Relatie tussen wereldhandelsstelsel en consument; Verslag algemeen overleg op 15 september 1999 over de nota 'WTO in de winkel' inzake de relatie tussen wereldhandelsstelsel en de consument
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26575, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

18-10-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26575 nr. 3

01-10-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26575Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 575Relatie tussen wereldhandelsstelsel en consumentnr. 3VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 1 oktober 1999De vaste commissie voor Economische Zaken1
heeft op 15 september 1999 overleg gevoerd met staatssecretaris Ybema
van Economische Zaken over de nota «WTO in de winkel» inzake
de relatie tussen wereldhandelsstelsel en de consument (26 575,
nrs. 1 en 2).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieVolgens mevrouw Karimi (GroenLinks) waren consumer concerns
met name op de agenda gekomen door sociale en maatschappelijke organisaties
die vrezen dat de WTO teniet zal doen, wat de afgelopen jaren in verschillende
internationale fora aan consensus is bereikt op het gebied van sociale en
milieunormen. Haars inziens vroeg dat een fundamenteel andere kijk op de WTO
en de liberalisatie van de internationale handel dat geen doel op zich is,
maar een middel voor de economische, ecologische en sociale en duurzame ontwikkeling.
Respect voor de wensen van consumenten om ook rekening te houden met productieprocessen
en -methoden moet leiden tot een andere plaatsbepaling van de WTO dan die
welke de regering in de notitie schetst.Regulering van de internationale handel en, waar nodig liberalisatie daarvan,
dient plaats te vinden binnen het kader van internationale verdragen en milieu-,
sociale en arbeidsnormen. Waarvoor nog geen internationale normen bestaan,
zoals op het punt van het dierenwelzijn, zou daarvan meer werk moeten worden
gemaakt.Liberalisatie van internationale handel zou nooit inbreuk mogen maken
op de moeizaam totstandgekomen consensus in Rio, Kopenhagen enz. en bij nieuwe
verdragen zou WTO-conformiteit niet bepalend mogen zijn voor het ambitieniveau.Mevrouw Karimi vroeg zich af wat moet worden verstaan onder zo objectief
en toetsbaar mogelijke normen voor de totstandkoming van specifieke doelstellingen
op het gebied van consumer concerns.Zij was het ermee eens dat het voor- en opstellen van die normen geen
taak van de WTO is, maar voor daartoe meer geëigende VN-organisaties.
Overigens zijn er al heel veel internationale normen. De regering is haars
inziens op de verkeerde weg door vrijhandel als zelfstandige waarde te zien
en daarna pas aandacht te besteden aan milieu en mens.De regering wil de belangen van consumer concerns afwegen tegen het algemene
belang van vrijhandel en de kwetsbare positie van ontwikkelingslanden. Wat
is het algemene belang van vrijhandel? De regering is tegen invoerbeperkende
maatregelen met name als niet de productkenmerken maar milieu, ethische of
religieuze bezwaren tegen de productiemethode in het geding zijn. Zij is ook
tegen handelsmaatregelen die niet in overeenstemming zijn met WTO-regels.
Mevrouw Karimi was het daar op zich mee eens, maar de inzet van de regering
zou er dan ook op gericht moeten zijn om die regels zodanig aan te passen
dat ze ondergeschikt zijn aan de normen voor sociale en ecologisch duurzame
ontwikkeling. De regering erkent dat de reikwijdte van WTO-regels niet altijd
duidelijk is en dat voor een definitieve uitleg daarvan gebruik moet worden
gemaakt van het geschillenbeslechtingsmechanisme, maar dat heeft een zeer
beperkt mandaat en mag de handel niet verstoren.De regering zegt te willen streven naar etikettering en objectieve keurmerken –
maar wat wordt hier met «objectief» precies bedoeld? – en
naar vergroting van de transparantie van de WTO, maar hoe? Zij stelt dat de
WTO open moet staan voor NGO's, onder andere om de vooroordelen of misvattingen
over de WTO uit de weg te ruimen. Blijkbaar gaat zij hierbij uit van «onbekend
maakt onbemind», maar dat doet naar de mening van mevrouw Karimi geen
recht aan de fundamentele kritiek op de WTO van de NGO's. De Nederlandse inzet
zou gericht moeten zijn op aanpassing van de WTO-regels, zodat zij conform
de multilaterale milieuovereenkomsten zijn. Nederland zou bijvoorbeeld kunnen
pleiten voor het opnemen van experts op het gebied van de sociale en milieunormen
in de panels voor geschillenbeslechting.Zij vond het zeer teleurstellend dat de regering, ondanks het feit dat
er sprake is van internationaal breed gedragen arbeidsnormen, tevreden is
met het resultaat van de eerste ministeriële WTO-conferentie in Singapore
en niet verder wil gaan dan het stimuleren van vrijwillige gedragscodes voor
internationaal opererende bedrijven.Onjuist was volgens haar de bewering dat schending van arbeidsrechten
niet in de exportsectoren plaatsvindt. Heeft de staatssecretaris ooit van
vrijhandelszones gehoord? Multinationale bedrijven die zich in vrijhandelszones
in ontwikkelingslanden vestigen, schenden massaal de meest elementaire arbeidsrechten
en produceren alleen voor export. Van hun inkomsten profiteren niet ontwikkelingslanden
of hun bevolking, maar de bekende Aziatische en Noord-Amerikaanse textielmerken
en ondemocratische en corrupte regeringen. Waarom blijft de regering bij haar
inzet voor arbeidsnormen zelfs achter bij de mededeling van de Europese Commissie?In de nota wordt alleen over ontwikkelingslanden gesproken als argument
waarom het niet opportuun is om het niet hanteren van normen te gebruiken
voor invoerbeperkende maatregelen, maar hoe zou de regering ontwikkelingslanden
dan willen ondersteunen om er zelf profijt van te hebben? Is zij bereid te
proberen de SPS-overeenkomst te versterken om het voorzorgsprincipe te kunnen
hanteren, overeenkomsten, bijvoorbeeld over productiemethoden en -processen,
tot stand te brengen, ontwikkelingslanden te ondersteunen in het toepassen
van schonere technieken, voorwaarden te formuleren voor activiteiten van multinationals,
de WTO jaarlijks een rapportage te vragen van schendingen van milieu- en sociale
normen door grote bedrijven, met name in ontwikkelingslanden, te proberen
de bewijslast bij geschillen om te laten draaien en in het geschillenbeslechtingspanel
mensen op te nemen met expertise van sociale aangelegenheden, milieu en dierenwelzijn?De heer Blok (VVD) was het met de staatssecretaris eens dat
veel deelnemers aan de WTO, met name landen met de meeste misstanden, bang
zijn voor mogelijk protectionistisch gebruik van de WTO. In dat licht gezien
kon hij zich goed vinden in de door de staatssecretaris op dit punt gekozen
insteek, nl. de dialoog tussen de WTO en de desbetreffende landen c.q. organisaties.
Terecht wordt er daarbij van uitgegaan dat vrijhandel geen doel op zich is,
maar een middel om de consument goede producten aan te bieden tegen een redelijke
prijs.In de notitie wordt gesproken over objectieve kenmerken bij het hanteren
van keurmerken en gesteld dat inmiddels contact is opgenomen met verschillende
organisaties. Welke organisaties zijn dat? Is er al enige voortgang geboekt
en wordt de Kamer daarover nog nader geïnformeerd?De staatssecretaris stelt terecht dat het overgrote deel van de consumenten
nauwelijks verband ziet tussen het welvaartsniveau in Nederland en de liberalisatie
van de wereldhandel. Hoe denkt hij dat bewustzijn groter te maken? Spreekt
hij daarover rechtstreeks met Nederlandse en internationale NGO's?In het Financieële Dagblad van 15 september las de heer Blok een
artikel waarin de minister van LNV aangeeft dat de inzet van Nederland in
het kader van de WTO onder meer zal zijn gericht op behoud van de landbouwsteun.
Ook de VVD-fractie was de mening toegedaan dat niet plotseling een eind kan
worden gemaakt aan die steun, maar toegegeven moet toch worden dat consumer
concerns er in ieder geval ten dele strijdig mee zijn. Er zal daarom in de
regering een moeilijke afweging moeten worden gemaakt tussen het belang van
een gezonde Nederlandse landbouwsector en van goede producten tegen een redelijke
prijs. De heer Blok vroeg de staatssecretaris daarop nader in te gaan.Mevrouw Wagenaar (PvdA) stelde het bijzonder op prijs dat de
Kamer over consumentenzorgen kon discussiëren, want met name in het Westen
zijn de consumenten de afgelopen tien jaar steeds meer betrokken geraakt bij
de wijze waarop bepaalde producten totstandkomen, bijvoorbeeld met kinderarbeid
maar ook genetisch gemanipuleerd voedsel. Zij vond het jammer dat de staatssecretaris
in zijn nota min of meer de indruk wekt dat hij wat dit betreft in feite tegen
de muur staat en er weinig aan kan doen en zij vond het dan ook belangrijk
om nu te praten over de Nederlandse inzet in de WTO, bij voorkeur een gezamenlijke
EU-inzet, en hoe wellicht op een andere wijze bepaalde doelen kunnen worden
bereikt.Zij was het ermee eens dat maatregelen geen protectionistisch karakter
mogen hebben ten koste van de handelspositie van ontwikkelingslanden, maar
dat wil niet zeggen dat dit een zwaardere inzet in de WTO belemmert. Zo was
zij de mening toegedaan dat de stelling «de vervuiler betaalt»
onderdeel moet vormen van de EU-inzet en dat Nederland op dat punt heel goed
het voortouw kan nemen. Ook was zij het niet eens met de gedachte van de staatssecretaris
dat er op het gebied van het dierenwelzijn binnen de WTO heel moeilijk iets
kan worden gedaan, want waarom zijn er op dat punt inmiddels dan al wereldwijde
afspraken gemaakt? Overigens zou het dan wel verstandig zijn om in eigen land
en in de EU de zaken op dat punt op orde te hebben voor ontwikkelingslanden
betuttelend toe te spreken.Met NGO's zou ook hierover een actieve dialoog kunnen worden gestart,
waarbij het zinnig zou zijn niet alleen de eigen consumentenzorgen aan de
kaak te stellen, maar met name de consumentenzorgen in ontwikkelingslanden.Mevrouw Wagenaar miste in de notitie de dialoog met het bedrijfsleven.
De in Nederland gevestigde maar internationaal opererende bedrijven, zouden
toch een heel belangrijke rol kunnen spelen. Maatschappelijk verantwoord ondernemen
is daar een belangrijk onderdeel van. Wat dit betreft, herinnerde zij aan
een eerdere suggestie van haar fractie om bedrijven te verplichten in hun
jaarverslagen daarover te rapporteren. Kan iets niet via de WTO worden bereikt,
dan wellicht via deze weg! Zij vond dat het kabinet duidelijker en actiever
doelen zou moeten formuleren dan in deze notitie is gedaan, bij voorkeur in
EU-verband. Anders zou Nederland in de EU het voortouw moeten
nemen om tot gezamenlijke standpunten te komen.De heer Ter Veer (D66) memoreerde dat de discussies in het
verleden over de voorganger van de WTO, de GATT, vrijwel alleen maar gingen
over vrijhandel, waarbij elementen als sociale en milieunormen en consumentenzorgen
onvoldoende tot uiting kwamen. Hij vond het dan ook een goede zaak dat in
het kader van de WTO beide kanten van de medaille aandacht krijgen.Hij had begrepen dat in de Landbouwraad van 14 september is gesproken
over de vraag hoe die consumentenzorgen in de WTO zouden moeten worden ingebracht.
Wat is daarvan het resultaat geweest?Met de eerste samenvatting-conclusie van de notitie was hij het op zich
wel eens, maar hij was er niet zeker van dat de zwakste groepen in de samenleving
het meeste baat zouden hebben bij een zo groot mogelijk aanbod van producten
en diensten tegen een zo laag mogelijke prijs. Het gaat in dit verband met
name om de prijzen van grondstoffen die hoe langer hoe meer een zeer klein
percentage uitmaken van de uiteindelijke productprijs. Goedkope grondstoffen
leiden lang niet altijd tot goedkope producten voor de consument.Wat ontwikkelingslanden betreft, kon hij zich vinden in «trade and
not aid»; een eerlijke handel met de ontwikkelingslanden, waarbij niet
ten onrechte hindernissen mogen worden opgeworpen voor markttoegang van de
minst ontwikkelde landen.Overeenstemming over een goede etikettering zou volgens hem vaak een goede
uitweg uit gerezen problemen zijn en toekomstige problemen kunnen voorkomen.
De wens tot objectieve criteria is heel logisch, waarbij de codex alimentarius
goede diensten kan bewijzen, maar het slagvaardiger en het up to date maken
van die codex zal de nodige inspanningen vergen. Hij zag graag dat de Nederlandse
inzet ook daarop gericht werd en ook om te proberen die codex als geschillenbeslechtingsmechanisme
effectiever te maken.Voorts wilde de heer Ter Veer een lans breken voor de stichting Milieukeur
die op heel veel terreinen in Nederland inmiddels veel goed werk heeft verricht.Ten slotte memoreerde hij de opmerking van de minister van landbouw van
de VS die stelde dat de handelsoorlogen die er zijn geweest of nog zijn, volgens
hem nog maar een begin zijn. Hij vreesde dat toekomstige confrontaties, met
name op het gebied van GGO-producten en -voedels de nodige aandacht zullen
vragen op de eerstvolgende WTO-bijeenkomst in Seattle en hoopte dat daarvoor
in ieder geval een begin van een oplossing zal worden gevonden.De heer Stellingwerf (RPF) concludeerde uit de laatste opmerking
van de heer Ter Veer dat de EU tegenover deze strijdbare opstelling van de
VS een even strijdbare opstelling zou moeten kiezen.Zijns inziens gaan consumentenzorgen niet alleen de burgers aan, maar
zeer zeker ook de overheid. Hij waardeerde het positief dat in de notitie
dit onderwerp als zelfstandig onderwerp is uitgewerkt, maar hij betreurde
het daarbij tevens een wat afstandelijke benadering te bespeuren: de mate
waarin een bepaalde zorg onder de bevolking blijkt te leven, bepaalt of de
overheid het al dan niet tot haar taak rekent om zelf regulerend op te treden.
De overheid zou daar toch zelf ook een opvatting over moeten hebben? Liberalisering
van de handel heeft niet alleen positieve, maar ook negatieve gevolgen, zeker
waar die liberalisering te ver is doorgeschoten. Waarom zou liberalisering
een hogere prioriteit moeten krijgen dan andere mondiale problemen? Ongelimiteerde
wereldhandel kan zeer negatieve bijeffecten hebben die naar de mening van
de heer Stellingwerf wel moeten worden gecorrigeerd, zoals problemen op het
gebied van milieu, energie, grondstoffen, dierenwelzijn, genetisch veranderde gewassen enz. Ook hieruit moge duidelijk zijn dat liberalisering geen
doel op zich mag zijn en ook geen prioriteit mag hebben. Mondiale problemen
die vaak uitmonden in consumentenzorgen vragen om een samenhangende visie
op al deze problemen en een evenwichtige aanpak en een schets daarvan miste
hij node.Uiteraard wil de staatssecretaris aandacht besteden aan de veiligheid
van bijvoorbeeld producten en productieprocessen en de positie van financieel
kwetsbare landen, maar het lijkt erop dat hij dat alleen wil doen als dat
geen inbreuk maakt op de verdere vrijmaking van handel, dus geen protectie.
Maar gaat het hier niet om de protectie van moreel hoogwaardige doelen? In
die zin leek hem protectie wel op zijn plaats. Het is dan wel van belang dat
consumentenzorgen geobjectiveerd worden, dat er normen worden opgesteld die
ook met zwaarwegende ethische en milieubezwaren rekening houden. Omdat die
verschillend kunnen worden geïnterpreteerd zal dat heel moeilijk zijn,
maar toch moet er alles aan worden gedaan om op dat punt overeenstemming te
bereiken. De WTO als internationale rechtsorde beschouwen die kan worden ondermijnd,
zoals in de notitie, leek de heer Stellingwerf een te verstarrende uitwerking
te hebben op de discussie wat kan leiden tot een te vrijblijvende opstelling
in de onderhandelingen.De regering stelt dat beperkende maatregelen binnen de WTO een ultimum
remedium zijn; de WTO is geen organisatie om controversiële oplossingen
te bereiken voor problemen die niet tot haar primaire taakgebied horen. De
heer Stellingwerf vond dat een te enge benadering, alsof de handel kan worden
geïsoleerd van wereldproblemen die hoe dan ook te maken hebben met relaties
tussen landen.De aandacht die de notitie schenkt aan genetisch veranderde gewassen stelde
hem teleur, met name omdat de Kamer daarover verleden jaar zo'n duidelijke
motie heeft aangenomen. Uit onderzoek blijkt ook dat GGO in voeding een van
de grootste zorgen van de consument is. Een voldoende beschikbaarheid van
GGO-vrije ketens, ook in de toekomst, is daarbij van groot belang. Het is
een ontwikkeling waarvan niemand, zeker niet op de lange termijn, de gevolgen
kan overzien. Dat punt vergt toch een veel actievere opstelling van de overheid.
De heer Stellingwerf memoreerde dat deze dag, 15 september, de onderhandelingen
over het bio-safetyprotocol in Wenen worden hervat. Het gaat daarbij onder
meer om mogelijkheden voor landen om importbeperkende maatregelen tegen GGO-gewassen
te nemen zolang niet is gegarandeerd dat er GGO-vrije ketens in stand kunnen
blijven. Het zou een goede zaak zijn als de uitkomsten daarvan bepalend zijn
voor het gedrag van en binnen de WTO. Wat hem betreft, moet worden gekozen
voor een voorzorgsbeleid. Het was hem opgevallen dat met name ontwikkelingslanden
graag zien dat er op het punt van GGO regels worden gesteld.Ten slotte vroeg de heer Stellingwerf nog of er ook wordt gediscussieerd
over internationalisering van milieu- en energiekosten in de productprijzen.
Welke mogelijkheden biedt de WTO op dat punt? Leiden de lage transportkosten
niet tot een onnodig gesleep met producten over de wereld?Mevrouw Van der Hoeven (CDA) waardeerde het zeer dat de staatssecretaris
deze notitie heeft voorgelegd op een moment waarop de Kamer er nog zinvol
over kan praten, omdat de onderhandelingen immers nog moeten beginnen. Toch
had zij nog de nodige op- en aanmerkingen; de notitie is niet op alle punten
even concreet, af en toe wat vrijblijvend en berustend.In de notitie staat de relatie tussen het wereldhandelsstelsel en de consument
terecht centraal, maar die relatie wordt niet door alle landen hetzelfde beleefd
en ingevuld. Dat hangt uiteraard samen met de positie van die landen in de
wereldhandel. Overigens wat moet worden verstaan onder consumer concerns?
Toch niet alleen de zorgen van maar ook het belang van de consument?
Daarover verschaft de notitie nog onvoldoende duidelijkheid. De zorgen van
en voor de consument kunnen wel eens haaks staan op het belang van die consument.
Het gaat niet alleen om kwaliteitsbewustzijn, maar ook over prijsbewustzijn.
Als wordt gekozen voor goede producten tegen de laagst mogelijke prijs, zal
de discussie heel anders zijn dan wanneer wordt gekozen voor goede producten
tegen een redelijke prijs. Hoe wil de regering met dat spanningsveld omgaan?Hoewel de WTO ook door de CDA-fractie zeer belangrijk wordt gevonden,
mag men niet de illusie hebben dat door de WTO alle consumentenzorgen geregeld
zijn. Producten van landen die wel of niet lid van de WTO zijn, gaan over
de gehele wereld en consumenten wonen ook in landen die geen deel van de WTO
uitmaken, dus zal iedereen zich moeten houden aan normen die binnen de WTO
worden afgesproken.De zorgen over de veiligheid van voedsel werden uiteraard ook door de
CDA-fractie gevoeld. In dat licht gezien kan de aandacht niet alleen worden
gericht op de financiële positie van de consument.Het was mevrouw Van der Hoeven ook nog niet duidelijk welke ruimte de
WTO biedt voor het stellen van wettelijke etiketteringsvoorschriften door
overheden. Is de bewindsman bereid nader onderzoek te verrichten naar de ruimte
die nationale overheden hebben om die voorschriften uit te vaardigen, hoe
die ruimte kan worden ingevuld en hoe die via aanpassing van het WTO-verdrag
kan worden vergroot? In dit verband vroeg zij nog naar de stand van zaken
rondom de European food agency. Welke belemmeringen zijn er op dat punt?Naar de mening van de CDA-fractie dient de WTO open te staan voor discussie
met maatschappelijke organisaties en mag zij niet worden gebruikt voor iets
waarvoor zij niet in het leven is geroepen. Meer bekendheid over regels en
werkzaamheden van de WTO leek haar van belang, maar zij vroeg zich wel af
hoe die zal worden bewerkstelligd. Zal het Rathenau-instituut daarvoor worden
ingeschakeld? Hoe wordt dan de slag naar de consument gemaakt?Al met al was mevrouw Van der Hoeven de mening toegedaan dat consumer
concerns een verzamelbegrip is dat nader moet worden gedefinieerd, waarbij
niet alleen de NGO's, maar ook consumentenorganisaties moeten worden betrokken.Kan de bewindsman iets meer zeggen over het voornemen om zich bij de komende
WTO-onderhandelingen met name te richten op verdere liberalisering van de
handel waar deze van bijzonder belang is voor de consument, zoals diensten,
landbouw en handel via Internet? Wat is de insteek van de regering waar het
gaat om de handel via Internet? Wat gaat zij daarbij aan de orde stellen?
Gaat het daarbij ook om de veiligheid van de financiële transacties,
transparantie op het terrein van de fiscaliteit en de aanpak van ongewenste
ontwikkelingen? Een voorbeeld van dat laatste is de handel in kinderporno,
wapens e.d.Welke ruimte heeft de Nederlandse regering voor protectionistische maatregelen
en nationaal flankerend beleid? Daarbij staat centraal de vraag wat je nu
precies wilt beschermen.Ten slotte onderschreef mevrouw Van der Hoeven het streven om de stelling
«de vervuiler betaalt» ook ingang te doen vinden in de WTO, maar
zij vroeg zich wel af of dat nu een consumentenzorg is of een politieke visie.
Wat zijn de effecten daarvan op de positie van ontwikkelingslanden en hoe
denkt de regering te bewerkstelligen dat via flankerend beleid de productiemethoden
en -processen in ontwikkelingslanden bij de tijd kunnen worden gebracht? Antwoord van de regeringDe staatssecretaris was het ermee eens dat er nu een heel ander
soort discussie wordt gevoerd over internationale handel dan ten tijde van
de GATT. Toen was de inzet inderdaad pure internationale handelsbevordering,
terwijl de discussie nu veel breder en ook genuanceerder is geworden en de
consumentenzorgen een belangrijk aandachtspunt zijn geworden. Hij was ervan
overtuigd dat verdere liberalisering van de wereldhandel en het goed functioneren
van de WTO ook voor de consument belangrijk zijn. Overigens is de discussie
in het kader van de komende WTO-ronde veel breder dan alleen consumentenzorgen.
Die vormen een belangrijk element van die discussie, maar er zijn veel meer
onderwerpen die in dat kader een rol spelen.Door de geleidelijke liberalisering van de wereldhandel in de afgelopen
decennia heeft de consument de keuze gekregen uit een veel groter scala aan
producten en in het algemeen tegen lagere prijzen. Echter, de consument heeft
daar in toenemende mate vragen bij, vragen over de veiligheid van het voedsel,
de bescherming van het milieu, naleving van arbeidsnormen, het bevorderen
van dierenwelzijn enz. Voorzover er spanning bestaat of lijkt te bestaan tussen
de internationale handelsregels en die vragen heeft de regering de plicht
om daaraan aandacht te besteden en zij doet dat ook zo serieus en consciëntieus
mogelijk.Daarbij acht zij het wel van belang de vaak zo kwetsbare positie van de
ontwikkelingslanden goed in het oog te houden. Consumentenzorgen richten zich
veelal op producten uit of productieomstandigheden in ontwikkelingslanden.
Ook voor de bevolkingen van die landen zijn veiliger producten, verantwoord
milieubeheer en menswaardige arbeidsomstandigheden van groot belang, maar
juist door het lage ontwikkelingsniveau is het voor ontwikkelingslanden over
het algemeen ook erg moeilijk om te voldoen aan de hoge normen die bijvoorbeeld
Nederland daarvoor het liefst zou hanteren. Als daar geen rekening mee wordt
gehouden, kan wel eens de situatie ontstaan dat goed bedoelde eisen op basis
van consumentenzorgen ten nadele van die ontwikkelingslanden uitwerken en
derhalve ook kunnen worden misbruikt om protectionistische redenen. De bewindsman
vond dat een moeilijke afweging. Hij had er begrip voor dat men hier veel
aandacht aan besteedt en er veel aan wil doen, maar men moet dan wel goed
letten op de effecten voor met name die ontwikkelingslanden.Hij gaf vervolgens aan dat dit de vooravond is van de start van de nieuwe
WTO-ronde. De komende maanden zullen dus bepalend zijn voor de inzet van de
Nederlandse regering daarbij. Ter voorbereiding daarvan wordt erover gesproken
in EU-verband om te proberen tot een zoveel mogelijk gezamenlijk standpunt
te komen. Op dit moment gaat de discussie binnen de EU vooral om de vraag
of er vanuit de EU met een gezamenlijke inbreng op het punt van de consumer
concerns kan worden gekomen. Zo ja, wat houdt die dan in? Inmiddels is wel
duidelijk geworden dat men er in EU-verband wel iets mee wil, maar over de
concrete invulling daarvan zal nog veel discussie nodig zijn. Zo pleit hij
er al een tijd voor om het aspect van dierenwelzijn op te nemen in de consumentenzorgen,
maar lang niet alle EU-landen zijn daar zo'n voorstander van. Over de Nederlandse
inzet op dit punt in EU-verband is de regering al met een notitie gekomen.
Die is ook met de Kamer besproken en wel op 24 juni jl. Er zal nog een tweede
nota komen vlak voor een belangrijk Europees overleg en die zal op 7 oktober
a.s. met de Kamer worden besproken. Vlak voor Seattle zal er dan nog een derde
nota komen waarin de Nederlandse en de EU-inzet in Seattle zullen worden geschetst.
In al deze nota's zal worden aangegeven wat de regering onder andere op het
punt van consumer concerns wil bereiken zonder de positie van ontwikkelingslanden
te schaden maar integendeel te versterken. Alle onderdelen van die
concerns worden door de verschillende ministers in internationale overleggen
aan de orde gesteld.De WTO is nog een jonge organisatie. De start ervan was niet slecht, maar
zij moet zich nog verder ontwikkelen en versterken. Echter, de WTO is ook
een organisatie van landen die beslissen op basis van consensus en kan niets
opleggen. Dat wil niet zeggen dat er in de WTO geen aandacht mag worden besteed
aan andere zaken dan handelsbevordering. De Nederlandse regering laat in ieder
geval niet na daarvoor ook de aandacht te vragen. De thans voorliggende notitie
schetst wat er zoal kan worden gedaan om tegemoet te komen aan die consumentenzorgen.
Allereerst moet het debat worden gevoerd met parlement en maatschappelijke
organisaties. In dat verband is goede informatie over wat er in de WTO speelt
van belang, wat er wel kan en vooral wat er niet kan en waarom niet. In dat
licht bezien verheugde het de bewindsman dat nu voor de eerste maal een delegatie
vanuit de Kamer en de NGO's als waarnemer mee zal gaan naar Seattle. Inmiddels
heeft er al een reeks van 7 zeer brede bijeenkomsten – met deelname
van 20 tot 30 organisaties – plaatsgevonden met maatschappelijke organisaties
over de Nederlandse inbreng in de WTO. Er vinden ook afzonderlijke gesprekken
en intensieve briefwisselingen met organisaties plaats. Ook wordt geprobeerd
EZ zoveel mogelijk vertegenwoordigd te laten zijn op bijeenkomsten die organisaties
zelf organiseren. De bewindsman was zeker van plan hiermee door te gaan tot
de bijeenkomst in Seattle. Overigens wordt ook met het bedrijfsleven ampel
overleg gevoerd, bijna dagelijks, onder andere over WTO-aangelegenheden. Er
is al een vast tweemaandelijks overleg met het bedrijfsleven over WTO-zaken
en daarnaast is het afgelopen jaar een discussie bezig over het maatschappelijk
verantwoord ondernemen, waarbij ook de consumentenzorgen spelen.De Nederlandse regering vindt goede arbeidsnormen uiteraard van groot
belang maar wil daarvoor op een effectieve manier de aandacht vragen in internationale
fora. De WTO kan, zoals gezegd, niets opleggen. Het is dan beter om het vraagstuk
van arbeidsnormen aan de orde te stellen in het kader van de ILO die op dat
punt de afgelopen jaren al heel veel goed werk heeft gedaan en een autoriteit
heeft opgebouwd. Dat leek de bewindsman een effectievere manier dan alleen
de arbeidsnormen in WTO-verband aan de orde te stellen, ook al omdat hij weet
dat vooral ontwikkelingslanden op dat punt buitengewoon terughoudend zijn
vanwege de negatieve gevolgen daarvan. Sancties is een optie die in WTO-verband
in ieder geval absoluut onhaalbaar is. Zijn inzet is dus met name een discussie
in ILO-verband en dan vervolgens een dwarsverband te leggen naar de WTO.In de notitie had de bewindsman het streven vermeld om te komen tot een
keurmerk der keurmerken, waarbij alle relevante aspecten van consumentenzorgen
worden betrokken en op een etiket komen. Hij gaf toe dat consumenten zich
in toenemende mate bewust worden van de wijze waarop producten zijn geproduceerd,
en wat erin zit. Hij moet dan zo goed mogelijk worden geïnformeerd om
een eigen keuze te kunnen maken. Echter, ook de discussie daarover is nogal
moeizaam. Aan zijn inzet hoeft niet te worden getwijfeld en die wordt ook
ondersteund door de minister voor Ontwikkelingssamenwerking die daarvoor ook
middelen beschikbaar heeft gesteld en probeert een en ander te bewerkstelligen
via stichtingen als Max Havelaar en Rugmark. Op het ministerie van EZ zijn
twee onderzoeken van start gegaan. Een ervan richt zich op de vraag wat de
consument vindt van de informatie die hij nu krijgt en waaraan hij nog behoefte
heeft. Het andere onderzoek richt zich meer op de ervaringen die al met keurmerken
zijn opgedaan. Ook voert het ministerie van SZW op dit moment een onderzoek
uit waarbij vooral wordt bezien in hoeverre de overheid de totstandkoming
van sociale keurmerken kan bevorderen.De bewindsman wees er voorts op dat het voorzorgsbeginsel op dit moment
al in de WTO een element is van de discussie over het hormoonvlees.
Tot op heden is nog steeds niet overtuigend wetenschappelijk aangetoond dat
dit vlees een risico vormt voor de volksgezondheid, maar op grond van het
voorzorgsbeginsel heeft de EU, daarin door de Nederlandse regering gesteund,
indertijd wel gekozen voor een invoerverbod. Op grond van het SPS-verdrag
moet echter zo snel mogelijk tot een gefundeerd wetenschappelijk oordeel worden
gekomen. Omkering van de bewijslast was naar de mening van de staatssecretaris
geen begaanbare weg.De eventuele afschaffing van landbouwsubsidies is een discussie die zijns
inziens met name zal plaatsvinden in het kader van de te kiezen WTO-inzet.
In de tweede nota waarover hij zojuist sprak, zal daar dan ook zeker op worden
teruggekomen. In EU-kader heeft Nederland in het landbouwdossier in ieder
geval voor een offensieve opstelling gekozen, dus een bereidheid om ook zelf
stappen op dat punt te zetten. Persoonlijk was de bewindsman van mening dat
het van groot belang zou zijn als de landbouwsubsidies zo snel mogelijk tot
het verleden zouden behoren. Als je de internationale handel wilt stimuleren
en de positie van ontwikkelingslanden wilt versterken, zou dat toch het streven
moeten zijn.Ook wat de GGO's e.d. betreft, gaat de discussie vooral over de risico's
ervan en zal die moeten worden gevoerd op basis van wat daarover wetenschappelijk
wordt aangetoond. Anders wordt het een discussie over emoties en dat leek
hem niet zinvol. Bovendien is het een kwestie die bij de discussie over de
etikettering en keurmerken wordt betrokken. Is het mogelijk om via gerichte
productinformatie de consument duidelijk te maken om wat voor product het
gaat?De regering had zijns inziens direct de discussie over een European food
agency opgepakt naar aanleiding van de dioxinekwestie. De regering zou zo'n
agency zeer graag willen in aanvulling op het veterinaire comité. Voorzover
hij weet, werkt de Europese Commissie ook hard aan de totstandkoming ervan
en Nederland ondersteunt dat waar mogelijk.Ten slotte zegde de bewindsman toe eventueel nog niet beantwoorde vragen
zo snel mogelijk schriftelijk te beantwoorden en de Kamer in ieder geval voor
Seattle nog te informeren over de Nederlandse inzet op het punt van de consumentenzorgen.
Hij herhaalde overigens zijn toezegging dat in de nog komende notities de
kwestie van de consumer concerns een expliciete plaats krijgen, uitmondend
in een integrale notitie van de regering over de uiteindelijke inzet in de
WTO-onderhandelingen.De voorzitter van de commissie,BiesheuvelDe griffier van de commissie,Tielens-Tripels XNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Biesheuvel (CDA), voorzitter, Witteveen-Hevinga
(PvdA), Leers (CDA), Voûte-Droste (VVD), ondervoorzitter, Rabbae (GroenLinks),
Hessing (VVD), Giskes (D66), Marijnissen (SP), Crone (PvdA), Van Dijke (RPF),
M. B. Vos (GroenLinks), Van Zuijlen (PvdA), Augusteijn-Esser (D66),
Hofstra (VVD), Van Walsem (D66), Wagenaar (PvdA), Stroeken (CDA), De Boer
(PvdA), Van den Akker (CDA), Geluk (VVD), Verburg (CDA), Bos (PvdA), Blok
(VVD), Hindriks (PvdA).Plv. leden: Verbugt (VVD), Atsma (CDA), Kalsbeek-Jasperse
(PvdA), Wijn (CDA), Klein Molekamp (VVD), Vendrik (GroenLinks), Kamp (VVD),
Van den Berg (SGP), Poppe (SP), Kuijper (PvdA), Van Middelkoop (GPV), Van
der Steenhoven (GroenLinks), Schoenmakers (PvdA), Bakker (D66), Van Baalen
(VVD), Schimmel (D66), Herrebrugh (PvdA), Van der Hoeven (CDA), Smits (PvdA),
De Haan (CDA), Van Beek (VVD), Schreijer-Pierik (CDA), Koenders (PvdA), Udo
(VVD), Hamer (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26575-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl