Wet veiligheidsregio's; Memorie van Antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST138206
 2009-2010
 
 31 117
 Bepalingen over de brandweerzorg, de rampenbestrijding, de crisisbeheersing
en de geneeskundige hulpverlening (Wet veiligheidsregio’s)
 
 
 
 
 C
 MEMORIE VAN ANTWOORD
 Ontvangen 4 december 2009
 1. Inleiding
 De leden van de CDA-fractie hebben met interesse kennis genomen van het
wetsvoorstel. De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis
genomen van het wetsvoorstel. Zij onderschrijven de door de regering gewenste
doelen, namelijk de rampenbestrijding en crisisbeheersing op orde zowel in
de koude als de warme fase, en heldere bestuurlijke verantwoordelijkheden.
Het is deze leden duidelijk dat hier een majeure stap gezet wordt in het op
orde brengen van de functionele bestuurlijke organisatie in Nederland. De
leden van de fractie van de PvdA hebben met belangstelling van het wetsvoorstel.
De leden van de SP-fractie hebben ook met belangstelling kennis genomen van
het wetsvoorstel. Zij constateren dat veel zaken nog moeten worden ingevuld
in convenanten, algemene maatregelen van bestuur en dergelijke. Zij hebben
het verslag van het schriftelijk overleg met de Tweede Kamer over de ontwerpbesluiten
bij hun vragen over het wetsvoorstel betrokken. De leden van de fracties van
SGP en CU hebben met belangstelling kennis genomen van het wetsvoorstel. Zij
onderschrijven het voornemen om de samenwerking tijdens een ramp of crisis
te versterken en de bevoegdheden en verantwoordelijkheden van bestuurders
te verhelderen. Twijfels en vragen bestaan bij deze leden wat betreft de zogenoemde «warme
fase», bij calamiteiten die de gemeentegrens overschrijden. De leden
van de D66-fractie hebben met de nodige aarzelingen kennis genomen van het
wetsvoorstel. Zij betwisten niet de noodzaak van een verbetering van de organisatie
van de rampenbestrijding en crisisbeheersing, noch hebben zij bezwaren tegen
de invoering van een multidisciplinaire, bovenlokale bestuurs- en organisatievorm
om de operationele slagvaardigheid te vergroten. Wel hebben zij ernstige bedenkingen
tegen de gekozen bestuurlijke figuur, die verband houden met de bestuurlijke
doelmatigheid, de politieke controle en de democratische legitimatie van de
veiligheidsregio als verlengd lokaal bestuur.
 Met grote belangstelling heb ik kennis genomen van de indringende vragen
en opmerkingen van de leden van de verschillende fracties over het voorliggende
wetsvoorstel. Het verheugt mij te kunnen constateren dat de meeste fracties
behalve kritisch ook in beginsel positief staan tegenover een regionale aanpak
van de rampenbestrijding en crisisbeheersing. Hieronder zal ik
ingaan op vragen die de leden van de fracties van het CDA, de VVD, de PvdA,
de SP, de SGP en de ChristenUnie en D66 hebben gesteld, en ik hoop aldus ook
de bij de leden van enkele fracties bestaande aarzelingen bij onderdelen van
het wetsvoorstel weg te kunnen nemen.
 2. Uitvoering van overheidstaken op lokaal, regionaal
of nationaal niveau?
 Taak-schaalproblematiek
 De leden van de CDA-fractie stellen voorop dat veiligheid een kerntaak
van de overheid is, waarvan de democratische legitimatie goed moet worden
geborgd. Zij wijzen er voorts op dat het wetsvoorstel volgens de regering
op de principes van verlengd lokaal bestuur berust en dat constructies binnen
de drie bestuurslagen van ons bestel al decennia de aandacht vragen op diverse
terreinen. Deze leden wijzen op de bespreking van het ontwerp van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht (Wabo) op 28 oktober 2008 waarin de Eerste
Kamer heeft stilgestaan bij de verplichting tot het instellen van regionale
omgevingsdiensten en de motie-Huijbrechts-Schiedon (Kamerstukken I 2008/09,
30 844, I) heeft aanvaard. Daarin is uitgesproken «dat gemeenten
autonoom zijn en daarbij zelf de schaal en vorm kiezen voor mogelijke samenwerkingen
om de vereiste kwaliteit te borgen» en «dat de verplichting tot
het instellen van regionale omgevingsdiensten wordt afgewezen».
 De leden van de CDA-fractie vernemen gaarne van de regering hoe de inmiddels
met Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal Overleg
(IPO) bereikte overeenstemming ten aanzien van het basispakket en de werkgebieden
van de omgevingsdiensten zich verhoudt met de essentie van de genoemde motie.
Daarbij willen zij het ook weten hoe zwaarwegend het belang is dat wordt toegekend
aan territoriale congruentie van deze diensten met die van de politie- en
veiligheidsregio’s.
 
 Het kabinet onderschrijft dat de democratische legitimatie goed moet zijn
geborgd en is van mening dat met de constructie van de Wet gemeenschappelijke
regelingen de activiteiten van de veiligheidsregio’s verantwoord gelegitimeerd
zijn. Dat geldt ook ten aanzien van de regionale uitvoeringsdiensten (voorheen «omgevingsdiensten»
genoemd), in te stellen op basis van een gemeenschappelijke regeling, die
het kabinet voorstaat om de uitvoering van het kabinetsstandpunt naar aanleiding
van het rapport-Mans van 19 juni 2009 gestalte
te geven. De uitvoeringsdiensten zijn een vorm van shared service voor de
deelnemende bestuursorganen (colleges van burgemeester en wethouders en colleges
van gedeputeerde staten). Het is daarbij van belang voor ogen te houden dat
een omgevingsdienst adviserende, ondersteunende en uitvoerende werkzaamheden
verricht op het gebied van de zorg van het milieu, zoals dat bijvoorbeeld
is omschreven in artikel 25 van de gemeenschappelijke regeling Dienst Centraal
Milieubeheer Rijnmond (DCMR) van de gemeenten in Rijnmond en de provincie
Zuid-Holland. De vergunningverlening blijft een bestuurlijke verantwoordelijkheid
van de deelnemende gemeenten en de provincie. Ook voor de veiligheidsregio’s
zal gelden dat zij ondersteunende, adviserende en uitvoerende diensten verricht
voor de deelnemende gemeenten, maar dat de bevoegdheden bij de gemeenten blijven
berusten. De veiligheidsregio voert geen executief veiligheidsbeleid.
 Mede naar aanleiding van genoemde motie heeft het kabinet met betrekking
tot de oprichting van de regionale uitvoeringsdiensten aansluiting gezocht
bij de processen van onderop die in alle provincies en regio’s op gang
zijn gekomen. Zoals in de memorie van antwoord bij het wetsvoorstel Invoeringswet
Wet algemene bepalingen omgevingsrecht uitvoerig is beschreven, verkennen de provinciale en gemeentelijke bestuurders
in onderling overleg de vorming van de uitvoeringsorganisaties. Discussies
die daarbij in alle provincies spelen, betreffen vooral de aard en de omvang
van het regionale samenwerkingsverband. Hierover heeft het kabinet afspraken
gemaakt met het IPO en de VNG in de package deal. Volgens deze package deal
is het de gezamenlijke intentie van partijen om de bottom-up processen te
richten, te versterken en te ondersteunen binnen een aantal spelregels en
kaders, met als uiteindelijk doel de verbetering van de uitvoering van het
omgevingsrecht. De package deal is geen dwingende regeling van bovenaf. Het
zorgt echter wel voor houvast en focus voor de betrokken partijen in de regio’s
bij hun processen van onderop. Uitdrukkelijk onderdeel van de package deal
is dat het op basis van de gemaakte afspraken behaalde resultaat wettelijk
zal worden geborgd. Deze afspraak wordt volledig gesteund door het IPO en
de VNG.
 
 De leden van de CDA-fractie wijzen op een passage in de memorie van toelichting
waarin de verwachting wordt uitgesproken »dat op termijn ook andere
veiligheidspartners in de veiligheidsregio’s zullen willen aanschuiven
zoals de GGD, de milieudiensten en de waterschappen. De nu gevormde veiligheidsregio
zal daarvoor als fundament kunnen dienen.» Deze leden vragen of de regering
nog achter dit soort denkbeelden staat en voorts of het de bedoeling is om
de aansturing van de omgevingsdiensten te integreren in het bestuur van de
veiligheidsregio’s en voor welke (gemeentelijke) taken de regering een
analoge redenering mogelijk en aanbevelingswaardig acht.
 De strekking van de door de leden van de CDA-fractie genoemde passage
is dat de territoriale schaal van de veiligheidsregio een schaal is waarop
samengewerkt kan worden met andere bestuurlijke partners. Indien andere organisaties
in het openbaar bestuur die van bijzonder belang zijn in relatie tot de rampenbestrijding
en de crisisbeheersing op een zelfde schaal georganiseerd zijn, vergemakkelijkt
dit de afstemming met de taken van de veiligheidsregio. Eén van de
hoofdtaken van de veiligheidsregio is immers de voorbereiding op de rampenbestrijding
en de crisisbeheersing met alle relevante partners op regionale schaal. De
afstemming en de samenwerking zijn met name van belang met betrekking tot
de politie en de GGD. Territoriale congruentie is daarvoor een belangrijke
voorwaarde. Het kabinetsbeleid is er niet op gericht om te bevorderen dat
zoveel mogelijk gemeentelijke taken in een samenwerkingsverband op dezelfde
schaal als die van de veiligheidsregio’s worden georganiseerd.
 Het kabinet heeft – in lijn met het voorgaande – evenmin voornemens
om de besturen van de veiligheidsregio en de besturen van de omgevingsdiensten
te integreren. Dat ligt ook niet voor de hand, omdat daarbij heel andere bestuurlijke
taken en verantwoordelijkheden in het geding zijn. Zo komen de taken en bevoegdheden
op het gebied van het omgevingsrecht toe aan het college van burgemeester
en wethouders en niet aan de burgemeester. Bovendien nemen bij regionale uitvoeringsdiensten
ook de provincies deel aan de samenwerking (en bij voorkeur ook de waterschappen).
Bij de uitvoeringsdiensten zullen dus wethouders en gedeputeerden deel uitmaken
van het bestuur, niet de burgemeesters.
 
 De leden van de CDA-fractie wijzen erop dat de regering in haar brief
van 19 juni 2009 aan de Tweede Kamer stelt dat territoriale congruentie
van de regionale omgevingsdiensten met de werkgebieden van politie- en veiligheidsregio’s
het leidend principe is, maar geen dogma. Zij concluderen dat de regiovorming
nog volop in beweging is en vragen in verband daarmee hoe lang de huidige
omvang van de werkgebieden houdbaar is, of verbouwen tijdens de bouw verstandig
is, de criteria toe te lichten die congruentie tussen veiligheidsregio’s
en omgevingsdiensten noodzakelijk of wenselijk maken, welke uitzonderingen
denkbaar zijn en wie daarover beslist, en ten slotte welke regio-omvang in
ons bestel nog passend is, rekening houdend met de afstand tussen
de gemeenten waaruit zij voorkomt, de provincie en het Rijk.
 Sinds er politieregio’s zijn, bestaan er twijfels over de toekomstbestendigheid
van de schaal van bepaalde regio’s. De ervaringen en inzichten van de
laatste jaren hebben ertoe geleid enkele regio’s te vragen om te bezien
of fusie met een buurregio niet meer bestuurlijke en operationele slagkracht
op kan leveren. Bij de vorming van de veiligheidsregio’s is uitgegaan
van de schaal van de bestaande politieregio’s. Verandering van de schaal
van de politieregio zal ook gevolgen hebben voor de schaal van de veiligheidsregio’s.
 Voor de regionale uitvoeringsdiensten geldt dat het proces van vorming
van deze diensten nog in een beginstadium is. In de package deal van het Rijk
met VNG en IPO is afgesproken dat voor eind 2009 principebesluiten zijn genomen
met betrekking tot het werkgebied en de organisatorische vorm van de diensten.
Vervolgens worden in 2010 de gemeenschappelijke regelingen tot stand gebracht.
Het is echter niet wenselijk dit proces te laten wachten totdat er duidelijkheid
is over een verandering van de schaal van de politieregio’s. Dat draagt
het risico in zich dat dit proces stilvalt. Dat is niet alleen onwenselijk
maar ook niet nodig, enerzijds omdat er slechts ten aanzien van enkele politieregio’s
de mogelijkheden van een fusie worden verkend en anderzijds omdat, zoals ook
door de leden van de CDA-fractie gememoreerd, de schaal van de politieregio’s
voor de regionale uitvoeringsdiensten het leidend principe is, maar geen dogma.
De package deal biedt binnen de afgesproken spelregels ruimte voor het benodigde
maatwerk. Bovendien kan nog worden opgemerkt dat de instelling van een uitvoeringsdienst
op de schaal van de veiligheids- en politieregio onverlet laat dat de uitvoeringsdienst
verspreid over het gebied in twee of meer districtskantoren kan worden gevestigd.
 Met betrekking tot het belang van congruentie tussen de omgevingsdiensten
en de politieregio’s, merk ik nog het volgende op. Eén van de
kernproblemen waarop het rapport-Mans wijst, is de versnippering van taken
over teveel instanties waardoor onvoldoende slagkracht aanwezig is om milieuregels
te handhaven. Het onderbrengen van de milieuhandhaving in uitvoeringsdiensten
kan dit probleem aanzienlijk verminderen. Omdat politie en justitie cruciale
partners zijn in de handhavingsketen, is informatie-uitwisseling en afstemming
met en tussen deze partijen op het niveau van de regio van eminent belang.
Hoe meer de diensten in hetzelfde gebied werken des te makkelijker de voor
de handhaving noodzakelijke samenwerking en afstemming kan plaatsvinden.
 Vanuit een andere optiek geldt hetzelfde voor congruentie met de veiligheidsregio’s.
Elke regio dient een risico-inventarisatie op te stellen van gevaarzettende
situaties in haar gebied. Voor de maatregelen die genomen kunnen worden om
de risico’s te verminderen. is de regio sterk afhankelijk van de bevoegdheden
die gemeenten en provincies hebben op basis van de VROM-regelgeving: vergunningverlening
en toezicht. Een veiligheidsregio kan niet zelf optreden tegen risicovolle
situaties. Zij kan de verantwoordelijke besturen daarop slechts wijzen en
hen adviseren daartegen maatregelen te nemen. De samenhang tussen de adviesrol
van het veiligheidsbestuur en het beleid van de regiogemeenten kan aanmerkelijk
worden vergroot, indien veiligheidsregio en uitvoeringsdienst door dezelfde
gemeenten worden ingesteld en op dezelfde schaal opereren.
 Indien gemeenten en provincies echter menen dat een afwijkende gebiedsindeling
ook passend is, dan zal het kabinet op basis van argumenten een afweging maken.
Vermindering van de bestuurlijke drukte, het borgen van een goede informatie-uitwisseling
en het tot stand kunnen brengen van een samenhangend beleid, zowel aan de
opsporingskant als aan de fysieke veiligheidskant, zullen daarbij belangrijke
criteria zijn.
 In reactie op de vraag naar de maximale omvang van een regio, merk ik
op dat er geen bovengrens voor de omvang van de regio’s is vast te stellen,
althans als het gaat om het aantal gemeenten. Tot voor kort werd wel
de provinciegrens als bovengrens gehanteerd; sinds kort is besloten dat hiervan
zo nodig kan worden afgeweken.
 Ontwikkelperspectief, schaal en regio-indeling
 De leden van de CDA-fractie wijzen er met betrekking tot de positie van
de GGD op dat de regering heeft aangegeven dat de huidige 29 GGD-regio’s
omgevormd zouden moeten worden naar de schaal van de 25 veiligheidsregio’s.
Zij vragen op welke wijze de regering dat denkt te realiseren en of op dat
punt reeds overeenstemming bestaat tussen BZK en VWS.
 Het voorstel tot wijziging van de Wet publieke gezondheidszorg onder meer
in verband met de Wet veiligheidsregio’s dat eind oktober 2009 bij de
Tweede Kamer is ingediend (32 195), voorziet erin dat de GGD-regio’s
congruent dienen te zijn aan de schaal van de veiligheidsregio’s.
 
 De leden van de CDA-fractie vragen of de politieregio’s Zaanstreek-Waterland,
Zeeland, Gooi en Vechtstreek en Flevoland onderwerp van discussie zijn voor
een eventuele schaalvergroting en of dat ook nog voor andere regio’s
geldt. Voorts vragen zij of de regering een nadere kwalitatieve en kwantitatieve
invulling kan geven van de criteria (het aantal inwoners, de bestuurlijke
context en de financiële positie), ook in verband met de daaruit voortvloeiende
schaalvergroting van de veiligheidsregio’s. Zij menen dat argumenten
voor groei van politieregio’s valide kunnen zijn vanuit voor het politiebestel
relevante overwegingen, maar dat de omvang van een regio van verlengd lokaal
bestuur die door congruentie hieraan gekoppeld is haar limiet vindt in de
inbedding in de bestuurlijke hoofdstructuur, waarbij democratische controle
en verantwoording belangrijke criteria zijn. Zij menen dat straffeloos opschalen
niet kan zonder hiervan rekenschap te geven.
 Het kabinet streeft er naar in deze kabinetsperiode tot besluitvorming
te komen over een vermindering van het aantal politieregio’s. Aan de
hand van een aantal criteria hebben mijn ambtgenoot van Justitie en ik bepaald
welke politieregio’s volgens ons in aanmerking komen voor schaalvergroting.
Het betreft inderdaad de genoemde regio’s: Zaanstreek-Waterland, Zeeland,
Gooi en Vechtstreek en Flevoland. In overleg met de betrokken regio’s
zal worden bezien of schaalvergroting tot de mogelijkheden behoort.
 De omvang van een regio is bij schaalvergroting het leidende criterium.
Daarbij is van belang het inwoneraantal en de politiesterkte. Voor kleinere
politieregio’s is het een zwaardere belasting om een (eigen) apparaat
in stand te houden dan voor grotere regio’s. Niet alleen wat betreft
het in stand houden van regionale voorzieningen, maar ook op het gebied van
innovatie en kwaliteitszorg is een klein korps op termijn (te) kwetsbaar.
Daarnaast bestaat er minder flexibiliteit ten aanzien van de inzet van capaciteit.
Door het samengaan van politieregio’s wordt de veiligheidszorg in die
gebieden robuuster en minder kwetsbaar. Politieregio’s zullen zo beter
in staat zijn om brede veiligheidsproblemen het hoofd te bieden.
 Door de verschillen in omvang van de politieregio’s kleiner te maken,
krijgt de samenwerking een stevigere basis. De positie van de korpsen ten
opzichte van elkaar wordt immers evenwichtiger. Daarmee wordt met schaalvergroting
niet alleen de slagkracht en de efficiëntie van de betrokken regio’s
vergroot, maar ook die van de politie in Nederland als totaal. Naast omvang
is bestuurlijke context een criterium voor schaalvergroting. Daarbij wordt
bezien of er een gevoelde noodzaak bestaat, er bestuurlijke wil tot samenwerking
is en of er sprake is van een voor de hand liggende fusiepartner. Tot slot
wordt gekeken naar de financiële positie van een regio.
 
 De leden van de PvdA-fractie hebben er waardering voor dat er tijdens
het wetgevingsproces verhelderende wijzigingsvoorstellen doorgevoerd zijn, zoals het éénhoofdig gezag bij bovenlokale crises en
rampen en de rol van de commissaris van de Koningin (cdK) als rijksorgaan.
Zij hebben echter nog een aantal vragen die vooral betrekking hebben op het
ontwikkelingsperspectief op de (middel)lange termijn van de veiligheidsregio’s.
Zij verzoeken de regering het perspectief van de veiligheidsregio op (middel)lange
termijn te schetsen en daarbij de ontwikkelingen te betrekken rond de zogenoemde
omgevingsdiensten (Wabo) die in de invoeringswet Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
genoemd worden. Voorts verzoeken zij de regering om in dat perspectief ook
de relatie van het voorliggende wetsvoorstel te schetsen tot de toekomstige
veranderingen bij belangrijke partners in de veiligheidsketen, zoals nadere
besluitvorming over het politiebestel naar aanleiding van de visie uit december
2008 en het overleg dat daarna gevoerd is en de herziening van de gerechtelijke
kaart.
 
 De inspanningen van het kabinet zijn er volledig op geconcentreerd om
ervoor te zorgen dat er goed functionerende veiligheidsregio’s ontstaan,
zodat een belangrijke doelstelling van dit kabinet, het op orde brengen van
de rampenbestrijding en de crisisbeheersing, wordt gerealiseerd. Betrokkenheid
en inzet van de kant van de politie is daarbij onmisbaar. Daarom is congruentie
van de grenzen van de politieregio’s met de veiligheidsregio’s
een harde voorwaarde.
 Deze congruentie is ook relevant bij de totstandkoming van de regionale
uitvoeringsdiensten, die zich onder meer met de complexe en bovengemeentelijke
milieuhandhaving gaan bezighouden, omdat politie en justitie cruciale partners
zijn in de handhavingsketen. De veiligheidsregio’s zijn daarbij op hun
beurt van belang omdat zij in verband met hun adviestaak expertise hebben
die voor de vergunningverlening door gemeenten en provincies van belang is.
Territoriale congruentie tussen uitvoeringsdiensten en de politie- en veiligheidsregio’s
is dan ook belangrijk voor een goede samenwerking en afstemming. De politie-
en veiligheidsregio’s moeten bovendien een goede aansluiting hebben
op de grenzen van de gerechtelijke kaart. De buitengrenzen van politie, veiligheidsregio,
OM en rechtspraak dienen op elkaar te zijn afgestemd.
 De ontwikkelingen binnen het politiebestel, in het bijzonder die met betrekking
tot schaalvergroting, versterken de ontwikkelingen van de gerechtelijke kaart
in dezelfde richting. Mijn ambtgenoot van Justitie en ik voeren regie op deze
ontwikkelingen en houden een scherp oog op het onderlinge verband, zowel in
tijd en tempo als in de ontwikkelingsrichting. Het OM biedt momenteel met
de regionalisering voldoende flexibiliteit om zich te kunnen aanpassen aan
ontwikkelingen in het politiebestel.
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen of het niet gewenst is om na de in
sommige gebieden moeizame totstandkoming van 25 regio’s die indeling
voor tenminste 15 jaar onweersproken te laten en of de regering het met hen
eens is dat de veiligheidsregio’s en de politieregio dezelfde schaal
horen te hebben. Zij stellen dat het terugbrengen van het aantal politieregio’s
niet zonder gevolgen kan blijven voor het aantal veiligheidsregio’s
en omgekeerd.
 Ik ben het met de leden van de PvdA-fractie eens dat de politieregio’s
en de veiligheidsregio’s congruent moeten zijn en dat ook moeten blijven.
Dat betekent inderdaad dat het terugbrengen van het aantal politieregio’s
niet zonder gevolgen kan blijven voor het aantal veiligheidsregio’s.
Hiervoor heb ik in antwoord op een vraag van de CDA-fractie aangegeven waarom
ik eraan hecht dat veranderingen in de schaal van de regio’s mogelijk
moet zijn. Indien blijkt dat een regio niet aan de gestelde eisen kan voldoen,
moet bijstelling van de indeling mogelijk zijn. Uitgangspunt voor mij is daarbij
dat de schaal van de politie- en veiligheidsregio’s dezelfde blijft.
 
 De leden van de SP-fractie stellen dat steeds meer zaken, bijvoorbeeld
uit de groene kolom op het gebied van milieu, VROM-vergunningen en defensie,
aan het niveau van de veiligheidsregio worden gekoppeld en dat daarmee de
indruk ontstaat dat tussen gemeente en provincie een nieuwe bestuurslaag ontstaat.
Als dit het geval is, achten deze leden dit onwenselijk. Graag ontvangen zij
daarop een reactie in relatie tot het kabinetsstandpunt op het advies «Beter
besturen bij rampen» van de Raad voor het openbaar bestuur (Rob) uit
2008. Zij zouden voorts de visie van de regering willen vernemen op het belang
van congruentie van de verschillende typen regio’s.
 Het enkele feit dat een aantal regio’s dezelfde schaal heeft –
dat wil zeggen hetzelfde werkgebied – is naar mijn oordeel geen indicatie
dat er een nieuwe bestuurslaag ontstaat. Het gaat slechts om geografische
congruentie van regio’s die naast elkaar bestaan, met hun eigen taken,
hun eigen besturen en hun eigen bestuursvorm (bij wet ingesteld zoals de politieregio’s
of, in het geval van intergemeentelijke samenwerking, door de deelnemers in
het leven geroepen al dan niet op basis van een wettelijke verplichting).
Territoriale congruentie wordt uitsluitend nagestreefd omdat daarmee een belangrijke
voorwaarde wordt vervuld voor de noodzakelijke samenwerking en afstemming
tussen de taakuitvoering door de regio’s, gelet op de raakvlakken tussen
de taken die zij uitvoeren. Van belang in dit verband is verder dat de regio’s
hun taken vervullen als gemeenschappelijke shared service ter ondersteuning
van lokale en, in het geval van de regionale omgevingsdiensten tevens provinciale
besturen. De bestuurlijke bevoegdheden blijven op gemeentelijk niveau respectievelijk
in het geval van de regionale uitvoeringsdiensten deels ook op provinciaal
niveau. Van een nieuwe bestuurslaag of een bestuurslaag in wording is dus
geen sprake.
 De Rob bepleit in zijn advies «Beter besturen bij rampen»
de veiligheidsregio’s vorm te geven als functioneel bestuur. Een opmerkelijk
advies omdat de Rob in zijn rapport «Veiligheid op niveau: een bestuurlijk
perspectief op de toekomst van veiligheidregio’s» (2003) de regering
adviseerde de veiligheidsregio’s vorm te geven als verlengd lokaal bestuur.
De nadere inzichten van de Rob overtuigen de regering echter niet. In zijn
advies van juli 2008 stelt de Rob dat het ambitieniveau van de regering ten
aanzien van veiligheidsregio’s te laag is en dat de veiligheidsregio
niet het platform is om het veiligheidsbeleid in de volle breedte te bezien
en samenhang te brengen in het regionaal veiligheidsbeleid, van fysieke tot
sociale veiligheid. Zoals in de reactie op dit Rob advies de regering heeft
aangegeven doet de Rob het wetsvoorstel tot inrichten van veiligheidsregio’s
tekort. Het wetsontwerp is gericht op het verbeteren van de organisatie van
de rampen en crisisbeheersing. Een ramp of een crisis kan echter alle sectoren
van de samenleving raken. Dit betekent dat de regio met vele potentiële
crisispartners in overleg moet treden, zowel met publiek als private, om voorbereidingen
te treffen danwel risicobeperkende maatregelen te nemen. In het wetsontwerp
is dit op verschillende plaatsen ook bepaald. De reikwijdte van de bevoegdheden
van de regio zijn echter beperkt. Zou dat niet het geval zijn dan zou de SP-fractie
met recht beducht kunnen zijn voor het creëren van een nieuwe bestuurslaag.
 Wat betreft het belang van de congruentie van de verschillende typen regio’s
merk ik op dat er primair een belang is van congruentie tussen politieregio’s
en veiligheidsregio’s en tussen deze regio’s en de RAV-regio’s
(de Regionale ambulancevoorziening zoals bedoeld in de Wet ambulancezorg (Stb
2009, 65; nog niet in werking getreden). Politie, brandweer en geneeskundige
hulpverlening zijn immers de diensten die op elkaar zijn aangewezen in het
kader van rampenbestrijding en de crisisbeheersing. Samenwerking en afstemming
tussen deze diensten is van essentieel belang en wordt bevorderd door het
gelijktrekken van hun werkgebieden. De behoefte aan congruentie voor de taakuitvoering
van de regionale uitvoeringsdiensten heeft een andere invalshoek. Daar is congruentie met de politieregio’s van belang omdat politie en
justitie cruciale partners zijn in de handhavingsketen en het voor deze overheidsinstanties
mogelijk moet zijn om eensluidende afspraken met deze instanties te maken
en die bestuursrechtelijk te handhaven. Congruentie met de veiligheidsregio
is van belang omdat de veiligheidsregio een adviestaak heeft ten behoeve van
de vergunningverlening aan bepaalde inrichtingen.
 
 De leden van de D66-fractie vragen zich af in hoeverre de veiligheidsregio
een adequate basis biedt voor verdere ontwikkelingen op het veiligheidsterrein
en met betrekking tot de bestuurlijke organisatie. Zij zien op dat punt niet
in alle opzichten positieve aanknopingspunten, omdat de actieradius van de
regio beperkt blijft tot rampenbestrijding en crisisbeheersing, de politieregio’s
voorshands in de huidige, niet op alle punten adequate constellatie blijven
functioneren en van verplichte regionalisering van de brandweer wordt afgezien.
Het belang van een integrale aanpak van veiligheidszorg (criminaliteitsbestrijding,
hulpverlening, overlastbestrijding, handhaving openbare orde, aanpak terrorisme
en fysieke veiligheidszorg) is naar hun oordeel uit een oogpunt van kwaliteitsverbetering
evident, maar deze taken zijn thans ondergebracht bij een veelheid aan instituties.
Vanuit deze context vragen deze leden of het proces naar integratie wordt
bemoeilijkt door bestuurlijke onwil en functionele concurrentie in het veld,
hoe de regering daarmee omgaat en of de regering bereid is de op dit punt
gemaakte afspraken in het coalitieakkoord op korte termijn ter discussie te
stellen.
 Ik ben van mening dat met de vorming van de veiligheidsregio’s een
belangrijke stap wordt gezet om meer samenhang te brengen in het overheidshandelen
ten aanzien van de brandweerzorg, de rampenbestrijding, de crisisbeheersing
en de geneeskundige hulpverlening. Dat is de ambitie van dit kabinet. Het
realiseren daarvan komt met de totstandkoming van onderhavig wetsvoorstel
binnen bereik. De leden van de D66-fractie formuleren een veel grotere ambitie
tot het integreren van de veiligheidszorg in de breedste zin des woords. Dat
is voor het kabinet niet aan de orde. De veronderstelling dat een dergelijk
proces van integratie wordt bemoeilijkt door bestuurlijke onwil en functionele
concurrentie, staat voor het kabinet dan ook buiten de werkelijkheid, evenals
de vraag naar de bereidheid om het coalitieakkoord op dit punt ter discussie
te stellen.
 
 De leden van de D66-fractie vragen de regering hoe zij de stelling (Kerckhaert
e.a., De veiligheidsregio, in: Het wegen van publieke waarde, Rob, juni 2009,
p. 155) beoordeelt dat de veiligheidsregio Nederland waarschijnlijk niet veiliger
maakt, met name omdat daarin gesteld wordt dat te weinig wordt ingezet op
de eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid van burgers.
 In zijn artikel werpt de heer Kerckhaert de vraag op of de veiligheidsregio
het antwoord op de complexiteit van de risico-samenleving is: «Wordt
Nederland veiliger met de veiligheidsregio’s?» Deze vraag beantwoordt
hij met: «Waarschijnlijk niet». Vervolgens stelt hij dat het probleem
aan de verkeerde kant wordt aangepakt: «Er wordt veel te weinig ingezet
op de tegenpool van veiligheidszorg door de overheid: de eigen verantwoordelijkheid
en zelfredzaamheid van de burgers».
 Door de veiligheidsregio alleen wordt Nederland niet veiliger, met alleen
maar meer zelfredzaamheid ook niet. Natuurrampen, ongelukken met vliegtuigen
of in de chemische industrie, uitbraken van dierziektes of epidemieën,
blijven ook na de instelling van veiligheidsregio’s een even groot risico.
De veiligheidsregio’s beogen echter iets anders. De heer Kerckhaert
geeft dat ook in het begin van zijn artikel aan: «Evaluaties van grootschalige
rampen en crisis hebben laten zien dat de samenwerking tussen de verschillende
betrokken organisaties zoals de brandweer, de geneeskundige hulpverlening,
de politie, gemeenten en anderen tekort schoot, zowel voor, tijdens als na
de rampen en crisissituaties. Er was onduidelijkheid over bevoegdheden
en verantwoordelijkheden, er was geen eenduidige commandostructuur, er was
onduidelijkheid over de opschalingsstructuur, er was gebrekkige informatie-uitwisseling
en de kwaliteit van de taakuitvoering was tevens niet optimaal. De instelling
van de veiligheidsregio’s moet voorkomen dat deze problemen zich in
de toekomst weer zullen voordoen». Beter kan niet worden aangegeven
waar het bij de veiligheidsregio’s om gaat. De burger mag verwachten
van de overheid dat het geld dat hij beschikbaar stelt voor de organisatie
van de rampen- en crisisbeheersing goed wordt besteed, en dat als de nood
aan de man is, deze organisaties slagvaardig en in goede samenhang efficiënt
en effectief hun werk doen. Daarvoor worden de veiligheidsregio’s juist
in het leven geroepen.
 Dit neemt niet weg dat ook de zelfredzaamheid van de burgers moet worden
bevorderd. De burgers moeten zich ook bewust zijn van hun eigen verantwoordelijkheid
en mogelijkheden in deze. De reikwijdte van de mogelijkheden van de overheid
heeft ook haar grenzen. Om een omslag in het denken van burgers en hulpverleners
over de rol van de burgers bij rampen en crisis te bewerkstelligen is het
project «Zelfredzaamheid bij rampen en crisis» gestart. Het project
heeft als doel het versterken van zelfredzaamheid van burgers en het vergroten
van de mogelijkheden voor redzaamheid (burgerparticipatie). Het project is
in 2008 gestart en loopt door tot in 2010.
 Sluipende schaalvergroting
 De leden van de VVD-fractie vinden het opvallend dat terwijl een fundamentele
wijziging van het politiebestel in voorbereiding is, de evaluatie van de werking
van de Politiewet 1993 nog moet plaatsvinden. Zij wijzen erop dat een wetsvoorstel
voor wijziging van de Politiewet 1993 al voorligt ter consultatie. Aangezien
zowel die wijziging als het onderhavige wetsvoorstel vergaande invloed hebben
op de institutionele kant van het politie- en veiligheidsbestel, bevreemdt
het hen dat in de memorie van toelichting op dit wetsontwerp geen helder verband
hieromtrent is gegeven. Zij vragen zich af of de veiligheidsregio niet (ver)wordt
tot een regio voor crisisbeheersing en rampenbestrijding. Nu dreigt het risico
van vergaande nationale vormgeving van de politie en regionale vormgeving
van de brandweer, stellen zij. Zij vragen of voor brandweer en GHOR niet evenzeer
argumenten voor nationale vormgeving gelden.
 
 De opmerking van de leden van de VVD-fractie dat de evaluatie van de Politiewet
1993 nog moet plaatsvinden, moet op een misverstand berusten. Die evaluatie
heeft in 2005 plaatsgevonden. Voorts merk ik op dat het voorstel tot wijziging
van de Politiewet dat thans voor advies bij de Raad van State ligt, onveranderd
uitgaat van regionale politie. Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel veiligheidsregio’s
was nog geen sprake van de hier bedoelde wijziging van de Politiewet 1993.
In de memorie van toelichting is dan ook uitgegaan van de toen, en ook heden
nog, bestaande organisatie van het politiebestel. Ik meen overigens dat de
in voorbereiding zijnde wijziging van het politiebestel geen wezenlijk andere
verhoudingen schept tussen het politiebestel enerzijds en de veiligheidsregio’s
anderzijds. Op grond van dat gegeven zie ik geen reden voor de zorgen die
de leden van de VVD-fractie blijkens hun vragen hebben.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of niet in feite op een «sluipende
wijze» de nieuwe bestuurlijke (territoriale) indeling van het binnenlands
bestuur vorm wordt gegeven. Immers wanneer zulke essentiële taken als
die op het brede terrein van de veiligheid in elkaar worden geschoven, dan
is het fundament gelegd voor een nieuwe bestuurlijke indeling van Nederland.
Deze leden zijn daar niet op voorhand een tegenstander van, maar een duidelijke
beleidskeuze over de gewenste indeling wordt op deze wijze incrementeel
genomen. Het «sluipende» karakter van de herindeling lijkt evident
vanwege de mogelijkheid dat de grenzen van de veiligheidsregio’s bij
algemene maatregel van bestuur (amvb) gewijzigd kunnen worden.
 
 In reactie op vergelijkbare vragen van de leden van andere fracties heb
ik reeds aangegeven dat het feit dat enkele regionale indelingen territoriaal
congruent worden gemaakt geen aanwijzing is voor het in het leven roepen van
een nieuwe bestuurslaag of in de woorden van de leden van de VVD-fractie voor
een sluipende bestuurlijke herindeling. Het gaat slechts om het gelijk maken
van de werkgebieden van regio’s die naast elkaar bestaan, met hun eigen
taken, met hun eigen besturen en hun eigen bestuursvorm. Territoriale congruentie
is van belang, omdat daarmee een belangrijke voorwaarde wordt vervuld voor
de noodzakelijke samenwerking en afstemming tussen de regio’s, gelet
op de raakvlakken tussen de taken die zij uitvoeren. Dat geldt enerzijds de
veiligheidsregio’s, de politieregio’s en de RAV-regio’s,
gelet op hun taken in het kader van de rampenbestrijding- en de crisisbeheersing.
Dat geldt anderzijds de politieregio’s, de veiligheidsregio’s
en de omgevingsdiensten vanwege de rol van politie en justitie bij de handhaving
en de adviestaak van de veiligheidsregio’s met betrekking tot bepaalde
typen inrichtingen. Ik wijs er daarbij andermaal op dat de bestuurlijke bevoegdheden
niet op regionaal niveau worden uitgeoefend maar door de gemeenten respectievelijk
de provincies.
 Wat betreft de mogelijkheid om de grenzen van de veiligheidsregio’s
bij amvb te wijzigen, merk ik op dat het uitgangspunt van territoriale congruentie
meebrengt dat de schaal van de politieregio’s leidend is. Het proces
van territoriale congruentie dat zich de afgelopen jaren heeft voltrokken,
getuigt daarvan. De in de bijlage bij onderhavig wetsvoorstel opgenomen regio-indeling
is dan ook identiek aan die bij de Politiewet 1993. Het voorgaande betekent
dat de indeling van de veiligheidsregio’s alleen gewijzigd wordt in
samenhang én in overeenstemming met wijzigingen in de indeling van één
of meer politieregio’s. Daarnaast zijn wijzigingen denkbaar die niet
de territoriale indeling van een veiligheidsregio als zodanig wijzigen, maar
de namen van de tot een regio behorende gemeenten als gevolg van gemeentelijke
herindeling of de benaming van een regio. Dergelijke wijzigingen die uitsluitend
betrekking hebben op de naamgeving kunnen zonder bezwaar bij amvb worden aangebracht.
Tot slot merk ik op dat de voordracht van een amvb tot wijziging van de indeling
ingevolge artikel 80 moet worden voorgehangen. Ik meen dan ook dat ook ten
aanzien van deze amvb niet kan worden gesproken van een sluipende bestuurlijke
herindeling.
 Verdeling verantwoordelijkheden op nationaal niveau
 De leden van de CDA-fractie wijzen op het Rob-advies «Beter besturen
bij rampen» waarin wordt geadviseerd de minister-president wettelijke
doorzettingsmacht te geven bij crises, die de verantwoordelijkheid van diverse
ministers overstijgt. Zij constateren dat de regering het niet nodig acht
dit wettelijk te regelen, maar in materiële zin wel kiest voor meer slagkracht
en eenduidigheid bij crisisbesluitvorming op nationaal niveau, analoog aan
de werkwijze bij crises op regionaal niveau. In de kabinetsreactie van 8 juli
2009 op dit advies van de Rob wordt de term «intersectorale» crisis
gehanteerd. Is dit begrip identiek aan een «nationale crisis»,
zo vragen de leden van de CDA-fractie. Blijkens die kabinetsreactie gaan de
gedachten uit naar het toekennen van de eerste verantwoordelijkheid in geval
van een nationale crisis of ramp aan de minister van BZK (c.q. minister van
Justitie ingeval van terrorisme), tenzij de minister-president beslist dat
hij het MBT voorzit. Deze leden vragen of de regering kan aangeven hoe dit voorstel zich verhoudt tot de gegroeide praktijk in het (recente)
verleden. Zij ontvangen gaarne een nadere uiteenzetting hierover.
 De leden van de SP-fractie herinneren aan de toezegging, gedaan bij de
plenaire behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer, om de Kamer
te informeren over de uitkomsten van de gesprekken die in de ministerraad
worden gevoerd over de beslissingsbevoegdheid van het MBT in crises en of
de minister van BZK of de minister-president een doorslaggevende stem heeft
als men er niet uitkomt.
 Per 26 juli 2009 is het besluit van de minister-president, houdende
de instelling van de ministeriële commissie Crisisbeheersing in werking
getreden. Een en ander vloeit voort uit de kabinetsreactie
op het advies van de Rob«Beter besturen bij rampen» die op 10 juli
jl. naar de Tweede Kamer is gezonden. De Rob stelde voor de minister-president
wettelijke doorzettingsmacht te geven bij crises die de verantwoordelijkheid
van de diverse departementen overstijgen. Het kabinet vindt het niet nodig
dit wettelijk te regelen, maar ziet wel de noodzaak van meer slagkracht en
eenduidigheid bij crisisbesluitvorming op nationaal niveau. Op lokaal en regionaal
niveau is de besluitvorming goed geregeld, zowel wat betreft de verhouding
tussen de bestuurslagen als wat betreft de operationele aansturing. Om dat
ook op nationaal niveau te regelen heeft het Ministerieel Beleidsteam (MBT),
zoals we dat tot voor kort kenden, de status van een ministeriële commissie
gekregen – ingevolge artikel 25, eerste lid, van het Reglement van orde
voor de ministerraad: de ministeriële commissie Crisisbeheersing –
zodat daar ook formele besluitvorming kan plaatsvinden. In een situatie die
vraagt om coördinatie van intersectorale crisisbeheersing op politiek-bestuurlijk
niveau komt deze commissie bijeen. De commissie is verantwoordelijk voor de
voorbereiding, respons en nazorg van intersectorale crises. Vaste leden van
de commissie zijn de minister-president, de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties (BZK) en de minister van Justitie. Voorzitter van de
commissie is de minister van BZK, tenzij de minister-president beslist dat
hij voorzit. Bij een terroristische dreiging of aanslag is dat de minister
van Justitie, tenzij de minister-president beslist dat hij voorzitter is.
De samenstelling van de commissie is verder afhankelijk van de aard van de
crisis. De minister-president wijst na overleg met de voorzitter per situatie
aan welke andere ministers wie het aangaat lid van de commissie zijn. De commissie
kan zonodig bij meerderheid van stemmen besluiten nemen; als de stemmen staken,
is de stem van de voorzitter doorslaggevend. De commissie vergadert bij het
Nationaal Crisiscentrum, dat ook het secretariaat verzorgt. Het gememoreerde
instellingsbesluit is verwerkt in een aangepaste versie van het Nationaal
Handboek Crisisbesluitvorming die ik op 23 november aan de Kamer heb
aangeboden.
 In zowel het instellingsbesluit als het handboek is expliciet vastgelegd
dat de ministeriële commissie bijeen kan komen in situaties die vragen
om intersectorale crisisbeheersing. Een intersectorale crisis is een crisis
die meer dan één sector raakt. Denk bijvoorbeeld aan een dierziekte
die ook gevolgen heeft voor de volksgezondheid. Een intersectorale crisis
is niet per definitie ook een nationale crisis. Er is (pas) sprake van een
nationale crisis als de nationale veiligheid in geding is. Dit is aan de orde
als de vitale belangen (territoriale veiligheid, economische veiligheid, ecologische
veiligheid, fysieke veiligheid, sociale en politieke stabiliteit) van de Nederlandse
staat en/of samenleving zodanig bedreigd worden dat sprake is van (potentiële)
maatschappelijke ontwrichting. Meer operationeel geformuleerd: van een nationale
crisis is sprake als grote delen of meerdere sectoren van de Nederlandse samenleving
worden bedreigd en daarom een departement overstijgend gecoördineerd
optreden van de rijksoverheid noodzakelijk is om de dreiging weg te nemen
en/of het effect te beperken. Een nationale crisis is per definitie intersectoraal.
 Ten opzichte van de gegroeide praktijk in het (recente) verleden is de
instelling van de ministeriële commissie met een formele grondslag een belangrijke stap bij het vergroten van de slagvaardigheid en eenduidigheid
in de besluitvorming bij crises en rampen op rijksniveau.
 De ministeriële commissie is inmiddels meerdere malen geactiveerd
in het kader van de (voorbereidingen op de) huidige grieppandemie.
 3. De witte kolom: GHOR, GGD en Wet publieke gezondheid
 De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering uiteen te zetten waarom
portefeuillehouders publieke gezondheidszorg geen deel uit kunnen maken van
het bestuur van de veiligheidsregio. Deze leden menen dat ook aan de bestuurlijke
vertegenwoordiging uit het witte veld (GHOR en GGD) ruimte moet worden gegeven
om voordelen van meer samenwerking tussen rood, wit en blauw te bereiken en
zij verzoeken de regering aan te geven op welke wijze dat gestalte zou kunnen
krijgen en welke opvattingen daarover leven bij de betrokken actoren.
 Portefeuillehouders publieke gezondheidszorg, meestal wethouders, deel
laten uitmaken van het bestuur van de veiligheidsregio’s maakt nog niet
dat daarmee de witte sector in het bestuur van de regio is vertegenwoordigd.
De witte sector bestaat uit een groot aantal organisaties met verschillende
bestuurlijke organen. Ook bestuurders of vertegenwoordigers van andere organisaties
(bijvoorbeeld nutsbedrijven, vervoersorganisaties, defensie of andere departementen)
die van belang zijn voor de aanpak van een ramp of een crisis maken geen deel
uit van het bestuur van de regio. Vanuit de witte kolom zijn ook geen geluiden
vernomen om wethouders zitting te laten nemen in het bestuur van een veiligheidsregio.
Om de afstemming met andere potentiële crisispartners inhoud te geven,
is onder andere in de wet bepaald (artikel 15, vijfde lid) dat het bestuur
van de regio periodiek overleg voert met deze partners. Voor dit overleg kan
het bestuur ook vertegenwoordigers van in de regio gelegen ziekenhuizen uitnodigen.
 
 Om in de regio meer samenhang te krijgen tussen de operationele diensten
is in dit wetsvoorstel nog opgenomen dat de directeur GHOR ook deeluitmaakt
van de directie van de in de regio gelegen GGD. In het voorstel tot wijziging
van de Wet publieke gezondheid (32 195) gaat de regering een stap verder.
In dit voorstel worden de reguliere GGD-taken en de GHOR-taken onder de verantwoordelijkheid
van één directeur publieke gezondheid geplaatst. Een optimale
samenhang met de publieke gezondheidszorg wordt daarmee ge garandeerd. Het
bestuur van de veiligheidsregio en het bestuur van de regionale GGD zullen
gezamenlijk deze directeur benoemen. Via dat wetsvoorstel wordt het bestuur
van de veiligheidsregio ook verantwoordelijk voor de voorbereiding op en bestrijding
van grootschalige infectieziektenuitbraken. De directeur publieke gezondheid
komt daarvoor onder verantwoordelijkheid van het bestuur van de veiligheidsregio
en treft onder die verantwoordelijkheid de nodige voorbereidingen voor de
aanpak van een grootschalige uitbraak van een infectieziekte.
 
 De leden van de PvdA-fractie informeren of de berichtgeving in Binnenlands
Bestuur d.d. 10 juli 2009, dat de samenwerking tussen de ziekenhuizen
en de GHOR als onderdeel van de veiligheidsregio moeizaam verloopt, juist
is. Voorts willen deze leden weten of de cijfers die in hetzelfde artikel
genoemd worden over het ontbreken van voldoende beschikbaarheid in de nacht
binnen het eerste uur nadat zich een ramp heeft voorgedaan weersproken worden.
Zij verwijzen daarbij naar de regio Zeeland waar ondanks de nabijheid van
de kerncentrale en het vervoer van schepen met gevaarlijke stoffen over de
Westerschelde slechts drie zeer ernstig gewonden binnen één
uur in een ziekenhuis terecht kunnen. Deze leden vragen of de regering hun
zorgen deelt en welke maatregelen op korte termijn getroffen
kunnen worden om hierin verbetering aan te brengen.
 
 Binnen een regio verloopt de samenwerking tussen de ziekenhuizen en de
GHOR, als onderdeel van de veiligheidsregio, over het algemeen goed. In bijna
elke regio heeft de GHOR met de ziekenhuizen goede afspraken gemaakt. Afspraken
die de veiligheidsregio overstijgen, kunnen in het Regionaal Overleg Acute
Zorg (ROAZ) gemaakt worden. Nog niet elke regio participeert in dit overleg.
Samen met mijn collega van VWS heb ik de regio’s daarop aangesproken.
Deze overleggen zijn in meeste van de elf traumaregio’s in overleg met
de GHOR gestart en kunnen bijdragen aan betere afspraken in het kader van
gewondenspreiding. Ook heb ik naar aanleiding van de crash met het toestel
van Turkish Airlines samen met mijn collega van VWS bij het Veiligheidsberaad,
de VNG, Ambulancezorg Nederland, de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen
en de landelijke vereniging van Traumacentra aangedrongen op heldere afspraken,
vast te leggen in een landelijk geldend protocol.
 Ik deel de zorg van de leden van de PvdA-fractie over de beschikbaarheid
van ambulances in de nachtelijke uren, in het bijzonder dat in Zeeland in
deze uren slechts beperkte vervoerscapaciteit beschikbaar is. Daarom heeft
mijn collega van VWS in het spreiding- en beschikbaarheidsplan 2008 extra
ambulancezorg beschikbaar gesteld. Zoals ook aangegeven in de kabinetsreactie
op het rapport van de Inspectie voor Openbare Orde en Veiligheid (Inspectie
OOV) over het onderzoek naar de GHOR, dient bovenregionale gewondenspreiding
aandacht te krijgen in de ziekenhuisrampenopvangplannen. Ik heb hiervoor aandacht
gevraagd bij het Veiligheidsberaad en er bij de besturen van de regio’s
op aangedrongen hier verantwoorde keuzes te maken. Het is echter een verantwoordelijkheid
van de zorgsector om het niveau van verantwoorde zorg onder alle omstandigheden
te leveren.
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen verder of ik kan ingaan op de opmerkingen
van VNG, Korpsbeheerdersberaad en Veiligheidsberaad met betrekking tot de
GHOR, naar aanleiding van het Besluit veiligheidsregio’s. In hun reactie
stellen zij dat de taakomschrijving te summier is en dat onvoldoende helder
in wet en besluit is opgenomen om welke processen het gaat.
 In het voorliggende wetsvoorstel zijn de kerntaken van de GHOR opgenomen
die in de Wet geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen zijn genoemd.
In het concept-Besluit veiligheidsregio’s zijn deze nader uitgewerkt.
 De kerntaak van de GHOR is het organiseren van zorgverleningsactiviteiten
in geval van een ramp of crisis. Deze zorgverleningsactiviteiten kunnen zowel
de somatische en de psychosociale zorg betreffen als activiteiten op het gebied
van de openbare gezondheidszorg. Het bestuur van de veiligheidsregio zal ter
voorbereiding op die taken de nodige voorbereidingen treffen en afspraken
maken met alle potentieel betrokkenen. In tegenstelling tot onder de huidige
Wet ghor zal het eisenpakket waaraan een goede GHOR-organisatie moet voldoen,
nader worden uitgewerkt in een algemene maatregel van bestuur (amvb). De taakomschrijving
is daarmee zeker niet summier en wordt voldoende helder.
 
 Daarnaast vragen de leden van de PvdA-fractie aandacht voor de doorzettingsmacht
op het gebied van de GHOR. Het wetsvoorstel veiligheidsregio’s zou te
weinig houvast bieden om sturing te geven op het moment dat interne procedures
van zorginstellingen een goede werking van de zorgketen ten tijde van rampen
en crises in de weg staan. Ook de leden van de SP-fractie stellen hierover
een vraag.
 Indien instellingen weigeren mee te werken aan de voorbereiding op de
bestrijding van een ramp of calamiteit, dan kan het openbaar bestuur verdere stappen ondernemen zoals beschreven in artikel 34 van het
wetsvoorstel. Als de aanwijzing ook geen uitkomst biedt, dan kan de voorzitter
van de veiligheidsregio de minister VWS verzoeken om diens bevoegdheden in
te zetten. De minister kan op grond van de Wet toelating zorginstellingen
(Wtzi) en op grond van de Kwaliteitswet zorginstellingen bestuursdwang toepassen
of een dwangsom opleggen.
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen verder of het geografisch onderscheid
tussen de veiligheidsregio en de traumaregio mede aanleiding is tot het nog
onvoldoende uitgekristalliseerd zijn van de witte kolom in de veiligheidsregio
en op welke wijze de uitwerking van die discongruentie te mitigeren is.
 De indeling van de traumacentra is ingegeven vanuit de beschikbaarheid
van ziekenhuizen met een dergelijke functie, de schaarste daarin met het oog
op te leveren traumazorg. De zorg bij rampen en crises is een van de taken
in het totale takenpakket van de traumaregio’s. Congruentie tussen de
veiligheidsregio en de traumaregio zou het theoretisch wellicht makkelijker
maken om zaken te regelen van het veiligheidsbestuur met de ziekenhuizen.
Om deze reden zijn de buitengrenzen van de traumaregio’s nagenoeg gelijk
met de buitengrenzen van de veiligheidsregio’s. Dit betekent dat een
traumaregio één of meerdere gehele veiligheidsregio’s
omvat. Naar mijn mening biedt dit zeer goede mogelijkheden om met de elf traumacentra
goede afspraken te maken. Goede afspraken met zowel veiligheidsregio’s
als traumacentra en voldoende oefeningen zijn van tevoren te regelen. Dit
behoort ook tot de verantwoordelijkheid van de zorginstellingen.
 
 Daarnaast willen deze leden weten of er door de gescheiden verantwoordelijkheden
binnen colleges van burgemeester en wethouders voor enerzijds veiligheid en
anderzijds gezondheidszorg binnen het veiligheidsbestuur te weinig kennis
is van en aandacht voor de witte kolom.
 Naar aanleiding van het rapport van de Inspectie OOV «Geneeskundige
hulpverlening bij rampen moet beter» over de organisatie van de GHOR
heb ik er bij de besturen van de regio’s op aangedrongen meer bestuurlijke
aandacht te geven aan de contacten met de witte sector. In veel besturen van
de veiligheidsregio zien wij ook dat één van de leden portefeuillehouder
GHOR is. De portefeuillehouder onderhoudt intensievere contacten met de besturen
van de zorginstellingen in de regio en het eigen GHOR/GGD-bureau. Bovendien
zijn de portefeuillehouders GHOR verenigd in een landelijk beraad. Zij worden
daarbij ondersteund door een professioneel landelijk bureau, gelieerd aan
het landelijk bureau van de GGD.
 
 De leden van de SP-fractie vragen om een toelichting op de onderlinge
afstemming en beslissingsbevoegdheden in regio’s waar directeur GGD
en directeur GHOR niet één en dezelfde persoon zijn.
 In het voorliggende wetsvoorstel is opgenomen dat de directeur GHOR deel
uitmaakt van de directie van de GGD. Al in zestien regio’s is de functie
van directeur GHOR en directeur GGD gecombineerd. In het voorstel tot wijziging
van de Wet publieke gezondheid (32 195) wordt geregeld dat alle GGD-regio’s
volledig territoriaal congruent zijn met de politie- en veiligheidsregio’s.
Tevens wordt in dat voorstel geregeld dat er een directeur publieke gezondheid
komt die de functies van directeur GHOR en directeur GGD zal vervangen. Tot
inwerkingtreding daarvan geldt dus voor de overige regio’s dat afstemming
en beslissingsbevoegdheden verlopen via de directeur GHOR die deel uitmaakt
van de directie van de GGD.
 Deze leden vragen ook hoe de inhoudelijke expertise is geregeld als het
wetsvoorstel voor de Aanpassingswet veiligheidsregio’s wordt aanvaard
en de voorzitter van de veiligheidsregio de bevoegdheid krijgt bij de bestrijding
van A-ziekten.
 Op dit moment zijn de burgemeesters met de bestrijding van A-ziekten belast,
wat versnippering van capaciteit en een te laag niveau van voorbereiding in
de hand werkt. Gelet op de gemeentegrensoverschrijdende consequenties die
uitbraken van infectieziekten behorende tot groep A zullen hebben, alsmede
gelet op de mogelijke verstoring van de maatschappelijke en openbare orde
als gevolg van een dergelijke uitbraak, is een regionale aanpak van de bestrijding
gepast. Daar hoort ook bij dat op dat niveau de voorbereiding ter hand wordt
genomen door de GGD onder leiding van het bestuur van de veiligheidsregio.
De inhoudelijke expertise bij bestrijding van A-ziekten blijft voor alle duidelijkheid
belegd bij de GGD. De GGD ondersteunt dan ook de voorzitter van de veiligheidsregio
alsmede het bestuur van de veiligheidsregio en zijn voorzitter bij respectievelijk
de bestrijding van infectieziekten behorende tot groep A en de voorbereiding
daarop. Met het congruent worden van de GGD-regio’s en de veiligheidsregio’s
wordt ook de inhoudelijke expertise op het territorium van de veiligheidsregio
regionaal niveau gewaarborgd.
 
 De leden van de fractie van de SP vragen ook hoe de aanpassing in het
voorliggende wetsvoorstel zich verhoudt tot de mogelijkheid tot aansturing
door de minister van VWS in geval van een infectieziektecrisis. Zij lezen
in het wetsvoorstel van de Aanpassingswet veiligheidsregio’s dat de
voorzitter van de veiligheidsregio zorg draagt voor de bestrijding van een
epidemie van een infectieziekte behorend tot groep A, of een directe dreiging
daarvan, dat in deze situatie de minister van VWS leiding geeft aan de bestrijding
en hij de voorzitter van de veiligheidsregio aanwijzingen kan geven over de
te nemen maatregelen.
 In het voorstel voor de Aanpassingswet veiligheidsregio’s wordt
voorzien dat de minister van VWS in plaats van de burgemeesters de voorzitters
van de veiligheidsregio’s aanwijzingen kan geven in het geval van een
(dreigende) uitbraak van een A-ziekte. Het gaat dan om een aanwijzing ter
zake van een effectief bestrijdingsbeleid. In het voorstel tot wijziging van
de Wet publieke gezondheid (32 195) zal hij ter zake van de voorbereiding
op de bestrijding van een A-ziekte in plaats van de colleges van burgemeester
en wethouders de besturen van de veiligheidsregio’s aanwijzingen kunnen
geven.
 
 De leden van de SP-fractie vragen de regering een reactie op het voorstel
van onder meer de Raad van Hoofdcommissarissen om de directeur GHOR, de regionaal
brandweercommandant en de korpschef als adviseur deel te laten nemen aan het
bestuur van de veiligheidsregio en dit adviseurschap wettelijk te verankeren.
Voorts vragen zij een reactie met betrekking tot de wijzigingen ten aanzien
van de bedrijfsbrandweer, waartoe de bevoegdheid nu bij het college van burgemeester
en wethouders ligt, maar ingevolge het wetsvoorstel bij het bestuur van de
veiligheidsregio wordt belegd.
 Het is aan het bestuur van de veiligheidsregio om te bepalen op welke
wijze het zich laat adviseren. In het algemeen geldt dat ambtenaren geen zitting
hebben in een bestuur. Mede om die reden is er niet voor gekozen dit wettelijk
te regelen.
 Met betrekking tot de bedrijfsbrandweer wordt in het wetsvoorstel bepaald
dat het aan het bestuur van de veiligheidsregio is om te bepalen dat een bedrijf
over een bedrijfsbrandweer dient te beschikken, omdat het bestuur het beste
kan overzien of voldoende brandweercapaciteit tijdig beschikbaar kan zijn.
 
 De leden van de SP-fractie vragen – vanuit hun zorg voor de gevolgen
van de kwaliteit van de ambulancezorg, de arbeidsvoorwaarden voor het ambulancepersoneel
en de mogelijke negatieve consequenties voor de mogelijkheden van integratie
van de witte kolom met de andere kolommen in de meldkamer – naar de
stand van zaken met betrekking tot de aanbesteding van de ambulancezorg.
Tevens vragen zij hoe zal worden omgegaan met het principe van centrale sturing,
bezien vanuit de Waz, en de sturing vanuit de veiligheidsregio.
 De minister van VWS heeft naar aanleiding van overleg met de Tweede Kamer
op 8 oktober 2009 over de ambulancezorg toegezegd met de sector ambulancezorg
in gesprek te gaan over de uitvoering van de Wet ambulancezorg. De minister
zal beide Kamers informeren over de uitkomsten van het overleg en hoe hij
verder wil gaan met de uitvoering.
 
 De leden van de SP-fractie vragen of de regering de constatering van de
Inspectie voor Openbare Orde en Veiligheid (Inspectie OOV) deelt dat medische
hulpdiensten een grote ramp niet aankunnen. Deze leden stellen dat de nieuwe «Handreiking
Samenwerking tussen Huisarts en GHOR» wellicht een goed instrument kan
zijn om regionale samenwerkingsverbanden te ondersteunen, en vragen in welke
mate dit tegemoet zal komen aan de constatering van de Inspectie OOV.
 Ik deel deze weergave van de constatering niet. De Inspectie OOV heeft
geconstateerd dat in geen enkele regio bij een grote ramp voldoende geneeskundige
hulpverlening voorhanden is. Met andere woorden: geen enkele regio kan op
geneeskundig gebied een grote ramp zelfstandig aan. Dat is iets anders dan
te stellen dat de medische hulpdiensten een grote ramp niet aankunnen. Daarom
heeft het kabinet in zijn reactie benadrukt dat bovenregionale samenwerking
met name op het gebied van de medische hulpverlening van bijzonder groot belang
is en er bij de regio’s op aangedrongen daar goede afspraken met elkaar
over te maken. Tegelijkertijd zien wij in de praktijk de zaken op dit punt
vrij goed verlopen. De nieuwe handreiking voor samenwerking tussen huisartsen
en GHOR is een bewijs dat de regio’s voortgaan de geneeskundige hulpverlening
goed te organiseren en dit zal zeker bijdragen aan verbetering van de regionale
samenwerkingsverbanden.
 4. Verlengd lokaal bestuur en de Wvr
 De leden van de CDA-fractie menen dat er zeer goede redenen moeten zijn
om te concluderen dat voor de veiligheidsregio’s pragmatiek boven gemeentelijke
autonomie gaat en dat gemeenten verplicht deelnemen aan een gemeenschappelijke
regeling. Uittreden uit de gemeenschappelijke regeling is voor een gemeente
immers niet mogelijk. Zij stellen dat wanneer deze redenen zich voordoen,
de aspecten die afdoen aan de positie van de gemeenteraad en de burgemeester
in «normale tijden» en tijdens crises zo veel beperkt mogelijk
moeten blijven, en voorzieningen getroffen moeten zijn ter borging van democratische
legitimatie elders in ons bestel. De positie van de gemeenteraad in beschouwing
nemend, constateren deze leden dat de invloed van een individuele gemeenteraad
op de besluitvorming in een veiligheidsbestuur gering is. Zo voorziet artikel
10 van het wetsvoorstel slechts in een beperkt aantal momenten waarin de gemeenteraad
wordt betrokken, namelijk de vaststelling van het risicoprofiel en het leveren
van inbreng voor het beleidsplan. Voorts kunnen zij de voorzitter van de veiligheidsregio
mondeling om inlichtingen vragen over zijn rol als bovenlokaal gezag. Tegen
besluiten van het veiligheidsbestuur staat bezwaar en beroep bij een administratieve
rechter open, hetgeen tot gevolg heeft dat administratief beroep, waarin de
Wgr in beginsel voorziet, niet mogelijk is. Deze leden wijzen erop dat de
regering bij de behandeling in de Tweede Kamer het standpunt heeft ingenomen
dat een beroepsprocedure overbodig is bij «goed collegiaal bestuur»
en vragen of een beroepsprocedure wel wenselijk is in geval van een niet goed
functionerend bestuur.
 Voorts vragen zij de regering de bijzondere redenen te noemen waarom op
een aantal terreinen van het wetsvoorstel nadrukkelijk is afgeweken van de
principes van de Wgr.
 
 Het wetsvoorstel neemt voor de inrichting van de veiligheidsregio de Brandweerwet
1985, de Wet Ghor en de Wrzo als uitgangspunt. Essentiële onderdelen
van de Brandweerwet 1985, de Wrzo en de Wet ghor zijn de verplichte gemeenschappelijke
regeling en de hybride financiering van de regio’s.
 Het voorliggende wetsvoorstel trekt deze lijnen door en heeft daarmee,
anders dan gebruikelijk bij gemeenschappelijke regelingen, niet het karakter
van vrijwillige samenwerking. In die zin is de gemeentelijke autonomie op
dit punt niet absoluut, maar dat is een bewuste keuze om in een adequate rampenbestrijding
en crisisbeheersing te voorzien. Gemeenten zijn in veel gevallen te klein
om daar zelfstandig in te voorzien. Bij gemeenten bestaat geen weerstand tegen
verplichte samenwerking. De VNG heeft geadviseerd om tot een betere rampenbestrijding
en crisisbeheersing te komen door verplichte samenwerking in regionaal verband.
Het belang van een goed georganiseerde rampenbestrijding en crisisbeheersing
maakt het noodzakelijk dat er een landsdekkende structuur is om in aansturing
van de rampenbestrijding en crisisbeheersing te voorzien. Ook het Rijk is
bij bovenregionale incidenten, waarbij nationale aansturing is vereist, aangewezen
op goed georganiseerde rampenbestrijdingsorganisaties. Bij een zo bewuste
keuze voor verplichte samenwerking van gemeenten past niet het bieden van
mogelijkheden om uit de regionale samenwerking te stappen, of om bij niet
welgevallige besluiten de hulp van een andere bestuurslaag in te roepen.
 De afwijkingen van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr), waarnaar
de leden van de CDA-fractie vragen, zijn in aantal weliswaar beperkt, maar
essentieel gelet op de taak waar het bestuur voor staat. Naast het hiervoor
al genoemde verplichte karakter van de samenwerking binnen de veiligheidsregio
komen specifieke afwijkingen van de Wgr voor in artikel 11 van het wetsvoorstel.
Allereerst wordt vastgelegd dat het algemeen bestuur uit burgemeesters bestaat,
terwijl artikel 13, eerste lid, Wgr – in combinatie met het zesde lid –
de keuze laat uit burgemeester en wethouders. Hiervoor is gekozen om zeker
te stellen dat het bestuur van de regio uitsluitend bestaat uit de bestuurders
die openbare orde in portefeuille hebben. Verder bepaalt artikel 11 van het
wetsvoorstel dat de burgemeester die korpsbeheerder is, voorzitter is van
het bestuur van de veiligheidsregio. Hiermee wordt gegarandeerd dat er een
personele unie is tussen de voorzitter van het regionale college van politie
(dat qua personele samenstelling gelijk is aan het bestuur van de veiligheidsregio)
en de voorzitter van het bestuur van de veiligheidsregio. Ten slotte regelt
artikel 11, vijfde lid, van het wetsvoorstel dat er bij meerderheid van stemmen
wordt beslist, met bij stakende stemmen een beslissende stem van de voorzitter.
De Wgr bevat hierover geen dwingende bepaling – en daarom is hier strikt
genomen geen sprake van afwijking van de Wgr. Het zou wellicht meer in de
geest van de Wgr zijn geweest dit geheel over te laten aan de deelnemers.
Niettemin noem ik deze bepaling in dit verband. Er is hier voor regulering
gekozen om uit te sluiten dat de besluitvorming in het bestuur stagneert.
 
 Gezien de betrokkenheid van de gemeenteraden en de specifieke regeling
rondom de besluitvorming in het veiligheidsbestuur, ben ik van oordeel dat
het introduceren van een beroepsprocedure niet gewenst is. Overigens voorziet
de Wgr momenteel, anders dan artikel 28 doet vermoeden, niet in administratief
beroep, aangezien er sinds de invoering van de Algemene wet bestuursrecht
altijd een rechter is aan wie een geschil kan worden voorgelegd (Kamerstukken
II 1999/2000, 27 286, nr. 1, p. 14). Zou administratief beroep
gewenst zijn, dan zou dat dus afzonderlijk geregeld moeten worden. Ik ben
daarvan geen voorstander omdat de samenwerking daardoor eerder wordt verzwakt
dan versterkt. Als administratief beroep kan worden ingesteld tegen elk besluit
dat een van de deelnemende gemeenten niet bevalt, dan zal het alleen maar
tot vertraging van de besluitvorming leiden en vooral tot ongenoegen
over het feit dat bezwaren niet snel gehonoreerd zullen worden. Alleen immers
in gevallen waarin een besluit evident onevenredig afbreuk doet aan de belangen
vanéén van de deelnemende gemeenten, zal naar verwachting het
bezwaar worden gehonoreerd. Het is immers niet de bedoeling dat het bestuursorgaan
dat in administratief beroep oordeelt over het bestreden besluit, op de stoel
van het bestuur van de veiligheidsregio gaat zitten. Ik ben dan ook van mening
dat het introduceren van administratief beroep niet alleen tot onnodige vertraging
in de besluitvorming zal leiden, maar zelfs contraproductief zou kunnen werken.
Belangrijker is echter dat een dergelijke voorziening mij onnodig voorkomt
omdat de belangen van de gemeenten in de veiligheidsregio niet erg uiteenlopen
en de burgemeesters heel goed in staat zullen zijn hun gemeenschappelijke
belang te zien. Ik verwacht dan ook zij er samen uitkomen, ook indien de belangen
onder omstandigheden niet parallel zouden lopen. Ik wijs hier op de besluitvorming
binnen de politieregio’s waarbij bij mijn weten nooit gebruik is gemaakt
van de beroepsmogelijkheid die in artikel 29 van de Politiewet 1993 is gecreëerd.
Indien een gemeenteraad van oordeel is dat een besluit van de regio rechtens
niet juist is, dan staat de weg naar de administratieve rechter open. Deze
toetst in beginsel marginaal, laat daarmee het bestuur de bestuurlijke ruimte,
maar velt wel een oordeel over de rechtmatigheid van een besluit. Ik acht
dat een voldoende waarborg tegen onzorgvuldige besluitvorming op regionaal
niveau – mocht daarvan beweerdelijk sprake zijn.
 
 Ook de leden van de VVD-fractie hebben bedenkingen bij het gebruikte instrument:
de gemeenschappelijke regeling in verplichte vorm. Zij stellen dat de democratische
legitimatie via indirecte vertegenwoordiging juist bij de uitvoering van één
van de kerntaken van de overheid uiterst zwak is geregeld. Ook constateren
deze leden dat wordt gekozen voor een verplicht opgelegde gemeenschappelijke
regeling, maar dat de invloed van de afzonderlijke gemeenteraden niet wordt
aangepast. Zij vragen of de redenering van de regering dat het inherent aan
gemeenschappelijke regelingen is dat door de deelnemers aan een gemeenschappelijke
regeling gezamenlijk genomen besluiten bindend zijn en dat de verwachting
er binnen de veiligheidsregio eensgezind zal worden samengewerkt, niet te
eenvoudig is, nu er sprake is van verplichte deelname en een gemeente niet
uit de gemeenschappelijke regeling kan treden. De leden van de VVD-fractie
menen dat de voorgestelde hybride financiering van de veiligheidsregio daar
niets aan af doet.
 De stelling van de leden van de VVD-fractie dat met de voorgestelde bestuurlijke
inrichting van de veiligheidsregio’s de democratische legitimatie uiterst
zwak is geregeld, onderschrijf ik niet. Het voorliggende wetsvoorstel verplicht
tot samenwerking van gemeenten op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen.
In aanvulling op de bepalingen van deze wet is een aantal voorzieningen getroffen
om tot een adequate voorbereiding op de rampenbestrijding en crisisbeheersing
te komen. Het veiligheidsbeleid is en blijft een taak van de gemeenten. De
gemeenteraden kunnen op de in de Wgr geregelde wijze invloed uitoefenen op
de gang van zaken in de veiligheidsregio. Zo wordt de ontwerp-begroting aan
de gemeenteraden voorgelegd en kunnen zij hun burgemeester bevragen naar diens
inbreng in het veiligheidsbestuur. Weliswaar kunnen zij hun burgemeester niet
terugroepen omdat hij wettelijk hun vertegenwoordiger in de veiligheidsregio
is, de keerzijde daarvan is dat de burgemeester in zijn relatie met de gemeenteraad
een groot probleem heeft als een meerderheid daarvan ernstige kritiek heeft
op zijn functioneren in de veiligheidsregio. Naast de voorzieningen die de
Wgr biedt, geeft het wetsvoorstel de gemeenteraden enkele extra beïnvloedingsmogelijkheden.
Het bestuur van de veiligheidsregio overlegt met de gemeenteraden alvorens
het risicoprofiel vast te stellen, waarbij de gemeenteraden tevens wordt gevraagd hun wensen kenbaar te maken omtrent het beleidsplan.
 Hiermee is naar mijn mening een goed evenwicht gevonden om te komen tot
een goede voorbereiding van de rampenbestrijding en crisisbeheersing en de
betrokkenheid van gemeenten daarbij.
 
 De leden van de D66-fractie maken een aantal opmerkingen over de gekozen
bestuurlijke structuur. Zij hebben begrepen dat de regering de keuze voor
verlengd lokaal bestuur in de eerste plaats motiveert met het argument dat
daarmee wordt voortgebouwd op een reeds bestaande structuur en in de tweede
plaats met het argument dat de zorg voor veiligheid bij uitstek een lokale
taak is. Deze leden achten het vanuit de bestuurlijke logica moeilijk te begrijpen
dat de regering vervolgens enerzijds stelt dat gemeenten te klein zijn om
zich ieder afzonderlijk voor te bereiden op rampen en crises en dat anderzijds
schaalvergroting naar regionaal niveau noodzakelijk is om voldoende bestuurskracht
en professionaliteit te genereren. Deze leden menen dat vanuit de bestuurlijke
hoofdstructuur geredeneerd het toepassen van een Wgr-constructie vanwege de
daaraan verbonden bezwaren niet voor de hand ligt: een mistige vierde bestuurslaag
met indirecte democratische legitimatie, toename van bestuurlijke drukte,
vrijblijvendheid, onvoldoende slagvaardigheid, grote afstand tot gemeenteraden
met als gevolg gebrekkige politieke verantwoording en controle, alsmede functionele
en institutionele dubbelzinnigheid in de positie van regionale bestuurders.
Zij menen dat het juiste antwoord bij problemen van schaal en bestuurskracht
ligt in het onderbrengen van de taak en de bevoegdheden naar een algemeen
of functioneel bestuursniveau dat wél over de vereiste schaal en bestuurskracht
beschikt, in casu in het middenbestuur. Zij menen dat hier mogelijkheden lagen
om een flinke stap te zetten naar een volwaardige vorm van regionaal veiligheidsbestuur
waarin alle veiligheidsdiensten en functies bijeen worden gebracht. Zij vragen
in dat licht om een afweging van de gekozen figuur van verlengd lokaal bestuur
in het licht van deze elementen nog eens af te wegen ten opzichte van alternatieve
bestuurlijke constructies.
 Ik acht het niet opportuun in dit stadium naar de voor- en nadelen van
alternatieve bestuurlijke constructies te kijken. De keuze voor de intergemeentelijke
samenwerkingsvorm is weloverwogen gemaakt en goed gemotiveerd. Deze wordt
bovendien door alle betrokken partijen aanvaard. Mij is uit het betoog van
de leden van de D66-fractie niet duidelijk geworden waarom zij de redenen
van de regering niet overtuigend achten, wél dat zij uitsluitend nadelen
verbonden zien aan de «Wgr-constructie».
 Dat bevreemdt mij omdat de Wgr een organieke wet is (artikel 135 Grondwet)
en het publiekrechtelijke samenwerkingsrecht bevat dat in de bestuurlijke
hoofdstructuur beschikbaar is om zaken van gemeenschappelijk belang op een
(democratisch) verantwoorde wijze te regelen. Dit publiekrechtelijk samenwerkingsrecht
vindt vanouds voornamelijk toepassing tussen gemeenten. Het begrip verlengd
lokaal bestuur brengt tot uitdrukking dat samenwerkingsverbanden beleidsmatig
en institutioneel zijn geworteld in de (deelnemende) gemeenten en daaraan
hun taakopdracht en hun democratische legitimatie ontlenen. Anders gezegd,
de Wgr zorgt juist voor een democratische legitimatie, die weliswaar indirect
is, maar dat ook behoort te zijn omdat moet worden gewaakt voor verzelfstandiging
van deze verbanden.
 Voorts is mij uit hun betoog duidelijk geworden dat zij heel andere ambities
hebben dan dit kabinet. Behalve dat zij er kennelijk naar streven om de bestuurlijke
organisatie in Nederland op nieuwe leest te schoeien, streven zij ook naar
grootscheepse veranderingen in de organisatie in het veiligheidsbeleid, getuige
hun pleidooi om alle veiligheidsdiensten en functies bijeen te brengen. Het
is mijn ambitie de organisatie van de rampenbestrijding en crisisbeheersing
te verbeteren. Daarin voorziet het voorliggende wetsvoorstel.
 
 De leden van de D66-fractie vragen voorts of, bezien vanuit de bestuurlijke
hoofdstructuur, nog sprake is van verlengd lokaal bestuur, nu autonome beleidsvrijheid
van gemeentebesturen door het wetsvoorstel wordt ingeperkt en er sprake is
van aangescherpte sturingsmogelijkheden van het Rijk. Zij verwijzen naar de
Raad van State, die de aanduiding «verlengd lokaal bestuur» in
hoge mate kunstmatig acht, en naar de Raad voor het openbaar bestuur, die
constateert dat er feitelijk sprake is van een zelfstandig functioneel bestuursorgaan.
Deze leden vragen een reactie op de waarneming dat er in wezen sprake is van
een tamelijk hybride model, waarin elementen van verlengd lokaal bestuur en
functioneel bestuur geforceerd vervlochten zijn geraakt.
 Het voorliggende wetsvoorstel is het instrument om de rampenbestrijding
en crisisbeheersing op orde te brengen. Daartoe is samenwerking in regionaal
verband tussen gemeenten noodzakelijk en moet een goede aansluiting tussen
de veiligheidsregio’s onderling en op het nationale niveau gewaarborgd
zijn. Vanuit dit perspectief is het nodig om eisen te stellen aan de inrichting
van de besluitvormingsprocessen, zowel bestuurlijk als operationeel, binnen
de veiligheidsregio’s. Daarbij wordt voortgebouwd op de bestaande wetgeving.
Het feit dat beleidsvrijheid van gemeentebesturen door het wetsvoorstel wordt
ingeperkt en dat is voorzien in sturingsmogelijkheden van het Rijk, ontneemt
naar mijn mening aan de bestuursvorm niet het karakter van verlengd lokaal
bestuur. Dat het een bijzondere vorm daarvan is, kan echter niet worden ontkend.
 5. Democratische legitimatie en verantwoordingsrelatie
voorzitter veiligheidsregio
 Relatie minister – voorzitter veiligheidsregio
 De leden van de CDA-fractie wijzen er op dat eerder in de Tweede Kamer
discussie is ontstaan over de aanwijzingsbevoegdheid en doorzettingsmacht
van de commissaris van de Koningin (cdK), waarbij het woord superburgemeester
is gevallen. Dat was niet voor het eerst in de parlementaire geschiedenis.
Deze leden brengen graag in herinnering wat de regering hierover in de memorie
van antwoord van 9 november 1992 op de Politiewet heeft opgenomen:
 «als de wil tot samenwerking niet zou bestaan dan ligt de oplossing
in een sterk gecentraliseerd politieapparaat, met een sterke invloed van de
rijksoverheid op het beheer over de regionale politie, dan wel in de introductie
van de figuur van een superburgemeester die, bekleed met vergaande bevoegdheden
op het terrein van het politiebeheer, alleen de dienst uitmaakt in zijn politieregio.
Dat toekomstbeeld kan niet de bedoeling zijn van ieder die het goed meent
met de Nederlandse politie. Wij kunnen ons niet voorstellen (...) dat enig
lid van de Tweede Kamer zich nog sterk zou willen maken voor de figuur van
de superburgemeester aan wie de andere burgemeesters in de regio ondergeschikt
zouden kunnen zijn» (Kamerstukken II 1992/93, 22 562, nr. 10).
 Deze leden concluderen dat het voorstellingsvermogen van de huidige regering
groter is dan dat van haar voorganger in 1992. Zij wijzen er op dat de Tweede
Kamer zich in 2005 in de motie-Cornielje c.s. heeft uitgesproken over het
behoud van de positie van de cdK in de rampenbestrijding. In het voorliggende
wetsvoorstel is evenwel gekozen in geval van een ramp of crisis van meer dan
plaatselijke betekenis de eenhoofdige leiding met doorzettingsmacht toe te
kennen aan de voorzitter van een veiligheidsregio. Een burgemeester is voor
zijn optreden als opperbevelhebber onder de huidige wetgeving verantwoording
verschuldigd aan de gemeenteraad als democratisch gekozen bestuur. Het wetsvoorstel
veiligheidsregio’s brengt hierin geen verandering. De huidige Wet rampen
en zware ongevallen voorziet in geval van een ramp of zwaar ongeval van meer
dan plaatselijke betekenis in een aanwijzingsbevoegdheid van de cdK
aan de burgemeesters in de provincie. Hij kan alsdan in de operationele leiding
van de bestrijding van een ramp of een zwaar ongeval voorzien. Verantwoording
over zijn optreden legt hij af aan provinciale staten als democratisch gekozen
orgaan. In de huidige wetgeving is de verantwoording dan ook geborgd, aldus
de leden van de CDA-fractie. In het voorliggende wetsvoorstel kan een gemeenteraad
de voorzitter van een veiligheidsregio slechts ontbieden om zijn handelen
mondeling toe te lichten, maar een gemeenteraad kan hieraan geen consequenties
verbinden. De raad kan besluiten zijn standpunt, door tussenkomst van de cdK,
over de besluiten ter kennis te brengen van de minister van BZK. Pas dan ontstaat
door het handelen of nalaten van de minister een verantwoordingsmoment aan
een gekozen bestuur waaraan consequenties verbonden kunnen worden. De leden
van de CDA-fractie vragen een toelichting op welke wijze de minister van BZK
rechtstreeks kan ingrijpen tijdens een crisis van regionale omvang in geval
van strijdigheid met rijksbeleid. Zij vragen waarop een dergelijk optreden
dan is gebaseerd?
 
 Allereerst merk ik op naar aanleiding van het citaat uit de memorie van
antwoord bij de behandeling van de Politiewet 1993, zoals door de leden van
de CDA-fractie weergegeven, dat daar het begrip superburgemeester in een andere
context en in een andere betekenis aan de orde was. Het navolgende, uitgebreidere
citaat laat dat zien. De regering reageerde in de memorie van antwoord «op
de vele kritiek die was geleverd op de onwerkbare situatie die in de regio
zou ontstaan, wanneer aan de korpsbeheerder niet voldoende bevoegdheden zouden
worden gelaten, wanneer in het regionale college een patstelling zou dreigen,
wanneer zich voortdurend tussen korpsbeheerder en hoofdofficier meningsverschillen
zouden voordoen, terwijl nog tal van andere Egyptische plagen over het wetsvoorstel
worden afgeroepen.» De reactie daarop luidde: «Inderdaad is de
nieuwe Politiewet geen bang wetje. Zij gaat ervan uit dat de leden van het
openbaar bestuur en het openbaar ministerie in dit land over voldoende gezond
verstand beschikken om te begrijpen, dat niet in conflicten of het uitvechten
van onderlinge tegenstellingen maar in onderlinge samenwerking hun belang
en dat van een goede politiezorg in de regio ligt. De nieuwe wet dwingt ook
tot die samenwerking, juist doordat zij betrekkelijk veel vrijheid laat op
het niveau van de politieregio. Omdat men er zelf moet zien uit te komen,
zal de wil om er ook inderdaad uit te komen worden versterkt. Zou die wil
tot samenwerking en zou dat gezond verstand niet bestaan, dan staat elke wetgever
machteloos en ligt de oplossing in een sterk gedecentraliseerd politieapparaat,
met een sterke invloed van de rijksoverheid op het beheer over de regionale
politie, dan wel in de introductie van de figuur van een superburgemeester
die, bekleed met vergaande bevoegdheden op het terrein van het politiebeheer,
alleen de dienst uitmaakt in zijn politieregio. Dat toekomstbeeld kan niet
de bedoeling zijn van ieder, die het goed meent met de Nederlandse politie.
Wij kunnen ons niet voorstellen, na eerdere discussies over dit onderwerp,
zoals deze onder meer gevoerd zijn bij de Wet tijdelijke voorzieningen reorganisatie
politiebestel, dat enig lid van de Tweede Kamer zich nog sterk zou willen
maken voor de figuur van de superburgemeester, aan wie de andere burgemeesters
in de regio ongeschikt zijn.» Uit dit uitgebreidere citaat, dat eindigt
met de door de leden van de CDA-fractie weergegeven zinnen, blijkt dat de
op samenspraak en samenwerking gebaseerde verhoudingen in de nieuwe Politiewet
verdedigd wordt door een tweetal alternatieven te noemen waarvan zij weet
dat die bepaald niet als een wenkend perspectief worden gezien: centralisatie
van de politie-organisatie met een sterke invloed van de rijksoverheid op
het beheer over de regionale politie enerzijds of een concentratie van macht
bij de korpsbeheerder (de superburgemeester) die met verregaande bevoegdheden
de dienst uitmaakt in de regio en aan wie de andere burgemeesters ondergeschikt
zijn. Het citaat laat zien dat daarin sprake is van een superburgemeester
op wie die kwalificatie ten volle van toepassing zou zijn geweest. In het
met grove pennenstreken geschetste model zou hij de baas worden van de politieregio,
daaraan met verregaande bevoegdheden leiding geven en zich niets van de andere
burgemeesters behoeven aan te trekken. Daarvan is in onderhavig wetsvoorstel
geen sprake. Het bestuur van de veiligheidsregio wordt gevormd door alle burgemeesters
uit de regio, waarbij de voorzitter geen bijzondere bevoegdheden toekomen
ten aanzien van de door de veiligheidsregio te nemen beslissingen. Ten aanzien
van de veiligheidsregio ga ook ik uit van het gezonde verstand van de leden
van het bestuur van de veiligheidsregio om te begrijpen dat niet in conflicten
of het uitvechten van onderlinge tegenstellingen maar in onderlinge samenwerking
hun belang en dat van een goed functionerende brandweerzorg, alsmede een goede
voorbereiding op de rampenbestrijding en crisisbeheersing ligt. Sterker nog,
in de politieregio heeft de voorzitter (de korpsbeheerder) een sterkere positie
dan in de veiligheidsregio. Mede als gevolg van de omstandigheid dat het openbaar
ministerie net als de burgemeesters in de regio gezag heeft over de politie,
heeft de korpsbeheerder een wat andere positie dan de overige burgemeesters,
omdat hij samen met de hoofdofficier verantwoordelijk is voor de totstandkoming
van de belangrijkste beleidsdocumenten. In de veiligheidsregio is sprake van
volledige collegialiteit van bestuur, met dien verstande dat beslissingen
met meerderheid van stemmen kunnen worden genomen en dat de stem van de voorzitter
de doorslag geeft als de stemmen staken. Bij de uitvoering van de wettelijke
taken van de veiligheidsregio heeft de voorzitter geen bijzondere bevoegdheden.
Uitsluitend in de zogenaamde warme fase, en dan alleen in geval van een ramp
of crisis van meer dan plaatselijke betekenis, heeft hij een bijzondere rol
en de daarbij behorende bevoegdheden. Die rol en die bevoegdheden zijn dezelfde
die de voorzitter van de veiligheidsregio als burgemeester in zijn eigen gemeente
ter beschikking heeft als zich daar een ramp of crisis van lokale betekenis
voordoet. In die zin is sprake van reguliere bevoegdheden. Het bijzondere
is daarin gelegen dat hij deze bevoegdheden bij een ramp of crisis van meer
dan plaatselijke betekenis van de burgemeesters van de getroffen gemeenten
overneemt. Dat is de consequentie van de keuze die, op dringend advies van
de Raad van State, is gemaakt voor het werken met eenhoofdig gezag in dergelijke
situaties. Die keuze brengt mee dat de burgemeesters van de getroffen gemeenten
hun bevoegdheden met betrekking tot de rampenbestrijding en crisisbeheersing
verliezen, ongeacht aan wie dat eenhoofdige bovenlokale gezag toevalt. De
keuze voor de voorzitter van de veiligheidsregio komt elders in deze beantwoording
nog aan de orde. Hier is het nog van belang om er op te wijzen dat de voorzitter
van de veiligheidsregio, indien hij als voorzitter van het regionaal beleidsteam
(RBT) met het eenhoofdig gezag is belast, verplicht is om de in het RBT vertegenwoordigde
burgemeesters te consulteren voordat hij besluiten neemt. Dat zal er in veel
gevallen toe leiden dat de voorzitter op basis van eensgezindheid besluiten
kan nemen. In de woorden van de Raad van State: «Eenhoofdige gezagsuitoefening
laat onverlet dat de gezagsdrager binnen de beschikbare tijd dient te overleggen
met alle betrokken functionarissen, maar het ontslaat hem van de verplichting
om per se met hen tot overeenstemming te komen.» Eenhoofdig gezag vergroot
derhalve de slagvaardigheid zonder dat de zorgvuldigheid daaronder behoeft
te lijden. Van niet te onderschatten belang is voorts dat eenhoofdige leiding
duidelijkheid schept voor de operationele diensten. Er is een enkelvoudige
bevelslijn tussen de voorzitter en de regionaal operationeel leider, terwijl
de regionaal operationeel leider op zijn beurt slechts één bestuurlijk
aanspreekpunt heeft.
 
 In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie op welke wijze
de regering kan ingrijpen tijdens crises van regionale omvang ingeval sprake is van strijdigheid met rijksbeleid en waarop een dergelijk
ingrijpen dan is gebaseerd, merk ik het volgende op. Het wetsvoorstel kent
de volgende fasering in de bevoegdheidsverdeling. Bij een ramp of crisis van
plaatselijke betekenis heeft de burgemeester net als thans het geval is het
opperbevel. Het is niet mogelijk de burgemeester in een dergelijke situatie
van hogerhand beleidsaanwijzingen te geven. Datzelfde geldt voor de voorzitter
van de veiligheidsregio indien hij als voorzitter van het RBT optreedt bij
een ramp of crisis van meer dan plaatselijke betekenis. Hij treedt op als
burgemeester alsof het rampgebied niet doorsneden wordt door gemeentegrenzen.
Zodra echter de ramp of crisis meer dan regionale dimensies krijgt, is het
mogelijk dat de voorzitter van de veiligheidsregio beleidsaanwijzingen krijgt
van de cdK (als rijksorgaan). Dat kan nodig zijn omdat de coördinatie
tussen twee veiligheidsregio’s dat vergt, het kan ook nodig zijn omdat
nationale belangen dat vergen. In het laatste geval strekt de aanwijzing tot
de uitvoering van rijksbeleid.
 
 De leden van de fracties van de SGP en de ChristenUnie vragen waarom ervoor
is gekozen om ten tijde van een ramp de cdK aanwijzingsbevoegdheid te verlenen
onder politieke verantwoordelijkheid van de minister van BZK. Voorts vragen
deze leden waarom de politieke verantwoordelijkheid van de minister van BZK
niet is gereserveerd voor rampen en crises op bovenregionale schaal.
 De reden om de cdK in het wetsvoorstel als rijksorgaan aanwijzingsbevoegdheden
te verlenen, is gelegen in het feit dat de hij in die hoedanigheid, gegeven
zijn positie in de bestuurlijke verhoudingen, een belangrijke bijdrage kan
leveren aan de werking van het stelsel. Dat geldt allereerst de koude fase
waarin het toezicht niet langer tevens op provinciaal niveau, maar uitsluitend
op rijksniveau wordt uitgeoefend. De cdK kan hierbij als verlengde arm van
de minister van BZK en in nauwe samenwerking met de Inspectie OOV, die namens
de minister van BZK het signalerend toezicht uitoefent, eraan bijdragen dat
geconstateerde tekortkomingen in de taakuitvoering van veiligheidsregio’s
worden weggenomen. De nabijheid van de cdK en zijn kennis van de interbestuurlijke
verhoudingen zijn daarvoor van groot belang. Voor de warme fase gelden vergelijkbare
overwegingen. Ten aanzien van de vraag waarom de politieke verantwoordelijkheid
van de minister van BZK niet is gereserveerd voor rampen en crisis op bovenregionale
schaal, is het antwoord dat dit in dit wetsvoorstel gebeurt. De bevoegdheid
in artikel 42 van het wetsvoorstel om beleidsaanwijzingen te geven ziet op
rampen en crises van meer dan regionale betekenis.
De cdK heeft op grond van artikel 41 ook de bevoegdheid om aanwijzingen te
geven in geval van een ramp of crisis van meer dan plaatselijke betekenis, maar die bevoegdheid ziet niet op het geven van beleidsaanwijzingen,
maar uitsluitend op de samenwerking in het regionaal beleidsteam. Deze laatste
aanwijzingsbevoegdheid ligt in het verlengde van de rol die de cdK reeds vervult
op basis van de huidige Ambtsinstructie: het bevorderen van de samenwerking
tussen bestuurders en functionarissen van verschillende bestuurslagen in zijn
provincie.
 Verantwoording voorzitter veiligheidsregio in de gemeenteraad
 De leden van de CDA-fractie willen graag weten of de regering het standpunt
ondersteunt dat een gekozen volksvertegenwoordiging een oordeel moet kunnen
geven over de besluitvorming van een voorzitter als opperbevelhebber ten tijde
van een crisis en hier consequenties aan moet kunnen verbinden. Zij vragen
of de regering een mogelijkheid ziet in een politiek bestuurlijk debat hierover
een regionale dimensie te introduceren.
 Ik ben het met de leden van de CDA-fractie eens dat aan een gekozen volksvertegenwoordiging
verantwoording moet worden afgelegd over de besluiten die de voorzitter van
een veiligheidsregio als voorzitter van het RBT neemt en dat daaraan consequenties
verbonden moeten kunnen worden. Met dat doel is in het wetsvoorstel
voorzien in een verantwoordingsprocedure, waarin gemeenteraden de gelegenheid
krijgen om op basis van de door de voorzitter en de betrokken burgemeesters
geleverde verantwoordingsinformatie een oordeel te geven over de door de voorzitter
genomen besluiten. Die oordeelsvorming, alsmede het oordeel van de cdK over
de genomen besluiten, vormen de basis voor een eindoordeel van de minister
van BZK, die immers verantwoordelijk is voor de benoeming van de voorzitter
van de veiligheidsregio. De minister van BZK is vervolgens jegens het parlement
verantwoording verschuldigd met betrekking tot dat eindoordeel en de consequenties
die hij daar al dan niet aan verbindt. Voor het introduceren van een regionale
dimensie in een politiek bestuurlijk debat hierover zie ik geen mogelijkheden.
Er is immers geen regionaal forum, laat staan een regionale volksvertegenwoordiging,
dat daarin zou kunnen voorzien.
 
 De leden van de VVD-fractie lezen in de memorie van antwoord dat de voorzitter
van de veiligheidsregio ten overstaan van een gemeenteraad die het oneens
met zijn beslissing, mondeling inlichtingen kan worden gevraagd. Die gemeenteraad
kan dan de balans opmaken en tot het oordeel komen dat het een onjuiste beslissing
was; vervolgens kan de raad zijn oordeel ter kennis brengen van de minister
van BZK. Dat zal de raad zeker doen, zo betoogt de regering in de nota naar
aanleiding van het nader verslag, als de raad van oordeel is dat er sprake
is van een bestuurlijk falen dat niet zonder gevolgen kan blijven voor de
voorzitter van de veiligheidsregio. Afgezien van dat dit naar de mening van
de leden van de VVD-fractie een paardenmiddel is, is de spagaat waarin de
voorzitter van de veiligheidsregio in relatie tot zijn eigen gemeenteraad
kan komen te verkeren, niet denkbeeldig. De voorzitter moet in geval van een
ramp of crisis van meer dan plaatselijke betekenis belangen afwegen en kan
daardoor wel eens in conflict met zijn «eigen» raad komen. Dat
de minister in een dergelijk geval wellicht de voorzitter van de veiligheidsregio
in het gelijk stelt zal de lucht tussen zijn «eigen» raad en de
burgemeester niet echt kunnen klaren.
 Ik meen dat niet valt uit te sluiten dat de door de leden van de VVD-fractie
beschreven situatie zich zou kunnen voordoen. Is dat het geval, dan zal dat
terug te voeren zijn op de omstandigheid dat de gemeenteraad zijn oordeel
op een andere wijze vormt en daarbij een ander perspectief hanteert dan de
cdK en de minister van BZK. Het overheersende perspectief van een gemeenteraad
is vanzelfsprekend de positie en de belangen van de eigen gemeente, voor de
minister van BZK en de cdK is dat een van de belangen naast andere. Ook de
voorzitter van de veiligheidsregio die als voorzitter van een RBT besluiten
moet nemen bij een ramp of crisis van meer dan plaatselijke betekenis, zal
moeten kunnen abstraheren van de belangen van elk van de afzonderlijke gemeenten,
ook die van zijn eigen gemeente. De bestrijding van de ramp of crisis staat
voorop. Eén van de redenen om te kiezen voor eenhoofdige leiding is
nu juist dat aldus voorkomen wordt dat beslissingen (te lang) uitblijven omdat
belangen uiteen blijken te lopen of verschillend worden gewogen. Tegelijkertijd
is het, om tot een goed besluit te komen, essentieel dat alle belangen worden
ingebracht en dat daarover een gedachtewisseling plaatsvindt. Het is mede
om die reden dat het wetsvoorstel voorschrijft dat de voorzitter van het RBT
geen besluiten neemt dan nadat hij het RBT daarover heeft geraadpleegd. Ik
verwacht overigens dat dit collegiaal overleg in het RBT in de meeste gevallen
zal leiden tot consensus over de door de voorzitter te nemen besluiten. Die
verwachting is gebaseerd op de overweging dat het een overleg tussen collega’s
is en zij daarom oog zullen hebben voor de afwegingen die aan de orde zijn.
Daarnaast moet niet worden vergeten dat de omstandigheden die zich voordoen
vaak in aanzienlijke mate dicteren welke maatregelen nodig zijn. Ik merk ten
slotte op dat als de voorzitter op basis van consensus besluiten neemt, iedere
burgemeester afzonderlijk verantwoording kan afleggen in de eigen
gemeenteraad en het verantwoordingsproces dus op reguliere wijze kan worden
afgewikkeld. Ik kan dus niet uitsluiten dat de door de leden van de VVD-fractie
geschetste situatie zich voordoet, maar acht de kans daarop niet groot. Indien
het toch gebeurt, dan zij dat zo. De gemeenteraad heeft zijn eigen verantwoordelijkheid.
En voor de burgemeester die als voorzitter van de veiligheidsregio belast
is met het opperbevel, geldt dat dit een bijzonder element van het vak is.
 
 De leden van de SP-fractie merken op dat er door diverse partijen vraagtekens
zijn gezet bij de democratische controlemogelijkheden op de besluiten van
(de voorzitter van) het bestuur van de veiligheidsregio. Zij vinden daarom
artikel 40, derde lid, van het wetsvoorstel dat bij amendement in het wetsvoorstel
is opgenomen van wezenlijk belang. In dat artikel is de mogelijkheid is opgenomen
dat indien een gemeenteraad daarom verzoekt de voorzitter van de veiligheidsregio
in betreffende gemeenteraad mondelinge inlichtingen verstrekt over de besluiten
zoals genomen in geval van een ramp of crisis (artikel 40, eerste lid). De
vraag is echter of voor een uitdijend takenpakket van een bestuur van een
veiligheidsregio hiermee de democratische controlemogelijkheden in dit wetsvoorstel
voldoende zijn. Graag ontvangen deze leden een reactie.
 Zoals de leden van de SP-fractie zelf opmerken heeft artikel 40, derde
lid, betrekking op het verantwoordingsproces na afloop van een ramp of crisis
van meer dan plaatselijke betekenis waarin de voorzitter van de veiligheidsregio
in zijn hoedanigheid van voorzitter van het regionaal beleidsteam (RBT) als
eenhoofdig gezag besluiten heeft genomen. Ik ben het met deze leden eens dat
deze verantwoordingsprocedure van wezenlijk belang is. Artikel 40, derde lid,
maakte daarom reeds deel uit van het wetsvoorstel dat bij de Tweede Kamer
is ingediend. In het ingediende wetsvoorstel was bepaald dat de voorzitter
van de veiligheidsregio in een gemeenteraad mondelinge inlichtingen moet verschaffen
over de door hem genomen besluiten, in het geval de burgemeester van de desbetreffende
gemeente in het RBT schriftelijk tegen dat (voorgenomen) besluit bezwaar had
doen aantekenen. De beperking tot het geval waarin de burgemeester zich in
het RBT tegen het voorgenomen besluit had verzet, was opgenomen omdat indien
het besluit met zijn instemming wordt genomen, de burgemeester dat besluit
tot het zijne maakt en hij over dat besluit dus op de reguliere wijze verantwoording
kan afleggen in zijn eigen gemeenteraad. Het amendement waarop de leden van
de SP-fractie doelen, strekte ertoe de inlichtingenplicht van de voorzitter
van de veiligheidsregio te verbreden en de gemeenteraden van alle getroffen
gemeenten het recht te geven mondeling inlichtingen te krijgen van de voorzitter
over zijn besluiten, ongeacht de opstelling van de burgemeester in het RBT.
 Wat de leden van de SP-fractie bedoelen met een uitdijend takenpakket
voor het bestuur van de veiligheidsregio is mij niet duidelijk. Ik merk daarbij
op dat de verantwoordingsprocedure waarvan artikel 40, derde lid, deel uitmaakt
niet ziet op de wettelijke taken van de veiligheidsregio. Die wettelijke taken
zijn te vinden in artikel 10 van het wetsvoorstel en hebben kort gezegd betrekking
op de brandweerzorg en de voorbereiding op de rampenbestrijding en de crisisbeheersing.
De besluitvorming daarover vindt plaats volgens het stelsel van de Wet gemeenschappelijke
regelingen. De taak van de voorzitter van de veiligheidsregio om bij een ramp
of crisis van meer dan plaatselijke betekenis als eenhoofdig gezag op te treden
is geen taak wettelijke taak van de veiligheidsregio maar een bijzondere taak
die de wet hem als voorzitter van de veiligheidsregio toekent. Dat is ook
de reden waarom voor het afleggen van verantwoording daarover bijzondere voorzieningen
zijn getroffen.
 
 De leden van de fracties van de SGP en de ChristenUnie vragen of het voorstel
op het punt van de voorzitter van de veiligheidsregio staatsrechtelijk
gezien een vreemde (unieke?) figuur introduceert, namelijk van een burgemeester
die een uitzonderlijke positie inneemt ten opzichte van collega’s in
dezelfde veiligheidsregio. Hoe ziet de regering de verantwoordingspositie
van deze burgemeester tevens voorzitter van de veiligheidsregio indien de
gemeenteraad van een andere dan zijn eigen gemeente hem ter verantwoording
zou roepen? Zij vragen of het enig effect zou hebben wanneer deze gemeenteraad
een motie van wantrouwen zou aannemen.
 Met het toekennen van eenhoofdig gezag bij een ramp of crisis van meer
dan plaatselijke betekenis aan de burgemeester die de voorzitter van de veiligheidsregio
(tevens korpsbeheerder) is en die in die hoedanigheid een aantal bevoegdheden
van de burgemeesters van de getroffen gemeenten overneemt, introduceert het
wetsvoorstel inderdaad een bijzondere figuur. Het is om die reden dat het
wetsvoorstel tevens voorziet in bijzondere voorzieningen voor een ordentelijk
verantwoordingsproces, waarin de opvattingen van alle betrokken organen tot
uitdrukking kunnen worden gebracht en kunnen worden betrokken bij het door
de minister van BZK te vellen eindoordeel over de vraag of de voorzitter van
de veiligheidsregio in die hoedanigheid naar behoren heeft gefunctioneerd.
De gemeenteraden hebben daarin een belangrijke rol. Zij kunnen de voorzitter
van de veiligheidsregio mondelinge inlichtingen vragen over de door hem genomen
besluiten. Mede op basis daarvan kunnen zij een oordeel geven over die besluiten
en hun oordeel via de cdK ter kennis brengen van de minister van BZK. Het
aannemen van een motie van wantrouwen heeft in de verhouding tussen deze gemeenteraden
en de voorzitter van de veiligheidsregio geen politieke betekenis, als het
niet de eigen burgemeester betreft. Het is niet aan elk van de afzonderlijke
gemeenteraden om een eindoordeel te geven of de voorzitter van de veiligheidsregio
als eenhoofdig gezag juist heeft gehandeld. Dat ligt ook niet in de rede in
de hier aan de orde zijnde situatie waarin de ramp of crisis meerdere gemeenten
treft. Een gemeenteraad zal zijn negatieve oordeel dus op een andere wijze
(dan via een motie van wantrouwen) tot uitdrukking moeten brengen, op een
zodanige wijze dat de minister van BZK dat in zijn afwegingen kan betrekken.
 Democratische legitimatie veiligheidsregio
 De leden van de PvdA-fractie vragen of de omstandigheid dat de geografische éénheid
van de veiligheidsregio kennelijk een bruikbare indeling is voor vraagstukken
rond veiligheid in de meest brede zin van het woord, een reden zou kunnen
zijn om te bezien of, weliswaar op termijn, toegewerkt kan worden naar een
democratische legitimatie die past bij de nieuwe geografische werkelijkheid
van de veiligheidsregio. De veiligheidsregio is een nieuwe extra (burgemeesters)bestuurslaag,
waarbij het enigszins gekunsteld is om van verlengd lokaal bestuur te spreken,
gelet op de verdeling van bevoegdheden en de geringe mogelijkheid tot beïnvloeding
van de afzonderlijke gemeenteraden. Nu in de veiligheidsregio het bestuur
gevormd wordt door de burgemeesters, de besluiten bij meerderheid van stemmen
genomen worden en de voorzitter van de veiligheidsregio de korpsbeheerder
is, wordt de afstand tot de democratisch gekozen organen in het zogenaamde
verlengde lokale bestuur alleen maar vergroot. Naar het oordeel van de leden
van de fractie van de PvdA moeten de nadelen daarvan onderkend en niet al
te gemakkelijk weerlegd worden met verwijzing naar het onvoldoende oppakken
van gemeenteraden van hun rol, zoals de regering deed bij de behandeling in
de Tweede Kamer. Zij vragen of de regering het met de leden van de fractie
van de PvdA eens is dat verder nagedacht moet worden over een versterking
van de democratische legitimatie en of dat dat betrokken kan worden bij het
ontwikkelingsperspectief voor de veiligheidsregio op de middellange termijn.
 Ik meen dat het takenpakket van de veiligheidsregio’s niet vraagt
om een eigen rechtstreekse democratische legitimatie. Het gaat hier om een
beperkt aantal taken die weliswaar van groot belang zijn omdat zij liggen
op het terrein van de veiligheidszorg, maar goed beschouwd uitsluitend ondersteunend
zijn aan de veiligheidszorg die onder gemeentelijke verantwoordelijkheid gestalte
moet krijgen. Anders gezegd, de veiligheidsregio vervult belangrijke taken
maar heeft weinig bevoegdheden. De veiligheidsregio voert geen zelfstandig
veiligheidsbeleid. Politisering van de besluitvorming in de veiligheidsregio
via verkiezingen lijkt me daarom weinig zinvol. Ik zie de veiligheidsregio
dan ook niet als een bestuurslaag in wording. Een rechtstreeks gekozen veiligheidsregio
zou bovendien betekenen dat de band met de gemeenten waarvoor de veiligheidsregio
bedoeld is, wordt doorgesneden.
 Wel ben ik het met de leden van de PvdA-fractie eens dat de afstand tot
de lokale democratisch gekozen organen, net als bij alle andere samenwerkingsverbanden,
een punt van aandacht is. Dat is een zaak van alle betrokkenen.
 Democratische controle
 De leden van de fractie van D66 maken zich met betrekking tot het stelsel
van de politieke verantwoordelijkheid en democratische controle grote zorgen
over de gevolgen van de politieke keuze voor verlengd lokaal bestuur. Zij
vragen de regering op de volgende opmerkingen te willen reageren. Het afleggen
van verantwoordelijkheid door bestuurders aan een volksvertegenwoordigend
orgaan is een hoeksteen van democratisch bestuur en vormt als zodanig een
basisprincipe van ons staatsrecht. Democratische legitimatie en politieke
controle vormen echter een fundamenteel en structureel probleem van bestuurlijke
samenwerkingsfiguren. Dat geldt overigens ook voor vormen van functioneel
bestuur. Men kan dat tekort vervolgens verschillend wegen, maar een veiligheidsregio
met een publieke kerntaak als de veiligheidszorg en met bevoegdheden van eenhoofdige
doorzettingsmacht van benoemde bestuurders, vraagt een transparant en effectief
verantwoordelijkheidssysteem. De aan het woord zijnde leden achten het in
het voorstel opgenomen regime complex, ondoorzichtig, ineffectief en ondemocratisch.
Het aangenomen amendement-Van Raak (Kamerstukken II 2008/09, 31 117,
nr. 13) bevestigt deze waarneming eerder dan dat het als een verbetering
kan worden beschouwd.
 In de eerste plaats kent de reguliere verantwoording van burgemeesters
aan de gemeenteraden over hun handelen en aandeel in de besluitvorming met
betrekking tot de veiligheidsregio een bijzondere dynamiek. Op zichzelf genomen
zijn er immers, anders dan in de relatie met de wethouders, geen directe mogelijkheden
politiek ontslag te verlenen. De regeling van artikel 61 b, tweede lid, Gemeentewet
maakt het echter mogelijk de burgemeester indirect via een aanbeveling aan
de minister tot ontslag te dwingen wegens verstoorde verhoudingen. Dit gegeven
maakt burgemeesters kwetsbaar. Om te voorkomen dat men wordt getroffen door
een negatief oordeel van de raad zullen burgemeesters de neiging hebben al
snel op zijn minst pro forma via een in het wetsvoorstel mogelijk gemaakte
schriftelijke aantekening bezwaar te maken tegen besluiten van de voorzitter.
Een dergelijk handelen kan vervolgens de verhoudingen in de veiligheidsregio
onder druk zetten en de samenwerking bemoeilijken. Dat de regering blijkbaar
een andere inschatting maakt van mogelijk risicomijdend gedrag van burgemeesters
(Kamerstukken II 2008/09, 31 117, nr. 9, p. 23) is wellicht
ingegeven door specifieke opvattingen over het functioneren van korpsbeheerders,
maar stelt deze leden niet zonder meer gerust. Zij zouden graag een nadere
toelichting ontvangen.
 In de tweede plaats heeft de voorzitter van de veiligheidsregio daarnaast
weliswaar een inlichtingenplicht richting de betrokken raden, maar deze is zeer vrijblijvend. De enige sanctiemogelijkheid voor een gemeenteraad
is het ter kennis aan de minister brengen van een negatief oordeel. De minister
beslist uiteindelijk als vertegenwoordiger van de Kroon over de aanstelling
van de voorzitter, waarbij de mogelijke inschakeling daarbij van de in het
verband van de veiligheidsregio nauwelijks over een positie beschikkende cdK
een wonderlijk element is. In wezen speelt het gehele verantwoordingsproces
zich volgens eeuwenoude Nederlandse tradities grotendeels af binnen de kringen
van benoemde ambtsdragers en hebben de democratisch gekozen organen die normaliter
het primaat hebben en de eindverantwoordelijkheid dragen slechts een marginale
rol.
 Typerend voor de opstelling van de regering achten de leden van de D66-fractie
de constatering dat de uitoefening van het eenhoofdig gezag op bovenlokaal
niveau naar zijn aard het belang van de afzonderlijke gemeenten ontstijgt
(Kamerstukken II 2006/07, 31 117, nr. 3, p. 45). Deze verklaring
bevat een hoog centralistisch gehalte en illustreert dat de lokale invalshoek
als basis voor regionaal veiligheidsbeleid meer wordt gepredikt dan gepraktiseerd.
Paradoxaal in dit verband is de opmerking van de regering dat de regeling
verdedigbaar is vanwege het uitgangspunt dat lokale gezagsbevoegdheden door
een lokale bestuurder (burgemeester) worden uitgeoefend en dat de verantwoording
daarover primair in de betrokken gemeenteraden plaatsvindt (Kamerstukken II
2006/07, 31 117, nr. 6, p. 30). Niet alleen door de leden van
de D66-fractie is bij herhaling gewezen op de slechts formele invloed van
het lokaal bestuur en de gebrekkige democratische legitimatie en controle
op regionaal niveau. Het is voor de aan het woord zijnde leden dan ook moeilijk
te begrijpen waarom de regering meent in het licht van dit democratische tekort
een voor de gezagsuitoefening op bovenlokaal niveau ordelijk en verantwoord
systeem te hebben ontwikkeld (Kamerstukken II 2006/07, 31 117, nr. 6,
p. 30). Die conclusie kan hooguit worden getrokken op basis van de –
politieke – vooronderstelling dat met de gekozen figuren van verlengd
lokaal bestuur en benoemde voorzitter een optimaal stelsel is ontworpen. Andere
bestuurlijke modaliteiten die een adequater verantwoordingssysteem mogelijk
zouden maken vinden blijkbaar geen genade bij de regering. Commissarissen
van de Koningin zijn naar het oordeel van de regering immers minder geschikt
om leiding te geven aan de regionale rampenbestrijding en crisisbeheersing
dan korpsbeheerders, en de provinciale staten hebben in vergelijking met gemeenteraden
minder ervaring met de controle op de uitoefening van gezagsbevoegdheden en
zullen zich afstandelijker opstellen (Kamerstukken II 2007/08, 31 117,
nr. 6, p. 29). Dat is een belangwekkende veronderstelling, die overigens
wat betreft de leden van de fractie van D66 wel een nadere toelichting vraagt.
Het zou bijvoorbeeld interessant zijn te weten in hoeverre raden op dit punt
over meer kennis en expertise beschikken en of zij ook daadwerkelijk actief
en effectief opereren.
 
 De leden van de D66-fractie stellen dat de democratische legitimatie en
politieke verantwoording een fundamenteel en structureel probleem van bestuurlijke
samenwerkingsfiguren vormen en achten dat probleem kennelijk in dit concrete
geval in het bijzonder aanwezig. Zij wijzen erop dat sprake is van een veiligheidsregio
met een publieke kerntaak als de veiligheidszorg en met bevoegdheden van eenhoofdige
doorzettingsmacht van benoemde bestuurders. Ik meen dat deze twee punten geen
bezwaar vormen voor de gekozen constructie omdat ik het eerste punt anders
weeg en het tweede anders beoordeel.
 Het is juist dat de veiligheidsregio’s belangrijke taken gaan vervullen
op het terrein van de veiligheidszorg. Dat deze taken zich niet zouden lenen
voor intergemeentelijke samenwerking omdat veiligheidszorg een publieke kerntaak
is, zie ik echter niet. De taak van de regio’s is om voorzieningen in
stand te houden ten dienste van het veiligheidsbeleid van de deelnemende gemeenten.
De veiligheidsregio moet zorgen voor een adequate organisatie
van bepaalde aspecten van de veiligheidszorg die in elke gemeente beschikbaar
moeten zijn die, onder verantwoordelijkheid van de burgemeester, worden verzorgd.
De veiligheidsregio vervult derhalve belangrijke taken maar heeft weinig bevoegdheden,
nu zij niet zelf veiligheidsbeleid voert maar het gemeentelijke veiligheidsbeleid
ondersteunt. De belangrijkste bestuurlijke bevoegdheden liggen dus primair
op gemeentelijk niveau en blijven daar ook. De burgemeesters die op lokaal
niveau belangrijke verantwoordelijkheden en bevoegdheden hebben en onder wiens
gezag de hulpdiensten functioneren, werken in de veiligheidsregio samen zodat
zij bij het uitoefenen van hun lokale verantwoordelijkheden door de veiligheidsregio
zo goed mogelijk worden ondersteund. Van een verschuiving van belangrijke
verantwoordelijkheden voor de veiligheidszorg van de gemeenten naar de regio
is dus geen sprake.
 Ten aanzien van het tweede punt dat de leden van de D66-fractie noemen,
merk ik op dat het afleggen van verantwoording over het uitoefenen van het
bovenlokaal gezag door de voorzitter van de veiligheidsregio niet plaatsvindt
in de veiligheidsregio, maar dat daarvoor in het wetsvoorstel bijzondere voorzieningen
zijn getroffen. De keuze voor de introductie van het bovenlokaal gezag staat
los van de keuze de veiligheidsregio in te richten als verlengd lokaal bestuur.
Het komt mij dan ook onjuist voor om negatief over de samenwerkingsvorm te
oordelen, op grond van bezwaren tegen de invulling van het bovenlokaal gezag,
zoals deze bij de leden van de D66-fractie leven.
 
 Hoewel de praktijk dat uiteraard zal moeten uitwijzen, deel ik niet de
verwachting van de leden van de D66-fractie dat burgemeesters, om te voorkomen
dat zij getroffen zullen worden door een negatief oordeel van de raad, de
neiging zullen hebben om op zijn minst pro forma bezwaar te maken tegen besluiten
van de voorzitter. Allereerst stel ik vast dat de situatie waarin zich een
ramp of crisis van meer dan plaatselijke betekenis voordoet, niet vaak voorkomt.
Dat maakt het extra moeilijk om op voorhand al uitspraken te doen over mechanismen
die in een dergelijke situatie, die elke keer weer anders is, zullen werken.
Veel is bovendien afhankelijk van de aard van de situatie, de mate van hectiek
en de mate waarin de betrokkenen op elkaar zijn ingespeeld. In de tweede plaats
zullen de feitelijke omstandigheden en het verloop van de gebeurtenissen in
dergelijke situaties in overwegende mate dicteren, zeker in eerste instantie,
welke operationele inzet noodzakelijk is en welke maatregelen moeten worden
getroffen. De sturing die door de bestuurder die met het opperbevel is belast
wordt gegeven, moet derhalve niet worden overschat. Het gaat bij de keuze
voor eenhoofdig gezag niet alleen om het in één hand leggen
van bestuurlijke beslissingsbevoegdheid. Het gaat er ook om dat de operationele
diensten respectievelijk degene die met de regionale operationele leiding
is belast, een eenduidige en enkelvoudige lijn naar het bestuur heeft, zodat
hij zich kan vergewissen van bestuurlijke dekking en bestuurlijke relevante
informatie kan doorgeven. In de derde plaats is de voorzitter van de veiligheidsregio
gehouden de burgemeesters van de betrokken gemeenten te consulteren. Dat is
met name van betekenis bij gezagsbeslissingen die een bestuurlijke afweging
vragen. Juist dan is echter eenhoofdig gezag van belang omdat uiteindelijk,
na afweging van de relevante belangen en de uitwisseling alle argumenten in
het RBT, de knoop moet worden doorgehakt. Ik wijs er daarbij nog op dat de
mogelijkheid om schriftelijk bezwaar te doen aantekenen tegen een voorgenomen
besluit van de voorzitter alleen kan worden gegrond op de overweging van de
betrokken burgemeester dat het voorgenomen besluit het belang van zijn gemeente
onevenredig schaadt (artikel 39, vierde lid, laatste volzin). Dat betekent
enerzijds dat zulks niet snel aan de orde zal zijn, aangezien het impliceert
dat er sprake is van een onevenwichtig besluit. Anderzijds wordt daarmee recht
gedaan aan het reële belang waarvoor een burgemeester zich
in het overleg sterk mag maken, ook met het oog op het afleggen van verantwoording
in zijn eigen gemeenteraad. Naar mijn mening kan het maken van pro forma bezwaar
dan ook bepaald geen automatisme zijn, enkel en alleen om gevrijwaard te blijven
van een negatief oordeel van de raad.
 
 Met de constatering dat de uitoefening van het bovenlokaal gezag naar
zijn aard het belang van de afzonderlijke gemeenten overstijgt wordt slechts
tot uitdrukking gebracht dat bij een ramp of crisis van meer dan plaatselijke
betekenis maatregelen niet langer op grond van een eigen afweging van de omstandigheden
in elk van de betrokken gemeenten kunnen worden genomen. De maatregelen moeten
worden genomen op grond van een beoordeling van de omstandigheden in het hele
getroffen gebied, zonder acht te slaan op de toevallige omstandigheid dat
het gebied doorsneden wordt door gemeentegrenzen. Met centralisme heeft dit
niets te maken en de opmerking van de leden van de D66-fractie dat de lokale
invalshoek als basis van het regionale veiligheidsbeleid meer wordt gepredikt
dan gepraktiseerd, doet dan ook geen recht aan de inhoud van het wetsvoorstel.
De leden van de D66-fractie doen het voorkomen alsof de keuze voor verlengd
lokaal bestuur afbreuk doet aan de uitoefening van gezagsbevoegdheden door
de burgemeester en de controle daarop door de gemeenteraden. De introductie
van bovenlokaal gezag beoogt een eenduidige bevelsstructuur in het leven te
roepen met een zo groot mogelijke betrokkenheid van het lokale gezag, waardoor
zoveel mogelijk recht wordt gedaan aan het belang van lokale verantwoording.
De burgemeester blijft bij een ramp of crisis van plaatselijke betekenis exclusief
belast met het gezag en is over de uitoefening daarvan verantwoording verschuldigd
aan de gemeenteraad. Alleen bij een ramp of crisis van meer dan plaatselijke
betekenis gaan bevoegdheden over naar de voorzitter van de veiligheidsregio.
De burgemeesters van de getroffen gemeenten worden echter bij de uitoefening
daarvan nauw betrokken, zodat de besluiten die op basis van overeenstemming
in het RBT worden genomen, aan hen kunnen worden toegerekend en daarover door
hen zelf in de eigen gemeenteraad verantwoording kan worden afgelegd. Het
is in dat geval niet noodzakelijk dat de voorzitter van de veiligheidsregio
afzonderlijk in de gemeenteraden verantwoording komt afleggen over de besluiten
die hij als voorzitter van het RBT, in overeenstemming met de opvattingen
van de betrokken burgemeesters heeft genomen. Zoals ik eerder heb opgemerkt
acht ik het feit dat de leden van de D66-fractie zich keren tegen de samenwerkingsvorm
vanwege de keuze voor de invulling van het bovenlokaal gezag, een vermenging
van twee discussies. Daarnaast vraag ik mij af waarom deze leden zich tegen
die invulling keren door het verwijt van centralisme te maken. Aannemende
dat deze leden aanvaarden dat er een bovenlokaal gezag wordt geïntroduceerd,
dan doet dat per definitie een zekere afbreuk aan de positie van de gemeenteraden.
De keuze voor de voorzitter van de veiligheidsregio doet dat echter zo min
mogelijk. Doordat vastgehouden wordt aan het uitgangspunt dat de gezagsfunctie
door een burgemeester wordt vervuld, is het tevens mogelijk voorzieningen
te treffen die de betrokkenheid van de gemeenteraden bij het afleggen van
verantwoording mogelijk maken, althans in die gevallen dat de voorzitter van
de veiligheidsregio in zijn hoedanigheid van voorzitter van het RBT heeft
gemeend zijn oordeel boven dat van een of meer betrokken burgemeesters te
moeten stellen. De voorzieningen die het wetsvoorstel bevat bieden de gemeenteraden
van de betrokken gemeenten de gelegenheid de voorzitter van de veiligheidsregio
verantwoording te laten afleggen en leggen het eindoordeel over de vraag of
de voorzitter naar behoren heeft gehandeld bij het orgaan dat verantwoordelijk
is voor de benoeming van de voorzitter van de veiligheidsregio, de minister
van BZK. Ik meen dat daarmee aan reële eisen van democratische legitimatie
en politieke controle is voldaan voor de naar verwachting zelden
voorkomende situaties dat de voorzitter van de veiligheidsregio, in zijn hoedanigheid
van voorzitter van het RBT, een besluit neemt bij de uitoefening van het bovenlokaal
gezag terwijl er een diepgaand verschil van mening is met één
of meer in het RBT zitting hebbende burgemeesters.
 Het is in dat geval uiteindelijk de minister van BZK die de betrokken
burgemeester als korpsbeheerder en voorzitter van de veiligheidsregio voor
benoeming heeft voorgedragen, die oordeelt of hij zich naar behoren van zijn
taak heeft gekweten en zo dat niet het geval is geweest, daar consequenties
aan kan verbinden. Over dit oordeel en de vraag of dit tot consequenties heeft
geleid is de minister van BZK verantwoording verschuldigd aan het parlement.
 
 Zoals de leden van de D66-fractie terecht opmerken meen ik dat het voorliggende
voorstel de voorkeur verdient boven andere modaliteiten, bijvoorbeeld de modaliteit
waarin de cdK wordt belast met het bovenlokaal gezag. In antwoord op de vraag
van deze leden naar een nadere toelichting op de veronderstelling dat provinciale
staten zich afstandelijker (dan gemeenteraden) zouden opstellen als zij in
die modaliteit de cdK zouden controleren en of de raden op dit punt over meer
kennis en expertise beschikken en of zij ook daadwerkelijk actief en effectief
opereren, merk ik het volgende op. Deze veronderstelling is gebaseerd op de
overweging dat gemeenteraden daarmee ervaring hebben omdat de burgemeester
de (wettelijke) portefeuille beheert als het gaat om de handhaving van de
openbare orde en de openbare veiligheid. Voorts is daarbij essentieel dat
het gaat om de gebeurtenissen op gemeentelijk grondgebied en die daarom de
lokale gemeenschap diep raken. Voor provinciale staten geldt een andere werkelijkheid.
De cdK heeft geen reguliere bevoegdheden inzake de openbare orde en veiligheid.
Provinciale staten hebben dus geen ervaring met de controle op de uitoefening
van dergelijke bevoegdheden. In de tweede plaats gaat het bij een ramp of
crisis van meer dan plaatselijke betekenis om een gebeurtenis die enkele gemeenten
treft, niet de hele provincie. Het lijkt me niet vreemd om te veronderstellen
dat ook dit implicaties heeft voor de wijze waarop provinciale staten naar
gebeurtenissen kijken en hun taak invullen.
 6. De afbakening van de begrippen «lokaal,
meer dan plaatselijke betekenis en bovenregionaal»
 De leden van de CDA-fractie stellen, met verwijzing naar wat daarover
door de regering in de Tweede Kamer is gezegd, dat de regering veronderstelt
dat op het moment dat de voorzitter van de veiligheidsregio het RBT bijeenroept,
dit impliciet van rechtswege een besluit is dat gezaghebbend bepaalt dat er
sprake is van een bovenlokale ramp of crisis en dat de taken en bevoegdheden
die de burgemeester bij wet zijn toegekend, overgaan naar de voorzitter. Een
op het oog eenduidige en pragmatische benadering, die echter een omkering
van zaken voorstelt, zo stellen deze leden. Immers, het gegeven dat een ramp
of crisis van meer dan plaatselijke betekenis is, is juridisch bepalend voor
de bevoegdheidstoedeling tussen burgemeester en voorzitter van de veiligheidsregio
en niet de beslissing van de voorzitter tot het bijeenroepen van het RBT.
Zij vragen of deze redenering juist is.
 Ik meen dat de redenering van de leden van de CDA-fractie niet juist is.
De redenering gaat er namelijk van uit dat het al dan niet aanwezig zijn van
een ramp of crisis van meer dan plaatselijke betekenis «een gegeven»
is en dat dit gegeven juridisch bepalend is voor de bevoegdheidsverdeling.
Gegevens of feiten als zodanig kunnen niet bepalend zijn. Iemand moet vaststellen
of zich bepaalde feitelijke gebeurtenissen of omstandigheden voordoen, in
casu of er sprake is van een ramp of crisis van meer dan plaatselijke betekenis.
Dat is de verantwoordelijkheid van de voorzitter van de veiligheidsregio.
Alleen hij is bevoegd om dat bestuurlijk oordeel te vellen. Dat doet hij op
een voor iedereen kenbare wijze door het RBT bijeen te roepen, waarmee voor
iedereen tevens duidelijk is dat de hier relevante bevoegdheden van de burgemeesters
van de getroffen gemeenten op hem overgaan. Zo wordt voorkomen dat discussie
gaat ontstaan over de vraag of de feitelijke omstandigheden de vaststelling
rechtvaardigen dat er sprake is van een ramp of crisis van meer dan plaatselijke
betekenis en dat pas na afronding van die discussie bevoegdheden kunnen overgaan.
Dat roept herinneringen op aan de discussie die in het verleden wel gevoerd
is over de rampverklaring. Ik wijs in dit verband ook op de herziening van
de noodwetgeving die begin jaren negentig heeft plaatsgevonden, o.a. ten aanzien
van de daarin gehanteerde terminologie. In de verschillende noodwetten werden
voor de buitengewone rechtstoestanden die op basis daarvan konden worden afgekondigd
allerlei termen gebruikt die onder woorden probeerden te brengen welke omstandigheden
zich zouden moeten voordoen om inzet van de in die wetgeving neergelegde buitengewone
bevoegdheden te rechtvaardigen. Bij die herziening is ervoor gekozen om in
alle noodwetten dezelfde formulering («Ingeval buitengewone omstandigheden
dit noodzakelijk maken, kunnen ... etc.») te gebruiken en daarmee tot
uitdrukking te brengen dat het daarbij om een bestuurlijk oordeel gaat en
niet om een juridische kwalificatie van de zich voordoende feitelijke omstandigheden.
Het gaat er uiteindelijk om of de omstandigheden de inzet van bepaalde bevoegdheden
vereisen. Dat geldt ook voor de situatie waarin sprake is van een ramp of
crisis van meer dan plaatselijke betekenis. Daar gaat het om het oordeel of
de concrete omstandigheden maatregelen vragen die gemeentegrensoverschrijdend
zijn. Dat oordeel is aan de voorzitter van de veiligheidsregio. Blijkt dat
oordeel voorbarig of niet langer juist, dan kan hij door ontbinding van het
RBT zijn betrokkenheid beëindigen.
 
 De leden van de CDA-fractie vragen naar de afbakening van de begrippen
lokaal en bovenlokaal. Zij vragen of, wanneer bij een bovenlokale ramp of
crisis het gezag is overgegaan naar de voorzitter, de burgemeester bevoegd
blijft voor plaatselijke ordeverstoringen die op hetzelfde moment plaatsvinden.
 In artikel 39, eerste lid, van het wetsvoorstel is opgenomen dat de voorzitter
bij uitsluiting bevoegd is toepassing te geven aan de in dat artikel genoemde
bevoegdheden ten behoeve van de rampenbestrijding en crisisbeheersing in de
betrokken gemeenten. De zinsnede «ten behoeve van de rampenbestrijding
en crisisbeheersing in de betrokken gemeenten» brengt tot uitdrukking
dat de bevoegdheid van de voorzitter daartoe beperkt is. Voor het overige
blijven de burgemeesters in hun gemeente over die bevoegdheden beschikken.
Het ligt daarbij overigens wel in de rede dat de burgemeester zo nodig zijn
maatregelen afstemt met de voorzitter van de veiligheidsregio om het beroep
op in te zetten mensen en middelen ten behoeve van de rampenbestrijding en
crisisbeheersing en overige openbare ordeaangelegenheden zo goed mogelijk
te verdelen.
 
 De leden van de CDA-fractie en de PvdA-fractie vragen of bij een ramp
met uitsluitend een lokaal fysiek effect waarbij inzet van hulpverlening uit
verschillende regio’s plaatsvindt en waarbij het Rijk vanuit een functionele
kolom betrokkenheid heeft, het gezag zal overgaan naar de voorzitter van de
veiligheidsregio. De leden van de PvdA-fractie noemen als voorbeeld de vliegtuigcrash
op het grondgebied van de gemeente Haarlemmermeer d.d. 25 februari 2009.
Die leden vragen of het aantal inwoners van de betreffende gemeente bepalend
kan zijn voor de vraag welk rampenplan van toepassing is en of de voorzitter
kan bepalen dat de situatie het plan van een gemeente te boven gaat. Zij stellen
dat de voorzitter in dat verband zich een oordeel zou moeten vormen over de
kwaliteit van de gemeentelijke rampenplannen en vragen tot hoever de invloed
van de voorzitter dan reikt. Deze leden vragen of er reeds ervaring
is opgedaan binnen veiligheidsregio’s met het maken van globale afspraken
rond de opschaling van lokaal naar regionaal niveau.
 Bij een ramp of crisis waarvan de gevolgen beperkt blijven tot één
gemeente is de burgemeester belast met de rampenbestrijding en crisisbeheersing.
Dat verandert niet wanneer bijstand uit andere regio’s nodig is, of
diensten, ressorterend onder een sectorminister, bij de rampenbestrijding
en crisisbeheersing zijn betrokken. Ook op basis van het voorliggend wetsvoorstel
zou de verantwoordelijkheid voor de rampenbestrijding bij de vliegtuigcrash
op het grondgebied van de gemeente Haarlemmermeer berusten bij de burgemeester
van die gemeente. De burgemeester handelt bij een dergelijke ramp volgens
de afspraken die zijn vastgelegd in het regionale crisisplan, dat door het
bestuur van de veiligheidsregio wordt vastgesteld. Dit plan komt in de plaats
van de gemeentelijke rampenplannen die op grond van de Wet rampen en zware
ongevallen opgesteld werden.
 
 Naar de mening van de leden van de CDA-fractie is de afbakening tussen
regionaal en bovenregionaal niet eenduidig. Zij vragen of een nationale crisis
altijd een bovenregionale crisis is en of extreme waterstanden in het buitenland
vrees opleveren voor een ramp of crisis van meer dan regionale betekenis in
de zin van artikel 42 van het wetsvoorstel veiligheidsregio’s. Zij menen
dat een stroomgebiedenbenadering gebaseerd op de ervaring van de hoogwatersituaties
in de jaren negentig van de vorige eeuw, dus een bovenregionale benadering,
voor de hand lijkt te liggen. Zij vragen of de cdK in een dergelijke situatie
wel of niet een aanwijzing kan geven aan de voorzitter over het door hem te
voeren beleid. Deze leden geven in overweging alsnog eenduidige definities
van de begrippen «van meer dan plaatselijk betekenis», «bovenlokaal»
en «bovenregionaal» in de Wvr op te nemen, of een voorziening
te treffen erop gericht dat een daartoe aangewezen orgaan terstond hierover
een besluit kan nemen dat een eind maakt aan dit soort afbakeningsvragen.
 De afbakening tussen regionaal en bovenregionaal is naar mijn mening vergelijkbaar
met die tussen lokaal en bovenlokaal en evenzeer eenduidig. Bovenregionaal
wil zeggen dat de situatie de regie van een veiligheidsregio ontstijgt. Dat
kan het geval zijn omdat het getroffen gebied in meer veiligheidsregio’s
ligt, het kan ook zijn omdat er nationale belangen in het geding zijn. In
het eerste geval is overleg nodig tussen de voorzitters van twee of meer veiligheidsregio’s
en als dit tot problemen leidt, kan een aanwijzing van de cdK volgen. In het
tweede geval kunnen aanwijzingen nodig zijn van één of meer
cdK’s onder regie van de minister van BZK.
 Het lijkt me op grond van het bovenstaande niet nodig en overigens niet
goed mogelijk om eenduidige definities van de begrippen «van meer dan
plaatselijke betekenis», «bovenlokaal» en «bovenregionaal»
in de wet op te nemen of een voorziening te treffen die een bepaald orgaan
de bevoegdheid geeft daarover terstond een besluit te nemen. Ik wijs op mijn
eerder gegeven antwoord waarin ik heb verwezen naar de discussie over de rampverklaring
en naar de harmonisatie van terminologie in de noodwetgeving. Afbakeningsvragen
worden in het stelsel opgelost doordat de betrokken bestuurder zelf moet beoordelen
of de omstandigheden het noodzakelijk maken dat hij ingrijpt. In het bijzondere
geval dat zulks niet zou gebeuren, bijvoorbeeld als het vanwege de verzekering
van rijksbeleid noodzakelijk is dat ook wordt opgeschaald in regio’s
waarin dat kennelijk niet vanzelfsprekend wordt gevonden, kan dat met behulp
van een aanwijzing door de cdK worden afgedwongen.
 7. Verantwoordelijkheid gemeente in koude fase
 De leden van de CDA-fractie constateren dat in wet- en regelgeving op
onderdelen het nodige is opgenomen dat raakt aan het voorkomen van rampen
en crises, maar dat het toewijzen van samenhangende verantwoordelijkheid ontbreekt.
Zij wijzen op de rol van de veiligheidsregio op het gebied van de preventie;
de veiligheidsregio heeft een belangrijke taak bij de voorbereiding op de
rampenbestrijding en crisisbeheersing en als adviseur van het bevoegde gezag
over risico’s van branden, rampen en crises. Het is naar hun mening
voor de hand liggend om de gemeenten expliciet te belasten met de zorg voor
integrale veiligheid waaronder het voorkomen van rampen en crises, aangezien
gemeenten primair de zorg voor de lokale veiligheid hebben. Deze leden vragen
of de regering dat met hen eens is en of de regering bereid is dit in wetgeving
op te nemen.
 Ik ben het met de leden van de CDA-fractie eens dat de gemeenten de zorg
hebben voor integrale veiligheid, waaronder de voorbereiding op rampen en
crises, en constateer met hen dat in wet- en regelgeving op onderdelen reeds
het nodige is opgenomen, alsmede in onderhavig wetsvoorstel. Ik voeg daaraan
toe dat heel veel gemeenten hun verantwoordelijkheid concretiseren in een
integraal veiligheidsplan waarin zij ook afspraken vastleggen met andere partijen
die daarbij ook een verantwoordelijkheid hebben. Voor gemeenten is het derhalve
duidelijk dat zij de zorg hebben voor integrale veiligheid. Ten tijde van
crises en rampen zijn gemeenten en andere partijen op elkaar aangewezen; een
goede voorbereiding daarop is onontbeerlijk. Het wetsvoorstel beoogt de algemene
bestuurskolom en de openbare orde en veiligheidssector goed te positioneren
en de samenwerking en samenhang te optimaliseren. Het is niet de bedoeling
om crisissituaties tot uitgangspunt voor de organisatie van ons land te maken.
Het is bij ieder aspect van het brede begrip veiligheid belangrijk dat een
afweging gemaakt wordt, wat het beste samenstel van actoren is, hoe bevoegdheden
en verantwoordelijkheden het beste belegd kunnen worden en op welke wijze
dat in wet- en regelgeving vastgelegd moet worden.
 Het wetsvoorstel veiligheidsregio’s is de uitkomst van een dergelijke
afweging. Vastgelegd wordt dat de rampenbestrijding en crisisbeheersing weliswaar
een lokale verantwoordelijkheid is, maar dat die op regionaal niveau moet
worden ingevuld. Hierbij is nadrukkelijk aandacht voor de integrale aanpak
van rampen en crises. Er is in het wetsvoorstel op diverse plaatsen afstemming
met crisispartners ingebouwd. Het opnemen van een wettelijke bepaling dat
gemeenten verantwoordelijk zijn voor integrale veiligheid, biedt een ernstige
beperking bij dergelijke afwegingen op complexe beleidsterreinen die op ingewikkelde
manieren formeel en informeel verbonden zijn met andere complexe beleidsterreinen.
Ik vraag mij daarom af of het een meerwaarde heeft als dit als een overkoepelende
zorgplicht in wetgeving wordt vastgelegd.
 
 Ik deel de mening van de leden van de CDA-fractie dat preventie van wezenlijk
belang is voor de veiligheid in Nederland. Preventie is daarom ook uitgebreid
geregeld in sectorale regelgeving op het terrein van bouw, milieu, ruimtelijke
ordening en vervoer. In dit wetsvoorstel zijn de taken, bevoegdheden, het
beheer en de inrichting van de veiligheidsregio vastgelegd. Daarbij gaat het
primair om een adequate overheidsreactie bij branden, rampen en crises. Het
gaat dus vooral om een goede voorbereiding van daadwerkelijk hulpverlening.
Een van de taken van het bestuur van de veiligheidsregio is het adviseren
van de colleges van burgemeesters en wethouders over preventie. Op die manier
wordt de aanwezige kennis optimaal benut voor de bestuurlijke verantwoordelijkheid
voor het vermijden van maatschappelijke veiligheidsrisico’s. Daarnaast
heeft de regionale brandweer de taak andere overheden en organisaties te adviseren
op het gebied van brandpreventie. De wettelijke eisen aan de hand waarvan
de besturen hun adviestaak kunnen invullen, liggen in andere regelgeving zoals
het Bouwbesluit 2003. Deze wet is niet de plaats om preventieve maatregelen
vast te leggen.
 
 Het lijkt de leden van de PvdA-fractie niet zo eenvoudig en misschien
ook wel minder wenselijk een scherpe afbakening te maken tussen beleid dat
uitsluitend gemeentelijk is en beleid dat onder de invloedssfeer van de veiligheidsregio
valt.
 Zij menen te begrijpen dat de kwaliteit van het risicoprofiel en het crisisplan
dat gemaakt wordt van cruciaal belang is voor een goede voorbereiding van
het optreden bij een ramp. Deze leden vragen of het daarom niet logisch is,
dat het opstellen van een risicoanalyse niet alleen leidt tot het adequaat
voorbereiden op de rampen als gevolg van de geïnventariseerde risico’s,
maar dat tegelijkertijd geprobeerd wordt om de risico’s te verminderen
door maatregelen te nemen. Zij vragen wat er gebeurt wanneer twee van de twaalf
gemeenten niet bereid zijn om de onderbouwde adviezen van het bestuur van
de veiligheidsregio met betrekking tot het voorkomen van risico’s serieus
te nemen en doorgaan met een eigen gemeentelijk beleid, dat strijdig is met
de adviezen van de meerderheid van het bestuur van de veiligheidsregio. In
dit verband verbaast het deze leden dat in het Besluit veiligheidsregio’s
de risicobeheersing c.q. de preventie geen onderwerp van nadere uitwerking
is. Zij vragen naar de achterliggende reden daarvoor en of het niet juist
van groot belang is om het regionale risicoprofiel vast te stellen.
 De leden van de PvdA-fractie constateren terecht dat het regionaal risicoprofiel
van cruciaal belang is voor zowel de voorbereiding van de rampenbestrijding
als voor de preventie. Het is dan ook uitdrukkelijk de bedoeling dat op basis
van het vastgelegde risicoprofiel en de mogelijke invloed daarop van nieuwe
of veranderende activiteiten, een beleidsadvies wordt geformuleerd dat is
gericht op het voorkomen en beperken van onveiligheid en op de eventuele gevolgen
voor de beschikbare hulpverleningscapaciteit. De adviestaak van de veiligheidsregio
bestaat uit een drietal componenten. Dat betreft allereerst de advisering
van de gemeentebesturen omtrent brandveiligheid (artikel 10, onderdeel c).
Daarbij gaat het om advisering omtrent brandpreventie en over het nemen van
voorbereidende maatregelen op het gebied van brandbestrijding en brandbeperking.
Naast deze algemene adviestaak jegens de gemeenten is er in de tweede plaats
sprake van specifieke adviestaken jegens het bevoegd gezag (college van burgemeester
en wethouders, gedeputeerde staten) in die gevallen waarin in bijzondere wet-
en regelgeving advisering dat voorschrijft (artikel 10, onderdeel b, begin).
Het gaat hier om advisering op grond van het Besluit externe veiligheid inrichtingen,
het Vuurwerkbesluit en het Besluit bedrijfsbrandweren. Aan deze twee componenten
van de regionale adviestaak, die ook in de huidige wetgeving zijn vastgelegd,
voegt het wetsvoorstel een derde categorie toe, de advisering in de gevallen
die in het beleidsplan zijn bepaald (artikel 10, onderdeel b, slot). Deze
laatste component van de adviestaak is dus een open categorie, dat wil zeggen
dat daarover in het beleidsplan afspraken moeten worden gemaakt. Het hangt
dus van de ambitie van de gemeenten en de veiligheidsregio af of hiervan veel
gebruik zal worden gemaakt. Het is van belang erop te wijzen dat het in al
deze gevallen gaat om adviezen. Inherent daaraan is dat de ontvanger van het
advies daaraan niet gebonden is. Er zijn immers meer belangen aan het betreffende
bestuursorgaan toevertrouwd dan veiligheid. Het belang van advisering is primair
dat het veiligheidsbelang concreet en objectief ter tafel komt en dat de afweging
tegenover andere belangen ook zo helder mogelijk kan plaatsvinden. Voorts
zal duidelijk zijn dat een bestuursorgaan iets heeft uit te leggen als aan
een advies geen gevolg wordt gegeven. Dat geldt uiteraard in het bijzonder
voor de adviezen die op grond van wettelijke voorschriften moeten worden
ingewonnen (de tweede categorie). Het besluit blijft echter een verantwoordelijkheid
van het bevoegde bestuur.
 
 De leden van de SP-fractie vragen de regering toe te lichten hoe de verantwoordelijkheden
van burgemeester en wethouders van een gemeente en van de voorzitter van een
veiligheidsregio zich in de zogenoemde koude fase onderling met elkaar verhouden.
Zij noemen als voorbeeld de beoordeling van de mate waarin een zorginstelling
zich heeft voorbereid op een ramp of crisis, of een potentiële brand.
Deze leden willen weten of een zorginstelling straks van beide instanties
eventuele aanwijzingen krijgen en hoe dient hiermee te worden omgegaan.
 Het wetsvoorstel kent geen bijzondere rol voor de voorzitter van de veiligheidsregio
tijdens de koude fase. In die fase beschikt het college van burgemeester en
wethouders over alle gebruikelijke bevoegdheden. De voorbereiding op rampen
en crises is een taak voor het bestuur van de veiligheidsregio. Het bestuur
treedt daartoe in overleg met potentiële crisispartners. Wat betreft
zorginstellingen kent de wet hierin één uitzondering; indien
een zorginstelling naar het oordeel van het bestuur gemaakte afspraken onvoldoende
nakomt, kan de voorzitter de zorginstelling in laatste instantie een schriftelijke
aanwijzing geven.
 Dit betekent dat een zorginstelling niet ook van het college van burgemeester
en wethouders aanwijzingen kan ontvangen.
 
 De leden van de D66-fractie zetten een vraagteken bij de mogelijkheden
van betrokken gemeenteraden om vanuit hun sturende c.q. kaderstellende rol
de planvorming en het beleid van de veiligheidsregio te beïnvloeden.
Zij vragen zich af wat van de zogeheten «haalplicht» overblijft
na de regionale afweging van alle gemeentelijke voorstellen. De beschikbare
middelen zijn immers niet oneindig. Ook de ervaringen met de invloed van individuele
gemeenteraden op het beleid van verlengd lokale besturen zijn in het algemeen
niet van dien aard dat men zich op dit punt veel illusies moet maken. Men
kan de burgemeester wel met een mandaat richting het bestuur van de veiligheidsregio
sturen, zoals de regering op zichzelf terecht opmerkt (Kamerstukken II 2006/07,
31 117, nr. 3, p. 10), maar als anders wordt besloten is dat
de politiek-bestuurlijke realiteit. Deze leden maken zich niet te veel illusies
over de invloed van individuele gemeenteraden, of van een door de raad gegeven
mandaat aan de burgemeester. Deze leden vragen de regering in het licht van
de gemaakte opmerkingen nader toe te lichten op welke wijze de voorgestelde
haalplicht tot een stevige verankering van het regionale beleidsplan leidt
en op welke wijze het gemeentebestuur daarmee daadwerkelijk regie kan voeren
over het lokale veiligheidsbeleid.
 De veiligheidsregio is een samenwerkingsverband tussen alle gemeenten
in een regio. Het is de doelstelling van de veiligheidsregio om op een zo
goed mogelijke manier met de beschikbare middelen op basis van het risicoprofiel
een beleidsplan en een crisisplan te maken. Dit zijn integrale plannen die
een zorgvuldige afweging van de belangen van de regio als geheel vergen. Om
die afweging goed te kunnen maken, is de haalplicht ingesteld. Alle informatie
die de gemeenten van belang vinden, kan zo bij de regio bekend worden gemaakt,
evenals de wensen die de gemeenteraden hebben ten aanzien van de inhoud van
het beleidsplan. Indien de wensen van de gezamenlijke gemeenten de mogelijkheden
van de veiligheidsregio te boven gaan, zal in het bestuur van de veiligheidsregio
een afweging moeten worden gemaakt om zoveel mogelijk recht te doen aan de
veiligheidsbehoeften in de regio. De regio zal haar keuzes daarom ook goed
moeten motiveren. De leden van de D66-fractie lijken er in hun vraag van uit
te gaan dat de afwegingen in het bestuur van de veiligheidsregio steeds in
de sleutel staan van de belangen van afzonderlijke gemeenten. Zonder te willen
stellen dat dit helemaal niet het geval zou kunnen zijn, lijkt me dat gelet
op de inhoud van het beleidsplan bepaald niet altijd aan de orde.
Zo moet het beleidsplan inzicht geven in de operationele prestaties van alle
instanties in de regio die bij de rampenbestrijding en crisisbeheersing betrokken
zijn, aangeven hoe uitvoering wordt gegeven aan de door de minister van BZK
vastgestelde landelijke doelstellingen en aangeven welke opkomsttijden voor
de brandweer gelden. De haalplicht is een belangrijk instrument om de gemeenteraden
te betrekken bij het functioneren van de veiligheidsregio.
 8. De positie van de cdK
 De leden van de CDA-fractie stellen vast dat in de koude fase voorzien
is in een goede informatiepositie van de commissaris van de Koningin (cdK),
omdat hij wordt uitgenodigd voor de vergaderingen van het bestuur van de veiligheidsregio
en dat hij zich kan laten vertegenwoordigen. Deze leden constateren dat het
wetsvoorstel niet in een dergelijke uitnodiging voorziet in de warme fase
en dat bij de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer is gevraagd
of het gewenst is dat voor de informatievoorziening en de informatie-uitwisseling
ook in de warme fase de liaison van de cdK aanwezig is. Zij vragen, verwijzend
naar de reactie die op die vragen is gegeven, of hierover met de cdK’s
overeenstemming bestaat.
 Er bestaat met de cdK’s overeenstemming dat zij, noch een vertegenwoordiger
in het RBT aanwezig is. In het wetsvoorstel is bepaald dat de voorzitter van
de veiligheidsregio, de cdK en de minister van BZK elkaar de nodige inlichtingen
verstrekken. Niet is bepaald hoe deze informatie-uitwisseling plaats vindt.
In werkafspraken zal daaraan nadere invulling worden gegeven.
 
 De leden van de CDA-fractie hebben met genoegen kennis genomen van de
artikelen in het wetsvoorstel die de rol van de cdK ordenen en zullen ook
met belangstelling kennis nemen van de aangepaste Ambtsinstructie. Zij vragen
hoe ver het proces is gevorderd. Ook de leden van de fracties van de VVD de
SP vragen naar de rol van de cdK in de Ambtsinstructie.
 Een aanpassing van de Ambtsinstructie is inmiddels in overleg met de cdK’s
voorbereid. De wijziging van de ambtsinstuctie zal binnenkort om advies worden
voorgelegd aan de Raad van State. Op grond van artikel 182, vierde lid, van
de Provinciewet, treedt de wijziging niet eerder in werking dan twee maanden
na de datum van uitgifte van het Staatsblad waarin zij is geplaatst. Dat geeft
het parlement de gelegenheid om zo nodig daarover in overleg te treden met
de minister van BZK.
 
 De leden van VVD-fractie menen dat met het voorliggende wetsvoorstel in
de artikelen 39 tot en met 43 in een zeer complexe aansturing van de veiligheidsregio
is voorzien. Zij stellen dat het welhaast een militaire operatie vereist om
via college, commissie, raad uiteindelijk in een regionaal college via de
burgemeesters tot besluitvorming te komen. Zij stellen dat voor het toezicht
een adequate informatievoorziening van de cdK van belang is. Zij menen dat
met name in de warme fase daarin niet is voorzien.
 De artikelen 39 tot en met 41 hebben betrekking op de eenhoofdige leiding
van de voorzitter van de veiligheidsregio bij een ramp of crisis van meer
dan plaatselijke betekenis, de aanwijzingsbevoegdheid van de cdK (als rijksorgaan)
ten aanzien van de samenwerking in het regionaal beleidsteam (RBT) dat wordt
voorgezeten door de voorzitter van de veiligheidsregio en de verantwoordingsprocedure
na afloop van de (bovengemeentelijke) ramp of crisis. Artikel 42 heeft betrekking
op het geven van beleidsaanwijzingen aan de voorzitter van de veiligheidsregio
bij een ramp of crisis van meer dan regionale betekenis door de cdK (als rijksorgaan).
Artikel 43 ten slotte bepaalt dat de voorzitter van de veiligheidsregio, de
cdK en de minister van BZK elkaar de nodige inlichtingen verschaffen voor
de uitoefening van deze bevoegdheden (in de warme fase). Naar
mijn mening is deze regeling niet complex, maar is juist sprake van een eenvoudige
en eenduidige structuur ten behoeve van een slagvaardig opereren in de warme
fase bij rampen en crises die het lokale niveau te boven gaan. Anders dan
de leden van de VVD-fractie blijkens hun vraagstelling kennelijk menen, is
bij incidenten die het gemeentelijke niveau te boven gaan, geen sprake van
besluitvorming door burgemeesters in een regionaal college, maar komen de
betrokken burgemeesters bijeen in het regionaal beleidsteam, waar de voorzitter–
na overleg met hen – besluiten neemt. Wat betreft de informatievoorziening
om de cdK de hem toebedachte rol te kunnen laten vervullen, verwijs ik naar
mijn antwoord op de hiervoor gestelde vraag van de leden van de CDA-fractie.
 
 De leden van de SP-fractie vragen toe te lichten wat nu precies de rol
van de cdK van de Koningin is met betrekking tot de planvorming, of de rol
van de provincie bij het toezicht op de planvorming volledig verdwijnt en
of dat ook geldt ten aanzien van het toezicht op het maken en de inhoud van
het crisisplan.
 Op basis van het voorliggende wetsvoorstel zal de Inspectie OOV toezicht
houden op de taakuitvoering van de veiligheidsregio. Toezicht op plannen en
planvorming is niet specifiek genoemd. De Inspectie OOV beoordeelt of de veiligheidsregio’s
hun zaken op orde hebben. Planvorming is daar slechts een onderdeel van. Wel
zal de Inspectie wanneer zij gebreken in de taakuitvoering van een veiligheidsregio
constateert, onderzoeken of gebrekkige planvorming daaraan mede debet is.
Voorts is van belang op te merken dat de planvorming in het voorliggende wetsvoorstel
is vereenvoudigd, onder andere vanwege het feit dat de vele planvormen de
aandacht afleidden van de echte voorbereiding. Een plan moet meer zijn dan
een papieren werkelijkheid. Een en ander betekent dat het toezicht op planvorming
door de provincies, waaronder het toezicht door de cdK, komt te vervallen.
 Voor het antwoord op hun vraag naar de stand van zaken met betrekking
tot de Ambtsinstructie, verwijs ik de leden van de SP-fractie naar het antwoord
op de vraag van de leden van de CDA-fractie.
 
 De leden van de fracties van de SGP en de ChristenUnie vragen of het de
helderheid en de verantwoordingsstructuur niet ten goede zou komen wanneer
in geval van een ernstig meningsverschil of conflict tussen burgemeesters
de doorzettingsmacht en verantwoordingsplicht bij de cdK zou komen te liggen.
 In het wetsvoorstel is op advies van de Raad van State gekozen voor een
eenhoofdige leiding bij bovenlokale rampen en crises. Deze berust bij de voorzitter
van de veiligheidsregio. De cdK kan, bij een ramp of crisis binnen de regio,
als rijksorgaan aanwijzingen geven over de samenwerking binnen het RBT. Deze
taak ligt in het verlengde van zijn reguliere taak volgens de Ambtsinstructie:
het bevorderen van de samenwerking tussen bestuurders in zijn provincie. Er
is uitdrukkelijk voor gekozen om de cdK in een dergelijke situatie geen inhoudelijke
sturing te laten geven aan de besluitvorming van de voorzitter, net zomin
als dat mogelijk is ten aanzien van de burgemeester die het opperbevel heeft
bij een lokale ramp of crisis.
 
 De leden van de D66-fractie concluderen dat de regering een eigen invulling
heeft gegeven aan het advies van de Raad van State om te voorzien in een eenvoudige
bevelsstructuur bij bovenlokale rampen en crises. Zij constateren dat hiermee
met verlengd lokaal bestuur als formeel bestuurlijk model een functionele
invulling wordt gegeven waarin de korpsbeheerders een stevige regionale rol
gaan spelen, in een aantal gevallen op een geografisch provinciale schaal.
De leden van deze fractie menen dat hiermee een constructie wordt gecreëerd
waarin binnen een stelsel van in beginsel gelijkwaardige gemeenten en burgemeesters één
burgemeester, de korpsbeheerder, hiërarchisch boven de andere
komt te staan. Deze leden stellen dat de cdK zowel als rijksorgaan als in
zijn provinciale rol reeds over de nodige bevoegdheden beschikt en tevens
een rol als spilfunctie vervult, dat deze in staat lijkt en een duidelijke
rol neer te zetten die het bovenlokale gezag vervult. Zij vragen om een meer
inhoudelijke motivering van de voorkeur van de regering voor de korpsbeheerder
als voorzitter van de veiligheidsregio.
 Het is juist dat de Raad van State heeft gewezen op de noodzaak van een
eenduidige bevelstructuur maar niet heeft aangegeven dat de voorzitter van
de veiligheidsregio in een dergelijke bevelsstructuur met bovenlokaal gezag
zou moeten worden belast. Evenmin overigens heeft de Raad van State gesteld
dat het bovenlokaal gezag aan de cdK zou moeten worden opgedragen. De kern
van het advies van de Raad van State op dit punt is dat er een eenduidige
bevelsstructuur moet zijn, die moet voorzien in een eenhoofdige leiding. Dit
heeft geleid tot de keuze de voorzitter van de veiligheidsregio met het bovenlokale
gezag te belasten op grond van de argumenten die de leden van de D66-fractie
summier weergeven. Dat deze argumenten zouden zijn opgehangen aan een enigszins
opportunistische interpretatie van de begrippen lokaal, bovenlokaal (resp.
van meer dan plaatselijke betekenis) en regionaal, kan ik niet plaatsen. Die
begrippen worden naar mijn mening in dit wetsvoorstel en in de toelichting
op een duidelijke en consequente wijze gebruikt. Verder wijs ik er op dat
het wettelijk begrip «van meer dan plaatselijke betekenis» ook
reeds in de bestaande wetgeving voorkomt, namelijk in artikel 12 van de Wet
rampen en zware ongevallen, op grond waarvan de cdK aan de burgemeesters van
de betrokken gemeenten een aanwijzing kan geven over het te voeren beleid
bij van een ramp of zwaar ongeval van meer dan plaatselijke betekenis of de
dreiging daarvan. Door het eenhoofdige gezag bij de voorzitter van de veiligheidsregio
te leggen continueert het wetsvoorstel de sedert lang bestaande bestuurlijke
praktijk dat het uitoefenen van gezag/opperbevel in het kader van de handhaving
van de openbare orde en de openbare veiligheid een verantwoordelijkheid van
de burgemeester is. Naar mijn mening is de toevallige omstandigheid dat een
(dreigende) ramp of crisis zich niet aan bestuurlijke (i.c gemeentelijke)
grenzen houdt, onvoldoende reden om deze bevoegdheden over te laten gaan naar
een ander bestuursniveau. De argumenten om de voorzitter van de veiligheidsregio
met het bovenlokaal gezag te belasten, zijn:
 • de voorzitter is ook degene die in de koude fase, samen met zijn
bestuur, de nodige voorbereidingen treft met het oog op een mogelijke ramp
of crisis, en leiding geeft aan de veiligheidsregio, waardoor er ook in die
fase reeds een personele verbinding is met de leiding van de operationele
diensten van de veiligheidsregio;
 • de voorzitter is burgemeester (van een grote gemeente) en heeft
als zodanig een ruime ervaring met het uitoefenen van gezagsbevoegdheden in
het kader van de handhaving van de openbare orde;
 • de voorzitter is ook korpsbeheerder, waardoor een soepele afstemming
met de politietaak wordt vergemakkelijkt en ook daar reeds in de voorbereiding
een personele verbinding is met twee ook voor de veiligheidsregio belangrijke
functionarissen: de hoofdofficier van justitie en de korpschef.
 Van belang is voorts dat veiligheid op bovengemeentelijke/regionale schaal
is georganiseerd. Dat de regionale schaal in sommige regio’s samenvalt
met de provincie doet daar niets aan af. Het gaat om organisaties die ten
dienste staan van onderdelen van het in de gemeenten te voeren veiligheidsbeleid.
Het is om al deze redenen van belang dat het gezag vanuit het lokale niveau
wordt vormgegeven. Deze argumenten vormen naar mijn mening een dragende motivering
voor de keuze die in dit wetsvoorstel is neergelegd.
 Daarbij moet voorts worden benadrukt dat de voorzitter zijn gezagsbeslissingen
neemt na consultatie van de in het RBT aanwezige burgemeesters en
dat derhalve wordt samengewerkt op basis van in het veiligheidsbestuur –
zowel in de politieregio als de veiligheidsregio– bestaande collegiale
verhoudingen. Ik ben van mening dat al deze argumenten en overwegingen wel
degelijk een inhoudelijke motivering vormen voor de keuze voor de korpsbeheerder
als voorzitter van de veiligheidsregio en de keuze de voorzitter van de veiligheidsregio
te belasten met het bovenlokaal gezag. De overwegingen van de leden van de
D66-fractie om aannemelijk te maken dat de afwijzing van de cdK als centrale
figuur binnen de veiligheidsregio nog voor discussie vatbaar is, overtuigen
mij dus niet. Ik wijs er daarbij nog op dat de cdK’s een dergelijke
rol zelf niet nastreven.
 
 De leden van de D66-fractie stellen vast dat het overleg dat de minister
van BZK met de cdK’sen heeft gevoerd over het vraagstuk van een eenhoofdige
en bovenlokale gezagsuitoefening tot uitkomst heeft dat de cdK’s een
rol als rijksorgaan zullen vervullen. Deze rol wordt nader uitgewerkt in de
Ambtsinstructie. Deze leden menen dat hiermee de minister van BZK via de cdK
als rijksorgaan een sterkere greep op het functioneren van de veiligheidsregio
krijgt. Zij vragen hoe de regering deze centralistische tendens beoordeelt.
Tevens vragen zij hoe de aarzelingen bij de regering over het vervullen van
een zelfstandige, provinciaal ingebedde rol van de cdK in de veiligheidsregio
moet worden gewaardeerd. Ten slotte stellen deze leden dat de rol van de cdK
bij de afwikkeling van een conflict tussen de voorzitter van de veiligheidregio
en een of meer van de betrokken gemeenteraden extra complicerend lijkt en
in wezen een centralistische component lijkt toe te voegen.
 De opmerking van de leden van de D66-fractie dat de taken die de cdK als
rijksorgaan in het wetsvoorstel toebedeeld heeft gekregen de centralistische
tendens in het voorstel verder aanscherpen, deel ik niet. Het wetsvoorstel
getuigt naar mijn mening niet van een centralistische tendens. Het maakt de
verplichte samenwerking die sinds jaar en dag op dit terrein bestaat robuuster
door bij elkaar te brengen wat in de huidige wetgeving versnipperd is. Het
in één wettelijk kader samenbrengen wat nu in drie wetten is
vastgelegd – de Brandweerwet 1985, de Wet geneeskundige hulpverlening
bij ongevallen en rampen en de Wet rampen en zware ongevallen – leidt
tot versteviging van de samenwerking van de organisatie onder één
bestuur, waardoor een einde komt aan los van elkaar werkende organisaties
en gescheiden verantwoordelijkheden. Voorts worden door de personele unie
van de leden van het bestuur van de veiligheidsregio met dat van de politieregio
(met uitzondering van de hoofdofficier van justitie) én de territoriale
congruentie tussen de veiligheidsregio en de politieregio essentiële
voorwaarden geschapen voor een goede afstemming tussen beide organisaties.
Dit alles kan naar mijn mening bezwaarlijk als centralisatie worden aangemerkt.
Dat lijkt me evenmin aan de orde bij de toekenning van het bovenlokale gezag
aan de voorzitter van de veiligheidsregio, omdat daarmee wordt vastgehouden
aan het uitgangspunt dat de uitoefening van gezagsbevoegdheden is voorbehouden
aan de burgemeester. Toekenning van het gezag bij een ramp of crisis van meer
dan plaatselijke betekenis aan de cdK, zoals de leden van de D66-fractie lijken
voor te staan, zou daarentegen wél als een zekere centralisatie hebben
kunnen worden aangemerkt, omdat de gemeenteraden in het verantwoordingsproces
geen zinvolle rol zouden kunnen spelen, terwijl dat in het voorliggende wetsvoorstel
nog wel het geval is. Een laatste element betreft de introductie van aanwijzingsbevoegdheden
van het Rijk, zowel in de koude fase als in de warme fase. In de koude fase
is de bevoegdheid aanwijzingen te geven bij uitsluiting toegekend aan de minister
van BZK. In de warme fase is thans voorzien in een aanwijzingsbevoegdheid
waarmee het Rijk beleidsaanwijzingen kan geven, indien sprake is van een ramp
of crisis van meer dan regionale betekenis. Als de leden van de D66-fractie
op deze bevoegdheden doelen, dan kan wellicht worden gesteld dat deze een
centraliserend karakter hebben. Gelet op het feit dat de toepassing
van deze bevoegdheden alleen in bijzondere situaties aan de orde zal zijn,
acht ik echter de centraliserende werking beperkt. Overigens ben ik van mening
dat deze bevoegdheden van wezenlijk belang zijn voor de werking van het stelsel
en derhalve primair op hun betekenis daarvoor moeten worden beoordeeld. De
aanwijzingsbevoegdheid in de koude fase is een vorm van specifiek interbestuurlijk
toezicht, waarvan de commissie-Oosting heeft geoordeeld dat deze aanvaardbaar
is, als uitzondering op de regel dat in beginsel met het generieke instrumentarium
moet worden volstaan. De overweging van de commissie-Oosting daarbij was,
dat hier sprake is van uitvoeringsvervlechting, hetgeen betekent dat het Rijk
een bijzonder belang heeft bij het waarborgen van de kwaliteit van de taakuitvoering
door de veiligheidsregio’s, omdat de veiligheidsregio’s onder
omstandigheden ook ten behoeve van het Rijk moeten kunnen functioneren. Dat
vindt zijn bevestiging in de aanwijzingsbevoegdheid bij een ramp of crisis
van meer dan regionale betekenis. Kortom, voor zover in deze aanwijzingsbevoegdheden
al een centraliserende tendens is waar te nemen, liggen daaraan goede redenen
ten grondslag. Ik zie echter niet in waarom de omstandigheid dat de cdK bij
de uitoefening daarvan als rijksorgaan een rol speelt, een en ander verder
aanscherpt, zoals de leden van de D66-fractie opmerken. Het zijn rijksbevoegdheden,
of de cdK daarbij een rol speelt of niet. De betrokkenheid van de cdK is van
betekenis omdat hij de vinger goed aan de pols kan houden en met zijn bestuurlijke
ervaring en kennis van de bestuurlijke verhoudingen zaken in goede banen kan
leiden. Bij uitstek zijn die kwaliteiten van belang in het kader van de hier
nog niet genoemde aanwijzingsbevoegdheid die betrekking heeft op de samenwerking
binnen het RBT.
 
 De leden van de D66-fractie plaatsen een kanttekening bij de toegevoegde
waarde van de cdK in de afwikkeling van een conflict tussen de voorzitter
van de veiligheidsregio en een of meer van de betrokken gemeenteraden. Zij
vragen zich af of het verstandig is om aan het stelsel van controle en verantwoording,
dat naar hun mening al weinig transparant, democratisch en effectief is, nog
een extra complicerende en in wezen centralistische component aan toe te voegen.
 Ik meen dat de rol van de cdK in de verantwoordingsprocedure waarin het
wetsvoorstel voorziet – en die elders in deze memorie wordt behandeld –
zinvol is. Het is de cdK die immers van nabij heeft gevolgd hoe het regionaal
beleidsteam heeft gefunctioneerd en hoe de voorzitter van de veiligheidsregio
inhoud heeft gegeven aan het bovenlokaal gezag. Het ligt daarom naar mijn
mening volstrekt in de rede om de opvattingen van de cdK over de loop van
de gebeurtenissen en de genomen besluiten te kennen, indien de minister van
BZK door een of meer gemeenteraden wordt gevraagd om te beoordelen of de voorzitter
van de veiligheidsregio naar behoren heeft gefunctioneerd. Het gaat bij de
voorzitter van de veiligheidsregio om een burgemeester uit het ambtsgebied
van de cdK die door de Kroon is benoemd.
 9. Regionalisering brandweer en positie brandweervrijwilligers
 De leden van de CDA-fractie wijzen erop dat bij de kabinetsformatie is
afgesproken dat regionalisering van de brandweer niet bij wet afgedwongen
zal worden. Zien zij het goed, dan tracht de regering door de inzet van financiële
middelen gemeenten wel hiertoe te verleiden. Met wisselend succes. Het resultaat
geeft een divers beeld te zien, variërend van volledige regionalisering
tot niet regionaliseren en alles wat hier tussen ligt. De niet eenduidige
georganiseerde brandweerorganisaties vormen in het wetsvoorstel veiligheidsregio
echter wel het uitvoerend centrum van de crisisbeheersing.
 De opmerking van de leden van de CDA-fractie dat de brandweerorganisatie het uitvoerend centrum is van de crisisbeheersing, onderschrijf
ik. Vandaar dat het wetsvoorstel uitgaat van regionalisering van de brandweer,
met dien verstande dat een gemeente er bij het aangaan van de gemeenschappelijke
regeling voor kan kiezen een gemeentelijk brandweerkorps te houden. Het stemt
tot tevredenheid dat inmiddels acht regio’s hebben besloten tot volledige
regionalisering van de brandweerorganisatie. Naar verwachting zullen zes regio’s
binnenkort het bericht dat ook zij overgaan tot regionalisering van de brandweer.
De andere elf regio’s hebben besloten niet of vooralsnog niet over te
gaan tot regionalisering.
 
 De leden van de CDA-fractie stellen dat het voornemen van de regering
om de politie te integreren in de veiligheidsregio ver achter de horizon is
verdwenen. Het verschil in bestuurlijke inbedding maakt integratie problematisch.
Het eindresultaat kan zijn dat de expertise van het politiemanagement in een
crisis onvoldoende benut wordt. Deze leden vragen een uiteenzetting over hoe
de regering denkt te bereiken dat de grote ervaring van de politie in het
managen van een ramp of crisis goed benut wordt. Tevens willen zij weten wat
de ambitie van de regering nog is, nu het oorspronkelijke doel, waarbij de
politieregio in de veiligheidsregio zou integreren, nog niet bereikt wordt.
 Ik meen dat de expertise van het politiemanagement voldoende benut kan
worden en dat de politie op een dusdanige wijze betrokken is bij de veiligheidsregio
dat van de specifieke kennis en ervaring van de politieorganisatie optimaal
gebruik gemaakt kan worden. De politieregio’s en de veiligheidsregio’s
kennen een sterke verbondenheid, zowel in het bestuur als bij de uitvoerende
diensten. Behalve met betrekking tot de territoriale congruentie is dit op
zes punten in het wetsvoorstel geborgd:
 • de voorzitter van het regionale college van politie is tevens de
voorzitter van de veiligheidsregio;
 • het beleidsplan van de veiligheidsregio moet afgestemd worden met
dat van de politieregio en moet het regionaal college van politie in de gelegenheid
gesteld worden zijn zienswijze op het risicoprofiel kenbaar te maken;
 • het regionaal college van politie en het bestuur van de veiligheidsregio
dienen een convenant te sluiten over de samenwerking bij branden, rampen en
crises te sluiten, dat in ieder geval betrekking heeft op de samenwerking
in de meldkamer, de informatievoorziening enuitwisseling, het multidisciplinair
oefenen en de prestaties die van de politie verwacht mogen worden bij een
brand of ramp;
 • er moet met gemeenschappelijke meldkamers worden gewerkt, waarin
behalve het ambulancevervoer en de brandweer ook de politie participeert;
 • de voorzitter van de veiligheidsregio wijst de operationele leider
aan. Bij rampen en crises waarbij dat voor de hand ligt, zal de voorzitter
de politie met de operationele leiding belasten;
 • in het besluit veiligheidsregio’s is de hoofdstructuur van
de crisisorganisatie opgenomen, waarin de politie een belangrijke rol toebedeeld
heeft gekregen.
 Daarnaast is met steun van het ministerie van BZK – op initiatief
van de Politieacademie – een crisismanagementmodel voor de veiligheidsregio’s
ontwikkeld, dat gebaseerd is op dat van de politie. Dit model wordt nu bij
enkele veiligheidsregio’s ingevoerd.
 Integratie met de politieregio’s is bij de start van dit traject
als een ontwikkelperspectief op de lange termijn genoemd. De in voorbereiding
zijnde voorstellen voor veranderingen in het politiebestel raken niet het
regionale karakter van het politiebestel. Dit wetsvoorstel zal naar verwachting
volgend voorjaar bij de Tweede Kamer worden ingediend. De implementatie van
het onderhavige wetsvoorstel en de daarin neergelegde doelstellingen, te weten
het op orde brengen van de rampenbestrijding, de crisisbeheersing
op decentraal niveau en de kwaliteit van de brandweerzorg verbeteren, zijn
voor deze periode de ambities van het kabinet.
 
 De leden van de CDA-fractie ontvangen graag nadere gegevens over het aantal
vrijwilligers bij de brandweer. Zij vragen welke ontwikkeling zich aftekent,
gemeten over de laatste jaren en wat de verwachtingen zijn voor de komende
jaren, gelet op het feitelijke en voorgenomen regionaliseringsproces. De leden
van de PvdA-fractie vragen of de afname van 270 vrijwilligers bij de brandweer
in het afgelopen jaar te wijten is aan de verzakelijking en het gebrek aan
waardering die ontstaan is door de concentratie in 25 regio’s, zoals
de voorzitter van de Vakvereniging voor Brandweervrijwilligers beweert. Zij
vragen of er andere redenen zijn voor de terugloop van het aantal vrijwilligers,
of de regering een dergelijke teruggang heeft voorzien en aan welke maatregelen
wordt gedacht om deze tendens te keren.
 
 In mijn antwoord op de vragen van het lid Anker over de massale uittocht
van brandweervrijwilligers door verregaande regelzucht van 16 september
2009, en op de aanvullende vragen van het lid Kuiken over de berichtgeving
met betrekking tot een «leegloop» bij de vrijwillige brandweer
van 18 september 2009 ben ik uitvoerig ingegaan op de aantallen brandweerlieden,
waaronder de brandweervrijwilligers, de ontwikkelingen en de tendensen (Handelingen
II, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel, p. 833 t/m 838). Ik verwijs
naar deze antwoorden. Daarnaast wil ik benadrukken dat het leggen van een
verband tussen een afname van het aantal brandweervrijwilligers en de regionalisering
van de brandweer geen onderbouwing vindt in cijfers en feiten. Het voorbeeld
van de regio Rotterdam-Rijnmond, waar het aantal brandweervrijwilligers in
2008 – het jaar waarin de brandweer in deze regio is geregionaliseerd –
is toegenomen, staat in schril contrast met de voorspellingen van criticasters
dat de regionalisering van de brandweer zou leiden tot een massale uitstroom
van brandweervrijwilligers. Overigens moet mij van het hart dat de fixatie
op cijfers geen goede ontwikkeling is. Het gaat immers niet alleen om de kwantiteit,
maar ook om de kwaliteit bij een adequate personeelsvoorziening. Door het
efficiënter en effectiever inrichten van de organisatie, kunnen de brandweertaken
in de toekomst wellicht met minder personeel worden uitgevoerd.
 
 De leden van de VVD-fractie willen weten of de vraag niet gerechtvaardigd
is wat er nu werkelijk met de brandweer gaat gebeuren. Zij vragen of deze
nu via dit wetsvoorstel toch wettelijk geregionaliseerd wordt of dat het vrijblijvende
karakter behouden blijft. In het huidige regeerakkoord is afgesproken dat
de regionalisering van de brandweer niet wettelijk zal worden afgedwongen.
De financiële weg waarlangs het nu plaatsvindt zal de facto hetzelfde
effect hebben, zo menen deze leden. Zij vermoeden dat de afgesloten convenanten
vooral vanwege mogelijke negatieve financiële consequenties door de gemeenten
zijn geaccepteerd. Bij de brandweer is anders dan de rijksfinanciering bij
de politie immers sprake van een hybride financiering. Deze leden menen overigens
dat regionalisering van de brandweer grote voordelen heeft, ook voor de vrijwilligers.
Zij stellen dat het kwaliteitsniveau geborgd wordt en een extra impuls zal
ondervinden. Zij stellen dat strikt genomen geen verplichting tot regionalisering
van de brandweer geldt, maar dat er via convenanten er sterke financiële
prikkels is om daar wel toe over te gaan.
 
 Ik neem met vreugde kennis van het feit dat de leden van de VVD-fractie
kunnen instemmen met de regionalisering van de brandweer omdat deze grote
voordelen heeft, ook voor de vrijwilligers en omdat borging van het kwaliteitsniveau
daarvan een extra impuls zal ondervinden. Het wetsvoorstel gaat uit van regionalisering
van de brandweer, maar inderdaad geldt er geen verplichting daartoe.
Wel wordt de regionalisering gestimuleerd: bij de start van dit kabinet werd
vanuit verschillende regio’s aangegeven dat hun inzet was om in de veiligheidsregio
ook een geregionaliseerde brandweer op te nemen. Men heeft mij gevraagd deze
beweging financieel te ondersteunen. Hierop heb ik positief gereageerd en
daarom is voor 2008 en 2009 geld vrijgemaakt om dit proces te ondersteunen.
Dit proces liep gelijk op met het op orde krijgen van de organisatie van de
rampenbestrijding. Regio’s waarvan alle gemeenten besloten mee te doen
met de regionalisering van de brandweer kregen extra geld. Er is geen sprake
geweest van het korten op bijdragen vanuit het Rijk als gemeenten niet wilden
regionaliseren. Gemeenten zijn zeer wel in staat om een afgewogen oordeel
te maken of zij wel of niet een convenant sluiten waarvan regionalisering
van de brandweer een onderdeel is. Dit wordt gestaafd door het feit dat een
zestal regio’s géén convenant heeft afgesloten.
 
 De leden van de SP-fractie wijzen op de nieuwe cijfers van het CBS waaruit
zou blijken dat de opkomsttijden bij binnenbranden aanzienlijk zijn toegenomen:
in 2001 8 minuten en in 2007 bijna 14 minuten. Dit zou voor een belangrijk
gedeelte veroorzaakt worden door de langere verwerkingstijden van de meldingen
binnen de regionale alarmcentrale. Gelet op de normtijden genoemd in bijlage
1 bij het ontwerp-Besluit veiligheidsregio’s, waaraan in artikel 3.2.1
wordt gerefereerd, vragen deze leden de regering hoe deze normtijden in de
praktijk te realiseren zijn. Zij willen eveneens weten hoe de regering achteraf
de opneming van regionalisering van de brandweer in de convenanten beoordeelt.
Voorts wijzen zij erop dat de opkomsttijden, volgens het Veiligheidsberaad,
zelfs nog lager zouden moeten zijn. Het Veiligheidsberaad geeft namelijk aan
dat de opkomsttijden genoemd in bijlage 1 van het ontwerpbesluit niet voor
alle categorieën in lijn zijn met de opkomsttijden uit de voormalige
basisbrandweerzorg. Zo wordt voor bijvoorbeeld hotels en verpleeghuizen zonder
brandmeldinstallatie tot op heden 5 in plaats van voorgestelde 8 minuten gehanteerd,
zo schrijft het Veiligheidsberaad aan de minister van BZK op 24 juni
2008. De leden van de SP-fractie vragen of de regering de tijden in bijlage
1 hieraan gaat aanpassen en of de minister van BZK al heeft overlegd met het
Veiligheidsberaad over de wenselijkheid van één berekeningsmodel,
in het bijzonder het RIVM-model (Kamerstukken II 2009/10, 31 117, nr. 33,
p. 10)
 De cijfers van het CBS over de toename van de opkomsttijden bij de brandweer
betroffen ongecorrigeerde cijfers, die een vertekend beeld geven. Op 7 oktober
2008 maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek op zijn website bekend dat door het toepassen van een verbeterde berekeningsmethode
is gebleken dat de verwerkingstijd in de meldkamers aanzienlijk lager ligt
dan eerder was gemeld. De verwerkingstijd wordt berekend als de tijd tussen
het binnenkomen van een melding in de meldkamer en het doorgeven aan de brandweer.
Bij grote branden kan het voorkomen dat brandweerkorpsen, op basis van een
en dezelfde alarmering, op verschillende momenten opgeroepen worden. Dit levert
relatief hoge verwerkingstijden op van tientallen, soms zelfs honderden minuten.
Deze gevallen maken minder dan 1 procent uit van alle branden, maar zorgen
wel voor een sterke vertekening van het gemiddelde. Ook voor de tijd tussen
het doorgeven van een melding aan de brandweer en het moment van uitruk geldt
dat bij een zeer beperkt aantal branden de gemeten tijd zeer hoog is. Het
CBS gebruikt voor het bepalen van gemiddelde tijden nu een verbeterde methode,
waarbij sterk afwijkende gevallen buiten beschouwing worden gelaten. Het CBS
meldt in dezelfde rapportage dat de gemiddelde opkomsttijd bij binnenbranden
9,3 minuten was. Dat is aanzienlijk lager dan de eerder vermelde 14 minuten.
 De algemene conclusie die uit de CBS-rapporten over de afgelopen tien
jaar valt te trekken, is dat de opkomsttijd van de brandweer langzaam oploopt.
De oorzaken hiervan zijn velerlei en moeten gezocht worden in grotere
verkeersdrukte, langere verwerkingstijden in de meldkamer, minder beschikbaar
zijn vrijwilligers o.a. omdat vrijwilligers steeds minder werken in de plaats
waar zij wonen en daardoor overdag verminderd beschikbaar zijn en dergelijke.
De leden van de SP-fractie geven aan dat de normtijden zoals die in het Besluit
veiligheidsregio’s genoemd worden in sommige gevallen niet in lijn zijn
met de normen uit het Handboek Basisbrandweerzorg. Deze leden vragen of de
tijden in het Besluit hieraan aangepast gaan worden.
 De tabel met normen zoals die in het besluit is opgenomen, is een sterke
vereenvoudiging van de tabellen in de Leidraad repressieve brandweerzorg en
de tabel is bedoeld als richtlijn voor het bestuur bij zijn afwegingen over
de kwaliteit van de brandweerzorg. Een gedetailleerd onderscheid naar het
aan- of afwezig zijn van een brandmeldinstallatie in een hotel is daarom in
de tabel niet aan de orde. Als een bepaald object niet voorzien is van een
brandmeldinstallatie, dan kan het bestuur ervoor kiezen om de opkomsttijd
voor dat object op een kortere tijd vast te stellen, of het kan de gemeente
waarin het object gelegen is adviseren in de gebruiksvergunningverlening maatregelen
te nemen.
 
 De leden van de SP-fractie vragen of het Veiligheidsberaad al heeft overlegd
over de wenselijkheid van één berekeningsmodel voor de opkomsttijden,
in het bijzonder het RIVM-model.
 Conform de toezegging in de Tweede Kamer heb ik een brief gestuurd aan
het Veiligheidsberaad i.o. met het advies te overwegen een uniforme berekeningsmethode
te gebruiken in alle regio’s, waarin ik de methode van het RIVM in het
bijzonder onder de aandacht heb gebracht.
 
 De leden van de SP-fractie merken vervolgens op dat de democratische beïnvloedingsmogelijkheden
voor de brandweervrijwilligers via de Wet op de ondernemingsraden geregeld
zouden zijn, aldus de regering tijdens de plenaire behandeling van dit wetsvoorstel
op 22 april 2009 in de Tweede Kamer. Echter in het verslag van 4 september
jl. (Kamerstukken II 2008/09, 31 117, nr. 33, p. 12) komt de
regering hierop (kennelijk) terug, aldus de leden van de SP-fractie. Nu zou
de vakvereniging van brandweervrijwilligers «pas stemrecht krijgen indien
deze vereniging voldoet aan de voorwaarden voor representativiteit van vakbonden
zoals opgesteld door de SER en zoals deze ook worden gehanteerd door het College
voor Arbeidszaken». Deze leden willen weten of de regering niet ook
vindt dat de amendementen van de heren Van Raak (nr. 14) en Anker (nr. 19)
op achteraf bezien misschien toch wel ondeugdelijke gronden door de regering
zijn ontraden. Als dat zo is, willen deze leden weten wat de regering voornemens
is alsnog te ondernemen om de medezeggenschap van de brandweervrijwilligers
beter te verankeren. Als dat niet zo is, vragen zij te motiveren waarom.
 De vraag van de leden van de SP-fractie gaat in op twee verschillende
aspecten van de wijze waarop vrijwilligers zich kunnen laten vertegenwoordigen:
vertegenwoordiging in hun relatie met hun werkgever en vertegenwoordiging
op landelijk niveau. De amendementen waaraan deze leden refereren, stelden
voor om de medezeggenschap van brandweervrijwilligers bij de veiligheidsregio
en/of gemeente te regelen, alsof brandweervrijwilligers geen werknemers zijn.
Het ontraden van de beide amendementen is mijns inziens nog steeds terecht.
In de Wet op de ondernemingsraden is immers exclusief en uitputtend geregeld
wanneer en op welke wijze medezeggenschap van werknemers aan de orde is. Deze
wet geldt ook voor veiligheidsregio’s en gemeenten waar (vrijwillig)
brandweerpersoneel in dienst is. Deze wet biedt ook de mogelijkheid om «kwaliteitszetels»
in de ondernemingsraad te benoemen of een aparte commissie in te stellen voor
vrijwilligers op basis van een overeenkomst tussen de brandweervrijwilligers
en het regionale veiligheidsbestuur. Een centraal gereguleerde verankering
van de medezeggenschap van brandweervrijwilligers acht ik, gelet
op het exclusieve karakter van de Wet op de ondernemingsraden, dan ook niet
nodig.
 De leden van de SP-fractie refereren aan de mogelijkheden voor de Vakvereniging
van Brandweervrijwilligers (VBV) om op landelijk niveau de belangen van vrijwilligers
te behartigen.
 In mijn brief van 9 november 2007 aan de Tweede Kamer (Kamerstukken
II 2007/08, 30 875, nr. 10) heb ik aangegeven op welke wijze de
betrokkenheid van de VBV op landelijk niveau is ingevuld. De inbreng van de
VBV is meegenomen in het consultatietraject van het Besluit personeel veiligheidsregio’s
en ook bij de consultatie van de ministeriële regeling personeel veiligheidsregio’s
zal de VBV betrokken zijn. Verder heeft de VBV deelgenomen aan het, in het
ingevolge het Besluit personeel veiligheidsregio’s, geregelde overleg
met de vakcentrales voor overheidspersoneel. Echter bij dit bewuste overleg
heeft de VBV geen stemrecht, aangezien ik bij de toekenning van dat stemrecht,
recht heb willen doen aan de unieke positie van de vakcentrales. Omwille van
de continuïteit en uniformiteit van gesprekspartners is het stemrecht
voor dit overleg enkel toegekend aan die partijen die tevens deelnemen aan
het Landelijk Overleg over Gemeentelijke Arbeidsvoorwaarden (LOGA). In dit
overleg wordt onder andere gesproken over de rechtspositie van brandweermensen.
Indien het stemrecht van de vakcentrales ook aan niet-vakcentrales wordt toegekend,
wordt de positie van vakcentrales uitgehold. Het geven van stemrecht aan de
VBV kan een precedent scheppen, waarvan de gevolgen onwenselijk zijn. Immers
ook andere niet-vakcentrales kunnen dan aanspraak op dit stemrecht maken.
Zodra de VBV een erkende vakcentrale voor overheidspersoneel is, die voldoet
aan de voorwaarden die de Sociaal Economische Raad aan vakcentrales stelt,
en de VBV deelneemt aan het LOGA, krijgt ook de VBV stemrecht.
 10. Gemeenschappelijke meldkamer
 De leden van de CDA-fractie wijzen erop dat de afgelopen jaren een breed
draagvlak is ontstaan voor het streven naar een gemeenschappelijke meldkamer
in plaats van de oude situatie, waarbij iedere sector zijn eigen meldkamer
in beheer had. De synergie van de samenwerking kan leiden tot een hogere efficiëntie
van de hulpverlening en kostenbesparing. Deze leden vragen naar de stand van
zaken van het oprichten van gemeenschappelijke meldkamers en de (globale)
besparing op de exploitatiekosten in de nieuwe opzet. Ook vragen zij naar
gegevens die een indicatie opleveren voor de kosten/baten ontwikkeling, rekening
houdend met de grote verschillen in omvang van de regio’s.
 Vrijwel alle regio’s beschikken inmiddels over een gemeenschappelijke
meldkamer. Ik beschik niet over harde cijfers in de kosten/batenontwikkeling,
maar het beeld bestaat dat dit tot aanzienlijke besparingen leidt. Besparingen
op beheerkosten als huisvesting zijn regionale aangelegenheden. Winst is ook
dat de verschillende partijen in de meldkamer bij multidisciplinaire incidenten
van elkaar weten waar ze mee bezig zijn, alleen al door huisvesting in één
ruimte en van daaruit gezamenlijk op hetzelfde incident te reageren.
 
 De leden van de CDA-fractie vragen of de regering positief staat ten opzichte
van het streven naar de beschikbaarheid van gemeenschappelijke meldkamers
voor meer dan één regio en aan welke rechtsvorm daarbij wordt
gedacht. Zij vragen of het regelen van een bovenregionale meldkamer via de
Wgr tot de mogelijkheden behoort. Ook willen zij weten welke initiatieven
zijn ontplooid en welke resultaten bereikt zijn met het maken van afspraken
tussen besturen van veiligheidsregio’s over het gezamenlijke gebruik
van één meldkamer. Ook vragen zij of de regering het als haar
taak ziet de ontwikkelingen om te komen tot een gemeenschappelijke meldkamer
financieel te ondersteunen.
 Ik sta zeker positief ten opzichte van gemeenschappelijke meldkamers voor
meer dan één regio. Inmiddels zijn er al meerdere initiatieven
ontplooid, bijvoorbeeld in Noord-Nederland, in de samenwerking tussen IJsselland
en Noord- en Oost-Gelderland en tussen Flevoland en Gooi en Vechtstreek. Noord-Nederland
bevindt zich in een vergevorderd stadium, de bouw van de meldkamer is al begonnen.
 Ingevolge het wetsvoorstel dienen regio’s die over een bovenregionale
meldkamer (willen) beschikken daar gezamenlijk afspraken over te maken, waarbij
het bestuur van één van de regio’s verantwoordelijk is
voor het beheer. Het wetsvoorstel gaat uit van één beheerkorps,
omdat er dan een duidelijk aanspreekpunt is en de eindverantwoordelijkheid
helder is belegd. Het ontwikkelen van een gemeenschappelijke meldkamer is
een taak van de regio’s zelf. Ik reken het niet tot mijn taak hen daarbij
financieel te ondersteunen; gezien de uiteindelijke kostenbesparing die een
bovenregionale meldkamer met zich brengt, kunnen de regio’s zelf investeren
in die ontwikkeling.
 
 Dezelfde leden vragen of de regering de regelgeving in de Wet ambulancezorg
adequaat acht wat betreft de verantwoordelijkheid van de Regionale Ambulancevoorziening
(RAV) voor de instandhouding van een «witte» meldkamer.
 Ik acht deze regelgeving inderdaad adequaat. Het bestuur van de veiligheidsregio
kan eisen stellen aan de RAV die in de gemeenschappelijke meldkamer haar werkzaamheden
verricht. Dit biedt, naast de wettelijke bepalingen, voldoende kader om daarmee
directe invloed op het functioneren van de «witte» meldkamer te
houden.
 
 De leden van de VVD-fractie vinden het verrassend dat de eis van een geïntegreerde
meldkamer niet is opgenomen in het wetsvoorstel. Waarom is deze zo noodzakelijke
vernieuwing niet doorgevoerd en wat is er in dit verband door de regering
gedaan met het ACIR-rapport uit 2005, zo vragen zij.
 Een geïntegreerde meldkamer is in de praktijk lastig te realiseren.
Een meldkamer moet aan veel verschillende en uiteenlopende eisen voldoen.
Bovendien verschillen de visies van de onderscheiden partijen nogal in hoeverre
het mogelijk is om de werkprocessen van de drie disciplines in de meldkamer
te integreren. Bij het tot stand brengen van de Wvr was er echter wel voldoende
draagvlak bij alle partijen om tot een gemeenschappelijke meldkamer te komen
en dit wettelijk te verankeren.
 Als gevolg van het ACIR-rapport is de Raad voor de Multidisciplinaire
Informatievoorziening (Raad MIV) opgericht, waarvan de taken per 1 mei
2009 zijn overgenomen door de commissie informatievoorziening van het Veiligheidsberaad.
De Raad MIV was onder andere gericht op een gemeenschappelijke aanpak van
de onderscheiden disciplines en het verbeteren van het niveau van informatievoorziening.
De Raad MIV had verder tot taak de verdere invulling en uitvoering van het
ACIR-programma ter hand te nemen en de begeleiding van de verdere ontwikkelingen
in het meldkamerdomein. Het Veiligheidsberaad heeft zich op basis hiervan
een aantal doelen gesteld, waaronder het versterken van de meldkamers.
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen wat een gemeenschappelijke meldkamer
betekent voor de toelevering van specifieke of gevoelige gegevens aan partners
in de keten, zoals de politie of particuliere ambulancediensten.
 De politie maakt deel uit van de gemeenschappelijke meldkamer, maar iedere
kolom houdt verantwoordelijkheid over het operationele gedeelte van zijn deel
van de meldkamer. Dat houdt in dat gegevens specifiek bedoeld voor politie
ook alleen aan politie worden geleverd. Daar de medewerkers van de meldkamer
in een gemeenschappelijke ruimte werken spreekt het voor zich dat medewerkers
een private RAV die in de gemeenschappelijke meldkamer komen
te werken een geheimhoudingsverklaring dienen af te geven.
 
 De leden van de SP-fractie vragen naar de uitvoering van de motie-Timmer/Van
Raak (Kamerstukken II 2008/09, 31 117, nr. 25) over een geïntegreerde
meldkamer. Iedere veiligheidsregio moet volgens het onderhavige wetsvoorstel
beschikken over een gecolokeerde meldkamer. Alle verdere samenwerking verdient
aanmoediging, maar is niet wettelijk verplicht. Ter uitvoering van de motie
worden momenteel concepten voor een geïntegreerde meldkamer ontwikkeld.
Ik verwacht daarover begin 2010 nader te kunnen berichten.
 11. Landsgrensoverschrijdende samenwerking
 De leden van de CDA-fractie wijzen op een overleg van de vaste commissie
voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van de Tweede Kamer met de
minister van BZK op 25 juni 2009 over onder andere regionale afspraken
met buurlanden. Uit het door hen geciteerde antwoord van de minister (Kamerstukken
II 2008/09, 29 517, nr. 38) menen zij tot hun verbazing de conclusie
te moeten trekken dat de regering rollen ziet voor de voorzitter van de veiligheidsregio
op andere gebieden dan die van veiligheid. Zij vragen of deze conclusie juist
is, welke reden hieraan ten grondslag ligt en waar de regering dan aan denkt.
 Hier moet sprake zijn van een misverstand. Bedoeld is dat de minister
van BZK en de staatssecretaris voor Europese Zaken het initiatief hebben genomen
om grensoverschrijdende samenwerking in grensregio’s te versterken.
In overleg met de grensregio’s is een agenda met 21 knelpunten vastgesteld,
waarbij een rol voor het Rijk is voorzien. Het betreft een groot aantal terreinen
zoals grensoverschrijdend vervoer, onderwijs, zorg, grensarbeid, milieu en
veiligheid. Het kabinet heeft voor een jaar (juli 2009–juli 2010) een
taskforce ingesteld die bestaat uit vertegenwoordigers van departementen en
grensregio’s, onder voorzitterschap van de heer Van Gelder, voormalig
cdK van Zeeland. De taskforce moet oplossingen voor knelpunten in goed overleg
met de buurlanden voorbereiden. Rond de jaarwisseling is bestuurlijk overleg
hierover met de buurlanden voorzien.
 
 De leden van de CDA-fractie vinden dat de verdeling van rollen en taken
tussen de voorzitter van de veiligheidsregio en een cdK in de contacten over
landsgrensoverschrijdende samenwerking diffuus wordt. De rol van de cdK ligt
vooral in het bevorderen van de bestuurlijke samenwerking. Zij vragen of het
ten behoeve van de internationale samenwerking niet meer voor de hand ligt
gebruik te maken van de functionaris die er bij uitstek is voor het koppelvlak
tussen regio en Rijk. Zij vragen waarom een nieuwe rol gecreëerd wordt,
terwijl de cdK, als verlengde arm van een minister, beter kan worden benut.
 Ik deel de opvatting van de leden van de CDA-fractie niet. Het bestuur
van de veiligheidsregio wordt op basis van dit wetsvoorstel belast met de
(voorbereiding op de) rampenbestrijding en crisisbeheersing. Dit betekent
dat de veiligheidsregio de partij is die afspraken maakt met buitenlandse
partners over de rampenbestrijding en crisisbeheersing. Deze afspraken worden
vastgelegd in het crisisplan, dat door de veiligheidsregio wordt opgesteld.
Tijdens een ramp of crisis van meer dan plaatselijke betekenis is de voorzitter
belast met de rampenbestrijding en crisisbeheersing. Gelet op zijn rol en
verantwoordelijkheden is het vanzelfsprekend dat de voorzitter van de veiligheidsregio
de bevoegde functionaris is waar het gaat om het maken van samenwerkingsafspraken
met aangrenzende (buitenlandse) regio’s. Om over de bestuurlijke bevoegdheden
geen onduidelijkheden te laten bestaan, ligt het in de rede dat
de voorzitter van de veiligheidsregio als aanspreekpunt fungeert.
 
 De leden van de CDA-fractie vragen welke rol de regering in dezen toekent
aan de cdK als rijksorgaan. Zij vragen tevens of de regering inzicht kan geven
in de wijze waarop de cdK’s als provinciaal bestuurder inhoud hebben
gegeven aan het bevorderen van bestuurlijke landsgrensoverschrijdende samenwerking
met de minister-presidenten van Nedersaksen en Noordrijn-Westfalen en met
de gouverneurs in België en vragen welke bijzondere redenen aan deze
keus van de regering ten grondslag liggen.
 De keuze voor de voorzitter als aanspreekpunt, ook voor de grensoverschrijdende
samenwerking, is ingegeven om de duidelijkheid over wie de bevoegde bestuurder
is, te scheppen. Met hem moeten uiteindelijk zaken worden gedaan, niet met
de cdK.
 
 De leden van de CDA-fractie stellen dat de positie van de cdK beter benut
kan worden door eenvoudig aan artikel 1 van de Ambtsinstructie van de cdK
het internationale aspect toe te voegen. De cdK krijgt dan de rol van bevorderaar
van de samenwerking. Deze leden vragen of de regering hiertoe bereid is.
 Ik neem het voorstel van de leden van de CDA-fractie niet over. De keuze
voor de voorzitter van de veiligheidsregio is hierboven reeds gemotiveerd.
Er is geen formele rol meer voor de cdK in de grensoverschrijdende samenwerking.
De nuance van «bevorderaar van samenwerking» wordt in het buitenland
bovendien mogelijk niet begrepen. De cdK aanstellen als aanspreekpunt zou
in het buitenland – ten onrechte – de indruk kunnen wekken dat
met hem zaken gedaan moeten worden.
 
 De leden van de PvdA-fractie willen graag concreet geïnformeerd worden
of er voor de Westerschelde een grensoverschrijdende risicoanalyse en rampenplan
bestaat. Zij wijzen op de steeds grotere schepen met zwaardere ladingen die
door de vaargeulverdieping op een steenworp afstand langs de Zeeuwse kust
varen. Veel van die schepen bevatten uitermate gevaarlijke chemische ladingen.
Naar het oordeel van deze leden past daarbij een grensoverschrijdend rampenplan
met duidelijkheid over de bevelsstructuur tijdens een ramp op de Westerschelde.
Zij vragen of de regering dit oordeel deelt en hoe daarin is voorzien.
 Het rampbestrijdingsplan Westerschelde is geactualiseerd maar nog niet
vastgesteld in afwachting van een business case naar kosten van verbetering
van de ongevals- en rampenbestrijding op de Westerschelde. Resultaten daarvan
zijn intussen beschikbaar en er zijn afspraken gemaakt tussen de ministeries
van BZK en V&W met het Zeeuwse bestuur over de kostenverdeling. Binnenkort
kan daarom finale besluitvorming in Zeeland plaats vinden. De bestuurlijke
en operationele bevelsstructuur is duidelijk omdat de Westerschelde gemeentelijk
ingedeeld gebied is en dus onder verantwoordelijkheid van de burgemeester
dan wel de voorzitter van de veiligheidsregio valt.
 Het rampbestrijdingsplan voorziet in vastlegging van die structuur en
samenwerkingsafspraken. Met de Belgische bestuurders en organisaties zijn
contacten gelegd over afspraken voor o.a. bijstand. Zo is bij voorbeeld toegezegd
dat België één blusboot beschikbaar houdt als aanvulling
op de Nederlandse capaciteit. Dit heeft nog niet geleid tot formele vastlegging
van alle te maken afspraken in een grensoverschrijdend calamiteitenplan. De
contacten met België zijn echter gelegd en de afspraken worden steeds
concreter.
 
 De leden van de SP-fractie vragen of de internationale samenwerking door
voorzitters van veiligheidregio’s aan de Belgische en Duitse grenzen
op gang is gekomen en hoe het resultaat daarvan zich verhoudt tot voorheen,
toen deze taak nog door de cdK werd uitgevoerd. Zij vragen of de verhouding
tussen de voorzitter van de veiligheidsregio en de cdK in deze grensregio’s
voldoende duidelijk is.
 Het wetsvoorstel ligt thans in uw Kamer ter behandeling voor. De voorbereidingen
op de totstandkoming van de veiligheidsregio’s zijn volop in gang en
dat geldt ook voor de grensoverschrijdende samenwerking. Formeel is de voorzitter
van de veiligheidsregio echter nog niet bevoegd om zijn nieuwe rol te vervullen.
 Thans wordt er wel reeds op allerlei niveaus samengewerkt: recent hebben
de veiligheidsregio’s Drenthe en IJsselland, het Graafschap Bentheim
en de gemeenten Coevorden en Hardenberg een overeenkomst gesloten over landgrensoverschrijdende
samenwerking bij een ramp. De provincies Zeeland en Overijssel hebben op dit
terrein ook de nodige activiteiten ontwikkeld, evenals de regio’s Twente
en beide Limburgse regio’s.
 De taskforce grensoverschrijdende samenwerking onder leiding van de grensmakelaar,
de heer Van Gelder, is bezig om het proces van samenwerking te versnellen
door het weghalen van knelpunten. Voor het antwoord op de vraag over de verhouding
tussen de voorzitter van de veiligheidsregio en de cdK verwijs ik de leden
van de SP-fractie naar mijn antwoord op vergelijkbare vragen van de leden
van de CDA-fractie.
 
 De leden van de fracties van SGP en CU vragen naar de verdeling van bevoegdheden
en verantwoordelijkheden indien sprake is van een landsgrensoverschrijdende
ramp.
 Wanneer de ramp op Nederlands grondgebied slechts één gemeente
treft, heeft in Nederland de betreffende burgemeester het gezag en het opperbevel
bij de rampenbestrijding en crisisbeheersing; zijn er meer gemeenten binnen één
regio betrokken, dan gaan de betreffende bevoegdheden over naar de voorzitter
van veiligheidsregio. Als meerdere regio’s in Nederland betrokken zijn
bij een ramp of crisis, oefenen de betreffende voorzitters het gezag en het
opperbevel bij de rampenbestrijding en crisisbeheersing uit. De cdK kan dan
als rijksorgaan aanwijzingen geven ten aanzien van het te voeren beleid. Omdat
de cdK als rijksorgaan opereert, dienen die aanwijzingen in overeenstemming
met de minister van BZK gegeven te worden. De minister van BZK kan zo nodig
instructies geven aan de cdK. De minister kan via deze constructie sturing
geven aan het door de voorzitters te voeren beleid bij de aanpak van de ramp.
 12. Voorhang amvb’s
 De leden van de VVD-fractie zijn verheugd dat via amendering is voorzien
in een voorhangprocedure. De leden van de fractie van de PvdA achten het enigszins
schofferend voor de Eerste Kamer dat de voorhangprocedure wordt gevolgd terwijl
het voorstel van de daaraan ten grondslag liggende wet nog niet door de Eerste
Kamer behandeld is. Ook de leden van de SP-fractie staan stil bij het vragen
van een reactie op besluiten, terwijl het wetsvoorstel nog in behandeling
is bij de Eerste Kamer.
 Tijdens de plenaire behandeling van het voorstel in de Tweede Kamer heb
ik de bereidheid uitgesproken ook zonder formele voorhangprocedure de leden
van beide Kamers deelgenoot te maken van de voorgenomen besluiten. Het moment
daarvan zou overigens ook dan medio juni zijn geweest, welk moment naar het
oordeel van de leden van de fracties van de PvdA en de SP kennelijk te vroeg
ligt. Het is gebruikelijk om een algemene maatregel van bestuur (amvb) in
procedure te brengen zodra de Tweede Kamer het wetsvoorstel dat daartoe de
grondslag bevat heeft aanvaard en de tekst van de wet vaststaat, behoudens
uiteraard de mogelijkheid van verwerping van het wetsvoorstel door de Eerste
Kamer. Een belangrijke overweging daarbij is dat een wet en een daarop berustende
amvb gelijktijdig in werking moeten treden. Met de totstandkoming van een
amvb is geruime tijd gemoeid, zeker indien in een voorhang is voorzien.
Indien met het in procedure brengen van een amvb wordt gewacht totdat de Eerste
Kamer de tekst van het wetsvoorstel heeft vastgesteld, zal de inwerkingtreding
van het wetsvoorstel moeten worden uitgesteld tot ook de amvb gereed is. Vanwege
de beoogde spoedige inwerkingtreding van de wet én de nauwe samenhang
tussen de amvb’s en de wet, is de voorhangprocedure gestart nadat het
wetsvoorstel door de Tweede Kamer was aangenomen. Ik verwijs overigens naar
het kabinetsstandpunt over de voorhangprocedure (brief van 12 oktober
2009, Kamerstukken I 2009/2010, 32 123 VI, B).
 13. Watercalamiteiten
 De leden van de CDA-fractie brengen in herinnering dat de grootschalige
landelijke hoogwateroefening in november 2008 tot de aanbeveling van de Taskforce
Management Overstromingen heeft geleid, dat de coördinatie en regievoering
vragen om krachtige keuzes. «Bij een overstromingsramp van nationale
omvang móét een top-downbenadering gekozen worden.» Deze
leden vragen de regering aan de hand van het scenario hoog water en een dreiging
overstroming van de rivieren te illustreren hoe zij de gezagsverhoudingen
ziet en daarbij de rollen van de verschillende spelers.
 
 Zoals ik bij de beantwoording van vragen van de leden van de CDA-fractie
met betrekking tot de verdeling verantwoordelijkheden op nationaal niveau
(hoofdstuk 2) heb aangegeven, is per 26 juli 2009 de ministeriële
commissie crisisbeheersing ingesteld. Daarmee is een belangrijke stap gezet
bij het vergroten van de slagvaardigheid en eenduidigheid in de besluitvorming
bij crises en rampen op rijksniveau. Verder zal het kabinet het komende jaar
de Landelijke Operationele Staf (LOS) een formele plaats geven in het systeem
van crisisbeheersing bij het Landelijk Operationeel Coördinatiecentrum
(LOCC) te Driebergen en deze kwalitatief verder versterken. Hiervoor zullen
de rol, taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheid van de LOS interdepartementaal
verder worden uitgewerkt en worden afgestemd met de decentrale bestuurders
en betrokken operationele diensten. Voor een schets van de verdeling van bevoegdheden
aan de hand van een hoogwaterscenario verwijs ik naar mijn antwoorden op de
vragen de leden van de CDA-fractie over de afbakening van regionaal en bovenregionaal
in hoofdstuk 6.
 
 De leden van de CDA-fractie vinden het dringend gewenst dat aanvullende
wetgeving tijdens buitengewone omstandigheden, de zogenaamde noodwetgeving,
wordt opgepakt. Zij vragen of de regering bereid is de noodwetgeving voortvarend
te moderniseren, zodat deze wetgeving goed aansluit bij het wetsvoorstel veiligheidsregio’s.
 Binnenkort zal de herziening van het staatsnoodrecht in breder verband
worden opgepakt. Dit geschiedt in nauwe samenwerking met de voor de sectorale
wetgeving verantwoordelijke ministeries. De aanpassingen die voortvloeien
uit komst van de Wet veiligheidsregio’s zullen daar deel van uitmaken.
 Het aspect noodwetgeving zal ook aan de orde komen tijdens de door BZK
begin 2010 te organiseren expertmeetings over een interdepartementaal wetgevingstraject
crisisbeheersing.
 
 De leden van de SP-fractie leiden uit het wetsvoorstel af dat met betrekking
tot bovenregionale zaken de hoofdregel is dat de voorzitters van de veiligheidsregio’s
onderling afspraken maken en die neerleggen in crisisplannen. Voor specifieke
situaties zal er worden gewerkt aan specifieke bestrijdingsplannen. Zo zegde
de regering de Tweede Kamer bijvoorbeeld toe dat binnenkort een incidentenbestrijdingsplan
Waddengebied ter consultatie zal worden aangeboden. Graag vernemen de leden
van de SP-fractie hoe het hiermee staat, alsmede met het incidentenbestrijdingsplan
Noordzeekanaalgebied.
 Voor de Waddenzee en het Noordzeekanaal ligt er een definitief concept
van een bestrijdingsplan incidenten op het water en de verdere uitwerking
in werkinstructies zijn in een vergevorderd stadium. In het Waddenzeegebied
is het bestrijdingsplan incidenten ter consultatie voorgelegd aan de betrokken
partijen en Veiligheidsregio’s. De organisaties rond het Noordzeekanaal
streven ernaar hun plan voor Sail 2010 gereed te hebben.
 15. Overige onderwerpen
 Veiligheidsberaad
 De leden van de fractie van D66 vragen of het Veiligheidsberaad niet over
rechtspersoonlijkheid zou moeten beschikken, in het licht van komende beheer-
en bestuursverantwoordelijkheden voor bovenregionale voorzieningen.
 In mijn brief van 3 juni 2009 (Kamerstukken II 2008/09, 31 117,
nr. 32) heb ik een schets gegeven van een organisatie onder de werktitel
Ondersteuningsorganisatie Fysieke Veiligheid (OFV). Ik streef ernaar dat in
de loop van 2010 een wetsvoorstel wordt ingediend om de OFV een juridische
basis te geven. In dat kader zal tevens worden bezien wat de verhouding is
tussen het Veiligheidsberaad en de OFV en of het nodig is het Veiligheidsberaad
rechtspersoonlijkheid te verlenen. Voor de huidige rol van het Veiligheidsberaad
als overlegplatform en als aanspreekpunt voor de minister van BZK is rechtspersoonlijkheid
niet noodzakelijk.
 Integralere definitie veiligheid
 De leden van de PvdA-fractie vragen of het begrip veiligheid niet breder
en integraler gedefinieerd zou moeten of kunnen worden. Zij menen dat daarbij
ook gedacht zou kunnen worden aan het opstellen van een sociaal risicoprofiel
en een sociaal-calamiteitenplan (dreigende maatschappelijke onrust).
 Veiligheid is al een erg omvangrijk en algemeen begrip met veel aspecten.
Ik meen dat de duidelijkheid meer gediend is met – waar dat wenselijk
is – het toevoegen van bijvoeglijke naamwoorden (fysieke veiligheid,
sociale veiligheid, integrale veiligheid) dan met het verder oprekken van
de definitie. Uiteraard ben ik het geheel met deze leden eens indien zij met
hun vraag tot uitdrukking willen brengen dat er ook oog moet zijn voor sociale
(on)veiligheid. Het onderhavige wetsvoorstel, dat vooral is gericht op fysieke
veiligheid, leent zich daarvoor evenwel niet.
 Tegengaan verkokering in toezicht
 De leden van de fractie van de PvdA leiden uit de studies en analyses
rond met name de ramp in Enschede af dat een belangrijke oorzaak van de niet
vroegtijdig gesignaleerde onveiligheid rond de vuurwerkfabriek was de sectorale
gerichtheid van inspectiediensten, die ieder verantwoordelijk zijn voor een
klein deeltje, maar niemand die het geheel kon overzien en zich daarvoor verantwoordelijk
achtte. Zij vragen wat in de afgelopen jaren aan dit probleem is gedaan en
stellen dat de oplossing van minder toezichthoudende organen die verantwoordelijk
zijn voor de samenhang voor de hand lijkt te liggen. Zij vragen of deze uitwerking
heeft plaatsgevonden, of er sprake is van vermindering van landelijk verkokerde
inspectiediensten en of handhaving en toezicht op termijn vooral plaatsvindt
op het niveau van de veiligheidsregio.
 De gezamenlijke rijksinspecties hebben de afgelopen jaren in het kader
van het programma «Vernieuwing toezicht» (in een eerdere fase «Eenduidig
toezicht» geheten) de onderlinge samenwerking en afstemming
geïntensiveerd. Dat komt vooral tot uitdrukking in samenwerking in domeinen
zoals «Ziekenhuizen», «Wegvervoer» en «Afval
en Chemie». Binnen dergelijke domeinen werken de betrokken rijksinspecties
nauw samen aan de realisering van zogenoemde eindbeelden. De samenwerking
leidt tot geïntegreerde jaarplannen, gezamenlijke risicoanalyses en taakoverdracht
tussen inspecties, bijvoorbeeld in het toezicht op horecabedrijven. De samenwerking
betreft in eerste instantie de rijksinspecties, maar het is de bedoeling dat
ook andere toezichthouders zoals gemeenten, waterschappen, provincies aanhaken.
 
 Binnen het domein «Rampenbestrijding en crisisbeheersing»
heeft de Inspectie OOV een coördinerende rol. Doel van de samenwerkende
inspecties binnen dit domein is het verhogen van de kwaliteit en effectiviteit
van het toezicht. De Inspectie OOV is zo een eenduidig aanspreekpunt voor
het veld en de departementen. Het biedt een platform voor inspecties en (vertegenwoordigers
van) het veld voor het verbeteren van de samenwerking in de keten en het stroomlijnen
van toezicht. Goede samenwerking en afstemming binnen het domein draagt bij
aan een goede communicatie en vermindering van (eventuele) bestuurlijke drukte.
 Informatie-uitwisseling en hulp aan minder zelfredzamen
 De leden van de SP-fractie hebben geen speciale aandacht bij rampen en
crisis in het wetsvoorstel kunnen vinden voor kwetsbare groepen als mensen
met verstandelijke, zintuiglijke, psychische of motorische beperkingen. Zij
vragen of in aparte informatie, oefeningen en andere eisen op andere wijze
wordt voorzien. Zij vragen waar dit vastligt en zo niet, of dergelijke eisen
er alsnog zouden moeten komen.
 Bij een grootschalige ramp of een crisis zijn de meeste burgers en bedrijven
de eerste tijd op zichzelf aangewezen. De capaciteit van de professionele
hulpverlening is per definitie beperkt en wordt als eerste ingezet voor de
mensen die deze het hardst nodig hebben. Daarnaast hebben burgers en bedrijven
ook een eigen verantwoordelijkheid om zich voor te bereiden op rampen en crises.
Dit geldt voor zowel zelfredzame als verminderd zelfredzame burgers. Door
burgers en bedrijven te stimuleren om zich voor te bereiden op rampen en crises,
wil ik hun zelfredzaamheid vergroten. Daarnaast wil ik vanuit de overheid
de randvoorwaarden creëren die deze (zelf)redzaamheid ondersteunen. Om
dit te realiseren is een project gestart dat als doel heeft de zelfredzaamheid
en redzaamheid bij rampen en crises te versterken.
 Met het project zelfredzaamheid heb ik concrete acties in gang gezet om
de belangrijke stimulerende en ondersteunende rol van de overheid bij het
versterken van zelfredzaamheid van burgers en redzaamheid (burgerparticipatie)
nader vorm te geven. Risico- en crisiscommunicatie maken hiervan deel uit.
Het project kent drie sporen:
 1. het versterken van het risicobewustzijn;
 2. het in pilotgebieden onderzoeken welke instrumenten de zelfredzaamheid
effectief versterken;
 3. onderzoek naar «best practices» op het gebied van zelfredzaamheid.
 Binnen het project is specifieke aandacht voor verminderd zelfredzamen.
Deze groep, die bestaat uit volwassenen met mentale of fysieke beperkingen
die een zelfstandig leven leiden, maakt een groot deel uit van onze samenleving. Het is belangrijk dat verminderd zelfredzamen die zelfstandig
leven zélf de verantwoordelijkheid nemen voor hun veiligheid bij noodsituaties.
Verminderd zelfredzamen die afhankelijk zijn, dienen in eerste instantie ook
zelf hulp van anderen in te schakelen. Te denken valt aan familie en vrienden,
maar ook aan bijvoorbeeld thuiszorg. Iemand die hulp van derden weet te organiseren,
gedraagt zich zelfredzaam.
 Medio 2010 zullen de uitkomsten van de pilots bekend zijn. Succesvolle
instrumenten zullen na afloop van de pilots breder (landelijk) worden ingezet. Tevens kunnen zij in de planvorming van veiligheidsregio’s
worden opgenomen. De borging van de opgedane ervaringen is een belangrijk
punt van aandacht in het project. Voor een meer uitgebreide beschrijving van
de activiteiten verwijs ik naar de brief over zelfredzaamheid bij rampen en
crises (brief van 4 juni 2009, Kamerstukken II 2008/09, 30 821,
nr. 9).
 
 De leden van de SP-fractie vragen wat de regering vindt van de klachten
van medewerkers van GGD, GHOR, politie en brandweer over de gebrekkige uitwisseling
van informatie. Deze leden willen weten wat er landelijk of in de afzonderlijke
veiligheidsregio’s tegen wordt ondernomen. Ook vragen zij of de regering
het initiatief neemt om met eenzelfde, en goed, informatiesysteem te werken.
 De problemen met het uitwisselen van informatie die zich regelmatig voordeden
bij (grote) incidenten hebben mijn bijzondere aandacht. Goed informatiemanagement
is cruciaal voor een effectieve rampenbestrijding en crisisbeheersing. Om
die reden worden in het Besluit veiligheidsregio’s eisen gesteld aan
het informatiemanagement. Deze eisen leiden ertoe dat er door de veiligheidsregio’s
gewerkt moet worden volgens de principes van het netcentrisch werken. Regio’s
moeten ook in staat zijn om interregionaal informatie uit te wisselen. Er
wordt niet één bepaald systeem voorgeschreven of van rijkswege
ingevoerd. Wel bied ik alle regio’s de mogelijkheid het systeem CEDRIC
in te voeren. Het Rijk neemt de invoeringskosten en de exploitatiekosten over
het eerste jaar voor zijn rekening, daarna is het aan de regio’s zelf.
In de bestuurscommissie Informatievoorziening van het Veiligheidsberaad i.o.
wordt momenteel overleg gevoerd over de manier waarop en het tempo waarin
de regio’s de netcentrische werkwijze met behulp van het CEDRIC-systeem
gaan invoeren.
 Voor de problemen die zich rond C2000 voordoen, is een expertgroep is
ingesteld die deze problemen in kaart brengt. De expertgroep rapporteert hierover
in december 2009. Ik wil hier nu niet vooruitlopen op de uitkomsten van het
onderzoek, maar kan u toezeggen dat zodra de expertgroep haar aanbevelingen
heeft gedaan ik u op de hoogte zal brengen op welke acties naar aanleiding
daarvan worden ondernomen.
 
 De leden van de SP-fractie vragen wanneer het aangekondigde, door het
ministerie van BZK te ontwikkelen modelconvenant voor het vastleggen van afspraken
tussen veiligheidsregio’s en provincie enerzijds en regionale omroepen
anderzijds gereed zal zijn (Kamerstukken II 2008/09, 31 117, nr. 34).
 Naar verwachting is het modelconvenant calamiteitenzender per 1 januari
2010 beschikbaar voor de veiligheidsregio’s, de provincies en de regionale
omroepen.
 Wvr – andere wetten
 De leden van SGP-fractie en de CU-fractie vragen hoe de aansluiting tussen
de Wvr en andere wetten, bijvoorbeeld die ter bestrijding van dierziekten
is geregeld.
 Het primaire domein van de veiligheidsregio is de rampenbestrijding en
crisisbeheersing. De aan de burgemeester dan wel de voorzitter ter beschikking
staande bevoegdheden richten zich op het openbare ordedomein. In het geval
zich een dierziekte voordoet, zullen doorgaans de burgemeester(s) en de voorzitter
van de veiligheidsregio worden geïnformeerd. Dat is in ieder geval zo
wanneer er maatregelen moeten worden getroffen in het kader van de openbare
orde. In voorkomend geval zal de voorzitter een RBT bijeen roepen. Hij zal
dan ook de functionarissen uitnodigen wier aanwezigheid in verband met de
omstandigheden van belang zijn teneinde de noodzakelijke maatregelen op elkaar
af te stemmen. In dit voorbeeld zal dat een functionaris van
de Algemene Inspectiedienst (AID) van het ministerie van LNV zijn.
 
 De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 G. ter Horst
 
 
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 29 383, nr. 130.
 
 
 Kamerstukken I 2009/10, 31 953, C.
 
 
 Staatscourant 24 juli 2009, nr. 11200.
 
 
 http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/veiligheid-recht/publicaties/artikelen/archief/2009/2009–2923-wm.htm.
 
 
 Kenmerkend voor deze doelgroep is dat zij dikwijls onvoldoende mobiel
zijn om zich snel uit de voeten te maken en te vluchten, zij signalen niet
waarnemen door een zintuigelijke handicap of zij sneller in paniek (kunnen)
raken als zij door een verstandelijke beperking niet weten hoe te handelen.
Zij leven vaak zelfstandig of in kleine woongemeenschappen, waardoor ze moeilijk
te traceren zijn in geval van een ramp of crisis.