie op gebiedsontwikkeling heeft,
of zijn er nog andere redenen voor om PPS niet integraal te behandelen?Er zijn geen andere redenen. Het Ministerie van VROM is verantwoordelijk
voor de coördinatie van pps bij gebiedsontwikkeling.1 Zoals geschreven in de aanbiedingsbrief bij de pps voortgangsrapportage
2007/2008 informeren de ministers van VROM en LNV de Kamer separaat over pps
bij gebiedsontwikkeling. Voor een nadere toelichting op de overdracht van
de coördinatie naar VROM zij verwezen naar de vorige pps voortgangsrapportage.2 Deze voortgangsrapportage richt zich op pps-projecten
die door middel van een DBFM(O)-contract aanbesteed worden.«Op een aantal vlakken is grote vooruitgang geboekt.»,
zo valt te lezen op pagina 7 van de rapportage. Op welke vlakken precies vooruitgang
is geboekt, blijft naar mening van de leden van de SP-fractie enigszins vaag.26Kan de minister dit nog eens verduidelijken (op welke
vlakken grote vooruitgang)?De grote vooruitgang is vooral geboekt in de meer structurele toepassing
van pps in het denken en doen van (rijks-)organisaties bij het doen van investeringen
in vastgoed en infrastructuur. Dat is vooral het geval bij de Rijksgebouwendienst,
op enige afstand gevolgd door Rijkswaterstaat. Grote uitdagingen bestaan er
nog in de sectoren onderwijs en zorg. Vooral in de laatste sector kan, zeker
na afschaffing van het bouwregime per 1 januari 2008, veel terrein voor
pps gewonnen worden.Volgens het staatje op pagina 24 van de rapportage
waren alle gehouden pilotprojecten succesvol.27Kan er een compleet overzicht worden gegeven van alle
pilotprojecten, zo vragen de leden van de SP-fractie?Pilotprojecten van de Rijksgebouwendienst zijn:• renovatie van het Ministerie van Financiën in Den Haag. Dit
is het eerste pps-project voor rijkshuisvesting.• nieuwbouw van de Belastingdienst Doetinchem. Nieuwbouw van 7500 m2 voor de Belastingdienst in Doetinchem in de nabijheid van het station.
Het betreft een DBFMO-contract met een looptijd van 15 jaar.• nieuwbouw van het Detentiecentrum Rotterdam Airport. Nieuwbouw
op locatie vliegveld Rotterdam Airport. DBFMO-contract met een looptijd van
25 jaar;• nieuwbouw Informatie Beheer Groep en Belastingdienst Groningen.
Het ontwerpen, bouwen, financieren, beheren en onderhouden van een kantoorgebouw
voor de IB-Groep en de Belastingdienst op de Kempensberg in Groningen.Bij Rijkswaterstaat waren de pilotprojecten:• de A59. Het project A59 behelsde de ombouw van de N50 tot A59 inclusief 15
jaar onderhoud. De opdrachtgever is de Provincie Brabant (in samenwerking
met Rijk en gemeenten). De start van de bouw was augustus 2003; oplevering
vond plaats op 10 december 2005. Het budget was 218 miljoen euro.• de N31. Het project N31 behelsde de verdubbeling van de enkelbaansweg
tussen Hemriksein en Nijega, het ontwerp en aanleg van twee kunstwerken en
het beheer en onderhoud van de al bestaande dubbelbaansweg tussen Nijega en
Drachten. De bouw is begin 2004 begonnen en de weg is januari 2008 opgeleverd.
De omvang van het project is 80 miljoen euro en na de bouw blijft het consortium
gedurende 15 jaar verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de weg.Bij Defensie is één pilotproject:• de Kromhout Kazerne. Het project omvat de nieuwe huisvesting voor
circa twee- tot drieduizend defensiemedewerkers op het terrein van de Kromhout
Kazerne te Utrecht. Op het complex worden het Hoofdkwartier van de Koninklijke
Landmacht en enkele andere defensieonderdelen gevestigd. De opdrachtnemer
heeft alle schakels van ontwerp, bouw, financiering, onderhoud, beheer en
facilitaire dienstverlening aangeboden in een geïntegreerde overeenkomst
met een looptijd van 25 jaar na ingebruikneming. Het eigendom van het complex
blijft gedurende de looptijd en na afloop in handen van de Staat.In de onderwijssector is tot op heden één pilotproject:• het Montaigne Lyceum (onderdeel van de Stichting Confessioneel
Onderwijs Lucas) in Den Haag. De Gemeente Den Haag en de SCO Lucas zijn opdrachtgevers.
In december 2004 is het eerste contract voor pps bij scholenbouw getekend,
voor een gebouw waar uiteindelijk 1200 leerlingen gebruik van zullen maken.
Opdrachtnemer is het consortium de Talentgroep, waarmee de opdrachtgever een
30 jarig DBFM-contract is aangegaan. De contractomvang is 17 miljoen euro.In de zorgsector is tot op heden nog geen pilotproject geweest.Verder willen deze leden graag weten waaruit blijkt
dat de pilotprojecten succesvol waren.28Kan de minister een gedetailleerd overzicht van de
resultaten geven?Aangaande de projecten van de Rijksgebouwendienst: de renovatie van het
ministerie van Financiën is in volle gang. Een uitgebreide evaluatie
van de aanbesteding is uitgevoerd en het rapport daarvan is beschikbaar op
de site van het Ministerie van Financiën.1
Op grond van de evaluatie kan geconcludeerd worden dat een financiële
meerwaarde is bereikt van ca. 15% netto contant. Uitvoering van de
werkzaamheden verloopt tot op heden volgens planning en het ziet er naar uit
dat de geplande oplevering in december 2008 wordt gehaald. De aanbestedingen
voor de Belastingdienst Doetinchem, de Informatie Beheer Groep en de Belastingdienst
Groningen en voor het Detentiecentrum Rotterdam Airport zijn recentelijk voltooid
en nog niet geëvalueerd.De projecten van Rijkswaterstaat zijn (voor)tijdig en binnen budget opgeleverd.
Bij het project N31 is een meerwaarde van ca. 30% gerealiseerd ten
opzichte van de reguliere aanbesteding. Dit percentage is berekend door de
projectorganisatie N31 op basis van een vergelijking van de finale bieding
met de referentievariant zoals opgenomen in de PSC.2 Voor het project A59 geldt dat de finale bieding ca. 14% lager
is dan de PSC waarde. In de evaluatierapporten van N31 en A59 is de berekening
van de financiële meerwaarde uitgebreid beschreven. Deze rapporten- «Evaluatie
PPS A59» (december 2003) en «Evaluatie rijksweg 31» (juli
2004) – zijn te vinden op de site van het Ministerie van Financiën
(www.minfin.nl/pps).Van het pilotproject van Defensie, de PPS Kromhout Kazerne, zullen de
levensduurkosten van de nieuwe voorziening lager zijn doordat alle diensten
door één en dezelfde partij in onderlinge samenhang worden ontworpen,
gefinancierd, uitgevoerd en geëxploiteerd. Deze wijze van aanbesteden
levert naar verwachting een besparing op van circa 15%. Over dit pps-project,
de te behalen voordelen en eventueel bij te stellen financiële ramingen
zal de Kamer na de aanbesteding nader worden geïnformeerd.Het eerste pilotproject in de onderwijssector, het Montaigne Lyceum, is
op tijd opgeleverd. De Gemeente Den Haag en de gebruiker Montaigne Lyceum
zijn voor 30 jaar een DBFM-contract aangegaan met het consortium de Talentgroep.
De evaluatie van dit eerste pilot project laat een financiële meerwaarde
zien van ca. 16 % over de levensduur van het gebouw. Deze evaluatie
is te vinden op www.minfin.nl/pps. Belangrijk
is dat de evaluatie concludeert dat er, zoals gehoopt, een aanzienlijke vermindering
van de beheerslast voor de school wordt verwacht. Zo ontstaat er meer tijd
voor de kerntaak van het onderwijs geven. In de bouwfase heeft zich dit al
bewezen. In de komende jaren zal moeten blijken of de beheerslast ook in de
operationele fase daadwerkelijk verminderd.Ook zijn deze leden benieuwd naar de resultaten van
het Montaigne Lyceum, een inmiddels afgerond DBFM(O)-project.29Heeft de PPS geleid tot bijvoorbeeld lagere kosten
van onderhoud?Bij het vergelijken van onderdelen van een DBFM(O)-contract vis-à-vis
vergelijkbare onderdelen bij traditionele aanbesteding is het van belang het
geïntegreerd karakter van een DBFM(O)-contract voor ogen te houden. Per
biedend opdrachtnemend consortium kan het verschillen of het er voor kiest
het ontwerp, de bouw of het onderhoud goedkoper danwel duurder aan te bieden.
Deze verschillen horen ook te ontstaan omdat biedende consortia in de aanbesteding
geprikkeld worden elke keer weer te bedenken wat de slimste manier is om de
gestelde vraag te voldoen. Voor de opdrachtgever geldt dan dat het niet uitmaakt
hoe men het doet als het winnend consortium in staat is de gevraagde kwaliteit
voor de laagste totaalprijs te bieden.Uit de evaluatie van het project Montaigne Lyceum (beschikbaar op www.minfin.nl/pps)
blijkt dat DBFM tot een financiële meerwaarde heeft geleid van ca. 16%
over de levensduur van het gebouw. Uit een vergelijking op details tussen
raming van de opdrachtgever en raming van de winnende bieder komt naar voren
dat in dit geval de bouwkosten is 14% lager zijn bij het winnende consortium.
Op risico’s en overige kosten bedraagt het verschil 4%. De operationele
kosten (waaronder onderhoudskosten) waren in het specifieke geval van Montaigne
2% duurder dan in de publieke variant. Maar zoals gezegd: een vergelijking
met een andere bieder of een ander project had een heel andere verdeling op
kunnen leveren.Het vierde punt waar de leden van de SP-fractie vragen
over hebben, betreft de Publiek-Private Comparator (PPC). Deze leden vragen
zich af hoe zo’n PPC in z’n werk gaat.30Aan de hand van welke indicatoren wordt beoordeeld
of DBFM(O) bij een project meerwaarde heeft?Kort gezegd gaat het om de som van de contant gemaakte kasstromen voor
ontwerp, bouw, financiering, onderhoud en exploitatie over de beoogde looptijd
van het contract (zeg 20, 25 of 30 jaar) bij geïntegreerde contractvorming
vis-à-vis de som van de vergelijkbare kasstromen bij traditionele aanbesteding.Voorafgaand aan een project wordt met behulp van de Publiek-Private Comparator
(PPC) bepaald welke aanbestedingsvorm de meeste meerwaarde biedt. Het ministerie
van Financiën heeft in de «Handleiding PPC, april
2002» vastgelegd hoe dit meerwaardeonderzoek dient te worden uitgevoerd.
Als een project geïntegreerd aanbesteed wordt, wordt een publieke sector
comparator (PSC) opgesteld. Dit is een kostenraming van het project bij traditionele
aanbestedingsvorm. De PSC geeft in een vergelijking met de Economisch Meest
Voordelige Inschrijving nader inzicht in de meerwaarde. Het ministerie van
Financiën heeft in de«Handleiding PSC, april 2002» vastgelegd
hoe deze traditionele raming dient te worden opgesteld.Na afgeronde aanbesteding van een project (financial
close) kan aan de hand van de Publieke Sector Comparator (PSC) de
behaalde financiële meerwaarde worden gemeten. De PSC meet overigens
alleen de financiële meerwaarde; de kwalitatieve meerwaarde
is niet objectief te meten.1 Wel meetbaar is
de performance van het consortium op de vooraf overeengekomen prestatie-indicatoren,
die (mede)bepalend zijn voor de hoogte van de beschikbaarheidsvergoeding.
Over de looptijd van het contract is het de uitdaging deperformance van het winnend consortium op de prestatie-indicatoren continue
te blijven monitoren.31Kan de minister dit met rekenvoorbeelden toelichten
aan de hand van enkele projecten zoals de justitiële jeugdinrichting
en de penitentiaire inrichting in Zaanstad, de tweede Coentunnel, de A12 tussen
Utrecht en Maarsbergen en het internationale schoolgebouw in de gemeente Eindhoven?Voor de projecten Zaanstad, A12 Utrecht–Maarsbergen en het internationale
schoolgebouw in Eindhoven betreft dit commercieel vertrouwelijke informatie.
Het openbaar maken van deze informatie voorafgaand aan de aanbesteding kan
leiden tot voor de aanbestedende dienst minder gunstige aanbiedingen.In de vorige voortgangsrapportage2 is gemeld
dat de PPC uitkomst voor de Tweede Coentunnel rond de 5% lag. Na financial close is uit de PSC gebleken dat de meerwaarde
uiteindelijk 17% bedroeg. Voor rekenvoorbeelden van al aanbestede projecten
(en zodoende niet meer commercieel vertrouwelijke informatie) zij verwezen
naar de evaluaties van de projecten A59 en N31, beiden beschikbaar op de website
van het Ministerie van Financiën.32Vindt er ook een onafhankelijke toetsing plaats door
een externe partij of de PPC goed is uitgevoerd?De Kamer constateert terecht dat de Publiek-Private Comparator (PPC) een
belangrijk instrument is om een afweging te maken of een pps-project (bv.
in de vorm van een DBFM(O)-contract) meerwaarde heeft ten opzichte van een
zogenaamd traditioneel aanbesteed project (bv. in de vorm van een Design &
Build-contract (D&B)). Het opstellen van de PPC bij rijkshuisvestingsprojecten
onder verantwoordelijkheid van de Rijksgebouwendienst is, conform de beleidslijn
PPC’s voor Rijkshuisvesting, een gezamenlijke verantwoordelijkheid van
het (de) betrokken departement(en), het Ministerie van Financiën en de
Rijksgebouwendienst, ieder vanuit zijn eigen rol. Het Ministerie van Financiën
is medeverantwoordelijk voor de toepassing van de methodologie van de PPC
en de bewaking van de instrumenttoepassing tijdens het proces. Binnen de projectgroep
die de PPC uitvoert dient, eveneens conform deze beleidslijn, ten minste «kennis
van huisvesting», «kennis van facilitair management» en «ervaring
met pps» aanwezig te zijn. Indien deze kennis en ervaring onvoldoende
beschikbaar zijn bij de betrokken partijen wordt er gebruik gemaakt vanexterne adviseurs. Overigens wordt in een PPC vastgelegd waar de data
vandaan komen (audit trail), zodat derden altijd
de input van een PPC kunnen verifiëren mocht daar behoefte aan bestaan.Op vergelijkbare wijze geschiedt de opstelling van PPC’s bij projecten
van Verkeer & Waterstaat. De PPC wordt opgesteld door het projectteam.
Een ervaringsdeskundige zorgt voor de ondersteuning van dit team en de kwaliteit
van elke PPC wordt door een team van projectonafhankelijke ervaringsdeskundigen
beoordeeld. Aangezien er bij de totstandkoming van een PPC mogelijk sprake
kan zijn van aanbestedingsgevoelige informatie worden hierbij zo min mogelijk
externe partijen betrokken.Aangezien er in de onderwijssector weinig expertise aanwezig is voor het
uitvoeren van PPC’s worden hier externe adviseurs voor ingeschakeld
door Financiën in samenwerking met de desbetreffende school of gemeente.
Het servicecentrum zal deze rol van Financiën overnemen en scholen en
gemeenten ondersteunen in het uitvoeren van PPC’s. In de zorgsector
zijn totnogtoe slechts twee PPC’s uitgevoerd, waarvan bij één
het Ministerie van Financiën en een externe partij betrokken zijn geweest.
De tweede PPC is volledig uitgevoerd door een externe partij.Ten vijfde hebben de leden van de SP-fractie nog vragen
over de risicoverdeling.33Hoe worden de risico’s bij DBFM(O)-projecten
precies verdeeld?Risicoallocatie is een belangrijk instrument binnen een pps-aanbesteding.
Bij de risicoanalyse van een project worden de volgende stappen worden doorlopen:(i) Welke partij kan welk risico het beste beheersen?(ii) Is de gelijkgerichtheid van belangen goed geborgd? Kan deze worden
geoptimaliseerd door middel van een verschuiving in de allocatie van risico’s
op basis van (i)?(iii) Is het contractbeheer beheersbaar/uitvoerbaar? Moet er een drempel
worden ingebouwd voor de verrekening van risico’s op basis van het voorgaande?(iv) Is de huidige risicoverdeling voor de opdrachtnemer financierbaar?
Moeten er plafonds worden ingebouwd voor de risico’s te dragen door
opdrachtnemer om hiermee een optimale projectfinanciering door opdrachtnemer
te kunnen faciliteren?Als basis geldt de taak- en risicoverdeling zoals neergelegd in de model
DBFMO-overeenkomst voor rijkshuisvestingsprojecten. Het streven is om alleen
voor de werkelijk projectspecifieke onderdelen een aanpassing/aanvulling op
de standaard te doen, maar maatwerk kan noodzakelijk zijn.De risicoverdeling bij DBFM(O)-contracten vindt bij Rijkswaterstaat plaats
in een bepaalde fase van het aanbestedingsproces. Dergelijke projecten worden
in de markt gezet middels de aanbestedingsprocedure van de concurrentiegerichte
dialoog. Een van de fasen in de dialoog wordt besteed aan risicoverdeling,
zodat er een open gesprek is tussen aanbestedende dienst en opdrachtnemer
op basis van het principe dat de risico’s worden belegd bij die partij
die de risico’s ook het best kan dragen en kan beheersen. Ten opzichte
van de eerste DBFM contracten zijn verbeterstappen gezet en zijn opdrachtgevers
beter in staat om bij de start van de aanbesteding een goede risicoverdeling
in het contract op te nemen. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de afname van het
aantal onderwerpen waarover tijdens de aanbesteding met de bieders gesproken
wordt. Overigens betekent een optimale risicoverdeling niet automatisch dat
de biedende consortia gelukkig zullen zijn. De aanbestedende dienst(en) zullen –
als degene(n) die namens de belastingbetaler betaalt voor de
overeengekomen beschikbaarheidsvergoeding – bepalen wat de risicoverdeling
is die het beste in het belang van de belastingbetaler is. En in gesprekken
met biedende consortia staat de aanbestedende dienst altijd open voor voorstellen
als deze het belang van de belastingbetaler nog verstrekkender dient. Na het
rapport van de Tweede Kamer Commissie Infrastructuur (TCI) is dit kabinetsbeleid.Ook vragen deze leden zich af wat er gebeurt als er
zich tijdens de looptijd van een project onvoorziene risico’s realiseren.34Kan de minister aangeven welke partij in dat geval
verantwoordelijkheid draagt voor het risico?Het uitgangsprincipe is dat risico’s belegd worden bij de partij
die ze het beste kan beheren. De risico’s van een project zijn na afgeronde
aanbesteding voor de private partij(en) van het winnend consortium en in het
contract is beschreven welke risico’s terugkomen bij de aanbestedende
dienst. Zodoende, als met «onvoorziene risico’s» bedoeld
wordt «niet benoemde risico’s», zijn onvoorziene risico’s
voor het consortium van private partijen aan wie het contract na aanbesteding
gegund is; als met «onvoorziene risico’s» bedoeld wordt «force
majeur»/«act of God»/»overmacht» en deze zijn
als zodanig benoemd dan kunnen die voor de overheid zijn of voor de private
partijen, al naar gelang waar deze belegd zijn. In het modelcontract zijn
alle risico’s ofwel rechtstreeks dan wel via een vangnetbepaling beschreven.Het is belangrijk dat aan de kant van de opdrachtgever
goed wordt ingeschat wat de risico’s zijn van een bepaald project en
dat men daarin niet achterloopt in vergelijking met opdrachtnemers.35Kan de minister toelichten hoe wordt beoordeeld of
opdrachtgevers van de overheid in staat zijn risico’s goed in te schatten?Zowel bij de Rijksgebouwendienst als bij Rijkswaterstaat, bij het Ministerie
van Financiën en andere betrokken ministeries heeft de overheid deskundige
medewerkers in dienst die deze risico’s samen met de gebruikers van
de pps-objecten inschatten. Deze risicoinschatting wordt in de dialoog met
de markt getoetst door middel van de uitvraag van verwachte of geschatte ontwikkeling
van prijsdrijvers. Door het convergerende karakter van een aanbestedingsproces
wordt de uitvraag steeds nauwkeuriger en zijn de risico’s beter in te
schatten.36Is het de minister bovendien bekend of er zich bij
opdrachtgevers in de praktijk kennisachterstanden voordoen in vergelijking
met opdrachtnemers?In de afgelopen jaren hebben de Rijksgebouwendienst, Rijkswaterstaat,
het Ministerie van Financiën en andere betrokken ministeries hoogwaardige
kennis ontwikkeld om op een professionele wijze geïntegreerd te kunnen
aanbesteden, bijvoorbeeld door gebruik te maken van experts en kennis uit
het buitenland. Het is de betrokken ministers niet bekend dat er op dit punt
kennisachterstand bestaat ten opzichte van marktpartijen. De aanbesteding
van een geïntegreerd contract is zodanig opgezet dat elke partij datgene
doet waar hij het beste in is. Hier zit een belangrijk deel van de meerwaarde
van deze aanbestedingsvorm. De praktijk wijst uit dat publieke
en private partijen elkaar in een dialoog uitstekend kunnen aanvullen om tot
een optimale aanbesteding te komen.Het is de leden van de SP-fractie ook niet helemaal
duidelijk hoe de eigendomsverhoudingen liggen in een DBFM(O)-project.37Wordt het eigendom van bijvoorbeeld een weg of een
gebouw altijd aan het eind van de looptijd van een DBFM(O)-project overgedragen?Bij DBFM(O)-contracten is geen sprake van eigendomsoverdracht aan het
einde van de looptijd van het contract. De gehele contractsperiode berust
het eigendomsrecht van het object of de infrastructuur bij de overheid. Het
gebruiksrecht op het object of de infrastructuur ligt gedurende de contractduur
bij de opdrachtnemer. Na afloop van het contract vervalt dit gebruiksrecht.1 De enige uitzondering hierop is het Belastingkantoor
Doetinchem waar er voor gekozen is het eigendomsrecht gedurende en na afloop
van het contract te beleggen bij het opdrachtnemend consortium.In het kader van PPS bij Onderwijs hoopt de minister
in de toekomst dat er een minder groot beroep hoeft te worden gedaan op externe
adviseurs. De leden van de SP-fractie zouden graag weten:38Hoeveel wordt er op dit moment gebruik gemaakt van
externe adviseurs bij PPS-projecten in z’n algemeenheid en hoeveel kosten
daarmee gemoeid zijn?Extern advies bij pps-projecten is vooral op het financieel, juridisch
en technisch vlak. Het beroep op en de kosten van externe adviseurs verschillen
per project, en worden o.m. bepaald door de complexiteit van de sector, en
bv. de hoeveelheid al opgedane pps-ervaring in betreffende sector. Voor pilot
projecten moet veel kennis uitgezocht of nieuw ontwikkeld moet worden, en
is het doel van het betrekken van extern advies breder dan alleen het project
zelf – het is ook het versterken van kennisopbouw en is zo een investering
in de toekomst van publiek-private samenwerking. Naar verwachting zal in projecten
die volgen op pilot projecten in een sector het beroep op extern advies afnemen.Bij het relatief kleine pilot project in de
onderwijssector, het Montaigne Lyceum, is 2,1 miljoen euro uitgegeven aan
externe adviseurs. Op een projectomvang was 17 miljoen euro is dat een percentage
van ca. 12%. Dat is relatief hoog. Het feit dat er op dat moment nog
geen Nederlandstalig DBFM-contract bestond, alsook het feit dat de opdracht
voor het externe advies verstrekkender was dan sec het project – een
onderdeel van de opdracht was het opstellen van een pps-handleiding waarvan
de gehele onderwijssector voordeel zal hebben – droegen bij aan hogere
transactiekosten.De renovatie van het gebouw van het Ministerie van Financiën heeft
relatief lagere kosten voor extern advies: 3,4 miljoen euro op een totale
projectomvang van 173 miljoen euro netto contant, ofwel ca. 2%. Bij
het pilot project van het Ministerie van Defensie – de PPS Kromhout
Kazerne – wordt tussen 2005 en 2010 ca. 6,3 miljoen euro aan extern
advies uitgegeven. Dat is eveneens ca. 2% op de totale projectomvang
van ruim 300 miljoen euro netto contant. Bij de Rijksgebouwendienst is
tot nu toe 3,2 miljoen euro uitgegeven aan externe adviseurs in het kader
van pps. Dit is zowel geweest voor ontwikkeling van het product pps als kosten
van externe adviseurs voor vier pps-projecten met een totale projectomvang
van ca. 470 miljoen euro netto contant – een percentage van ca. 0,7%.Overigens worden de kosten van externe adviseurs meegenomen in de berekening
van de financiële meerwaarde van pps ten opzichte van traditionele aanbesteding
en dus bij de ex ante afweging van publiek-private samenwerking versus traditionele
aanbesteding. Bij de projecten Montaigne Lyceum en de renovatie van het Ministerie
van Financiën is de behaalde financiële meerwaarde 14 à 16%;
een vergelijkbaar percentage wordt naar verwachting behaald bij de PPS Kromhout
Kazerne.Om bovenstaande kosten in context te plaatsen zij opgemerkt dat ook bij
traditionele aanbestedingen bij een aantal ministeries in verschillende mate
gebruik wordt gemaakt van externe adviseurs.Als laatste willen de leden van de SP-fractie weten39Wat is de looptijd van de nu lopende DBFM(O)-projecten? projectlooptijd DBFM(O)-contract1RijkshuisvestingRenovatie ministerie van Financiën25 jaar  Detentiecentrum Rotterdam25 jaar Nieuwbouw Belastingkantoor Doetinchem15 jaar Gezamenlijk kantoor Belastingdienst en Informatiebeheergroep
Groningen20 jaar  PPS Kromhout Kazerne25 jaarInfrastructuurA5915 jaar  N3115 jaar  HSL bovenbouw25 jaar onderwijssectorMontaigne Lyceum30 jaar1 (exclusief bouwtijd)Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de VVDDe leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling
kennis genomen van de PPS Voortgangsrapportage. In het rapport wordt aangegeven
dat het veel tijd en moeite kost om PPS-kennis op te bouwen en te behouden.40 en 41Waar heeft dit verlies van kennis mee te maken?Vertrekken veel deskundigen naar het buitenland of
bedrijfsleven en waarom kunnen ze niet worden vastgehouden?Door de vooralsnog kleinere dealflow en de relatief lange doorlooptijd
van een pps-project is specifieke kennis over pps slechts bij een relatief
gering aantal personen aanwezig. Dit geldt zowel binnen de overheid als in
het bedrijfsleven. Specifieke kennis die men opdoet maakt mensen interessant.
Wel is het zo dat marktpartijen vaak breder georiënteerd zijn dan alleen
Nederland.142 en 43Een solide rapportage na elk PPS-project zou kennis
toch in ieder geval op een gelijk niveau moeten kunnen houden en eventueel
moeten kunnen doen stijgen?Waarom gebeurt dit dan niet?Na afgeronde pps-aanbestedingen worden reeds evaluaties uitgevoerd zowel
intern als extern met marktpartijen. De hieruit te trekken lessen worden gedocumenteerd
en meegenomen in standaarden en dragen bij aan het kennisniveau en de kennisopbouw
met betrekking tot pps binnen het Rijk. Het interdepartementaal
kennisprogramma «PPS bij het Rijk» heeft tot doel om van elkaars
ervaringen en kennis te leren teneinde de transactiekosten te verlagen en
tot een consistent pps-beleid binnen het Rijk te komen. Ook met opleidingen
wordt gestreefd de nieuw(st)e inzichten zo spoedig mogelijk over te dragen
aan de medewerkers. Natuurlijk dragen meer projecten bij aan het vergemakkelijken
van kennisoverdracht. Ter voorbeeld: na afronding van de aanbesteding van
het DBFMO-contract PPS Kromhout Kazerne zal een evaluatie plaatsvinden met
als doel het gehele aanbestedingstraject en de (voorlopige) resultaten daarvan
in kwalitatief en kwantitatief opzicht vast te leggen, te analyseren en op
basis daarvan aanbevelingen voor de toekomst te formuleren. Met deze maatregelen
wordt zo goed mogelijk zeker gesteld dat pps-kennis wordt behouden voor het
Ministerie van Defensie.Er wordt aangegeven dat het rijk actief betrokken is
bij de oprichting van de projectvennootschap NV Zuidas.44Kan de minister de actuele stand van zaken uiteenzetten
(Zuidas)?Voor de actuele stand rondom de Zuidas verwijs ik naar
de brief van de minister van VROM, «Voortgang PPS Zuidas», die
op 1 juli 2008 aan de Kamer is verzonden.1In de voortgangsrapportage wordt de stand van zaken
over de hoeveelheid lopende projecten aangegeven. De leden van de VVD-fractie
vinden het opvallend hoeveel projecten de PPC (Publiek-Private Comparator:
het instrument waarmee inzichtelijk kan worden gemaakt in hoeverre een DBFM
meerwaarde kan opleveren in de zin van meer kwaliteit of minder geld (of beiden)
ten opzichten van traditionele bouw) niet overleven.45 en 46Kan de minister uitleggen waardoor dit komt?Natuurlijk zijn de leden van de VVD-fractie van mening
dat als een project publiek-privaat wordt aangepakt, dit moet worden gedaan
met een solide financiële basis. Desalniettemin denken zij dat er door
meer met de PPS constructie te werken enerzijds veel bespaard kan worden en
anderzijds meer innovatie van de grond komt.Wat wordt gedaan om te voorkomen dat er te veel projecten
afvallen?Bij de beantwoording van deze vragen gaan de betrokken ministers er van
uit dat u met «niet overleven» bedoelt dat een project niet geïntegreerd
wordt aanbesteed na een PPC waarvan de uitkomst aangeeft dat geïntegreerde
aanbesteding meerwaarde oplevert.De PPC is een objectief afwegingsinstrument dat aangeeft of het project
het beste traditioneel dan wel geïntegreerd kan worden aanbesteed. De
reden bij de Rijksgebouwendienst waarom een project een PPC «niet overleeft»
is altijd het ontbreken van meerwaarde. Als de PPC een meerwaarde laat zien
voor het geïntegreerd aanbesteden, wordt het project altijd geïntegreerd
aanbesteed. Door het PPC-instrument zorgvuldig toe te passen verzekeren we
ons ervan dat de meest geschikte aanbestedingsstrategie wordt gebruikt.Ook bij Rijkswaterstaat wordt – als de PPC uitwijst dat pps financiële
meerwaarde oplevert – in principe voor pps gekozen; er kunnen echter
redenen zijn om toch niet voor pps te kiezen. Bij weginfrastructuur kan een
reden bijvoorbeeld zijn dat een apart onderhoudsregime voor een klein deel
van het netwerk teveel verstoring geeft op de integrale onderhoudsbenadering
van het wegennet. Een andere reden is soms dat een project in samenwerking
met decentrale overheden moet worden gerealiseerd. Omdat decentrale
overheden een ander afwegingskader kunnen hebben dan de Rijksoverheid kan
het zijn dat ook in die gevallen soms voor een andere contractvorm wordt gekozen.
Eén van de aanbevelingen in het rapport van de Commissie Ruding is
decentrale overheden te ondersteunen bij het toepassen van private financiering.
Op korte termijn ontvangt de Kamer de kabinetsreactie op het rapport.Verder begrijpen de leden van de VVD-fractie dat private
partijen na een PPC niet te horen krijgen hoe bepaalde afwegingen wordt gemaakt.47, 49, 49 en 50Klopt dat?Wat is de reden hiervoor?Wanneer private partijen hierover meer inzicht wordt
geboden kunnen zij daaruit ook lessen trekken voor de toekomst?Is de minister bereid de transparantie te vergroten
en zo ja hoe en zo neen, waarom niet?Dit klopt. De PPC is een objectief afwegingsinstrument dat aangeeft of
het project het beste traditioneel dan wel geïntegreerd kan worden aanbesteed
en bevat traditionele en pps-ramingen over het object of de infrastructuur
in kwestie. Vanwege het strategische belang van de ramingen in de aanbesteding
wordt deze informatie niet geopenbaard; de ramingen zijn immers voor de betrokken
ministeries (Rijksgebouwendienst, Rijkswaterstaat, Financiën en anderen)
commercieel vertrouwelijk. Het openbaar maken van deze informatie kan leiden
tot voor het Rijk minder gunstige aanbiedingen (zie ook vraag 8).Dat gezegd hebbende zijn er aspecten in de PPC waar de inschrijver zijn
voordeel mee kan doen zonder dat dit nadelige gevolgen voor het Rijk heeft.
Er is de betrokken departementen zeer veel aan gelegen om deze belangrijke
informatie via het contract, via informatiememoranda en via de dialoog zo
helder mogelijk te communiceren met geïnteresseerde marktpartijen. Dit
kan bv. informatie zijn over o.a. risico’s, omgevingsfactoren, en bijzondere
eisen aan het object en de dienstverlening.Transparantie over de uitvraag en over de manier waarop de inschrijving
wordt beoordeeld is cruciaal voor het slagen van een pps-project; één
uitzondering hierop is de raming in de aanbesteding. Het is het streven in
de toekomst via de tweejaarlijkse pps voortgangsrapportage de financiële
meerwaarde percentages na afronding van de aanbestedingen (t.o.v. de PSC na financial close) bekend te maken. Er wordt nog bekeken
in hoeverre openbaarmaking van informatie mogelijk botst met het commercieel
vertrouwelijk vertrouwelijk karakter van de informatie.In de voorgangrapportage wordt aangegeven dat buitenlandse
ervaringen behulpzaam kunnen zijn bij het optimaliseren van PPS in de Nederlandse
situatie.51 en 52Wat heeft Nederland concreet van deze landen geleerd?En wat is reeds in Nederland toegepast?Marktontwikkelingen in het buitenland m.b.t. pps worden nauwgezet gevolgd
en lessen uit het buitenland worden, indien van toepassing, geïmplementeerd.
Zo heeft het PFI (Private Finance Initiative)
contract uit het Verenigd Koninkrijk model gestaan voor het HSL-contract en
de wegencontracten A59 en N31. Ook voor elementen als verzekeringen in DBFM(O)-contracten,
het belang van contractmanagement en de optimalisatie van de
Operate-component zijn Engelse ervaringen vaak leidend geweest.Nu er op het Europees vasteland de laatste jaren meer pps-projecten gedaan
zijn wordt ook veel geleerd van elkaars ervaringen. Daartoe hebben de pps-directies
enafdelingen van de ministeries veel en vaak contact met counterparts bij
andere Europese (regionale) overheden, zoals Frankrijk, Duitsland, Schotland
en Vlaanderen. Op Europees niveau wordt binnenkort het European PPP Expertise Center (EPEC) opgericht, dat ervaringen op
Europees niveau bundelt en voor lidstaten beschikbaar maakt.Dat gezegd hebbende dient rekenschap gegeven worden van het feit dat door
verschillen in juridische, financiële en belastingstelsels en de wijze
van besluitvorming niet alle ervaringen uit het buitenland één
op één overgenomen kunnen worden, maar op maat dienen gesneden
te worden op de Nederlandse cultuur en wet- en regelgeving.53Welke stappen zal de minister ondernemen om het leerproces
te vergroten opdat meer lessen vanuit het buitenland mee kunnen worden genomen?Er worden nauwe relaties onderhouden met onze zusterorganisaties in het
buitenland. Zo zal naar verwachting het contact met het EPEC, het expertise
centrum van de EU op pps-gebied, een belangrijke bron van kennis gaan vormen.
Ook de vakdepartementen wisselen hun kennis uit met buitenlandse equivalenten.54Is overwogen buitenlandse (ervarings)deskundigen aan
te trekken juist om niet alleen PPS-kennis op te bouwen en te behouden, maar
ook dat deze kennis «state of the art» is?Zeker in de beginjaren is veel gebruik gemaakt van buitenlandse adviseurs –
nu er meer expertise in Nederland is wordt het iets minder. Buitenlandse adviseurs
worden uitgenodigd om hun ervaringen op specifieke onderwerpen te delen. Andersom
maken overigens ook andere buitenlanden gebruik van de kwaliteit van de Nederlandse
kennis op pps-gebied, bijvoorbeeld in Tsjechië en Hongarije.In de voortgangsrapportage wordt aangegeven dat bij
projecten boven de 112,5 miljoen (V&W) en vastgoedprojecten boven 25 miljoen
euro (Rgd, Defensie) standaard een Publiek-Private Comparator wordt toegepast.55 en 56Wat wordt er gedaan met projecten onder deze bedragen?Valt PPS hierbij per definitie af?In principe vallen Rijkshuisvestingsprojecten onder de PPC ondergrens
van 25 miljoen euro af. Wanneer de Rijksgebouwendienst, het ministerie van
Financiën of het betrokken departement om wat voor reden dan ook een
dergelijk project toch kansrijk acht, wordt toch een meerwaardeonderzoek gestart.
Bij infrastructuurprojecten kleiner dan 112,5 miljoen euro bestaat niet de
verplichting een PPC op te stellen.1 Evenwel
hoeft dat niet op voorhand pps bij (iets) kleinere projecten uit te sluiten.
Wel is het zo dat de transactiekosten van pps-projecten zodanig hoog zijn
dat het vaak alleen bij grotere projecten financieel interessant is deze kosten
te maken.Er wordt gesteld dat de geïntegreerde contracten
(bij VROM/Rijksgebouwendienst) alleen geschikt zijn voor projecten van enige
omvang.57Hoe komt dit?Dit komt doordat er zowel voor opdrachtnemers als voor opdrachtgever een
bepaalde projectomvang nodig is om de hogere transactiekosten terug te verdienen.Als argument waarom andere landen Nederland inhalen
in pps bij scholen, wordt aangehaald dat bij het buitenland scholenbouw ministerieel
dan wel gemeentelijk is geregeld terwijl dit in Nederland bij een individuele
school en gemeente gezamenlijk wordt belegd. Hierdoor zou geen of moeilijk
expertise op te bouwen zijn. Om dit te voorkomen wordt gesproken over een
op te richten servicecentrum waardoor leerervaringen kunnen worden vastgehouden.
De leden van de VVD-fractie vinden dit een goed idee, maar vragen zich af58Kan het servicecentrum onderwijs niet ingebouwd worden
in het interdepartementaal kennismanagement DBFM(O) programma?Voor het servicecentrum is het voornemen om een nieuwe stichting te richten
met als doel om het (bestuurlijk) zo dicht mogelijk te positioneren bij de
(decentrale) partijen die de beslissingen nemen over onderwijshuisvesting,
te weten de gemeenten en scholen. Het servicecentrum zal derhalve niet op
centraal niveau worden ingebed. Wel zal het servicecentrum uiteraard gebruik
maken van de reeds bestaande netwerken en opgebouwde kennis/expertise waaronder
het interdepartementale kennismanagement programma.59, 60 en 61Hoe lang bestaat het interdepartementaal kennisprogramma «PPS
bij het Rijk» overigens al?Hoe functioneert dit?Wat is de verwachte voortgang van dit programma?Het programma «PPS bij het Rijk» is in de zomer van 2006 gestart.
Het algemene doel is drieledig: 1) het verlagen voor alle partijen (privaat én
publiek) van transactiekosten en -tijd bij DBFM projecten, 2) Zorgen voor
consistentie in het Rijksbeleid op het vlak van pps en DBFM(O) en 3) Communicatie
van pps richting derden. Om deze doelen te bereiken worden kennis en ervaring
gedeeld en gebundeld en worden concrete producten uitgewerkt. Er wordt de
komende periode ondermeer gewerkt aan standaarden (contract, aanbestedingsleidraad),
specifieke inhoudelijke onderwerpen (zoals reeds gedaan voor verzekeringen)
en het op niveau houden van de pps-kennis binnen het Rijk. Beleidssectoren
moeten samen optrekken en elkaar versterken, het bedrijfsleven is bv geïnteresseerd
in de Nederlandse markt als geheel. Kennis delen en ervaringen uitwisselen
moeten vanzelfsprekend zijn.162Waarom is er nog geen fundamentele stijging van de
hoeveelheid PPS projecten waar te nemen als er toch al een landelijk programma
bestaat?Passend binnen de eind jaren negentig vastgestelde Rijksbrede strategie
zijn de vakdepartementen zelf verantwoordelijk voor hun eigen projecten, afwegingen
en programma’s op het eigen beleidsterrein en heeft de minister
van Financiën een algemeen coördinerende rol en bewaakt hij de voortgang
van publiek-private samenwerking op de verschillende beleidsterreinen. Het
interdepartementale programma «PPS bij het Rijk» heeft een ondersteunende
rol en hoeft daarom niet direct tot een stijging van het aantal pps-projecten
te leiden. Doel van het programma«PPS bij het Rijk» is om de transactiekosten
en -tijd bij DBFM projecten te verlagen, te zorgen voor consistentie in het
Rijksbeleid t.a.v. pps en DBFM(O) en het verzorgen van communicatie en marketing
van pps richting derden.Zoals in antwoord op eerdere vragen geschreven wordt voor alle Rijksvastgoed-
en infrastructuurprojecten boven een bepaalde drempelwaarde standaard een
PPC uitgevoerd. Het consequent uitvoeren van de PPC’s en het opvolgen
van de PPC-resultaten leidt (in principe) tot het vullen van de pijplijn met
nieuwe pps-projecten.63Wat zijn de kosten van dit «kenniscentrum»
(servicecentrum onderwijs)?De kosten van het servicecentrum bedragen in totaal jaarlijks 1 miljoen
euro. De Ministeries van Financiën en OCW betalen elk de helft van deze
kosten.64Vindt hierover overleg plaats met de VNG en in hoeverre
participeren zij mee?De VNG is betrokken bij de oprichting van het servicecentrum en zal deelnemen
in het zogenoemde opdrachtgeverberaad van het servicecentrum. Het servicecentrum
zal verder gebruik kunnen maken van het netwerk van de VNG om gemeenten te
bereiken.De minister geeft aan dat twee commissies (eind 2007
ingesteld) hem gaan adviseren over de mogelijkheden tot substantiële
versnelling van de besluitvorming over infrastructurele projecten en over
de wijze waarop en de voorwaarden waaronder private financiering van infrastructuur
mogelijk is.65Hoe luidde de opdracht van de commissie Ruding en wanneer
rapporteert deze commissie?Voor de opdracht aan de commissie Ruding zij verwezen naar de brief aan
de Kamer van de minister van Verkeer & Waterstaat d.d. 31 oktober
2007.1 De aanbieding van het advies aan de ministers
van Financiën en Verkeer & Waterstaat («Op de goede weg en
het juiste spoor») vond plaats op 19 juni.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Vendrik (GL), Blok (VVD), voorzitter, Ten
Hoopen (CDA), ondervoorzitter, Weekers (VVD), Van Haersma Buma (CDA), De Nerée
tot Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD),
Omtzigt (CDA), Koşer Kaya (D66), Irrgang (SP), Luijben (SP), Kalma
(PvdA), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Cramer (CU), Van der Burg (VVD), Van
Dijck (PVV), Spekman (PvdA), Heerts (PvdA), Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD),
Tang (PvdA), Vos (PvdA) en Bashir (SP).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Halsema (GL), Remkes (VVD), Jonker (CDA),
Aptroot (VVD), De Vries (CDA), Van Hijum (CDA), Mastwijk (CDA), De Krom (VVD),
De Pater-van der Meer (CDA), Pechtold (D66), Kant (SP), Ulenbelt (SP), Van
der Veen (PvdA), Smilde (CDA), Anker (CU), Vacature (algemeen), De Roon (PVV),
Van Dam (PvdA), Smeets (PvdA), Karabulut (SP), Thieme (PvdD), Heijnen (PvdA),
Roefs (PvdA) en Van Gerven (SP).XNoot1PPC: Publiek-Private Comparator.XNoot2PSC: Publieke Sector Comparator.XNoot3Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 28 753, nr. 8.XNoot1De DBFM(O)-modelovereenkomst van de Rijksgebouwendienst bepaalt verder
dat de Staat gedurende de periode tot één jaar na beschikbaarstelling
de toestemming onthoudt indien de aandeelhouders bij het aangaan van de overeenkomst
niet langer 51% van de zeggenschap in de opdrachtnemer houden. Deze
bepaling is opgenomen om de continuïteit in de opdrachtnemer in de ontwerp-
en realisatiefase te waarborgen.XNoot2Zie ook het antwoord op vraag 37.XNoot1Zie ook de antwoorden op vragen 47 t/m 50.XNoot2Zie ook het antwoord op vraag 20.XNoot1Zie ook de antwoorden op vragen 21, 40, 59–61.XNoot2Aanmelden hiervoor kan via www.minfin.nl/pps.XNoot3HM Treasury – «PFI: meeting the investment challenge»
(july 2003); www.hm-treasury.gov.ukXNoot1Hierbij moet bedacht worden dat het bv. ook om aankopen van panden gaat
die min of meer kant-en-klaar zijn en waar dus geen aanbesteding uit voortkomt.XNoot1In het rapport van de Commissie Ruding wordt voorgesteld deze ondergrens
te halveren. Het kabinet komt op korte termijn met een reactie op het rapport.XNoot2Zie ook het antwoord op vraag 15.XNoot3In het rapport van de Commissie Ruding wordt voorgesteld deze ondergrens
te halveren. Het kabinet komt op korte termijn met een reactie op het rapport.XNoot4Zie ook het antwoord op vraag 15.XNoot1Zie ook het antwoord op vragen 8 en 9.XNoot1Zie ook het antwoord op vraag 40.XNoot2Zie ook het antwoord op vraag 12 en 59–61.XNoot3Eén van de aanbevelingen in het rapport van de Commissie Ruding
is decentrale overheden te ondersteunen bij het toepassen van private financiering.
Op korte termijn ontvangt de Kamer de kabinetsreactie op het rapport.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 385, nr. 21.XNoot1Zie ook het antwoord op vraag 4.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 28 753, nr. 8.XNoot1http://www.minfin.nl/binaries/minfin/assets /pdf/organisatie/renovatie/evaluatierapport-pps-aanbesteding-minfin.pdfXNoot2De PSC is later nogmaals uitgevoerd, waarbij de ramingen van de traditionele
variant werden gecorrigeerd voor hogere marktspanning. Het meerwaardepercentage
kwam toen uit op ca. 18%.XNoot1Er wordt weliswaar een financiële raming gemaakt van de traditionele
variant, maar geen compleet traditioneel ontwerp waartegen kwalitatieve componenten
gebenchmarkt zouden kunnen worden.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 28 753, nr. 8.XNoot1Zie ook het antwoord op vraag 6.XNoot1Zie ook de antwoorden op vragen 12 en 21.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XI, nr. 134.XNoot1In het rapport van de Commissie Ruding wordt overigens voorgesteld deze
ondergrens te halveren. Het kabinet komt op korte termijn met een reactie
op het rapport.XNoot1Zie ook de antwoorden op vragen 12 en 21.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 385, nr. 11. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28753-14.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl