Aanslag op de heer W.S.P. Fortuyn; Brief ministers met het kabinetsstandpunt over het eindrapport van de Commissie Feitenonderzoek
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28374, nr. 13

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

20-12-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28374 nr. 13

17-12-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamHOOFDSTUK 1: INLEIDINGHOOFDSTUK 2: MAATREGELEN OP KORTST MOGELIJKE TERMIJN2.1 Nationaal Coördinator Bewaking en Beveiliging2.2. Beveiliging verkiezingscampagne2.3. Project landelijke informatiehuishouding2.4 CommunicatieHOOFDSTUK 3: VAN BEDREIGING NAAR «PROTECTIVE INTELLIGENCE»HOOFDSTUK 4: EEN NIEUW SYSTEEM VAN PERSOONS- EN OBJECTBEVEILIGING
BESCHOUWD4.1 Dilemma's geduid4.2 De contouren4.2.1 Verantwoordelijkheden en domein4.2.2 De organisatie4.2.3 Het bepalen van de noodzakelijke maatregelen4.2.4 De uitvoering4.2.5 De publicatieHOOFDSTUK 5: BEOORDELING FEITENRELAAS5.1 Conclusie van de Commissie ten aanzien van de beveiliging
van de heer Fortuyn5.2 Informatiepositie van de onderscheiden diensten5.2.1 Informatieuitwisseling tussen regio's en landelijke
diensten5.2.2 Met betrekking tot de BVD/AIVD5.2.3 Met betrekking tot de informatie van de TEC en GED5.2.4 Met betrekking tot de regionale politiekorpsen5.3 Het al dan niet treffen van maatregelenOndertekeningBIJLAGE 1 WET- EN REGELGEVING
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28374Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 63 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 374Aanslag op de heer W. S. P. Fortuijnnr. 13BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES
EN VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 17 december 2002HOOFDSTUK 1: INLEIDINGDe regering heeft met waardering kennisgenomen van het rapport van de
Commissie Feitenonderzoek Veiligheid en Beveiliging Pim Fortuyn. De ingrijpende
gebeurtenis van een gewelddadige dood van een politicus raakte de fundamenten
van onze democratische rechtsstaat. Het heeft de samenleving diep geschokt,
te meer waar het een politicus betrof waarop velen hun hoop en verwachtingen
hadden gesteld. Het rapport van de Commissie bevat terecht een omvangrijke
beschrijving van de gebeurtenissen in de aanloop naar de gewelddadige dood
op de heer Fortuyn en een gedegen analyse van de omstandigheden tegen de achtergrond
waarvan deze gezien moeten worden. Daarbij wordt de besluitvorming rond de
beveiliging van de heer Fortuyn beschreven en geanalyseerd in het kader van
het toen geldend stelsel van regels en uitgangspunten.De regering dankt de Commissie voor een gedegen en evenwichtig rapport
dat beantwoordt aan de opdracht en hoopt en vertrouwt dat het rapport zal
blijken te beantwoorden aan zijn maatschappelijke opdracht. De voorzitters
van de Vaste Commissies voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en
voor Justitie hebben ons gevraagd voor woensdag 18 december aanstaande een
kabinetsreactie te doen toekomen, opdat uw Kamer nog voor het Kerstreces op
hoofdlijnen een debat met de regering zou kunnen voeren. Het kabinetsstandpunt
bieden wij u hierbij aan.De regering deelt de analyse van het stelsel en onderschrijft de noodzaak
tot wijziging van het stelsel en de toepassingspraktijk van de persoonsbeveiliging.
Zoals de Commissie in haar rapport meldt was naar aanleiding van de gebeurtenissen
in de Verenigde Staten op 11 september 2001 reeds een aanvang gemaakt met
de evaluatie van het bestaande systeem. Bij de verdere werkzaamheden bij de
herziening van het stelsel hanteert de regering de aanbeveling van de Commissie
als uitgangspunt en leidraad bij de wijziging. Zoals in deze brief
wordt gemeld, is de voorbereiding van de herziening reeds zo ver voortgeschreden
dat thans een deel daarvan op de kortst mogelijke termijn in werking kan worden
gesteld door middel van een aanpassing van de Circulaire bewakings- en beveiligingsaangelegenheden
1999 en van de herinrichting van het stelsel van informatieverwerving, evaluatie
en maatregelen. Daarbij wordt aangesloten op de wijzigingen die sedert 6 mei
jl. gaandeweg in de toepassingspraktijk tot stand zijn gebracht.De reeds voorgenomen herziening alsook de aanbevelingen van de commissie
feitenonderzoek hebben in het bijzonder betrekking op:– De samenhang tussen de onderscheiden verantwoordelijkheden, betrokken
organisaties en maatregelen op het punt van bewaking en beveiliging;– De aard en diepgang van de nodige analyse alsmede de organisatie,
kwaliteit en omvang van de informatiehuishouding die daarvoor nodig is;– De reikwijdte van het stelsel en de variatie en aard van de te
treffen veiligheidsmaatregelen;– De organisatie van de deskundigheid, verantwoordelijkheden en
besluitvorming.Op zichzelf meent het kabinet dat moet worden betreurd dat veranderingen
en maatregelen zoals die ook in het rapport van de Commissie worden bepleit
nodig zijn, omdat in ons land tot voor kort de overtuiging heerste dat een
open en toegankelijke bestuursstijl niet alleen de voorkeur verdiende maar
ook verantwoord was. Echter, zoals de Commissie aangeeft moet de aanslag geplaatst
worden tegen de achtergrond van een meer algemene verandering in het maatschappelijk
klimaat die het nodig maakt om deze wijziging te overwegen. Tegelijkertijd
is het evident, zoals ook het rapport aangeeft, dat een adequate informatiehuishouding
en organisatie juist ook een evenwichtiger reactie in individuele gevallen
mogelijk maken, en daardoor op den duur kunnen bijdragen aan een deëscalatie
in het klimaat.Dat neemt niet weg dat in de aanbevelingen van de commissie een aantal
fundamentele keuzes besloten liggen die verstrekkende gevolgen kunnen hebben
met name op het punt van de bevoegdheid van overheidsinstanties om actief
informatie over te beveiligen politici en burgers te verzamelen. Die fundamentele
keuzes kunnen het best worden belicht aan de hand van de uitgangspunten en
aanbevelingen van de commissie. Wel kan worden gesteld dat het realiseren
van de aanbevelingen van de Commissie aanpassing van de wet- en regelgeving
zal vergen (zie bijlage 1). Dit geldt in het bijzonder ook de maatregelen
die nodig zijn om te komen tot een meer adequate informatiehuishouding en
het opleggen van een beperkt aantal verplichtingen aan de regiokorpsen van
politie alsmede het wijzigen van bevoegdheden van de Algemene Inlichtingen-
en Veiligheidsdienst (AIVD) en de politie. Ook heeft het verwezenlijken van
de aanbevelingen niet onaanzienlijke financiële lasten tot gevolg. Het
kabinet zal in die budgettaire middelen voorzien.Zoals bekend bevindt Nederland zich op dit moment opnieuw in verkiezingstijd.
Dat vergt dat het handelen op basis van de inzichten van de Commissie, geen
uitstel kan velen. Teneinde ook tijdens de lopende verkiezingscampagne die
inzichten zo goed mogelijk te kunnen benutten, zullen een aantal daaraan verbonden
organisatorische maatregelen, deels met een voorlopig karakter, onmiddellijk
worden ingevoerd. Zo zal terstond worden overgegaan tot de aanstelling van
een Nationaal Coördinator Bewaking en Beveiliging. Het regeringsstandpunt is als volgt ingedeeld. In hoofdstuk 2 worden de
evengenoemde maatregelen op korte termijn beschreven. De prealabele vragen
over de beleidskeuzes endilemma's ten aanzien van de vormgeving van een nieuw
systeem voor persoons- en objectbeveiliging worden in hoofdstuk 3 aan de orde
gesteld. Dit hoofdstuk bevat rechtsstatelijke noties die betrekking hebben
op de informatiebehoefte, -vergaring en -huishouding. In hoofdstuk 4 worden
vervolgens de contouren van het nieuwe systeem zelf beschreven. De beoordeling
van de feitenreconstructie, waaronder het antwoord op de vraag of een vorm
van persoonsbeveiliging die naar aard en omvang hoofdzakelijk was afgestemd
op de relatieve ernst van de betrokken incidenten en de context waarbinnen
zij zich voordeden had moeten worden toegepast, volgt in hoofdstuk 5.HOOFDSTUK 2: MAATREGELEN OP KORTST MOGELIJKE TERMIJNDe regering acht zoals verwoord in de inleiding een spoedige implementatie
van een aantal door de Commissie geformuleerde aanbevelingen gewenst. Een
aantal aanbevelingen van de commissie zal op de kortst mogelijke termijn worden
ingevoerd: de aanstelling van een Nationaal Coördinator Bewaking en Beveiliging;
de maatregelen inzake de veiligheid rondom de verkiezingen; en het project
landelijke informatiecoördinatie door de Raad van Hoofdcommissarissen.
Voorts zal worden ingegaan op het belang van de communicatie.2.1 Nationaal Coördinator Bewaking en BeveiligingDe regering acht het in het licht van de aanbevelingen van de Commissie,
die een landelijk beveiligingscoördinator voorstelt die verantwoordelijk
zou moeten worden voor zowel de beleidsvoorbereiding als de uitvoering van
objectbewaking en persoonsbeveiliging, de instelling van een project-directeur-generaal
(project-DG) Beveiliging en Crisisbeheersing aangewezen. Deze project-DG zal
tevens gaan functioneren als de Nationaal Coördinator Bewaking en Beveiliging.
Voor de invulling van zijn voorlopige taakomschrijving hebben wij de aanbeveling
van de Commissie als uitgangspunt genomen, opdat kan worden gekomen tot een
meer gestroomlijnde aansturing van de onderscheiden verantwoordelijken die
in het stelsel van persoonsbeveiliging als objectbewaking een rol spelen.
Tevens wordt daarmee aangesloten bij de wens om te komen tot een meer transparante
besluitvorming.De Nationaal Coördinator Bewaking en Beveiliging zal een integraal
bewakings- en beveiligingsbeleid entameren, hij zal verantwoordelijk zijn
voor de landelijke implementatie en invoering daarvan alsmede voor het beheer
van het integrale beleid. Daartoe laat hij inventarisaties van risicogroepen
en analyses van risiconiveaus maken en begeleidt hij de activiteiten van de
regio's in dit kader.Ook draagt hij er zorg voor dat de diensten hem van de noodzakelijke informatie
en analyses voorzien ten behoeve van het uitvoeren van risico- en dreigingsevaluaties,
en stelt hij beveiligings- en bewakingsadviezen en -opdrachten vast. Dit laatste
geschiedt in de nieuwe Grote Evaluatie Driehoek (GED), ergo in overeenstemming
met de andere leden van de GED, de DG Openbare Orde en Veiligheid van het
ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de DG Rechtshandhaving
van het ministerie van Justitie. In gevallen met een spoedeisend karakter
neemt de Nationaal Coördinator Bewaking en Beveiliging reeds voorafgaand
aan de besluitvorming in de GED passende maatregelen. Vervolgens verzekert de Nationaal Coördinator Bewaking en Beveiliging
dat de vastgestelde bewakings- en beveiligingsopdrachten door de betrokken
uitvoeringsdiensten wordt uitgevoerd. Dit alles houdt in dat de Nationaal
Coördinator Bewaking en Beveiliging verantwoordelijk is voor de uitvoering
van de taken die tot op heden werden uitgevoerd door de Technische Evaluatiecommissie
(TEC) en de Technische Uitvoeringscommissie (TUC). De TEC en de TUC zullen
dan ook overeenkomstig de aanbeveling van de Commissie verdwijnen.De Nationaal Coördinator Bewaking en Beveiliging adviseert tenslotte
ook de decentrale autoriteiten en regionale politiekorpsen over de uitvoering
van te treffen voorzieningen en te nemen maatregelen en informeert de betrokken
(bedreigde) personen.Uiteraard zorgt hij bij de uitvoering van zijn taak voor nauwe afstemming
met en tussen de AIVD, de MIVD, het KLPD en de ministeries van Algemene Zaken,
van Buitenlandse Zaken en van Defensie zeker en geeft in voorkomend geval
opdrachten. De project-DG legt in zijn hoedanigheid als Nationaal Coördinator
Bewaking en Beveiliging verantwoording af aan beide ondergetekenden. Over
de definitieve positionering, taken en bevoegdheden van de Nationaal Coördinator
Bewaking en Beveiliging zal te gelegener tijd worden besloten.De project-DG neemt voorts de uitvoering van de overige taken van het
Nationaal Coördinatiecentrum als Departementaal Coördinatiecentrum
van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en zoals
neergelegd in en voortvloeiend uit het Nationaal Handboek Crisisbesluitvorming
over. In die hoedanigheid legt hij uitsluitend verantwoording af aan de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.Aan de project-DG Beveiliging en Crisisbeheersing wordt een team toegevoegd
dat in ieder geval zal bestaan uit de staande organisatie van respectievelijk
het Nationaal Coördinatiecentrum van het ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties en het segment van het Bureau Operationele Zaken
van het ministerie van Justitie dat zich bezig houdt met (uitvoering van het)
bewakings- en beveiligingsbeleid.2.2. Beveiliging verkiezingscampagneZoals is aangegeven is de voorbereiding van de herziening van het bewakings-
en beveiligingsbeleid reeds zo ver voortgeschreden dat een deel daarvan op
de kortst mogelijke termijn in werking kan worden gesteld, waarbij wordt aangesloten
op de gaandeweg sedert 6 mei jl. tot stand gebrachte toepassingspraktijk.
Op 22 januari 2003 vinden de verkiezingen plaats voor de leden van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal. Uw Kamer is in onze brief van 29 november 2002
geïnformeerd over de maatregelen die wij ten aanzien van het bevorderen
van een ordelijk verloop van de verkiezingscampagne hebben genomen.Op rijksniveau zal de op de verkiezingscampagne betrekking hebbende informatie
stelselmatig worden verzameld en geëvalueerd binnen de kaders van het
thans geldend stelsel van wet- en regelgeving. De bestuurlijke en justitiële
autoriteiten (lokale driehoek) zien toe op veiligheidsaspecten aangaande de
campagneactiviteiten in hun ambtsgebied en hen is gevraagd daarnaar stelselmatig
onderzoek uit te voeren. De informatie hierover wordt, afhankelijk van de
aard daarvan, aangeboden aan het KLPD of de AIVD. Aan de lijsttrekkers van
alle politieke partijen die aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer deelnemen,
alsmede aan de huidige bewindspersonen, voorzitters van de fracties en de
voorzitters van beide Kamers is een aangescherpte invulling van het gebruikelijke
systeem van bewaking en beveiliging aangeboden. Er wordt een systeem van geëvalueerde momenten toegepast, zodat evengenoemde categorie van ambtsdragers
bij publieke optredens daar waar nodig beveiligings- of bewakingsmaatregelen
ontvangen. Hierbij wordt ook gebruik gemaakt van zogeheten risicoprofielen.
Op basis van deze profielen kan een inschatting gemaakt van eventuele veiligheidsrisico's
die betrokkene ondergaat.Naast de lijstrekkers zal ten aanzien van de overige kandidaat-Kamerleden
nagegaan worden of er redenen zijn activiteiten in het kader van de informatiecoördinatie
nadrukkelijk op hen te richten.2.3. Project landelijke informatiehuishoudingDe Commissie hecht in haar rapport terecht een groot belang aan een adequate
infomatiehuishouding en -uitwisseling tussen alle betrokken overheden en diensten.
Informatiehuishouding is in onze ogen niets anders dan het zo doelmatig en
doelgericht mogelijk inrichten van de informatiestromen tussen informatieverzamelaars,
informatieverwerkers en de besluitvormende partijen.Ten aanzien van de politie-informatie kunnen wij aangeven dat de Raad
van Hoofdcommissarissen naar aanleiding van de gebeurtenissen in de Verenigde
Staten van 11 september 2001 een project ter verbetering van de landelijke
informatiecoördinatie is begonnen. Er is sprake van een incrementeel
model. Op 3 juli jl. is besloten tot het inrichten van één landelijk
en 25 regionale informatieknooppunten ten behoeve van de politiële informatievoorziening.
Alle relevante informatie komt hier samen. Het uitgangspunt is dat er maar
één kanaal bestaat tussen de politieregio's en het nationale
niveau, de Nationale Coördinator Bewaking en Beveiliging, tenzij op basis
van wettelijke bepalingen aangewezen is dat de regio's de informatie rechtstreeks
aan de AIVD behoren te verstrekken. Deze landelijke informatiecoördinatie
is permanent en werkt zoveel mogelijk op basis van vaste afspraken, routines
en standaarden. De structurele inbedding zal moeten zijn voltooid in het voorjaar
van 2004.Daarnaast heeft een goede evaluatie van de informatie baat bij een zo
gestandaardiseerd mogelijke aanlevering. In ieder geval dient door de diensten
op nationaal niveau aan te leveren informatie zo veel mogelijk op schrift
te worden aangeleverd. Er wordt een aantal definities van (niveaus van) dreiging
ontwikkeld, vastgelegd en gebruikt. Om redenen van urgentie en tijdsdruk kan
het voorkomen dat informatie niet schriftelijk kan worden ingebracht doch
mondeling gedeeld wordt. In een dergelijke situatie is van belang dat de verslaglegging,
ook achteraf, daarvan nauwkeurig geschiedt.2.4 CommunicatieGebleken is dat de communicatie met de betrokken uitvoeringsdiensten en
tussen de uitvoeringsdiensten onderling over de instelling en beëindiging
van de bewakings- en beveiligingsmaatregelen voor verbetering vatbaar is.
Hetzelfde geldt voor de communicatie met de beveiligingsambtenaren van ministeries
en van de Eerste en Tweede kamer der Staten-Generaal wat betreft de voorlichting
over de te nemen maatregelen. Dit laatste is cruciaal om de (te beveiligen)
betrokkene te informeren over de achtergronden van de maatregelen en over
de wijze van uitvoering ervan. Inmiddels zijn reeds wijzigingen doorgevoerd
die verbeteringen van de communicatie bewerkstelligen, zoals intensivering
van de contacten met de uitvoeringsdiensten en ontwikkeling van een eenduidig
begrippenkader. HOOFDSTUK 3: VAN BEDREIGING NAAR «PROTECTIVE INTELLIGENCE»De Commissie acht het inrichten en onderhouden van een adequate informatievoorziening
een noodzakelijke voorwaarde voor een doelmatig bewakings- en beveiligingsstelsel.
Naar de mening van de Commissie kan niet worden volstaan met te reageren op
concrete dreigingen, maar zal een bredere analyse van mogelijke dreigingen
en risico's nodig zijn. In dat verband stelt de Commissie dat een systeem
van «protective intelligence» overwogen zou moeten worden. Het
gaat hierbij in de woorden van de Commissie om activiteiten «die zijn
afgestemd op het identificeren van mensen en groepen die een dreiging kunnen
zijn/worden voor personen die vanwege hun publieke functie en de daarmee gepaard
gaande veiligheidsrisico's reeds onder een bepaald beveiligingsregime vallen»
(p. 99).Zoals hierna wordt aangegeven, zal de overheid risico-analyses van bepaalde
categorieën van personen opstellen, alsmede, voor beeldbepalende functionarissen
vallend onder het rijksdomein, persoonsgebonden risicoprofielen. De overheid
zou hiervoor gebruik moeten gaan maken van alle binnen de overheid beschikbare
bronnen en informatiesystemen met betrekking tot de persoon waar het om gaat.
Het gaat hierbij uiteraard allereerst om open bronnen (mediaberichten enz.),
maar ook om zogenoemde gesloten bronnen, zoals de justitiële systemen
en fiscale bronnen. Een van de prangende vragen die hierbij beantwoord zal
moeten worden is hoe een en ander zich verhoudt tot de Wet Bescherming Persoonsgegevens,
Wet Politieregisters en de Europese regelgeving op dit terrein. Langs deze
weg van pro-actieve informatie-inwinning zal informatie immers voor andere
doelen worden gebruikt, dan waarvoor de informatie bedoeld was. In het Databeschermingsverdrag
van de Raad van Europa (1981) en de EU-richtlijn bescherming persoonsgegevens
is vastgelegd dat gegevensuitwisseling tussen overheidsdiensten alleen kan
plaatsvinden voor welomschreven en gerechtvaardigde doelen. Doorbreking van
de doelbinding is mogelijk indien er een noodzaak is in het belang van de
veiligheid van de staat, de bescherming van betrokkene, de rechten of vrijheden
van personen en het voorkomen en opsporen van strafbare feiten.Een afgewogen stelsel van gegevensuitwisseling is niet alleen nodig in
verband met internationale verplichtingen, maar ook in het belang van een
goed functioneren van en het vertrouwen in de overheid. Immers, het zou verlammend
werken en de overheidsdiensten zouden belemmerd worden in de uitvoering van
hun taak wanneer zij (en de burgers met wie zij te maken hebben) er niet op
kunnen vertrouwen dat hun gegevens niet breed binnen de overheid worden verspreid.Verder zal duidelijk moeten zijn dat te beveiligen personen die zich niet
aan dit regime van actieve screening van alle bij de overheid beschikbare
bronnen willen onderwerpen, feitelijk niet onder het op risico's gebaseerde,
anticiperende stelsel kunnen vallen. Uiteraard zullen zij wel onder het systeem
van bewaking en beveiliging vallen indien er sprake is van een dreiging. Nadrukkelijk
merkt de regering op dat de afweging over het accepteren van de door de overheid
aangeboden beveiligingsmaatregelen, los van de vraag of medewerking is verleend
aan de bovengenoemde actieve screening, ten finale aan de te beveiligen persoon
is. Uitzondering hierop zijn de functionarissen die behoren tot het domein
van de rijksoverheid.Omdat de Commissie in dit verband opmerkt dat «de overheid somtijds
wel gebonden is om tot het uiterste te gaan bij het dragen van haar (deel van de) verantwoordelijkheid voor persoonbeveiliging», lijkt
de Commissie ook het gebruik van bijzondere inlichtingenmiddelen (afluisteren;
infiltratie enz.) niet te willen afwijzen. De vraag doet zich voor of dit
gewenst is.Het moge duidelijk zijn dat het pro-actief zoeken van informatie in het
kader van mogelijke risico's voor de veiligheid in sterke mate een aantasting
kan betekenen van zowel de persoonlijke levenssfeer van betrokkene als van
de relevante kringen waarin hij verkeert of heeft verkeerd. Zeker waar er
geen vermoedens zijn van strafbare feiten vraagt het om zeer zorgvuldige afwegingen
of het wenselijk is zo ver te gaan. Deze vraag is des te meer van belang,
omdat die informatie verkregen zal moeten worden van derden, zonder dat deze
derden zich daarvan bewust zijn. De regering hecht er aan reeds nu op te merken
dat de grootst mogelijke terughoudendheid geboden is bij de inzet van bijzondere
inlichtingenmiddelen om mogelijke risico's voor de fysieke veiligheid van
functionarissen die in aanmerking komen voor persoonsbeveiliging nader te
onderzoeken. Het is immers van eminent belang dat het inzetten van bijzondere
inlichtingenmiddelen, en daarmee het schenden van andermans privacy, ten minste
gebonden zal zijn aan afwegingen van proportionaliteit en subsidiariteit.
De vraag is gerechtvaardigd of de proportionaliteit van de inzet van zulke
middelen in de fase waarop de commissie doelt, wel voldoende gegeven is.De informatie die op dit moment nodig is voor risicoprofielen en/of risico-analyses
is niet (volledig) door de genoemde diensten binnen de bestaande wettelijke
kaders te verkrijgen is. De AIVD dient zich ingevolge de wet te beperken tot
personen en organisaties die aanleiding geven tot het ernstig vermoeden dat
zij een gevaar vormen voor het voortbestaan van de democratische rechtsorde,
de veiligheid of andere gewichtige belangen van de staat. De KLPD/UTBT dient
zich te beperken tot informatie-inwinning met het oog op de bestrijding aan
terrorisme gerelateerde activiteiten en de informatie-inwinning door de reguliere
politie in dit kader zal met name zal gaan om informatie die gericht is op
de openbare orde en/of die strafrechtelijk van belang is.Bovenstaande ziet nog op het verkrijgen van informatie in het kader van
risico-analyses en risicoprofielen, en betreft informatie over de persoon
die mogelijk een risico loopt.Daarnaast oppert de Commissie de mogelijkheid om een systeem van «protective
intelligence» in te voeren voor functionarissen die binnen het domein
van de rijksoverheid vallen. Dit betreft in de definitie van de Commissie
informatie over personen die mogelijk een risico vormen.Het is goed om te bedenken dat het aantal terreinen waar dit type van
onderzoek geboden is, zeer groot kan zijn. Het betreft immers elke groepering
en iedere persoon die mogelijk een risico kan gaan vormen. Er is geen concreet
vermoeden vereist in de optiek van de Commissie dat deze persoon of groepering
al daadwerkelijk een risico vormt. Het is zeer de vraag of wij in onze samenleving
toe willen naar een dergelijke uitbreiding van bevoegdheden voor politie en/of
AIVD.Daarbij komt dat, zoals de Commissie in haar samenvatting aangeeft (pagina
24), uit Amerikaans onderzoek blijkt dat het overgrote deel (69) van de 74
(dodelijke en bijna-dodelijke) aanslagen die tussen 1949 en 1996 werden gepleegd
op presidenten en andere vooraanstaande politici, hoge functionarissen en
rechters e.a., werd begaan door op zichzelf staande individuen; geen van de
43 moordenaars had van te voren op welke manier dan ook een signaal afgegeven
omtrent hetgeen hij/zij van plan was; de daders kwamen met andere woorden
haast allemaal uit het niets. Het kabinet meent dat de doelmatigheid
van het gebruik van het door de Commissie bedoelde zwaar instrumentarium derhalve
niet op voorhand vaststaat.Mocht de regering er na ampele overweging voor kiezen een systeem van
«protective intelligence» in te voeren, dan dient geregeld te
worden dat de aldus verkregen informatie die zou leiden tot de veronderstelling
dat sprake is van een voorstelbare dreiging, gedeeld wordt met de AIVD –
voor zover de informatie wordt verkregen door anderen dan de AIVD- dan wel
met het OM in geval er sprake is van een strafbaar feit. Op basis van een
afzonderlijk besluit van de minister van BZK als verantwoordelijk bewindspersoon
voor de AIVD, waarvan de mogelijkheid moet worden vastgelegd in de Wet op
de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten 2002, zou alsdan besloten kunnen worden
tot nader onderzoek door de AIVD met de eventuele inzet van de benodigde bijzondere
inlichtingenmiddelen, een en ander naast en te onderscheiden van de thans
op basis van de Wiv 2002 geregelde werkwijze. De Commissie van Toezicht, zoals
neergelegd in de nieuwe Wiv 2002, zou hierbij de gebruikelijke rol kunnen
vervullen.Kortom, voor de verdere uitwerking van bovengenoemd stelsel is wetgeving
nodig, maar bovenal ook nadere afweging hoe deze lijn zich verhoudt tot de
bestaande rechtsbeginselen en de internationale verdragen. Met de Commissie
deelt de regering de conclusie dat gewijzigde maatschappelijke omstandigheden
nopen tot een herziening van het stelsel van bewaking en persoonsbeveiliging.
Dat betekent echter niet dat andere belangen en waarden vervolgens zonder
meer ondergeschikt gemaakt moeten worden aan die keuze. Want de keuzen die
in deze gemaakt worden zijn mede bepalend voor het maatschappelijk klimaat.
Deze keuzen kunnen niet uitsluitend bezien worden vanuit het streven naar
een voortgaande verbetering van het stelsel van veiligheid en bewaking. Uiteindelijk
gaat het om de vraag in wat voor soort samenleving we willen leven.HOOFDSTUK 4: EEN NIEUW SYSTEEM VAN PERSOONS- EN OBJECTBEVEILIGING
BESCHOUWDDe Commissie concludeert dat een hervorming van het bestaande stelsel
van persoonsbeveiliging onontkoombaar lijkt. Op de grondslag van haar onderzoek
heeft de Commissie een aantal aanbevelingen voor deze hervorming ontwikkeld
en geeft aan dat: «Wat zij nastreeft is dat op de grondslag van deze
uitgangspunten het bestaande stelsel – om het met die woorden te zeggen –
wordt geïntegreerd, geprofessionaliseerd en gemoderniseerd» (p.367).
De regering onderschrijft de noodzaak om te komen tot die integratie, professionalisering
en modernisering van het stelsel van bewaking en beveiliging en maakt de aanbevelingen
van de Commissie in essentie tot de hare.In haar aanbevelingen richt de Commissie zich in het bijzonder op de persoonsbeveiliging.
De regering is van opvatting dat de aanbevelingen van de Commissie in meer
brede zin beschouwd moeten worden in die zin dat gekomen wordt tot een herziening
van niet alleen de persoons-, maar ook objectbeveiliging enbewaking. Evenzeer
richt de Commissie zich in haar aanbevelingen in het bijzonder tot het nationale
niveau. De regering meent bij het schetsen van de contouren van het nieuwe
systeem, meer dan door de Commissie kon gebeuren, nadrukkelijk de verantwoordelijkheden
van de decentrale overheden te moeten duiden. 4.1 Dilemma's geduidHet nieuw op te zetten systeem zoals dat in het vervolg van deze brief
geschetst wordt, kent een aantal belangrijke voordelen. Het is beter afgestemd
op de ontwikkelingen in de huidige samenleving en de meer diverse vormen van
aantasting van (fysieke) integriteit die zich in de huidige maatschappij voordoen.
Het kent echter ook een aantal keerzijden.De meest in het oog springende is de verdergaande inbreuk op de privacy
van betrokkenen. Zij zijn immers degenen die informatie met een soms erg persoonlijk
karakter dienen te delen met de politie of andere overheidsinstanties, opdat
die afdoende in staat zijn om hun veiligheidssituatie te beoordelen. In hoofdstuk
drie van deze brief is bij dit dilemma reeds stilgestaan.Evenmin dient uit het oog te worden verloren dat toewijzing van een vorm
van (persoons)bewaking of -beveiliging ook een grote inbreuk kan maken op
iemands privé-leven en de persoonlijke levenssfeer van zijn familie.
Invoering van het nieuw op te zetten systeem vergt derhalve van te beveiligen
personen dat zij deze inbreuken dulden. In de uitwerking van het nieuwe systeem
zullen op dit punt dan ook elementaire keuzes moeten worden gemaakt.Zoals eerder in deze brief aangegeven voert de regering per onmiddellijk
enkele verbeteringen met een al dan niet voorlopig karakter door, maar de
doorlooptijd voor de uitvoering van het totaal van de aanbevelingen wordt
vooral bepaald door die noodzakelijke wijziging van wetten, regelingen en
het op peil brengen van mensen en middelen.4.2 De contourenDe contouren van het nieuwe systeem worden hieronder geschetst.4.2.1 Verantwoordelijkheden en domeinZoals ook de Commissie aangeeft, ligt de verantwoordelijkheid voor veiligheid
allereerst bij de betrokken burger zelf. De eigen verantwoordelijkheid van
burgers houdt in dat zij zelf doen wat ze in redelijkheid kunnen. Mocht er
sprake zijn van (be)dreigingen aan hun adres dan mag verwacht worden dat zij
de politie hiervan in kennisstellen. Zonder het doen van een melding kan de
overheid geen aanvang maken met de invulling van haar verantwoordelijkheid.
Het inroepen van de overheid om de veiligheid te waarborgen gaat gepaard met
het eigener beweging treffen van maatregelen of (gedrag)aanpassingen. Waar
dat van bedrijven of instellingen kan worden gevraagd, dienen zij ook een
verantwoordelijkheid te dragen voor de veiligheid van bij voorbeeld hun werknemers,
woordvoerders, bezoekers of vertegenwoordigers.In het overheidsdomein is het decentraal gezag als eerste verantwoordelijk
voor bewaking en beveiliging. Dit is de basis voor de inrichting van het Nederlands
politiebestel. Voor een beperkte groep van personen en objecten geldt als
sluitstuk op het decentrale model een verantwoordelijkheid van de rijksoverheid.De decentrale verantwoordelijkheid strekt zich uit over het gehele systeem
van bewaking en beveiliging. Het gaat dan om informatievergaring, besluitvorming
en uitvoering. In geval het decentraal gezag zich onvoldoende geëquipeerd
acht om een juiste afweging te maken betreffende een dreiging, wordt in het
nieuwe systeem voorzien in een mogelijkheid om advies te vragen aan de rijksoverheid
in de functie van de NCB. Op basis van de Politiewet 1993 zal de taak en organisatie van de regiokorpsen
met betrekking tot bewaking en beveiliging geëxpliciteerd worden. De
regering zal hiertoe voorstellen doen.De categorieën van personen en objecten waarvan de bewaking of beveiliging
tot de verantwoordelijkheid van de rijksoverheid valt, bestaat thans uit:– bepaalde buitenlandse personen, objecten en internationale instellingen
in Nederland;– Nederlandse personen ten aanzien van wie en objecten ten aanzien
waarvan door de aard en/of herkomst van de dreiging en de functie van de persoon
of het object in beginsel de kans aanwezig is dat de nationale of internationale
democratische rechtsorde wordt geschaad en/of de veiligheid van de Staat in
het geding is;– personen, werkzaam in de strafrechtspleging.In het nieuw op te zetten systeem wordt de mogelijkheid geschapen voor
de rijksoverheid om categorieën van personen en objecten aan haar domein
toe te voegen indien wordt voldaan aan één van de navolgende
criteria:– er is sprake van een persoon die op andere wijze een bijzondere
democratische plicht of functie heeft die hij ongestoord moet kunnen uitvoeren
of vervullen;– er is sprake van een situatie waarin een ongewenste gebeurtenis
disproportionele schade toe zou brengen aan het vertrouwen in de continuïteit
en integriteit van de openbare sector.De Commissie geeft in overweging het domein van bewaken of beveiligen
met (bepaalde) ambtenaren van departementen of rijksdiensten en medewerkers
van vitale bedrijven uit te breiden. Met de door de regering voorgestelde
optionele uitbreidingsmogelijkheid kan aan die overweging in voorkomende gevallen
tegemoet gekomen worden.De Commissie geeft tevens in overweging het domein uit te breiden met
de categorie «Nederlanders en buitenlanders (in Nederland) die de regionale
korpsen, om welke reden dan ook, niet afdoende kunnen beveiligen. In het nieuw
op te zetten systeem dat de regering voor ogen staat zijn de decentrale overheden
in beginsel in staat dezelfde maatregelen te treffen als op landelijk niveau
mogelijk is. Daar waar die decentrale overheid niet in staat zou zijn om de
vereiste maatregelen uit te doen voeren, kan zij via de gebruikelijke bijstandregelingen
om bijstand verzoeken. Het door de Commissie geduide mogelijk verschil tussen
decentrale en nationale mogelijkheden doet zich naar mening van de regering
in de praktijk dan ook niet voor.4.2.2 De organisatieIn overeenstemming met de aanbeveling van de Commissie wordt de organisatie
van de (voorbereiding op de) besluitvorming op nationaal niveau, alsmede de
aansturing van de uitvoering van genomen besluiten geconcentreerd en geprofessionaliseerd.
Een Nationaal Coördinator Bewaking en Beveiliging (NCB) wordt benoemd.
Eerder in deze brief hebben wij aangegeven hoe deze NCB, vooruitlopend op
de definitieve positionering, binnen de departementale organisatie wordt ingebed
en welke zijn taken en bevoegdheden zijn. Met het oog op de definitieve bepaling
van zijn taken en bevoegdheden in lijn met de aanbevelingen van de Commissie
bezien wij de daartoe noodzakelijke wijzigingen van de thans vigerende regelgeving. De Commissie beveelt aan de NCB onder verantwoordelijkheid van de minister
van Justitie te brengen. Daarbij heeft de Commissie als overweging dat «de
beveiligingscoördinator in concrete gevallen als het moet overal in het
land direct via (de hiërarchische lijn van) het Openbaar ministerie maatregelen
kan (laten) treffen die nodig zijn om die beveiliging optimaal te laten verlopen».
De regering is van mening dat zulks een nadere afweging vraagt. Het OM is
primair verantwoordelijk voor de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde.
Aspecten van bewaking en beveiliging spelen zich echter ook af op het terrein
van de openbare orde.Binnen de regionale politiekorpsen wordt een eenheid belast met bewakings-
en beveiligingsaangelegenheden die expertise opbouwt en als vast aanspreekpunt
voor betrokkenen, het decentraal gezag en de rijksoverheid functioneert.4.2.3 Het bepalen van de noodzakelijke maatregelenHet startpunt van het nieuw op te zetten systeem zijn de risico's. Op
basis van een risicoanalyse en risicoprofiel en geëvalueerde momenten
kunnen de lichtere maatregelen (zoals enigerlei vorm van persoonsbegeleiding)
ingesteld worden. De zware maatregelen als persoonsbeveiliging zijn als sluitstuk
op het nieuwe systeem voorbehouden in geval van een dreiging.Er wordt periodiek een inventarisatie opgesteld van (groepen van) personen
en objecten die risico lopen en die onder de verantwoordelijkheid van de decentrale
dan wel rijksoverheid vallen. Wat betreft het rijksdomein wordt de inventarisatie
door de NCB opgesteld en voor de (groepen van) personen en objecten die onder
decentrale verantwoordelijkheid vallen door het decentrale gezag. Er wordt
door de NCB voorzien in een centrale afstemming van deze decentrale inventarisaties
om in staat te zijn landelijke trends te kunnen onderkennen.Op basis van de inventarisaties worden per groep de risico's in kaart
gebracht. Op rijksniveau geschiedt het opstellen van analyses door de NCB.
De regiokorpsen zullen tot taak krijgen om deze risicoanalyses op te stellen
van de onder haar verantwoordelijkheid vallende groepen.Daarnaast worden voor bepaalde beeldbepalende functionarissen vallend
onder het rijksdomein persoonsgebonden risicoprofielen opgesteld, aan de hand
waarvan op basis van informatie betreffende de persoonlijke omstandigheden
en zijn functie een inschatting kan worden gemaakt betreffende de risico's.
In tegenstelling tot de risico-analyse die op een groep van personen is gericht,
doelt het risicoprofiel dus op de omstandigheden van één specifiek
persoon Wat betreft de afweging of in concrete gevallen er sprake is van een
dreiging wordt het bestaande scala aan te hanteren dreigingniveaus uitgebreid
zodat beter recht gedaan kan worden aan de daadwerkelijke situatie. Naar gelang
de mate van dreiging kunnen dus de te nemen maatregelen in zwaarte variëren.
Hoe zwaarder het veiligheidsrisico hoe zwaarder het in te zetten instrument.4.2.4 De uitvoeringAlle mogelijke maatregelen en voorzieningen, dus ook persoons- en objectbeveiliging,
kunnen door zowel de decentrale overheid als door de rijksoverheid worden
getroffen, ieder binnen het kader van de eigen verantwoordelijkheid. Er wordt
zorg gedragen voor een eenduidige uitvoering van maatregelen op zowel lokaal,
regionaal als nationaal niveau. Om de uitbreiding van deze voorzieningen maatregelen mogelijk te maken,
zal de regering extra middelen ter beschikking stellen van de betrokken decentrale
overheden.4.2.5 De publicatieIn het kader van een betere informatievoorziening aan betrokkenen wordt
het nieuwe beleid ten aanzien van bewaking en beveiliging in een nieuwe circulaire
gepubliceerd. Voor diegenen die vallen onder het rijksdomein wordt aldus ook
duidelijk dat zij onder de verantwoordelijkheid vallen van de rijksoverheid;
voor de overigen is hiermee duidelijk dat zij zich dienen te wenden tot het
decentraal gezag. Overigens dient hierbij een afweging gemaakt te worden:
voorstelbaar is dat bepaalde onderdelen van het beleid niet bekend gemaakt
dienen te worden juist met het oog op de veiligheid.HOOFDSTUK 5: BEOORDELING FEITENRELAASHet rapport van de Commissie is voor de regering primair aanleiding voor
de vraag in hoeverre het stelsel van beveiliging en bewaking doelmatiger gemaakt
kan worden. Vandaar dat in het voorgaande eerst op die vraag is ingegaan.
De Commissie verbindt in haar rapport aan het feitenrelaas niet alleen aanbevelingen
voor de toekomst maar tevens conclusies met betrekking tot de gang van zaken
rond de beveiliging van de heer Fortuyn in het verleden. Het gegeven dat de
regering, zoals hiervoor aangegeven, de aanbevelingen in belangrijke mate
tot leidraad van de voorgestelde aanpassing maakt, impliceert evenwel niet
dat zij zich ook in alle opzichten in de conclusies van de Commissie kan vinden.
In het bijzonder moet de vraag onder ogen worden gezien of de verantwoordelijke
instanties ook zonder de thans voorgestelde wijzigingen maatregelen hadden
kunnen en moeten nemen. Zo die conclusie immers juist zou zijn, zou een wijziging
van het stelsel minder in de rede liggen.5.1 Conclusie van de Commissie ten aanzien van de beveiliging
van de heer FortuynDe Commissie heeft aan de hand van alle beschikbare primaire bronnen zo
precies mogelijk de veiligheidssituatie van de heer Fortuyn in beeld gebracht.
Zij heeft daarbij een onderscheid gemaakt in gevallen waarin daadwerkelijk
sprake was van aantasting van zijn fysieke veiligheid en gevallen waarin sprake
van mogelijke aantasting van zijn fysieke veiligheid. Voorts heeft de Commissie
bezien welke van die gevallen bij de overheid -in de ruime zin des woords –
bekend waren en of de gevallen zich vóór, dan wel na 20 augustus
2001 hebben voorgedaan. De Commissie is 25 incidenten op het spoor gekomen.
Het ging daarbij in 8 gevallen om een daadwerkelijke (fysieke) aantasting,
zoals een oploopje en het hinderlijk volgen. De overige gevallen betrof niet-fysieke
bedreigingen, bijvoorbeeld verwoord in brieven en e-mails. De commissie constateert
daarbij dat de overheid in brede zin kennis had van 14 van de 25 gevallen.Van belang is dat de Commissie vaststelt dat het niet zo was dat Fortuyn
de laatste maanden werd overspoeld met dreigpost en dat deze dreigpost, hoe
laakbaar ook, bleef steken in het niveau «dreigen om te dreigen».
Naarmate de campagne vorderde en met name na de gemeenteraadsverkiezingen
van 6 maart 2002 nam de haat- of dreigpost in aanmerkelijke mate af. Ook de
daadwerkelijke incidenten betroffen voor het merendeel ongevaarlijke feitelijkheden;
het leven van Fortuyn heeft nooit op het spel gestaan. Voorts bespreekt de
Commissie de Mepia-berichten (zie hieronder) die betrekking hadden
op afpersing, diefstal en bedreiging in de periode 1993–2000 in verband
met zijn privéleven in een risicovolle omgeving. Het tweede bericht
handelt over personen in zijn directe politieke omgeving.De Commissie heeft vervolgens «de conclusie getrokken dat –
alles in overwegende nemende: zowel de incidenten zelf als de context waarin
zij zich voordeden – Fortuyn, zijn politieke formaties en de overheid
in de loop van februari-april 2002 in overleg hadden moeten treden om een
vorm van persoonsbeveiliging te realiseren die naar aard en omvang voornamelijk
was afgestemd op de relatieve ernst van de incidenten die zich vóór
en ná 20 augustus 2001 in de sfeer van zijn veiligheid op zekere schaal
hadden voorgedaan.» (p. 361)Deze slotconclusie roept bij de Commissie de vraag op waarom dan de heer
Fortuyn niet vanaf februari-april 2002 de een of andere vorm van persoonbeveiliging
heeft gekregen. De commissie ziet daarbij twee hoofdoorzaken: de weinig coöperatieve
instelling van Fortuyn zelf op dit punt en de gebrekkige organisatie van de
overheid inzake de beveiliging van personen.De regering wil nader ingaan op deze conclusie en de navolgende opmerkingen
naar voren brengen.5.2 Informatiepositie van de onderscheiden diensten5.2.1 Informatieuitwisseling tussen regio's en landelijke
dienstenDe Commissie legt de oorzaak van de onvolledige informatiepositie van
de regiokorpsen ten dele bij de niet coöperatieve instelling van de heer
Fortuyn zelf. Als de regiokorpsen al informatie beschikbaar hadden, is deze
informatie niet ter kennis gebracht van het KLPD en de AIVD. Indien de regiokorpsen
op eigen initiatief de hen bekende informatie hadden doorgegeven, hadden het
KLPD en de AIVD deze informatie kunnen analyseren en vervolgens de vraag kunnen
beantwoorden of die analyse ter hand zou moeten worden gesteld aan de TEC
en de GED.De regering erkent nadrukkelijk dat de uitwisseling van relevante informatie
tussen de politiekorpsen en met het centrale niveau te wensen heeft overgelaten.
De regering is zoals reeds eerder gesteld het met de Commissie eens dat hierin
verbetering moet komen.5.2.2 Met betrekking tot de BVD/AIVDDe Commissie komt in haar rapport tot de vaststelling dat de BVD (thans:
AIVD) tot twee keer toe – op 20 maart 2002 en 22 april 2002 –
op de verzoeken van de TEC geen echte dreigingsanalyse met betrekking tot
de heer Fortuyn heeft opgesteld. Ook overigens maakt de Commissie een aantal
kritische opmerkingen over de BVD. De Commissie schetst een passief beeld
van de BVD met betrekking tot het verzamelen van dreigingsinformatie en het
analyseren daarvan.De regering hecht eraan hierbij het volgende aan te tekenen. De BVD heeft
over een reeks van jaren op een groot aantal terreinen informatie verzameld,
bewerkt en geanalyseerd. De dienst doet dat met behulp van professionele medewerkers
afkomstig uit een groot aantal disciplines en maakt op geavanceerde wijze
gebruik van open bronnen en de inzet van bijzondere inlichtingenmiddelen,
zoals het tappen van telefoons en het inzetten van informanten. Met de inzet
van hoogwaardige technische middelen wordt de informatievergaring ondersteund.
Daarnaast vervullen de regionale inlichtingendiensten (RID's) van de politiekorpsen
een belangrijke bron van informatie. De sterke internationale
samenwerking tenslotte completeert het brede spectrum van mogelijkheden voor
de informatieverwerving.In een continu proces van het verzamelen, bewerken en analyseren worden
de diverse bronnen met elkaar vergeleken en wordt de informatie verrijkt.
Zodra dat relevant en rechtmatig is, zal de BVD de informatie of analyse delen
met anderen die vervolgens zo nodig passende maatregelen kunnen nemen. Dit
ook internationaal sterk gewaardeerde werkproces heeft de afgelopen jaren
geresulteerd in belangrijke resultaten. Deze resultaten zijn vanzelfsprekend
slechts ten dele zichtbaar voor de buitenwereld. In de uitvoerige openbare
jaarverslagen, de geheime jaarverslagen en andere rapportages aan de Commissie
voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten van de Tweede Kamer, alsmede
de vele ambtsberichten aan het Openbaar Ministerie zijn deze resultaten vervat.In de aanloop naar de verkiezingen voor de Tweede Kamer der Staten-Generaal
van 15 mei jl. waren voor de BVD de terreinen van ultra-links, extreem-rechts
en radicale allochtonen van belang.De BVD is, gelet op het hierboven beschreven continue proces, in staat
op korte termijn aan te geven of in de actuele situatie sprake is van een
concrete dreiging. Hiervan was ook sprake in de gevallen waarbij in korte
tijd een vraag van de TEC met betrekking tot een mogelijke dreiging naar de
heer Fortuyn door de BVD is beantwoord. De melding «geen dreiging»
is gedaan op grond van een goede informatiepositie en relevant onderzoek op
evengenoemde terreinen en is niet synoniem met «niet onderzocht»
of «geen informatie voorhanden». Dit houdt in dat is vast gesteld
dat er geen aanwijzingen zijn voor een concrete dreiging op de bestreken terreinen.De bijdrage van de BVD aan de TEC wordt bepaald door de wijze waarop de
BVD zijn wettelijke inlichtingentaak vervult, hetgeen een dreigingsgeörienteerde
taakopdracht impliceert.Het is daarom van belang het juridisch kader waarbinnen de dienst werkzaam
is, in ogenschouw te nemen. De betrokkenheid van de BVD bij de bewaking en
de beveiliging van personen vloeit voort uit de inlichtingentaak van de BVD
en is daarvan een afgeleide. Op grond van de inlichtingentaak is de BVD gehouden
onderzoek te doen naar personen en organisaties die door de doelen die zij
nastreven, dan wel door hun activiteiten aanleiding geven tot het ernstige
vermoeden dat zij een gevaar vormen voor het voortbestaan van de democratische
rechtsorde, dan wel voor de veiligheid of voor andere gewichtige belangen
van de staat.Deze taak dient gelet op de daarmee gepaard gaande inbreuken op grondrechten
restrictief te worden uitgevoerd met toepassing van het proportionaliteits-
en subsidiariteitsbeginsel. De inlichtingentaak van de BVD is derhalve nadrukkelijk
slechts dreigingsgericht. Bovendien rechtvaardigt niet iedere dreiging de
inzet van de BVD. De dreigingen moeten een heimelijk en systematisch karakter
hebben, de democratische rechtsorde bedreigen en niet of niet afdoende door
andere overheidsinstanties kunnen worden onderzocht. Het opsporen en vervolgen
van strafbare feiten is een taak van politie en justitie. De openbare orde
behoort evenmin tot het onderzoeksdomein van de BVD.De door de BVD aan de TEC en de GED te leveren dreigingsinformatie of
dreigingsanalyses kunnen daarom per definitie niet alomvattend zijn. Zij kunnen
slechts betrekking hebben op de dreiging die uitgaat van die personen en organisaties
die subject van onderzoek van de BVD kunnen zijn. De BVD mag bovendien uitsluitend
die informatie aan de TEC en de GED geven, die samenhangt met
en direct gerelateerd is aan de taak van de TEC en de GED.Tenslotte wil de regering ingaan op de zgn. MEPIA-meldingen. De Commissie
dicht grote betekenis toe aan deze meldingen en meent dat het belang ervan
meervoudig is. Allereerst meent de commissie dat bij deze meldingen sprake
is van (mogelijke) aantasting van de fysieke integriteit, kort gezegd een
mogelijke dreiging. Daarnaast benoemt de Commissie de zorg met betrekking
tot de morele integriteit die uit de meldingen zou blijken. De conclusie van
de Commissie met betrekking tot de fysieke integriteit wordt door de regering
niet gedeeld. Ondergetekenden hebben persoonlijk kennis genomen van de betrokken
MEPIA-meldingen en kunnen vaststellen dat aan deze meldingen geen informatie
over dreigingen tegen Fortuyn had kunnen worden ontleend. Er viel wat dit
betreft dan ook geen informatie in te brengen in de TEC en de GED.Met betrekking tot de aantasting van de morele integriteit gaat het te
ver het in de MEPIA-melding genoemde gedrag zodanig te kwalificeren, dat bij
het openbaar worden hiervan een vreedzaam verloop van de verkiezingen en de
integriteit van het openbaar bestuur in het algemeen in het gevaar zouden
komen. Dit temeer omdat over het persoonlijk leven van de heer Fortuyn, ook
op grond van zijn eigen uitlatingen, reeds veel via de media publiekelijk
bekend was geworden. Overigens zij hierbij vermeld dat noch het korps Rotterdam
Rijnmond van waaruit de melding afkomstig was, noch de Landelijk Officier
van Justitie in de melding aanleiding heeft gezien onderzoek te entameren.Tegen de achtergrond van het hierboven beschreven juridisch kader mag
het overigens helder zijn dat melding van de veronderstelde aantasting van
de morele integriteit aan de TEC en de GED niet aan de orde kon zijn, omdat
dit onderwerp toentertijd niet in de toepassingspraktijk van de circulaire
Bewaking en Beveiligingsaangelegenheden 1999 behoorde.Concluderend kan worden gesteld dat de door de BVD aan de TEC en de GED
geleverde informatie niet meer terreinen kon beslaan dan de BVD vanuit zijn
wettelijke taak kan onderzoeken. Als voorts de melding van de BVD aan de TEC
«geen dreiging» wordt geplaatst in het bredere kader van de activiteiten
die de BVD in de maanden voorafgaand aan de verkiezingen heeft verricht, is
het niet goed denkbaar dat er een mogelijkheid was dat de TEC hierdoor «op
het verkeerde been» zou kunnen worden gezet. De melding «geen
dreiging» die tot twee maal binnen het bestek van enkele uren volgde
op een vraag van de TEC over de veiligheid van Fortuyn kon zoals eerder gesteld
worden gebaseerd op een continue proces van informatievergaring,verwerking
en -analyse met betrekking tot de voor het verkiezingsproces relevante onderzoeksterreinen.
In het verlengde hiervan kon, anders dan de commissie lijkt te veronderstellen,
ook de toenmalig minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op
de kwaliteit van het hierboven beschreven proces vertrouwen, ook al was dat
niet gedocumenteerd en geprotocolleerd.De regering meent dan ook dat de BVD binnen het kader van zijn wettelijke
taak en binnen het bestaande systeem van bewaking en beveiliging van personen
datgene heeft gedaan wat van de BVD in relatie tot de veiligheid van de heer
Fortuyn mocht worden verwacht. De schets van een passief beeld van de BVD
herkent de regering niet.Dat de BVD in de TEC en de GED explicieter en uitvoeriger had moeten zijn
in de informatieverstrekking en analyse, kan de dienst terecht worden tegengeworpen.
Ook de kritiek dat de BVD niet beschikt over een protocol met betrekking tot
dreigingsanalyses in het kader van persoonsbeveiliging en het niet steeds
schriftelijk vastleggen van de uitkomsten van de analyses treft
doel. Op deze onderwerpen zal dan ook een verbeteringsproces worden gestart.5.2.3 Met betrekking tot de informatie van de TEC en GEDDe Commissie oordeelt dat de TEC en de GED niet afdoende konden functioneren
door de gebreken in de informatiehuishouding. De Commissie constateert dat
de TEC en de GED inspanningen hadden moeten verrichten om de informatiepositie
te verbeteren. De regering waardeert de informatiepositie van de toenmalige
BVD anders dan de Commissie (zie hierboven paragraaf 5.2.2). Dat werpt
een ander licht op de mededelingen van de dienst in de TEC en de GED, waarop
de TEC en de GED hun oordelen moesten baseren.De informatievoorziening tussen het centrale niveau enerzijds (de AIVD,
het KLPD/UBTB, de TEC en de GED) en de regiokorpsen van politie anderzijds
behoeft, ook na de maatregelen die naar aanleiding van de gebeurtenissen in
de Verenigde Staten op 11 september 2001 zijn genomen, nog verdere optimalisatie.
Dit bezwaar aan het functioneren van de TEC en de GED wordt ook erkend. Onder
meer beoogt het in paragraaf 2.3. beschreven project landelijke informatiehuishouding
hiervoor een oplossing te bieden.De Commissie besteedt op pagina 345 van haar rapport bijzondere aandacht
aan de vergadering van de GED van 15 april 2002. In die vergadering werd opgemerkt
dat een alerte reactie was geboden wanneer er in de verkiezingscampagne «sprake
lijkt te gaan zijn van dreigingen tegen kandidaten». Met andere woorden,
dan zou het criterium «(be)dreiging» op z'n minst zeer extensief
worden geïnterpreteerd zoniet worden losgelaten» («lijkt
te gaan zijn»). Volgens de Commissie ligt dat ook in lijn van de manier
waarop in de Circulaire over «(be)dreiging» van «bijzondere
personen» wordt gesproken. Hierin wordt aangegeven dat ook rekening
moet worden gehouden met de gevolgen van incidenten voor hun «functioneren
in de Nederlandse democratische verhoudingen».De passage die de Commissie aanhaalt heeft betrekking op een algemene
oproep aan de aanwezigen tot alertheid in verband met de naderende verkiezingen.
De GED heeft tijdens de bespreking niet besloten de werkwijze en systematiek
van bewaking en beveiliging een andere invulling te geven met betrekking tot
de verkiezingen in mei 2002. Direct na 6 mei jl. is de maatschappelijke onrust
en onvoorspelbaarheid van het gedrag van het publiek als gevolg van de aanslag
op de heer Fortuyn aanleiding geweest om de veiligheid van landelijke politici
en anderen die werden geïdentificeerd met de aanslag, permanent te monitoren
en te bespreken.Het is onzes inziens ook aangewezen om bij het oordeel over het functioneren
van de TEC en de GED de constatering van de Commissie «dat de aantastingen
van Fortuyns fysieke integriteit over het algemeen op zichzelf niet zo ernstig
waren» te betrekken. Het ging na 20 augustus 2001 om «ongevaarlijke
incidenten; zijn leven heeft nooit op het spel gestaan.» (p.344). De
Commissie is in haar onderzoek geen enkele aanwijzing tegengekomen dat sprake
is geweest van escalatie met betrekking tot één van de dreigementen
die in brieven of e-mails zijn geuit. De Commissie is in haar onderzoek geen
aanwijzingen tegengekomen die erop wees dat iemand van plan was respectievelijk
voorbereidingen trof om de heer Fortuyn te vermoorde (p.338).5.2.4 Met betrekking tot de regionale politiekorpsenDe regering onderschrijft – los van de in paragraaf 5.2.1.
geduide gebrekkige informatie-uitwisseling – het oordeel
van de Commissie dat de betrokken korpsen voortvarend hebben gereageerd ten
aanzien van de gebeurtenissen die verband hielden met de heer Fortuyn. De
wijze waarop de korpsen Rotterdam-Rijnmond, Gooi- en Vechtstreek, Haaglanden
en IJsselland de betreffende incidenten hebben afgehandeld is derhalve als
adequaat te typeren.5.3 Het al dan niet treffen van maatregelenSedert eind maart 2002 behoorde de heer Fortuyn tot het domein van de
rijksoverheid. Daarmee kreeg de heer Fortuyn wat betreft zijn veiligheid dezelfde
behandeling als bewindspersonen en fractievoorzitters. De Commissie stelt
zich in haar rapport op het standpunt dat «alles in overwegende nemende:
zowel de incidenten zelf als de context waarin zij zich voordeden –
Fortuyn, zijn politieke formaties en de overheid in de loop van februari-april
2002 in overleg hadden moeten treden om een vorm van persoonsbeveiliging te
realiseren die naar aard en omvang voornamelijk was afgestemd op de relatieve
ernst van de incidenten die zich vóór en ná 20 augustus
2001 in de sfeer van zijn veiligheid op zekere schaal hadden voorgedaan.»
(p.361). De regering neemt de conclusie van de Commissie dat tot enigerlei
vorm van persoonsbeveiliging had moeten worden besloten zeer serieus en belicht
daarom de redenering van de Commissie in deze nauwkeurig.De Commissie baseert zich in haar redenering op een interpretatie van
de reikwijdte en criteria van de Circulaire bewakings- en beveiligingsaangelegenheden
1999. Zo zegt de Commissie: «ook binnen het bestaande stelsel van persoonsbeveiliging
vormt een concrete bedreiging wel de belangrijkste reden om iemand te beveiligen
maar niet de enige reden. Ook andere belangen zoals morele integriteit, die
mogelijk indirect iemands fysieke veiligheid kunnen aantasten, behoren bij
de toewijzing van beveiliging een rol te spelen.» (p.15 van de samenvatting).Dit punt van morele integriteit baseert de Commissie op de zgn. Mepia-gegevens:
«Fortuyn was blijkens deze gegevens bestuurlijk-politiek gesproken ongetwijfeld
een kwetsbaar iemand en dat hij als (toekomstig) bestuurder liep hij het risico
te worden gechanteerd en/of fysiek te worden aangepakt en dat de integriteit
van het openbaar bestuur hier dus duidelijk in het geding was.» (p.
223) Het ging de commissie feitenonderzoek bij de Mepia-meldingen niet om
concrete dreigingen, maar om de daaruit te destilleren veiligheidsrisico's.Daarnaast hecht de Commissie veel waarde aan de context. Zij zegt hierover:
«In het geval van persoonsbeveiliging moet evenwel niet alleen acht
worden geslagen op de intrinsieke ernst van deze feitelijkheden maar moet
hun ernst ook worden gewogen in relatie tot de context waarin zij zich voordeden».
In het geval van zo iemand leveren feitelijkheden als waar het hier om gaat
niet alleen gemakkelijk grote schade op voor zijn persoonlijke reputatie en
zijn politieke succes maar vormen die ook een groot gevaar voor een vreedzaam
verloop van de verkiezingsstrijd in de democratische rechtsstaat die Nederland
is en een even groot risico voor de naam en faam van Nederland in het buitenland.»(p.
344)De regering heeft de reikwijdte van de circulaire echter op een andere
wijze uitgelegd dan de Commissie doet. Voor de regering was vóór
6 mei een cruciale overweging dat sprake moest zijn van een concrete dreiging
om tot persoonsbeveiliging over te gaan. De twee typen overwegingen die de
Commissie noemt, de morele integriteit en de context-benadering, waren tot
6 mei dan ook voor de GED en TEC geen relevante beoordelingscriteria. In juni
2002 is een tijdelijk alerteringssysteem ingevoerd dat erin voorziet
bepaalde beeldbepalende personen uit de landelijke politiek te verzoeken opgave
te doen van de risicovolle publieke optredens (zogenoemde geëvalueerde
momenten). Ter ondersteuning van deze systematiek is besloten risicoprofielen
van deze personen op te stellen. Dit meer actieve alerteringssysteem laat
in tact dat tot op heden beveiligingsmaatregelen werden geadviseerd indien
sprake was van een door de GED vastgestelde dreiging.De Commissie lijkt zich dit ook te realiseren waar zij schrijft dat «in
het bestaande stelsel van persoonsbeveiliging de opvatting primeert dat alléén
bij een concrete dreiging eventueel sprake kan zijn van persoonsbeveiliging.»
(p.169). Dit verklaart volgens de Commissie ook dat er gemakkelijk een misverstand
kon ontstaan tussen de overheid en Fortuyn zelf omtrent zijn veiligheid en
beveiliging: «waar de overheid – uitgaande van haar concept van
concrete dreiging – voor beveiliging geen reden zag, sprak die voor
Fortuyn en anderen – in termen van risico's gedacht – haast voor
zichzelf.»(p. 169) De GED en de TEC waren zich weliswaar bewust dat
er in de verkiezingstijd alert gereageerd zou moeten worden als zich dreigingen
zouden voordoen in het kader van de verkiezingen, maar er werd nog uitgegaan
van het beleid dat uitsluitend concrete dreigingen aanleiding zouden kunnen
zijn voor een vorm van persoonsbeveiliging.De vraag dringt zich op of dit aangepaste beleid in termen van risicobenadering,
indien dit reeds bij de vorige verkiezingscampagne van toepassing zou zijn
geweest, in het geval van Fortuyn tot enigerlei vorm van persoonsbeveiliging
zou hebben geleid. Het antwoord op deze vraag luidt dat met de inzichten en
kennis van nu – en daarbij dus expliciet in aanmerking nemend dat de
Commissie een meer volledig overzicht van het aantal incidenten heeft gepresenteerd
en de context van een relatief turbulente verkiezingscampagne, het denkbaar
zou zijn geweest een vorm van persoonsbeveiliging aan te bieden. Deze vorm
van persoonsbeveiliging zou dan inderdaad naar aard en omvang afgestemd zijn
geweest op de, in de woorden van de Commissie, «relatieve ernst van
de incidenten die zich vóór en na 20 augustus 2001 in de sfeer
van zijn veiligheid op zekere schaal hadden voorgedaan». Daarbij zij
aangetekend dat op dat moment geen glijdende schaal van maatregelen bestond
(alleen volledige bewaking of niet), hetgeen de besluitvorming daarover mede
zou hebben beïnvloed.Uiteraard zou een dergelijk aanbod alleen betekenis hebben kunnen krijgen
indien het ook zou zijn aanvaard en tot werkbare afspraken zou hebben geleid
met de heer Fortuyn en zijn politieke groepering. Geconstateerd moet worden
dat toen zich daartoe de gelegenheid voordeed in het gesprek tussen de heer
Fortuyn en districtschef de heer De Jong van het regiokorps Rotterdam-Rijnmond
op 15 april 2002, zodanige afspraken niet tot stand zijn gekomen. Het is ook
van belang vast te stellen dat de risicobenadering toen nog geen onderdeel
uitmaakte van het beleid. Daarom is de regering tevens van mening dat de betrokken
functionarissen hebben gehandeld overeenkomstig de vigerende wet- en regelgeving,
de toen aanwezige inzichten en de opzet van het stelsel zoals dat op die basis
voor 6 mei 2002 was ingericht. Hierbij benadrukt de regering dat ook de Commissie
«geenszins van mening is dat bij toepassing van een dergelijk vorm van
persoonsbeveiliging de moordaanslag op Fortuyn had kunnen worden voorkomen»
(p.361). In de samenvatting formuleert de Commissie het nog iets sterker:
«wie dus denkt dat de persoonsbeveiliging tot doel zou hebben gehad
om de moord op Fortuyn te voorkomen koestert een illusie». De regering
begrijpt dat de Commissie in haar samenvatting stelt dat «een dergelijke
vorm van persoonsbeveiliging alleen maar kansen kan verminderen dat een moordaanslag
wordt doorgezet of doeltreffend wordt uitgevoerd» (p.24 van de samenvatting). Met kennis en inzicht achteraf had veel voorkomen kunnen worden.De gebeurtenissen van 6 mei 2002 blijven beklemmend. Het beleid gericht
op de toekomst, moet beoordeeld worden naar de inzichten en kennis van nu.
Het beleid uit het verleden moet beoordeeld worden met de kennis en inzichten
van toen.De regering legt vooral de nadruk bij het beleid naar de toekomst.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J. W. RemkesDe Minister van Justitie,J. P. H. Donner BIJLAGE 1 WET- EN REGELGEVINGIn het onderstaande volgt een eerste overzicht van wet- en regelgeving
waarin wijziging gebracht dient te worden al naar gelang de keuzes die gemaakt
worden. Gezien de complexiteit en het indringende karakter van een aantal
overwogen maatregelen heeft dit overzicht nog geen definitief karakter.Op basis van de Politiewet 1993 zullen de taak en organisatie van de regiokorpsen
met betrekking tot bewaking en beveiliging worden geëxpliciteerd in het
Besluit beheer regionale politiekorpsen. Daartoe zullen de regiokorpsen verplicht
worden een eenheid in te stellen en te belasten met bewakingsen beveiligingsaangelegenheden.In het Besluit beheer regionale politiekorpsen zal voorts worden vastgelegd
tot welke werkzaamheden de taak van deze eenheden zich uitstrekt. Daarbij
valt bijvoorbeeld te denken aan het opstellen van risicoprofielen, alsmede
aan werkzaamheden met het oog op de samenwerking met de Nationaal Coördinator
Bewaking en Beveiliging.Nader bezien zal worden of het Project landelijke informatiehuishouding
een plaats dient te krijgen in de Politiewet 1993 of lagere regelgeving. Daarbij
zal de positie van het KLPD, mede in relatie tot de regio's, worden betrokken.Indien zal worden besloten tot versterking van de informatiepositie van
de Nationaal Coördinator Bewaking en Beveiliging, waarbij gedacht kan
worden aan toegang tot gesloten bronnen, betekent dit dat onder meer de Wet
politieregisters en de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten wijziging
behoeven.Mocht worden besloten tot een uitbreiding van bevoegdheden van de AIVD,
mogelijk in het kader van protective intelligence, dan zal tevens bezien dienen
te worden in hoeverre wijziging van overige wet- en regelgeving noodzakelijk,
wenselijk en mogelijk is, mede in het licht van de Wet bescherming persoonsgegevens
en de Europese regelgeving.De Circulaire bewakings- en beveiligingsaangelegenheden 1999 zal in overeenstemming
worden gebracht met de beleidsvoornemens ten aanzien van de reikwijdte van
de te beschermen personen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28374-13.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl