Pensioenregelingen; Brief staatssecretaris over keuzemogelijkheden in pensioenregelingen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25694, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

30-03-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25694 nr. 3

19-03-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Statistische verschillen in levensverwachting1.1. Europese juridische context1.2. Gelijke uitkeringen of sekseneutrale factoren?1.3. Collectieve pensioenregelingen1.4. Individuele polissen1.5. Pensioenverevening1.6. Conclusie2. Regelgeving bij de implementatie van artikel 2b PSW2.1. Terugwerkende kracht van het keuzerecht2.2. Eén of meer keuzemomenten2.3. Uitruil voor hoger loon of lagere premie2.4. Omzetting wezenpensioen2.5. Hoger en/of eerder ingaand ouderdomspensioen?2.6. Instemming partner met het benutten van de keuzemogelijkheid2.7. Nabestaandenpensioen voor eigen rekening2.8. Kosten2.9. VN-vrouwenverdragOndertekeningBIJLAGE RekenvoorbeeldenTabel 1. Effect uitruil nabestaandenpensioen (NP) voor
ouderdomspensioen (OP) op 65-jarige leeftijd bij hantering sekse-afhankelijke
factoren Tabel 2. Effect uitruil nabestaandenpensioen (NP) voor
ouderdomspensioen (OP), bij verschillende varianten 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25694Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 694Pensioenregelingennr. 3BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 19 maart 1998In mijn brief van 25 april 1997 (kamerstukken II 1996/97, 22 695,
nr. 11) heb ik aangegeven dat het kabinet met een voorstel zal komen tot nadere
regelgeving bij het per 1 januari 2000 inwerkingtredende artikel 2b van de
Pensioen- en Spaarfondsenwet (PSW), betreffende de verplichting tot het bieden
van een gelijkwaardige keuzemogelijkheid tot omzetting van nabestaandenpensioen
voor een hoger of eerder ingaand ouderdomspensioen. Alvorens te kunnen
komen tot voorstellen tot aanpassing van artikel 2b PSW en de nadere regelgeving
in dit kader, dient een aantal kernvragen over de reikwijdte van artikel 2b
beantwoord te worden.Bij keuzemogelijkheden in de pensioensfeer nemen de effecten van de statistische
verschillen in levensverwachting tussen mannen en vrouwen een belangrijke
plaats in. In het eerste deel van deze brief geeft het kabinet aan hoe naar
de mening van het kabinet bij keuzemogelijkheden in pensioenregelingen in
het algemeen moet worden omgegaan met de effecten van de bedoelde statistische
verschillen. Hiermee wordt ook een reactie gegeven op de aanbeveling terzake
van de commissie voor de eerste nationale rapportage over het Verdrag inzake
de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen, New York, 18
december 1979 (hierna: VN-Vrouwenverdrag) in haar rapport «Het Vrouwenverdrag
in Nederland anno 1997» en de Emancipatieraad in zijn advies «Een
geëmancipeerd pensioenstelsel». Ter voorbereiding van een voorstel
van het kabinet heeft overleg plaatsgevonden met deskundigen uit de pensioenpraktijk
over de uitvoerbaarheid.In het tweede deel van deze brief komen vraagstukken aan de orde die louter
samenhangen met artikel 2b PSW. Aan de notitie van de Stichting van de Arbeid
«Onduidelijkheden rond artikel 2b van de Pensioen- en Spaarfondsenwet»
van 12 december 1996, die als bijlage is toegevoegd, wordt in beide delen
aandacht besteed. Kernvraag bij het tweede deel is de mate van solidariteit
tussen alleenstaanden en niet-alleenstaanden bij de toepassing van artikel
2b PSW. 1. Statistische verschillen in levensverwachtingAls gevolg van het feit dat vrouwen langer leven dan mannen zijn de kosten
van een ouderdomspensioen voor een vrouwelijke werknemer hoger (omdat de waarde
ervan hoger is) dan de kosten van een ouderdomspensioen voor een mannelijke
werknemer.Bij het bieden van keuzemogelijkheden, bijvoorbeeld in het kader van artikel
2b PSW, maar ook bij flexibilisering (vervroeging of uitstel van het pensioen),
alsmede bij afkoop van pensioen (al dan niet in verband met waardeoverdracht)
leidt dit ertoe, althans bij handhaving van de regelgeving, dat voor vrouwen
andere uitkomsten kunnen resulteren dan voor mannen. Zo zou de uitkering voor
ouderdomspensioen van een vrouwelijke werknemer die haar nabestaandenpensioen
wil inruilen, veel minder kunnen stijgen dan die van haar mannelijke collega
die hetzelfde gaat doen. In de bijlage wordt aan de hand van een aantal rekenvoorbeelden
geïllustreerd wat de gevolgen zijn voor het pensioenresultaat van mannen
en vrouwen ten gevolge van de verschillen in levensverwachting.Naar aanleiding van de motie Groenman (kamerstukken II 1989/90, 20 890,
nr. 23) heeft het toenmalige kabinet reeds een standpunt ingenomen inzake
het hanteren van geslachtsafhankelijke actuariële factoren en het principe
van solidariteit tussen mannen en vrouwen binnen aanvullende pensioenregelingen
(kamerstukken II 1991/92, 22 695, nr. 4). Hierin is aangegeven dat een
ongelijke uitkomst voor mannen en vrouwen bij bijvoorbeeld uitruil in zgn.
benefit-definedregelingen (zoals eindloonregelingen) niet in overeenstemming
met het beginsel van gelijke beloning wordt geacht, voorzover die omzetting
binnen de toezegging van de werkgever valt. De Verzekeringskamer heeft over
dit standpunt 16 november 1993 advies uitgebracht (bijlage bij kamerstukken
II 1995/96, 22 695, nr. 10 en Kamerstukken I, 1995/96, 20 890, nr.
56). Dit advies is betrokken bij de nadere standpuntbepaling, zoals onderstaand
wordt weergegeven. 1.1. Europese juridische contextBij de beantwoording van de vraag of bij uitruil van pensioen verschillende
resultaten voor mannen en vrouwen toelaatbaar zijn, zijn in Europees verband
artikel 119 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap (hierna:
EG-Verdrag), de Vierde richtlijn gelijke behandeling van mannen en vrouwen1 en de betreffende jurisprudentie van het Hof van Justitie
van de Europese Gemeenschappen (hierna: het Hof) relevant. Naar het oordeel
van het Hof valt uitruil van nabestaandenpensioen tegen ouderdomspensioen
niet onder artikel 119 EG-verdrag. Aan de andere kant blijkt uit jurisprudentie
van het Hof ook dat het geneigd is het begrip «beloning» in de
zin van artikel 119 EG-verdrag ruim te definiëren, zodat niet moet worden
uitgesloten dat daar in bepaalde gevallen ook voordelen voortvloeiend uit
keuzemogelijkheden onder begrepen zouden kunnen worden. Vaststaat dat de toegezegde
pensioenuitkeringen niet afhankelijk mogen zijn van het geslacht, net zo min
als de door de werknemer te betalen pensioenpremies.Bij de zgn. Barber-richtlijn2 is de Vierde
EG-richtlijn gelijke behandeling van mannen en vrouwen gewijzigd. Daarbij
zijn onder meer in de bijlage voorbeelden opgenomen van uitkeringen die ongelijk
mogen zijn voor mannen en vrouwen voorzover dit voortvloeit uit het hanteren
van naar geslacht verschillende actuariële factoren.Conclusie is derhalve dat «Europa» op dit moment niet dwingt
tot het hanteren van sekse-neutrale actuariële factoren en zelfs niet
tot gelijke uitkeringen bij het gebruik maken van keuzemogelijkheden in een
pensioenregeling. Wel dienen de pensioenuitkeringen en de door de werknemer
te betalen premies gelijk te zijn. Het destijds ingenomen kabinetsstandpunt gaat dus verder dan hetgeen in
Europees verband verplicht wordt. 1.2. Gelijke uitkeringen of sekseneutrale factoren?Het kabinet is voornemens om door middel van wetgeving helderheid te verschaffen
over de vraag of verschillende uitkeringen voor mannen en vrouwen in het kader
van pensioenregelingen voortvloeiend uit een arbeidsverhouding toelaatbaar
blijven. Het kabinet acht het moeilijk verdedigbaar dat mannen en vrouwen
tijdens hun actieve periode wel gelijk loon, maar bij bijvoorbeeld uitruil
geen gelijke (pensioen)uitkering krijgen. Handhaving van de huidige situatie,
waarin dat wel mogelijk is, is derhalve ongewenst.Het kabinet meent dat twee alternatieven mogelijk zijn. Het eerste alternatief
is dat wettelijk wordt voorgeschreven dat bij pensioenen in alle gevallen
de uitkeringen onafhankelijk van het geslacht dienen te worden vastgesteld.
Het tweede alternatief gaat verder en schrijft voor dat ook bij de premiestelling
van de werkgever geen enkel onderscheid naar geslacht mag worden gemaakt.Alternatief 1 sluit in grote mate aan bij het eerder genoemde kabinetsstandpunt
naar aanleiding van de motie Groenman (kamerstukken II, 1991/92, 22 695,
nr. 4), te weten gelijke uitkeringen voor mannen en vrouwen voorzover de keuzemogelijkheden
binnen de pensioentoezegging van de werkgever vallen. De Verzekeringskamer
heeft in haar hierboven reeds aangehaalde advies van 16 november 1993 aangegeven
dat met wijziging van de financieringsopzet van de pensioenregeling het realiseren
van gelijke uitkeringen voor mannen en vrouwen mogelijk is. Een voorschrift
tot gelijke uitkeringen stuit, behoudens bij individuele polissen en beschikbare
premieregelingen, niet op uitvoeringstechnische belemmeringen. Op de individuele
polissen en beschikbare premieregelingen wordt hieronder nader ingegaan. Naar
verwachting zal dit alternatief overeind kunnen blijven bij eventuele toekomstige
uitspraken van het Europese Hof, waarin mogelijk een nadere uitleg wordt gegeven
aan de bestaande jurisprudentie terzake van de keuzemogelijkheden. De bepaling
omtrent actuariële gelijkwaardigheid (art. 32a PSW) zal moeten komen
te vervallen. Er zal een bepaling moeten worden geformuleerd waarin aangegeven
wordt dat er een bepaalde relatie dient te zijn met het deelnemersbestand
van een pensioenuitvoerder bij de bepaling van de ruilvoet van bijvoorbeeld
artikel 2b PSW of vervroegde pensioeningang; met andere woorden: gewaarborgd
dient te worden dat er een rechtvaardige financiële verhouding bestaat
tussen bijvoorbeeld de in te ruilen aanspraken op nabestaandenpensioen en
de daarvoor te verkrijgen extra aanspraken op ouderdomspensioen. Overigens
mag bij het vaststellen van de ruilvoet wel rekening worden gehouden met het
risico van (ongunstige) wijziging in de man/vrouw-samenstelling van het deelnemersbestand
en met het risico van anti-selectie, dat wil zeggen calculerend gedrag door
de deelnemer bij het maken van keuzes.Alternatief 2 wekt de schijn dat er bij aanvullende pensioenen geen onderscheid
is in de behandeling van mannen en vrouwen. Immers, de werkgever ziet geen
(direct) verschil in de pensioenkosten voor mannen en vrouwen. Het verschil
in levensverwachting (en het effect daarvan bij uitruil, afkoop, flexibel
pensioen e.d.) komt niet tot uitdrukking in de werkgevers-premie die door
de pensioenuitvoerder aan verschillende werkgevers in rekening wordt gebracht.
Daar staat echter tegenover dat pensioenuitvoerders (met name de kleine pensioenfondsen
en de verzekeraars) een veiligheidsmarge zullen moeten inbouwen voor het geval
er wijzigingen in de man/vrouwverhouding binnen het bestand optreden gedurende
de contractduur. Dit leidt tot een veelal structurele verhoging
van de premies. Bovendien zal bij deze oplossing voor elke collectiviteit
een eigen sekseneutrale sterftetafel moeten worden opgesteld. Invoering van
landelijk vastgestelde unisekstarieven zou een versnippering van tarieven
en kostenverhoging kunnen voorkomen. In het reeds eerder aangehaalde kabinetsstandpunt
van 25 augustus 1992 heeft het kabinet echter reeds aangegeven dat dit geen
begaanbare weg is. Landelijke unisekstarieven zijn voor de reservebepaling
niet bruikbaar omdat de verhouding mannen en vrouwen per deelnemersbestand
sterk kan afwijken van het landelijke gemiddelde. De ter voorkoming van een
verstoring van de financieringsstructuur vereiste verevening op landelijk
niveau zou uitsluitend realiseerbaar zijn in het kader van een nationale pensioenregeling
(pensioenplicht). Het voorschrijven van landelijke unisekstarieven zou voorts
de Europese concurrentieverhoudingen verstoren ten nadele van Nederlandse
verzekeraars.Naast het kostenverhogend effect zij gewezen op het feit dat de noodzaak
tot een dergelijk vergaand voorschrift niet is aangetoond. Er zijn geen feiten
beschikbaar waaruit blijkt dat de arbeidsmarktpositie van vrouwen slechter
is dan die van mannen, vanwege het feit dat de kosten voor het ouderdomspensioen
voor hen hoger zijn. Voorts is er, zoals reeds eerder aangegeven, op Europees
niveau geen verplichting tot dit alternatief. Tenslotte zij opgemerkt dat
dit alternatief met name een optische oplossing is, omdat uiteindelijk het
verschil in kosten aan de werkgever zal worden doorberekend, via winstdelingsregelingen
(premierestitutie) die zullen variëren naar gelang het aandeel vrouwen
in het personeelsbestand.Tot slot zou in deze optie het voorschrift omtrent actuariële gelijkwaardigheid
moeten worden vervangen door een bepaling die een redelijke ruilvoet voorschrijft.Het kabinet heeft gekozen voor het eerste alternatief, omdat aldus op
de meest optimale wijze het bereiken van het doel van gelijke behandeling
van mannen en vrouwen bij de aanvullende pensioenen gekoppeld wordt aan een
technisch uitvoerbare regeling.Onderstaand wordt deze oplossing nader beschreven vanuit respectievelijk
de collectieve en individuele regelingen. Voorzover relevant worden benefit
defined-regelingen (eindloon- en middelloonregelingen) en beschikbare premieregelingen
afzonderlijk besproken. 1.3. Collectieve pensioenregelingenZowel in benefit defined-regelingen als beschikbare premieregelingen dienen
de uitkeringen voor mannen en vrouwen naar het oordeel van het kabinet gelijk
te zijn. Het kenmerk van benefit defined-regelingen is de toezegging omtrent
de te behalen uitkering. Dit betekent dat de uitkering, die thans op de reguliere
pensioendatum reeds gelijk is voor mannen en vrouwen ook ten gevolge van keuzemogelijkheden
gelijk dient te zijn. Een voorschrift tot gelijke uitkering leidt ertoe dat
aan de werkgever voor mannen en vrouwen in een benefit defined-regeling een
verschillende premie in rekening wordt gebracht. In de praktijk zal dit overigens
slechts voorkomen als er geen sprake is van een doorsneepremie. Vrijwel alle
bedrijfs-pensioenfondsen en veel ondernemingspensioenfondsen hanteren een
doorsneepremie waardoor er in de huidige situatie voor veel werkgevers geen
sprake is van een verschil in premie voor mannen en vrouwen.Het kenmerk van een beschikbare premieregeling is dat een toezegging wordt
gedaan tot betaling van een bepaalde pensioenpremie, waardoor voor de werkgever
zekerheid bestaat omtrent de kosten van de pensioenvoorziening.
Voor beschikbare premieregelingen bestaat er thans geen verplichting tot het
compenseren van de gevolgen van verschillende levensver-wachtingen voor mannen
en vrouwen. Dit betekent dat thans de met de beschikbaar gestelde premie –
door de werknemer – in te kopen periodieke pensioenuitkering voor mannen
en vrouwen verschillend is. Het voorgenomen voorschrift tot gelijke uitkeringen
zal ertoe moeten leiden dat de pensioenuitvoerder gehouden is gelijke uitkeringen
aan mannelijke en vrouwelijke deelnemers te verstrekken. Tevens dienen vanzelfsprekend
de werknemerspremies voor mannen en vrouwen gelijk te zijn. Dit heeft als
consequentie dat de werkgever voor de mannelijke werknemers een andere premie
beschikbaar stelt dan voor de vrouwelijke, teneinde de – door de werknemer
in te kopen – uitkeringen gelijk te laten zijn.De mogelijkheid tot verschillende werkgeverspremies voor mannen en vrouwen,
teneinde te bereiken dat mannen en vrouwen dezelfde uitkeringen krijgen, wordt
in het kader van de implementatie van de zgn. Barber-richtlijn reeds geboden.
Deze thans facultatief geboden mogelijkheid zal verplicht voorgeschreven moeten
gaan worden. 1.4. Individuele polissenBij individuele polissen, die bij een verzekeraar zijn ondergebracht is
een voorschrift tot gelijke uitkeringen – indien er geen collectieve
pensioenregeling aan de toezegging ten grondslag ligt – niet te realiseren,
noch bij benefit defined-regelingen, noch bij beschikbare premieregelingen.Indien werknemers van eenzelfde werkgever elk een eigen verzekering krijgen,
gebaseerd op een individuele toezegging, is onderlinge vergelijking van de
gehanteerde actuariële factoren niet mogelijk, omdat een referentiekader
ontbreekt. Voor elk individu kan dus een eigen (sekse-afhankelijke) tabel
gehanteerd worden.Overigens wordt de kans dat werkgevers/pensioenuitvoerders een voorschrift
tot het verstrekken van gelijke uitkeringen of het hanteren van sekseneutrale
factoren zullen ontwijken door collectieve contracten op te delen in individuele
polissen niet groot ingeschat. 1.5. PensioenvereveningHet voorschrift tot gelijke uitkeringen ziet op de (aanvullende) pensioenregelingen
die voortvloeien uit de arbeidsverhouding, omdat bij niet-PSW-voorzieningen
het beginsel van gelijke beloning geen rol speelt. Pensioenverevening beschouwt
het kabinet niet als een recht voortvloeiend uit de arbeidsverhouding; het
is immers een recht van de ex-partner van de werknemer. Het voorschrift tot
verstrekken van gelijke uitkeringen is hier dan ook niet aan de orde. Overigens
speelt het verschil in uitkeringen bij verevening alleen een rol wanneer conversie
plaatsvindt. 1.6. ConclusieHet is niet verdedigbaar dat mannen en vrouwen tijdens hun actieve periode
en vanaf de pensioendatum in benefit defined-regelingen gelijk loon respectievelijk
gelijk pensioen krijgen, maar geen gelijke uitkeringen krijgen bij beschikbare
premieregelingen en bij uitruil wanneer de mogelijkheid daartoe is toegezegd
door de werkgever. Het kabinet vindt daarom dat er sprake dient te zijn van
gelijke uitkeringen.Alles afwegende is daarom besloten tot een voorschrift tot gelijke uitkeringen
bij de keuzemogelijkheden in de pensioenregelingen, alsmede bij de collectieve
beschikbare premieregelingen. Het vergroot de rechtvaardigheid, eenvoud en
doorzichtigheid richting deelnemers, in vergelijking tot de huidige situatie
en bovendien wordt er ruimschoots tegemoet gekomen aan de eisen
die het Europese recht op het gebied van gelijke behandeling van mannen en
vrouwen bij de beloning voor arbeid stelt.De verplichting strekt zich uitsluitend uit tot uitkeringen en rechten
die direct voortvloeien uit een arbeidsverhouding, omdat bij niet-PSW-voorzieningen
het beginsel van gelijke beloning geen rol speelt. 2. Regelgeving bij de implementatie van artikel 2b PSWIn de eerdergenoemde brief van de STAR van 12 december 1996 (zie bijlage)
wordt een aantal vragen gesteld met betrekking tot de uitvoering van artikel
2b PSW.Onderstaand komen deze punten aan de orde, waarbij ik – waar nodig
beargumenteerd – aangeef welke de gekozen oplossingsrichtingen zijn,
die zullen worden neergelegd in regelgeving. 2.1. Terugwerkende kracht van het keuzerechtEvenals bij de doorvoering van volledige gelijke behandeling naar geslacht
stelt het kabinet voor om ook bij de invoering van het keuzerecht, waar het
gaat om gelijke behandeling naar burgerlijke staat, uit te gaan van het opbouwbeginsel.
Dit betekent dat het keuzerecht uitsluitend betrekking heeft op partnerpensioen
opgebouwd na 1 januari 2000.Wanneer aan het keuzerecht terugwerkende kracht zou worden gegeven, zou
dat volgens berekeningen van de STAR een extra financiële last over het
verleden opleveren van ca. 10 miljard gulden.Met de keuze de verplichte keuzemogelijkheid geen enkele terugwerkende
kracht te geven wordt gevolg gegeven aan het advies van de STAR. 2.2. Eén of meer keuzemomentenZonder nadere regelgeving wordt aan artikel 2b voldaan wanneer de pensioenregeling
op één moment de gelegenheid biedt gebruik te maken van de keuzemogelijkheid.
Bij de keuze voor één of meerdere keuzemomenten en de keuze
voor de datum (of data) van dat moment (of die momenten) dient een afweging
te worden gemaakt van verschillende voor- en nadelen. Zo heeft de keuze op
datum pensionering als voordeel dat betrokkene goed inzicht heeft in de behoefte
aan een nabestaandenvoorziening. Nadeel is echter dat in de periode voor pensionering,
naast de opbouw van nabestaandenpensioen over het verleden ook dekking van
het overlijdensrisico wordt geboden, terwijl daaraan mogelijkerwijs geen behoefte
bestaat. De kosten van deze verzekering tijdens deelneming zijn uiteraard
bij pensionering niet meer beschikbaar voor uitruil.Dit nadeel wordt ondervangen bij een keuzemoment op datum aanvang deelneming,
maar dat heeft weer als bezwaar dat betrokkene mogelijk een keuze maakt die
niet aansluit bij zijn leefsituatie op latere leeftijd. Dit zal ertoe leiden
dat pensioenuitvoerders geconfronteerd worden met spijtoptanten en nabestaanden
die het achteraf niet eens zijn met de gemaakte keuze.Het vraagstuk van het moment van keuze hangt nauw samen met de vraag of
een nabestaandenpensioen op risicobasis onder artikel 2b begrepen is. Vastgesteld
kan worden dat dit valt onder de reikwijdte van artikel 2b. Bij een keuze
op de datum van pensionering is er echter bij pensionering niets uit te ruilen,
omdat er niets «gespaard» is. Er is dan ook slechts premie betaald
voor de verzekering van het risico van overlijden tijdens de deelneming. De
vraag is of artikel 2b ertoe dwingt aan de alleenstaande die geen behoefte
had aan deze verzekering, het recht te geven de daarvoor betaalde premies
in te zetten voor een hoger ouderdoms-pensioen. Dit is uiteraard voornamelijk
relevant als het keuzemoment op datum pensionering ligt. Immers,
wanneer het keuzemoment op datum aanvang deelneming ligt, kan de alleen-staande
direct al kiezen voor een hoger ouderdomspensioen in plaats van een (risico)nabestaandenpensioen.Indien de wetgever dwingend voorschrijft dat er meer dan één
keuzemoment dient te zijn, dan dwingt de wetgever de pensioenuitvoerders tot
hogere kosten. Dit kan tot gevolg hebben dat er voor wordt gekozen in het
geheel geen nabestaandenpensioen in een collectieve regeling op te nemen.
Voorts zal bij meer dan één keuzemoment de wetgever genoodzaakt
zijn om te regelen waar die keuzemomenten dienen te liggen. Immers het kan
niet de bedoeling zijn dat beide momenten vlak achter elkaar liggen. Meer
keuzemomenten brengen met zich dat pensioen-uitvoerders toch het risico lopen
te worden geconfronteerd met nabestaanden die het bij nader inzien niet eens
zijn met de door hun partner gemaakte keuze. Bovendien wordt het risico van
anti-selectie dat altijd aanwezig is bij het creëren van keuzemogelijkheden
vergroot.Vanwege de kosten en uitvoeringspraktijk stelt het kabinet zich op het
standpunt dat het aantal keuzemomenten aan de sociale partners zelf moet worden
overgelaten. Dit past ook in de gedachte dat zij eerstverantwoordelijk zijn
voor de aanvullende pensioenen. Voorts is het kabinet van oordeel dat het
uitsluitend, collectief verplicht verzekeren van risico-nabestaandenpensioen
tot de pensioengerechtigde leeftijd – hetgeen impliceert dat geen nabestaandenpensioen
ingeruild kan worden – geoorloofd moet worden geacht en derhalve niet
verboden dient te worden. Artikel 2b PSW heeft in de visie van het kabinet
tot doel een te ver doorgeschoten solidariteit te voorkomen. Sociale partners
kunnen bij de implementatie van artikel 2b tot de slotsom komen dat het nabestaandenpensioen
in opbouw afgeschaft kan worden. Wanneer zij echter, bijvoorbeeld gezien de
stand van de arbeidsparticipatie van vrouwen in het algemeen en de samenstelling
van het bestand van «hun» sector in het bijzonder, (nog) wel een
risico-nabestaandenpensioen wensen te handhaven, is dat een vorm van solidariteit
die het kabinet aanvaardbaar acht. Daarbij is in aanmerking genomen dat het
onmogelijk maken van deze vorm van solidariteit waarschijnlijk zou leiden
tot volledige afschaffing van het aanvullende nabestaandenpensioen, hetgeen
veel verder gaat dan de bedoeling van artikel 2b. Voorts zijn de kosten van
een risico-nabestaandenverzekering vóór pensionering relatief
gering en de kans dat een deelnemer vóór pensionering, al dan
niet voor langere tijd, een partner krijgt voor wie hij het overlijdensrisico
wil dekken, reëel.Het gaat hier derhalve om een vorm van solidariteit die in de juiste verhouding
staat tot en past bij de overige vormen van solidariteit die een collectieve
pensioenregeling kenmerken. Naar het oordeel van het kabinet is het niet de
bedoeling van artikel 2b PSW om alle solidariteit naar burgerlijke staat te
verbieden. 2.3. Uitruil voor hoger loon of lagere premieDe STAR heeft met betrekking tot nabestaandenpensioen op risicobasis geopperd
de mogelijkheid te bieden af te zien van een dergelijk pensioen ten gunste
van een lagere pensioenpremie of een hoger loon voor de werknemer. In de visie
van het Kabinet staat het partijen vrij hierover afspraken te maken. Het kabinet
acht het bieden van een wettelijke mogelijkheid evenwel niet wenselijk omdat
daarmee aan een deel van de pensioenaanspraak een niet-pensioenbestemming
zou worden gegeven. Artikel 2b ziet uitsluitend op een herallocatie van pensioengeld,
binnen het pensioenpakket dat de individuele deelnemer, gelet op de regeling
waarin hij participeert, ter beschikking staat. Dit impliceert ook dat voor
een deelnemer die (nog) niet deelneemt aan een pensioenregeling (bijvoorbeeld
vanwege een wachtperiode) de keuzemogelijkheid niet aan de orde is: er is
immers geen te verhogen ouderdomspensioen. Overigens volgt uit artikel 2b
ook niet een verplichting tot invoering van een ouderdomspensioen. 2.4. Omzetting wezenpensioenNaar het oordeel van het kabinet dient het wezenpensioen buiten de reikwijdte
van artikel 2b te worden gehouden. Het doel van artikel 2b is immers het voorkomen
van te ver doorgeschoten solidariteit. De invoering van artikel 2b is voortgevloeid
uit de wens geen onderscheid te maken naar burgerlijke staat. Bij het verlenen
van een aanspraak op wezenpensioen speelt de burgerlijke staat van de deelnemer
in beginsel geen rol. Een andere reden voor invoering van artikel 2b was het
uitgangspunt dat een ieder geacht wordt in zijn eigen onderhoud te kunnen
voorzien, zodat een nabestaandenpensioen op den duur geen vanzelfsprekendheid
meer zou hoeven te zijn. Ook dit uitgangspunt speelt geen rol bij het verlenen
van een aanspraak op wezenpensioen. Gezien de bedoeling van artikel 2b ligt
het derhalve niet voor de hand het wezenpensioen verplicht in de keuze te
betrekken. Daarbij komt dat bij een keuzemoment op datum pensionering er in
de meeste gevallen geen aanspraak op wezenpensioen uit te ruilen valt, omdat
die aanspraak vervalt op het moment dat het kind een bepaalde leeftijd heeft
bereikt, hetgeen veelal ver vóór pensionering zal zijn. 2.5. Hoger en/of eerder ingaand ouderdomspensioen?De tekst van artikel 2b spreekt van het bieden van gelijkwaardige keuzemogelijkheden
tussen nabestaandenpensioen of een hoger, dan wel eerder ingaand ouderdomspensioen.De STAR vraagt zich af of deze formulering aanleiding geeft aan te nemen
dat artikel 2b tevens een verplichting inhoudt een recht op pensioenvervroeging
aan te bieden. Dat is niet het geval; slechts één van beide
opties (een hoger ouderdomspensioen of een eerder ingaand ouderdomspensioen)
hoeft te worden geboden. Uiteraard bestaat geen bezwaar tegen het (onverplicht)
aanbieden van beide opties. 2.6. Instemming partner met het benutten van de keuzemogelijkheidHoewel het nabestaandenpensioen een aanspraak is die door de deelnemer
zelf wordt verkregen, heeft de partner een zodanig groot belang bij die aanspraak
dat het wenselijk is dat deze instemt met de keuze tot uitruil van het partnerpensioen
voor een hoger dan wel eerder ingaand ouderdomspensioen. Voor gehuwden en
geregistreerde partners is dit geregeld in de PSW; artikel 8c, tweede lid
bevat een toestemmingsvereiste. Bij de introductie van het partnerpensioen
in de PSW is ervoor gekozen dit algemene toestemmingsvereiste niet uit te
breiden tot het partnerpensioen. In de tweede fase PSW zal worden bezien of
er aanleiding is het partnerpensioen in het algemeen toestemmingsvereiste
te betrekken.Gezien het grote belang dat voor de partner gemoeid kan zijn met de keuze
tot uitruil heeft het kabinet besloten, thans reeds de toestemming van de
ongehuwd samenwonende partner met de keuze tot uitruil voor te schrijven.
Kanttekening hierbij is dat toestemming alleen gevraagd kan worden indien
de partner bekend is bij de pensioenuitvoerder. 2.7. Nabestaandenpensioen voor eigen rekeningEen van de effecten van de inwerkingtreding van artikel 2b PSW kan zijn
dat sociale partners er voor kiezen het nabestaandenpensioen uit de verplichte
collectieve regeling te halen en te vervangen door een nabestaandenpensioen
op vrijwillige basis of als keuzemodule. Een nabestaandenpensioenregeling
waaraan op vrijwillige basis wordt deelgenomen dient wat het kabinet betreft
buiten het bereik van de verplichting tot het bieden van een keuzemogelijkheid
te vallen. Indien echter een dergelijke vrijwillige voorziening wordt aangeboden
is het voorschrift van gelijke uitkeringen bij uitruil wel van toepassing,
ongeacht of de werkgever meebetaalt aan die voorziening. 2.8. KostenTen gevolge van artikel 2b PSW worden rechten verleend, waar in elk geval
alleenstaanden voorheen geen beroep op konden doen. Alleenstaanden zullen
allen hun recht op nabestaandenpensioen, waarvan ze voorheen geen gebruikt
maakten, nu gaan uitruilen voor een hoger ouderdomspensioen. Aangezien hiervoor
niet gereserveerd is door de pensioenuitvoerders brengt dit een kostenverhoging
met zich mee.De kostenverhoging is afhankelijk van de uitruilfactor die door pensioenuitvoerders/werkgevers
wordt aangeboden en van het aantal alleenstaanden op het keuzemoment. Uitgaande
van een uitruil van het nabestaandenpensioen op 65-jarige leeftijd voor een
20% hoger ouderdomspensioen (zie rekenvoorbeelden in de bijlage) en uitgaande
van het gegeven dat 15 à 20% van 64-jarigen ongehuwd is kan de structurele
kostenverhoging die voortvloeit uit de nieuwe rechten van alleenstaanden in
de orde van grootte van 3 à 4% liggen. Indien het niveau van de huidige
regelingen gehandhaafd blijft, leidt het uitruilrecht derhalve tot een structurele
verhoging van de premie.Tevens geldt dat het bieden van keuzemogelijkheden op zich zelf tot een
lastenverzwaring leidt, omdat het aantal administratieve handelingen toeneemt.
Kostenverhoging treedt ook op bij zelfselectie door individuele afwijkingen
van statistische sterftetafels, bij bijvoorbeeld ziekte op het moment van
keuze.Gezien de kostenverhogingen die voortvloeien uit het keuzerecht is het
goed voorstelbaar dat mede hierdoor de afschaffing van het nabestaandenpensioen
als onderdeel van de verplichte collectieve regeling wordt gestimuleerd. De
verwachting lijkt gerechtvaardigd dat in toe-nemende mate alleen nabestaandenpensioenen
voor eigen rekening zullen worden aangeboden respectievelijk alleen nabestaandenpensioen
op risico basis zal worden verzekerd. In dat geval zal het keuzerecht conform
2b PSW in de praktijk een dode letter zijn. Artikel 2b PSW maakt onderdeel
uit van de meetwijzer in het kader van het pensioenconvenant inzake de arbeidspensioen
dat op 9 december 1997 tussen sociale partners en het kabinet gesloten is,
volgens in de bijlage daarbij opgenomen uitgangspunten. Afgesproken is dat
indien het definitieve wettelijke kader er anders uit komt te zien, eventuele
lastenstijgingen die voortvloeien uit de verschillen ten opzichte van het
geschetste wettelijke kader niet worden meegenomen in de rekenexercitie en
de sociale partners op dat onderdeel niet kunnen worden aangesproken. Geconstateerd
wordt dat in het convenant is uitgegaan van sekseneutrale tabellen. Slechts
op dit onderdeel wijkt het kabinetsvoorstel af van de uitgangspunten van het
convenant. Omdat het voorstel te komen tot een voorschrift tot gelijke uitkeringen
qua kosten in gunstige zin afwijkt van het convenant, betekent dit dat de
kostengevolgen invoering van artikel 2b PSW binnen het kader van het convenant
dienen te worden opgevangen. 2.9. VN-vrouwenverdragBij de voorbereiding van dit kabinetsstandpunt is uiteraard rekening gehouden
met de inhoud van het VN-vrouwenverdrag. Met het voorschrift tot gelijke uitkeringen wordt geheel voldaan aan de
doelstellingen van de Rapportagecommissie Internationaal Verdrag tegen Discriminatie
van Vrouwen, ten aanzien van de aanvullende pensioenregelingen. De gekozen
uitwerking wijkt alleen af wat betreft de toepassing van sekseneutrale factoren,
om redenen die hiervoor genoemd zijn. Andere aspecten die in dit verband van
belang zijn, zijn het bieden van de mogelijkheid tot het handhaven van een
collectief nabestaandenpensioen op risicobasis en het voorschrijven van instemming
van de partner met uitruil. Met deze aspecten, die voortvloeien uit de bedoeling
van artikel 2b PSW om te ver doorgeschoten solidariteit te voorkomen, wordt
rekening gehouden met de maatschappelijke realiteit waar het gaat om de positie
van (met name oudere) vrouwen.In deze brief ben ik op hoofdlijnen ingegaan op het principiële vraagstuk
omtrent de toelaatbaarheid van verschillende pensioenuitkeringen voor mannen
en vrouwen en de overige uitvoeringsvraagstukken.Ik ben voornemens deze hoofdlijnen zo spoedig mogelijk in wetgeving om
te zetten, mede teneinde een tijdige uitvoering van artikel 2b in de praktijk
mogelijk te maken. De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,F. H. G. de Grave BIJLAGE RekenvoorbeeldenBij het hanteren van sekse-afhankelijke factoren in het kader van een
uitruil op basis van artikel 2b kan aan de hand van bijgaande voorbeelden
worden geïllustreerd wat daarvan het effect is. In de onderstaande tabel
worden het effect van uitruil voor mannen en vrouwen op 65-jarige leeftijd
vergeleken. Weergegeven is het bedrag aan extra ouderdomspensioen na inruil
van 1000 gulden nabestaandenpensioen en de procentuele verhoging van het ouderdomspensioen,
uitgaande van uitruil van het gehele nabestaandenpensioen ter waarde van 70%
van het ouderdomspensioen. De effecten zijn weergegeven bij verschillende
leeftijdsverschillen tussen man en vrouw. Tabel 1. Effect uitruil nabestaandenpensioen (NP) voor
ouderdomspensioen (OP) op 65-jarige leeftijd bij hantering sekse-afhankelijke
factoren  extra
OP na uitruil f 1000 NP% verhoging OP na uitruil NP leeftijdsverschilmannenvrouwenmannenvrouwenman drie jaar ouder454 8832% 6% geen38111627%8% vrouw drie jaar ouder31214822%10%Bron: SZW/A&OUit de tabel blijkt dat bij het gebruik van sekse-afhankelijke factoren
de omruil van nabestaandenpensioen voor ouderdomspensioen voor mannen een
veel hoger ouderdomspensioen oplevert dan voor vrouwen. Dit komt doordat het
door mannen opgebouwde nabestaandenpensioen veel meer waard is dan dat van
vrouwen, omdat de kans dat mannen hun partner overleven kleiner is dan de
kans dat vrouwen hun partner overleven. Doordat mannen gemiddeld korter leven
dan vrouwen wordt dit grotere bedrag na uitruil voor een hoger ouderdomspensioen
uitgesmeerd over minder jaren dan bij vrouwen. De langere levensver-wachting
van vrouwen levert dus dubbel nadeel op: het nabestaandenpensioen voor hun
mannelijke partner is minder waard, en moet, bij uitruil voor een hoger ouderdomspensioen,
worden uitgesmeerd over een groter aantal jaren. Het nadeel wordt sterker
naar de mate waarin de vrouw jonger is dan de man.In de tabel 2 worden het effect van uitruil voor mannen en vrouwen op
65-jarige leeftijd vergeleken bij de verschillende opties. Uitgegaan is van
gelijke leeftijd van man en vrouw. Tabel 2. Effect uitruil nabestaandenpensioen (NP) voor
ouderdomspensioen (OP), bij verschillende varianten  extra
OP na uitruil f 1000 NP% verhoging OP na uitruil NP  mannenvrouwenmannenvrouwenstatus quo38111627%8%gelijke uitkering116–381116–3818–27%8–27%sekseneutr. factoren22322316%16%Bron: E. Lutjens, Levensverwachting en pensioen, 1995/bewerking SZW/A&OBij een status quo, cq. ongewijzigd beleid is er sprake van gebruik van
sekse-afhankelijke factoren. De uitruilfactor voor de man is dan hoger dan
voor de vrouw. In de andere opties zijn de uitruilfactoren voor mannen en
vrouwen gelijk. Voor de optie van de sekseneutrale factoren is uitgegaan van
een landelijke uniseks-sterftetafel. Dit is een theoretische berekening, omdat
een landelijke sterftetafel feitelijk niet mogelijk is. In de praktijk zullen per sector cq. bedrijf sterftetafels worden opgesteld, welke
zullen variëren op vergelijkbare wijze als bij de optie van de gelijke
uitkeringen.Voor de optie van gelijke uitkeringen dient een, voor mannen en vrouwen
gelijke, uitruilfactor genomen te worden, die past bij de m/v-samenstelling
van het deelnemersbestand, met dien verstande dat een (redelijke) correctie
mag worden toegepast ter compensatie van het risico van (ongunstige) wijziging
in de samenstelling van het bestand en het risico van anti-selectie. Voor
deze optie is aangegeven binnen welke range de uitruilfactor zal komen te
liggen. De uitersten 8 en 27 zullen in de praktijk alleen voorkomen bij bestanden
bestaanden uit uitsluitend vrouwen, respectievelijk uitsluitend mannen. XNoot1Richtlijn nr. 86/387/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van
24 juli 1986 betreffende de tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke
behandeling van mannen en vrouwen in ondernemings- en sectoriële regelingen
inzake sociale zekerheid.XNoot2Richtlijn nr. 96/97/EG van de Raad van de Europese Unie van 20 december
1996 tot wijziging van de Richtlijn nr. 86/387/EEG van de Raad van de Europese
Gemeenschappen van 24 juli 1986 betreffende de tenuitvoerlegging van het beginsel
van gelijke behandeling van mannen en vrouwen in ondernemings- en sectoriële
regelingen inzake sociale zekerheid. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25694-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl