Goedkeuring van het op 17 juli 1998 totstandgekomen Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof (Trb. 2000, 120); Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27484, nr. A

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

15-11-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

27484-(R1669) nr. A

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamOndertekeningBijlage bij het advies van de Raad van state van het Koninkrijk van
15 juni 2000, no.W02.00.0133/11/K, met redactionele kanttekeningen die de
Raad in overweging geeft.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27484Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 34 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 484 (R 1669)Goedkeuring van het op 17 juli 1998 totstandgekomen Statuut van Rome
inzake het Internationaal StrafhofAADVIES RAAD VAN STATE VAN HET KONINKRIJK EN NADER RAPPORT1Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State van het Koninkrijk
d.d. 15 juni 2000 en het nader rapport d.d. 31 oktober 2000, aangeboden
aan de Koningin door de minister van Buitenlandse Zaken. Het advies van de
Raad van State van het Koninkrijk is cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 31 maart 2000, no. 00.001922, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Buitenlandse Zaken, mede namens de Minister
van Justitie, bij de Raad van State van het Koninkrijk ter overweging aanhangig
gemaakt het voorstel van rijkswet met memorie van toelichting, houdende goedkeuring
van het op 17 juli 1998 totstandgekomen statuut van Rome inzake het Internationaal
strafhof.Nader rapport inzake het voorstel van Rijkswet, houdende goedkeuring van
het op 17 juli 1998 totstandgekomen Statuut van Rome inzake het Internationaal
Strafhof (Trb. 2000, 120)Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 31 maart
2000, nr. 00.001922, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State van het Koninkrijk
zijn advies inzake het bovenvermelde voorstel van rijkswet rechtstreeks aan
mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd 15 juni 2000, nr. W02.00.0133/II/K,
bied ik U hierbij aan.Op 17 juli 1998 is in Rome totstandgekomen het statuut van Rome inzake
het Internationaal Strafhof (hierna: het statuut). Daarin is bepaald dat het
Internationaal strafhof (hierna: het Hof) bevoegd is om rechtsmacht uit te
oefenen over personen die zich schuldig maken aan «de ernstige misdrijven
van internationale zorg», namelijk genocide, misdrijven tegen de menselijkheid,
oorlogsmisdrijven en agressie. Het Statuut bevat onder meer bepalingen over
de ontvankelijkheid, het toepasselijke recht, de samenstelling van het Hof,
het opsporingsonderzoek en de vervolging, de terechtzitting, de straffen,
het beroep (en de herziening), de internationale samenwerking en wederzijdse
rechtshulp en de tenuitvoerlegging van de straffen.Een aantal belangrijke onderwerpen van het Statuut vraagt nog om een nadere
regeling en is derhalve thans nog niet aan de orde. Mede tegen die achtergrond
meent de Raad van State van het Koninkrijk thans met enkele meer formele en
procedurele opmerkingen te kunnen volstaan. In het bijzonder worden enkele
grondwettelijke vraagstukken aan de orde gesteld.1. Een aantal van de onderwerpen dat in het Statuut is geregeld, moet
nog nader worden uitgewerkt. Zo is in artikel 2 bepaald dat nog een overeenkomst tot stand zal worden gebracht tussen de Verenigde Naties en het Hof.
In artikel 3, tweede lid, is verder bepaald dat het Hof een overeenkomst zal
sluiten met het gastland (Nederland). In artikel 5, tweede lid, is bepaald
dat het Hof pas rechtsmacht zal uitoefenen ten aanzien van het misdrijf «agressie»
nadat een definitie van dat misdrijf is opgesteld en door middel van een wijziging
van het Statuut aan het statuut is toegevoegd. Ook de «financiële
regelingen», de «elementen van misdrijven» en het «Reglement
van proces- en bewijsvoering» moeten nog worden aangenomen, en wel door
de «Vergadering van Staten die Partij zijn» in de zin van artikel
112, eerste lid, van het Statuut (artikel 113, artikel 9 respectievelijk artikel
51 van het statuut). Het is thans nog niet te voorzien welke consequenties
deze«uitvoeringsregelingen» voor Nederland zullen hebben. Over
de«elementen van misdrijven» en het «Reglement van proces-
en bewijsvoering» wordt in de toelichting opgemerkt dat zij moeten worden
aangemerkt als besluiten van een volkenrechtelijke organisatie in de zin van
artikel 92 van de Grondwet (GW).1 Dit komt de
Raad juist voor. De besluiten van de «Vergadering» hoeven derhalve
niet meer door de lidstaten te worden goedgekeurd.De toelichting gaat echter niet in op de status van de hiervoor genoemde
overeenkomsten. Uit de verwijzing in artikel 5, tweede lid, naar de artikelen
121 en 123 van het statuut, kan worden opgemaakt dat het vastleggen van de
definitie van het misdrijf «agressie» geschiedt bij verdragswijziging.
Die wijziging behoeft dan goedkeuring van de Staten-Generaal.Het Hof heeft op grond van artikel 4, eerste lid, van het Statuut internationale
rechtspersoonlijkheid en kan overeenkomsten sluiten. Hieruit kan worden afgeleid
dat het Hof moet worden aangemerkt als een «volkenrechtelijke organisatie»
in de zin van artikel 92 GW. Als het Hof een overeenkomst sluit, kan het sluiten
daarvan derhalve worden aangemerkt als het nemen van een «besluit van
een volkenrechtelijke organisatie». De overeenkomst die zal worden gesloten
met de Verenigde Naties (artikel 2), behoeft dan ook niet meer de goedkeuring
van de Staten-Generaal. Dat ligt weer anders met de zetelovereenkomst die
zal worden gesloten tussen het Hof en Nederland als gastland (artikel 3);
daarbij is Nederland partij aan de andere zijde.Het verdient aanbeveling in de memorie van toelichting duidelijkheid te
verschaffen over de status van de hiervoor genoemde overeenkomsten.1. Naar aanleiding van 's Raads suggestie is de status van enkele in de
memorie van toelichting genoemde overeenkomsten voor zover nodig verduidelijkt.2a. In artikel 121 van het Statuut is bepaald dat een wijziging van het
Statuut – met uitzondering van een wijziging van de artikelen 5, 6,
7 en 8 – voor alle partijen in werking treedt, één jaar
nadat zevenachtste van de partijen de wijziging heeft bekrachtigd.2 Dit geldt ook voor wijzigingen die worden aangenomen
tijdens de in artikel 123, eerste lid, van het Statuut aangekondigde Herzieningsconferentie
(artikel 123, derde lid). Voor een partij die de wijziging niet heeft bekrachtigd,
bestaat de mogelijkheid om binnen een jaar het Statuut met onmiddellijke ingang
op te zeggen (artikel 121, zesde lid). In de toelichting op de artikelen 121
tot en met 123 wordt opgemerkt dat dergelijke wijzigingen in Nederland zo
spoedig mogelijk ter parlementaire goedkeuring zullen worden aangeboden. Aangenomen
wordt daar dat de goedkeuringsprocedure – gezien de hoge drempel voor
inwerkingtreding – zal zijn afgerond voordat de wijziging in werking
treedt. Mocht de wijziging toch van kracht worden voordat het Koninkrijk deze
heeft bekrachtigd, dan moet – zo stelt de regering – de wijziging
geacht worden als besluit van een volkenrechtelijke organisatie tot stand
te zijn gekomen.Over een met artikel 121 van het Statuut vergelijkbare verdragsbepaling
is door de Raad van State eerder opgemerkt dat, indien de goedkeuring niet
op tijd wordt verkregen, de bepaling tot gevolg heeft dat Nederland wordt
gebonden aan een wijziging van het verdrag zonder dat deze binding is voorafgegaan
door goedkeuring van de Staten-Generaal ingevolge artikel 91 GW.3 Volgens de Raad dient de wijziging derhalve – als geen nadere
regeling is getroffen – op grond van artikel 91 GW toch nog achteraf
te worden goedgekeurd. De Raad acht het evenwel onwenselijk een dergelijke
goedkeuringsprocedure – die volkenrechtelijk geen gevolg heeft –
voort te zetten. Artikel 10 van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen
(Rgbv), dat voorziet in de mogelijkheid van voorlopige inwerkingtreding van
verdragen, is naar het oordeel van de Raad van State, nu het daar
moet gaan om de aanwezigheid van een buitengewoon geval van dringende aard,
niet voor de onderhavige situatie geschreven. De Raad adviseerde daarom bij
de goedkeuringswet, met toepassing van artikel 7, aanhef, en onder a, Rgbv,
te bepalen dat verdragswijzigingen, indien de ratificatie door tweederde van
de verdragsstaten – andere dan Nederland – is gedaan, geen
goedkeuring van de Staten-Generaal meer behoeven.1
Dit advies is destijds door de regering opgevolgd.De Raad meent dat ook in het onderhavige geval in de goedkeuringswet,
met toepassing van artikel 7, aanhef, en onder a, Rgbv, dient te worden bepaald
dat verdragswijzigingen als bedoeld in artikel 121 (met uitzondering van de
in het vijfde lid genoemde wijzigingen) en artikel 123, geen goedkeuring van
de Staten-Generaal meer behoeven, indien de ratificatie door zevenachtste
van de verdragsstaten is verkregen.Met het in de memorie van toelichting ingenomen standpunt, dat de wijziging
dan geacht kan worden als besluit van een volkenrechtelijke organisatie tot
stand te zijn gekomen, kan niet worden ingestemd. De wijziging komt immers
niet tot stand door haar aanvaarding door de Vergadering van staten die Partij
zijn (dan wel de Herzieningsconferentie) doch door ratificatie of aanvaarding
door de afzonderlijke staten. De toelichting dient op dit punt te worden aangepast
en de goedkeuringswet dient te worden aangevuld als hiervoor aangegeven.b. Evenzeer dient de goedkeuringswet erin te voorzien dat wijzigingen
van een institutioneel karakter, waarvoor in artikel 122 van het statuut een
eenvoudige procedure is voorzien, niet de goedkeuring van de Staten-Generaal
behoeven, wanneer dergelijke wijzigingen worden aanvaard door een Herzieningsconferentie.Wordt een wijziging bij consensus of tweederde meerderheid aanvaard in
de Vergadering van Staten die Partij zijn – een mogelijkheid waarin
artikel 122 ook voorziet – dan is er sprake van een besluit van een
volkenrechtelijke organisatie, doch dat kan niet worden gezegd van aanvaarding
door een ad hoc bijeengeroepen Herzieningsconferentie. De goedkeuringswet
dient ook op dit punt te worden aangevuld.2. a. en b. Voor wijziging van het Statuut is een voorstel terzake nodig,
dat wordt aangenomen door de bij artikel 112 van het Statuut ingestelde Vergadering
van Partijen. Wanneer nu zeven achtste van de partijen een verdragswijziging
heeft bekrachtigd, treedt deze ingevolge artikel 121, vierde lid, in werking
voor alle partijen bij het Statuut, dus ook voor de een achtste van de partijen
die de verdragswijziging (nog) niet hebben bekrachtigd. De dan totstandgekomen
verdragswijziging krijgt voor die een achtste van de partijen daarmee het
effect van een besluit van de Vergadering van Partijen, en kan dus geacht
worden tot stand te zijn gekomen als besluit van een orgaan van een volkenrechtelijke
organisatie in de zin van artikel 92 van de Grondwet.Dergelijke procedures worden vaker in verdragen tot oprichting van een
internationale organisatie gebruikt, met name in het kader van de Verenigde
Naties. Zij zijn bedoeld om het functioneren van de organisatie in kwestie
niet te laten frustreren doordat enkele leden om administratieve redenen een
wijziging niet tijdig zouden aanvaarden (bij een vereiste van aanvaarding
door alle leden) of doordat meerdere verdragsregimes tegelijk van toepassing
zouden zijn (bij inwerkingtreding van een wijziging alleen voor die leden
die hebben aanvaard).De situatie, dat een verdragswijziging uiteindelijk in werking zou kunnen
treden voor het Koninkrijk, als dat die wijziging nog niet zou hebben bekrachtigd,
kan in gevallen als de onderhavige dus worden beschouwd als het meegaan met
een besluit van de internationale organisatie in kwestie. Dit is al vele jaren
het standpunt van de regering, waarbij de Raad van State zich diverse malen
heeft aangesloten, bijvoorbeeld bij de goedkeuring van het Statuut van de
Internationale Telecommunicatie Unie (ITU, kamerstukken II 1991/92, 22 650
(R 1438) en van de vierde wijziging van de Overeenkomst betreffende het
Internationaal Monetair Fonds (IMF, kamerstukken II 1998/99, 26 244 (R 1623). Het door de Raad in zijn advies aangehaalde geval uit 1995, waarbij wel
een aanvullende wettelijke regeling geboden was, betreft een andere casus:
bij die organisatie, het Internationaal Instituut voor democratie en verkiezingsondersteuning,
wordt het oprichtingsverdrag gewijzigd «bij een besluit van tweederde
van alle partijen», en de wijziging «is dan bindend voor alle
leden en geassocieerde leden». Hierbij is de organisatie zelf dus niet
betrokken en er is dus ook geen besluit in de zin van artikel 92 van de Grondwet
(kamerstukken II 1995/96, 24 577 (R 1562)).Er is dus geen noodzaak om de in artikel 121 van het Statuut bedoelde –
en overigens theoretische – situatie op de door de Raad voorgestane
wijze in de goedkeuringswet te regelen; mogelijk is dat uiteraard wel.Het behandelen en aannemen van een voorgestelde verdragswijziging is niet
alleen voorzien door de Vergadering van Partijen, maar ook door de ingevolge
artikel 123 bijeen te roepen Herzieningsconferentie en ad hoc bijeen geroepen
Herzieningsconferenties (artikel 121, derde lid, en artikel 122, tweede lid).
In de laatste gevallen kan er twijfel bestaan, of er – uiteindelijk
of direct – sprake is van een besluit van een orgaan van een volkenrechtelijke
organisatie. Het onderhavige wetsvoorstel is daarom aangevuld in de door de
Raad aangegeven zin.Het komt de regering niet wenselijk voor, om slechts voor een deel van
de gevolgen van de in het Statuut opgenomen wijzigings-procedures expliciete
voorzieningen te treffen in de goedkeuringswet. Mede uit het oogpunt van doorzichtigheid
is het wetsvoorstel daarom aangevuld met beide door de Raad voorgestane bepalingen.
De memorie van toelichting is dienovereenkomstig aangepast.3. De memorie van toelichting besteedt ruime aandacht aan de grondwettelijke
aspecten van goedkeuring van het Statuut.1 Onverenigbaarheid
van het Statuut met de GW heeft als consequentie dat bij de goedkeuring de
procedure van het derde lid van artikel 91 GW dient te worden toegepast. In
de memorie van toelichting wordt de conclusie bereikt dat deze bepaling van
de GW buiten toepassing kan blijven. De Raad deelt dat oordeel niet.a. Artikel 71 GW verleent de leden van de Staten-Generaal, de ministers,
de staatssecretarissen en andere personen die deelnemen aan de beraadslagingen
immuniteit voor hetgeen zij in de vergaderingen van de Staten-Generaal of
van commissies daaruit hebben gezegd of aan deze schriftelijk hebben overgelegd.Artikel 27 van het Statuut bepaalt evenwel dat hen geen immuniteit toekomt
en artikel 25 van het Statuut maakt onder meer strafbaar het aanzetten tot
genocide of oorlogsmisdaden, hetgeen ook in bedoelde beraadslagingen of schriftelijke
stukken zou kunnen gebeuren. In de memorie van toelichting wordt op dit punt
geen strijd tussen statuut en GW aanwezig geacht. De immuniteit van artikel
71 GW zou, gezien de in de Reglementen van Orde van de Eerste en de Tweede
Kamer der Staten-Generaal voorziene sanctiemogelijkheden en de in artikel
119 GW voorziene berechting van ambtsmisdrijven, niet absoluut zijn. Deze
redenering onderschrijft de Raad niet. De genoemde sanctiemogelijkheden vormen
geen uitzondering op het niet in rechte kunnen worden vervolgd, en ook de
in artikel 119 GW voorziene vervolging van «ambtsmisdrijven» doorbreekt
de in artikel 71 GW verleende immuniteit naar het oordeel van de Raad niet,
terwijl de in het Statuut voorziene vervolging dat wel doet. Derhalve is sprake
van afwijking van een specifieke bepaling van de GW.b. Ingevolge artikel 59 van het statuut kan een persoon zich bij zijn
arrestatie wenden tot de rechter van de staat van bewaring. Is hij eenmaal
ter beschikking gesteld van het Hof, dan lijkt uit artikel 60 van het Statuut
te volgen, dat een procedure tot invrijheidstelling voor de Nederlandse rechter
niet langer mogelijk is.Naar het oordeel van de Raad staat dit op gespannen voet met het tweede
lid van artikel 15 GW. Anders dan in de memorie van toelichting wordt gesteld,
is de Raad van oordeel dat in die bepaling de toegang tot de Nederlandse rechter
is gegarandeerd.2Om de aangegeven redenen is de Raad van State van mening dat voor de goedkeuring
van het statuut de procedure van het derde lid van artikel 91 GW dient te
worden gevolgd en dat de toelichting op de vorengenoemde punten dient te worden
aangepast.3a. De Raad van State is van mening dat de sanctiemogelijkheden in de
Reglementen van Orde van de Eerste Kamer en de Tweede Kamer der Staten-Generaal
en de in artikel 119 van de Grondwet voorziene berechting van ambtsmisdrijven,
de immuniteit van artikel 71 Grondwet niet doorbreken terwijl de in het Statuut
voorziene vervolging dat wel doet. Op grond daarvan concludeert de Raad dat
sprake is van afwijking van een specifieke bepaling van de Grondwet.De sanctiemogelijkheden in de Reglementen van Orde van de Eerste Kamer
en de Tweede Kamer der Staten-Generaal en de in artikel 119 van de Grondwet
voorziene berechting van ambtsmisdrijven kunnen leiden tot een zekere beperking
van de vrijheid van meningsuiting in de vergaderingen van de Staten-Generaal
en van commissies. Bij nadere beschouwing kan daarin inderdaad geen algemene
uitzondering worden gelezen op het niet in rechte vervolgd of aangesproken
kunnen worden, zoals bedoeld in artikel 71 Grondwet.Er zijn echter wel andere argumenten aan te voeren waarom in casu geen
sprake is van een afwijking van de Grondwet. In de literatuur is wel verdedigd
dat deze bepaling slechts betrekking heeft op de constitutionele verhoudingen
binnen de Nederlandse rechtsorde en dus niet ziet op de mogelijke vervolging
door een Internationaal Strafhof (zie C. A. J. M. Kortmann,
Ars Aequi 1999, nr. 10, p. 763). Hier staat tegenover dat de Raad van State
op de door hem aangegeven gronden van oordeel is dat de bepalingen van het
Statuut een afwijking vormen van artikel 71 Grondwet. De Raad van State gaat
ervan uit dat artikel 71 een absolute strafrechtelijke immuniteit garandeert.
De regering legt dit aldus uit dat het in dit verband niet uitmaakt of de
vervolging plaatsvindt voor een nationale of een internationale rechter.Derhalve kan ten minste gerede twijfel bestaan of de bepalingen van het
Statuut niet afwijken van artikel 71 Grondwet. Wij zullen dan ook de procedure
van artikel 91, derde lid, Grondwet volgen.Het voorstel van wet en de memorie van toelichting zijn in deze zin aangepast.3b. Vooropgesteld dient te worden dat op grond van artikel 92 Grondwet
bij of krachtens verdrag aan volkenrechtelijke organisaties bevoegdheden tot
rechtspraak kunnen worden overgedragen.Anders dan de Raad van State zijn wij van oordeel dat het begrip rechter
uit artikel 15 Grondwet niet uitsluitend op de Nederlandse rechter ziet maar
dat het ook een internationale rechter kan zijn.Voor deze ruime uitleg pleit dat de strekking van deze Grondwetsbepaling
een effectieve rechtsbescherming in geval van vrijheidsbeneming is. Het zogenaamde
«habeas corpus»-beginsel is in 1983 aan artikel 15 toegevoegd,
waarmee tevens meer aansluiting is verkregen bij artikel 5 Europees Verdrag
tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (zie
de memorie van toelichting bij het voorstel van overwegingswet inzake klassieke
grondrechten, kamerstukken II, 1975/76, 13 872 nr. 3, p. 48, Documentatiereeks
«Naar een nieuwe Grondwet», Algehele Grondwetsherziening, deel
Ia, p. 48).Tekst noch geschiedenis van artikel 15 verzet zich ertegen dat
deze effectieve rechtsbescherming wordt geboden door een internationale rechter.
Bij de behandeling van het wetsvoorstel tot goedkeuring van het Lockerbie-verdrag
heeft de regering ten aanzien van artikel 17 Grondwet (Niemand kan tegen zijn
wil worden afgehouden van de rechter die de wet hem toekent) opgemerkt dat
het in deze bepaling niet alleen om de Nederlandse rechter gaat. De strekking
van het grondrecht is dat er toegang tot een rechter bestaat (zie kamerstukken
II, 1998/99, 26 221, nr. 6, p. 11 en kamerstukken I, 1998/99, 26 221,
nr. 36b, p. 2).Bij de in het Statuut voorziene procedure is de toegang tot de rechter
verzekerd.Indien een persoon wordt aangehouden op basis van een bevel tot aanhouding
van de Kamer van vooronderzoek van het Strafhof (artikel 58 Statuut),
kan hij zich op grond van artikel 59, tweede lid, Statuut wenden tot de nationale
rechter in kwestie. Indien een verdachte in Nederland wordt aangehouden, is
dit derhalve de Nederlandse rechter. Na overdracht aan het Strafhof, kan hij
de Kamer van vooronderzoek van het Hof op grond van artikel 60, tweede lid,
Statuut verzoeken om voorlopige invrijheidstelling gedurende het proces. De
Kamer van vooronderzoek zal dit verzoek beoordelen in het licht van de in
artikel 58 Statuut genoemde voorwaarden.Met de toegang tot de nationale rechter en, na overdracht aan het Strafhof,
tot de Kamer van vooronderzoek, is een effectieve rechtsbescherming verzekerd.
De regering is dan ook van oordeel dat de artikelen 59 en 60 van het Statuut
niet leiden tot afwijking van artikel 15 Grondwet. De memorie van toelichting
is in deze zin verduidelijkt.4. Artikel 27, eerste lid, van het Statuut bepaalt dat aan staatshoofden
geen immuniteit toekomt. In de memorie van toelichting wordt slechts gesteld
dat van een afwijking van artikel 42, tweede lid, GW (onschendbaarheid van
de Koning) geen sprake is omdat die bepaling ziet op «het functioneren
van de Koning in de Nederlandse constitutionele rechtsorde». De Raad
leest hierin dat de volkenrechtelijke immuniteit van de persoon van de Koning
naar het oordeel van de regering niet is begrepen in artikel 42, tweede lid,
GW. Hij beveelt aan dit dan uitdrukkelijk in de toelichting te vermelden.
Er is een duidelijker motivering nodig waarom er geen sprake is van een spanning
tussen artikel 27 van het statuut en artikel 42 GW.4. De Raad meent dat er een duidelijkere motivering nodig is waarom er
geen sprake is van een spanning tussen artikel 27 van het Statuut en artikel
42 van de Grondwet wat betreft de volkenrechtelijke immuniteit van de persoon
van de Koning.Gesteld kan worden dat van een afwijking van de Grondwet sprake zou zijn
indien de Koning politiek staatshoofd is. De bepaling in artikel 42, tweede
lid, van de Grondwet («De Koning is onschendbaar, de ministers zijn
verantwoordelijk») ziet op de eenheid van de regering en op de ministeriële
verantwoordelijkheid voor de Koning als deel van de regering. Daaruit vloeit
voort dat de Koning geen zelfstandige staatsrechtelijke bevoegdheden heeft.
De Koning is in ons staatsbestel dan ook geen politiek, maar een representatief
staatshoofd (Documentatiereeks Naar een nieuwe Grondwet, deel II, regering,
blz. 410). Binnen deze Nederlandse constitutionele context, waarin de handelingen
van de Koning volledig gedekt worden door de ministeriële verantwoordelijkheid,
kan de Koning de op grond van het Statuut strafbaar gestelde misdrijven niet
begaan. Het internationale recht kent een dergelijk onderscheid echter niet.
Op grond van het Statuut van het Internationaal Strafhof kan een ieder, ongeacht
zijn formele hoedanigheid, worden vervolgd op verdenking van het plegen van
de bij het Statuut strafbaar gestelde misdrijven.Teneinde iedere twijfel voor het buitenland uit te sluiten, zullen wij
bij artikel 42 dan ook dezelfde benadering kiezen als bij artikel 71 Grondwet
en de procedure van artikel 91, derde lid Grondwet volgen.Het voorstel van wet en de memorie van toelichting zijn in deze zin aangepast.5. Een verwant punt betreft artikel 59 van het Statuut. De memorie van
toelichting bij hoofdstuk 11, deel 5, geeft al aan dat de rechten van de vervolgde
beperkt zijn. Het betreft hier in het bijzonder de gebrekkige informatie over
het schuldverwijt en tegen hem ingebrachte stukken, zelfs als al is besloten
tot voorlopige hechtenis. Nederland is ten aanzien van personen onder zijn
jurisdictie gehouden de rechten van het Europees Verdrag tot bescherming van
de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) te garanderen en
kan daarvan geen afstand doen door aan de instelling van een internationaal
tribunaal mee te werken. In de memorie van toelichting dient te worden ingegaan
op de vraag of die garantie van naleving van de artikelen 5, tweede lid, en
6, derde lid, onder a, EVRM voldoende is verzekerd en artikel 59 van het statuut
daarvoor, althans wat de voorlopige hechtenis betreft, voldoende mogelijkheid
biedt.5. De toelichting bij hoofdstuk II, deel 5, kan onbedoeld de onjuiste
indruk hebben gewekt dat de rechten die de vervolgde in de voorfase aan het
Statuut kan ontlenen, veel beperkter zijn dan het geval is in bijvoorbeeld
het Nederlandse strafrechtssysteem en dan zou voortvloeien uit
het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele
vrijheden (EVRM). Vooropgesteld dient te worden dat bij de onderhandelingen
over het Statuut het EVRM op de achtergrond steeds een rol heeft gespeeld,
zeker bij die staten die lid zijn van de Raad van Europa, en als een toetssteen
heeft gefungeerd. De regering is van oordeel dat in het Statuut zoals het
is komen te luiden, de rechten van in het bijzonder de artikelen 5 en 6 EVRM
voldoende zijn gewaarborgd. De regering wijst in het bijzonder op het recht
op een «fair hearing» zoals neergelegd – en uitgewerkt in
een aantal minimumrechten – in artikel 67. Artikel 67, eerste lid, onder
a, bevat het recht «to be informed promptly and in detail of the nature,
cause and content of the charge, in a language which the accused fully understands
and speaks».Wat de voorlopige hechtenis betreft moet worden onderscheiden tussen de
fase waarin de aangehouden persoon zich nog in de rechtsmacht van de staat
van aanhouding bevindt (art. 59 van het Statuut) en de fase vanaf het moment
dat de betrokkene ter beschikking van het Hof is (art. 60). In de eerste fase
dient de nationale rechter op grond van artikel 59, tweede lid, onder c, van
het Statuut, te toetsen of de rechten van de persoon zijn geëerbiedigd.
Deze toetsing strekt zich mede uit tot rechten die voortvloeien uit de Grondwet
en bijvoorbeeld het EVRM. De Nederlandse rechter zal in dit kader derhalve
ook onderzoeken of de persoon voldoende geïnformeerd is over de redenen
van zijn arrestatie en de aard en redenen van de tegen hem bestaande schuldverwijten.
In de fase voor het Hof schrijft artikel 60, eerste lid, voor dat de Kamer
van vooronderzoek «shall satisfy itself that the person has been informed
of the crimes which he or she is alleged to have committed, and of his or
her rights under this Statute». Bovendien is in het inmiddels afgeronde
concept voor het Reglement van proces- en bewijsvoering, zoals voorzien in
artikel 51, bepaald dat de vervolgde in die fase ook aanspraak heeft op de
hierboven genoemde rechten van artikel 67.De memorie van toelichting is in bovenstaande zin verduidelijkt en aangevuld.6a. In hoofdstuk l, paragraaf 1.7 (Uitvoeringswetgeving), van de
toelichting, wordt gesteld dat de uitvoeringswetgeving separaat zal worden
aangeboden. In aanwijzing 311 van de Aanwijzingen voor de regelgeving (Ar)
staat dat in beginsel de uitvoeringsvoorstellen gelijktijdig met het wetsvoorstel
tot goedkeuring van het verdrag bij de Tweede Kamer worden ingediend. In de
toelichting bij deze aanwijzing wordt daaraan toegevoegd dat op het moment
dat het verdrag voor Nederland in werking treedt, alle benodigde uitvoeringsregelingen
van kracht dienen te zijn.Het streven naar spoedige ratificatie van het statuut door Nederland is
toe te juichen maar mag er niet toe leiden dat elk inzicht ontbreekt in de
uitvoeringswetgeving en derhalve in de wijze waarop Nederland zijn verdragsverplichtingen
zal nakomen en of daarbij juridische belemmeringen zijn te voorzien. Geadviseerd
wordt de toelichting aan te vullen met vermelding van de te verwachten uitvoeringsregelingen
bij de desbetreffende bepalingen.b. Het wetsvoorstel strekt tot goedkeuring van het statuut voor het Koninkrijk.De toelichting beperkt zich evenwel uitsluitend tot Nederland; de implicaties
en de maatregelen waartoe deze zullen leiden in Aruba en de Nederlandse Antillen,
worden niet weergegeven. De Raad beveelt aan de toelichting op dit punt aan
te vullen.6. De uitvoeringswetgeving zal voor het gehele Koninkrijk uniform geschieden
bij Rijkswet. De wijze waarop de regering zich voorstelt de uitvoeringswetgeving
vorm en inhoud te geven is onderwerp van een wetgevingsnotitie (kamerstukken
II, 1998/99, 26 262, nr. 3), die na het zomerreces van 2000 zoals toegezegd
naar de Tweede Kamer zal worden gezonden. Ook op de gevolgen voor de Nederlandse
Antillen en Aruba zal in die notitie nader worden ingegaan. De memorie van
toelichting is in bovenstaande zin aangevuld.7. In de memorie van toelichting wordt veelvuldig gebruik gemaakt van
Latijnse en Engelse termen waarvan de betekenis niet wordt gegeven. Het gebruik
van Engelse termen wordt ingegeven door het gedeelte van het statuut dat gebaseerd
is op Common Law-beginselen; een leerstuk waarvan geacht mag worden dat het
niet algemeen bekend is. Hetzelfde geldt voor Engelse termen die
vernederlandst zijn, zoals «collaterale schade». Mede gelet op
aanwijzing 57 Ar, wordt aangeraden deze termen uit de memorie van toelichting
te laten of in elk geval van een omschrijving of toelichting te voorzien.7. De memorie van toelichting is op dit punt aangepast.8. Voor redactionele kanttekeningen verwijst het college naar de bij het
advies behorende bijlage.8. De memorie van toelichting is naar aanleiding van de redactionele kanttekeningen
van de Raad aangepast.De Raad van State van het Koninkrijk geeft U in overweging, nadat met
het vorenstaande rekening zal zijn gehouden, te dezer zake toepassing te geven
aan artikel 91, derde lid, van de Grondwet.De Vice-President van de Raad van State van het Koninkrijk,H. D. Tjeenk WillinkIk moge U, mede namens de Minister van Justitie, verzoeken het hierbij
gevoegde gewijzigde voorstel van wet en de gewijzigde toelichting aan de Tweede
Kamer der Staten-Generaal te zenden.De Minister van Buitenlandse Zaken,J. J. van Aartsen Bijlage bij het advies van de Raad van state van het Koninkrijk van
15 juni 2000, no.W02.00.0133/11/K, met redactionele kanttekeningen die de
Raad in overweging geeft.– In de toelichting waar wordt gesproken over «seksuele geaardheid
of gesteldheid» dit vervangen door: sekse.– Op bladzijde 70, bij artikel 68 moet de verwijzing naar artikel
2, tweede lid, zijn: artikel 7, derde lid.– De afdelingen van het Hof moeten eenduidig worden benoemd: de
Kamer van beroep wordt soms aangeduid met «beroepsrechter» en
soms met «Afdeling van beroep»; de Kamer van eerste aanleg wordt
soms aangeduid met «eerste rechter», «rechter in eerste
aanleg» en «Kamer van berechting».XNoot1De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van
toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij
de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1Paragraaf 1.2.XNoot2Artikel 121, vierde lid, bevat de hoofdregel, het vijfde lid de uitzondering
voor de wijziging van de artikelen 5, 6, 7 en 8; deze laatste wijziging treedt
voor een lidstaat pas in werking als die lidstaat de wijziging heeft geratificeerd.XNoot3Advies van 6 november 1995; no. W02.95.0477, kamerstukken II 1995/96,
24 577 (R 1562).XNoot1Daaraan werd toegevoegd: «tenzij de desbetreffende verdragswijziging
afwijkt van de GW of tot zodanige afwijking noodzaakt, in welk geval goedkeuring
bij tweederde meerderheid vereist blijft». Dat laatste voorbehoud diende
volgens de Raad te worden gemeekt, daar artikel 7 Rgbv in dat geval niet toestaat
dat bij wet een uitzondering op de goedkeuringsvereiste wordt gemaakt.XNoot1Memorie van toelichting, Hoofdstuk I Algemeen, 1.6.XNoot2Zie het advies van de Raad van State inzake de toelating van de Schotse
rechter op Nederlands grondgebied in verband met de Lockerbie-zaak, kamerstukken
II 1998/99, 26 221, A–B. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27484-A.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl