Fokker/DASA; Brief minister over het faillissement van Fokker
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22895, nr. 16

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

02-04-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

22895 nr. 16

27-03-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Gang van zaken sedert de aanvraag van de surséance
van betalinga. Surséanceperiodeb. Doorstartscenario's vóór faillissementssituatie– Bombardier– AVIC/CATIC– Stand-alone– Samsung3. Situatie na faillissement van Fokker Aircrafta. Opvang ontslagen werknemers en aandacht voor bedreigingenb. De technisch-wetenschappelijke instellingenc. Voortzetting Fokker Aviation BVd. Verdere besprekingen met in de vliegtuignieuwbouw geïnteresseerde
partijen4. ConclusieOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22895Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 895Fokker/DASAnr. 16BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 27 maart 1996 1. InleidingIn de vroege ochtend van vrijdag 15 maart 1996 namen de bewindvoerders
van Fokker het besluit om bij de rechtbank te Amsterdam een aanvraag tot faillissement
van de N.V. Koninklijke Nederlandse Vliegtuigenfabriek Fokker en een aantal
van haar dochterondernemingen in te dienen. Aan dit verzoek werd nog dezelfde
dag door de rechtbank voldaan: het faillissement van Fokker was
een feit.Het faillissement betekende tevens het einde van een gezamenlijke poging
van bewindvoerders, de leiding van Fokker en overheid om vanuit de situatie
van uitstel van betaling, die was ontstaan op 23 januari 1996, een oplossing
te vinden voor een doorstart van Fokker. Gedurende de 7½ week van de
surséanceperiode is een reeks van mogelijkheden en opties onderzocht,
waaronder zowel scenario's met buitenlandse partijen die interesse hadden
getoond in een overname, als een scenario met overwegend Nederlandse partijen,
het zogenaamde stand-alone scenario. Op 15 maart jl. hebben de bewindvoerders
moeten vaststellen dat deze opties onvoldoende houvast boden voor een doorstart,
hetzij omdat zij uiteindelijk inhoudelijk niet haalbaar bleken, dan wel omdat
zij op dat moment dermate onvoldoende concreet waren, en dat naar het oordeel
van de bewindvoerders een verdere verlenging van de surséanceperiode
niet te rechtvaardigen was. Een faillissementsaanvraag was daarmee onvermijdelijk
geworden. Zelfs voor de mogelijkheid van een beperkte verlenging van de surséanceperiode
op verzoek en voor rekening van de Staat, waartoe de Staat eventueel bereid
zou zijn geweest, bleek uiteindelijk geen aanleiding.Het gevolg van het faillissement is dat er uiteindelijk ca. 4400 structurele
arbeidsplaatsen verloren zullen gaan. In eerste instantie zullen ca. 5600
Fokker-werknemers hun baan kwijt raken, waarvan ruim 900 volgens mededelingen
van Fokker een nieuwe baan aangeboden krijgen bij de onderdelen van Fokker
die niet onder het faillissement vallen, te weten Fokker Special Products
in Hoogeveen, Elmo in Woensdrecht, Fokker Aircraft Services en
Fokker Aviation B.V. Ook de 50% deelneming van Fokker Space blijft buiten
het faillissement. Verder is voor nog ca. 650 andere Fokker-werknemers gedurende
een zeer beperkte periode werk beschikbaar voor de afbouw van vliegtuigen
en de administratieve afwikkeling. De verwachting van de bewindvoerders is
dat uiteindelijk ruim 2500 werknemers (exclusief de ca. 450 werknemers van
Fokker Space) bij diverse Fokker-onderdelen aan de slag zullen blijven van
de totaal 7400 werknemers die vóór het faillissement bij Fokker
werkzaam waren. Daarnaast moet er rekening worden gehouden met een verlies
van arbeidsplaatsen in de indirecte sfeer zoals bij toeleveranciers e.d.Naar ruwe schatting zou het daarbij in Nederland om 500 à 1000
arbeidsplaatsen kunnen gaan.Overigens zij opgemerkt dat ook in het geval van doorstart van Fokker
met een aanzienlijk verlies aan arbeidsplaatsen rekening zou moeten worden
gehouden: gedacht moet worden aan 2500 à 3000 banen.Het faillissement van Fokker betekent per saldo derhalve een extra verlies
van 1500 à 2000 banen.Ook in de situatie van faillissement waarin de vliegtuignieuwbouwdivisie
thans verkeert is nog steeds een doorstartoplossing denkbaar. Hierbij zij
bedacht dat ook in de onderzochte doorstartscenario's vanuit surséance
een faillissementsroute noodzakelijk zou zijn geweest. Er bestaat echter een
verschil met de faillissementssituatie die nu aan de orde is. Het bedrijf
is thans in een positie geraakt waarbij de onderneming sterker desintegreert.
Het productieproces is, los van de eerder genoemde afbouw, volledig gestopt;
ontslagen werknemers vinden na verloop van tijd een andere werkkring. Dit
is een situatie die, naarmate zij langer duurt, in zich zelf een reële
belemmering kan gaan vormen voor het alsnog realiseren van een doorstart.In deze brief doe ik u, in vervolg op mijn brieven d.d. 24 januari 1996
(96004134) en 5 maart 1996 (96015661) en het overleg met uw Kamer op 24 januari
jl., verslag van de gang van zaken sedert het begin van de surséanceperiode.Zolang er nog besprekingen gaande zijn met partijen die geïnteresseerd
zijn in een mogelijke overname c.q. doorstart van Fokker, is een definitieve
beleidsconclusie c.q. beleidsverantwoording nog niet mogelijk. In dat verband
is het ook niet opportuun om een exacte aanduiding te geven van de financiële
bijdrage waartoe de Staat bereid zou zijn geweest. Zodra de situatie zich
daartoe wel leent, wil ik daar in een afzonderlijke beleidsbrief aan de Kamer
uitvoerig op ingaan. 2. Gang van zaken sedert de aanvraag van de surséance
van betalingNadat op 22 januari 1996 door Daimler Benz was besloten om de financiële
kraan naar Fokker met onmiddellijke ingang volledig dicht te draaien, legde
Fokker een voorstel aan DASA en de Staat voor dat er op was gericht gedurende
een beperkte periode een situatie van surséance van betaling te vermijden.
De Staat was bereid aan dit voorstel, dat voor beide aandeelhouders een aantal
financiële implicaties had, zijn medewerking te verlenen, maar DASA kon,
gelet op het besluit van Daimler Benz, hieraan geen gevolg geven. Vervolgens
heeft de Raad van Bestuur van Fokker surséance van betaling aangevraagd
voor belangrijke delen van de onderneming, hetgeen door de rechtbank in Amsterdam
is verleend op 23 januari 1996. Een aantal onderdelen van Fokker kon buiten
deze surséance blijven. Het gaat hierbij om de houdstermaatschappij
Fokker Aviation, Fokker Special Products, ELMO, Fokker Aircraft Services en
de 50%-deelname in Fokker Space. Voor een nadere schets van de ontwikkelingen die tot die situatie geleid
hebben, mag ik u verwijzen naar mijn brief van 24 januari 1996.Vervolgens hebben de directie van Fokker en de door de rechtbank aangestelde
bewindvoerders op 24 januari jl. een verzoek bij de Staat ingediend voor de
verlening van een boedelkrediet met een looptijd van 5 á 6 weken, om
de gelegenheid te creëren naar constructieve oplossingen voor een doorstart
van Fokker te zoeken onder gelijktijdige voortzetting van de vliegtuigbouwactiviteiten. a. SurséanceperiodeNadat op 26 januari 1996 de Staat in principe overeenstemming bereikte
met de bewindvoerders over de omvang van en de condities voor een boedelkrediet
ad f 255 mln, dat zou lopen tot 1 maart 1996, werd op 2 februari 1996
de definitieve overeenkomst terzake gesloten. Daarbij is overeengekomen dat
2 Nederlandse banken voor een bedrag van ca. f 100 mln. voor eigen rekening
en risico deelnamen in het boedelkrediet, terwijl het overige deel van ca.
f 155 mln. door hen verstrekt zou worden onder garantie van de Staat.
Daarnaast werd besloten dat het Ministerie van Defensie betalingen zou doen
ter grootte van f 110 mln voor de (vervroegde) eigendomsoverdracht van
een 4-tal militaire vliegtuigen. De hierover met de Staat gemaakte afspraken
zijn neergelegd in de vertrouwelijke brieven van 26 januari en van 19 februari
1996, gericht aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken
van uw Kamer. In de laatste dagen vóór 1 maart 1996 was weliswaar
nog geen oplossing gevonden, maar omdat er volgens de bewindvoerders, gelet
op de lopende gesprekken met gegadigden, nog steeds uitzicht bestond op het
bereiken van een adequate oplossing, hebben de bewindvoerders om een verlenging
met 2 weken gevraagd. Op 5 maart 1996 heb ik u schriftelijk geïnformeerd
over de positieve reactie op het verzoek tot verlenging van de termijn voor
het boedelkrediet tot en met 15 maart 1996, mede gelet op het feit dat de
oorspronkelijke limiet van f 255 mln gehandhaafd zou blijven. De door
de Staat verstrekte garantie op het boedelkrediet is aan de Europese Commissie
ter beoordeling voorgelegd overeenkomstig art. 92 en 93 van het EG-verdrag,
en is inmiddels goedgekeurd.Op het moment dat op 15 maart 1996 de surséance formeel werd beëindigd
en aan Fokker faillissement werd verleend, was van de oorspronkelijke ruimte
in het boedelkrediet ca. f 200 mln gebruikt. Dit bedrag zal, naar verwachting
van de curatoren, geheel kunnen worden terugbetaald. b. Doorstartscenario's vóór faillissementssituatieDe directie van Fokker en de bewindvoerders hebben in nauw overleg met
de Staat vanaf het ingaan van de surséance met grote inzet gezocht
naar de mogelijkheden die tot een behoud van de vliegtuignieuwbouwactiviteiten
zouden kunnen leiden. In dat kader is overlegd met een aantal gegadigden,
waarvan ik als de meest serieuze wil noemen:– Het Canadese Bombardier;– De Chinese combinatie AVIC/CATIC;– Een Nederlandse combinatie, het zogenaamde stand-alone scenario;– Het Koreaanse Samsung.De interesse van een aantal andere bedrijven en organisaties bleek volgens
de directie en bewindvoerders na een eerste schriftelijke vragenronde niet
dusdanig serieus, dat het verantwoord was om deze partijen in staat te stellen
een voor alle betrokkenen zeer tijdrovend onderzoek te doen. In enkele gevallen
speelde in het oordeel van de bewindvoerders daarbij ook zeker
mee dat men niet zonder rechtvaardiging directe concurrenten van Fokker over
vertrouwelijke bedrijfsinformatie wilden laten beschikken. Verder is er ook
actief een aantal bedrijven/organisaties benaderd die uiteindelijk geen belangstelling
voor een overname bleken te hebben. Ik wil overigens nog eens benadrukken
dat het onderzoeken en beoordelen van de verschillende scenario's in de surséancesituatie
tot de primaire verantwoordelijkheid van directie en bewindvoerders behoorde.Parallel aan het onderzoeken van mogelijkheden voor een doorstart, bereidden
de bewindvoerders, voor het geval een faillissement van Fokker Aircraft uiteindelijk
toch niet te vermijden zou blijken, als terugvalscenario de doorstart van
een aantal levensvatbare bedrijfsonderdelen voor. In het regelmatige overleg
met bewindvoerders en directie heb ik aangegeven, dat de opstelling van de
Staat in de diverse scenario's zou afhangen van de kwaliteit van de voor te
leggen businessplannen, de betekenis van de diverse plannen voor de Nederlandse
economie in termen van activiteiten en werkgelegenheid, de mate van risicodragende
participatie door commerciële partijen en de hardheid van het industriële
toekomstperspectief. De omvang van een eventuele financiële bijdrage
van de Staat zou in globale zin in een verantwoorde verhouding moeten staan
tot de omvang van de additionele werkgelegenheid die als gevolg van de bijdrage
van de Staat zou kunnen worden veiliggesteld in vergelijking met een terugvalscenario.In het kort wil ik hieronder de verschillende opties de revue laten passeren. – BombardierHet Canadese Bombardier was de eerste gegadigde die zich bij de bewindvoerders
meldde en die, nadat bewindvoerders de nodige voorbereidingen hadden getroffen,
als eerste voortvarend aan een boekenonderzoek bij Fokker begon. In een aantal
gesprekken dat ik met de president van het bedrijf en een aantal topfunctionarissen
heb gevoerd, ondermeer op 16 en 23 februari 1996, gaf Bombardier een duidelijke
analyse van de problemen bij Fokker alsmede een visie hoe het bedrijf het
verdere perspectief zag. De conclusie was dat Bombardier niet geïnteresseerd
was in een voortzetting van de Fokker 50 en Fokker 60 produktielijnen in verband
met regelrechte concurrentie van de eigen deHavilland Dash 8. Opvallend was
voorts de conclusie dat de Fokker 70 en de Fokker 100 economisch verouderd
zouden zijn omdat, volgens Bombardier, ook na afboeking van een groot deel
van de vaste kosten, een vermindering van de overhead en een reductie van
het aantal werknemers, de kostprijzen van deze vliegtuigen hoger zouden blijven
dan de verkoopprijzen die Bombardier op basis van eigen inschattingen dacht
voor deze toestellen in de markt te kunnen realiseren. Omdat ook een «re-engineering»
onvoldoende soelaas zou bieden, was het volgens Bombardier noodzakelijk de
huidige produktlijnen uit te faseren en over 5 jaar met een geheel nieuw programma
van 80- en 125-zitters op de markt te komen. Met de ontwikkeling van die nieuwe
toestellen zou dan meteen een aanvang moeten worden gemaakt, op basis van
financiële faciliteiten die de Nederlandse overheid daarvoor ter beschikking
zou moeten stellen. De door Bombardier berekende verliezen van Fokker in de
tussenliggende 5 jaar zouden voor rekening van de Staat moeten komen, evenals
onder andere de aankoopsom van de activa.Verder zou de Staat moeten participeren in de financiering van de lease-portefeuille.
Gebaseerd op hun Canadese ervaringen presenteerde Bombardier op dit vlak een
aantal mogelijkheden, die onder bepaalde condities en plafonds voor de Nederlandse
Staat bespreekbaar zouden zijn geweest. Hoewel Bombardier uiteindelijk geen concreet bod op tafel heeft gelegd,
zou het bedrijf naar mijn inschatting een financiële bijdrage van de
Nederlandse Staat hebben gevraagd van enige miljarden.Zoals gezegd is het niet gekomen tot een finale afweging, omdat er geen
concreet bod van Bombardier is gekomen. Op maandagavond 26 februari 1996 heeft
het bedrijf mij laten weten niet met een bod te komen. Op 27 februari 1996
is dit openbaar gemaakt. Het kan heel wel zijn dat Bombardier heeft moeten
afhaken omdat een levensvatbaar businessplan een te zwaar beslag zou leggen
op de financiële slagkracht en de managementcapaciteit van Bombardier.
Fokker was mogelijk een «maatje te groot». – AVIC/CATICOp een relatief laat tijdstip heeft de Chinese combinatie AVIC/CATIC zich
als serieuze gegadigde bij de bewindvoerders gemeld. Gelet op de beperkte
voorbereidingsmogelijkheden van de AVIC/CATIC-combinatie en de beperkte tijd
die er was om een diepgaand onderzoek bij Fokker uit te voeren was het bedrijf
niet in staat een eigen min of meer uitgewerkt voorstel op tafel te leggen.De gesprekken met vertegenwoordigers van AVIC/CATIC hadden een oriënterend
karakter op basis van hun eerste bevindingen. AVIC/CATIC wilde Fokker integraal
overeind houden op basis van het stand-alone scenario van de bewindvoeders.
De combinatie zou ten minste een 51% participatie nemen in het aandelenkapitaal.
Een put-call-optie zou ervoor zorgdragen dat de resterende aandelen na 2 à
3 jaar aan AVIC/CATIC zouden worden overgedragen. AVIC/CATIC ging ervan uit
dat de vreemde financiering van het nieuwe Fokker adequaat geregeld zou worden.Van de Staat werd een commitment verwacht ten aanzien van de ontwikkelingsfinanciering
van nieuwe vliegtuigen. Verder zou de Staat een substantiële bijdrage
in de risicodragende sfeer moeten leveren voor de opzet van een vliegtuig-leasemaatschappij;
terwijl de resterende financiering van de leasemaatschappij van derden moest
komen.AVIC/CATIC zag mogelijkheden om vanuit China componenten te gaan toeleveren.De kostprijs van de Fokkervliegtuigen zou hierdoor verlaagd kunnen worden.Tijdens de bespreking op mijn ministerie met de AVIC/CATIC-vertegenwoordigers
op 5 maart bleek de financiering door AVIC/CATIC van hun participatie in het
eigen vermogen van Fokker op problemen te stuiten. Eventuele hulp van de Nederlandse
overheid zou daarbij mogelijk uitkomst moeten bieden.Door het late tijdstip waarop de Chinezen hun interesse in Fokker kenbaar
hadden gemaakt, ontstond meteen een tijdsprobleem, omdat de bewindvoerders
een concreet signaal verlangden voor 7 maart 1996. In verband met dit tijdsprobleem
is door de Nederlandse regering contact gezocht met de Chinese regering, onder
andere via een brief van Minister- President Kok aan zijn Chinese ambtgenoot
Li Peng.Op 13 maart heeft de Chinese ambassadrice mij een boodschap van premier
Li Peng aan premier Kok overgebracht met als strekking dat van Chinese zijde
werd afgezien van een acquisitie van Fokker, in verband met een strategische
keuze voor de ontwikkeling van de eigen nationale vliegtuigindustrie. – Stand-aloneParallel aan de gesprekken met potentiële buitenlandse partners hebben de bewindvoerders ook onderzocht of een «stand alone» scenario –
uitgaande van een participatie door Nederlandse industriële en financiële
partijen – haalbaar zou zijn. Op verzoek van de bewindvoerders hebben
de heren Langman en Sickinghe Nederlandse partijen benaderd om te bezien of
zo'n aanpak kans van slagen zou hebben. Ik heb mij ook positief opgesteld
ten aanzien van een onderzoek naar een dergelijk scenario.Het op 14 februari 1996 gepresenteerde plan liet, in tegenstelling tot
de Bombardier-prognoses, direct positieve cijfers zien, mede gebaseerd op
lagere prijzen voor toeleveringen door Deutsche Airbus, Shorts en Rolls Royce
en een vermindering van het personeelsbestand. Dit plan ging uit van een overbrugging
van twee jaar, ten einde in die periode een nieuwe, strategische partner te
vinden. Het plan zelf zou, om het vertrouwen van de markt in Fokker te herstellen,
wel een lange termijn perspectief moeten bieden.Het plan ging voorts uit van 2 ondernemingen: Fokker tezamen met haar
dochterondernemingen (NEWCO) enerzijds en een nieuw op te richten leasemaatschappij
(AMCO) anderzijds.De benodigde middelen voor het eigen vermogen van NEWCO zou volgens het
plan door industriële en financiële partijen moeten worden opgebracht,
terwijl van de overheid een substantiële bijdrage werd gevraagd in het
risicodragend vermogen van AMCO (in de eerste jaren ging het om een gevraagde
bijdrage van 2/3e van het eigen vermogen).Op 1 maart 1996 legden de bewindvoerders en de directie van Fokker een
tweede versie van het stand-alone scenario op tafel dat, onder meer met betrekking
tot de financieringsvorm van de nieuwe onderneming, verder was uitgewerkt.
Tevens werd verder ingegaan op de mogelijke kostenbesparingen (extern en intern).Ten aanzien van de financiering van de leasemaatschappij werd de aan de
Staat gevraagde bijdrage in het risicodragend vermogen nu gelijk gesteld aan
bijdragen van derden (50/50).Op 6 maart 1996 vond op initiatief van de heren Langman en Sickinghe een
bespreking op mijn ministerie plaats met o.a. vertegenwoordigers van de Nederlandse
financiële wereld, van Stork, van Fokker-zijde en van de bewindvoerders.Stork verklaarde zich bereid om als industriële trekker voor het
nieuwe Fokker op te treden, om een bijdrage te leveren aan het management
van de nieuwe onderneming en een minderheidsparticipatie in het eigen vermogen
van NEWCO te nemen. De Staat gaf aan zowel een substantiële bijdrage
te willen leveren aan het risicodragende vermogen van AMCO als ook op het
vlak van de ontwikkelingsfinanciering. De conclusie van die bespreking was dat de financiële partijen niet
voldoende vertrouwen hadden in het lange termijn toekomstperspectief, inclusief
de mogelijkheid om op afzienbare termijn te komen tot een duurzaam internationaal
partnerverband voor Fokker. Op basis van de voorliggende plannen waren deze
partijen niet bereid in het eigen en vreemde vermogen van de onderneming te
participeren. Daar kwam nog bij dat het ontbreken van een industriële
partij met ervaring in de vliegtuigbouw als een cruciaal gemis in de plannen
werd beschouwd. Afgesproken werd dat nader onderzoek zou plaatsvinden wanneer
ook andere commerciële partijen zouden willen toetreden.Op 12 maart jl. ontving ik een, in opdracht van mijn ministerie verrichte,
analyse van een gerenommeerd buitenlands adviesbureau (Booz-Allen & Hamilton)
met een conditioneel positief oordeel over de marktvooruitzichten voor de
komende jaren en over de financiële projecties van het stand-alone scenario.
Het conditionele element daarin was dat de haalbaarheid afhing
van de mate waarin een grote industriële partij zich zou willen aansluiten.
Ik heb nog een laatste poging ondernomen om de banken tot een andere opvatting
te bewegen door hen de hoofdlijnen van de analyse toe te zenden. Gelet evenwel
op het ontbreken van een grote ervaren industriële partij uit de vliegtuigwereld,
bleef men bij het eerder ingenomen standpunt.De bewindvoerders kwamen dan ook tot de conclusie dat het stand-alone
scenario geen begaanbaar pad vormde. – SamsungSamsung Aerospace is op 31 januari begonnen met zijn onderzoek bij Fokker.
De interesses lagen enigszins anders dan bij Bombardier. Samsung was met name
geïnteresseerd in de civiele vliegtuigbouwtechnologie en het klantenbestand.
Een overname van Fokker kon een aanzienlijke versnelling opleveren in de opbouw
van hun kennis. Op korte termijn zou dit voor Fokker een goede financiële
basis en toegang tot het Aziatisch marktsegment kunnen geven. Het langere
termijnperspectief was echter (nog) onduidelijk, gelet op de nog niet uitgewerkte
plannen voor een eigen Aziatisch regionaal straalvliegtuig, incl. de mogelijke
partnerverbanden en werkpakketverdeling.Alhoewel een delegatie van Samsung een eerste onderzoek relatief snel
had afgerond bleef het een vraagteken of de interne besluitvormingsprocedures
en de afstemming met de Zuid-Koreaanse overheid voldoende snel zouden kunnen
plaatsvinden gegeven de beperkt beschikbare tijd voor Fokker in de surséanceperiode.Op verzoek van de bewindvoerders, die een belemmering in de voortgang
van de besprekingen met Samsung constateerden, mogelijk vanwege interne Zuid-Koreaanse
procedures, heb ik de president van Samsung Aerospace bericht dat ik beschikbaar
was voor een gesprek. Dat leverde echter geen concreet resultaat op. Voorts
heeft premier Kok tijdens een conferentie in Bangkok de President van Zuid-Korea,
de heer Kim Yong-Sam, aangesproken over Fokker.Ook latere interventies van zowel bewindvoerders en directie Fokker richting
Samsung alsook berichten van mijzelf (inclusief pogingen tot telefonisch overleg
met mijn Zuid-Koreaanse ambtgenoot), mijn ministerie en de Nederlandse ambassadeur
in Zuid-Korea, waarin de bereidheid tot overleg en de tijdsdruk die de surséance
op de besluitvorming legde naar voren zijn gebracht, vermochten de betrokkenen
aan Zuid-Koreaanse zijde niet tot een tijdige besluitvorming bewegen.Het bleef helaas bij mededelingen dat men zeer geïnteresseerd was
en de materie bestudeerde.Na veelvuldige pogingen mijnerzijds nam uiteindelijk op 14 maart 1996
minister Park van Handel en Industrie contact met mij op. Dit leverde echter
geen doorbraak op, omdat dr. Park mededeelde dat de Zuid-Koreaanse regering
ten aanzien van een mogelijke overname van Fokker door Samsung een neutrale
opstelling koos. Dr. Park benadrukte in dat verband de eigen verantwoordelijkheid
van Samsung. Deze mededeling vormde een contrast met de algemene indruk die
aan onze zijde bestaat dat dergelijke transacties altijd in nauw overleg met,
c.q. onder regie van, de Zuid-Koreaanse overheid worden voorbereid.Voor wat betreft het tijdsbeslag dat het overleg met o.a. Samsung vergde
wil ik er op wijzen dat inmiddels een eerste deadline van de bewindvoerders
verstreken was die eindigde op 7 maart. Uiterlijk op die datum zou er een
ferm commitment van geïnteresseerde partijen moeten zijn. Zoals uit het
vorenstaande blijkt was dat op die datum niet het geval. Toch waren de bewindvoerders de mening toegedaan dat de mogelijkheden
om met Samsung of eventueel AVIC/CATIC tot overeenstemming te komen dusdanig
groot waren dat zij besloten de surséance van betaling tot 15 maart
in stand te houden.Op 13 maart hebben de bewindvoerders nogmaals een brief aan Samsung geschreven
met de vraag om een concreet bod uit te brengen. Daar is op 14 maart 1996
slechts een korte brief op teruggekomen waarin Samsung in niet verplichtende
termen stelde belangstelling te hebben. Op 14 maart 1996 is nogmaals een brief
door de bewindvoerders aan Samsung geschreven met daarin ook de (herhaalde)
mededeling dat op 12.00 uur Nederlandse tijd er duidelijkheid moest zijn.
Daar is niet inhoudelijk op gereageerd. Toen de bewindvoerders mij kwamen
melden dat zij moesten concluderen dat een faillissement onvermijdelijk was,
heb ik op verificatie aangedrongen, toen bleek dat er uit niet-officiële
kring signalen kwamen dat er mogelijk toch een inhoudelijk bod zou komen.
Dat is de reden dat de bewindvoerders aan Samsung nog de tijd wilden gunnen
tot uiterlijk vrijdag 15 maart 1996, 06.00 uur Nederlandse tijd. Door de bewindvoerders
en ook van mijn kant is, via de Nederlandse ambassade in Seoul, nog contact
gezocht met de Zuid-Koreaanse regering en Samsung om hen tot een reactie te
bewegen.Om 04.30 uur die vrijdag kwam er een kort briefje. In algemene termen
werd weer herhaald dat men belangstelling had, maar men deed geen enkel concreet
aanbod.De bewindvoerders besloten toen de surséance van betaling niet
langer voort te zetten en het faillissement nog diezelfde ochtend aan te vragen. 3. Situatie na faillissement van Fokker AircraftZoals bekend sprak op 15 maart jl. de rechtbank het faillissement uit
over de N.V. Koninklijke Nederlandse Vliegtuigenfabriek Fokker en een aantal
dochterondernemingen en werden de bewindvoerders benoemd tot curatoren.Hun opdracht is de activiteiten van de in faillissement verkerende ondernemingen
zo goed mogelijk af te wikkelen ten gunste van de crediteuren.Parallel daaraan, en voor een deel in het kader van die afwikkeling, wordt
er door de curatoren en de Staat een aantal activiteiten ondernomen.Het gaat daarbij om de volgende acties.– De opvang van de ontslagen werknemers voorzover zij niet bij de
buiten faillissement gebleven ondernemingen werkzaam zijn, dan wel een betrekking
daarbij krijgen aangeboden.– Overleg met technisch-wetenschappelijke instellingen – in
het bijzonder NIVR en NLR – over de gevolgen van het faillissement voor
hun werkzaamheden.– Het vinden van geschikte partijen die de niet in staat van faillissement
verkerende onderdelen van Fokker, onder de houdstermaatschappij Fokker Aviation
BV, willen overnemen. Het streven is er daarbij op gericht om de betreffende
werkmaatschappijen zoveel mogelijk als één geheel onder te brengen.– Het voeren van verdere besprekingen met partijen die geïnteresseerd
zijn in een voortzetting van de vliegtuignieuwbouwactiviteiten, al dan niet
in combinatie met de niet in faillissement gegane concernonderdelen. a. Opvang ontslagen werknemers en aandacht voor bedreigingenVoor de ontslagen werknemers worden speciale acties ondernomen, waarbij
ook op het terrein van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en door de arbeidsvoorzieningsorganisatie CBA/RBA's grote inspanningen worden
gepleegd.Het gaat hierbij om onder meer het volgende:– De inrichting door Arbeidsvoorziening Nederland van 3 Job Centers,
waar ontslagen werknemers worden begeleid naar werk. Het betreft de regio's
Dordrecht, Den Haag en Amsterdam. Daarbij zal veel energie worden gestoken
in het acquireren van vacatures.Er is een oproep gedaan aan werkgevers in die regio's vacatures te melden
bij de Job Centers. Inmiddels is een groot aantal vacatures aangemeld.– Ontslagen werknemers zullen, indien zij daar behoefte aan hebben,
een korte intensieve scholing kunnen volgen waardoor hun kansen op werk toenemen.
Hiervoor is een fonds van f 17 mln beschikbaar mede ondersteund door
een subsidie van f 5 mln van de Europese Unie.– Ik zal mij verstaan met de regionale overheden om te bezien in
hoeverre problemen in de betrokken regio's een nadere opvang behoeven. Daarbij
kan worden gedacht aan een ondersteuning, ook vanuit de nationale overheid,
voor economische actieplannen die beogen de ontplooiing van economische activiteiten
en daarmee de werkgelegenheidssituatie te bevorderen. In dat verband heb ik
een indicatief bedrag van f 30 mln genoemd indien daarvoor adequate projecten
op tafel komen. b. De technisch-wetenschappelijke instellingenMet de technisch-wetenschappelijke instituten die actief zijn op luchtvaart-
en vliegtuigbouwgebied is overleg gestart over een aanpassing van hun activiteiten
aan de nieuwe situatie.Getroffen wordt in de eerste plaats het NLR. Dit instituut is voor ca.
30% afhankelijk van Fokker-activiteiten. Daarnaast zullen effecten optreden
bij de TU-Delft, de Hogeschool Haarlem en het Luchtvaartcollege. Vanzelfsprekend
zal ook naar de positie van het NIVR gekeken moeten worden.Het is belangrijk dat de aanwezige kennis in Nederland zo goed mogelijk
wordt benut om nieuwe markten in Nederland en daarbuiten aan te boren. Daarvoor
is een conversieslag onvermijdelijk. De betrokken departementen zullen hierover
de komende maanden intensief overleg voeren met de instituten vanuit de opvatting
dat de overheid hiervoor ook een zekere verantwoordelijkheid draagt. Op wat
langere termijn zal moeten worden vastgesteld welke structurele financiering
voor technisch-wetenschappelijke activiteiten op dit terrein passend is in
de (nieuwe) Nederlandse situatie. c. Voortzetting Fokker Aviation BVOp dit ogenblik wordt een structuur tot stand gebracht die de instandhouding
beoogt van activiteiten bij een aantal voormalige dochterbedrijven van Fokker.
Een belangrijk deel van de werkgelegenheid van de Fokker-dochterbedrijven
kan daarmee worden behouden. Het gaat hierbij naar raming om ca. 2500 werknemers,
niet meegerekend de werknemers van Fokker Space.Reeds tijdens de surséanceperiode heeft zich een groot aantal gegadigden
gemeld bij de bewindvoerders voor delen van Fokker. Zolang echter de bewindvoerders
gedurende de surséanceperiode mogelijkheden onderzochten om Fokker
in haar geheel door te kunnen zetten (met buitenlandse partners of in het
stand-alone scenario) zijn geen actieve besprekingen met deze
kandidaten gevoerd. Nu er sprake is van een nieuwe situatie kunnen deze besprekingen
evenwel plaatsvinden. Uiteraard richten de besprekingen ook nu zich in eerste
instantie op het in stand houden van het geheel. Mocht dat echter niet lukken
dan zal gekozen moeten worden voor separate verkopen. Het gaat hierbij om
voormalige Fokker-bedrijven waar, gelet op hun expertise en activiteiten,
zeer zeker mogelijkheden voor zijn. d. Verdere besprekingen met in de vliegtuignieuwbouw geïnteresseerde
partijenOndanks het faillissement waarin de vliegtuignieuwbouwdivisie zich sinds
15 maart jl. bevindt, vinden nog steeds besprekingen plaats met in de vliegtuigbouw
geïnteresseerde partijen. De curatoren spannen zich nog altijd in om
te bezien of zich concrete mogelijkheden voordoen om de vliegtuignieuwbouwactiviteiten
in enigerlei vorm voort te zetten. Naarmate de tijd voortschrijdt, zal het
echter steeds moeilijker worden een doorstart alsnog te realiseren vanwege
de sterkere desintegratie van de onderneming.Ook nu nog vinden gesprekken plaats met Samsung. De uiteindelijke strategische
bedoelingen van Samsung zijn echter tot op dit moment niet bekend. Evenmin
hebben de Zuid-Koreanen al een concreet bod aan de curatoren uitgebracht.
Medio vorige week heeft zich een combinatie van twee belangrijke Russische
vliegtuigbouwers gemeld: Tupolev en Yakovlev. Zij zouden niet alleen geïnteresseerd
zijn in een voortzetting van de bouw van Fokker-toestellen, maar eventueel
ook in de ontwikkeling en produktie van een nieuw vliegtuig in Nederland.Verder heeft ook de Zweedse vliegtuigbouwer Saab zich gemeld. Saab wil
strategische allianties aangaan met het oog op marktvergroting en kostendekking.
Samenwerking met Fokker zou daarin een (bescheiden) eerste stap zijn, maar
Saab wil een breder samenwerkingsverband, bijvoorbeeld met Samsung. De gesprekken
met de curatoren zijn thans nog gaande.Tenslotte zijn er signalen van nieuwe partijen die de curatoren benaderen
met het verzoek om alsnog besprekingen te starten. Eén daarvan is een
Aziatisch-Nederlandse combinatie.Het resultaat van deze besprekingen zal moeten worden afgewacht.De ook na het faillissement gebleken belangstelling van internationale
vliegtuigbouwers voor samenwerking met en overname van Fokker onderstreept
nog eens de kennis en kunde die binnen het bedrijf Fokker beschikbaar is.
Juist deze opnieuw gebleken belangstelling heeft ertoe geleid dat gesprekken,
ook met partijen in Nederland, zijn voortgezet om te kijken of continuering
van Fokkers activiteiten, desnoods in afwachting van een sterke industriële
setting van het bedrijf mogelijk zou zijn. Uit deze gesprekken is opnieuw
gebleken dat door de commerciële partijen zo'n aanpak als te riskant
wordt beoordeeld in de huidige situatie. Slechts indien zich op zeer korte
termijn een nieuwe industriële partner meldt, die bij voorkeur ervaring
meebrengt op het terrein van vliegtuigbouw, behoort een doorstart van de activiteiten
van Fokker, met inbegrip van de daarbij behorende betrokkenheid van Nederlandse
financiële instellingen, tot de mogelijkheden. 4. ConclusieAlles overziende is het uiterst teleurstellend dat, alle inspanningen
van bewindvoerders en andere betrokkenen ten spijt, er geen uitzicht bestaat
op een goede oplossing voor de vliegtuignieuwbouw in Nederland. We moeten er serieus mee rekening houden dat met het ingetreden faillissement
van Fokker de zelfstandige vliegtuigbouw in Nederland zal ophouden te bestaan.Teleurstellend is deze uitkomst natuurlijk met name voor de Fokker-werknemers
die hun baan hebben verloren en daardoor in onzekerheid zijn komen te verkeren
over hun toekomstige arbeidssituatie. De technische bekwaamheden en de scholingsgraad
van het Fokker-personeel zijn over het algemeen gelukkig van een hoog gehalte.
De ex-werknemers brengen een forse bagage mee op de arbeidsmarkt. Dit geeft
hoop dat vele van hen spoedig een nieuwe plek kunnen vinden bij de Nederlandse
bedrijven en instellingen.Zoals aan het begin van deze brief al is opgemerkt, vinden nog steeds
besprekingen plaats met partijen die in een overname van de vliegtuignieuwbouw
zijn geïnteresseerd. Uiteraard zullen ook deze opties alle aandacht krijgen,
zowel van de zijde van de curatoren als van de Staat.Zodra er een helder zicht bestaat op de uitkomst van ook deze gesprekken
zal ik u – zoals gezegd – bij afzonderlijke brief nader informeren
en ook uitvoerig ingaan op het gevoerde beleid inzake de Nederlandse vliegtuigindustrie.De Minister van Economische Zaken,G. J. Wijers 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22895-16.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl