Uitvoering richtlijn auteursrecht en naburige rechten in de informatiemaatschappij; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28482, nr. 8

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

21-05-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28482 nr. 8

16-05-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEENInleidingArtikelenArtikel 12Artikel 13aArtikel 15Artikel 15aArtikel 15hArtikel 16Artikel 16b en 16cArtikel 17bArtikel 18Artikel 18aArtikel 23Artikel 29aArtikel IIIa, Va en VIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28482Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 71 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 482Aanpassing van de Auteurswet 1912, de Wet op de naburige rechten en
de Databankenwet ter uitvoering van richtlijn nr. 2001/29/EG van het Europees
Parlement en de Raad van de Europese Unie van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie
van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij
(PbEG L 167) (Uitvoering richtlijn auteursrecht en naburige rechten in de
informatiemaatschappij)nr. 8NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET NADERE VERSLAGOntvangen 16 mei 2003ALGEMEENInleidingMet belangstelling heb ik kennis genomen van de vragen en opmerkingen
van de verschillende fracties.De leden van de CDA-fractie vroegen of de toegezegde notitie over de relatie
tussen het auteursrecht en de digitale verspreiding van radio- en televisieprogramma's
nog voor de plenaire behandeling van dit wetsvoorstel aan de Kamer kan worden
gezonden. In het kader van de discussie rondom de nota «Kabel en consument:
marktwerking en digitalisering» (Kamerstukken II, 27 088) is de
Kamer een notitie toegezegd over de auteursrechtelijke aspecten van digitale
uitzending van programma's. Bij brief van 7 januari 2003 heeft de Staatssecretaris
van Economische Zaken aangegeven dat gedachtevorming over dit onderwerp grotendeels
onder het nieuwe kabinet zal plaatsvinden (Kamerstukken II, 27 088, nr.
31). Het streven is om de notitie aan de Kamer te zenden zodra het nieuwe
kabinet is aangetreden.De leden van de CDA-fractie hebben verder gevraagd of ook andere rechthebbendenorganisaties
dan het Nederlands Uitgeversverbond een beleid kennen inzake het gebruik van
beschermd materiaal door gehandicapten, en waarop de stelling is gebaseerd
dat dit beleid naar behoren functioneert.Ook andere rechthebbenden dan uitgevers kennen een beleid waarin rekening
wordt gehouden met het gebruik van beschermd materiaal door gehandicapten.
Een voorbeeld moge dit verduidelijken. Op grond van het geldende artikel 16c
van de Auteurswet 1912 is voor het kopiëren van beschermd materiaal voor
eigen oefening, studie of gebruik een billijke vergoeding verschuldigd. De
verplichting tot betaling van de vergoeding rust op de fabrikanten en importeurs
van de dragers die bestemd zijn ombeschermd materiaal op vast
te leggen om dat ten gehore te brengen of te vertonen. De vergoeding komt
daarmee ten goede aan rechthebbenden inzake beschermd audio(visueel) materiaal.
Over de hoogte van de vergoeding wordt onderhandeld in een daarvoor bij wet
aangewezen onderhandelingsstichting. De blanco dragers waarover een vergoeding
dient te worden betaald kunnen in de praktijk voor verschillende doeleinden
worden aangewend. Voor zover blanco dragers, die in principe onder de heffingsregeling
ressorteren, worden gebruikt door blindenbibliotheken om beschermd materiaal
op in te spreken wordt afgezien van een billijke vergoeding. Voorts zij gewezen
op artikel 15c van de huidige Auteurswet en de daarmee corresponderende bepalingen
in de Wet op de naburige rechten op grond waarvan zogenaamde blindenbibliotheken
op zich zijn vrijgesteld van betaling van het leenvergoedingsrecht bij de
uitlening van werken aan ingeschreven blinden en slechtzienden. Bij de uitoefening
van het auteursrecht en de naburige rechten wordt ook hier op maatschappelijk
verantwoorde wijze recht gedaan aan de belangen van gehandicapte gebruikers
van beschermd materiaal. Mocht daar op enig moment verandering in komen of
van een andere behoefte blijken, dan zal ik niet schromen gebruik te maken
van de mogelijkheden die de richtlijn biedt om te voorzien in een zogenaamde
gehandicaptenexceptie. Op dit moment ontbreekt daarvoor mijns inziens evenwel
de noodzaak.De leden van de PvdA-fractie vroegen naar de visie van de regering omtrent
de handhaafbaarheid van auteursrechten, mede gezien de snelle ontwikkeling
van informatie- en communicatietechnologieën en het gemak waarmee beeld-
en geluidsbestanden kunnen worden gereproduceerd en verspreid.Het regeringsbeleid gaat uit van het primaat van de civielrechtelijke
handhaving van auteurs- en naburige rechten. Rechthebbenden hebben ter zake
vele initiatieven ontplooid. Gewezen zij op de Stichting Brein voor de muziek-
en filmindustrie, de Business Software Alliance voor de software-industrie
en het Platform Multimediaproducenten, een samenwerkingsverband tussen onder
meer het Nederlands Uitgeversverbond en de Nederlandse Vereniging van Producenten
en Importeurs van beeld- en geluiddragers. Als sluitstuk kan strafrechtelijke
handhaving particuliere handhavinginspanningen ondersteunen en versterken,
met name als het algemeen belang in het geding is. Daarvan is onder meer sprake
als de gezondheid of de veiligheid van de burgers in het geding is, bij grootschalige
beroeps- of bedrijfsmatige inbreuken en bij betrokkenheid van georganiseerde
criminaliteit. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor de FIOD-ECD,
waarvan de voormalige Opsporingsdienst Buma/Stemra, die over veel expertise
beschikt bij de bestrijding van Internetpiraterij, sinds 1 januari 2003 deel
uitmaakt. Ook wordt bij de FIOD-ECD een centraal kenniscentrum voor intellectuele
eigendomsfraude opgericht, waar alle informatie en knowhow wordt verzameld
ten behoeve van een zo doelgericht mogelijk optreden tegen namaak en piraterij.
Binnenkort wordt in EG-kader gesproken over de handhaving van intellectuele
eigendomsrechten, waaronder auteurs- en naburige rechten, aan de hand van
een op 26 februari 2003 ingediend Commissievoorstel betreffende de handhaving
van intellectuele eigendomsrechten (COM(2003)46 def.). Een BNC-fiche hierover
is op 23 april 2003 aan Uw Kamer gezonden.De leden van de PvdA-fractie vroegen verder welke ontwikkelingen er momenteel
gaande zijn op Europees en internationaal niveau om te komen tot verdere aanpassing
van het auteursrecht. Wat is, aldus deze leden, de inzet van Nederland daarbij?
In Europees kader is er op dit moment één concreet harmonisatie-initiatief,
te weten het al genoemde richtlijnvoorstel inzake de handhaving van intellectuele
eigendomsrechten. Een eerste, verkennend overleg hierover tussen de lidstaten
moet nog plaatsvinden. De Nederlandse inzet is er daarbij op gericht te verzekeren
dat de richtlijn niet treedt in de vraag of civielrechtelijke, strafrechtelijke en/of bestuursrechtelijke handhaving aangewezen is en welke handhavingsprioriteiten
gesteld moeten worden, omdat dit bij de huidige stand van het Gemeenschapsrecht
een nationale beleidsvrijheid is. Daarnaast wordt in het kader van de Wereldorganisatie
voor de Intellectuele Eigendom (WIPO) gesproken over een ontwerp-verdrag inzake
de rechten van omroeporganisaties. Dat strekt er, kort gezegd, vooral toe
om omroeporganisaties te beschermen tegen signaalpiraterij. Voorts wordt in
het kader van de WIPO gesproken over de mogelijkheid alsnog te komen tot een
verdrag inzake de bescherming van audiovisuele uitvoeringen. In december 2001
is over het laatstgenoemde onderwerp een diplomatieke conferentie georganiseerd,
die evenwel niet succesvol kon worden afgerond vanwege een belangentegenstelling
tussen de Verenigde Staten en de Europese Gemeenschap over de overdracht van
rechten van de filmacteur aan de filmproducent. In beide WIPO-dossiers is
de Nederlandse inzet gericht op het tot stand brengen van internationale instrumenten
waarin een hoog niveau van bescherming wordt gegarandeerd aan de beschermingswaardige
prestaties van rechthebbenden. Tegelijkertijd dient er echter voldoende ruimte
te blijven bestaan voor gebruikers van dat beschermde materiaal om daarvan
adequaat gebruik te kunnen maken.De leden van de VVD-fractie vroegen of is overwogen om de nota van wijziging
voor advies aan de Raad van State voor te leggen, of er nog sprake is geweest
van consultatie met belanghebbenden, welke kritiekpunten zij eventueel hadden
en op welke punten geen gehoor is gegeven aan die kritiek. De nota van wijziging
is niet voor advies aan de Raad van State voorgelegd omdat de daarin, op verzoek
van de verschillende fracties, opgenomen wijzigingen een (wets)technisch karakter
hebben en ertoe strekken het wetsvoorstel zowel inhoudelijk als terminologisch
nog meer in lijn met de richtlijn te brengen. Het voorgaande is, in combinatie
met de urgentie van het onderhavige wetsvoorstel vanwege het feit dat de implementatietermijn
op 22 december 2002 is verstreken, reden geweest om niet tot een nieuwe adviesaanvraag
aan de Raad van State over te gaan. Om dezelfde redenen heb ik geen aanleiding
gezien voor de tussentijdse consultatie van belanghebbenden, te meer omdat
zij in een eerder stadium al uitvoerig waren geraadpleegd. Wel is, zoals in
de nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven, rekening gehouden met
de ontvangen schriftelijke commentaren, in het bijzonder met het op 10 oktober
2002 uitgebrachte rapport van de studiecommissie informatiemaatschappij van
de Vereniging voor Auteursrecht.De leden van de VVD-fractie vroegen ook of het wetsvoorstel wel een voldoende
evenwicht waarborgt tussen de bescherming van de belanghebbenden en de belangen
van gebruikers. Is het gekozen beschermingsniveau, aldus deze leden, in overeenstemming
met de considerans bij de richtlijn waarin wordt uitgegaan van een hoog beschermingsniveau
en zou het niet beter geweest zijn om een richtlijnconforme interpretatie
te kiezen? Ik meen dat het wetsvoorstel, dat ertoe strekt een hoog niveau
van bescherming van rechthebbenden te waarborgen, inderdaad voorziet in een
passend evenwicht tussen hun belangen en die van gebruikers. Met de leden
van de VVD-fractie onderschrijf ik het belang van een richtlijnconforme interpretatie.
Opgemerkt zij daarbij wel dat de richtlijn als zodanig slechts in gedeeltelijke,
en niet in volledige harmonisatie voorziet. Sommige vraagstukken, zoals handhavingkwesties,
worden door de richtlijn niet bestreken, terwijl de richtlijn in een aantal
andere opzichten slechts voorziet in minimum- c.q. optionele harmonisatie.
Duidelijk komt dat tot uitdrukking in de wijze waarop de beperkingen en restricties
zijn geregeld in artikel 5 van de richtlijn. De omschrijving ervan is op een
minimumniveau gestandaardiseerd, maar het gebruik van beperkingen en/of uitzonderingen
blijft nagenoeg geheel facultatief. Hieruit volgt dat een uiteenlopende implementatie
in de verschillende lidstaten van de Europese Unie in feite inherent is aan
de door de richtlijn beoogde graad van harmonisatie, waarbij de
nodige nationale beleidsruimte is blijven bestaan. Dat was overigens een belangrijk
aspect van de Nederlandse onderhandelingsinzet. In meer algemene zin geldt
uiteraard nog onverkort het uitgangspunt dat regelgeving voor de informatiemaatschappij
het beste in een zo breed mogelijk kader tot stand kan komen. Daarom ligt
de voorkeur bij de totstandbrenging van internationale regelgeving op het
terrein van de auteurs- en de naburige rechten in het kader van mondiale organisaties,
zoals de WIPO, of, zo dat niet mogelijk blijkt, in het kader van de Europese
Unie.De leden van de fractie van de VVD vroegen of het niet dubbelop is dat
videotheken zowel onder artikel 12, eerste lid, onderdeel 3, van de Auteurswet
1912 een billijke vergoeding zijn verschuldigd als jaarlijks een vergoeding
aan BUMA moeten betalen. Voor de verhuur van video's en dvd's als bedoeld
in artikel 12, eerste lid, onderdeel 3, van de Auteurswet 1912 wordt door
de videotheken een vergoeding betaald aan de video- en dvd-distributeur ten
behoeve van de (film)rechthebbende(n). Daarnaast is jaarlijks een vergoeding
aan BUMA verschuldigd voor het ten gehore brengen van achtergrondmuziek in
het filiaal van de videotheek. Daartoe heeft BUMA onder meer een kaderovereenkomst
gesloten met de Nederlandse Video Detaillisten Organisatie, een branchevereniging
van videotheken. Het betreft derhalve vergoedingen voor twee verschillende
aspecten, te weten dvd- en videoverhuur alsmede achtergrondmuziek. Van een
dubbele heffing kan daarom niet gesproken worden.Onder verwijzing naar recente ontwikkelingen rondom en de inmiddels opgedane
ervaringen met de Digital Millennium Copyright Act (DMCA) in de Verenigde
Staten vroegen de leden van de fractie van GroenLinks welke lessen hieruit
voor Nederland, met name ten aanzien van technische voorzieningen, getrokken
kunnen worden.De ontwikkelingen in de Verenigde Staten worden uiteraard met grote aandacht
gevolgd, in het bijzonder waar het gaat om eventuele onbedoelde, onvoorziene
en/of ongewenste neveneffecten van technische voorzieningen en oplossingen
die worden aangedragen om daaraan tegemoet te komen. Een van de belangrijkste
aandachtspunten die daaruit voortvloeit ligt in de spanningsrelatie die in
de toekomst kan gaan ontstaan tussen, enerzijds, het gebruik van technische
voorzieningen en, anderzijds, de toegang tot informatie. In algemene zin is
dat mogelijke spanningsveld al gesignaleerd in het als discussiestuk bedoelde
rapport «Auteursrecht in de informatiemaatschappij – Bouwstenen
voor een justitiestrategie», waarover de Tweede Kamer bij brief van
19 maart 2002 geïnformeerd is (Tweede Kamer, 2001–2002, 26 538,
nr. 6). Daarin is voorts aangegeven dat een brede ontwikkeling van DRM-systemen
mogelijk consequenties zou kunnen hebben voor, bijvoorbeeld, de handhaving
van auteurs- en naburige rechten in een digitale omgeving, voor het thans
bestaande stelsel van thuiskopieheffingen alsmede voor de inrichting van het
stelsel van wettelijk verplicht collectief beheer. Deze aspecten worden uiteraard
betrokken bij de follow-up van dit rapport, waar nodig met inachtneming van
ervaringen die in de Verenigde Staten en elders zijn opgedaan. Voor het trekken
van concrete lessen, waarop de aan het woord zijnde leden doelen, acht ik
het echter nog te vroeg, omdat er nog geen zicht bestaat op de uitwerking
van de richtlijn in de praktijk; daarvan kan pas sprake zijn enige tijd nadat
de richtlijn in alle lidstaten van de Europese Unie is geïmplementeerd.
De Europese Commissie is dan de meest aangewezen instantie om de ervaringen
met de DMCA te betrekken bij de voor uiterlijk eind 2004 aangekondigde evaluatie
van de richtlijn (artikel 12). Overigens laten de discussies in het buitenland
omtrent de mogelijke implicaties van technische voorzieningen de plicht van
de regering tot implementatie van de richtlijn onverlet. Die volgt uit artikel
249, derde alinea, juncto artikel 10 EG-verdrag.Moeten we ook in Nederland, zo vroegen de aan het woord zijnde leden verder,
niet voorkomen dat universiteiten en bibliotheken door het wetsvoorstel hun
maatschappelijke functie niet meer goed kunnen uitoefenen? Vanzelfsprekend
moeten universiteiten en bibliotheken hun maatschappelijke functie, juist
ook in een tijd van snelle technologische ontwikkelingen, goed kunnen blijven
vervullen. Ik meen echter dat het onderhavige wetsvoorstel daarvoor geen belemmering,
maar juist een stimulans vormt. Twee nieuw in te voeren beperkingen strekken
namelijk, naast al bestaande beperkingen zoals het citaatrecht (artikel 15a)
of de onderwijsexceptie (artikel 16), ter waarborging van het goede functioneren
van bibliotheken en universiteiten. Het gaat daarbij om (1) beperkingen ten
bate van de reproductie door onder andere openbare bibliotheken en onderwijsinstellingen
(artikel 16n) en (2) het welomschreven gebruik door individuele leden van
het publiek van beschermd materiaal via speciale terminals in, onder meer,
publiek toegankelijke bibliotheken voor onderzoek of privé-studie,
voor zover dat materiaal deel uitmaakt van de collectie van deze instellingen
(artikel 15h). In onderlinge samenhang bezien vormen deze beperkingen naar
mijn mening een passend kader voor de uitoefening van de maatschappelijke
functie van universiteiten en bibliotheken. Mocht het overigens zo zijn dat
het goede functioneren van universiteiten en bibliotheken in het gedrang komt
door het gebruik van technische voorzieningen, dan is er aanleiding om te
bezien of hieraan niet via de uitvaardiging van de in artikel 29a bedoelde
algemene maatregel van bestuur tegemoet kan worden gekomen.Ook vroegen de leden van de fractie van GroenLinks of het wenselijk is
om, evenals in de Verenigde Staten is geschied, een uitzondering te maken
op het verbod tot omzeiling van technische voorzieningen waar het gaat om
het omzeilen van filtersoftware. Wat er zij van de eventuele wenselijkheid
hiervan, vastgesteld moet worden dat de richtlijn daarin niet voorziet. Hetzelfde
geldt voor Richtlijn nr. 91/250 betreffende de rechtsbescherming van computerprogramma's
(PbEG 1991, L 122/42). Op grond van artikel 249, derde alinea, juncto artikel
10 EG-verdrag is het de regering niet toegestaan om hierop eenzijdig een uitzondering
te introduceren. Dit zou een wijziging van de richtlijn vereisen, bijvoorbeeld
naar aanleiding van de voor eind 2004 voorziene evaluatie.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen verder, onder verwijzing
naar de uitspraak van het District Court van de Eastern District of Kentucky
van 27 februari 2003 in de zaak Lexmark v. Static Controls, of de bescherming
van technische voorzieningen buiten toepassing moet worden gelaten als dit
zou leiden tot een situatie waarbij de producent van een product de markt
voor complementaire producten volledig kan domineren. Met de aan het woord
zijnde leden meen ik dat het regime van de richtlijn ten aanzien van technische
voorzieningen er niet toe kan leiden dat het mededingingsrecht irrelevant
wordt. In tegendeel, juist het mededingingsrecht kan grenzen stellen aan het
gebruik of de mate van gebruik van technische voorzieningen. De richtlijn
zelf voorziet daarin ook uitdrukkelijk. Op grond van artikel 9 doet de richtlijn
namelijk «geen afbreuk aan bepalingen betreffende met name [] beperkende
praktijken en oneerlijke concurrentie [].» Bijgevolg is het gebruik
van technische voorzieningen niet onttrokken aan de Nederlandse en/of Europese
mededingingswetgeving.De fracties van LPF en D66 handhaafden hun standpunt dat de in artikel
5, vijfde lid, van de richtlijn verankerde drie-stappen-toets expliciet in
de Nederlandse wetgeving zou moeten worden opgenomen. De leden van de LPF-fractie
vonden daarvoor bevestiging in de reactie van de Stichting Auteursrechtbelangen,
met name ten aanzien van de artikelen 13a,15a en 16c van het wetsvoorstel.
De leden van de D66-fractie vroegen een reactie op hun indruk dat een mogelijke,
niet in de toelichting genoemde verklaring voor de afwezigheid van de drie-stappen-toets
in het wetsvoorstel wordt gevormd door de omstandigheid dat de
commissie auteursrecht, althans haar voorzitter, deze toets inhoudelijk bedenkelijk
zou vinden.Het wetsvoorstel is weliswaar geënt op twee voorafgaande adviezen
van de commissie, maar is uiteraard – na een uitvoerig consultatieproces –
door de regering vanuit haar eigen verantwoordelijkheid ingediend. Daarbij
heeft zij zich laten leiden door een, in de nota naar aanleiding van het verslag
uitvoerig weergegeven, appreciatie van de drie-stappen-toets die altijd op
instemming van het parlement heeft kunnen rekenen, nimmer op enig bezwaar
van de Europese Commissie is gestuit en bovendien door nagenoeg alle andere
lidstaten van de Europese Unie wordt gedeeld.In aanvulling op mijn uiteenzetting omtrent de drie-stappen-toets in paragraaf 6.3
van de nota naar aanleiding van het verslag, zij hier opgemerkt dat ook de
richtlijn in de preambule buiten twijfel stelt dat zij ertoe strekt een aantal
nieuwe internationale verplichtingen na te komen (overweging 15). Het gaat
daarbij om twee WIPO-verdragen van 20 december 1996 inzake het auteursrecht
(Trb. 1996, 247; WCT-Verdrag) respectievelijk inzake uitvoeringen en fonogrammen
(Trb. 1996, 248; WPPT-Verdrag). Beide kennen een drie-stappen-toets (artikel
10 WCT-Verdrag en artikel 16 WPPT-Verdrag), die is vertaald naar artikel 5,
vijfde lid, van de richtlijn. Met andere woorden: de richtlijn geeft op dit
punt uitvoering aan internationale verdragen die zich naar hun aard tot staten
richten. Dat blijkt ook uit de preambule van de richtlijn, waarin tot uitdrukking
wordt gebracht dat het gebruik van de in de richtlijn voorziene beperkingen
en restricties dient te geschieden in overeenstemming met de ter zake geldende
internationale verplichtingen (overweging 44). In dit opzicht verschilt de
richtlijn niet van de door de aan het woord zijnde leden genoemde EG-richtlijnen
nrs. 91/250 inzake computerprogramma's (Pb. 1991, L 122/42) en 96/9 betreffende
databanken (Pb. 1996, L 77/20). Ik zie daarin, naast het bepaalde in artikel
249, derde alinea, EG-Verdrag, een extra argument voor het standpunt de drie-stappen-toets
een algemeen toetsingskader voor de wetgever vormt.In dit verband meenden de leden van de D66-fractie ten slotte dat de in
artikel 8 van de databankenrichtlijn verankerde drie-stappen-toets principieel
afwijkt van andere drie-stappen-toets-bepalingen in verdragen en EG-richtlijnen,
omdat het zich, evenals artikel 5, vijfde lid, van Richtlijn nr. 2001/29,
niet tot de staten, maar rechtstreeks tot burgers en rechterlijke instanties
zou richten. Daarom, aldus deze leden, is artikel 8 van de databankenrichtlijn
wel in Nederlandse wetgeving opgenomen, namelijk in artikel 4 van de Databankenwet.
Anders dan de regering meent, zou opname van artikel 5, lid 5 van de richtlijn
in de Nederlandse wetgeving allerminst een precedent opleveren. De leden van
de fractie van D66 vragen hierop een reactie.Deze leden zij toegegeven dat in de nota naar aanleiding van het verslag
duidelijker tot uitdrukking had kunnen worden gebracht dat de in artikel 8,
tweede lid, van de databankenrichtlijn opgenomen en in artikel 4 van de Databankenwet
geïmplementeerde toets in een aantal opzichten kwalitatief verschilt
van de drie-stappen-toets, zoals die voortvloeit uit internationale verdragen
en de richtlijn. Welbeschouwd gaat het hierbij niet om een drie-, maar om
een twee-stappen-toets: de rechtmatige gebruiker van een aan het publiek ter
beschikking gestelde databank mag geen handelingen verrichten die in strijd
zijn met de normale exploitatie van een databank of ongerechtvaardigde schade
toebrengen aan de rechtmatige belangen van de fabrikant van de databank. De
aan de traditionele drie-stappen-toets inherente verwijzing naar bijzondere
of speciale gevallen ontbreekt. Belangrijker is het feit dat de gebruikelijke
drie-stappen-toets een correctiemechanisme vormt in de verhouding tussen rechten
en beperkingen daarop. In de specifieke context van artikel 8, tweede lid,
van de databankenrichtlijn ligt dat anders; daarbij gaat het om een toets
die bij het databankenrecht sui generis is opgenomen en een ondergrens vormt
voor, kort gezegd, het op zich toegestane (her)gebruik van in kwalitatief
of kwantitatief opzicht niet-substantiële delen van de inhoud
van een databank. Het moet, met andere woorden, oneigenlijk (her)gebruik en
misbruik voorkomen, en geeft in zoverre uitdrukking aan de zorgvuldigheid
die betaamt jegens de fabrikant van een databank. Bij wijze van uitzondering
richt artikel 8, tweede lid, van de databankenrichtlijn zich daarom direct
tot de burger in zijn hoedanigheid van rechtmatig gebruiker van een databank.
Hierin ligt een wezenlijk verschil tussen artikel 8, tweede lid, van de databankenrichtlijn
en artikel 5 lid 5 van de richtlijn, dat in het eerste geval bij wijze van
uitzondering wel, en in het tweede geval geen opname in de Nederlandse wetgeving
rechtvaardigt. In zoverre neemt de in artikel 8 van de databankenrichtlijn
een uitzonderingspositie in, ook al omdat het geen internationaalrechtelijk
equivalent kent, en kan het niet als precedent dienen voor opname van de drie-stappen-toets
uit artikel 5, vijfde lid, van de richtlijn in de Nederlandse wetgeving.De leden van D66 betwijfelden of, zoals in de nota naar aanleiding van
het verslag wordt gesteld, het open openbaarmakingsbegrip van artikel 12 Auteurswet
1912 mede het in artikel 3, tweede lid, van de richtlijn bedoelde beschikbaarstellingsrecht
omvat, waarbij werken toegankelijk zijn op een door individuele consumenten
bepaalde plaats en tijd, en bepleitten expliciete opname ervan in de Nederlandse
wetgeving.Artikel 12, eerste lid, van de Auteurswet 1912 bevat een niet-limitatief
bedoelde opsomming van exploitatievormen die onder het openbaarmakingsrecht
ressorteren. De Hoge Raad heeft in zijn arrest van 27 januari 1995 (NJ 1995,
669) beslist dat openbaar maken, ook in de afgeleide betekenissen van het
begrip in artikel 12 van de Auteurswet 1912, veronderstelt dat een werk op
een of andere manier aan het publiek ter beschikking komt. Bij het beschikbaarstellingsrecht
is daarvan zeker sprake. Daarmee berust de Auteurswet 1912 op een ruim, open
en flexibel openbaarmakingsbegrip, met als groot voordeel dat het bestand
is tegen snelle technologische ontwikkelingen. Voor wat betreft de notie openbaarmaking
kent de Auteurswet 1912 een algemene juridische context, waarmee de volledige
toepassing van de richtlijn kan worden gerealiseerd, nu daaronder mede het
beschikbaarstellingsrecht kan worden begrepen. Dit volstaat voor een adequate
implementatie (zie bijvoorbeeld zaak C-190/90, Commissie/Nederland, Jur. 1992,
I-3265).Ten slotte deelden de leden van D66 niet de inschatting dat de eventuele
samenvoeging van de Auteurswet 1912 en de Wet op de naburige rechten een omvangrijke
en wetstechnisch complexe operatie zou zijn.Ik betreur het dat er verschil van inzicht bestaat tussen de aan het woord
zijnde leden en mij ten aanzien van de implicaties van een dergelijke consolidatieoperatie.
In de gegeven omstandigheden acht ik het echter raadzaam om het wetgevende
accent daar te leggen waar dat het hardst nodig is, namelijk bij de spoedige
implementatie van de onderhavige richtlijn alsmede, in verband daarmee, de
aanstaande ratificatie van de beide WIPO-verdragen van 20 december 1996.ArtikelenArtikel 12De leden van de CDA-fractie gaven in overweging om na doorvoering van
de voorgestelde wijziging in artikel 12 ook in artikel 9 te spreken over «een
exemplaar» van een werk. Deze suggestie is overgenomen in de tweede
nota van wijziging.Artikel 13aDe leden van de fracties van VVD en D66 vroegen beide naar de richtlijnconformiteit
van het feit dat op grond van het wetsvoorstel de tijdelijke technische kopie,
zoals deze bij computergebruik wordt gemaakt, in de wettelijke
definitie van verveelvoudiging wordt uitgesloten. Daartoe wordt erop gewezen
dat de richtlijn de tijdelijke technische kopie als een auteursrechtelijke
beperking kwalificeert. De leden van de D66-fractie wezen er in dit verband
op dat de voorgestelde wijze van implementatie ertoe leidt dat de in artikel
5, vijfde lid, van de richtlijn verankerde drie-stappen-toets toepassing mist,
terwijl bovendien de bewijslast ten aanzien van de toepasselijkheid van een
beperking verschuift van de gebruiker naar de rechthebbende. De leden van
de D66-fractie dringen er daarom op aan bij de implementatie de systematiek
van artikel 5, eerste lid, van de richtlijn te volgen.In het voorgestelde artikel 13a is bepaald dat tijdelijke reproducties
die van voorbijgaande of incidentele aard zijn, en die een integraal en essentieel
onderdeel vormen van een technisch procédé, geen auteursrechtelijke
relevante verveelvoudiging vormen. Artikel 5, eerste lid, van de richtlijn,
waaraan artikel 13a uitvoering geeft, gaat van dezelfde premisse uit. De drie-stappen-toets
komt, anders dan de aan het woord zijnde leden menen, wel in de bepaling tot
uitdrukking, namelijk doordat de uitsluiting slechts van toepassing is als
puur technische kopieën worden gemaakt met als enig doel (a) de doorgifte
in een netwerk tussen derden door een tussenpersoon van een werk mogelijk
te maken of (b) een rechtmatig gebruik van een werk mogelijk te maken, en
die kopieën geen zelfstandige economische waarde bezitten. De hier bedoelde
tijdelijke reproductiehandelingen zijn op grond van artikel 13a van het verveelvoudigingsrecht
uitgezonderd. Datzelfde doet in wezen artikel 5, eerste lid, van de richtlijn,
waar met zoveel woorden de term «uitgezonderd» wordt gebruikt.
De richtlijn schrijft bovendien niet dwingend een bepaalde wettelijke systematiek
voor. In casu is gekozen voor implementatie als categorale uitzondering op
het reproductierecht – en niet als wettelijke beperking – omdat
aldus het beste wordt aangesloten bij de bestaande systematiek van de Auteurswet
1912. Het Europese recht laat daartoe in algemene zin de ruimte (zie o.a.
artikel 249, derde alinea, EG-Verdrag en zaak C-190/90, Commissie/Nederland,
Jur. 1992, I-3265). Een categorale uitzondering komt ook in artikel 12, vijfde
lid, (voordracht met educatief of wetenschappelijk doel) voor, en is daar
op vergelijkbare wijze vormgegeven. Ten aanzien van de bewijslastverdeling
blijft het algemene, in artikel 150 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
verankerde uitgangspunt gelden: «wie stelt bewijst», tenzij een
andere verdeling van de bewijslast wordt ingegeven door een bijzondere regel
of de eisen van redelijkheid en billijkheid. Dat stelt de rechter in staat
om de bewijslast bij diegene te leggen, die daartoe het beste in staat is.
Zo kan de rechter de bewijslast overeenkomstig artikel 22 van het Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering ook bij de gebruiker leggen, die zich verweert
tegen het verwijt van een vermeende auteursrechtinbreuk met het argument dat
sprake is van een reproductiehandeling als bedoeld in artikel 13a van het
wetsvoorstel. Hiervoor maakt het niet uit of de specifieke regeling voor tijdelijke
technische kopieën als beperking dan wel – zoals voorgesteld –
als uitzondering op het verveelvoudigingsbegrip wordt vormgegeven.Artikel 15De leden van de CDA-fractie constateerden dat voor nieuwsberichten of
gemengde berichten geen voorbehoud kan worden gemaakt en vroegen om een toelichting
op de begrippen «nieuwsberichten» en «gemengde berichten».Beide noties zijn ontleend aan artikel 2, achtste lid, van de Berner Conventie.
De Berner Conventie spreekt in dit verband van «nieuwstijdingen of gemengde
berichten die louter het karakter van persberichten dragen» (news of
the day or to miscellaneous facts having the character of mere items of press
information). Het kan daarbij gaan om een verscheidenheid aan berichten, waarvan
beknoptheid of nieuwswaarde op zich geen definiërende eigenschap
vormen. De tekst van de Berner Conventie suggereert overigens dat op nieuwsberichten
en gemengde berichten geen auteursrecht kan rusten, omdat deze berichten niet
als een werk in auteursrechtelijke zin kunnen worden aangemerkt (zie ook Ricketson,
The Berne Convention for the protection of literary and artistic works: 1886–1986,
(1987), p. 303–306). Al bij de goedkeuring van de Berner Conventie gaf
de wetgever over deze bepalingen te kennen«dat men nieuwsberichten,
zuiver feitelijke berichten, eigenlijk niet als objecten van auteursrecht
kan beschouwen. Het is immers een zuivere feitelijke mededeeling van iets
en eigenlijk dus geen object voor auteursrecht, tenzij dan, dat het meer uitdijt
tot een beschouwend artikel over een feit.» (Handelingen II, 1930–1931,
p. 2304/2305). Dat acht ik nog steeds het juiste vertrekpunt. Opgemerkt zij
overigens dat de ratio van artikel 15, derde lid, Auteurswet 1912 is gelegen
in de persovername-exceptie: een adequate nieuwsgaring en berichtgeving zijn
ermee gediend dat persmedia elkaars nieuwsberichten en gemengde berichten
vrijelijk en zonder kosten kunnen overnemen. Een onnodig restrictieve uitleg
van beide noties zou dit uitgangspunt ten koste van de vrijheid van informatievoorziening
in het gedrang kunnen brengen.Artikel 15aDe leden van de CDA-fractie vroegen of de voorgestelde redelijkheidstoets
zou kunnen leiden tot een legitiem beroep op efficiëncyredenen of plaatsgebrek
om zo bronvermelding te voorkomen.Voorop staat dat het vereiste van bronvermelding in het kader van het
citaatrecht voor belanghebbenden een belangrijke toetssteen is om te kunnen
beoordelen of op rechtmatige wijze aan een werk is ontleend. Een richtlijnconforme
uitleg brengt daarom mee dat adequate bronvermelding het uitgangspunt is.
Efficiëncyoverwegingen en plaatsgebrek kunnen in bijzondere omstandigheden
een geldig excuus zijn voor het achterwege laten van de bronvermelding. Als
zodanig kan bijvoorbeeld worden gedacht aan actuele nieuwsreportages naar
aanleiding van belangrijke gebeurtenissen, waarbij de actualiteit en daarmee
het belang van de reportage zich niet verdragen met een wellicht tijdrovend
bronnenonderzoek.Artikel 15hDe leden van de fracties van CDA en PvdA vroegen de aandacht voor het
beschikbaar stellen van werken via een besloten netwerk. De leden van de CDA-fractie
vroegen of het niet een belemmering vormt voor studenten, ouderen en gehandicapten
dat raadpleging op afstand binnen een besloten netwerk niet is toegestaan.
Is dit niet, zo vroegen deze leden verder, voor veel onderwijsinstellingen
en bibliotheken reeds de bestaande praktijk? In het verlengde hiervan vroegen
de leden van de PvdA-fractie of het niet wenselijk is om personen die fysiek
niet de mogelijkheid hebben om naar een bibliotheek te gaan, via het raadplegen
op afstand toegang te geven tot informatie die anders slechts in bibliotheken
zelf te raadplegen is. Is de minister, aldus deze leden, bereid om te onderzoeken
of deze vorm van dienstverlening voor ouderen en gehandicapten technisch mogelijk
is?De richtlijn stelt in dit opzicht strikte voorwaarden: de in artikel 5,
derde lid, onderdeel n, voorziene beperking voor elektronische mededeling
aan of beschikbaarstelling voor individuele leden van het publiek voor onderzoek
of privé studie door bepaalde bibliotheken, musea en archieven geldt
alleen als dit geschiedt via speciale terminals in de gebouwen van die instellingen
en het beschermd materiaal betreft dat onderdeel uitmaakt van de verzamelingen
van deze instellingen. Met de nota van wijziging is de formulering van het
voorgestelde artikel 15h meer in overeenstemming met de richtlijn
gebracht. De achterliggende gedachte van deze beperking is dat het auteursrechtelijk
geen verschil moet maken of, bijvoorbeeld, een boek in de bibliotheek fysiek
dan wel elektronisch wordt geraadpleegd. In beide gevallen is dit zonder auteursrechtelijke
belemmering toegestaan. Wordt het boek echter uitgeleend en mee naar huis
genomen dan wel elektronisch op afstand geraadpleegd, dan is er toestemming
van de rechthebbende(n) c.q. betaling van een vergoeding vereist. Technisch
is het inderdaad al mogelijk – de leden van de PvdA-fractie impliceren
dit terecht – om geïnteresseerden, waaronder ouderen en gehandicapten,
te laten deelnemen aan een systeem van raadpleging op afstand via een besloten
netwerk. Dat is inderdaad bij menige bibliotheek en onderwijsinstelling al
gebruik. De richtlijn en het wetsvoorstel sluiten raadpleging op afstand via
een besloten netwerk ook niet uit. De richtlijn, in navolging daarvan het
voorgestelde artikel 15h, verzet zich er echter tegen dat een dergelijk systeem
onder de beperking als bedoeld in artikel 5, derde lid, onderdeel n, kan vallen.
Vereist is derhalve toestemming van de rechthebbende(n), hetgeen zich in de
praktijk doorgaans vertaalt in een billijke vergoeding. Hoewel de richtlijn
in dit opzicht duidelijk is, meen ik niettemin dat de leden van de fracties
van PvdA en CDA terecht de aandacht hebben gevestigd op de consequenties hiervan
voor, bijvoorbeeld, studenten en ouderen. Bij gelegenheid van de eerste evaluatie
van de richtlijn, die volgend jaar zal plaatsvinden, zal ik daarvoor aandacht
in EG-kader vragen.De leden van de PvdA-fractie merkten verder op dat bijvoorbeeld het een
bibliotheek in Gouda straks niet zal zijn toegestaan om werken uit de collectie
van een bibliotheek in Leiden te raadplegen. Ligt het, aldus deze leden, vanwege
de ontwikkeling naar bibliotheekinstellingen die zowel fysiek als digitaal
toegang tot informatie bieden, niet voor de hand om bibliotheekleden toegang
tot een zo groot mogelijk aanbod, namelijk de collectie van zoveel mogelijk
Nederlandse bibliotheken, te bieden? De richtlijn en het implementatievoorstel
verzetten zich niet tegen een zo breed mogelijke ontsluiting van collecties
via Internet, al dan niet in de vorm van een besloten netwerk. Het is dan
echter niet meer mogelijk om te profiteren van de beperking als bedoeld in
artikel 15h van het wetsvoorstel, omdat de richtlijn daartoe als uitdrukkelijke
eis kent dat het moet gaan om een elektronische ontsluiting van werken die
tot de eigen collectie behoren. Een bredere elektronische ontsluiting veronderstelt
toestemming van de rechthebbende(n). Ik teken hierbij overigens aan dat dit
ook thans het geval is. Vergeleken met de situatie onder de huidige Auteurswet
1912 betekent de introductie van artikel 15h een verruiming van de beperkingen
ten bate van bibliotheken, musea en archieven.De leden van de PvdA-fractie vroegen voorts of hun mening wordt gedeeld
dat het voorgestelde artikel 15h de ontwikkeling van e-learning belemmert.
Deelt de regering hun mening dat hier sprake is van een onwenselijke beperking
van de ontwikkelingsmogelijkheden van onderwijsinstellingen? Ook hier geldt
dat slechts onder de al besproken voorwaarden een beroep kan worden gedaan
op de in artikel 5, derde lid, onderdeel n, van de richtlijn voorziene beperking.
Voor de elektronische ontsluiting van werken die niet tot de eigen collectie
behoren of via op afstand raadpleegbare netwerken is toestemming van de rechthebbenden
nodig. Dat is ook thans al het geval. Daarom vormt artikel 15h naar mijn mening
geen specifieke belemmering van de mogelijkheden tot verdere ontwikkeling
van e-learning. In tegendeel, er wordt thans voorzien in een beperking die
voorheen niet bestond.In meer algemene zin waren de leden van de VVD-fractie bezorgd over de
mogelijkheden die moeilijk mobiele personen hebben bij de raadpleging van
informatie uit bibliotheken. Zij vroegen of de richtlijn de mogelijkheid geeft
om aanbieding van die informatie bij hen thuis via een besloten netwerk als
beperking op het auteursrecht op te nemen en, zo ja, waarom daarvan
geen gebruik is gemaakt. Moeilijk mobiele personen kunnen inderdaad baat hebben
bij toegang tot bibliotheekcollecties via een thuisaansluiting op een besloten
netwerk. De richtlijn en het wetsvoorstel verzetten zich daar op zich ook
niet tegen, maar vereisen wel medewerking van de rechthebbende(n). Het betreft
hier een diffuse groep van personen, die niet alleen gehandicapten maar, bijvoorbeeld,
ook ouderen omvat. De richtlijn voorziet niet in de mogelijkheid om voor deze
hele groep een algemene beperking op het auteursrecht te voorzien voor het
geval van raadpleging van bibliotheekcollecties via een thuisaansluiting op
een besloten netwerk. Overigens zal ik dit aspect graag meenemen bij mijn
al genoemde inbreng ten behoeve van de eerste evaluatie van de richtlijn,
zoals voorzien in artikel 12, eerste lid, van de richtlijn.Artikel 16De leden van de CDA-fractie hebben enkele vragen gesteld over het onderscheid
tussen commercieel en niet-commercieel gebruik van auteursrechtelijk beschermd
materiaal uitsluitend ter toelichting bij het onderwijs. Dit onderscheid volgt
verplicht uit de richtlijn. Omdat de huidige onderwijsexceptie in artikel
16 van de Auteurswet dit onderscheid niet maakt, is aanpassing op grond van
de richtlijn noodzakelijk. De suggestie van de leden van de CDA-fractie om
de toevoeging «voor zover dit door het beoogde, niet-commerciële
doel wordt gerechtvaardigd» te laten vervallen, kan ik niet overnemen.
De richtlijn biedt immers geen ruimte om het onderscheid tussen commercieel
en niet-commercieel gebruik te laten vervallen. In de nota naar aanleiding
van het verslag is al aangegeven op welke wijze dit onderscheid in de praktijk
hanteerbaar is. Afspraken tussen rechthebbenden onderling en tussen rechthebbenden
en gebruikers van auteursrechtelijk beschermd materiaal zullen de grens moeten
bepalen tussen commercieel en niet-commercieel gebruik. Het zal inderdaad
niet altijd eenvoudig zijn om die grens scherp te trekken, maar ik heb er
alle vertrouwen in dat betrokkenen hiervoor een praktische oplossing zullen
vinden. Het gaat om de aard van de activiteit van het overnemen van het beschermde
materiaal. Geschiedt die met het oogmerk het overgenomen materiaal uitsluitend
te gebruiken ter toelichting bij het onderwijs, dan valt deze handeling onder
de exceptie van artikel 16. Zoals ook uit overweging 42 bij de richtlijn voortvloeit,
zijn de organisatiestructuur en de financiering van de onderwijsinstelling
hierbij niet doorslaggevend.Voorts stelden de leden van de CDA-fractie een aantal algemene vragen
over de bekostiging en de doelstelling van onderwijsinstellingen. De publieke
functie van onderwijsinstellingen sluit niet uit dat zij ook commerciële
doelen nastreven. In een aantal gevallen past dat ook uitstekend bij het doelmatig
gebruik van overheidsmiddelen. Als voorbeeld kan worden genoemd het verhuren
van een leslokaal buiten de uren dat het gebruikt wordt voor onderwijsdoeleinden.
Een randvoorwaarde is natuurlijk dat er geen sprake is van oneerlijke mededinging.De leden van de PvdA-fractie vroegen zich af of de kwaliteit van het onderwijsmateriaal
negatieve gevolgen zal ondervinden van de vrijblijvendheid van afspraken tussen
rechthebbenden onderling over het overnemen van auteursrechtelijk beschermd
materiaal uitsluitend ter toelichting bij het onderwijs. Ook op dit moment
is de kwaliteit van het onderwijsmateriaal mede afhankelijk van de onderlinge
afspraken tussen rechthebbenden over het van elkaar overnemen van beschermd
materiaal. Het wetsvoorstel brengt daarin geen verandering. Ik deel daarom
niet de bezorgdheid van de leden van de PvdA-fractie dat door het onderhavige
wetsvoorstel negatieve gevolgen zal hebben voor de kwaliteit van het onderwijsmateriaal.Artikel 16b en 16cDe leden van de fracties van CDA en LPF wezen er terecht op dat in de
leden 3 tot en met 6 van artikel 16c nog gesproken wordt van tegemoetkoming.
Dat is in de tweede nota van wijziging hersteld.De leden van de CDA-fractie vroegen of het woord «billijke compensatie»
niet beter aansluit bij de bewoordingen van de richtlijn en garandeert dat
de vergoeding ook in een andere vorm dan door betaling van geld kan plaatsvinden.
De leden van de CDA-fractie vroegen ook of er met de term «billijke
vergoeding» nog sprake kan zijn van het geheel ontbreken van een betalingsverplichting.De term billijke vergoeding vormt de vertaling van het begrip «billijke
compensatie» uit de richtlijn. Blijkens overweging 35 van de preambule
geeft de richtlijn de lidstaten veel ruimte om dit begrip nader in te vullen.
Van deze ruimte is in artikel 16b gebruik gemaakt door daar bij wet de vergoeding
op nul vast te leggen. In het – in de nota naar aanleiding van het verslag –
toegelichte nieuwe artikel 16c, zevende lid, is voorts bepaald dat, als het
gaat om bij algemene maatregel van bestuur aangewezen voorwerpen, dan ook
de verschuldigdheid, hoogte of vorm van de vergoeding kan worden bepaald.
Dat kan dus ook anders dan in geld. Indien partijen zelf via de onderhandelingsstichting
van artikel 16e afspraken maken over de voorwerpen die onder de heffing vallen,
ligt het voor de hand dat die vergoeding slechts uit een betaling in geld
bestaat. Zij kunnen evenwel ook geen betalingsverplichting overeenkomen door
bepaalde voorwerpen geheel buiten de thuiskopieregeling te houden.De leden van de CDA-fractie en van de PvdA-fractie kwamen terug op het
kopiëren in opdracht en hun voorstel voor een regeling daarvan in artikel
16c. Ook de leden van de VVD-fractie vroegen of in het voorgestelde nieuwe
eerste lid sprake is van een forse uitbreiding van de thuiskopieregeling.De voorgestelde nieuwe redactie van artikel 16c, eerste lid, beoogde de
bepaling meer in lijn te brengen met de redactie van artikel 16b, eerste lid,
en hield niet in een uitbreiding van de regeling. Deze leden zij evenwel toegegeven
dat de bepaling in een digitale omgeving tot misverstanden omtrent de betekenis
en reikwijdte aanleiding kan geven. Bedoeld is dat een privé-kopie
slechts onder bepaalde voorwaarden is toegestaan, namelijk wanneer het gaat
om een kopie voor eigen oefening, studie of gebruik, zonder direct of indirect
commercieel oogmerk. Dat sluit uit dat dergelijke kopieën in opdracht
door een professionele opdrachtnemer worden gemaakt. Anderzijds wil de regeling
ook niet in het privé-domein van de gebruiker treden door bijvoorbeeld
het maken van een privé-kopie door een familielid zonder commercieel
oogmerk te verbieden. Het kopiëren in opdracht van een virtuele vriendenkring,
een situatie die de leden van de PvdA-fractie schetsten, valt buiten het bereik
van de regeling en zal dus niet zijn toegestaan. Om de bedoeling van de bepaling
tot uitdrukking te brengen, is het beter niet te spreken van het kopiëren
van enkele exemplaren en van opdracht. Bij nota van wijziging is de redactie
van het lid in deze zin aangepast.De leden van de CDA-fractie vroegen waarom het elektronisch kopiëren
van een geheel werk mogelijk is, terwijl dit voor het fotokopiëren van
geschriften niet is toegelaten. Ook de leden van de VVD-fractie vroegen waarom
niet de voorwaarde is gesteld dat het gaat om een klein gedeelte van het werk.
Is uitgangspunt niet dat wat off-line geldt ook on-line moet gelden, zo vroegen
zij.Allereerst zij opgemerkt dat voor het fotokopiëren van geschriften –
beperkt tot een klein gedeelte van het werk – geen vergoeding is verschuldigd
(artikel 16b) en dat voor het elektronisch kopiëren van geschriften wel
een vergoeding zal zijn verschuldigd (artikel 16c). In zoverre kan ook als
van tekst-cd-rom's slechts een klein gedeelte mag worden gekopieerd, niet
van een volledige gelijkstelling worden gesproken. Een ander verschil is dat artikel 16c in tegenstelling tot artikel 16b het kopiëren
in opdracht niet toestaat.Tekst-cd-rom's worden in de voorgestelde bepaling op dezelfde wijze behandeld
als thans audio(visuele) cd-rom's. De regeling beoogt aldus rekening te houden
met de toenemende betekenis van het digitaal kopiëren voor privé-gebruik
waarbij de scheidslijn tussen audiovisueel materiaal en tekst geringer wordt
en het redelijk wordt om dan ook een vergoeding daarvoor te vragen waarin
de mate waarin werken gekopieerd worden, verdisconteerd kan worden.Uiteraard zou het mogelijk zijn om ook in artikel 16c te bepalen dat –
in de bewoordingen van artikel 16b – «[W]aar het geldt een dag-,
nieuws- of weekblad of een tijdschrift of een boek of de partituur of de partijen
van een muziekwerk en de in die werken opgenomen andere werken, dan dient
de reproductie beperkt te blijven tot een klein gedeelte van het werk, behalve
indien het betreft: a. werken waarvan redelijkerwijs mag worden aangenomen
geen nieuwe exemplaren tegen betaling, in welke vorm ook, aan derden ter beschikking
worden gesteld; b. in een dag-, nieuws- of weekblad of tijdschrift verschenen
korte artikelen, berichten of andere stukken.» In dat geval zal de vergoeding
ook op deze geringere kopieerexceptie afgestemd moeten worden.De leden van de fracties van CDA en VVD vroegen waarom bij de thuiskopieregeling
niet de voorwaarde is gesteld dat het moet gaan om een legale bron. Welke
relatie bestaat er met de hoogte van de vergoeding, vroegen de leden van de
CDA-fractie.Artikel 16c verbindt aan het privé-kopiëren de voorwaarde
dat een vergoeding wordt betaald. Die vergoeding is verschuldigd ongeacht
of er sprake is van een legale of illegale bron en wordt geheven bij de producent
of importeur en doorberekend aan de consument. Indien bij de vaststelling
van de vergoeding de privé-kopie van een illegale bron niet in aanmerking
zou worden genomen, dan zou de gebruiker die illegale werken kopieert in feite
goedkoper uit zijn. De wet zou dan een premie zetten op gebruik van illegaal
werk. Dat dat niet de bedoeling kan zijn verklaart dat ook de richtlijn niet
de beperking stelt dat het moet gaan om een legale bron. Het feit dat een
heffing is betaald legitimeert overigens niet dat een kopie daarvan vervolgens
in omloop of anderszins in het verkeer wordt gebracht. Dat blijft niet toegestaan.
Evenmin is toegestaan een privé-kopie in opdracht van derden te maken
of een privé-kopie af te geven. Van witwassen van illegale kopieën,
wat de leden van de VVD-fractie vrezen, kan dus geen sprake zijn.De leden van de PvdA-fractie vroegen welke voorwaarden worden gesteld
bij het beoordelen of een voorwerp onder de thuiskopieregeling valt.De wettelijke regeling gaat ervan uit dat het allereerst aan de betrokken
partijen is afspraken te maken over de voorwerpen waarop een vergoeding rust.
De mogelijkheid om bij algemene maatregel van bestuur voorwerpen aan te wijzen
kan partijen stimuleren om daarbij ook daadwerkelijk tot resultaat te komen.
Indien er onvoldoende zicht op overeenstemming bestaat kan de overheid voorwerpen
aanwijzen. Van belang daarbij is uiteraard de ratio van de vergoeding voor
privé-kopiëren. Het gaat erom rechthebbenden te compenseren voor
het nadeel dat zij van kopiëren in een digitale omgeving ondervinden.
Het is aan rechthebbenden dat nadeel aan te tonen. Overweging 35 van de richtlijn
noemt in dit verband de mogelijkheid van een billijke compensatie voor rechthebbenden
af te zien wanneer de schade minimaal is.Artikel 5, tweede lid, onderdeel b, van de richtlijn noemt als een belangrijk
aandachtspunt bij het bepalen van de hoogte van de billijke compensatie dat
rekening moet worden gehouden met het al dan niet inzetten van technische
beschermingsvoorzieningen waarmee het kopiëren voor eigen oefening, studie
of gebruik kan worden gereguleerd. Er zal niet alleen moeten worden nagegaan
in hoeverre technische voorzieningen daadwerkelijk worden toegepast,
maar ook of deze voorzieningen beschikbaar zijn, voor wie en voor welke typen
beschermd materiaal. Als technische voorzieningen praktisch en op economisch
verantwoorde basis beschikbaar zijn, hetgeen het geval kan zijn bij overeengekomen
industriestandaarden, dient daarmee rekening te worden gehouden. Bij de uitvaardiging
van een algemene maatregel van bestuur is verder van belang of in andere lidstaten
ook een thuiskopievergoeding is verschuldigd, in welke vorm en met betrekking
tot welke voorwerpen.Het antwoord op de vraag van de leden van de PvdA-fractie of het gebruik
van peer-to-peer software legaal is, indien de gekopieerde bestanden worden
opgeslagen op een harde schijf van een computer luidt bevestigend. Het feit
dat over de harde schijf van de computer geen vergoeding pleegt te worden
betaald, kan aan de natuurlijke persoon die voor eigen oefening, studie of
gebruik reproduceert niet worden tegengeworpen. Artikel 16c is bij de tweede
nota van wijziging aangepast om dat duidelijker in de tekst van de wet tot
uitdrukking te brengen.Op de vragen van deze leden en van de leden van de VVD-fractie over het
maken van een thuiskopie in de familiekring ben ik hierboven ingegaan. De
vragen van de verschillende leden waren aanleiding het eerste lid van artikel
16c bij te stellen. Ook de opmerkingen van de leden van de VVD-fractie over
het elektronisch privé-kopiëren zijn hiervoor beantwoord.Artikel 17bDe leden van de fracties van VVD en CDA stelden enkele vragen over de
efemere vastlegging. De leden van de VVD-fractie vroegen om aan te geven wat
het voordeel is van het vervangen van concreet gestelde termijnen in artikel
17b Auteurswet door de term «tijdelijk». De leden van de CDA-fractie
constateerden dat het begrip «tijdelijk» naar het oordeel van
de regering niet mag worden uitgelegd als zolang er toestemming is voor de
economisch relevante activiteit. Is het niet tegenstrijdig, aldus deze leden,
dat de strikte termijn van vier weken is verdwenen, maar dat voor een langer
dan efemeer vastleggen van een werk weer toestemming noodzakelijk is?Het betreft hier slechts een ogenschijnlijke tegenstrijdigheid. De huidige,
in artikel 17b, tweede lid, Auteurswet 1912 vastgelegde termijn van 28 dagen
heeft juist betrekking op de efemere vastlegging, en is in het wetsvoorstel
vervangen door de notie «tijdelijk» omdat dat begrip eveneens
wordt gebruikt in artikel 5, tweede lid, onderdeel d, van de richtlijn. In
dit opzicht sluit het wetsvoorstel letterlijk aan bij het richtlijnregime.
Het richtlijnregime is hier flexibeler dan de huidige wettelijke regeling,
omdat de richtlijn, anders dan de huidige Auteurswet 1912 en de Wet op de
naburige rechten, niet uitgaat van vaste termijnen. Hierdoor kan rekening
worden gehouden met technische ontwikkelingen in, bijvoorbeeld, (de voorbereiding
van) het uitzendproces. Uit de aard van wettelijke excepties vloeit voort
dat onder welbepaalde voorwaarden zonder toestemming van rechthebbenden gebruik
kan worden gemaakt van beschermde werken of prestaties. Dat laat echter onverlet
dat voor het niet meer efemeer, maar langer vastleggen van beschermd materiaal,
evenals voor openbaarmaking daarvan via uitzending, afspraken nodig zijn met
de maker van het werk of zijn rechtverkrijgenden. Het feit dat de bevoegdheid
tot openbaarmaking van een werk via uitzending in een radio- of tv-programma,
behoudens andersluidende onderlinge afspraken, niet tevens de bevoegdheid
tot vastlegging omvat, volgt al uit het huidige artikel 17b, eerste lid, Auteurswet
1912, dat is geënt op artikel 11bis van de Berner Conventie en ongewijzigd
is overgenomen in het wetsvoorstel tot implementatie van de richtlijn. In
dit opzicht dwingt de richtlijn niet tot een andere benadering. In de nota
naar aanleiding van het verslag is aangegeven dat het niet is toegestaan de
term «tijdelijk» uit te leggen als zolang er toestemming is voor de economisch relevante activiteit, te weten: openbaar maken
door middel van uitzenden. Daarmee is bedoeld dat uiteraard niet een in tijd
onbeperkt recht kan worden aangenomen, tenzij dit expliciet is overeengekomen
(Tweede Kamer, 2002–2003, 28 482, nr. 5, p. 35).De leden van de VVD-fractie vroegen verder om verduidelijking van het
begrip «tijdelijk» en met name of deze notie betekent dat de termijnen
van de huidige regeling gelden. De in artikel 5, tweede lid, onderdeel d,
van de richtlijn voorziene mogelijkheid van tijdelijke vastlegging heeft een
functioneel karakter. De efemere vastlegging van werken door omroeporganisaties
moet namelijk geschieden, aldus de richtlijn, ten behoeve van hun eigen uitzendingen.
Een oordeel over de betekenis van het communautaire begrip «tijdelijk»
is uiteindelijk aan het Europese Hof van Justitie in Luxemburg voorbehouden.
Voor een redelijke wetsuitleg is de vraag relevant wat noodzakelijk is voor
een adequate uitoefening van de openbaarmaking door middel van uitzending,
zoals is aangegeven in de memorie van toelichting en de nota naar aanleiding
van het verslag (Tweede Kamer, 2002–2003, 28 482, nr. 3, p. 51
respectievelijk nr. 5, p. 35). Onder omstandigheden kan dit noodzakelijkheidvereiste
het tijdelijkheidcriterium een ruimere betekenis geven dan die welke besloten
ligt in de huidige wettelijke termijnen. Dat kan echter niet zover gaan dat
in redelijkheid niet meer van efemere vastlegging kan worden gesproken, omdat
dit op gespannen voet zou staan met artikel 11bis, derde lid, van de Berner
Conventie en de richtlijn.Artikel 18De leden van de CDA-fractie vroegen waarom een school en bijvoorbeeld
een operagebouw geen openbare gebouwen zijn. Voorts vroegen zij welke criteria
daarbij moeten worden gehanteerd, gelet op het feit dat deze gebouwen in de
Tabakswet wel bestempeld zijn als openbare gebouwen.In reactie hierop zij opgemerkt dat scholen en operagebouwen weliswaar
kunnen vallen onder de rookverboden krachtens de artikelen 10 en 11 van de
Tabakswet, maar daarmee nog geen openbare plaatsen in de zin van het voorgestelde
artikel 18 Auteurswet hoeven te vormen. De Tabakswet en het daarop gebaseerde
Besluit beperking verkoop en gebruik tabaksproducten (Stb. 1989, 612, zoals
gewijzigd) kennen de termen «openbare plaats» of «openbaar
gebouw» niet. In het kader van de Tabakswet is het niet van belang of
gebouwen zijn aan te merken als openbare gebouwen. Doorslaggevend is of zij
worden beheerd door de Staat en andere openbare lichamen, dan wel, als zij
door anderen worden beheerd, zijn aangewezen op grond van het Besluit beperking
verkoop en gebruik tabaksproducten.Voor de vraag of iets een openbare plaats is in de zin van artikel 18
Auteurswet is het in ieder geval van belang of het gaat om een plaats die
krachtens bestemming of vast gebruik vrijelijk toegankelijk is voor het publiek.
Daarbij kan onder meer een rol spelen of er voor de toegang entreegeld betaald
moet worden, en of de toegang op privaatrechtelijke gronden aan personen geweigerd
kan worden. Deze criteria spelen ook een rol bij de beoordeling of een gebouw
een openbaar gebouw is. Toetsing hieraan leidt ertoe dat het bij scholen en
operagebouwen doorgaans niet zal gaan om openbare gebouwen. Bij operagebouwen,
ongeacht door wie zij beheerd worden, kan de toegang op privaatrechtelijke
gronden aan personen worden geweigerd of aan de betaling van entreegeld worden
onderworpen. Ook bij scholen kan op privaatrechtelijke gronden de toegang
ontzegd worden aan anderen dan leerlingen en ouders.Ook vroegen de leden van de CDA-fractie hoeveel van de context van een
werk moet worden overgenomen om te voorkomen dat een werk onafhankelijk daarvan
wordt geëxploiteerd. Waarom, zo vroegen deze leden, wordt in de wet niet
expliciet bepaald dat het werk niet de hoofdvoorstelling mag zijn?In het wetsvoorstel is niet opgenomen dat het werk niet de hoofdvoorstelling
mag zijn, omdat die voorwaarde onnodig het gebruik van werken kan belemmeren
die bestemd zijn om op een openbare plaats te zijn ondergebracht en die daardoor
tot op zekere hoogte onderdeel zijn gaan uitmaken van het publieke domein.
Op grond van de thans voorgestelde tekst is de afbeelding van een werk ook
toegelaten als het werk de hoofdvoorstelling vormt, maar uitsluitend zoals
het zich aldaar, in de openbare plaats, bevindt. Het betreffende werk in de
afbeelding zal een integraal deel moeten uitmaken van zijn omgeving. Het moet,
met andere woorden, herkenbaar een bestanddeel zijn van het straatbeeld.Artikel 18aDe leden van de CDA-fractie merkten op dat zij in het verslag niet hadden
voorgesteld om het woord «incidenteel», maar de woorden «niet
opzettelijk» toe te voegen. Sluit het daarmee beoogde toevallige gebruik,
aldus deze leden, niet beter aan bij de tekst en de bedoeling van de richtlijn?Hoewel ik de suggestie van de aan het woord zijnde leden in eerste instantie
niet in deze zin heb begrepen, is mijn indruk dat het hierbij uiteindelijk
vooral om een redactionele kwestie gaat. De term «incidenteel»
is namelijk letterlijk ontleend aan artikel 5, derde lid, onderdeel i, van
de richtlijn. Daarmee is een maximale richtlijnconformiteit bereikt. Bovendien
omvat de incidentele verwerking mede de niet-opzettelijke of toevallige verwerking.
In de nota naar aanleiding van het verslag is voorts aangegeven dat er strengere
eisen aan een beroep op deze beperking mogen worden gesteld naarmate de verwerking
van ondergeschikte betekenis minder toevallig, en dus meer bewust plaatsvindt
(Tweede Kamer, 2002–2003, 28 482, nr. 5, p. 37). Daarmee bestaat
er naar mijn indruk uiteindelijk geen wezenlijk verschil met hetgeen de leden
van de CDA-fractie voor ogen staat. De voorwaarde dat de verwerking niet opzettelijk
moet zijn, roept ook weer vragen op en kan meer beperkend zijn dan de objectievere
term «incidenteel». Omdat die term ook in de richtlijn voorkomt,
heeft die mijn voorkeur.Artikel 23De leden van de VVD-fractie vroegen of de regering kan garanderen dat
er geen sprake zal zijn van enige inkomstenderving voor kunstenaars als gevolg
van het feit dat het straks ingevolge artikel 23 mogelijk zal zijn om een
afbeelding van hun werk zonder voorafgaande toestemming in tentoonstellingscatalogi
op te nemen. Die garantie kan uiteraard niet worden gegeven, waarbij ik aanteken
dat de thans voorgestelde catalogus-, reclame- en tentoonstellingsexceptie
nagenoeg letterlijk is ontleend aan artikel 5, derde lid, onderdeel j, van
de richtlijn. Als zodanig gaat deze richtlijnbepaling weer deels terug op
het arrest van het Hof van Justitie van 4 november 1997 in zaak C-337/95 (Dior/Evora;
Jur. 1997, I-6013). Overigens kent artikel 5, derde lid, onderdeel j, van
de richtlijn een dubbele clausulering: het promotioneel gebruik moet noodzakelijk
zijn voor de promotie van, bijvoorbeeld, tentoonstellingen of veilingen, terwijl
bovendien ieder ander commercieel gebruik is uitgesloten. Voor een ongebreideld
promotioneel gebruik behoeft derhalve niet te worden gevreesd. Ten slotte
is mijn indruk dat de opname van werken in een tentoonstellingsof veilingcatalogus
overwegend positieve effecten voor de betrokken kunstenaar(s) heeft.Artikel 29aDe leden van de fractie van de PvdA vroegen of CD's afspeelbaar horen
te zijn op bestaande CD-spelers. Ook vroegen deze leden of artikel 29a zodanig
zou kunnen worden aangepast dat het omzeilen van een technische
voorziening door consumenten is toegestaan, wanneer dat niet het geval is.
Waar kan de consument terecht die een CD of DVD heeft gekocht die niet bruikbaar
is op de daarvoor geëigende afspeelapparatuur als een neveneffect van
technische beschermingsvoorzieningen, zo vroegen de leden van de fractie van
GroenLinks.Voorop staat dat CD's en DVD's moeten voldoen aan de eisen die de consument
daarvan mag verwachten. Een consument mag verwachten dat CD's en DVD's op
daarvoor bestemde apparaten kunnen worden afgespeeld. Wanneer gebruikersvrijheden
door de inzet van technische beschermingsvoorzieningen worden beperkt, dan
moet de consument daarover van tevoren goed zijn ingelicht. De industrie heeft
daartoe inmiddels actie ondernomen. Op de achterzijde van de hoesjes van de
CD's worden door rechthebbenden per 17 september 2002 wereldwijd ingevoerde
symbolen gevoerd. De exacte betekenis van de symbolen wordt uitgelegd op de
website www.cdlogo.nl. Dergelijke duidelijke voorlichting
wordt van belang geacht.CD's en DVD's die niet voldoen aan de eisen die de consument daaraan mag
stellen, kunnen worden geruild. Het beleid van de branche in Nederland met
betrekking tot CD's is dat een consument die een afspeelprobleem heeft met
een beveiligde CD, deze CD kan ruilen voor een CD zonder beveiliging. Voor
CD's die niet op computers kunnen worden afgespeeld, kan dat anders zijn.
CD's zijn daarvoor namelijk niet primair bedoeld. Van belang is wel dat beveiligde
CD's door middel van de eerder genoemde, wereldwijd gangbare logo's duidelijk
worden gemarkeerd. Daar komt nog bij dat het aantal CD's toeneemt met een
beveiliging die slechts in de weg staat aan onbevoegd (door-)kopiëren,
maar niet aan het afspelen van het beschermde materiaal op computers.De richtlijn staat niet toe te voorzien in een uitzondering op het verbod
om de technische voorziening te omzeilen. Wel kunnen, wanneer bepaalde door
de richtlijn aangewezen beperkingen door de inzet van technische beschermingvoorzieningen
zinledig dreigen te worden, bij algemene maatregel van bestuur maatregelen
worden getroffen.De leden van de fractie van de PvdA vroegen wanneer door middel van een
algemene maatregel van bestuur moet worden ingegrepen en of daarvan voorbeelden
kunnen worden gegeven. De leden van de VVD-fractie wilden weten of zo'n algemene
maatregel van bestuur een toereikende garantie is om af te kunnen dwingen
dat begunstigden van bepaalde met het algemeen belang samenhangende beperkingen
daarvan gebruik kunnen blijven maken. Waarom worden niet op voorhand maatregelen –
zoals het bij formele wet of algemene maatregel van bestuur garanderen dat
door beperkingen toegestaan gebruik, waaronder de privé-kopie, niet
onmogelijk wordt gemaakt door technische beschermingsvoorzieningen –
getroffen, zo vroegen de leden van de fractie van GroenLinks.Op grond van het voorgestelde artikel 29a, derde lid, van de Auteurswet
1912 en de daarmee corresponderende bepalingen in de Wet op de naburige rechten
en de Databankenwet kunnen bij algemene maatregel van bestuur passende maatregelen
worden getroffen om beperkingen die door de inzet van technische beschermingsvoorzieningen
zinledig zijn geworden te stutten. De algemene maatregel van bestuur zal worden
uitgevaardigd op het moment dat de betekenis en ratio van de beperkingen onder
artikelen 16 (ten behoeve van onderwijs), 16b en 16c (privé-kopiëren),
16h (reprografisch verveelvoudigen), 16n (verveelvoudigen voor preserveringsdoeleinden),
17b (efemere vastleggingen door omroeporganisaties) en 22 (gebruik in het
kader van gerechtelijke en bestuurlijke procedures) in het gedrang komen.
Daarin kunnen rechthebbenden worden verplicht ervoor zorg te dragen dat begunstigden
van de genoemde beperkingen – die rechtmatig toegang hebben tot het
beschermde materiaal – de nodige middelen worden verschaft om daarvan
gebruik te maken. De algemene maatregel van bestuur kan diverse
modaliteiten betreffen, bijvoorbeeld een verplicht depot van een onbeschermde
versie van het werk bij de Koninklijke Bibliotheek, een verplichte key escrow
bij een zogenaamde trusted third party of een verplichte levering van onbeschermde
versies aan gekwalificeerde gebruikers waaronder bibliotheken.De delegatiebepaling is gebaseerd op artikel 6, vierde lid, van de richtlijn.
Daaruit volgt dat pas van de mogelijkheid een algemene maatregel van bestuur
uit te vaardigen gebruik kan worden gemaakt, wanneer rechthebbenden de gelegenheid
is geboden om vrijwillig maatregelen te treffen om begunstigden van beperkingen
daarvan gebruik te laten maken, waaronder het sluiten van overeenkomsten tussen
de rechthebbenden en andere betrokken partijen. Een algemene maatregel van
bestuur biedt, als de spreekwoordelijke stok achter de deur, een toereikende
garantie om af te kunnen dwingen dat dergelijke afspraken over gebruiksvrijheden,
waaronder de privé-kopie, ook daadwerkelijk tot stand komen. De richtlijn
staat het niet toe om op voorhand passende maatregelen te treffen zonder dat
rechthebbenden in de gelegenheid zijn gesteld om zelf tot een maatschappelijk
verantwoorde uitoefening van hun rechten te komen.De leden van de fractie van de PvdA hebben verder, evenals de leden van
de fracties van VVD en GroenLinks, vragen gesteld over het verrichten van
wetenschappelijk onderzoek en de publicatie van de resultaten daarvan op het
gebied van de cryptografie. De leden de PvdA-fractie waren verheugd dat de
juridische bescherming van technische voorzieningen daaraan niet in de weg
staat. Zij vroegen of dat ook geldt voor het publiceren over de ontwikkeling
van software waarmee kan worden omzeild alsmede over de broncode van technische
beschermingsvoorzieningen. De leden van de fracties van PvdA en GroenLinks
vroegen of de bereidheid bestaat de wet aan te passen om publicatie van onderzoek
op het gebied van de cryptografie zeker te stellen.Zoals in de nota naar aanleiding van het verslag is vermeld, heeft wetenschappelijk
onderzoek naar beveiliging en versleuteling niet tot doel technische voorzieningen
te omzeilen en zal het om die reden niet onder de bepaling vallen (vergelijk
overweging 48 van de richtlijn). Van een wetenschapsbeoefenaar mag wel verwacht
worden dat hij zorgvuldig handelt en ertegen waakt dat door zijn onderzoek
zo veel mogelijk derden op eenvoudige wijze technische beschermingsvoorzieningen
kunnen omzeilen. Overigens is het publiceren over open source software in
de praktijk geen groot probleem. Ik heb begrepen dat rechthebbenden in hun
technische beschermingsvoorzieningen geen open source software plegen te gebruiken.
Een uitdrukkelijke rechtvaardigingsgrond voor onderzoek inzake open source
software acht ik derhalve niet nodig. Het leerstuk van de onrechtmatige daad
voorziet bovendien al in een algemene rechtvaardigingsgrond.De leden van de fractie van de VVD vroegen of het omzeilen van technische
beschermingsvoorzieningen verboden is, als het gebruik op zichzelf is toegestaan
door wettelijke beperkingen. Ook de leden van de fractie van GroenLinks vroegen
daarnaar naar aanleiding van de Jon Johansen en DeCSS-zaak die momenteel in
Noorwegen speelt.Het is waar dat het omzeilen van technische beschermingsvoorzieningen
niet is toegestaan wanneer het gaat om gebruik mogelijk te maken dat op zichzelf
is toegestaan door wettelijke beperkingen. De wettelijke regeling voorziet
evenwel in de mogelijkheid bij algemene maatregel van bestuur maatregelen
te treffen, wanneer bepaalde door de richtlijn aangewezen beperkingen door
de inzet van technische beschermingvoorzieningen zinledig dreigen te worden,
zoals hiervoor is aangegeven bij de beantwoording van de vragen van de leden
van de PvdA-fractie.De leden van de VVD-fractie vroegen of ook buitenlandse aanbieders van
beschermd materiaal die gebruik maken van technische beschermingsvoorzieningen
door de bij algemene maatregel van bestuur getroffen maatregelen worden geraakt.Als uitgangspunt geldt dat eenmaal in een lidstaat rechtmatig in het vrije
verkeer gebrachte goederen op grond van de artikelen 28 en 29 van het EG-verdrag
en/of diensten op grond van artikel 49 van het EG-verdrag vervolgens onbelemmerd
en vrij binnen de interne markt kunnen circuleren. Het gaat daarbij niet uitsluitend
om binnen de Unie geproduceerde goederen en/of diensten, maar ook om van elders
afkomstige producten die overeenkomstig artikel 24 van het EG-verdrag in het
vrije verkeer zijn gebracht.De richtlijn bewerkstelligt geen volledige harmonisatie van de beperkingen.
De lidstaten behouden daarom een zekere mate van vrijheid om maatregelen te
treffen in het kader van het algemeen belang, die het intracommunautaire handelsverkeer
kunnen belemmeren. Daarbij dienen wel de voorwaarden die artikel 30 en/of
de artikelen 55 juncto 46 van het EG-verdrag (uitzonderingsgronden op het
vrij verkeer van goederen respectievelijk diensten) dan wel de voorwaarden
die de zogenaamde algemeen belang-doctrine stelt in acht te worden genomen,
waarbij het evenredigheidsbeginsel een belangrijke rol speelt. Wanneer de
desbetreffende voorwaarden in acht worden genomen, kunnen de bij algemene
maatregel van bestuur getroffen passende maatregelen ook internationale aanbieders
van beschermd materiaal betreffen, ondanks het feit dat zij het beschermde
materiaal rechtmatig in het verkeer hebben gebracht in de interne markt.De leden van de fractie van de VVD hebben voorts, evenals de leden van
de fractie van GroenLinks gevraagd, of het verbod technische beschermingsvoorzieningen
te omzeilen ook van toepassing is, wanneer deze ertoe strekken beschermd materiaal
af te schermen dat tot het publieke domein behoort, zoals werken waarvan de
beschermingsduur is verstreken.Onder technische voorzieningen worden technologie, inrichtingen of onderdelen
begrepen die in het kader van hun normale werking dienen voor het voorkomen
of beperken van handelingen ten aanzien van op grond van de Auteurswet 1912,
de Wet op de naburige rechten en de Databankenwet beschermde prestaties die
door rechthebbenden niet zijn toegestaan. Blijkens de definitie van technische
beschermingsvoorzieningen staat de juridische bescherming daarvan tegen omzeilen
niet geheel los van de door middel van de voorzieningen beschermde prestaties.
Wanneer een werk tot het publieke domein behoort omdat de beschermingsduur
is verstreken, is het verbod op het omzeilen van technische beschermingsvoorzieningen
ex artikel 29a, tweede lid, van de Auteurswet 1912 niet meer van toepassing.
Dat neemt niet weg dat er wel degelijk «technische voorzieningen»
kunnen worden toegepast met betrekking tot dergelijk materiaal. Het omzeilen
daarvan zou, afhankelijk van de concrete omstandigheden van het geval, een
onrechtmatige daad ex artikel 6:162 BW kunnen opleveren.De leden van de VVD-fractie vroegen of gebruikers, waaronder bibliotheken,
van door middel van technische voorzieningen beveiligd beschermd materiaal
telkens opnieuw moeten onderhandelen over in beperkingen neergelegde gebruiksrechten
en wat de gevolgen zijn voor de prijs van het beschermde materiaal.Zoals hiervoor geschetst, zullen met de opkomst van nieuwe technologieën
in een digitale omgeving nieuwe producten en diensten op de markt komen die
ook tot maatwerk leiden. Het leveren van beschermd materiaal aan gebruikers,
waaronder bibliotheken, kan straks in een grotere verscheidenheid dan ooit
tevoren plaatsvinden. Wanneer aan gebruikers van beschermd materiaal inderdaad
ruimere keuzemogelijkheden kunnen worden geboden, zie ik vooreerst voordelen
voor alle betrokkenen. Het spreekt voor zichzelf dat de gebruikers door de
rechthebbenden goed moeten worden voorgelicht over de door de technische voorzieningen toegestane gebruiksmogelijkheden. Het is een keuze van de Europese
wetgever om de marktwerking, op grond waarvan beperkte gebruiksmogelijkheden
in de prijs tot uitdrukking zullen komen, vrij baan te geven. Wanneer bepaalde
gebruikersvrijheden in het gedrang komen, kunnen onder omstandigheden bij
algemene maatregel van bestuur passende maatregelen worden getroffen. Verder
wordt het mededingingsrecht door de juridische bescherming van technische
voorzieningen onverlet gelaten zodat het, zo nodig, een corrigerende rol kan
vervullen.Hieronder zal worden ingegaan op de nadere vragen van de leden van de
fractie van GroenLinks die abusievelijk aan de leden van de fractie van VVD
waren toegeschreven. De leden van de fractie van GroenLinks vroegen wat moet
worden verstaan onder «handelingen ten aanzien van werken, die door
de maker of zijn rechtverkrijgenden niet zijn toegestaan». Is dit beperkt
tot handelingen die onder het bereik van de exclusieve rechten van de auteursrechthebbende
vallen of kan er ook sprake zijn van andere handelingen, zoals het verschaffen
van toegang tot beschermd materiaal, die niet onder het verbodsrecht van de
auteursrechthebbende vallen, maar niettemin door hem niet zijn toegestaan,
zo vroegen deze leden. Ook vroegen zij of door wettelijke beperkingen toegestane
handelingen, waaronder de privé-kopie, kunnen ressorteren onder «handelingen
ten aanzien van werken, die door de maker of zijn rechtverkrijgenden niet
zijn toegestaan».Op grond van de door de richtlijn gedicteerde definitiebepaling, waarvan
de uiteindelijke interpretatie is voorbehouden aan het Hof van Justitie van
de Europese Gemeenschappen, worden onder technische voorzieningen begrepen
technologieën, inrichtingen of onderdelen die in het kader van hun normale
werking dienen voor het voorkomen of beperken van handelingen ten aanzien
van beschermd materiaal, die door rechthebbenden niet zijn toegestaan. De
definitiebepaling vervolgt dat technische voorzieningen geacht worden «doeltreffend»
te zijn, indien het gebruik van een beschermd materiaal door rechthebbenden
wordt beheerst door middel van, onder meer, toegangscontrole. De opstellers
van de richtlijn stond daarbij niet zozeer het reguleren van toegang als zodanig
voor ogen, doch veeleer de door middel van toegangscontrole reguleerbare,
traditioneel door het intellectuele eigendomsrecht bestreken exploitatiehandelingen.
Omdat het omzeilen van toegangscontrolerende beschermingsvoorzieningen doorgaans
met zich meebrengt dat het beschermde materiaal daarna vrijelijk kan worden
verveelvoudigd en openbaar gemaakt, vallen die voorzieningen binnen de reikwijdte
van de regeling.Ook handelingen die door wettelijke beperkingen zijn toegestaan, waaronder
het door de aan het woord zijnde leden genoemde voorbeeld van de privé-kopie,
kunnen ressorteren onder «handelingen ten aanzien van werken, die door
de maker of zijn rechtverkrijgenden niet zijn toegestaan». Zoals bij
de beantwoording van de vragen van de fracties van de PvdA en VVD is aangegeven,
kunnen bij algemene maatregel van bestuur maatregelen worden getroffen om
door bepaalde beperkingen genoemde gebruikersvrijheden af te dwingen, mocht
de daaraan ten grondslag liggende ratio door de inzet van technische beschermingsvoorzieningen
zinledig dreigen te worden. Dat geldt ook voor de privé-kopie. Wel
volgt uit de richtlijn dat de maatregel rechthebbenden er niet van kan weerhouden
om op het terrein van de privé-kopie adequate maatregelen te nemen
betreffende het aantal reproducties. Daarmee is bedoeld dat rechthebbenden
zodanige voorzieningen mogen implementeren dat door de natuurlijke persoon
slechts een bepaald aantal privé-reproducties mag worden gemaakt, respectievelijk
dat de mogelijkheid van vervolgkopieën wordt gereguleerd.De leden van de fractie van GroenLinks constateerden dat technische voorzieningen
die normaal gebruik onmogelijk maken, niet de juridische bescherming van technische
beschermingsvoorzieningen verdienen. Zij constateerden voorts
dat normaal gebruik onmogelijk wordt gemaakt als sprake is van situaties waarin
het beschermde materiaal niet goed waarneembaar of te beluisteren is of, meer
in het algemeen, niet aan de gerechtvaardigde consumentenverwachtingen voldoet.
Zij vroegen of gebruik van beschermd materiaal dat op grond van wettelijke
beperkingen is toegestaan, zoals citeren, ook niet als normaal gebruik moet
worden aangemerkt.Hiervoor heb ik aangegeven dat de consument die een artikel koopt, er
op moet kunnen vertrouwen dat hij dat voorwerp ook op een passende manier
kan gebruiken. De vraag of technische beschermingsvoorzieningen ook gevolgen
kunnen hebben voor gebruik dat onder beperkingen valt is een andere. Uit de
richtlijn vloeit voort dat dergelijk gebruik niet kan worden aangemerkt als
normaal gebruik als bedoeld in de definitiebepaling van technische voorzieningen.
Bij de beantwoording van de vragen van de PvdA-fractie heb ik er op gewezen
dat de Auteurswet 1912, de Wet op de naburige rechten en de Databankenwet
voorzien in een specifieke, door de richtlijn gedicteerde, regeling die het
mogelijk maakt om ten behoeve van begunstigden van bepaalde beperkingen maatregelen
te treffen bij algemene maatregel van bestuur. De mogelijkheid maatregelen
te treffen in verband met de beperking inzake citeren ontbreekt. Met de opkomst
van nieuwe technologieën en nieuwe vormen van dienstverlening is er evenwel
voldoende alternatief materiaal beschikbaar om te citeren in schoolwerkstukken.De leden van de fractie van GroenLinks merkten op dat de Noorse tiener
Jon Johansen in oktober 1999 een programma heeft geschreven om zijn legaal
gekochte DVD's af te kunnen spelen op Linux, het besturingsplatform van zijn
keuze. Dat programma omzeilt het programma het Content Scrambling System (CSS)
van de DVD. Handelt een persoon die een technische voorziening doorbreekt
met als doel interoperabiliteit te realiseren in het licht van de voorgestelde
wettelijke regeling onrechtmatig, zo vroegen de aan het woord zijnde leden.De richtlijn en de daarop gebaseerde wettelijke regeling verbieden het
omzeilen van technische beschermingsvoorzieningen en het faciliteren daarvan.
Het feit dat met het omzeilen is beoogd het afspelen van beschermd materiaal
op een ander platform mogelijk te maken kan daaraan niet afdoen wanneer het
gebruik betreft dat door de rechthebbenden niet is toegestaan. Het staat rechthebbenden
vrij beschermd materiaal op de markt te brengen dat slechts in een bepaalde
omgeving kan worden gebruikt. Voorwaarde is wel dat de consument goed geïnformeerd
wordt. Het bewerkstelligen van operabiliteit is in ieder geval geen rechtvaardigingsgrond
voor het op de markt brengen van omzeilingssoftware waarmee ook en vooral
illegale DVD's kunnen worden gemaakt.Op de vragen van de leden van de fractie van GroenLinks over materiaal
dat tot het publieke domein behoort, de privé-kopie en encryptieonderzoek
is hiervoor bij de beantwoording van de vragen van de leden van de fracties
van PvdA en VVD ingegaan.Artikel IIIa, Va en VIZoals al opgemerkt, strekt de omzetting van de richtlijn er mede toe om
de op 20 december 1996 te Genève in WIPO-kader tot stand gekomen verdragen
inzake het auteursrecht (Trb. 1998, 247) alsmede inzake uitvoeringen en fonogrammen
(Trb. 1998, 248) te kunnen ratificeren. Bij Besluit nr. 2000/278 van de Raad
van Ministers van 16 maart 2000 hebben de Europese Gemeenschap en haar lidstaten
besloten tot gezamenlijke ratificatie van en toetreding tot de beide WIPO-verdragen
(PbEG 2001, L 89/6). Om volledige uitvoering van met name het laatstgenoemde
verdrag te kunnen garanderen en na de omzetting van de richtlijn tot ratificatie
over te kunnen gaan, wordt in een nieuw artikel IIIa in een vangnetbepaling
voorzien. Die bepaling stelt zeker dat voor zover uitvoerende kunstenaars en fonogrammenproducenten als bedoeld in het WIPO-verdrag inzake uitvoeringen
en fonogrammen rechten kunnen ontlenen aan dat verdrag, zij aanspraak kunnen
maken op de daarmee corresponderende bepalingen uit de Wet op de naburige
rechten. Het is de bedoeling de verhouding tussen het WIPO-verdrag inzake
uitvoeringen en fonogrammen, het Verdrag van Rome inzake de bescherming van
uitvoerende kunstenaars, de producenten van fonogrammen en omroeporganisaties
(Trb. 1986, 182) en de andere relevante intellectueel eigendomsrechtelijke
verdragen nog separaat in een nieuw te redigeren bepaling te verduidelijken
op grondslag van het advies van de commissie auteursrecht van 17 januari 2003
over de ratificatie van de WIPO-verdragen.Gebleken is dat volstaan kan worden met de nummering van de leden en dat
het niet nodig is artikelen te vernummeren. In artikel Va wordt daarin voorzien.
In artikel VI wordt thans bepaald dat de tekst van de Auteurswet 1912 in doorlopende
vorm in het Staatsblad wordt geplaatst.De Minister van Justitie,J. P. H. Donner 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28482-8.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl