Beleidsbrief Ontwikkelingssamenwerking; Brief van de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31250, nr. 55

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

20-03-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31250 nr. 55

12-03-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31250Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 250Beleidsbrief Ontwikkelingssamenwerkingnr. 55BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKINGAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 12 maart 2009Gaarne bied ik u hierbij aan het IOB evaluatie rapport «Sectorsteun
in Milieu en Water, een evaluatie van de toepassing van de Sectorale Benadering
in de bilaterale hulp in milieu en water»1.
De bevindingen beslaan de periode 2000–2007.Het rapport is opgesteld door de Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en
Beleidsevaluatie (IOB) van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het bevat
de weerslag van dertien deelstudies van landen waar de Nederlandse gedelegeerde
bilaterale hulp zich specifiek richtte op de milieu- en watersector. Hiertoe
is onderzoek gedaan in zes van de veertien landen waar Nederland de milieusector
ondersteunt, te weten Colombia, Ghana, Kaapverdië, Pakistan, Senegal
en Vietnam. Voorts is de situatie onderzocht in de zeven landen waar de watersector
wordt ondersteund, namelijk Jemen, Indonesië, Bangladesh, Vietnam, Egypte,
Mozambique en Benin. Dit rapport wordt vergezeld van mijn beleidsreactie op
de bevindingen van de IOB.Tevens bied ik u het IOB-rapport «Impact Evaluation: Support to
Rural Water Supply and Sanitation in Dhamar and Hodeidah Governorates, Republic
of Yemen» aan1. Dit rapport maakt deel uit
van een serie impactstudies in de water- en sanitatiesector waarvan de eerste
studie, die betrekking had op het programma in Shinyanga, Tanzania, in oktober
2007 aan de Tweede Kamer is aangeboden.Deze tweede studie, die betrekking heeft op door Nederland ondersteunde
programma’s voor de rurale water- en sanitaire voorzieningen in de regio’s
Dhamar en Hodeidah in Jemen, is in samenwerking met het Ministerie van Water
en Milieu van Jemen, de regionale autoriteiten en de Nederlandse
ambassade in Sana’a tot stand gekomen.Bijgaand ontvangt u tevens mijn beleidsreactie op de bevindingen.De minister voor Ontwikkelingssamenwerking,A. G. KoendersBELEIDSREACTIE IOB-EVALUATIE: «SECTORSTEUN IN MILIEU
EN WATER, EEN EVALUATIE VAN DE TOEPASSING VAN DE SECTORALE BENADERING IN DE
BILATERALE HULP IN MILIEU EN WATER»InleidingMilieu en water zijn belangrijke thema’s voor de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking
waar al sinds meer dan twintig jaar ondersteuning aan wordt gegeven. Deze
ondersteuning werd lange tijd verleend via projecten, technische assistentie
en programma’s. Vanaf het einde van de jaren negentig werd deze aanpak
gewijzigd door de introductie van de sectorale benadering als organiserend
principe om de kwaliteit en effectiviteit van de Nederlandse bilaterale hulp
te vergroten. De overweging om de sectorale benadering te introduceren was
gebaseerd op studies en bevindingen – waaronder die van IOB evaluaties –
dat geïsoleerde ontwikkelingsprojecten van donoren niet bijdroegen aan
duurzame armoedebestrijding. Aan duurzame ontwikkeling en armoedebestrijding
kan effectiever worden bijgedragen door toegenomen ownership van het ontvangende land, coherenter beleid en een betere afstemming
van interventies met overheden en tussen donoren op sectorniveau. Voorwaarde
voor deze benadering is dat de ontvangende overheid verantwoordelijkheid voor
de sector neemt en daarbij bereid is goed samen te werken met andere actoren
die actief zijn in de sector. Beleidsplanning, uitvoering en verantwoording
komen zo in handen van het partnerland te liggen. Dit in tegenstelling tot
de eerder gevolgde projectmatige benadering, waar projectuitvoerders en donoren
in hoge mate verantwoordelijkheid droegen voor effectieve uitvoering, c.q.
het bereiken van de doelgroepen.In april 2006 ontving de Kamer de evaluatie van de sectorale benadering
over de periode 1998–2005 aangeboden. Deze evaluatie gaf bevindingen
en aanbevelingen die te algemeen bleken voor de specifieke situatie in de
sectoren milieu en water. Om die reden is IOB verzocht een aanvullend onderzoek
te doen naar de toepasbaarheid en specifieke uitvoeringsproblemen van de sectorale
benadering in beide sectoren. De resultaten van dit onderzoek, dat primair
bedoeld was om te voorzien in een kennisbehoefte op het departement, liggen
nu voor aan de Kamer in de evaluatie «Sectorsteun in Milieu en Water».
Het is onvermijdelijk dat een aantal van de bredere bevindingen uit de evaluatie
van 2006 in deze evaluatie opnieuw naar voren komt. De evaluatie biedt echter
op een aantal punten beter inzicht, zodat de effectiviteit van de samenwerking
verder verhoogd kan worden.Waarom een aanvullend onderzoek? In tegenstelling tot bijvoorbeeld de
onderwijs- en gezondheidssectoren, is er in de milieu- en watersectoren niet
altijd sprake van een eenduidig omkaderd beleid, organisatiestructuren en
begrotingsmiddelen. Zo is de milieusector gericht op het beheer en duurzaam
gebruik van natuurlijke hulpbronnen, waar meerdere instituties en ministeries
verantwoordelijk voor zijn. Ook bestaan in veel landen geen afzonderlijke
waterministeries die de verantwoordelijkheid dragen voor de watersector. Milieu
en water zijn beleidsthema’s, die meerdere sectoren (landbouw, bosbouw,
mijnbouw, waterbeheer, kustbeheer, lokaal bestuur) doorkruisen, hetgeen gerichte
ondersteuning gecompliceerd maakt. Dit neemt niet weg dat de sectorale benadering
ook in de milieu- en watersectoren vanwege aspecten van doelmatigheid en duurzaamheid
te prefereren is boven de projectmatige benadering. De lessen van de jaren
negentig over de beperkingen die aan een projectbenadering verbonden zijn,
gelden ook voor de sectoren milieu en water. Dit laat echter onverlet dat
de sectorale benadering geen algemene blue print is die in elke sector en
in elk land op dezelfde wijze kan worden toegepast. Maatwerk is
geboden. De complexiteit van de milieu- en watersectoren spreekt wat dat betreft
boekdelen en was er mede oorzaak van dat de invoering van de sectorale benadering
later plaatsvond dan in de sociale sectoren – dikwijls pas vanaf 2005.Deze IOB evaluatie omvat twee sectoren die verschillend van aard zijn.
In de milieusector ligt de nadruk op het tot stand brengen van instituties
en capaciteiten voor adequaat beheer van het milieu en natuurlijke hulpbronnen
in partnerlanden. Daarbij gaat het om het creëren van voorwaarden voor
effectief milieubestuur en -beheer, zoals verbeterd milieubeleid, een deugdelijke
weten regelgeving, wetshandhaving en uitvoering van milieueffectrapportages.
Deze voorwaarden zijn van belang bij investeringen in infrastructurele projecten,
maar ook voor een duurzaam beheer en gebruik van natuurlijke hulpbronnen.De watersector kent twee subsectoren, te weten; drinkwater en sanitatie;
en geïntegreerd waterbeheer. Schoon drinkwater en sanitatie zijn voorzieningen
waarvoor overheden de verantwoordelijkheid dragen. Drinkwater en sanitatie
is daarmee een dienstverlenende sector (waterleidingen, riolering, latrines)
waarvoor overheden beleid en vaak uitvoeringscapaciteit hebben. Geïntegreerd
waterbeheer betreft het beheer van oppervlakte- en grondwater, zowel bovenals
benedenstrooms. Geïntegreerd waterbeheer is vaak grensoverschrijdend
en houdt rekening met de belangen van de diverse gebruikers (huishoudens,
industrie, landbouw en natuur). De aanpak en institutionele setting van deze
subsector is – in tegenstelling tot de subsector water en sanitatie
maar vergelijkbaar met de milieusector – namelijk gericht op het scheppen
van voorwaarden voor waterbestuur en -beheer. Ondanks de wezenlijke verschillen
tussen de milieu- en watersectoren en binnen de watersector is IOB er in geslaagd
een samenvattend eindrapport te produceren met relevante lessen.Perspectief van de evaluatieDe evaluatie betreft zes van de veertien landen waar Nederland gericht
de milieusector ondersteunt: Colombia, Ghana, Kaapverdië, Pakistan, Senegal
en Vietnam. Voorts is onderzoek verricht naar alle zeven landen waar de watersector
wordt ondersteund: Bangladesh, Benin, Egypte, Indonesië, Jemen, Mozambique
en Vietnam. De evaluatie heeft betrekking op de periode 2000–2007.De aandacht voor milieu en water in de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking
komt voort uit het feit dat vooral armen voor hun bestaan en economische ontwikkeling
direct afhankelijk zijn van natuurlijke hulpbronnen. De gevolgen van klimaatverandering,
verlies van biodiversiteit, gebrek aan brandstoffen, waterschaarste en watervervuiling,
en een gebrekkige toegang tot schoon drinkwater en sanitaire voorzieningen
worden direct door hen gevoeld. De aandacht voor beide sectoren is verder
een gevolg van het feit dat Nederland als partij bij diverse internationale
milieuverdragen gebonden is zich in te zetten voor een beter milieu wereldwijd.
Het past bovendien in het streven om de Millennium Ontwikkelingsdoelen te
realiseren waarbij de realisatie van MDG 7 nog substantiële aandacht
vergt.Het beleid in de milieu- en watersectoren heeft zich de afgelopen jaren
ontwikkeld naar een bredere invulling van de sectorale benadering. Dit is
reeds aangegeven in de reacties op de bevindingen van de IOB evaluaties «Van
projecthulp naar sectorsteun, evaluatie van de sectorale benadering 1998–2005»
(2006) en «Het Nederlandse Afrikabeleid 1998–2006, evaluatie van
de bilaterale samenwerking» (2008). Niet langer richt de hulp zich uitsluitend
op de centrale overheid. Er is sprake van steun aan zowel centrale als lagere
overheden en aan maatschappelijke organisaties, NGO’s en
bedrijfsleven. Hulp wordt zowel gegeven via algemene of sectorale begrotingssteun
als via projectgerichte interventies. De zo noodzakelijke flexibiliteit in
aanpak heeft daarmee gestalte gekregen. Uitvoering is een dynamisch proces
met, waar nodig, verdere aanpassingen. Waar resultaten zijn gerealiseerd,
zullen die worden aangegeven in reactie op de aanbevelingen van IOB: niet
als weerlegging, maar om aan te tonen dat bevindingen soms al in de praktijk
zijn waargenomen en tot acties hebben geleid.Aan bijgaand rapport «Sectorsteun in milieu en water, een evaluatie
van de toepassing van de sectorale benadering in milieu en water» liggen
twee afzonderlijke onderzoeksrapporten ten grondslag. De bevindingen in het
rapport lopen nogal uiteen (zie bijlage Hoofdbevindingen uit het evaluatierapport).
Niettemin is besloten met één beleidsreactie op dit rapport
te komen omdat de Kamer één samenvattend IOB eindrapport wordt
aangeboden. Ook door IOB wordt de evaluatie beschouwd als het opmaken van
een (tussen)balans waaruit lessen kunnen worden getrokken die bijdragen aan
vergrote effectiviteit van de hulp in beide sectoren.Algemene AppreciatieIOB is positief over de sectorale benadering als ordenend principe voor
ondersteuning van de milieu- en watersectoren, waarmee coherentie en samenhang
van de ontwikkelingsinspanningen tot stand is gebracht. Van de onderzochte
milieulanden wordt de sectorale benadering in belangrijke mate toegepast in
Colombia, Ghana, Kaapverdië en Senegal. Voor de zeven waterlanden, die
alle zijn onderzocht geldt dit voor Benin, Jemen en Mozambique (bevinding
1). Daarmee vindt de toepassing vooral plaats in de kleine en middelgrote
partnerlanden die relatief afhankelijk zijn van buitenlandse financiering.
In deze landen is de ontvangstcapaciteit nog gering. Zij zijn gebaat bij een
goede afstemming van de hulp en harmonisatie van procedures. Donorcoördinatie
vereist in deze landen veel aandacht en de Nederlandse inzet in landen als
Benin, Ghana en Senegal heeft al fors aan donorcoördinatie bijgedragen.
Er is sprake van een toenemende taakverdeling tussen donoren, waardoor het
beslag op de ontvangende landen aanzienlijk is afgenomen en er meer capaciteit
is vrijgekomen voor planning en uitvoering van beleid.De evaluatie legt de sterke en zwakke aspecten van het hanteren van de
sectorbenadering op milieu- en watergebied goed bloot. IOB geeft daarbij een
oordeel over de voortgang en resultaten van de toepassing van de sectorbenadering,
maar tekent aan dat er nog sprake is van een proces van hervormingen dat tijd
vergt. Op basis van de opgedane ervaring is de werkwijze inmiddels aangepast,
zo constateert IOB. Een voorbeeld hiervan is het hanteren van een mix van
hulpvormen (inzet via diverse kanalen en met diverse middelen) zoals in Senegal.
Daar wordt door Nederland tegelijkertijd ondersteuning gegeven aan de sectorale
begroting, aan capaciteitsopbouw van media en het parlement en aan NGO’s
(zie IOB evaluatie sectorale benadering 2006). In Ghana wordt sinds 2008 financiering
gegeven aan de sectorale begroting en aan een faciliteit voor milieu-NGO’s.Het rapport constateert dat Nederland een voorloperfunctie inneemt met
het verlenen van sectorale begrotingssteun in beide sectoren, o.a. gebaseerd
op een goede risico-inschatting van de kwaliteit van de openbare financiën
van de hulpontvanger. Hiervoor hanteert Nederland sinds enige jaren in de
partnerlanden zgn. track records, met analyses
van de kwaliteit van de openbare financiën en de institutionele setting
daarvoor in partnerlanden. De sectorale benadering – inclusief sectorale
begrotingssteun – past in het beleid van Nederland om de
hulpontvanger verantwoordelijk te maken voor beleidsformulering en -uitvoering,
de aanwending van eigen publieke middelen en die van externe hulpverleners.
Toezicht op juiste bestedingen komt daarmee in belangrijke mate te liggen
bij lokale rekenkamers, parlementen en media.Nederland is één van de eerste donoren die uit de internationaal
overeengekomen principes voor effectievere hulp ook de operationele consequenties
heeft getrokken. Ook liep Nederland voorop bij het implementeren van de Parijse
agenda, in september 2008 herbevestigd in Accra (Accra
Agenda for Action). Andere donoren zijn op basis van de eerste ervaringen
ook inmiddels overgegaan tot de sectorale benadering; dit betreffen zowel
bilaterale als multilaterale donoren. Omdat de sectorale benadering in de
beginfase veel overleg vergde op centraal niveau is in die fase het aspect
van concrete dienstverlening op lokaal niveau onderbelicht geraakt, stelt
IOB. De sectorale benadering was eerst vooral een kaderstellende/voorwaardenscheppende
aanpak in tegenstelling tot de projectmatige benadering. De lessen van de
diverse evaluaties zijn dat de dienstverlenende aspecten van de sectorale
benadering van donoren en overheden evenveel aandacht moeten krijgen als de
kaderstellende/voorwaardenscheppende aspecten. Goed beleid leidt namelijk
niet vanzelfsprekend tot concrete resultaten. In het vervolg van deze reactie
wordt aangegeven welke activiteiten Nederland onderneemt om bij te dragen
aan duurzaamheid en effectiviteit van hulp in de milieu- en watersectoren.AanpakSamenhang en politieke dialoogDe evaluatie is positief over de sectorale benadering als middel om meer
samenhang te brengen in de sectoren milieu en water en om hervormingen te
faciliteren (bevinding 7). Als gevolg van het gebruik van de sectorale benadering
is de koppeling tussen beleid en de financiering van de uitvoering hiervan
toegenomen, zeker in die partnerlanden waar begrotingssteun is verleend. Water
en milieu zijn op die manier hoger op de politieke agenda komen te staan.
Het toepassen van de sectorale benadering heeft bovendien geleid tot een toegenomen
politieke dialoog tussen donoren, overheden en andere actoren, die past in
mijn beleid van een politiekere ontwikkelingssamenwerking zoals beschreven
in de beleidsbrief «Een zaak van iedereen». In een dergelijke
dialoog is het ook mogelijk geworden de rechtenbenadering meer aandacht te
geven, zoals het recht op schoon drinkwater en sanitaire voorzieningen. Daarmee
wordt een belangrijke basis gelegd voor versterkte verantwoordelijkheid voor
de dienstverlening. Ik deel de opmerkingen van IOB dat de betrokkenheid van
politiek en parlement bij beleidsformulering en -verantwoording blijvende
aandacht vergt. Milieu- en waterdiensten worden thans echter veelvuldiger
opgeëist door burgers in ontwikkelingslanden en politieke leiders worden
steeds meer afgerekend op resultaten. Dit bleek onder andere tijdens de recente
presidentsverkiezingen in Ghana waar de gebrekkige watersituatie een verkiezingsthema
was. Ook de toegenomen internationale aandacht voor milieu en water, vertaald
in de concrete millenniumdoelstelling MDG 7, speelt hierbij een rol. Hiermee
wordt voldaan aan de onder de Parijse agenda overeengekomen doelen van toegenomen
verantwoordelijkheid en zeggenschap van overheden in ontwikkelingslanden over
het eigen ontwikkelingsproces.IOB constateert voorts dat de toepassing van de sectorale benadering heeft
geleid tot verbeterde donorcoördinatie en harmonisatie en tot versterkte
alignment (afstemming met de lokaal gehanteerde procedures), zoals overeengekomen
in de Parijse agenda. In een groot aantal landen heeft de Nederlandse
bereidheid tot het verlenen van (sectorale) begrotingssteun, vooral in de
milieusector, ertoe geleid dat ook andere donoren zijn overgegaan tot het
geven van begrotingssteun. De bereidheid om als eerste donor het risico te
nemen van een nieuwe werkwijze is daarmee beloond.Afstemming, accountability en betrokkenheid van relevante
actorenNederland maakt de afweging tot toepassing van de sectorale benadering
vanwege effectiviteits- en duurzaamheidsaspecten van hulp. Voor het verlenen
van sectorale begrotingssteun maakt Nederland een grondige analyse van de
kwaliteit van de openbare financiën; een analyse van de kwaliteit van
het sectorbeleid; en wordt de beleidsuitvoering nauwlettend gemonitord. De
introductie van het sectorale track record ten behoeve van sectorspecifieke
informatie is een gevolg van de aanbevelingen uit de IOB evaluatie van de
sectorale benadering van 2006. Andere bilaterale donoren volgen de Nederlandse
aanpak (bevinding 2). Bij het verlenen van sectorsteun zijn nationale verantwoordingsmechanismen
van toepassing al dan niet met gebruikmaking van informatie van maatschappelijke
organisaties en de media. Hiermee neemt de controle toe op de juiste inzet
van de verleende steun. Ook zijn politieke actoren hierdoor nauwer betrokken
geraakt bij de sectorale beleidsuitvoering.In landen met PRSP’s (Poverty Reduction Strategy
Papers) en sectorbeleid, zoals Ghana, Kaapverdië en Senegal,
bestaat een actieve betrokkenheid van de politiek bij de sectorale benadering.
Het toezicht op de effectiviteit van sectorale bestedingen is daar komen te
liggen bij lokale rekenkamers, parlementen en media; dit is de beste manier
gebleken om corruptie te voorkomen en te bestrijden. Toepassing van de sectorbenadering
heeft deze instituties ook sterker gemaakt en in bepaalde landen (Senegal)
worden deze instituties middels flankerend beleid versterkt. Dit neemt niet
weg dat moet worden getoetst of het verleende vertrouwen gerechtvaardigd is.Zoals eerder gesteld maakt Nederland de afweging tot toepassing van de
sectorale benadering om redenen van doelmatigheid en duurzaamheid. Afstemming
met en betrokkenheid van andere actoren is daarvoor van belang (bevinding
3). IOB constateert dat dit een aandachtspunt dient te blijven bij de beleidsuitvoering.
Naast maatregelen die bijdragen aan de vergroting van de effectiviteit vindt
financiering plaats van NGO’s. Zo worden in Ghana via een NGO faciliteit
maatschappelijke organisaties ondersteund die actief zijn bij het mobiliseren
van gebruikersgroepen en centrale en decentrale overheden kritisch volgen.
Op deze wijze wordt een verbeterde dienstverlening op het gebied van milieu
en water afgedwongen. De Nederlandse ambassade werkt in Ghana nauw samen met
Nederlandse organisaties zoals SNV, Tropenbos, WUR en ICCO en hun lokale NGO
partners. De sectorale benadering verbindt zo (top-down) beleidsuitvoering aan de vraag (bottom-up)
naar verbeterde levensomstandigheden. Decentrale overheden en NGO’s
spelen hier een organiserende rol.Ook het bedrijfsleven wordt steeds actiever betrokken bij sectorprogramma’s.
Drinkwaterbedrijven, zoals het Nederlandse Vitens, vormen in landen als Ghana,
Jemen, Mozambique en Vietnam een essentiële schakel in de verbetering
van stedelijke drinkwatervoorziening. Ook bij de inzet op milieuvriendelijkere
technologieën en duurzaam gebruik van hulpbronnen is er betrokkenheid
van het bedrijfsleven, zoals in de houtkap in Ghana. Daarmee heeft het bedrijfsleven
een plaats gekregen in de sectorale benadering hetgeen positief uitpakt voor
de duurzaamheid. Bedrijven zijn immers om redenen van rendement gebaat bij
blijvende investeringen in de dienstverlenende sectoren en in
het onderhoud van de voorzieningen.Outputdoelstellingen drinkwater en sanitatie betreffende
MDG 7IOB constateert dat de outputdoelstellingen
afbreuk zouden kunnen doen aan de doelstellingen van de sectorale benadering
(bevinding 4). Al in een vroeg stadium van uitvoering van de Nederlandse doelstelling
om 50 miljoen mensen toegang tot drinkwater en sanitatie te geven, is dit
risico onderkend. Het is van belang dat programma’s waaraan wordt bijgedragen
in het kader van deze outputdoelstelling, goed aansluiten bij de vraag uit
de doelgroep en afgestemd zijn op het nationale beleid en institutionele kader
van het betreffende land. Centraal hierbij staat het nationale beleidsplan
voor de sector en het benutten van de capaciteit van de nationale instellingen.
Financieringsmodaliteiten volgen daarbij zoveel mogelijk nationale procedures.Niet louter het creëren van voorzieningen (kranen, toiletten) staat
namelijk centraal bij de Nederlandse outputdoelstelling, maar juist duurzame
toegang tot drinkwater en sanitatie. Voor deze duurzaamheid is het nodig dat
er lokaal een beheerstructuur bestaat voor onderhoud en financiering, dat
er goed nationaal beleid is om lokale organisaties te ondersteunen en dat
er wetgeving is waardoor ze hun taken kunnen vervullen. In de sectorprogramma’s
wordt daarom bijgedragen aan institutionele en capaciteitsontwikkeling. Een
goed voorbeeld is het nationale sectorprogramma water in Tanzania, dat samen
met Duitsland en andere donoren wordt gefinancierd. Dit is een programma waarin
aan alle bovenstaande elementen aandacht wordt besteed. Tevens kan worden
vermeld dat de ervaringen die zijn opgedaan in het bilaterale drinkwaterprogramma
in het Shinyanga district in dit sectorprogramma zijn geïntegreerd. Dit
programma zal ongeveer 8,5 miljoen mensen toegang geven tot veilig drinkwater
en bijdragen aan de Nederlandse outputdoelstelling.Geïntegreerd waterbeheerDe aandacht voor geïntegreerd waterbeheer is volgens IOB afgenomen
door de sterk toegenomen uitgaven voor drinkwater en sanitatie (bevinding
5). De hiervoor gepresenteerde gegevens (tabel 4.2. en 4.3) staven deze bevinding
niet geheel. Inderdaad is Nederland in Bangladesh, Benin, Indonesië,
Vietnam en Mozambique aanzienlijke verplichtingen aangegaan voor drinkwater
en sanitatie na 2004. Deze substitueren evenwel niet, of maar zeer beperkt,
de inzet op het gebied van geïntegreerd waterbeheer. In Benin en Indonesië
bestond tot voor kort geen waterprogramma. In Benin is bij de start van de
sectorale benadering ingezet op drinkwater en sanitatie; in Indonesië
zowel op drinkwater en sanitatie als geïntegreerd waterbeheer. Hoewel
in Bangladesh, Vietnam, Jemen en Mozambique en in mindere mate Egypte aanzienlijke
investeringen zijn gedaan voor water en sanitatie, bleef geïntegreerd
waterbeheer in deze landen een belangrijk onderdeel van het programma.Recent speelt hierbij wel mee dat veel van de landen waar in het verleden
forse steun ging naar geïntegreerd waterbeheer – met uitzondering
van Bangladesh – nu behoren tot de profiel 3 landen. In die landen wordt
op de eerdere bijdragen (financieel, technisch, inhoudelijk) voortgeborduurd
en wordt de partnerrelatie met inbreng van vakdepartementen (V&W), lagere
overheden, kennisinstellingen en het bedrijfsleven verbreed. De toegevoegde
waarde van Nederland op het gebied van geïntegreerd waterbeheer blijft
hiermee beschikbaar voor het ontvangende land, ook al neemt de financiële
component af. Dit past in de denkwijze waarop de indeling van partnerlanden
in profielen is gebaseerd. In meer algemene zin blijft geïntegreerd waterbeheer
een belangrijk aandachtsveld: zo heeft een grote meerderheid van
de landen die deel zullen nemen in het ORIO programma aangegeven dat dit één
van de sectoren zal zijn.Potentiële meerwaarde van Nederlandse co-financiering
via multilaterale organisatiesIn de Aziatische partnerlanden en in Egypte is de sectorale benadering
minder voor de hand liggend vanwege de relatief beperkte Nederlandse hulpomvang
en geringe hulpafhankelijkheid van die landen. In deze landen wordt de Nederlandse
hulp daarom strategisch ingezet om beleid te beïnvloeden. Hiertoe worden
multilaterale programma’s geco-financierd, naast flankerende bilaterale
projecten die specifiek op capaciteitsontwikkeling, onder andere op lokaal
niveau zijn gericht. Juist nu het beleid ten aanzien van veel Aziatische partnerlanden
en ook Egypte gericht is op verbreding van de relatie met deze landen, zal
samenwerking op het gebied van water- en milieubeheer strategisch worden ingezet
binnen de nationale beleidskaders. De inzet vindt plaats op basis van de toegevoegde
waarde van Nederland op deze terreinen, wat impliceert dat minder zal worden
ingezet op sectorbrede investeringen en de versterking van de sector als geheel
(bevinding 6). Hoe deze inzet vorm krijgt hangt bijvoorbeeld af van de omvang
van de co-financiering en het onderwerp. Vooral op het gebied van waterbeheer
bestaat in Nederland veel expertise die ook als technische assistentie door
semi-publieke instellingen (waaronder waterschappen) en bedrijven (onder andere
baggeraars) wordt verleend in partnerlanden met delta’s zoals Egypte,
Bangladesh en Vietnam. In Aziatische partnerlanden waar via de Asian Development Bank biodiversiteitsprogramma’s worden gesteund
zal de Nederlandse inbreng zich vooral richten op de armoedebestrijdingsaspecten
van milieubeheer door aandacht te vragen voor actieve deelname van lokale
gemeenschappen aan het beheer en gebruik van natuurlijke hulpbronnen.ResultatenIOB constateert dat de sectorale benadering meer samenhang heeft gebracht
in de milieusector in vier landen (Ghana, Kaapverdië, Senegal, Vietnam)
en de watersector in drie landen (Benin, Jemen en Mozambique). De complexiteit
van de milieu- en watersectoren is geen belemmering gebleken voor de toepassing
van de sectorale benadering (bevinding 10). Er zijn beleidskaders uitgewerkt
en hervormingen in de sector gestimuleerd. Milieu en water hebben een prominentere
rol op de agenda gekregen van ministeries van planning en financiën.
In landen die in belangrijke mate leunen op een duurzaam gebruik van de beschikbare
natuurlijke hulpbronnen voor economische groei en armoedebestrijding –
zoals Ghana – is dit erg relevant.IOB stelt terecht dat bij de sectorale benadering de uitwerking van centraal
beleid in concrete resultaten op lokaal niveau prioriteit moet hebben (bevinding
8). Om die reden heeft het verkrijgen van inzicht in de wisselwerking tussen
het lokale en centrale niveau (micro-meso-macro) de hoogste prioriteit gekregen.
Sinds kort wordt aan de hand van zgn. resultaatketens de relatie tussen impact, outcomes, outputs en inputs inzichtelijk gemaakt.
Deze wijze van aangescherpte planning biedt de mogelijkheid om aan te geven
welke partijen betrokken zijn voor het tot stand brengen van een resultaat
en hoe die prestatie vastgelegd zal gaan worden. Met het voortdurend scherp
voor ogen houden van de beoogde resultaten kan veel eerder worden bijgestuurd
als ergens verwachtingen niet worden gerealiseerd. Planning wordt hierdoor
flexibeler en bijsturing effectiever.Additioneel aan beleidshervormingen en sectordialoog op centraal niveau
zijn er programma’s op regionaal en lokaal niveau met ministeries verantwoordelijk
voor lokaal bestuur, maatschappelijke organisaties en SNV. Deze
programma’s versterken lokale capaciteiten om uitvoering te geven aan
verbetering van milieu- en waterdiensten op lokaal niveau. Door fiscale decentralisatie,
waarbij besluitvorming over de aanwending van fiscale middelen voor lokale
activiteiten op lokaal niveau komt te liggen, komen er financiële mechanismes
beschikbaar die blijvende investeringen en onderhoud van de soms kostbare
diensten op dat niveau mogelijk maken.Een goed voorbeeld van deze laatste benadering is de Nederlandse betrokkenheid
bij de watersector in Benin sinds 2004. Met gelijkgezinde donoren was de inzet
onder andere gericht op het versterken van beleid, instituties en capaciteit;
onderdeel daarvan was de vormgeving van het nationale decentralisatiebeleid.
Hierdoor hebben gemeentes uit het nationale budget de beschikking gekregen
over investeringsfondsen voor drinkwater. Fiscale decentralisatie en versterking
van het beheer van de overheidsfinanciën bleek een gecompliceerd proces
dat echter heeft geleid tot een verbeterde dienstverlening op lokaal niveau.In landen waar Nederland al langere tijd in de watersector aanwezig is,
wordt vaak bottom up gewerkt: vanuit de ervaringen
van programma’s op lokaal en regionaal niveau zijn sectorbeleid en sectorprogramma’s
ontwikkeld. De bilaterale samenwerking in de watersector met Bangladesh is
bijvoorbeeld geconcentreerd op de kustzones van dat land. Vanaf de onafhankelijkheid
zijn projecten in deze zones geïmplementeerd waardoor kennis en ervaring
is opgebouwd met waterbeheer en juist ook met armoedebestrijding. Sinds 2000
is dankzij de ervaring met deze programma’s met Nederlandse steun nationaal
beleid geformuleerd voor integraal kustbeheer tezamen met een operationele
strategie. Dit beleid wordt met multilaterale organisaties, waaronder de Wereldbank
uitgevoerd. Het is een goed voorbeeld van de strategische inzet van Nederlandse
meerwaarde en ervaring (bevinding 6).Intensivering van de samenwerking op centraal niveau dient ertoe te leiden
dat armoede vermindert op lokaal niveau. Armoedebestrijding blijft immers
het uitgangspunt van de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking (bevinding 9).
In het kader van de sectorale benadering wordt daarin langs twee sporen gewerkt:
enerzijds wordt gewerkt aan versterking van instituties en capaciteit, anderzijds
aan het verbeteren van basisvoorzieningen, zoals drinkwater en sanitatie.
Het versterken van instituties en capaciteit levert geen directe armoedebestrijding
op, maar is cruciaal voor het ontvangende land en een voorwaarde voor effectieve
armoedebestrijding op de middellange en lange termijn. Met het investeren
in basisvoorzieningen, gesteund door de overheid, wordt direct bijgedragen
aan armoedebestrijding. Hoewel de armoedefocus soms verder kan worden uitgewerkt,
is er geen twijfel dat de drinkwatervoorzieningen in de partnerlanden ten
goede zijn gekomen aan de arme bevolking; het merendeel van de programma’s
wordt uitgevoerd in rurale gebieden, waar sprake is van een relatief homogene
arme bevolkingsgroep (Bangladesh, Benin, Jemen, Mozambique). In stedelijke
gebieden, waar een klein aantal programma’s is uitgevoerd, profiteren
ook gezinnen met wat hogere inkomens van de verbeterde en uitgebreide voorzieningen.
Dit laatste is nodig om de investeringen duurzaam en kostendekkend te kunnen
maken.In een aantal landen waar de sectorale benadering voor milieu en water
wordt toegepast, worden de eerste positieve resultaten op lokaal niveau geboekt.
Het verschil met de voorheen toegepaste projectmatige aanpak is dat er in
landen als Ghana en Senegal door de sectorbenadering nu nationaal wordt gewerkt.
Hiermee is het bereik van de interventies toegenomen: in Senegal wordt verbeterde
dienstverlening nu door lokale milieudiensten in alle regio’s aangeboden,
voorheen beperkte die zich tot Dakar. Landelijke dienstverlening
vereist forse institutionele hervormingen, toegenomen lokale capaciteit en
gedecentraliseerde financiering. Daarvoor dienen er adequate financieringsstromen
van het centrum naar de regio’s te komen omdat donorbijdragen nu vaak
via nationale begrotingssystemen lopen. Dit proces vergt tijd, maar de uitkomst
ervan zal bijdragen aan de duurzaamheid van de interventies.De positieve ervaringen in landen als Ghana, Jemen, Senegal en Vietnam,
en de eerste positieve ervaringen die zijn opgedaan in landen als Benin en
Colombia, tonen aan dat de principes van de sectorale benadering om armoede
duurzaam te bestrijden in de milieu- en watersectoren functioneren. Posten
zijn geïnstrueerd oog te houden voor de armoedefocus in de sectoren milieu
en water en deze extra aandacht te geven in hun planning en resultatenverantwoording.
De eerder genoemde resultaatketens worden daarbij gehanteerd. Indien noodzakelijk
zullen hiervoor verder analyses worden uitgevoerd, zoals gesuggereerd door
IOB.Landencategoriën en monitoring van resultatenNaast bevindingen die in bovenstaande tekst zijn opgenomen komt IOB met
een aantal additionele aandachtspunten waarop hiernavolgend zal worden ingegaan,
voor zover deze nog niet in het voorgaande zijn geadresseerd.IOB suggereert een duidelijker stellingname over de toepassing van de
sectorale benadering in de verschillende categorieën partnerlanden. Aangezien
de sectorale benadering als organiserend principe wordt gehanteerd is de benadering
in beginsel toepasbaar in alle categorieën partnerlanden. Het is zeker
geen blauwdruk benadering, ook al werd dat in eerste instantie door medewerkers
soms wel zo ervaren en geïnterpreteerd. De evaluatie van 2006 gaf dit
ook al aan. Juist daarom zijn inmiddels veel nieuwe stappen gezet, zoals sectorale
track records, resultaatketens, samenwerking met SNV, ondersteuning van fiscale
decentralisatie en versterkte accountability processen. Daarbij worden in
een samenspel ook verschillende hulpvormen toegepast. Dit beleid zal worden
voortgezet, omdat in een aantal landen en sectoren zonder twijfel nog verder
voortgang te boeken is.In profiel 1 landen (versneld bereiken van MDG doelstellingen) zoals Ghana
en Senegal wordt de sectorale benadering gehanteerd om effectiviteit te optimaliseren.
Op basis van geleerde lessen en gemaakte afspraken (Parijs agenda, Accra Agenda
for Action) zal Nederland zijn aanpak en inbreng verder verfijnen (onder andere
via resultaatketens) en andere donoren stimuleren dat eveneens te doen. In
profiel 2 landen (fragiele staten) kan de sectorale benadering een kader verschaffen
om hulp – ook nood- en wederopbouwhulp – van verschillende donoren
goed af te stemmen. Er zijn hier ervaringen mee via OCHA in Afghanistan op
water-, sanitatie- en onderwijsgebied. In profiel 3 landen (brede relatie)
zal binnen de sectorale kaders een brede relatie worden nagestreefd. Dit is
mogelijk omdat deze landen een grotere capaciteit hebben voor sectorcoördinatie
en een verder geëvolueerd sectorbeleid c.q.instellingen dan in de profiel
1 landen. De inzet van Nederland zal bij samenwerking binnen de milieu- en
watersector niet meer liggen op grootschalige co-financiering van sectorinvesteringen
maar op strategische inzet van Nederlandse kennis en ervaring. De ondersteuning
van Indonesië bij het ontwikkelen van een klimaatadaptiebeleid (zowel
in algemene zin als specifiek voor de watersector) is hiervan een voorbeeld.
De ambassade Jakarta, het programma Partners voor Water, de ministeries van
V&W en VROM en een Nederlandse kennisinstelling dragen bij aan beleidsontwikkeling
en toepassing daarvan op kleine schaal. Vanuit nationaal- en sectorbeleid hebben het Indonesische ministerie van Planning & Ontwikkeling
en dat van Publieke Werken hierbij een sturende rol.Bij de invoering van de sectorale benadering was er aanvankelijk te weinig
aandacht voor capaciteitsversterking op uitvoeringsniveau en het sturen op
en monitoren van concrete resultaten Met behulp van instrumenten zoals Performance Assessment Frameworks (PAF), gezamenlijke
sectorreviews van donoren en het hanteren van de resultaatketens komt meer
nadruk te liggen op resultaatgerichtheid. Een open dialoog met alle betrokken
partijen, bevorderen van accountability, betrekken van actoren en fiscale
decentralisatie krijgen nu alle aandacht. Het effect van al deze inspanningen
is zichtbaar in het feit dat steeds meer donoren meedoen aan de verschillende
vormen van de sectorale benadering die zich hebben ontwikkeld.In het kader van de outputdoelstellingen voor drinkwater, sanitatie en
energie wordt nauwkeurig gemonitord. Overheden in ontwikkelingslanden, internationale
organisaties, bedrijven en NGO’s betrokken bij de uitvoering van de
outputdoelstellingen brengen via jaarverslagen in kaart hoeveel mensen toegang
hebben gekregen tot deze voorzieningen. Zo worden in Benin, Senegal en Ghana
op het gebied van water en sanitatie de percentages van de bevolking met toegang
tot drinkwater en sanitatie bijgehouden en uitgesplitst voor de stedelijke
en plattelandssituatie. Ook de eerder genoemde resultaatketens zijn een instrument
om hierin te voorzien.ConclusieDe evaluatie van IOB levert nuttige inzichten over de toepassing van de
sectorale benadering in de milieu- en watersectoren gedurende de afgelopen
jaren. De bevindingen worden gebruikt om tot een verdere aanscherping van
het milieu- en waterbeleid te komen. Een aantal bevindingen werd al geadresseerd
binnen het huidige Nederlandse armoedebestrijdingbeleid, mede omdat ze ook
in de evaluatie van de sectorale benadering van 2006 al naar voren kwamen.
In het beleid zijn ownership, afstemming met partnerlanden
(alignment) en donoren (harmonisatie) prioriteit. Tevens wordt een sectorbrede, inclusieve aanpak met
deelname van maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven gehanteerd
om effectiviteit en duurzaamheid te optimaliseren. Ondersteuning wordt op
flexibele wijze via verschillende modaliteiten ingezet. Daarbij is het met
het oog op de betrokkenheid van de private sector van belang de inverdienende
effecten van de milieu- en watersector in toenemende mate te benadrukken.
Het gaat immers om investeringen in milieu en water die hun rendement kunnen
opleveren en op termijn in de financiering van de sectoren moeten voorzien.IOB is inmiddels gestart met een serie impactstudies over de effecten
op armoedebestrijding van mede door Nederland ondersteunde drinkwaterprogramma’s.
In die serie zijn inmiddels twee evaluaties afgerond, respectievelijk voor
de Shingyanga regio in Tanzania en recent die voor de gouvernoraten Dhamar
en Hodeida in Jemen. Het rapport van de laatste evaluatie biedt de Minister
voor Ontwikkelingssamenwerking de Kamer hierbij eveneens aan samen met een
beleidsreactie. Een aantal andere impactevaluaties is in voorbereiding of
uitvoering. De uitkomsten van deze eerste studies laten zien dat de drinkwatervoorzieningen
voor het overgrote deel adequaat blijven functioneren en in belangrijke mate
hebben bijgedragen aan verbeterde gezondheid- en leefomstandigheden van de
lokale bevolking.De resultaatgerichtheid van de interventies in de milieu- en watersectoren
vereisen constante aandacht. Daarbij gaat het om verantwoording van bestede
middelen en behaalde resultaten met het oog op armoedevermindering. Ambassades
zullen bij beleidsimplementatie oog houden voor de uitvoeringscapaciteit op
sub-nationaal niveau: in de regio’s en lokaal. Het plannen vóór
en bereiken van resultaten staat daarbij centraal.BIJLAGEHoofdbevindingen uit het evaluatierapportVoortgang en uitvoering1) Van de zes milieulanden die zijn onderzocht wordt
de sectorale benadering in vier landen in belangrijke mate toegepast. In de
watersector beperkt toepassing zich tot drie van de zeven landen. De toepassing
van de sectorale benadering concentreert zich vooral in de kleine- en middelgrote
landen die sterk afhankelijk zijn van buitenlandse financiering en waar donorcoördinatie
een probleem is. Die landen liggen bijna allemaal in Sub-Sahara Afrika.2) In de zeven landen waar Nederland de sectorale benadering
toepast kenmerkt de Nederlandse steun aan de milieu- en watersectoren zich
door een grote bereidheid om de hulp af te stemmen op het nationale beleid
en via het nationale begrotingssysteem te laten verlopen. Nederland gaat met
de toepassing van de sectorale benadering verder dan te meeste andere donoren.3) Bij de uitvoering van de sectorale benadering ligt
de nadruk op de technisch financiële- en beleidsaspecten en er is veel
energie gaan zitten in het ontwikkelen van nieuwe samenwerkingsvormen tussen
donor en centrale overheid in de partnerlanden. Dit heeft geleid tot een veronachtzaming
van de deelname van andere actoren.4) Een te grote focus op outputdoelstellingen voor
drinkwater en sanitaire voorzieningen draagt het risico in zich afbreuk te
doen aan de doelstellingen van de sectorale benadering.5) De uitgaven voor drinkwater en sanitaire voorzieningen
zijn sterk toegenomen en er is een tendens waarneembaar dat de aandacht voor
geïntegreerd waterbeheer afneemt.6) De potentiële meerwaarde van de Nederlandse
cofinanciering in de water- en milieusector door multilaterale organisaties,
zoals de Aziatische Bank en de Wereldbank, wordt onvoldoende benut.Resultaten7) Toepassing van de sectorale benadering heeft in
het merendeel van de partnerlanden geholpen om op centraal regeringsniveau
aansturing en bestuur van de sector te versterken.8) De toepassing van de sectorale benadering in milieu
en water heeft te weinig oog gehad voor de concrete obstakels voor effectievere
dienstverlening op lokaal niveau.9) Er is spanning tussen de centrale doelstelling om
bij te dragen aan armoedebestrijding en de wijze waarop de sectorale benadering
in milieu en water wordt toegepast.10) De specifieke kenmerken van de milieu- en watersectoren
bemoeilijken de toepassing van de SB, maar verhinderen deze niet.Aandachtspunten• Een duidelijker stellingname over de toepassing
van de sectorale benadering in de verschillende categorieën partnerlanden
op het gebied van milieu en water is wenselijk.• Sectorsteun moet zich meer gaan richten op het
uitvoeringsniveau en het behalen van concrete resultaten.• Armoedebestrijding dient te worden aangescherpt
en toegelicht.• Monitoren van resultaten in plaats van uitsluitend
beleid en bestuur moet centraal komen te staan.• De Nederlandse sectorsteun moet meer aandacht
besteden aan de financiële en economische dimensies van milieu en water
en de mogelijkheden voor zelffinanciering om zodoende de Nederlandse financiële
steun daar beter op af te stemmen.Beleidsreactie IOB-impactevaluatie: «Support to
Rural Water Supply and Sanitation in Dhamar and Hodeidah Governorates, Republic
of Yemen» InleidingHet doel van deze impactevaluatie is inzicht te verkrijgen in de effecten
van door Nederland gesteunde programma’s voor water- en sanitaire voorzieningen
in de Goevernoraten Dhamar en Hodeidah in Jemen en hieruit lessen en aandachtspunten
voor beleid en/of uitvoering van beleid te destilleren. De beoogde effecten
van deze programma’s gaan verder dan het vergroten van de toegang van
de bevolking tot verbeterde water- en sanitaire voorzieningen. De programma’s
zijn ook gericht op vermindering van de werklast van met name vrouwen en meisjes,
op verbetering van de gezondheid, op gebruik van de extra beschikbare middelen
(tijd en water) voor deelname van meisjes aan onderwijs, voor voedselvoorziening
en/of inkomen. Deze secundaire effecten werden in het verleden in evaluatieonderzoeken
niet of alleen zeer beperkt onderzocht.Het Nederlandse drinkwater- en sanitatieprogramma in Jemen was in eerste
instantie geconcentreerd op de Regio Dhamar die in 1982 getroffen werd door
een zware aardbeving. In de loop der jaren is het Support for Rural Water
Supply Project (SURWAS) voortgezet in vijf opeenvolgende fasen. De projectmatige
financiering van het programma werd in de loop van 2001 beëindigd. Het
IOB onderzoek heeft betrekking op de activiteiten van de laatste twee fasen
van het programma (SURWAS IV en V). Tijdens de betreffende tienjarige periode
1991–2001 werd het programma in Dhamar uitgefaseerd en richtte de interventie
zich op de naburige regio Hodeidah en werd in toenemende mate aandacht besteed
aan bredere institutionele ondersteuning van de betreffende overheidsdiensten
en eindgebruikersgroepen.Algemene appreciatieDe hoofdbevindingen van de evaluatie laten een substantiële bijdrage
zien in de toename van het aandeel van de bevolking dat toegang heeft tot
veilig drinkwater via een verbeterde waterbron. In totaal zijn in beide regio’s
in de periode 1991–2001 170 000 mensen voorzien van goede
drinkwater- en sanitaire voorzieningen. Vanwege de hoge bevolkingsgroei in
diezelfde periode zijn echter additionele inspanningen nodig. Zonder deze
inspanningen zullen de sectorale MDG doelstellingen niet worden gehaald. Zeer
bemoedigend is de bevinding dat binnen de steekproef van geselecteerde projecten
vrijwel alle huishoudens toegang hebben tot de verbeterde voorzieningen, dit
ondanks de relatief hoge kosten. Het programma heeft geleid tot aanzienlijke
vermindering van de tijd die besteed wordt aan het halen van water en de met
het ontbreken van goede water- en sanitaire voorzieningen verband houdende
ziektes zijn afgenomen. Deze positieve bevindingen op het punt
van tijdbesteding en gezondheid zijn bemoedigend. Een kwantitatieve meting
van de impact op het terrein van gezondheid blijft echter moeizaam bij afwezigheid
van goede statistische informatie.Het IOB rapport concludeert dat de Nederlandse financiële ondersteuning
in sterke mate heeft bijgedragen aan de behaalde resultaten, maar dat de lange
termijn duurzaamheid van de watervoorzieningen nog niet verzekerd is.Het is verheugend te constateren dat 10–15 jaar na dato 85 procent
van de voorzieningen nog goed functioneert. Overheidssteun om dit percentage
te handhaven blijft echter nodig. Om te garanderen dat het Nederlandse hulpprogramma
aan de sector effectief bijdraagt aan de opbouw van basisvoorzieningen, zal
de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking erop toezien dat de thans verstrekte
begrotingssteun gekoppeld is aan concrete resultaten op het gebied van basisvoorzieningen,
inclusief het in stand houden van bestaande voorzieningen.Activiteiten gericht op verbetering van sanitaire voorzieningen en hygiënisch
gedrag hebben geleid tot een grotere bewustwording van de bevolking, aldus
het IOB rapport. Het perceptieonderzoek bevestigt het belang van een goed
flankerend sanitatie- en hygiëne voorlichtingsbeleid. De constatering
dat dit flankerend beleid, dat onder het programma is ingezet, niet gecontinueerd
wordt, noopt tot voortgezette aandacht. De toegang tot goede sanitaire voorzieningen
en verbetering van het gedrag op het gebied van persoonlijke hygiëne
blijken, meer nog dan de kwaliteit van het drinkwater, de sleutel te zijn
tot het terugdringen van gezondheidsproblemen. Mede door initiatieven als
het door de VN gelanceerde «Internationale Jaar van Sanitatie»
stijgt de bewustwording van het belang van sanitatie en hygiëne. De Minister
voor Ontwikkelingssamenwerking ondersteunt deze initiatieven door o.a. steun
aan het door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beheerde «Global
Sanitation Fund» van de «Water and Sanitation Collaborative Council».
Verder heeft de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking samen met zijn Britse
collega het initiatief genomen om de inzet op het behalen van deze doelstellingen
in Jemen te vergroten.In Jemen wordt nog weinig voortgang geboekt met een gender specifieke
benadering. Sociaal-culturele factoren blijken dermate restrictief dat hulpinspanningen
hier nog weinig effectief zijn gebleken. Het belang van een genderspecifieke
benadering blijft echter groot in de rurale drinkwater en sanitatieprogramma’s
in Jemen. Er wordt expliciet gewerkt aan het actief betrekken van vrouwen
bij besluitvorming en uitvoering. De genderspecifieke benadering blijft, conform
de DAC-WID criteria, één van de hoofdaandachtspunten van het
beleid.Het IOB rapport besteedt uitgebreid aandacht aan de effecten van de Nederlandse
hulpinspanning op het institutionele vlak. Hoewel de projectresultaten op
zichzelf positief zijn, is op dit punt toch sprake van enige teleurstelling.
Deze betreft met name de bevinding dat de internationale donorgemeenschap,
waarvan Nederland een prominent lid is, er samen met de Jemenitische overheid
nog niet in is geslaagd een gezamenlijke institutionele ontwikkelingsstrategie
te ontwikkelen voor de sector. Mijn beleid zal de komende jaren erop gericht
zijn om alsnog een consensus te bewerkstelligen die door de Jemenitische overheid
en alle ontwikkelingspartners in de sector wordt gedragen en ondersteund.Het is verheugend te constateren dat op lokaal niveau de verantwoordelijkheden
en taken van alle betrokkenen veelal goed in praktijk worden gebracht. Hiermee
is de lange termijn duurzaamheid redelijk verzekerd, zij het niet geheel.
Een structuur voor lange termijn ondersteuning van de lokale
overheden vormt een belangrijk aandachtspunt binnen het lopende sectorprogramma.
De ontwikkeling van een goed monitoringsysteem dat het functioneren van de
lokale overheden, alsmede het functioneren van de voorzieningen op belangrijke
aspecten (zoals kwaliteit van het water en het functioneren van de waterbron),
volgt is hierbij noodzakelijk.Consequenties voor het Nederlandse beleidGezien het bovenstaande is de conclusie gerechtvaardigd dat de investering
in veilige drinkwater- en sanitaire voorzieningen in Jemen heeft bijgedragen
aan de verwezenlijking van de hoofddoelstelling van het Nederlandse ontwikkelingsbeleid:
de vermindering van de armoede. De komende jaren zal Nederland de ondersteuning
van de drinkwater- en sanitatiesector continueren. Daarbij zal de Nederlandse
ambassade in Jemen aan de bevindingen van het IOB rapport extra aandacht besteden.
Zo is gestart met assistentie bij het opzetten van een monitoringsysteem van
bestaande drinkwater- en sanitatiefaciliteiten. Tevens wordt extra aandacht
besteed aan het betrekken van meer vrouwen bij het ontwerp van de systemen
en ook zal de hygiënevoorlichting worden verbeterd. Verder zal de overheid
worden geassisteerd bij het opzetten van monitoringscapaciteit ten behoeve
van de impact van watervoorziening op bijvoorbeeld gezondheid en educatie.
De Nederlandse ambassade in Sana’a zal deze aandachtspunten opnemen
als vast agendapunt tijdens de vergaderingen van de donorcoördinatiegroep.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31250-55.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl