Miljoenennota 2006 (Nota over de toestand van 's Rijks Financiën); Advies over de Miljoenennota 2006
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30300, nr. 33

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

04-10-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30300 nr. 33

28-09-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamDe noodzaak van grondslagverbreding in het Nederlandse
belastingstelselSamenvatting:1. Inleiding2. Arbeid, belasting en economische groeiFiguur 1: Ontwikkeling van de omvang collectieve sector
in Nederland, eurozone en de VS, 1987–2006 (als procent BBP)Tabel 1: Allocatie van tijd* over een gemiddelde werkdag
voor werkzame personen in aantal landen (jaren negentig) 3. De Nederlandse belastingtarievenFiguur 2: Belasting- en premiedruk in Nederland (in procent
BBP), 1970–2006aTabel 2: Totale marginale belastingtarievena,
2001–2006 4. De noodzaak van grondslagverbredingOuderentariefHypotheekrenteaftrek5. Overwegingen bij belastingvereenvoudigingFiscale behandeling huis en hypotheekFiscale behandeling ouderen6. Op de welvaartsagenda: één uniform, verlaagd
tarief7. SamenvattingDe Raad van Economisch AdviseursLiteratuur
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30300Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 119 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 300Nota over de toestand van 's Rijks Financiënnr. 33ADVIES VAN DE RAAD VAN ECONOMISCH ADVISEURS (REA)28 september 2005De noodzaak van grondslagverbreding in het Nederlandse
belastingstelselSamenvatting:Analyse: De Miljoenennota 2006 staat in het
licht van het terugwinnen van het vertrouwen van de kiezer waarbij koopkrachtreparaties
de boventoon voeren. De inactiviteit blijft echter hoog. Naar de mening van
de Raad is het cruciaal om inactiviteit aan te pakken om structureel de economische
groei te versterken. Het vigerende belastingstelsel speelt hierbij een voorname
rol. Het manco van het huidige belastingstelsel is dat het een hoog marginaal
belastingtarief op arbeid oplevert. Daarnaast wordt het stelsel ondergraven
door bronnen van grondslagversmalling, die met het voortschrijden van de tijd
alleen zullen versterken ten gevolge van vergrijzing en een verder toenemend
gebruik van de hypotheekrenteaftrekregeling.Advies: Streef naar een belastingstelsel met
een brede grondslag, alsmede één laag en uniform tarief. Gezien
de geringe totale marginale tariefverschillen tussen de huidige vier schijven
ligt de stap naar één marginaal tarief voor alle inkomens voor
de hand. Zonder extra maatregelen ontstaat vervolgens een systeem met een
marginaal belastingtarief van 44 procent – een tarief dat nog altijd
als te hoog valt te betitelen. Een grondslagverbreding is derhalve noodzakelijk
met het oogmerk het marginale tarief op arbeid structureel verder omlaag te
brengen. De grondslag kan worden verbreed door geleidelijk (a) het inkomen
van 65-plussers bij de heffingsgrondslag te betrekken en (b) de hypotheekrenteaftrekregeling
aan te passen waarbij bestaande afspraken worden gerespecteerd. Daarnaast
kan de hypotheekschuld als een aftrekpost in box 3 worden ondergebracht. Een
dergelijke operatie maakt het mogelijk om op termijn het marginale belastingtarief
met ongeveer vier procentpunten verder te verlagen.1. InleidingDe Miljoenennota 2006 (verder de Miljoenennota)
ademt een positieve sfeer. Het kabinet kondigt aan dat na het zuur van de
afgelopen jaren in 2006 het zoet zal volgen, mede omdat aan de voorgenomen
hervormingen (in zorg, levensloop en WAO) uitvoering zal worden gegeven. Het
kabinet werkt onder een moeilijk gesternte dat voor een deel zelf is opgeroepen
en voor een deel buiten de grenzen van haar verantwoordelijkheid ligt. Door
een pakket maatregelen te lanceren hoopt het kabinet dat de economie van een
positieve impuls wordt voorzien. Een lastenverlichting van twee miljard euro
en extra overheidsuitgaven van een half miljard euro zorgen voor een koopkrachtinjectie
(Miljoenennota, blz. 63). Mede in het licht hiervan verwacht het CPB volgend
jaar een forse groeisprong tot een niveau van 2,5 procent. De overheidsfinanciën
blijven intussen ruimschoots voldoen aan de normen van het Stabiliteits- en
Groeipact (SGP). Naast ruimte voor conjunctuurbeleid is 2,3 miljard euro gereserveerd
voor investeringen in structuurverbeteringen, waarvan 600 miljoen euro zullen
worden uitgegeven in 2006 (op cit., blz. 10).Een factor die het optimisme uiteraard voedt, is de voorspelde groei van
2,5 procent voor 2006. Voor een kleine open economie als Nederland is de groei
sterk afhankelijk van ontwikkelingen in de ons omringende landen in de eurozone.
De groei binnen de eurozone is volgens de OESO vooral gevoelig voor de sterke
olieprijsstijging. De OESO en andere vooraanstaande instanties verwachten
voor 2005 een zwakke groei in de eurozone. In dat licht is een groei van 2,5
procent misschien mogelijk, maar niet erg waarschijnlijk (zie eerdere opmerkingen
in REA, 2005).De signalen van optimisme laten onverlet dat het kabinet zich terecht
zorgen blijft maken over het te lage niveau van de arbeidsparticipatie. Economische
groei is direct afhankelijk van een hoog niveau van arbeidsparticipatie. «Nederland
is kampioen vrije tijd», aldus de opstellers van de Miljoenennota (op.
cit., blz. 29). Een Nederlandse werknemer verricht gemiddeld 1 338 uur
betaalde arbeid per jaar. In alle andere EU-landen en de VS ligt het gemiddelde
aantal gewerkte uren per jaar hoger – vaak veel hoger. Een belangrijke
oorzaak van de verschillen in gewerkte uren tussen landen is te herleiden
tot de hoge marginale belastingdruk in Nederland. De marginale belastingdruk
op arbeid lag al op een hoog niveau, en is de afgelopen jaren zelfs licht
toegenomen. Hierover wordt in de Miljoenennota te weinig gezegd. In het voorliggende
advies zal de Raad zich daarom hierop richten. In het licht van de toenemende
vergrijzing en de internationale concurrentie, die beide het belang van een
stijging in de arbeidsparticipatie verder vergroten, valt aan substantiële
maatregelen niet te ontkomen.Voor het herstel van de economie is het van belang dat nagedacht wordt
over een verbreding van de belastinggrondslag in samenhang met een uniform
en laag belastingtarief op arbeid. Iedereen moet zijn bijdrage kunnen leveren
en voor iedereen moet werken of het tonen van particulier initiatief lonend
zijn. In de overgang naar een laag en uniform belastingtarief staan vooral
gevestigde belangen hervormingen in de weg, waardoor menige regering in een
patstelling geraakt. De Raad wil in dit advies niet alleen de gedachtevorming
over grondslagverbreding stimuleren, maar ook illustreren hoe twee bronnen
van grondslagversmalling – het ouderentarief en de hypotheekrenteaftrek –
bij kunnen dragen aan de structurele versterking van de Nederlandse economie. 2. Arbeid, belasting en economische groeiBelastingstelsels zijn in de praktijk vaak de speelbal van ideologische
en opportunistische motieven. Het gevolg is dat een stelsel ontstaat dat een
wirwar aan regels bevat. Zelfs wanneer een nieuwe belastingregel geboren wordt
uit goede intenties, heeft zij in de praktijk vaak geen of een perverse werking
op economische activiteiten. Door de wijze waarop het belastingstelsel in
de loop der tijd is vormgegeven, komt de solidariteit onder druk te staan
en wordt het woekeren met talenten ontmoedigd. In de interactie tussen belastingheffing,
arbeidsmarkt en economische groei staan marginale belastingtarieven centraal.
De belangrijkste doorbraak in het denken over economisch beleid in de jaren
tachtig is de boodschap «Marginale belastingtarieven doen terzake».
De uitbouw van de verzorgingstaat in de jaren zestig en zeventig had de belastingtarieven
steeds verder omhoog gedreven. Toen rond 1982 de Nederlandse economie in crisis
verzeild was geraakt, die sterk doet denken aan de crisis waarin de Duitse
economie zich nu bevindt, drong bij de beleidsmakers het besef door dat het
roer om moest. In de daaropvolgende vijftien jaar werd de groei van de collectieve
sector tot staan gebracht – sterker nog: zij werd enigszins ingekrompen.
Zeker in vergelijking tot andere West-Europese landen is Nederland daarin
succesvol geweest. In Nederland neemt echter de omvang van de collectieve
sector als percentage van het nationale inkomen weer toe sinds 2000 (zie figuur
1), van 45 procent in 2000 tot een geschatte 48 procent in 2005 en een geschatte
50 procent in 2006. Daarmee lijkt een einde te zijn gekomen aan een lange
periode van terugdringing van de rol van de overheid in de Nederlandse economie,
met alle gevolgen van dien voor de ontwikkeling van marginale belastingtarieven.Figuur 1: Ontwikkeling van de omvang collectieve sector
in Nederland, eurozone en de VS, 1987–2006 (als procent BBP)Bron: OESO (2004), www.oecd.orgHet succes van het veelgeroemde poldermodel is mede aan de genoemde omslag
begin jaren tachtig in het beleid te danken. Dit model wordt meestal geassocieerd
met het akkoord van Wassenaar, een overeenkomst tussen sociale partners die
loonmatiging mogelijk maakte. Belastingverlaging is in de Wassenaarse diagnose
vooral van belang omdat het leidt tot een hoger netto-inkomen, wat vakbonden
verleidt om genoegen te nemen met een lager bruto-loon. Zonder af te willen
dingen op het belang van loonmatiging in tijden van hoge werkloosheid, is
dit mechanisme echter zeker niet het belangrijkste argument voor
lagere belastingtarieven. Hoge belastingtarieven maken formele arbeid duur
ten opzichte van informele arbeid en vrije tijd, en belemmeren daarmee allerlei
vormen van specialisatie die de productiviteit bevorderen.Een simpel voorbeeld maakt de nadelen van hoge belastingtarieven duidelijk.
Als uw huis verbouwd moet worden, staat u voor de vraag of u dat zelf doet
of dat u daarvoor een aannemer inhuurt. Die laatste doet dat ongetwijfeld
veel beter dan u, maar of u daarvoor wilt betalen, hangt vanzelfsprekend ook
af van het prijskaartje. Stel dat u evenveel verdient als de aannemer, namelijk
netto € 20 per uur. Laten we aannemen dat de aannemer een belastingtarief
van 50 procent moet betalen als hij extra inkomsten verwerft. Doordat de aannemer
50 procent van zijn inkomen af moet dragen aan de belasting, wordt de rekening
niet € 20, maar € 40 per uur – oftewel het netto-inkomen
dat u in twee uur verdient. Dat maakt een uur van de vakkundige aannemer wel
erg duur. U gaat dus liever zelf klussen of laat de verbouwing helemaal voor
wat het is.Hoge belastingtarieven leiden dus vooral in formele dienstensector tot
lagere werkgelegenheid, omdat daar de afweging tussen zelf doen of professioneel
uitbesteden van werk vaak aan de orde van de dag is: een nieuwe auto kunt
u moeilijk zelf maken, uw huis schilderen kunt u wel. Vandaar dat de dienstensector
in landen met lage marginale belastingtarieven zoals het VK en de VS zoveel
beter is ontwikkeld (Prescott, 2004; Rogerson, 2004; Davis en Henrekson, 2004).
De kracht van een laag tarief schuilt daarmee niet alleen in het stimuleren
van bestaande activiteiten, maar juist ook in de creatie van nieuwe diensten,
goederen en markten. Het «vermarkten» van diensten en goederen
is een kwaliteit die in de Verenigde Staten beter ontwikkeld is dan in Europa.
Vooral in markten zoals die voor kinderopvang, bouw en reparatie, voedselbereiding
(bezorging, restaurants e.d.) en persoonlijke dienstverlening kiest de Europeaan –
dankzij de hoge belastingtarieven – ervoor om diensten binnen het huishouden
te produceren in plaats van via de «markt» aan te kopen1. In tabel 1 staat illustratieve informatie over de invulling
van de werkdag in een aantal landen: de verhoudingsgewijs hoge belastingtarieven
maken dat Europeanen relatief veel uren werken binnen het huishouden. De Nederlander
spant daarbij in Europa de kroon met de minste tijd besteed aan marktactiviteiten.
De«doe-het-zelf»-winkelketens en -televisieprogramma's hebben
hun populariteit niet alleen te danken aan de voorkeur van Nederlanders om
binnen en buiten het huis te knutselen. Een oordeel wat de juiste verhouding
is tussen markt, huishouden en vrije tijd is niet precies te geven. Sommige
verschillen zijn echter te groot om te negeren. Personeelsmanagers in Nederland
die werknemers manen om hun stuwmeer aan vakantiedagen op te nemen vormen
bijvoorbeeld een vreemd contrast met het beeld van «the overworked American»,
zoals Juliet Schor (1992) dat geeft. De algemene conclusie dat Europeanen
te weinig uren op de formele arbeidsmarkt werken, en Amerikanen te veel uren
draaien in de formele sector, lijkt wel gerechtvaardigd.Kortom: Nederland mag zich de internationale «kampioen vrije tijd»
(blz. 29) noemen, zoals in de Miljoenennota terecht wordt geconstateerd. De
regering zet de analyse van het probleem echter niet voldoende door en besteed
geen aandacht aan de rol die hoge marginale belastingtarieven spelen2. Het belastingstelsel is de «missing link»
in analyses van relaties tussen de arbeidsmarkt, het gebruik van tijd en economische
groei. Tabel 1: Allocatie van tijd* over een gemiddelde werkdag
voor werkzame personen in aantal landen (jaren negentig)   Werkzame mannen Werkzame vrouwen MarktHuishoudenVrije tijdPersoonlijke tijdMarktHuishoudenVrije tijdPersoonlijke tijdNederland6,72,05,69,74,14,05,510,3Noorwegen8,72,14,39,07,23,44,19,3Oostenrijk9,81,33,39,67,93,72,79,8VK8,81,34,59,46,93,34,29,5Italië7,90,94,610,76,54,03,310,2         VS9,31,53,79,48,42,53,49,7Canada9,61,73,69,18,52,83,29,5* Tijd besteedt aan marktactiviteiten omvat betaald (thuis)werk en de
reistijd tussen huis en werk; huishoudwerk omvat koken, schoonmaken, tuinieren,
klussen, zorg voor kinderen en eventuele reistijd; vrije tijd omvat vormen
van recreëren en de eventuele reistijd om recreëren mogelijk te
maken. Persoonlijke tijd omvat onder andere de tijd gespendeerd aan slapen,
eten, aankleden en uitgaan in restaurants of cafés.Bron: Freeman en Schettkat (2005) en www.economic-policy.org voor bijlage met definities activiteiten.Het belang van aandacht voor de omvang en structuur van belastingen is
evident als naar de groei-ervaringen van landen wordt gekeken. Het verlagen
van verstorende belastingen met een omvang van één procent van
het BBP leidt volgens Kneller e.a. (1999) tot een permanente groeitoename tussen de 0,1 en 0,2 procentpunt per jaar. De meeste
landen kennen een vorm van belastingprogressie met het oogmerk een rechtvaardigere
inkomensverdeling te bewerkstelligen. Wat echter vaak wordt vergeten, is dat
progressiviteit van belastingheffing niet alleen belastingontduiking en -vermijding
in de hand werkt, maar daarnaast ook een negatieve invloed uitoefent op de
ondernemingskracht van een land. Gentry en Hubbard (2000) laten zien dat een
progressief belastingstelsel haaks staat op de aanmoediging van ondernemende
activiteiten, zoals het starten van een eigen onderneming. Kortom: een programma
voor verlaging van belastingtarieven over de volle breedte is de moeite waard
omwille van en reeks argumenten.Het pleidooi voor een veel simpeler belastingstelsel, met een uniform
tarief, heeft ook buiten Nederland weerklank gevonden. Een aantal Oost-Europese
landen met een vergelijkbaar beslag van de overheid heeft een dergelijk stelsel
ingevoerd (Hongarije en Slowakije), vaak met veel lagere tarieven dan thans
in Nederland denkbaar zijn. Ook in de Duitse verkiezingscampagne heeft een
voorstel voor vereenvoudiging van het belastingstelsel, met bovendien veel
lagere tarieven, een grote rol gespeeld. Deze recente Duitse ervaringen laten
zien hoe makkelijk het is om specifieke belangengroepen te mobiliseren met
het oogmerk een aanzienlijke tariefverlaging te blokkeren. Met een dergelijke
herziening zijn echter grote welvaartswinsten te realiseren.3. De Nederlandse belastingtarievenDe afgelopen jaren is aan de daling van de marginale en gemiddelde belastingtarieven
in Nederland een eind gekomen. Voor de jaren 2005 en 2006 is zelfs sprake
van lichte stijging.Uit figuur 2 blijkt dat daarmee een trend is omgebogen die begin jaren
negentig is ingezet om de belasting- en premiedruk te verminderen. Voor een
deel is de initiële drukverlaging terug te voeren op het verminderen
van de progressie van het belastingstelsel. Deze drukvermindering kwam het
scherpst tot uiting in de verlaging van de toptarieven, van 72 procent via
60 procent naar 52 procent (zie Tweede Kamer, 1997). Figuur 2: Belasting- en premiedruk in Nederland (in procent
BBP), 1970–2006a(a) Door de revisie van het nationaal inkomen door het CBS zijn alle grootheden
die uitgedrukt worden in termen van BBP onderhevig aan een verlaging. De trend
in de belasting- en premiedruk blijft echter dezelfde.Bron: CPB (2005)De stijging van de belastingdruk in de laatste jaren is eveneens terug
te vinden in de tarieven waarmee burgers te maken hebben. In tabel 2 is de
ontwikkeling van het marginale tarief in de eerste tot en met vierde belastingschijf
terug te vinden sinds de invoering van het belastingstelsel voor de 21e eeuw.
In de eerste vier rijen van ieder jaar staat allereerst het reguliere belastingtarief
(voor de vier schijven), daaronder de werkgevers- en werknemerspremies voor
de ZiekenfondsWet (ZFW)1, en het hoge BTW-tarief.
In de onderste helft van tabel wordt voor ieder jaar tevens het totale marginale
tarief weergegeven – dat wil zeggen: inclusief BTW en de werkgever-
en werknemerspremie voor de ZFW. Deze vier rijen laten zien hoeveel cent van
iedere euro die een klant voor zijn parketvloer betaalt, terechtkomt bij de
belastingdienst. Van wat vervolgens overblijft, gaat een aanzienlijk deel
niet rechtstreeks naar de parketlegger: hij of zij moet eerst nog de premies
voor zijn pensioen en voor de sociale verzekeringen betalen. Voor huishoudens
met een inkomen van minder dan 115 procent van het minimumloon zijn de marginale
tarieven meestal nog veel hoger (dicht tegen de 100 procent) vanwege de afbouw
van inkomensafhankelijke regelingen als de huursubsidie, de kwijtschelding
van gemeentelijke heffingen en de bijstand. Van loon naar werken is nauwelijks
sprake: de financiële prikkel is gering, en eigen initiatief wordt in
de kiem gesmoord. De cijfers uit tabel 2 maken duidelijk dat• de marginale tarieven zich stabiliseren op een hoog niveau –
te hoog om de economie soepel te laten draaien – en• de tarieven in de vier schijven elkaar nauwelijks ontlopen. Tabel 2: Totale marginale belastingtarievena,
2001–2006 Tarieven200120022003200420052006Belastingtarieven:      * 1e schijf32,432,433,233,634,434,2* 2e schijf37,637,638,740,542,041,5* 3e schijf42,042,042,042,042,042,0* 4e schijf52,052,052,052,052,052,0 ZFW procentuele premie werkgever6,36,36,86,86,86,5ZFW procentuele premie werknemer1,71,71,71,31,50BTW19,019,019,019,019,019,0       Totale marginale tarieven      * 1e schijf47,347,347,348,249,047,5* 2e schijf51,551,751,753,755,053,3* 3e schijf51,351,351,351,351,351,3* 4e schijf59,759,759,759,759,759,7(a) Totale marginale tarief voor de 3e en 4e schijf is inclusief BTW,
voor de 1e en 2e schijf inclusief BTW en ZFW-premie werkgever en werknemer,
alle als percentage van het totale bedrag dat de klant in rekening wordt gebracht,
namelijk bruto loon plus ZFW-premie werkgever en BTW. Dus voor de eerste schijf
in 2005: [34,4+1,5+6,8+19,0] / [100+6,8+19,0] = 49,0.4. De noodzaak van grondslagverbredingDe weg ligt open om een uniform tarief tot stand te brengen. Dat ene,
vlakke tarief begint echter pas zijn werking te tonen als het relatief hoge
marginale tarief van dit moment wordt verlaagd. Vanuit het gezichtspunt van
de burger lijkt het niet zoveel uit te maken of hij of zij nu een hoog belastingtarief
betaalt met veel aftrekposten, of een laag tarief zonder aftrekposten. De
hoge belastingtarieven leiden echter tot grote verstoringen op de arbeidsmarkt.
Van een uitruil van aftrekposten voor lagere tarieven wordt door de bank genomen
iedereen beter. Met andere woorden: de noodzaak van een grondslagverbreding
is evident.Twee voor de handliggende en belangrijke posten die de belastinggrondslag
de afgelopen jaren hebben uitgehold, zijn het Ouderentarief en de Hypotheekrenteaftrek.
De Raad onderkent dat het uitspreken van het O- en/of het H-woord politiek
uiterst gevoelig ligt vanwege de verwachte negatieve electorale effecten ervan.
Beide posten zijn echter té belangrijk om blijvend te worden genegeerd.
Het aantal ouderen is met de vergrijzing toegenomen en ook de hypotheekrenteaftrek
zit de laatste jaren sterk in de lift (CPB, 2005: blz. 144). Alles wijst erop
dat beide grondslagondermijnende ontwikkelingen in de komende jaren krachtig
zullen doorzetten.OuderentariefVoor belastingplichtigen ouder dan 65 jaar geldt tussen het AOW-niveau
en € 30 357 een apart belastingtarief dat 17,9 procent (het
gemaximeerde AOW-premiepercentage) lager ligt dan voor alle andere belastingplichtigen.
Dit aparte belastingtarief bevoordeelt alle ouderen met een aanvullend pensioen:
tot het niveau van € 30 357 neemt het relatieve voordeel toe
naarmate het pensioen hoger is. Deze aftrekpost is merkwaardig aangezien de
premies waaruit deze pensioenen worden betaald, eerder mochten worden afgetrokken
tegen het veel hogere belastingtarief dat geldt vòòr het 65e
levensjaar. Dit verschil in tarieven zet mensen ertoe aan om (meer dan optimaal
is) hun inkomen na hun 65e levensjaar te laten neerslaan. De inkomstenderving
als gevolg van verschillende belastingtarieven voor jong (65-) en oud (65+)
is vooralsnog relatief beperkt, waarbij de schattingen uiteenlopen van 1,9
miljard (Goudswaard e.a., 2004: blz. 60) tot 2,25 miljard (Stevens, 2005b).
Een steeds groter deel van het belastbaar inkomen wordt echter tegen dit lage
tarief belast, doordat de pensioenen in de loop van de tijd hoger zijn geworden
en doordat de vergrijzing onvermijdelijk doorzet. Vanaf 2013, wanneer
de geboortegolf van 1948 met pensioen gaat, neemt de omvang van
dit verlies aan belastinginkomsten extra snel toe.HypotheekrenteaftrekDe inkomstenderving als gevolg van de hypotheekrenteaftrek is aanzienlijk.
Bovendien is deze gevoelig voor ontwikkelingen op de woning- en kapitaalmarkt.
In 1990 bedroeg de grondslagversmalling ten gevolge van de hypotheekrenteaftrek
3,4 miljard euro; in 2004 is dat verlies aan inkomsten opgelopen tot 10,5
miljard euro. De overheid ontvangt via een huurwaardeforfait en de onroerendzaakbelasting
weliswaar weer inkomsten, maar dan nog moet geconstateerd worden dat de netto-inkomstenderving
van 1990 tot 2004 is gestegen van 2,4 miljard euro tot 4,8 miljard euro1. Een neveneffect is dat de overheidsinkomsten extra gevoelig
zijn voor renteontwikkelingen: een verhoging van de hypotheekrente met één
procentpunt leidt tot een verlies voor de schatkist op termijn tot 1,5 miljard
euro (Grob, 2005). De hoogte van de hypotheekrenteaftrek is het product van
rente en schuld. Bij de hypotheekrenteaftrek is de daling van de rente meer
dan goed gemaakt door de stijging van de huizenprijzen, de toename van hypotheekconstructies
gericht op het maximeren van de renteaftrek, en het toegenomen eigen woningbezit.
Vooral die laatste factor zal ook in de toekomst leiden tot een verdere stijging
van deze aftrekpost. Het nieuwe belastingstelsel voor de 21e eeuw heeft het
hypotheekrenteprobleem vergroot. In het belastingstelsel van Oort (van de
20e eeuw) werden vermogen en hypotheekschuld nog op dezelfde manier behandeld:
ontvangen rente moesten als inkomen worden bijgeteld; hypotheekrente mocht
worden afgetrokken; en hypotheekschuld was een aftrekpost voor de vermogensbelasting.
De symmetrie tussen schuld en vermogen is in het nieuwe belastingstelsel doorbroken:
hypotheekrente mag als negatief inkomen in Box 1 worden afgetrokken; ontvangen
rente is belastingvrij; over vermogen is in Box 3 een forfaitaire een«vermogensrendementsheffing»2 van 1,2 procent verschuldigd; en de hypotheekschuld is
hierbij geen aftrekpost. Door deze ongelijksoortige behandeling van gelijksoortige
grootheden zijn de sluizen voor tariefarbitrage wijd opengezet. Bij een rentepercentage
van bijvoorbeeld vijf procent is het aantrekkelijk om tegelijkertijd rentedragend
vermogen en hypotheekschuld aan te houden. Over het vermogen hoeft slechts
1,2 procent belasting te worden betaald, terwijl over de schuld een aftrek
van 2,6 procent3 wordt genoten – een netto
voordeel van 1,4 procent.In totaal kunnen beide posten – ouderentarief en hypotheekrenteaftrek –
tezamen zorgen voor een lastenverlichting van ongeveer zeven miljard euro,
die vervolgens aangewend kan worden voor het verlagen van een uniforme tarief.5. Overwegingen bij belastingvereenvoudigingIn het verleden is vaker gewezen op de noodzaak om grondslagondermijnende
elementen in het belastingstelsel aan te pakken. Menig voorstel blijft echter
steken in goede intenties omdat de transitieproblemen die met een dergelijke
hervorming van het belastingstelsel gepaard gaan, onoverkomelijk worden geacht.
De OESO (2004), het IMF (2005, blz. 65), de Nederlandse Vereniging van Banken
(NVB) en De Nederlandsche Bank bij monde van president-directeur Wellink hebben
in het recente verleden gepleit voor een herziening van de hypotheekrenteaftrekregeling.
Op het terrein van het betrekken van de 65-plussers in de grondslag voor belastingheffing
is de lijst van adviseurs eveneens lang, maar wederom speelt hier dat de beleidsvoorstellen
blijven steken in goede intenties en dat de transitieproblemen regering en
parlement gevangen houden zodat een echte doorbraak uitblijft. De Raad is
van mening dat het inmiddels hoog tijd is om deze patstelling te doorbreken
vanwege (a) de toenemende urgentie van belastinghervormingen in
het licht van het klemmende vraagstuk van de geringe arbeidsparticipatie;
en (b) de mogelijkheid om met vroeg handelen een geleidelijk tijdpad voor
de vereenvoudiging van het belastingstelsel uit te zetten.Fiscale behandeling huis en hypotheekDe hypotheekrenteaftrek is een politiek beladen onderwerp. Die lading
is alleszins begrijpelijk. Het gaat om een omvangrijke regeling met forse
inkomensgevolgen voor grote groepen burgers. Bovendien zijn burgers bij de
koop van een huis langlopende verplichtingen aangegaan, uitgaande van een
min of meer stabiel belastingregime. De politiek is zich hiervan terdege bewust,
en is daarom zeer terughoudend met wijzigingen. Het huidige belastingregime
is indertijd echter niet goed op zijn economische implicaties doordacht. Dat
blijkt een kostbare vergissing te zijn. In het vervolg bespreken wij een aantal
overwegingen die cruciaal zijn in het licht van een effectieve herziening
van de hypotheekrenteaftrek:• Een belangrijke voorwaarde voor een effectieve oplossing is om
een regime-aanpassing zoveel mogelijk van zijn inkomenspolitieke aspecten
te ontdoen: links beschouwt de hypotheekrenteaftrek als een misplaats douceurtje
voor de rijken, terwijl rechts de linkse pleidooien voor afschaffing interpreteert
als uiting van een dogmatische wens tot nivellering. De kunst is de aanpassing
zodanig vorm te geven dat beide argumenten tegen elkaar wegvallen. Dit leidt
tot de eerste overweging: de argumentatie moet niet liggen in de inkomenspolitieke
overwegingen, maar in de steeds verdergaande ontwrichting van de arbeidsmarkt.• Een belangrijke oorzaak van de problemen ligt in de gescheiden
behandeling van hypotheekschuld (in box 1) en vermogen (in box 3). Door de
hypotheekrenteaftrek af te schaffen, en de hypotheekschuld als een aftrekpost
in box 3 onder te brengen (wat neerkomt op een aftrekpost van 1,2 procent),
worden de oorzaken van de tariefarbitrage weggenomen bij de bron, namelijk
de uiteenlopende fiscale behandeling van hypotheekschuld en vermogen. Een
dergelijke aanpak is beter dan allerlei ad hoc aanpassingen1. Om ook mensen zonder vermogen te laten profiteren van de aftrek van
1,2 procent, kan overwogen worden voor de hypotheekschuld een negatieve aanslag
in box 3 toe te staan2.• De derde overweging is om van de lessen uit het buitenland te leren,
waarbij is gebleken dat de timing van een hervorming erg belangrijk is. De
nominale rente is momenteel laag, zodat de financiële gevolgen van de
afschaffing voor burgers overzichtelijk zijn. Stel dat de rente acht in plaats
van vijf procent zou zijn. Dan zou de aftrekmogelijkheid teruglopen van 4,2
naar 1,2 procent, in plaats van van 2,6 naar 1,2 procent (voor de 4e schijf).
Vanwege gebrekkige timing had een gelijkaardige operatie in Zweden zulke dramatisch
gevolgen: Zweden schafte de aftrek af toen de nominale rente op 14 procent
lag. In het Verenigd Koninkrijk is de afschaffing echter zonder noemenswaardige
problemen verlopen. Tot 1974 was hypotheekrente volledig aftrekbaar. In dat
jaar werd een limiet van £25 000 op de omvang van de aftrekbare
hypotheek ingevoerd. Door inflatie was deze limiet al in 1990 bindend voor
de helft van de nieuwe hypotheken. In 1993 werd het belastingtarief waartegen
de hypotheekrente op schuld onder de limiet kon worden afgetrokken, verlaagd
tot onder het hoogste marginale inkomstenbelastingtarief. In 1999 werd dat
tarief verlaagd tot nul. De hypotheekrenteaftrek is officieel afgeschaft in
april 2000.• De vierde overweging betreft de overgangsregeling: handhaaf de
aftrek voor bestaande hypotheken. Hiervoor kunnen twee argumenten worden aangevoerd:
rechtszekerheid en rechtvaardigheid. De rechtszekerheid is in het geding omdat
burgers zich lang geleden hebben vastgelegd op verplichtingen waar ze nu niet
meer onderuit kunnen. De rechtvaardigheid is in het geding omdat
de afschaffing van de hypotheekrenteaftrek leidt tot enige daling van de huizenprijzen,
in de orde van grootte van acht procent voor de goedkopere huizen en 15 procent
voor de duurdere huizen1. Door de aftrek tegelijk
voor alle generaties af te schaffen, is de huidige generatie twee keer de
dupe: door de verminderde aftrek én door de waardedaling van hun huis.
Door de aftrek alleen af te schaffen voor nieuwe gevallen wordt de pijn gelijkelijk
over generaties gespreid: lagere prijzen voor de huidige generatie en lagere
aftrek voor toekomstige generaties. Tegelijkertijd profiteren alle generaties
van de lagere belastingtarieven die door de bredere heffingsgrondslag mogelijk
zijn.Fiscale behandeling ouderenNet als bij de hypotheekrenteaftrek is enige spoed geboden bij de aanpak
van het speciale belastingtarief voor 65-plussers. Op het moment is de omvang
van de groep nog te overzien, maar over vijftien jaar zal die groep aanzienlijk
groter zijn. Een geleidelijke verhoging van het 65-plustarief met bijvoorbeeld één
procentpunt per jaar lost het probleem in 18 jaar op. Geleidelijke verhoging
van dit tarief tot het niveau dat voor niet-ouderen geldt is ook redelijk:
degenen die uiteindelijk als 65-plusser met dat hogere tarief worden geconfronteerd,
hebben ook langer van de voordelen van de tariefverlaging, die daardoor mogelijk
wordt, kunnen profiteren. Degenen die uitsluitend van een AOW-uitkering moet
rondkomen, zullen van deze operatie niets merken aangezien de netto AOW-uitkering
vanwege de «netto-nettokoppeling» (d.i. de afspraak om de netto-AOW-uitkering
te koppelen aan het netto-minimumloon) niet wordt aangetast.6. Op de welvaartsagenda: één uniform, verlaagd
tariefDe Raad is van mening dat alleen een vereenvoudiging van het vigerende
belastingstelsel met een uniform en laag belastingtarief soelaas biedt voor
het bewerkstelligen een goede werking van de arbeidsmarkt. Lagere en uniforme
tarieven bevorderen arbeidsparticipatie doordat daarmee de werking van de
arbeidsmarkt wordt versoepeld, waardoor vooral werk in de sfeer van de (persoonlijke)
dienstverlening wordt geschapen. Ten gevolge daarvan zal de participatie van
bijvoorbeeld vrouwen, laaggeschoolden en niet-westerse allochtonen toenemen.De grote vraag is vanzelfsprekend hoe laag een dergelijk uniform inkomstenbelastingtarief
zou kunnen zijn. Zonder verbreding van de grondslag, en als de huidige inkomensverschillen
ongeveer blijven bestaan, dan zal dit tarief vanzelfsprekend een soort gewogen
gemiddelde worden van de huidige tarieven in de 2e, 3e en 4e schijf (zie tabel
2) – dat wil zeggen: ongeveer 44 procent. Overheveling van de hypotheekrenteaftrek
naar Box 3 levert op termijn circa vijf miljard euro op en de afschaffing
van het aparte 65-plustarief ongeveer twee miljard euro. Deze grondslagverbreding
biedt de mogelijkheid tot een tariefverlaging in de inkomstenbelasting met
vier à vijf procentpunten2.: van gemiddeld
44 naar 39 à 40 procent. De tarieven blijven dan nog steeds hoog, maar
het is in ieder geval een forse stap in de goede richting. De welvaart zal
door deze tariefsverlaging op middellange termijn met ongeveer één
procent van het BBP toenemen3. Op lange termijn
kunnen die effecten hoger uitvallen, omdat niet alleen het niveau van BBP
maar ook de groeivoet permanent kan toenemen door minder gebruik te maken
van verstorende belastingheffing.Op korte termijn zal de ruimte voor een tariefsverlaging echter beperkt
zijn, ceteris paribus. De ruimhartige overgangsregeling
waarvoor de Raad pleit, waardoor voor bestaande hypotheken het oude fiscale
regime blijft gelden, maakt dat de budgettaire opbrengst de eerste jaren gering
is. Voor de geleidelijke ophoging van het 65-plustarief geldt
hetzelfde. Dat maakt dat een regering die deze weg bewandelt, over een lange
adem moet beschikken. Er is mogelijk een economisch verantwoorde uitweg, die
nadere studie behoeft: nu de tarieven verlagen alsof de hypotheekrenteaftrek
volledig naar box 3 is overgeheveld, terwijl de opbrengsten voorlopig nog
op zich laten wachten. Enerzijds is de daling van de huizenprijzen als gevolg
van de lagere hypotheekrenteaftrek een last voor de huidige generatie huizenbezitters.
De huidige generatie krijgt een lagere verkoopprijs voor zijn huis. Anderzijds
is daling van de huizenprijzen een lust voor toekomstige generaties, die nu
geen relatief hoge prijs meer hoeven te betalen bij de aankoop van een huis.
In die zin is een daling van de huizenprijzen hetzelfde als een aflossing
van de staatsschuld: de huidige generatie betaalt, doordat er nu tijdelijk
vanwege de aflossing minder geld beschikbaar is voor andere zaken; toekomstige
generaties profiteren, vanwege de lagere rentelasten op de staatsschuld. Daarom
kan een verhoging van de staatsschuld mogelijk worden gebruikt als een compensatie
voor de verlaging van de hypotheekrenteaftrek: de lagere aftrek verschuift
lasten naar het heden, de hogere staatsschuld verschuift lasten naar de toekomst.
Op die manier is het een optie om al meteen bij de aanvang van het nieuwe
hypotheekrenteaftrekregime, de belastingen te verlagen alsof het nieuwe regime
onmiddellijk voor iedereen geldt, terwijl feitelijk de thans lopende hypotheken
worden ontzien1.7. SamenvattingNaar de mening van de Raad is het cruciaal om inactiviteit aan te pakken
en structureel de economische groei te versterken. Het huidige belastingstelsel
is één van de belangrijkste oorzaken voor de geringe prikkels
voor arbeidsparticipatie. Het belastingstelsel kent te hoge marginale tarieven
op arbeid. Voor een concreet en solide belastingbeleid stelt de Raad het volgende
voor:• Voer één uniform marginaal belastingtarief. Gezien de geringe tariefsverschillen tussen de vier schijven valt
veel te winnen door één marginaal tarief voor alle inkomens
in te voeren.• Zorg voor grondslagverbreding. Doorbreek
de fiscale illusie dat een systeem met een hoog belastingtarief en veel aftrekposten
eenzelfde resultaat oplevert als een systeem met een laag belastingtarief
en weinig aftrekposten. De twee belangrijkste opties voor grondslagverbreding
zijn het speciale belastingtarief voor 65-plussers en de hypotheekrenteaftrek.
Zonder aanpassingen in deze regelingen zullen toekomstige regeringen met een
steeds verdergaande erosie van de belastinggrondslag te maken krijgen.Door tijdig de grondslag te verbreden krijgt de overheid de kans om de
transitiekosten langer in de tijd uit te spreiden. Voor zowel het ouderentarief
als de hypotheekrenteaftrek geldt:• Respecteer bestaande aanspraken. De
huidige generatie huizenbezitters wordt geconfronteerd met de lagere waarde
van hun huis. Daarom moeten zij niet ook geconfronteerd worden met een lagere
aftrek. In het geval van 65-plussers en toekomstige 65-plussers geldt dat
de interventie moet kunnen worden voorzien.• Hoe eerder de aanpassing, hoe beter.
Bij de hypotheekrenteaftrek biedt huidige de lage rente de mogelijkheid om
met afschaffing te starten. Bij de aanpassing van het 65+-tarief geldt dat
de aanpassing rond moet zijn voordat de naoorlogse geboortegolf met pensioen
gaat. De Raad van Economisch AdviseursProf.dr. W.H. Buiter (voorzitter)Prof.dr. S.C.W. EijffingerProf.dr. C.G. KoedijkProf.dr. C.N. TeulingsProf.dr. A. van WitteloostuijnSecretaris: dr. H.P. van DalenLiteratuurAlesina, A., E. Glaeser en B. Sacerdote, 2005, Work and Leisure in the
US and Europe: Why So Different?, NBER Working Paper #
11 278, Cambridge, MA.Bovenberg, A.L. en C.N. Teulings, 2005, De vlaktaks in concreto, Economisch Statistische Berichten, 90:112–114.Briene, M., B. de Graaf, A. Meijer en A. Zweedijk, 2005, Effecten beperking fiscale afstrek hypotheekrente, ECORYS Nederland
BV, rapport in opdracht van Raad voor Onroerende Zaken, Rotterdam.Buti, M., S.C.W. Eijffinger en D. Franco, 2005, The Stability Pact Pains:
A Forward-Looking Assessment of the Reform Debate, CEPR
Discussion Paper # 5216, London.Centraal Planbureau, 2005, Macro Economische Verkenning
2006, Sdu, Den Haag.Davis, S.J. en M. Henrekson, 2004, Tax Effects on Work Activity, Industry
Mix and Shadow Economy Size: Evidence from Rich Country Comparisons, NBER Working Paper # 10 509, Cambridge, MA.Freeman, R.B. en R. Schettkat, 2005, Marketization of Household Production
and the EU-US Gap in Work, Economic Policy, January
2005: 7–50.Gentry, W.M. en R.G. Hubbard, 2000, Tax Policy and Entrepreneurial Entry, American Economic Review, 90: 283–287.Goudswaard, K.P., C.L.J. Caminada en H. Vording, 2004, Naar een transparanter loonstrookje, Boom Juridische Uitgevers, Den
Haag.Grob, S., 2005, Hypotheekrenteaftrek in perspectief, Economisch Statistische Berichten, 90: 103–104.IMF, 2005, Kingdom of the Netherlands – Netherlands:
Selected Issues, IMF country report # 5/225, juli 2005, Washington
DC.Kneller, R., M. F. Bleaney en N. Gemmell, 1999, Fiscal Policy and growth:
evidence from OECD countries, Journal of Public Economics, 74: 171–190.OESO, 2004, Economic Survey of the Netherlands 2004, OESO, Parijs.Prescott, E.C., 2004, Why Do Americans Work So Much More Than Europeans?, Federal Reserve Bank of Minneapolis Quarterly Review,
28: 2–13.REA, 2005, Voorjaarsnota 2005, Tweede Kamer
der Staten-Generaal, vergaderjaar 2004–2005, 30 105 no. 3, Sdu,
Den Haag.Rele, H. ter en G. van Steen, 2001, Housing Subsidisation in the Netherlands:
Measuring its Distortionary and Distributional Effects, CPB Discussion Paper # 002, Den Haag.Rogerson, R., 2004, Two Views on the Deterioration of the European Labor
Market Outcomes, Journal of the European Economic Association, 2: 447–455.Schneider, F. en D. Enste, 2000, Shadow Economies: Size, Causes, and Consequences, Journal of Economic Literature, 38: 77–114.Schor, J., 1992, The Overworked American,
Basic Books, New York.Stevens, L.G.M., 2005a, Naar een nieuw eigen woningregime,Economisch Statistische Berichten, 90: 100–102.Stevens, L.G.M., 2005b, Naar een bestendig fiscaal pensioenbeleid, Economisch Statistische Berichten, 90: 286–289.Tweede Kamer, 1997, Belastingen in de 21e eeuw –
een verkenning, vergaderjaar 1997–1998, 25 810 # 2, Sdu,
Den Haag. Tweede Kamer, 2000, Fiscale aspecten van het eigenwoningbezit, bijlage 13 van de Miljoenennota 2001, vergaderjaar 1997–1998,
27 800 # 2, blz. 293–330, Sdu, Den Haag.Verbruggen, J., H. Kranendonk, M. van Leuvensteijn en M. Toet, 2005, Welke
factoren bepalen de ontwikkeling van de huizenprijs in Nederland?, CPB document # 81, Den Haag. XNoot1Vandaar ook de relatief grote omvang van het grijze circuit in landen
waar de belastingdruk hoog of de belastingmoraal laag is (Schneider en Enste,
2000). De omvang van het Nederlandse grijze circuit wordt geschat op 12 à
14 procent van het nationaal inkomen, hetgeen een grove indicatie kan zijn
van de winstmogelijkheden van een eenvoudiger en lager belastingtarief.XNoot2Alesina, Glaeser en Sacerdote (2005) wijzen op de rol van arbeidsmarktreguleringen
die door vakbonden op de agenda zijn gezet om werk te verdelen in neergaande
industrieën, zodat iedereen een beetje werk heeft. Reguleringen (vooral
de van bovenaf opgelegde vakantiedagenregelingen) en belastingen verklaren
in de ogen van Alesina e.a. het arbeidsaanbodverschil tussen de EU en de VS.XNoot1Vanaf volgend jaar worden die vervangen door de inkomensafhankelijke bijdrage
in het kader van de nieuwe zorgverzekeringswet.XNoot1In een studie van Ter Rele en Van Steen (2001) de subsidiëring van
het eigen huis nog breder opgevat en komen zij op een netto subsidie in 2001
voor het eigen huis van 8 miljard euro. Zij nemen de impliciete subsidiëring
(van 6 miljard euro in 2001) mee die verbonden is aan de koppeling van de
hypotheek aan een kapitaalverzekering, waardoor het gespaarde vermogen belastingvrij
kan groeien.XNoot2In feite is dit een vermogensbelasting, die echter om politieke redenen
anders is genoemd.XNoot3Dit geldt voor de 4e schijf: 52% (IB tarief 4e schijf) x 5%.
Voor de derde schijf is de aftrek 42% x 5% = 2,1%.XNoot1Voorbeelden van ad hoc aanpassingen zijn (i) de wet Hillen, waarbij mensen
zonder hypotheek geen huurwaardeforfait hoeven te betalen, (ii) voorstellen
om hypotheekrente nog maar tegen 30 procent te mogen aftrekken (het tarief
in box 3 over het virtuele «forfaitaire rendement»), (iii) of
alleen maar tegen het tarief van de 3e schijf inkomstenbelasting. Alternatief
(i) werkt degressief (wie moet lenen, moet wel het huurwaardeforfait betalen,
wie het huis uit eigen zak kan betalen niet), (ii) en (iii) laten het risico
van tariefarbitrage tussen box 1 en 3 bestaan, zeker als de rente weer oploopt.XNoot2Zie ook Stevens (2005a). Het helpt niet om te verbieden dat hypotheekschuld
van het vermogen wordt afgetrokken,omdat welgestelden hun huis dan simpelweg
met eigen geld financieren, waarmee alsnog de heffing via box 3 wordt ontlopen.XNoot1De afschaffing van de hypotheekrenteaftrek volgens het beschreven scenario
is bij de huidige rentestand equivalent met een stijging van de lange rente
met 0,9% / (1 – 42%) = 1,6% (3e schijf) of 1,5%
/ (1–52%) = 3,1%. Volgens de regressie van Verbruggen
e.a. (2005) leidt dit tot daling van de woningprijzen met acht respectievelijk
15 procent ten opzichte van ongewijzigd beleid. Andere studies vinden soortgelijke
effecten (zie Briene e.a., 2005).XNoot2Momenteel leveren de belasting op inkomen (loonheffing, inkomensheffing
en dividendbelasting tezamen) en de premies volksverzekeringen gezamenlijk
69 miljard euro op; 7 miljard euro extra inkomsten maakt dus een daling van
belastingpercentage mogelijk van ongeveer vier procentpunten mogelijk.XNoot3Uitgaande van een arbeidsaanbodelasticiteit van 0,5 kan dit worden geschat
als: 0,5 x 50% (belastingtarief) x 5% (tariefsverlaging).XNoot1De orde van grootte van de extra staatschuld laat zich als volgt schatten:
de waarde van koopwoningen is ongeveer 1000 miljard euro. Een waardedaling
van 10 procent is gelijk 100 miljard euro. Stel dat de helft daarvan wordt
gecompenseerd door staatsschuld, dus 50 miljard euro. Stel dat die gespreid
over 20 jaar wordt gebruikt, dat is per jaar gemiddeld 2,5 miljard euro. Met
een lineaire afbouw van het bedrag, kan in het eerste jaar twee maal zoveel
worden uitgegeven, dat is 5 miljard euro voor extra belastingverlaging. Dit
bedrag is om en nabij gelijk aan de structurele opbrengst van de overheveling
van de hypotheekrenteaftrek naar box 3. De restricties op de staatsschuld
uit hoofde van het Stabiliteits- en Groeipact (SGP) zijn voor Nederland niet
bindend, voor het financieringstekort hangt dit af van de stand van de conjunctuur.
Bovendien past een dergelijk overgangsregime ook binnen de in 2005 overeengekomen
hervorming van het SGP, waarbij het de bedoeling is om binnen de preventieve
arm van het SGP ook rekening te houden met het doorvoeren van binnenlandse
structurele hervormingen (Buti et al., 2005). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30300-33.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl