Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie; Brief van de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22112, nr. 601

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

09-01-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

22112 nr. 601

19-12-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamNederlandse reactie op het Groenboek «Aanpassing
aan klimaatverandering – mogelijkheden voor EU actie»InleidingRelatie met ruimtelijke ordeningSectoroverstijgende uitdagingenMitigatie en adaptatieMultilevel governanceReactie vragen Groenboek Adaptatie12345EUNationale overheid (rijksoverheid)Regionale overheden (provincies, waterbeheerders) en lokale
overheden (gemeenten)Particuliere sector6Economische effectenMaatschappelijke effectenMilieueffecten789Bijstelling beleidsprioriteitenEnergieWaterEcosystemen en biodiversiteitTransversale thema’sBeleidsaanpak op nationaal, regionaal en plaatselijk niveauBehoefte aan Europees optreden10Landbouw en plattelandsontwikkelingZeeën en visserijHandel11121314151617181920HindernissenTroeven2122232425262728
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22112Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 112Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
Europese Unie31 269Nationale Adaptatiestrategienr. 601BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEERAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 december 2007Hierbij stuur ik u de Nederlandse reactie op het EU Groenboek «Aanpassing
aan klimaatverandering in Europa – mogelijkheden voor EU-actie»
(COM (2007) 354 definitief) toe zoals deze is ingebracht in de consultatie
van de Europese Commissie.Op 21 november jl. is de voorlopige Nederlandse reactie besproken
met Uw Kamer tijdens het AO Adaptatie. Naar aanleiding daarvan is de voorlopige
reactie op de volgende punten aangepast:• Uit de studie die het MNP heeft uitgevoerd op Uw verzoek naar de
betekenis van dit groenboek voor Nederland, kwam naar voren dat een tekortkoming
voor Nederland is dat er in het groenboek beperkte aandacht is voor watergebrek
en gevolgen voor verzilting. Verder wordt in de studie opgemerkt dat het groenboek
voorbij gaat aan de mogelijkheid om de natuur klimaatrobuust te maken door
realisatie van samenhangende grote eenheden natuur. Deze punten zijn conform
uw verzoek meegenomen. Het laatste punt was overigens al een aandachtspunt
in de voorlopige Nederlandse reactie;• Nederland geeft aan wat zij vindt van de 50 miljoen euro die de
Europese Unie beschikbaar stelt voor ondersteuning van ontwikkelingslanden
bij adaptatie, conform mijn toezegging bij de beantwoording van Kamervragen
die u heeft gesteld op 18 oktober jl;• De reactie op de Richtlijn voor energieprestaties in gebouwen is
gewijzigd naar aanleiding van gebleken onduidelijkheden tijdens het AO;• De beschrijving van rollen en verantwoordelijkheden van de nationale
overheid is aangescherpt.De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,J. M. CramerNederlandse reactie op het Groenboek «Aanpassing
aan klimaatverandering – mogelijkheden voor EU actie»InleidingNederland is verheugd over het initiatief van de Commissie om een Groenboek
over adaptatie uit te brengen. Het verwelkomt deze analyse als een constructieve
bijdrage aan de ontwikkeling van beleid op een voor Nederland zeer belangrijk
terrein. Nederland vindt, net als de Commissie, dat vroegtijdige actie geboden
is. Hoe langer wordt gewacht met aanpassen, hoe moeizamer het zal zijn en
hoe duurder de te nemen maatregelen zullen zijn. Nederland wil onder de aandacht
brengen dat klimaatverandering weliswaar negatieve gevolgen heeft, maar tegelijkertijd
ook kansen biedt voor nieuwe ontwikkelingen.De 28 vragen die in het Groenboek Adaptatie worden gesteld, worden in
deze Nederlandse reactie beantwoord.Relatie met ruimtelijke ordeningDe reactie is gebaseerd op de Nationale Adaptatie Strategie, die Nederland
recent heeft opgesteld. In deze strategie zijn uitgangspunten, leidende principes,
dilemma’s en voorstellen voor nadere actie geformuleerd om Nederland
aan te passen aan veranderde omstandigheden. Nederland pakt adaptatie via
ruimtelijke ordening aan. Ruimtelijke ordening is een horizontaal thema dat
in sectoraal beleid terugkomt. Het is geen separaat thema in het Groenboek,
maar op verschillende plekken in het Groenboek laat de Commissie zien dat
ruimtelijk beleid wat haar betreft een belangrijke rol speelt bij het realiseren
van adaptatiemaatregelen. Nederland zit op dezelfde lijn. De keuze van het
wel of niet stellen van minimumeisen aan ruimtelijke ordening, bodemgebruik
en herbestemming vindt Nederland bij uitstek een verantwoordelijkheid van
de lidstaten zelf.Sectoroverstijgende uitdagingenKlimaatverandering raakt vele beleidsterreinen. In het Groenboek komen
de uitdagingen die liggen op diverse beleidsterreinen sterk naar voren. Een
bovenliggende strategische visie komt minder sterk naar voren, de focus van
de Commissie ligt bij het stroomlijnen, oftewel het integreren van adaptatie
in de volle breedte van haar beleid, iets dat door de Commissie met «mainstreamen»
wordt aangeduid. Dit betekent dat de discussie over adaptatie binnen alle
EU-beleidsvelden/sectoren plaatsvindt. Nederland onderschrijft het belang
hiervan, maar voegt eraan toe dat ook tussen sectoren en over sectoren heen
afwegingen gemaakt moeten worden. Om de noodzakelijke strategische afwegingen
te maken (bijvoorbeeld welke effecten van klimaatverandering dienen prioritair
op EU-niveau aan de orde te worden gesteld en waarom, welke klimaatscenario’s
neem je als uitgangspunt en waarom, welk tijdspad wordt gekozen en waarom?)
is een bovenliggende strategische visie nodig. Wat voor de ene sector positief
uitpakt, kan voor de andere sector juist negatieve effecten hebben. Nederland
ziet graag dat door de EU naar de intersectorale verbanden wordt gekeken bij
de stroomlijning van haar sectorale beleid. De inschatting van de ruimtelijke
gevolgen van sectoraal beleid via een (territoriale) effectrapportage kan
daarbij een belangrijke rol spelen. Het adaptatievraagstuk zou als een eerste
casus voor het toepassen van een territoriale effectrapportage kunnen dienen.
Voor Nederland is het essentieel dat de Europese Commissie gedegen effectrapportages
uitvoert, die aan de basis liggen van het besluitvormingsproces over passende
maatregelen en eventuele nieuwe wetgeving. Toetsing op bevoegdheid en subsidiariteit
is hierbij van belang.Mitigatie en adaptatieNederland vindt het verder van belang dat goed wordt gekeken naar de wisselwerking tussen mitigatie en adaptatie: waar kunnen deze facetten
elkaar versterken en valt efficiencywinst te halen, waar zijn maatregelen
mogelijk tegenstrijdig. Zowel mitigatie als adaptatie zijn belangrijke facetten
van het klimaatbeleid die ons in staat moeten stellen op een duurzame wijze
met klimaatverandering om te gaan.Multilevel governanceIn het Groenboek geeft de Commissie aan dat de rolverdeling volgens het
principe van «multilevel governance» nader uitgewerkt moet worden.
Dit sluit goed aan bij de manier waarop Nederland tegen het vraagstuk van
adaptatie aankijkt: het is een complex vraagstuk waar een rol is weggelegd
voor vele verschillende partijen en waar goed moet worden gekeken waar rollen
en verantwoordelijkheden het beste tot hun recht komen. Zeker bij een onderwerp
als klimaataanpassing is dat belangrijk: effecten van klimaatverandering vertonen
regionale verschillen en maatwerk is een vereiste. Voor Nederland is hiervan
een logisch gevolg dat zij eventuele vervolgvoorstellen die voortkomen uit
dit groenboek op bevoegdheid en subsidiariteit zal toetsen.Reactie vragen Groenboek Adaptatie1Wat zullen de ernstigste gevolgen zijn voor het natuurlijke
milieu, de economie en de samenleving in Europa?De stijging van de zeespiegel, verschuiving van de klimaatzones en toename
van de «extreme weather events» zullen ernstige gevolgen hebben
voor:• Natuurlijk milieu: verstoring van het functioneren van ecosystemen
door migratie of uitsterven van soorten, introductie exoten, bosbranden, verdroging
en verslechterde water- en bodemkwaliteit.• Economie: sectoren die direct afhankelijk zijn van het weer zullen
de ernstigste gevolgen ondervinden. De landbouwsector is kwetsbaar, vooral
voor veranderingen van de bodemkwaliteit, waterkwaliteit en waterkwantiteit,
de transportsector vanwege een toename van extreme weersomstandigheden en
de gevolgen voor de transportinfrastructuur en de veiligheid en de recreatie/toerismesector
vanwege verschuiving van klimaatzones. Klimaatverandering kan schadelijk zijn
voor de werkgelegenheid in deze sectoren en de economische ontwikkeling in
het algemeen. Verder kunnen de kosten van adaptatie een groot beslag leggen
op de Nederlandse nationale middelen. Afgezien van het feit dat er negatieve
gevolgen zijn voor de landbouw, kan klimaatverandering op Europese schaal
ook kansen bieden voor deze sector.• Samenleving: maatschappelijke ontwrichting. Dit is vooral aan de
orde wanneer de veiligheid en gezondheid in het geding zijn. Dit is het geval
bij overstromingen en wateroverlast in stedelijke gebieden, lange perioden
van droogte/warmte, verspreiding van virussen en indien transportnetwerken
falen. Migratie vanuit kwetsbare gebieden kan op gang komen.2Welke van de in het Groenboek en de bijlage daarvan
genoemde negatieve gevolgen van klimaatverandering zijn voor u het meest relevant?Veranderingen waardoor de veiligheid van mens en kapitaal in laaggelegen
gebieden worden bedreigd hebben prioriteit. Het meest relevant is daarom voor
Nederland de zeespiegelstijging in combinatie met hogere rivierafvoeren, waardoor
de overstromingsrisico’s in het rivierengebied en in de
kustgebieden toenemen. De toenemende kans op weersextremen versterkt de noodzaak
om maatregelen te treffen.3Zijn er nog andere belangrijke gevolgen van klimaatverandering
die aan de orde dienen te komen? Zo ja, welke?• Het is wenselijk om meer zicht te krijgen op de indirecte effecten
van klimaatverandering, zoals de effecten van de zeespiegelstijging op waterafvoer
van de rivieren. Als de zeespiegel stijgt heeft dat effecten op de afvoer
mogelijkheden van rivieren. Hierdoor zal landinwaarts meer verzilting optreden.
Nederland vindt het belangrijk dat de gevolgen van verzilting voor Europa
in beeld worden gebracht. Bestaande maatregelen gericht op het voorkomen van
verzilting (zoals het inlaten van extra zoetwater) zullen in sommige gebieden
en omstandigheden steeds moeilijker uitvoerbaar zijn (door groter gebrek aan
zoetwater, hogere kosten).• Intersectorale relaties zijn nog onvoldoende in beeld gebracht
(zie vraag 8).• De aandacht voor synergie en conflicten tussen adaptatie en mitigatie
opties kan sterker. Een voorbeeld van een conflict is dat door gebrek aan
water in met name het zuiden van Europa vaker zout water zal moeten worden
omgezet in zoet water. Dit kost veel energie en veroorzaakt extra CO2-uitstoot. Voor een voorbeeld van synergie, zie vraag 16.• De gevolgen van watergebrek voor waterkwaliteit kunnen sterker
in beeld worden gebracht. Watergebrek kan leiden tot toenemende gevoeligheid
voor eutrofiering, verzilting van grond- en oppervlaktewater, zwemwaterkwaliteit,
drinkwatervoorziening, koelwaterbeschikbaarheid en natuur.• De invloed van klimaatverandering op het gedrag van mensen, oftewel
het sociale aspect (people)4Wordt de urgentie van adaptatie in Europa in het Groenboek
voldoende belicht en benadrukt?Ja, Nederland is van mening dat in het Groenboek de urgentie van klimaatadaptatie
helder verwoord is.5Welke rol dienen de EU-, de nationale, de regionale
en de plaatselijke autoriteiten en particuliere sector te spelen?EUDe EU zou vooral een rol moeten spelen in het stimuleren/faciliteren van
de discussie over adaptatie in Europa, in het op orde maken van haar eigen
(EU) beleid (stroomlijnen), in kennisontwikkeling/uitwisseling en het opstellen
van best practices, het adresseren van grensoverschrijdende opgaven, het wegnemen
van eventuele belemmeringen in communautaire regelgeving in het nemen van
maatregelen en coördinatie van adaptatiemaatregelen bij een grensoverschrijdende
aanpak waar dit een toegevoegde waarde heeft. Voor water wordt dit al ondervangen
door bestaande richtlijnen.Nationale overheid (rijksoverheid)De rol van de rijksoverheid is kaderstellend. Ook heeft zij de verantwoordelijkheid
om de Nederlandse samenleving bewust te maken van de gevolgen van klimaatverandering
en de impact daarvan op de samenleving. Het rijk heeft ook uitvoerende taken
die relevant zijn in het kader van adaptatie aan klimaatverandering,
namelijk op het gebied van het waterbeleid, het ruimtelijke ordeningsbeleid
en natuurbehoud en -ontwikkeling. Naast kaderstelling, bewustwording en uitvoering
stimuleert het Rijk een actieve bijdrage van partijen bij klimaatadaptatie.
Deze transitie kan in gang worden gezet en gehouden door:– het ontwikkelen van een lange termijn visie op adaptatie;– een nationaal kader op te stellen, waarbinnen regionale en lokale
overheden ruimte hebben om een klimaatbestendiger inrichting te bewerkstelligen;– het inzetten op bewustwording en kennisontwikkeling;– de aanpassing of invoering van instrumenten te ontwikkelen, stimuleren
of faciliteren, bijvoorbeeld via het uitvoeren van voorbeeldprojecten en pilots.Regionale overheden (provincies, waterbeheerders) en lokale
overheden (gemeenten)De rol van regionale overheden (provincies, waterbeheerders) en lokale
overheden (gemeenten) is erg belangrijk. Aanpassing vraagt bij uitstek om
regionale/lokale oplossingen: aanpassing aan klimaatverandering vereist maatwerk
en dat kan bij uitstek op deze schaalniveaus geleverd worden. Regionale/lokale
overheden geven daarmee concreet vorm aan adaptatie. Het is van belang dat
de regionale/lokale oplossingen passen binnen een regionaal en nationaal overstijgend
kader. De wisselwerking tussen verschillende schaalniveaus is in het kader
van adaptatie essentieel.Het regionaal niveau vormt bij uitstek het platform voor het koppelen
van kennis en ervaring en voor het bij elkaar krijgen van partijen die een
innovatieve aanpak in concrete projecten willen toepassen. Op lokaal niveau
wordt de doorwerking van de strategieën op de hogere schaalniveaus concreet.Particuliere sectorVoor een succesvolle aanpassing aan klimaatverandering is de rol van de
particuliere sector cruciaal. Zonder hun medewerking en innovatief vermogen
zal aanpassing nauwelijks van de grond komen. Samenwerking tussen private
en publieke partijen is onontbeerlijk.6Welke economische, maatschappelijke en milieueffecten
van klimaatverandering dienen prioritair op EU-niveau aan de orde te worden
gesteld?Economische effectenDe landbouw is kwetsbaar voor klimaatverandering. Bij vraag tien staat
de Europese rol verwoord. Daarnaast kan de EU een rol spelen bij de klimaatbestendigheid
van de internationale transport- en energienetwerken. Deze netwerken zijn
cruciaal voor het economische functioneren van de lidstaten.Maatschappelijke effectenWat betreft de maatschappelijke effecten zouden de inspanningen van de
EU moeten liggen bij veiligheid (bijvoorbeeld overstromingsgevaar) en gezondheid
(verspreiding ziekten, virussen) van EU-inwoners. Op deze gebieden bestaan
al de nodige richtlijnen. De opgave zal zijn adaptatie aan klimaatverandering
in bestaande richtlijnen te stroomlijnen.MilieueffectenPrioriteiten op het gebied van het milieu moeten liggen bij het gezond
functioneren van ecosystemen/natuurgebieden zodat deze ecosystemen voldoende
robuust en flexibel zijn om de gevolgen van klimaatverandering
op te vangen. Daarbij zou de EU een rol kunnen spelen bij het verbeteren van
de internationale verbindingen (connectiviteit) tussen natuurgebieden (bijvoorbeeld
binnen het Natura 2000 netwerk). Daarnaast kan de EU in haar natuurbeleid
meer aandacht besteden aan de functionaliteit van ecosystemen voor de samenleving.
Natuurrijke en landschapsvormende processen kunnen bijdragen aan de klimaatbestendigere
inrichting. Het Groenboek besteedt reeds aandacht aan «soft measures»
en de rol van natuurlijke processen voor adaptatief vermogen van regio’s.7Zijn er, afgezien van de belangrijke prioritaire aspecten
die in het kader van de vier actiegebieden worden omschreven, nog andere,
ten onrechte veronachtzaamde Aspecten? Zo ja, welke?Nee, Nederland vindt dat de Europese Commissie met het beschrijven van
de vier actiegebieden in het Groenboek volledig genoeg is.8Biedt paragraaf 5.1. een juist en volledig overzicht
van de behoeften en beleidsprioriteiten inzake vroegtijdige aanpassingsmaatregelen
die op EU-niveau moeten worden genomen dan wel gecoördineerd?Nederland is van mening dat datgene wat hier beschreven wordt een heel
goede eerste aanzet biedt voor een discussie en verdere uitwerking. Of hiermee
ook alles gedekt is, is nog moeilijk te zeggen, ook omdat de concrete activiteiten
om integratie van aanpassingsmaatregelen te bereiken nog grotendeels ontbreken.
Nederland beveelt aan om te onderzoeken of binnen bestaande budgetten adaptatie
als een specifiek geoormerkt onderdeel kan worden opgenomen. Nederland deelt
de zienswijze van de Commissie dat financiële ondersteuning van het adaptatiebeleid
in bestaande EU-programma’s gevonden moet worden.9In welke zin dienen de beleidsprioriteiten in de diverse
sectoren te worden bijgesteld? Welke beleidsaanpak is vereist op nationaal,
regionaal of plaatselijk niveau? Waar bestaat er behoefte aan een Europees
optreden?Bijstelling beleidsprioriteitenEnergieEr zou ook aandacht moeten worden gegeven aan energiezekerheid (aandacht
voor problemen als een tekort aan koelwater voor elektriciteitscentrales,
een piekbelasting van het stroomnetwerk als gevolg van veelvuldig gebruik
van airco’s) en aan de gevolgen van de toename van biomassaproductie
voor ecosystemen, biodiversiteit, voedselproductie en prijzen. Daarnaast is
Nederland van mening dat bij de herziening van de Richtlijn voor energieprestaties
in gebouwen (2002/91 – EPBD), waarbij de focus vooralsnog ligt op actualisatie,
specificaties van vereisten en toevoeging van financiële aspecten aan
de EPBD, voortvloeiend uit een effectbeoordeling, ook de bestendigheid van
gebouwen aan klimaatverandering moet worden betrokken. Definities en subsidiariteit
zijn dan belangrijke aandachtspunten.WaterHet Groenboek zegt dat de voorgestelde wetgeving voor beoordeling en beheersing
van overstromingsrisico’s prioriteit geeft aan «zachte maatregelen»:
maximaal gebruik maken van natuurlijk processen (wetlands, retentie, watervasthoudend
vermogen van de bodem), duurzaam landgebruik en ruimtelijke ordening. Dit
lijkt in tegenspraak te zijn met het in maart 2007 bereikte akkoord over de
nieuwe richtlijn voor hoogwaterbescherming. Deze vraagt wel nadrukkelijk
aandacht gevraagd voor«zachte» maatregelen maar geeft er geen
prioriteit aan. «Harde» waterkeringen, zoals dijken, zijn voor
Nederland juist erg belangrijk. Deze zijn in Nederland en op vele andere plaatsen
in Nederland onmisbaar. Daarom zou er ook prioriteit moeten worden gegeven
aan«harde» maatregelen.Ecosystemen en biodiversiteitNederland is zeer verheugd dat in het Groenboek aandacht besteed wordt
aan het belang van ecosystemen, biodiversiteit en ecosysteemdiensten in relatie
tot klimaatverandering. De mens is juist voor zijn welvaart en welzijn afhankelijk
van biodiversiteit, natuurlijke hulpbronnen en de stroom van maatschappelijke
diensten die ecosystemen ons leveren. Belangrijk is dat ecosystemen voldoende
robuust en flexibel zijn om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen.
Op Europees niveau betekent dit dat deze robuustheid en flexibiliteit voor
het Natura 2000 netwerk verzekerd moeten zijn. Dit dient in het kader van
de review van de Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn onderzocht te worden of
op de politieke agenda geplaatst te worden. In het bijzonder is hier het verzekeren
van de connectiviteit van het Natura 2000 netwerk aan de orde.Ook buiten de beschermde gebieden op het platteland en in het mariene
milieu is de kwaliteit van ecosystemen, hun veerkracht en functionaliteit
van groot belang. De Commissie geeft weliswaar het belang aan van gezonde
ecosystemen en ecosysteemdiensten, maar geeft nog geen concrete maatregelen
hoe deze ecosysteemdiensten duurzaam benut kunnen worden. Nederland pleit
voor ruimere aandacht voor dit thema, door de ontwikkeling van indicatoren
en monitoring en modellering van effecten van klimaatverandering. Nederland
vindt het verder van belang dat in internationaal verband wordt ingezet op
het creëren van nieuwe, duurzame markten voor biodiversiteit en ecosysteemdiensten
waarbij ook de mogelijkheden worden onderzocht om een (financieel) compensatie-instrument
te ontwikkelen en in te zetten. Transversale thema’sIn het Groenboek wordt hier voorgesteld om de Richtlijn Strategische Milieubeoordeling
te wijzigen om de klimaatbestendigheid van plannen en grote projecten te beoordelen.
Daarbij legt de Commissie een relatie tussen de strategische milieueffectrapportage
(SMER) en het internaliseren van milieukosten. Deze plannen van de Commissie
met betrekking tot de milieueffectrapportage (MER) en de SMER en de internalisering
van milieuschade kunnen vergaande gevolgen hebben, en zijn voor de Nederlandse
regering moeilijk te beoordelen zonder een nadere toelichting van hetgeen
de Commissie beoogt. Nederland verzoekt om een nadere onderbouwing.Beleidsaanpak op nationaal, regionaal en plaatselijk niveauZie vraag 5.Behoefte aan Europees optredenZie vraag 5.10Hoe kunnen het landbouw- en het visserijbeleid van
de EU worden aangepast om deze sectoren te helpen bij de aanpassing aan de
effecten van klimaatverandering? Wat zijn de vermoedelijke gevolgen van klimaatverandering
voor de handel in landbouwproducten?Landbouw en plattelandsontwikkelingLandbouw kan een bijdrage leveren aan het klimaatbestendig maken van een
gebied. Dit kan enerzijds door het stimuleren van een meer duurzame landbouw
die actief gebruik maakt van ecosysteemdiensten waaronder een duurzaam bodemgebruik.
Anderzijds kan dit door het leveren van diensten van de landbouw aan de maatschappij,
zoals bijvoorbeeld waterberging. Ook kan de landbouw overschakelen op andere
landbouwgewassen. Het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid kan hierin een faciliterende
rol spelen met name via de tweede pijler van het Gemeenschappelijk Landbouw
Beleid (GLB). Nederland steunt het idee van de Commissie dat de health check
van de GLB in 2008 een gelegenheid biedt om te onderzoeken hoe de aanpassing
aan klimaatverandering (productieprocessen, gebieden, ecosystemen en habitats)
beter in de landbouw ondersteuningsprogramma’s kan worden geïntegreerd.Zeeën en visserijIntegratie en coherentie nastreven tussen op zee van toepassing zijnde
wet- en regelgeving. Nederland vraagt zich hierbij af of er op dit moment
voldoende kennis is over de relatie tussen klimaatverandering, het functioneren
van mariene en zoetwaterecosystemen en visbestanden.HandelDe handel in agrarische producten zal veranderen. Hoe is nog onduidelijk,
maar de vraag naar biobrandstoffen aan de ene kant en de noodzaak voor voedselvoorziening
aan de andere kant zal naar verwachting een belangrijke rol gaan spelen. Veel
hangt af van de ontwikkeling van nieuwe rassen (zowel plantaardig als dierlijk)
en het aanpassingsvermogen van regio’s.11Hoe kan de EU zich solidair tonen met de regio’s
die het meest van de gevolgen van klimaatverandering te lijden hebben?Als het gaat om regio’s binnen de EU:• stimuleren van uitwisseling van kennis tussen regio’s;• mogelijkheden vergroten om via de bestaande EU fondsen adaptatieprojecten/beleid
van lidstaten te cofinancieren (bijvoorbeeld de EU-structuur- en cohesiefondsen,
Plattelandsontwikkelingsprogramma’s).12Hoe kan een collectieve Europese actie de Europese
kustgebieden helpen om de effecten van de zeespiegelstijging het hoofd te
bieden?Datgene wat nu gebeurt op EU-niveau is toereikend. Tussen lidstaten is
er al jarenlang een intensieve samenwerking met de buurlanden, zowel bilateraal
als in de Integrated Coastal Zone Management Group (op basis van een Europese
aanbeveling). Het onlangs vastgestelde Europese wettelijke kader, namelijk
de EU hoogwaterrichtlijn, geeft daarnaast voldoende waarborg voor een goede
samenwerking met de buurlanden in de toekomst (in stroomgebiedcommissies).13Hoe dient in het volksgezondheidsbeleid van de EU rekening
te worden gehouden met de gevolgen van klimaatverandering?• stimuleren dat wordt voldaan aan de randvoorwaarden voor een goed
leefklimaat. Bestaande richtlijnen op het gebied van milieu worden reeds geïmplementeerd• daarnaast kan de Commissie mogelijkheden bieden om projecten die
het leefklimaat verbeteren (groenere steden, klimaatbestendig bouwen, etc.)
via bestaande programma’s te stimuleren.• via onderzoeksprogramma’s stimuleren dat meer kennis komt
over de gezondheidseffecten van klimaatverandering.14Welke invloed zal klimaatverandering hebben voor de
toekomstige energiemix van de lidstaten en voor het Europese energiebeleid?De toekomstige energiemix zal door verdergaande broeikasgasemissiedoelstellingen
van de EU minder gebaseerd zijn op fossiele brandstoffen zoals kolen of gas
en meer op niet fossiele brandstoffen zoals renewables (energie uit wind,
water of biobrandstoffen (hierbij spelen duurzaamheidsaspecten een belangrijke
rol) of op fossiele brandstoffen in combinatie met afvang en opslag van CO2.
Daarnaast kan niet geheel worden uitgesloten dat nucleaire brandstof de komende
jaren tijdelijk als overgangsbrandstof wordt gebruikt door sommige lidstaten.
Los hiervan is en zal energiebesparing een sterke maatregel blijven om de
negatieve gevolgen van het gebruik van fossiele brandstoffen te beperken.Nederland verwacht aan het eind van dit jaar een beleidsadvies over de
toekomstige energiemix, opgesteld door de Algemene Energieraad.15Rangschik elk van de onder de vier actiegebieden genoemde
opties in een van de volgende drie prioriteitsklassen:a) Uiterst urgent: dient met voorrang door de Commissie ten uitvoer te
worden gelegd.b) Uitvoering door de Commissie wenselijk (lage prioriteit).c) Uitvoering door de Commissie niet noodzakelijk.Nederland vindt het moeilijk om in dit stadium aan te geven wat de prioritering
van de opties is, maar kan bij de beantwoording van deze vraag in algemene
zin hierover het volgende opmerken:Voor pijler 1 geldt dat de urgentie wat Nederland betreft ligt bij integratie
van aanpassingsmaatregelen (optie 1) in bestaande en toekomstige wet- en regelgeving,
omdat bestaande EU-regelgeving kan knellen met de ontwikkelingen binnen lidstaten.
Het stroomlijnen van financiële programma’s (optie 2) en wet- en
regelgeving is daarom urgent. Ontwikkeling van nieuwe vormen van beleidsrespons
(optie 3) heeft een lagere prioriteit, maar kan aan de orde zijn wanneer er
behoefte aan is.Voor pijler 2 ligt de meeste urgentie bij ontwikkelingslanden bij bevordering
van de handel in duurzame goederen en diensten en minder bij buurlanden en
industrielanden.Pijler 3 en 4 zijn in hun geheel belangrijk.16Wat zijn de mogelijke synergieën tussen aanpassings-
en bestrijdingsmaatregelen? Hoe kunnen die synergieën worden versterkt?In het Groenboek wordt genoemd dat de focus op bosbeheer en bodembeheer
zowel effectbestrijdings- als aanpassingsmaatregelen omvat. Te denken valt
aan maatregelen (EU- & nationaal niveau) op het gebied van water, bodem,
lucht en biodiversiteit. Versterking van die synergie kan door synergieprojecten
te stimuleren. Een voorbeeld van synergie is dat landbouwgronden die door
verzilting minder geschikt worden, gebruikt worden om natuurterreinen te ontwikkelen.
Daarnaast valt ook te denken aan manieren van bouwen: huizen en gebouwen die
goed geïsoleerd zijn, verbruiken weinig CO2 en zijn daarnaast weerbaar
voor langere perioden van warmte. Een ander voorbeeld dat ook
wordt genoemd in de reactie van het Inter Provinciaal Overleg van Nederland
(IPO) is de groen-blauwe dooradering in de stad. Dit zorgt voor natuurlijke
koelte, voor het vasthouden van water en beter leefklimaat.17Hoe kunnen, in de context van het EU-beleid, bedrijven
en burgers worden aangespoord om mee te doen met aanpassingsacties?Door te laten zien wat dat adaptatiemaatregelen en -acties niet alleen
op de lange termijn, maar ook op de korte termijn directe voordelen bieden
voor de kwaliteit van de leefomgeving en bijdragen aan het verminderen van
de risico’s van klimaatverandering.18Hoe zal klimaatverandering de politieke prioriteiten
van het buitenlands beleid van de EU beïnvloeden?Er is allereerst een grote inzet nodig om te komen tot een internationaal
regime om klimaatveranderingen tegen te gaan. Een onderdeel hiervan is een
grotere inzet op het ondersteunen van kwetsbare ontwikkelingslanden. Nederland
onderstreept het belang van aandacht voor de toename van ongelijkheid in de
wereld als gevolg van de negatieve effecten van klimaatverandering. De minst
ontwikkelde landen en de kleine insulaire ontwikkelingslanden zullen het hardst
worden getroffen, onder meer omdat ze over onvoldoende capaciteit of middelen
beschikken zich tegen de effecten van klimaatverandering te beschermen. Dit
is één van de redenen waarom er een internationaal antwoord
moet komen op het adaptatievraagstuk.19Welke prioriteiten met betrekking tot aanpassing aan
klimaatverandering dient de EU te hanteren in haar samenwerkingsprogramma’s
met landen in de verschillende delen van de wereld?Algemeen kan gezegd worden dat Nederland graag ziet dat de EU adaptatie
koppelt aan ontwikkelingssamenwerking. Als de EU en de lidstaten in het kader
van ontwikkelingssamenwerking investeringen doen, moeten zij daarbij rekening
houden met het thema klimaatadaptatie. Nederland zal bezien op welke wijze
in EU verband met een evenwichte inzet van de lidstaten,verder kan worden
bijgedragen aan de (financiering van) adaptatiemaatregelen met inachtneming
van de bestaande uitgavenplafonds in de EU-begroting. Nederland ziet het bedrag
van 50 miljoen euro dat de Europese Commissie gereserveerd heeft voor adaptatie
in ontwikkelingslanden als een begin. Ontwikkelingsprogramma’s van lidstaten
zouden in zoverre moeten worden afgestemd dat klimaatbeleid een meer prominente
plaats krijgt in ontwikkelingsstrategieën op nationaal en internationaal
niveau.Voor wat betreft de prioriteiten ligt voor Nederland de eerste prioriteit
bij bedreigde regio’s in ontwikkelingslanden, met name de minst ontwikkelende
landen. Tweede prioriteit zijn de aan de EU grenzende landen. Partnerschappen
met andere industrielanden kan ook op regionaal of lokaal niveau tot stand
komen.Inhoudelijk zijn er drie prioriteiten:1. Het integreren van klimaatverandering in de samenwerkingsprogramma’s.
Het gaat om het analyseren van de risico’s, het wegen ervan en het identificeren
van maatregelen die de risico’s beheersbaar houden.2. Het vergroten van het inzicht in de kosten en baten van de aanpassingsmaatregelen,
teneinde de besluitvorming hierover te verbeteren.3. Het entameren van een discussie in Europa en daarbuiten over verdergaande
financiering van de kosten van adaptatie in ontwikkelingslanden. Het is belangrijk
dat wordt gesproken over de rol en verantwoordelijkheden van de ontwikkelde
en de ontwikkelingslanden. Volgens het principe «de vervuiler betaalt»
ligt het in de rede dat de Westerse landen bijdragen aan de hoge kosten voor
aanpassing aan klimaatverandering waarvoor arme landen zich zien geplaatst.
Doel hiervan is te bereiken dat zowel ontwikkelde landen als ontwikkelingslanden
een evenredige en rechtvaardige bijdrage leveren aan adaptatie.20Wat zijn de belangrijkste troeven en hindernissen voor
aanpassing in de verschillende delen van de wereld?HindernissenLanden beginnen de risico’s van klimaatverandering voor ontwikkeling
te begrijpen. Echter, niet alle landen geven aan klimaatverandering de nodige
prioriteit. De grootste hindernissen zijn gebrek aan kennis en informatie,
onvoldoende communicatie en gebrek aan capaciteit. Ook is nog onvoldoende
duidelijk wat aanpassingen kosten en kunnen opleveren, teneinde overheden
in beweging te krijgen bepaalde maatregelen door te voerenTroevenDe mogelijkheid om onder de «United Nations Framework Convention
on Climate Change» (UNFCCC) de financiële bijdrage aan adaptatie
in ontwikkelingslanden te vergroten, middels de heffing op «clean development
mechanism» (CDM) in ontwikkelingslanden, de aanwezige kennis in Nederland
op het gebied van adaptatie, door Nederland gesteunde ontwikkelingsprogramma
(vanuit specifieke omstandigheden het probleem aan de orde stellen en uitvergroten:
van risico’s voor toegang tot drinkwater aan de kust naar een robuust
geïntegreerd kustwaterbeheer). Daarnaast wordt met andere landen samengewerkt
op technisch vlak. Bijvoorbeeld met de Verenigde Staten n.a.v. de schade die
was ontstaan door de orkaan Katrina, waarbij Nederlandse bedrijven hun adaptatiekennis
inzetten21Wat is de beste manier om het externe optreden van
de EU robuuster te maken ten aanzien van klimaatverandering?De EU en de lidstaten dienen bij investeringen in partnerlanden rekening
te houden met de gevolgen van en voor klimaatverandering. De EU gaat in dialoog
met ontwikkelingslanden hoe adaptatie geïntegreerd kan worden in sectorbeleid
en in «Poverty Reduction Strategy Papers» (PRSP’s).Juist in ontwikkelingslanden is de gezondheid van ecosystemen essentieel
voor het vermogen van een land om zich aan te kunnen passen aan klimaatverandering.
Via productie- en consumptiepatronen oefenen EU-landen invloed uit op de toestand
van de ecosystemen in ontwikkelingslanden. Het is daarom van belang toe te
werken naar duurzaam gebruik van biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen.
Op mondiale schaal is het Verdrag inzake Biologische Diversiteit (CBD) hiervoor
een belangrijk forum.22Waarin bestaat de eventuele toegevoegde waarde van
EU-actie in vergelijking met andere internationale initiatieven zoals bv.
het UNFCCC en de multilaterale financieringsinstrumenten?De problematiek is zó groot en kent zoveel verschillende aspecten
dat meerdere actoren noodzakelijk zijn, te meer daar het oogmerk mainstreaming
is. Dus ook stroomlijnen in de relatie tussen de EU en de ontwikkelingslanden.23Bestrijken de opgesomde onderzoeksgebieden tezamen
de belangrijkste hiaten in onze kennis? Indien niet, vermeld de ontbrekende
gebieden.Nederland verwelkomt de aandacht voor kennisontwikkeling. Het belang van
betrouwbare wetenschappelijke gegevens voor de ontwikkeling van klimaatbeleid
is evident.De opgesomde onderzoeksgebieden geven een goed overzicht van de belangrijkste
kennishiaten. Het onderzoek dat wordt genoemd naar kustbescherming vindt Nederland
niet gewenst, aangezien dergelijk onderzoek al valt onder de EU-hoogwaterrichtlijn.Additionele kennisvragen kunnen zijn:– Onderzoek naar de klimaatbestendigheid en flexibiliteit van het
Europese beleid;– Onderzoek naar institutionele aspecten van adaptatie («multilevel
governance»);– Onderzoek naar de relatie van klimaatbeleid, klimaatonderzoek,
internationale verdelingsvraagstukken en ontwikkelingssamenwerking;– Onderzoek naar specifieke adaptatie opties, bijvoorbeeld het omgaan
met (de toenemende kans op) droogte en waterschaarste in landbouw, natuur
en ecosystemen. Of aandacht voor de sectoren bouw, transport, infrastructurele
ontwikkeling en het stedelijk gebied;– Onderzoek dat gerelateerd is aan de koppeling tussen effecten
en concrete praktijk van klimaatbestendig bouwen/inrichten;– Gedragsonderzoeken aan de hand van vragen als: laten mensen eerder
de auto staan ten behoeve van klimaat?;– Onderzoek naar gevolgen voor de scheepvaart (per stroomgebied);– De relatie tussen klimaatverandering, het functioneren van mariene
en zoetwaterecosystemen en visbestanden;– Wat betekent klimaatverandering voor de ruimtelijke inrichting
van Europa, en de daarmee samenhangende sociale en economische aspecten?24Welke zijn de vijf belangrijkste onderzoeksgebieden
die als prioritair moeten worden aangemerkt?• verbetering van de fundamentele inzichten in en voorspelling van
klimaateffecten in Europa;• verbetering van de toegang tot bestaande gegevens;• opstelling van een vier- a vijfjarig synthese verslag;• ondersteuning – in samenwerking met de private sector –
van onderzoek inzake de aanpassing van bedrijven, diensten en industriële
sectoren;• uitvoering van onderzoek naar de bestaande en toekomstige plannen.25Hoe dienen onderzoekresultaten bekend te worden gemaakt
en beschikbaar te worden gemaakt voor beleidsmakers en voor het brede publiek
op plaatselijk, nationaal, EU- en internationaal niveau?Uitwisselingsprojecten tussen beroepsgroepen in verschillende regio’s,
uitwisseling tussen regio’s waarbij de ene regio nu al het klimaat heeft
dat in een andere regio wordt verwacht, via gebruik van brochures, internet,
conferenties en bestaande kanalen, zoals werkgroepen en expertbijeenkomsten
en het vroegtijdig betrekken van belanghebbenden.26Voorziet het Groenboek in voldoende participatie van
de diverse belanghebbende partijen bij de omschrijving en tenuitvoerlegging
van de aanpassingsmaatregelen van de EU?Dit hangt af van de invulling van de Europese adviesgroep (zie ook vraag
28).27Dienen belanghebbende partijen in de buurlanden van
de EU en in andere regio’s bij dit proces te worden betrokken?Alleen als dit relevant is voor het betreffende beleidsterrein, bijvoorbeeld
als er grensoverschrijdende zaken spelen.28Zal de instelling van een Europese adviesgroep voor
aanpassing nuttig zijn bij een verdere verkenning van mogelijke EU-acties
met betrekking tot de effecten van klimaatverandering? Zo ja, op welke specifieke
gebieden dient een dergelijke adviesgroep zich dan te concentreren?In het Groenboek wordt overwogen om een Europese adviesgroep (European Advisory Group for Adaptation to Climate Change)
in te stellen. Nederland ondersteunt de instelling van deze groep en haar
voorgestelde rol: het organiseren van de dialoog en de ontwikkeling van een
overkoepelende visie of advies op het gebied van kennis, beleidsontwikkelingen,
betrokkenheid sectoren of bewustwording maatschappij. Daarnaast vindt Nederland
ook dat de adviesgroep nuttig kan zijn bij een verdere verkenning van mogelijke
EU-acties met betrekking tot de effecten van klimaatverandering. Het zou nuttig
zijn als de adviesgroep zich buigt over gewenste EU-acties. De nadruk zou
enerzijds moeten liggen op sectoroverstijgende, grensoverschrijdende zaken
en intersectorale verbanden, anderzijds op het verkrijgen van meer inzicht
in de termijn waarop maatregelen moeten worden genomen. De adviesgroep zou
als een gezaghebbend orgaan moeten functioneren. Om dit bereiken zouden hoge
vertegenwoordigers vanuit verschillende disciplines (koepelorganisaties, vooraanstaande
wetenschappers, beleid) zitting moeten nemen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22112-601.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl