Herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie; Brief staatssecretaris met antwoorden op vragen, gesteld tijdens wetgevingsoverleg van 12 mei 1997 (24649, nr. 16) over het wetsvoorstel
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24649, nr. 28

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

30-05-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

24649 nr. 28

22-05-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamVooraf1. Werklast rechterlijke macht2. Inwerkingtreding3. Artikel 1984. Artikel 1995. Artikel 2006. Termijnen voor ontkenning van het door huwelijk ontstane
vaderschap (artikel 200, vijfde en zesde lid) (mevrouw De vries, mevrouw Doelman-Pel)7. Artikel 201, eerste lid8. Artikel 2039. Erkenning (artikel 204)10. Vervangende toestemming tot erkenning (artikel 204,
derde en vierde lid)11. Vernietiging van de erkenning (artikel 205)12. Gerechtelijke vaststelling van het vaderschap (artikelen
207 en 208)13. Artikelen 209 tot en met 21114. Adoptie (artikel 228)Aantallen adopties en stiefouderadopties15. Artikel 228, gronden tot voor de rechter om voorbij
te gaan aan bezwaren van een van de ouders16. Stiefouderadoptie17. Herroeping van de adoptie (artikel 232)18. Artikel 406b (aanspraak van het kind jegens de erfgenamen
van de verwekker op een som ineens na het overlijden van de verwekker)
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24649Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 49 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 649Herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptienr. 28BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 22 mei 1997Hierbij bied ik u aan de op schrift gestelde antwoorden op een aantal
van de vragen die zijn gesteld tijdens het wetgevingsoverleg van 12 mei jl.
(24 649, nr. 16) over het wetsvoorstel houdende herziening van het afstammingsrecht
alsmede van de regeling van adoptie (Kamerstukken II 1996/97, 24 649,
nr. 8).De Staatssecretaris van Justitie,E. M. A. Schmitz VoorafDe antwoorden zijn gegroepeerd naar artikel of onderwerp. Daaraan voorafgaande
komen twee algemene punten aan de orde, te weten de effecten van dit wetsvoorstel
op de werklast van de rechterlijke macht en de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel,
mede gelet op de noodzaak van aanpassing van geautomatiseerde systemen. 1. Werklast rechterlijke machtDe heer Van den Berg vroeg naar het effect van dit wetsvoorstel
op de werklast van de rechterlijke macht.De heer Van den Berg vond het in de nota naar aanleiding van het verslag
gegeven antwoord nogal laconiek. Ik heb opgemerkt dat de afwegingen die in
het kader van dit wetsvoorstel worden voorgesteld in de praktijk veelal al
worden gemaakt in het licht van artikel 8 EVRM en dat daarom niet verwacht
moet worden dat de werklast van de rechterlijke macht in verband met dit wetsvoorstel
noemenswaard zal toenemen. Dit houd ik staande. Ik voeg daaraan het volgende
toe.Zoals tijdens het wetgevingsoverleg in eerste termijn al verschillende
malen is opgemerkt, gaat het om regelingen voor uitzonderingsgevallen. Zaken
waarin afstammingskwesties spelen, vormen niet de bulk van de zaken waarmee
de familierechtspraak veel te doen heeft. Ook dit is een reden om te veronderstellen
dat door dit wetsvoorstel de werklast van de rechterlijke macht niet noemenswaard
zal toenemen. Ik maak daarop één uitzondering. Dat betreft de
ontkenningen van het vaderschap. Deze komen in de praktijk regelmatig voor
doordat thans nog de regel geldt dat kinderen die binnen 306 dagen na ontbinding
van het huwelijk worden geboren de ex-echtgenoot van de moeder tot vader hebben,
terwijl de ex-echtgenoot veelal niet de biologische vader is. Als de ex-echtgenoot
op de hoogte was van de geboorte van het kind, moet hij binnen zes maanden
na de geboorte een procedure tot ontkenning van het vaderschap starten. Het
komt zeker ook voor dat deze ex-echtgenoot helemaal niet weet dat hij als
vader geldt.Deze procedures zullen in de toekomst vervallen. 2. InwerkingtredingMevrouw Van der Burg vroeg naar het tijdstip van inwerkingtreding
van het onderhavige wetsvoorstel.De planning was er oorspronkelijk op gericht om zowel het naamrecht als
het geregistreerd partnerschap alsook het wetsvoorstel gezamenlijk gezag/gezamenlijke
voogdij en ten slotte ook het onderhavige wetsvoorstel op 1 januari 1998 in
werking te laten treden. Dit is destijds in overleggen met de VNG alsook met
de NVVB naar voren gebracht.Omdat de behandeling van het onderhavige wetsvoorstel in de Tweede Kamer
der Staten-Generaal niet voor Pasen kon worden voltooid, is geconcludeerd
dat het niet langer verantwoord zou zijn om ook voor dit wetsvoorstel uit
te gaan van inwerkingtreding per 1 januari 1998. Dit is op 15 april jl. mondeling
aan een vertegenwoordiger van de VNG medegedeeld en intussen ook schriftelijk
aan de NVVB.Wat de automatisering betreft het volgende. Voor de gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens (GBA) hebben alleen de wetsvoorstellen naamrecht en geregistreerd
partnerschap gevolgen. De benodigde aanpassingen kunnen op 1 januari 1998
gerealiseerd zijn.Aan de GBA zijn door gemeenten allerlei modules gekoppeld, zoals voor
de gemeentelijke belastingen en voor de paspoorten. Ook de burgerlijke standmodule
is gekoppeld aan de GBA. Overigens hebben zeker niet alle gemeenten
hun burgerlijke stand geautomatiseerd. Zowel het naamrecht als het geregistreerd
partnerschap alsook het afstammings- en adoptierecht hebben wat betreft de
automatisering gevolgen voor de laatstgenoemde module. De benodigde aanpassingen
voor het afstammings- en adoptierecht in deze module behoeven, zoals uit het
bovenstaande blijkt, niet op 1 januari 1998 gerealiseerd te zijn. 3. Artikel 198Mevrouw Van der Burg vroeg naar het overzicht over de praktijk
ten aanzien van de ontheffing in verband met draagmoederschap dat getracht
zou worden te verkrijgen van de rechterlijke macht.Dit overzicht is er op dit moment niet. Ik zal opnieuw trachten dit te
verkrijgen. 4. Artikel 199Mevrouw Sipkes vroeg waarom een termijn van 306 dagen geldt.
Dat is erg lang.De termijn van 306 dagen is niet ontleend aan de gemiddelde duur van een
zwangerschap, maar aan de naar medische inzichten maximale termijn die een
zwangerschap kan duren, opdat niet alleen de gevallen waarin de bevalling
binnen de gemiddelde termijn plaatsvindt onder de regeling vallen, maar ook
de meer uitzonderlijke gevallen.Mevrouw Van der Burg merkte op dat, indien na echtscheiding
een kind wordt geboren, de nieuwe partner met wie de moeder is getrouwd als
vader van het kind geldt. Na overlijden geldt de overleden echtgenoot als
vader van het kind. Waarom dit verschil? Waarom kan de vrouw geen verklaring
afleggen tegenover de ambtenaar van de burgerlijke stand over wie er eigenlijk
de vader is? Het gevaar van misbruik (in verband met de nalatenschap van de
overleden echtgenoot) is er nu ook al, omdat de moeder ingevolge artikel 198
het vaderschap door een verklaring tegenover de ambtenaar van de burgerlijke
stand kan ontkennen en daardoor dus kan bepalen wie de vader is. Doet zich
dit misbruik in de praktijk voor?Ter voorkoming van misbruik is in het huidige artikel 198 een regeling
opgenomen voor het geval het huwelijk is ontbonden door de dood. De tweede
zin van het eerste lid van artikel 198 luidt immers: Is het huwelijk door
de dood ontbonden, dan kan de moeder de verklaring slechts afleggen, indien
zij was gescheiden van tafel en bed of zij en haar overleden echtgenoot sedert
de 306de dag voor de geboorte van het kind gescheiden hebben geleefd.Ik zou menen dat deze beperking ook de discussie over het vaderschap na
overlijden zou kunnen verhelderen. Niet in alle gevallen kan worden aangenomen
dat de overleden echtgenoot de vader van het kind zal zijn. In de gevallen
van scheiding van tafel en bed of gescheiden leven sedert de 306de dag voor
de geboorte van het kind, zou een mogelijkheid voor de moeder om schriftelijk
te kunnen verklaren dat de overleden echtgenoot niet de vader is, voorstelbaar
zijn. 5. Artikel 200De heer Dittrich vroeg waarom in artikel 200, vijfde lid, de
term «vermoedelijk» wordt gebruikt. Waarom wordt niet van de wetenschap
uitgegaan? Met DNA-testen is toch juridische zekerheid te verkrijgen? Verder vraagt de heer Dittrich naar de kosten van DNA-tests en of de
rechter op kosten van de staat tijdens de procedure het onderzoek gelast.In de tekst van artikel 200, vijfde lid, is het woord vermoedelijk gebruikt
om te vermijden dat de wetenschap omtrent het niet verwekker zijn als een
voorwaarde voor ontvankelijkheid van het verzoek tot ontkenning van de vader
zou gaan gelden. De vader is immers voor het verkrijgen van zekerheid omtrent
zijn verwekkerschap afhankelijk van de medewerking van de moeder en het kind.
Indien hij die medewerking voorafgaande aan de procedure niet krijgt, zou
hij nimmer het verzoek kunnen indienen. Zijn wetenschap is, tenzij de moeder
erkent dat hij de biologische vader niet is of voorafgaande aan de procedure
ervoor zorgt dat het kind meewerkt aan een DNA-test, per definitie een vermoeden.De kosten van een DNA-test variëren van ongeveer f 1800,–
tot f 2500,–.Uit het bovenstaande vloeit voort dat deze test niet al voorafgaande aan
de procedure moet hebben plaatsgevonden.Indien in de procedure de vader, tevens verzoeker, beweert niet de verwekker
te zijn en de moeder ontkent dit, dan zal bewijs opgedragen worden. De rechter
is vrij het bewijs aan de ene of andere partij op te dragen. Om het bewijs
te leveren is de medewerking nodig van beide partijen. Aan het niet-meewerken
kan de rechter de conclusie verbinden die hij geraden oordeelt. Over de kosten
van de bewijslevering (dat hoeft niet altijd een DNA-test te zijn) kunnen
afspraken worden gemaakt, bij voorbeeld dat de kosten gedeeld worden. De kosten
worden niet door de staat betaald, ook niet als de rechter ambtshalve een
deskundigenonderzoek beveelt.De heer Van den Berg vroeg ter zake van de ontkenning van het
vaderschap in hoeverre hierbij bewijs geleverd moet worden. Hierover stelde
ook de heer Dittrich naar aanleiding van een concreet geval een
vraag.Hier gelden de algemene regels van het bewijsrecht. Ik citeer de tweede
zin van artikel 176 Rv.: «Feiten of rechten die door de ene partij zijn
gesteld en door de wederpartij niet of onvoldoende zijn betwist, moet de rechter
als vaststaand beschouwen, behoudens zijn bevoegdheid bewijs te verlangen,
zo vaak aanvaarding van de stellingen zou leiden tot een rechtsgevolg dat
niet ter vrije beschikking van partijen staat.»Het gaat hier om een rechtsgevolg dat niet ter vrije beschikking van partijen
staat. Dit betekent dat de rechter bewijs kan verlangen, ook al is de ontkenning
van het vaderschap niet betwist. De rechter is hiertoe niet verplicht. In
zaken als de ontkenning van het vaderschap mogen we veronderstellen dat de
rechter, zodra hij de verklaringen van partijen niet helemaal vertrouwt, bij
voorbeeld omdat deze (onbewust) een tegenstrijdigheid bevatten, bewijs zal
gelasten. Ook in het concrete geval dat de heer Dittrich noemde, kan daartoe
alle aanleiding zijn.Naar aanleiding van dit concrete geval vroeg de heer Dittrichvoorts
of het niet verstandig zou zijn in de wettekst op te nemen dat, als het kind
meerderjarig is, crediteuren kunnen interveniëren in de procedure en
dat een publicatieplicht ter zake van het verzoek geldt.Ik merk hierover op dat, nu de rechter de bevoegdheid heeft om bewijs
te gelasten, ook als de ontkenning van het vaderschap niet wordt betwist,
we ervan mogen uitgaan dat in situaties als de heer Dittrich heeft geschetst,
de rechter van deze bevoegdheid gebruik zal maken. Wanneer een meerderjarige
ver na de meerderjarigheid een verzoek tot ontkenning van het vaderschap doet,
ligt dat ook wel voor de hand. Het lijkt me dat dit voldoende is. Een publicatieplicht
voor deze verzoeken, alsmede de mogelijkheid van interventie van crediteuren
in de procedure gaan mij te ver. 6. Termijnen voor ontkenning van het door huwelijk ontstane
vaderschap (artikel 200, vijfde en zesde lid) (mevrouw De vries, mevrouw Doelman-Pel)Op het door mevrouw Doelman-Pel ingediende amendement wordt tijdens de
voortzetting van het wetgevingsoverleg ingegaan. Hieronder volgt enige, hopelijk
verduidelijkende achtergrondinformatie.Ter voorkoming van misverstand zij opgemerkt dat de regeling van de ontkenning
die hier aan de orde is, niet het spiegelbeeld is van de erkenning. Het spiegelbeeld
van de erkenning is de vernietiging van de erkenning. Deze is opgenomen in
artikel 205. Omdat de erkenning zelf een rechtshandeling is en voor de erkenning
telkens toestemming nodig is, is de mogelijkheid van vernietiging van erkenning –
behoudens voor het minderjarige kind – gekoppeld aan gebreken ter zake
van de rechtshandeling zelf of de toestemming daarbij.Voor Duitsland, België, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk is nagegaan
welke termijnen aldaar gelden voor ontkenning van het door huwelijk ontstane
vaderschap. Voor het verenigd Koninkrijk geldt dat er geen wetgeving is, maar
dat dit onderwerp deel uitmaakt van de «common law».Gegevens daarover zijn op dit moment niet voorhanden.Wat de overige landen betreft het volgende:België (Burgerlijk wetboek: art. 332)Het verzoek tot ontkenning van het door huwelijk ontstane vaderschap kan
worden ingediend door:a. de vader: binnen een jaar na de geboorte van het kind of binnen een
jaar nadat hij ermee bekend is geworden;b. de moeder: binnen een jaar na de geboorte van het kind;c. het kind: binnen vier jaren nadat het de leeftijd van 18 jaar heeft
bereikt.Duitsland (Burgerlijk wetboek: art. 1594 e.v.)Een verzoek tot ontkenning van het door huwelijk ontstane vaderschap kan
worden ingediend door:a. de vader: binnen twee jaar nadat hij kennis heeft genomen van de feiten
die zouden kunnen leiden tot ontkenning van het vaderschap of binnen twee
jaar nadat het kind geboren is.b. het kind: binnen twee jaren nadat hij/zij kennis heeft genomen van
de feiten die zouden kunnen leiden tot ontkenning van het vaderschap. Is niet
op de juiste wijze tijdens de minderjarigheid door de vertegenwoordiger van
het kind ontkenning van het vaderschap gevraagd, dan moet het kind binnen
twee jaren nadat hij/zij meerderjarig is geworden het verzoek indienen.Frankrijk (Burgerlijk wetboek: art. 312 e.v.)Een verzoek tot ontkenning van het door huwelijk ontstane vaderschap kan
worden ingediend door:de vader: binnen 6 maanden, indien de vader ter plekke is. Bij afwezigheid,
binnen 6 maanden nadat hij is teruggekeerd. Indien de geboorte is verzwegen,
6 maanden nadat hij bekend geworden is met dit feit.Het valt op dat alleen in België, zoals in Nederland is voorgesteld,
de moeder het door huwelijk ontstane vaderschap kan ontkennen. In alle drie
de landen zijn de termijnen voor ontkenning van het door huwelijk ontstane
vaderschap kort gehouden. Aan het kind komt, evenals in Nederland, de ruimste
termijn toe.Een aantal van de sprekers is ingegaan op het verzoek van advocaten om
de thans voorgestelde termijnen te verlengen. Over dit punt heeft ook het Ministerie van Justitie een brief vanuit de advocatuur bereikt
ten tijde van de voorbereiding van de nota naar aanleiding van het verslag.
Bij deze brief waren uitspraken van de rechtbank Amsterdam en de rechtbank
Groningen gevoegd, waarin de ontkenning op verzoek van de moeder is toegestaan,
terwijl het kind in ieder geval al de leeftijd van één jaar
had bereikt. op de achtergronden voor de inwilliging van verzoeken van de
moeder tot ontkenning van het door huwelijk ontstane vaderschap ga ik graag
in.Naar huidig recht heeft de moeder alleen een beperkte mogelijkheid tot
ontkenning van het vaderschap: het kind moet dan binnen 306 dagen na ontbinding
van het huwelijk geboren worden en een andere man moet het kind erkennen.
Indien het kind tijdens huwelijk is geboren kan de moeder volgens de huidige
wet het vaderschap niet ontkennen. Het Europese Hof voor de rechten van de
mens heeft in de zogenoemde zaak Kroon in 1994 (Publ. ECHR, A 297-C, par.
40) geoordeeld dat deze onmogelijkheid voor de moeder niet in overeenstemming
is met artikel 8 EvRM.In het wetsvoorstel is de mogelijkheid opgenomen voor de moeder om het
tijdens huwelijk ontstane vaderschap te ontkennen.Er is nu een overgangsprobleem, waarop door de advocatuur terecht gewezen
is. In een aantal gevallen is het kind immers tijdens huwelijk verwekt door
een andere man dan de echtgenoot en is dit kind ook tijdens huwelijk geboren,
maar kon het vaderschap niet ontkend worden. Onder de nieuwe wet zou, zonder
overgangsregeling, dat ook niet meer kunnen, omdat veelal de termijn van een
jaar na de geboorte van het kind verstreken is.In deze gevallen hebben twee rechtbanken in het licht van de uitspraak
in de zaak Kroon toegestaan dat alsnog ontkenning van het door huwelijk ontstane
vaderschap plaatsvindt. In feite betekent dit de oplossing voor een overgangsprobleem.Naar aanleiding van de brief uit de advocatuur is bij nota van wijziging
een overgangsregeling opgenomen die het mogelijk maakt dat gedurende een jaar
na de inwerkingtreding van de wet alsnog ontkenning van het door huwelijk
ontstane vaderschap door de moeder plaatsvindt, mits het kind de leeftijd
van 12 jaar nog niet heeft bereikt. De leeftijd van 12 jaar is gesteld omdat
dergelijke verzoeken vanaf die leeftijd meer op de weg van het kind dan op
de weg van de moeder liggen.Verder is bij dezelfde nota van wijziging artikel 200, zesde lid, mede
gelet op de ontvangen brief uit de advocatuur verduidelijkt, opdat beter dan
voorheen helder is dat het kind een verzoek tot ontkenning ook tijdens de
minderjarigheid kan doen. Het kind wordt dan steeds vertegenwoordigd door
een bijzondere curator.De voorgestelde termijnen kunnen naar mijn oordeel de toets van artikel
8 EvRM doorstaan. Voor de vader betekent deze termijn een verdubbeling van
de onder het huidige recht gestelde termijn van zes maanden. Ten aanzien van
deze termijn van zes maanden heeft de Hoge Raad uitgemaakt dat deze uit een
oogpunt van rechtszekerheid gesteld mag worden en geen strijd oplevert met
het EvRM (HR 17 september 1993, NJ 1994, 372). Deze uitspraak wordt niet «overruled»
door recentere jurisprudentie van het Europese Hof voor de rechten van de
mens. De hierboven genoemde zaak Kroon ging hierover niet. 7. Artikel 201, eerste lidDe heer Dittrich vraagt of in artikel 201, eerste lid, niet
moet staan dat een afstammeling het verzoek overneemt of iets dergelijks,
met andere woorden: moet de procedure al begonnen zijn of kan de afstammeling
zelfstandig het verzoek indienen? Als het laatste het geval is, geldt dan
ook dat de afstammeling het vermoeden moet hebben dat de vader niet de biologische
vader is van het kind? Hoe moet de rechter tot een oordeel komen als er geen
DNA-test is gedaan en de vader gecremeerd is? Werkt de moeder
niet mee, moet dan niet geconcludeerd worden dat het verzoek van de afstammeling
kansloos is?Een afstammeling kan zelfstandig een verzoek tot ontkenning van het vaderschap
indienen. Ook dan geldt dat er een vermoeden moet zijn dat de vader niet de
biologische vader is van het kind. Dat vermoeden kan op verschillende wijze
aan de afstammeling zijn gebleken, bij voorbeeld uit papieren behorende tot
de nalatenschap. Indien de moeder weigert mee te werken en het is op geen
enkele wijze mogelijk om nog DNA-materiaal van de vader te achterhalen, zal
het erg moeilijk zijn voor een rechter om te concluderen tot een gegrondverklaring
van de ontkenning van het vaderschap.Overigens kan bloedonderzoek bij het kind soms uitkomst bieden. 8. Artikel 203De heer Dittrich vroeg op welke gronden een ambtenaar van de
burgerlijke stand het opmaken van een erkenningsakte mag weigeren.Dit is in algemene zin geregeld in artikel 18b van Boek 1 B.W. De ambtenaar
van de burgerlijke stand weigert een akte op te maken indien een belanghebbende
partij in gebreke is de vereiste bescheiden te tonen. verder weigert hij een
akte op te maken, indien hij van oordeel is dat de Nederlandse openbare orde
zich hiertegen verzet.Van een weigering doet de ambtenaar van de burgerlijke stand een met redenen
omklede mededeling aan partij(en). Daarvan kan in beroep worden gegaan bij
de rechtbank (artikel 27 e.v. Boek 1 B.W.).Voor de notaris gelden ter zake van het opmaken van een authentieke akte
en de weigering tot het opmaken daarvan de regels van de Notariswet (zie artikel
6). 9. Erkenning (artikel 204)De heer Dittrich merkte op dat er een algemeen belang is dat
de wetgever niet stimuleert dat een vrouw van haar broer in verwachting raakt
en een kind ter wereld brengt. In het geval van een geadopteerde broer zonder
bloedverwantschap behoeft echter de wet niet zo streng te zijn. De heer Dittrich
vraagt of er bereidheid is om de artikelen met betrekking tot erkenning en
gerechtelijke vaststelling van het vaderschap voor deze specifieke gevallen
aan te passen.Wellicht ben ik in de beantwoording van eerdere vragen onduidelijk geweest,
maar indien twee personen door adoptie broer of zuster zijn, dan kan dispensatie
van het verbod van artikel 41 verkregen worden. Als deze dispensatie verkregen
is, is erkenning en gerechtelijke vaststelling van het vaderschap mogelijk
(men hoeft daarvoor niet te trouwen met elkaar).Dit is vaste praktijk. Zie Asser-de Ruiter-Moltmaker, 14e druk, 1992,
nr. 734 (blz. 480). Deze verwijst naar de parlementaire geschiedenis van de
vaststellingswet van Boek 1 van het nieuwe Burgerlijk Wetboek in 1958, waar
dit is opgemerkt op onder andere blz. 514. De wet lijkt strenger dan hij in
werkelijkheid is.De heer Dittrich vroeg voorts of een man kan erkennen, terwijl
het kind al door een ander is erkend.Dit kan niet. Dat vloeit niet voort uit artikel 204, maar uit het algemene
uitgangspunt dat het kind één vader en één moeder
heeft. Weliswaar staat dit niet in het wetsvoorstel (ook niet in de huidige
wet), maar de eerste afdeling van de nieuwe titel 11 gaat hiervan uit. 10. Vervangende toestemming tot erkenning (artikel 204,
derde en vierde lid)De heer Dittrich vroeg wat verstaan dient te worden onder het
toetsingscriterium voor de rechter bij de vervangende toestemming voor de
erkenning «indien de erkenning de belangen van de moeder bij een ongestoorde
verhouding met het kind of de belangen van het kind niet zou schaden».
Is bij voorbeeld emotionele weerstand bij de moeder voldoende om de vervangende
toestemming te weigeren? Is hier een rol voor de raad voor de kinderbescherming
weggelegd?Op zichzelf zal een zekere emotionele weerstand tegen de erkenning onvoldoende
zijn om de erkenning niet door te laten gaan. De moeder heeft de toestemming
tot erkenning al geweigerd en had dus al (emotionele) weerstand tegen de erkenning.
De vervangende toestemming tot erkenning zou, uitgaande van een dergelijke
maatstaf, een wassen neus zijn.Zou echter duidelijk worden dat de weerstand van de moeder belangrijke
negatieve gevolgen heeft voor de positie van het kind, dan kan een en ander
anders komen te liggen. Het belang van het kind zou dan wel eens niet gediend
kunnen zijn met de erkenning.De emotionele weerstand van de moeder kan ook voortvloeien uit het feit
dat de verwekker iemand is die zich nimmer iets van het kind heeft aangetrokken
en met de erkenning in feite geen goede bedoelingen heeft. De verhouding tussen
moeder en kind kan dan zo verstoord raken dat er reden kan zijn geen vervangende
toestemming te geven.Uit het voorgaande vloeit voort dat de moeder meer naar voren zal moeten
brengen dan enkel emotionele weerstand.De raad voor de kinderbescherming zou in dit geheel een rol kunnen spelen,
maar ook andere externe deskundigen, indien de rechter van oordeel is dat
het effect van de erkenning op de positie van het kind door middel van een
advies van deskundigen verhelderd zou moeten worden.De heer Dittrich vroeg waarom de leden 3 en 4 van artikel 204
niet zijn samengevoegd.Indien het derde lid zou beginnen als volgt «Bij gebreke van de
in het eerste lid, onder c, bedoelde toestemming of van de in het eerste lid,
onder d, bedoelde toestemming» zou er misverstand kunnen rijzen over
de betekenis van het woord «of». vervangende toestemming voor
één van beide weigeringen is immers niet voldoende om aan beide
weigeringen (van zowel moeder als kind) voorbij te gaan. De bepaling zou in
dit geval echter zo gelezen kunnen worden.Indien het derde lid zou beginnen, zoals de heer Dittrich suggereert (Bij
gebreke van de in het eerste lid, onder c en d bedoelde toestemming... ),
zou het misverstand kunnen rijzen dat vervangende toestemming alleen aan de
orde is als zowel de moeder als het kind toestemming hebben geweigerd. Ook
dat is niet de bedoeling.Vandaar dat ervoor is gekozen om een splitsing in twee leden te maken.De heer Dittrich merkte op dat in artikel 204, vijfde lid,
de kantonrechter ten tonele wordt gevoerd, terwijl overigens de rechtbank
de bevoegde rechter is. Het wordt raadzamer geacht hier de rechtbank bevoegd
te verklaren.De kantonrechter is hier als bevoegde rechter aangewezen naar analogie
van artikel 38 Boek 1 B.W. waar het gaat om de toestemming van de kantonrechter
voor het aangaan van een huwelijk door degene die wegens geestelijke stoornis
onder curatele staat.Ik zou ook voelen voor de rechtbank als bevoegde rechter, indien er vervolgens
een procedure bij de rechtbank zou zijn. Dat is ook gedaan ter zake
van de benoeming van een bijzondere curator ten behoeve van een minderjarige:
deze wordt benoemd door de rechtbank die over de zaak beslist (artikel 212).
Aangezien er hier geen procedure aan de orde is, geef ik de voorkeur aan de
kantonrechter, mede gelet op het feit dat er in dit geval geen verplichte
procesvertegenwoordiging nodig is ter zake van het verkrijgen van de toestemming.
Daarnaast is er de analogie met de huwelijkstoestemming waarop ik al wees. 11. Vernietiging van de erkenning (artikel 205)Mevrouw Sipkes vroeg wat de betekenis is van de strijd met
de openbare orde als grond voor het openbaar ministerie om vernietiging van
de erkenning te vorderen.Een voorbeeld van een mogelijkheid vernietiging van de erkenning te vorderen
wegens strijd met de Nederlandse openbare orde is een geval van schijnerkenning,
dat wil zeggen een erkenning die is geschied met het oogmerk van verkrijging
voor de erkende persoon van toelating tot Nederland.Een ander voorbeeld betreft een erkenning, terwijl er een te gering leeftijdsverschil
zou zijn tussen de erkenner en het erkende kind.Mevrouw Van der Burg vroeg waarom door de moeder de erkenning
niet kan worden vernietigd, indien zij onder bedreiging, dwang of door bedrog
toestemming tot de erkenning heeft gegeven.Bij eerste nota van wijziging is in artikel 205, eerste lid, een nieuw
onderdeel c opgenomen, waaruit blijkt dat ook door de moeder in de door mevrouw
Van der Burg bedoelde gevallen een verzoek tot vernietiging van de erkenning
kan worden gedaan. 12. Gerechtelijke vaststelling van het vaderschap (artikelen
207 en 208)De heer Dittrich vroeg of de term «levensgezel»
niet beter vervangen zou kunnen worden door de term «partner».Ik heb twee redenen om dit niet te doen. In de eerste plaats heeft het
kabinet in het kader van de harmonisatie van leefvormbepalingen voorgesteld
om in gevallen als waar het hier om gaat (een nauwe persoonlijke betrekking
wordt tot uitdrukking gebracht) van de term levensgezel gebruik te maken (brief
van 14 augustus 1996 aan de voorzitter van de Tweede Kamer der staten-Generaal).
In de tweede plaats wordt de term levensgezel vaker in Boek 1 B.W. gebruikt
(zie de artikelen 379, 383, 432, 435, 451 en 452).Daarbij komt dat het begrip partner de indruk zou kunnen wekken dat het
gaat om de geregistreerde partner. Dat zou een niet bedoelde beperking opleveren.De heer Dittrich vroeg voorts waarom een man geen gerechtelijke
vaststelling van het vaderschap zou kunnen vragen, gelet op de terugwerkende
kracht van die vaststelling, in het geval dat de moeder erkenning weigert.In het kader van de erkenning kan ter zake van de vervanging van de toestemming
een belangenafweging plaatsvinden. De rechter kan beslissen dat de geweigerde
toestemming niet wordt vervangen, omdat een erkenning de belangen van het
kind of de verhouding tussen moeder en kind te zeer zou schaden. In het geval
dat de heer Dittrich noemt, komt de verwekker er na jaren achter dat hij een
kind heeft. Intussen heeft de moeder alleen met dat kind een
leven opgebouwd. Dan is het terecht dat er door de rechter een grondige belangenafweging
wordt gemaakt, als de moeder toestemming tot de erkenning weigert.Zou de verwekker kunnen verzoeken om gerechtelijke vaststelling van het
vaderschap, dan vindt in principe geen belangenafweging plaats. Indien aan
de voorwaarden wordt voldaan, vindt de vaststelling plaats. In het gegeven
geval zou in theorie de verwekker eerst vervangende toestemming tot erkenning
kunnen verzoeken en als hij deze niet krijgt, gerechtelijke vaststelling van
het vaderschap kunnen verzoeken. Daarmee zou aan de rechterlijke beslissing
op basis van een belangenafweging in het kader van de vervangende toestemming
tot erkenning voorbij gegaan kunnen worden.De heer Dittrich kon zich ook voorstellen dat een verwekker
belang heeft bij het vaststellen van het vaderschap na het overlijden van
het kind, als hij eerst na dat overlijden tot de ontdekking kwam dat hij een
kind had.Het belang van de verwekker zal in dit geval waarschijnlijk vooral gelegen
zijn in de nalatenschap van het kind. Het kind zou bij voorbeeld geërfd
kunnen hebben van zijn moeder die eerder dan het kind is overleden. Als deze
verwekker geen toestemming of vervangende toestemming tot erkenning had verkregen,
moet dan op deze wijze de verwekker wel gerechtelijke vaststelling van het
vaderschap kunnen verkrijgen en dan onder omstandigheden ook kunnen beschikken
over hetgeen het kind van de moeder geërfd had?Daarbij behoeft nog niet eens gedacht worden aan het minder voor de hand
liggende geval dat de verwekker de moeder had verkracht.Ten slotte vroeg de heer Dittrich wat de gevolgen zijn van
een gerechtelijke vaststelling van het vaderschap voor de nationaliteit van
een kind.Een gerechtelijke vaststelling van het vaderschap zal dezelfde gevolgen
voor de nationaliteit van een kind krijgen als een adoptie heeft. De Rijkswet
op het Nederlanderschap wordt hierop aangepast. Aangezien het hier om een
Rijkswet gaat, konden deze aanpassingen niet in de aanpassingswetgeving afstammingsrecht,
die op wetten andere dan Rijkswetten ziet, worden opgenomen.Mevrouw Van der Burg vroeg of uit de regeling voor de gerechtelijke
vaststelling van het vaderschap op verzoek van het kind afgeleid zou kunnen
worden dat ertoe geneigd wordt om kinderen vanaf 16 jaar een eigen rechtsingang
te geven en niet alleen via een bijzondere curator die daartoe benoemd moet
worden.Er is met betrekking tot de positie van het kind van 16 jaar of ouder
dat zelf een verzoek tot vaststelling van het vaderschap doet wellicht een
misverstand. Bepaald is in artikel 207 dat de moeder geen verzoek meer tot
vaststelling van het vaderschap kan doen, zodra het kind 16 jaar of ouder
is. Vanaf dat moment kan alleen het kind zelf optreden. Dat betekent echter
niet dat het kind, zolang het minderjarig is, niet vertegenwoordigd wordt
door een bijzondere curator. Artikel 212 bepaalt immers dat het minderjarige
kind, optredende als verzoeker of belanghebbende, vertegenwoordigd wordt door
een bijzondere curator.Uit artikel 207 (de regeling van de gerechtelijke vaststelling van het
vaderschap) kan dan ook niet afgeleid worden dat er een intentie is kinderen
vanaf 16 jaar een eigen rechtsingang te geven zonder bijzondere curator. Mevrouw Van der Burg vroeg naar aanleiding van artikel 207,
vierde lid, artikel 202, eerste lid, en 206, eerste lid, of de terminologie
«in kracht van gewijsde» nog wel adequaat is.In het bijzonder binnen kringen van de burgerlijke stand is, nadat het
nieuwe familieprocesrecht op 1 april 1995 in werking is getreden, de opvatting
gegroeid dat beschikkingen niet in kracht van gewijsde gaan omdat altijd nog
een onbekende belanghebbende van een beschikking hoger beroep zou kunnen aantekenen.
Sinds de invoering van de algemene regeling van de verzoekschriftprocedure
in 1970 is dit niet anders geweest. Niettemin gaat iedereen ervan uit dat
beschikkingen in kracht van gewijsde gaan. Ook de burgerlijke stand heeft
dit steeds aangenomen. Gedacht kan bij voorbeeld worden aan echtscheidingsbeschikkingen
die niet eerder dan nadat zij in kracht van gewijsde zijn gegaan worden ingeschreven
in de registers van de burgerlijke stand. Naar mijn oordeel behoeft de terminologie
in de bedoelde artikelen dan ook niet gewijzigd te worden.Mevrouw Van der Burg vroeg of nog geregeld zou moeten worden,
voor het geval het nieuwe naamrecht later in werking treedt dan het onderhavige
wetsvoorstel, dat voorkomen wordt dat het kind de naam van de vader krijgt
na gerechtelijke vaststelling van het vaderschap. Verder vroeg mevrouw Van
der Burg of in geval het nieuwe naamrecht eerder in werking treedt er dan
ook een regeling is opgenomen in verband met de gerechtelijke vaststelling
van het vaderschap.In onderdeel 2, onder a van onderdeel C van artikel I van het onderhavige
wetsvoorstel wordt het huidige artikel 5, eerste lid, van Boek 1 B.W. gewijzigd.
Deze wijziging houdt in dat bij gerechtelijke vaststelling van het vaderschap
het kind de naam van de moeder houdt. Dit is de regeling die geldt als het
onderhavige wetsvoorstel eerder in werking zou treden dan het nieuwe naamrecht.
Dit spoort met de wens hieromtrent door mevrouw van der Burg geuit.Voor het geval het nieuwe naamrecht eerder in werking treedt dan het onderhavige
wetsvoorstel is in artikel IA een regeling getroffen. Deze impliceert dat
ook bij gerechtelijke vaststelling van het vaderschap naamskeuze wordt gedaan
en dat bij gebreke van naamskeuze het kind de naam van de moeder houdt. Ook
dit spoort met de opmerkingen van mevrouw van der Burg.De naamskeuze wordt gedaan ter gelegenheid van de gerechtelijke vaststelling
van het vaderschap zelf en wordt opgenomen in de rechterlijke uitspraak. Ook
dit is in artikel IA onder 2 opgenomen.Mevrouw Van der Burg vroeg of de minimumleeftijd van 18 jaar
van de vader wel juist is bij de gerechtelijke vaststelling van het vaderschap.
Erkenning door de vader-verwekker kan toch ook vanaf 16 jaar?In artikel 207, eerste lid, onder c, wordt gesproken van de leeftijd zestien
jaren. Er is hier, zoals mevrouw Van der Burg terecht opmerkt, analogie met
de erkenning nagestreefd.Ten slotte vroeg mevrouw Van der Burg in verband met de gerechtelijke
vaststelling van het vaderschap of zich bewijsproblemen voordoen en hoe dit
in andere landen geregeld is.Omtrent de praktijk in Nederland kan ik nog geen uitspraken doen, aangezien
de gerechtelijke vaststelling van het vaderschap thans nog niet bestaat.Jurisprudentie is mij niet bekend. Voor de algemene regeling met betrekking
tot het bewijs in deze zaken, verwijs ik graag naar hetgeen ik hierover
bij artikel 200 (ontkenning van het vaderschap) heb opgemerkt in antwoord
op vragen van de heren Dittrich en van den Berg.Ik heb geen inzicht in de wijze waarop de bewijsproblematiek in andere
landen is geregeld. 13. Artikelen 209 tot en met 211De heer Dittrich vroeg of er een ander woord voor het begrip
«staat» gevonden kon worden om de artikelen 209 tot en met 211
wat beter leesbaar te maken.Het begrip «staat» heeft dezelfde betekenis als dit begrip
heeft in de uitdrukking «een bepaalde staat voeren» of in de uitdrukking
«huwelijkse staat». Ik ben van oordeel dat de betekenis van dit
begrip niet onduidelijk is. Een andere, betere omschrijving heb ik niet zo
gauw voor ogen. Ik ben daarvoor ook wat huiverig, aangezien het begrip «staat»
onder degenen die met deze bepalingen werken nu geen misverstand oplevert,
terwijl verandering van begrip daartoe wel zou kunnen leiden. 14. Adoptie (artikel 228)Mevrouw Doelman-Pel vroeg op welke wijze in het kader van een
verzoek om adoptie bewijs van samenleving kan worden geleverd.Een bewijs van samenleving kan worden geleverd in de eerste plaats door
overlegging van een uittreksel uit de GBA. Daaruit kan blijken dat de betrokkenen
al ten minste drie jaar op één adres wonen. Daarnaast kunnen
betrokkenen bij voorbeeld een samenlevingscontract overleggen dat ten minste
drie jaren tussen hen geldt. Zij kunnen zo nodig door middel van getuigen
hun samenleving bewijzen. Bij adoptie van een kind in Nederland zal veelal
de raad voor de kinderbescherming betrokken zijn. Deze kan de rechter adviseren
over de vraag of de adoptie in het kennelijk belang van het kind is. In het
kader daarvan zal de stabiliteit en de duurzaamheid van de onderlinge relatie
van de aanstaande adoptiefouders zeker aan de orde komen.Mevrouw de Vries vroeg naar de aantallen adopties van Nederlandse
kinderen per jaar en de aard van deze adopties. Verder vroeg zij of in het
verleden het voorbijgaan aan de tegenspraak tot problemen aanleiding heeft
gegeven en zo ja, welke. Aantallen adopties en stiefouderadopties(Bron: M. Meijdam-Slappendel, De adoptie in Nederland, proefschrift 1996) Jaar«Gewone»
adoptiestiefouderadoptie 198036685 19812594831982176521 1983149459 19841424131985112322 198677333 198791335198887389 198978339 199082354199144305 199288302 199366329199469295Op de vraag of het voorbijgaan aan tegenspraak in het verleden tot problemen
aanleiding heeft gegeven, moet ik het antwoord schuldig blijven. Daarin heb
ik onvoldoende inzicht.Mevrouw Sipkes vroeg naar uitbreiding van de mogelijkheid tot
het maken van bezwaar tegen de adoptie door de minderjarige naar hen die de
leeftijd van 12 jaar nog niet hebben bereikt, maar in staat kunnen worden
geacht tot een redelijke waardering van hun belangen ter zake. Zij legde een
verband met de regeling van het horen bij het omgangsrecht.Bij het omgangsrecht is de regeling voor het horen van het kind dezelfde
als die bij de adoptie en alle andere familierechtelijke procedures. Deze
regeling is opgenomen in artikel 809 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
Zij maakt onderdeel uit van het familieprocesrecht. In deze regeling is bepaald
dat het kind van 12 jaren of ouder gehoord wordt.Er is bij het omgangsrecht een aparte regeling voor het doen van een informeel
verzoek ter zake van de omgang voor minderjarigen van twaalf jaar of ouder
en voor de minderjarige die de leeftijd van twaalf jaar nog niet heeft bereikt
en in staat moet worden geacht tot een redelijke waardering van zijn belangen
ter zake. Het initiatief om de rechter te benaderen gaat hier uit van het
kind.Indien een kind, dat de leeftijd van twaalf jaren nog niet heeft bereikt,
de rechter in het kader van een adoptieprocedure een brief zou schrijven over
de adoptie, dan zal de rechter daaraan ongetwijfeld serieus aandacht schenken
en zo nodig het kind oproepen om te worden gehoord. De rechter is immers bevoegd
om ook kinderen beneden de 12 jaar te horen. Het is wat anders als de rechter
dat structureel zou moeten doen. In de eerste plaats weet de rechter op voorhand
niet welke kinderen in staat moeten worden geacht tot een redelijke waardering
van hun belangen welke niet. Dat betekent dat alle kinderen via de rechtbank
benaderd zouden worden, ook de kinderen die daaraan helemaal niet toe zijn.
Het is voor jonge kinderen een behoorlijke belasting om met vragen van de
aard als hier aan de orde zijn geconfronteerd te worden. Het heeft dan ook
niet mijn voorkeur om in dit opzicht een regeling in de wet op te nemen. In
een concreet geval waarin een kind zich met een brief tot de rechter wendt,
zal de rechter daaraan serieus aandacht besteden. Dat behoeft geen wettelijke
regeling.De heer Dittrich merkte op dat uit de wettekst niet blijkt
dat de rechter belanghebbenden in de adoptieprocedure mag horen. Gevraagd
wordt om dat expliciet in artikel 227 of 228 te regelen.Ik merk hierover op dat de voor zaken van personen- en familierecht in
acht te nemen regels zijn opgenomen in de artikelen 798 e.v. van het Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering. In artikel 798 is in het algemeen omschreven
wie als belanghebbenden gelden in deze zaken. In de artikelen 800 e.v. is
aangegeven welke rechten en plichten belanghebbenden in een procedure hebben.
Deze regels gelden ook voor de adoptieprocedure.Mevrouw Van der Burg zette vraagtekens bij het laten vervallen
van het minimumleeftijdsverschil en de verplichte drie jaar verzorging en
opvoeding door alleenstaanden, terwijl deze voor samenwonenden op een jaar
is gesteld.Overeenkomstig de opvatting van mevrouw Van der Burg is het minimumleeftijdsverschil
in het wetsvoorstel gehandhaafd (artikel 228, eerste lid, onder c). Wat betreft de verzorgingstermijn van drie jaren, indien één
persoon alleen het kind wil adopteren in tegenstelling tot de termijn van
één jaar die geldt wanneer twee personen tezamen een kind willen
adopteren, merk ik het volgende op.In geval van adoptie door één persoon alleen, behoeft er
geen relatie met een andere volwassene te bestaan, die met behulp van de voorwaarde
van samenleving gedurende een zekere tijd op bestendigheid en duurzaamheid
kan worden getoetst (de termijn van drie jaar samenleven). Wel is er een relatie
met het kind dat geadopteerd wordt. Daarom wordt bij eenpersoonsadoptie in
plaats van de eis van een jaar verzorging en opvoeding de eis van drie jaar
verzorging en opvoeding van het kind gesteld. Deze eis van drie jaar verzorging
en opvoeding geldt dan dus ook in het geval van stiefouderadoptie. Ik ben
van oordeel dat niet al na een jaar verzorging en opvoeding om stiefouderadoptie
moet kunnen worden verzocht.Mevrouw Van der Burg vroeg ten aanzien van de naamskeuze bij
adoptie of niet in de nieuwe regeling van het naamrecht bepaald zou moeten
worden dat bij de rechterlijke uitspraak tot adoptie een verklaring omtrent
naamskeuze moet worden opgenomen.Met mevrouw van der Burg ben ik van oordeel dat op deze wijze duidelijkheid
wordt verschaft over de naamskeuze bij adoptie. Dit is dan ook in het nieuwe
naamrecht bepaald. Artikel 5, derde lid, luidt immers: Indien een kind door
adoptie in familierechtelijke betrekking tot beide adoptanten komt te staan,
verklaren zij ter gelegenheid van de adoptie gezamenlijk welke van hun beider
geslachtsnamen het kind zal hebben. De rechterlijke uitspraak inzake de adoptie
vermeldt de verklaring van de adoptanten hieromtrent. 15. Artikel 228, gronden tot voor de rechter om voorbij
te gaan aan bezwaren van een van de oudersMevrouw Sipkes vroeg of de rechter niet moet kijken naar de
redenen waarom niet of nauwelijks in gezinsverband samengeleefd. Het kan toch
voorkomen dat een moeder niet in staat was om met haar kind een relatie te
onderhouden?Steeds zal de rechter wanneer zich een grond voordoet om aan de tegenspraak
voorbij te gaan, moeten beoordelen of er goede redenen zijn de tegenspraak
toch te honoreren. De aanhef van de tekst van het tweede lid van artikel 228
luidt immers «Aan de tegenspraak van de ouder (...) kan worden voorbijgegaan:
». Met mevrouw Sipkes ben ik dan ook van oordeel dat de redenen waarom
niet of nauwelijks in gezinsverband is samengeleefd, van belang kunnen zijn.De heer Dittrich merkte op dat de formulering van artikel 228,
tweede lid, onder b, erg omzichtig is. Hij pleitte voor een wat actievere
formulering.Tegen een «actievere» formulering heb ik geen bezwaar. 16. StiefouderadoptieMevrouw De Vries vroeg om in te gaan op de huidige regeling
van de stiefouderadoptie en de ervaringen met deze regeling.De huidige regeling van de stiefouderadoptie is ingevoerd bij de Wet van
13 september 1979, Stb. 501. Stiefouderadoptie is «geconstrueerd» als een adoptie door
de eigen ouder van het kind die het gezag heeft, samen met de stiefouder.
Zoals voor alle adopties geldt ook voor de stiefouderadoptie dat deze zowel
uit een oogpunt van verbreking van de banden met de andere ouder als uit dat
van bevestiging van de banden met de stiefouder in het kennelijk belang van
het kind moet zijn. Verder moet aan een aantal specifieke voorwaarden worden
voldaan die zijn opgenomen in artikel 228. Daarbij gelden ten opzichte van
de «gewone» adoptie de volgende bijzonderheden. In de eerste plaats
geldt bij de stiefouderadoptie thans niet het voorschrift met betrekking tot
het minimum- en maximumleeftijdsverschil tussen de adoptanten en het kind.
In de tweede plaats geldt bij stiefouderadoptie niet de thans voor de adoptie
geldende voorwaarde dat het huwelijk van de adoptanten ten minste vijf jaren
voor de dag van het verzoek moet zijn gesloten. Stiefouderadoptie kan nu dus
plaatsvinden na een jaar feitelijke verzorging en opvoeding door de stiefouder.
In de derde plaats heeft, anders dan bij de gewone adoptie, de andere ouder
die niet het gezag heeft een absoluut vetorecht. Echter, van dit vetorecht
mag geen misbruik gemaakt worden.In de literatuur en vanuit de rechtspraktijk wordt sinds begin jaren '80
kritiek geuit op de stiefouderadoptie. Deze kritiek bestaat er vooral in dat
stiefouderadoptie na echtscheiding gebruikt kan worden om het bestaan van
de wettige niet-gezagsouder geheel uit het leven van het kind te bannen. Verder
is er ook kritiek op de gekunstelde wijze waarop deze adoptie geregeld is
(de eigen ouder moet immers zijn kind adopteren).Kritiek bestaat ook op het buiten toepassing laten van de eis van de huwelijksduur
die wel voor de overige adopties geldt en op het buiten toepassing laten van
de eis van het leeftijdsverschil.Deze kritiek heb ik mij aangetrokken. Stiefouderadoptie wordt niet onmogelijk
gemaakt, maar de voorwaarden die voor een «gewone» eenpersoonsadoptie
gelden, gelden ook voor de stiefouderadoptie: de stiefouder die adopteert,
moet het kind ten minste drie jaar verzorgd en opgevoed hebben. Ook de eis
van het (minimum-) leeftijdsverschil geldt. Verder gelden dezelfde beperkte
mogelijkheden om voorbij te gaan aan de tegenspraak van een ouder als bij
de gewone adoptie. Ten slotte is bij de Eerste Kamer aanhangig de regeling
voor het gezamenlijk gezag en de gezamenlijke voogdij. Ik hoop en verwacht
dat deze voorstellen, als zij in werking treden, het aantal stiefouderadopties
zal doen verminderen.Mevrouw De Vries vraagt hoe de rechter de afwegingen moet maken
in geval van stiefouder- of eenouderadoptie, indien de andere ouder is overleden.Kan in een dergelijke situatie iemand de overleden ouder vertegenwoordigen
of bezwaar aantekenen? Hoe worden de belangen van het kind gewogen en door
wie?In een dergelijke bijzondere situatie zou de adoptie vooral tot effect
hebben dat de juridische banden met de familie van de overleden ouder verbroken
worden. Gelet hierop is het van belang dat in het kader van de adoptieprocedure
de naaste familie van het kind met wie de banden verbroken zouden worden opgeroepen
wordt om te worden gehoord, hetzij als belanghebbenden, hetzij als personen
die over het verzoek relevante informatie kunnen verschaffen (zie de artikelen
798 en 799 Rv.). Deze familie vertegenwoordigt in juridische zin niet de overledene,
maar kan opkomen voor het behoud van de familierechtelijke betrekking met
deze familie. De rechter weegt de feiten en overtuigingen die in het kader
van een dergelijke procedure naar voren worden gebracht. Zo nodig kan hij
de raad voor de kinderbescherming verzoeken advies uit te brengen. De heer Van den Berg vroeg waarom voorgesteld is de mogelijkheid
van erkenning zonder verwekkerschap toe te staan, terwijl stiefouderadoptie
slechts in bijzondere gevallen mogelijk is? Bij erkenning door een niet-verwekker
speelt toch dezelfde problematiek als bij stiefouderadoptie?Ik vraag mij af of bij erkenning door een niet-verwekker steeds dezelfde
problematiek speelt als bij een stiefouderadoptie. In geval van stiefouderadoptie
is er immers een andere ouder die ook juridisch de ouder is die veelal een
band met het kind heeft opgebouwd. Bij erkenning is er in ieder geval geen
andere juridische ouder en vaak ook geen andere persoon dan de erkenner die
zich als vader gedraagt.Zou erkenning zonder verwekkerschap niet worden toegestaan, dan zou dat
betekenen dat iedere erkenner voorafgaande aan de erkenning het bewijs van
verwekkerschap zou moeten overleggen. Een erkenning zou dan achteraf ook niet
meer kunnen worden aangetast. Een en ander grijpt diep in in de persoonlijke
levenssfeer van de betrokkenen. Daarenboven rijst dan de vraag waarom een
dergelijke eis van verwekkerschap wel bij erkenning wordt gesteld, maar niet
binnen huwelijk. Al met al voor mij genoeg redenen om de suggestie van de
heer Van den Berg niet over te nemen.De heer Dittrich vroeg of de stiefouderadoptie niet wat explicieter
verwoord zou kunnen worden in artikel 229.Dat zou kunnen. 17. Herroeping van de adoptie (artikel 232)De heer Dittrich vroeg of het in alle gevallen wel wenselijk
is dat door de herroeping van de adoptie de oude familierechtelijke betrekkingen
weer herleven. Waarom zou de rechter onder omstandigheden niet mogen besluiten
dat de oorspronkelijke familierechtelijke betrekkingen niet herleven, bij
voorbeeld in situaties dat er misbruik van gezag is geweest of de ouder onherroepelijk
is veroordeeld?De herroeping van de adoptie leidt in ieder geval tot verbreking van de
familierechtelijke betrekking met de adoptiefouders. Ik vind het dan geen
goede zaak dat daarvoor geen enkele familierechtelijke betrekking in de plaats
treedt.In het gehele afstammingsrecht is het nooit zo dat het kind de familierechtelijke
betrekking met beide ouders kwijt raakt en letterlijk alleen op de wereld
staat. De mogelijkheid daartoe wordt nu wel gesuggereerd. Ik ben daarvan geen
voorstander. 18. Artikel 406b (aanspraak van het kind jegens de erfgenamen
van de verwekker op een som ineens na het overlijden van de verwekker)Mevrouw Van der Burg wees op jurisprudentie van het Europese
Hof te Straatsburg (een Oostenrijkse zaak uit 1987 en een Belgische zaak uit
1993). Gevraagd werd of het Europese Hof zou tolereren dat het niet erkende
kind op niet meer dan de legitieme aanspraak maakt (en dus niet op een «kindsdeel»).Wellicht doelt mevrouw Van der Burg met de «Oostenrijkse zaak»
uit 1987 op de zaak Inze (NJ 1989, 661). Opmerking verdient dat deze zaak
de boedelscheiding en niet de erfopvolging betrof. Het is de vraag of deze
zaak voor de onderhavige kwestie veel belang heeft. Met de Belgische zaak
uit 1993 wordt wellicht gedoeld op de zaak Vermeire. Deze betrof een rechtstreekse toepassing van het Marckx-arrest. De Belgische wetgeving
was toen deze zaak speelde nog niet aangepast aan de gevolgen van het Marckx-arrest.
In algemene zin merk ik over de vermeende ongelijke behandeling het volgende
op. Het gaat hier om een kind dat niet in familierechtelijke betrekking staat
tot zijn verwekker. Hij heeft jegens de erfgenamen van de verwekker aanspraak
op een som ineens ter grootte van de legitieme. Als dit kind wel in familierechtelijke
betrekking tot de verwekker zou staan, zou hij recht hebben op een kindsdeel
(tenzij er een afwijkend testament is), hetgeen meer is dan de legitieme.
Dit kind kan echter in familierechtelijke betrekking tot zijn vader komen
te staan door de gerechtelijke vaststelling van het vaderschap. Het kind heeft
dus keuze: geen gerechtelijke vaststelling van het vaderschap en dan een beroep
op artikel 406b of wel gerechtelijke vaststelling van het vaderschap en als
de eventuele andere kinderen in familierechtelijke betrekking tot het kind
komen te staan. Gelet op de keuze die er is, kan niet gesproken worden van
ongelijke behandeling die discriminatie oplevert. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24649-28.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl