Vaststelling begroting van het Gemeentefonds voor het jaar 2000; Brief minister bij aanbieding nadere inventariserende notitie over de vrijstellingen in de onroerendezaakbelastingen (OZB)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26800-B, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

05-04-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26800-B nr. 9

21-03-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamINFORMATIEVE NOTITIE VRIJSTELLING OZBInhoud SAMENVATTINGInhoud notitieAanleiding en probleemstellingOZB-vrijstellingenInvoering Wet WOZ en wijziging Fvw1. INLEIDING1.1. Aanleiding1.2. Probleemstelling1.3. Leeswijzer2. VRIJSTELLINGEN IN HET ALGEMEEN2.1. Karakter en plaats van de OZB binnen de gemeentelijke
belastingen2.2. Terminologie2.3. Verplichte en facultatieve vrijstellingenOverzicht wettelijke vrijstellingen: Overzicht facultatieve vrijstellingen: 2.4. Objectieve en subjectieve vrijstellingen2.5. Efficiencyvrijstelling2.6. Diplomatieke en internationale vrijstellingen3. WETSGESCHIEDENIS OZB3.1. Introductie3.2. Doelstellingen invoering OZB 19703.3. Invoering vrijstellingen 19703.4. Uitbreiding wettelijke vrijstellingen3.5. Commissie Christiaanse (1983)3.6. Commissie De Kam (1992)3.7. Invoering Wet WOZ en wijziging Fvw4. DE WETTELIJKE VRIJSTELLINGEN NADER BEKEKEN4.1. De cultuurgrondvrijstelling4.2. Kassenvrijstelling4.3. Kerkenvrijstelling4.4. Natuurschoonwet-landgoederen vrijstelling4.5. Vrijstelling voor natuurterreinen4.6. Vrijstelling voor openbare land- en waterwegen en
rails, een en ander met inbegrip van kunstwerken4.7 Vrijstelling voor waterverdedigings- en waterbeheersingswerken
en vrijstelling voor rioolzuiveringsinstallaties4.8. Werktuigenvrijstelling (vanaf de invoering betrof
dit een waarderingsvoorschrift en geen vrijstelling)BIJLAGE Onderzoek fiscale behandeling van grond1. Inleiding2. Gemeentelijke belastingen3. Rijksbelastingen4. Waterschapsbelastingen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26800-BToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 64 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 800 BVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het gemeentefonds voor het jaar 2000nr. 9BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 maart 2000Tijdens de behandeling van het initiatiefwetsvoorstel vrijstelling voor
substraat (handelingen II 1998/99, blz. 5576), heeft de voormalige minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties toegezegd een nadere inventariserende
notitie over de vrijstellingen in de onroerende-zaakbelastingen (OZB) op te
doen stellen. Mede namens de Staatssecretaris van Financiën, bied ik
u hierbij deze notitie aan. De notitie bevat feitelijke informatie over de
wettelijke vrijstellingen in de onroerende-zaakbelastingen.Als bijlage vindt u tevens het tijdens het algemeen overleg van 2 december
1998 door de Staatssecretaris van Financiën toegezegde onderzoek inzake
de fiscale behandeling van grond in de diverse heffingswetten.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,R. H. L. M. van Boxtel INFORMATIEVE NOTITIE VRIJSTELLING OZBInhoud   blz.   Samenvatting3    1.Inleiding41.1.Aanleiding4 1.2.Probleemstelling41.3.Leeswijzer4    2.Vrijstellingen
in het algemeen5 2.1.Karakter en plaats van de OZB binnen de gemeentelijke belastingen5 2.2.Terminologie52.3.Verplichte en facultatieve vrijstellingen52.4.Objectieve en subjectieve vrijstellingen82.5.Efficiencyvrijstelling8 2.6.Diplomatieke- en internationale vrijstellingen8    3.Wetsgeschiedenis
OZB9 3.1.Introductie9 3.2.Doelstellingen invoering OZB 19709 3.3.Invoering vrijstellingen 1970103.4.Uitbreiding wettelijke
vrijstellingen103.5.Commissie Christiaanse (1983)11 3.6.Commissie De
Kam (1992)12 3.7.Invoering Wet WOZ en wijziging Fvw12    4.De wettelijke vrijstellingen
nader bekeken13 4.1.De cultuurgrondvrijstelling134.2.Kassenvrijstelling144.3.Kerkenvrijstelling144.4.Natuurschoonwet-landgoederenvrijstelling154.5.Vrijstelling voor natuurterreinen154.6.Vrijstelling voor
openbare land- en waterwegen en rails, een en ander met inbegrip van kunstwerken164.7.Vrijstelling voor waterverdedigings- en waterbeheersingswerken
en vrijstelling voor rioolzuiveringsinstallaties164.8.Werktuigenvrijstelling17SAMENVATTINGInhoud notitieIn deze notitie worden diverse aspecten behandeld van de wettelijke vrijstellingen
in de onroerende-zaakbelastingen (hierna te noemen: OZB). De nadruk in deze
notitie ligt op de wetsgeschiedenis van de OZB en met name op die van de wettelijke
vrijstellingen. Per vrijstelling wordt aangegeven welke argumenten destijds
tijdens de parlementaire behandelingen zijn gehanteerd om de desbetreffende
vrijstellingen in te voeren. Ook wordt ingegaan op feitelijke ontwikkelingen
die daarna hebben plaatsgevonden.Aanleiding en probleemstellingDe notitie is geschreven naar aanleiding van de toezegging van de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan de Tweede Kamer tijdens
de behandeling van het initiatiefwetsvoorstel substraatteelt, om aan de Tweede
Kamer een inventariserende notitie over de OZB-vrijstellingen te doen toekomen.De notitie is opgesteld door een werkgroep waarin de Vereniging Nederlandse
Gemeenten, het Ministerie van Financiën en het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties hebben geparticipeerd. De probleemstelling van
de werkgroep is als volgt geformuleerd:Inventariseer de wettelijke vrijstellingen in de OZB.
Geef hierbij per vrijstelling aan waarom de desbetreffende vrijstelling is
ingevoerd en welke feitelijke ontwikkelingen zich ten aanzien van de vrijstellingen
nadien hebben voorgedaan.OZB-vrijstellingenIn artikel 220d1 van de Gemeentewet zijn de
volgende OZB-vrijstellingen opgenomen voor:1. cultuurgrond;2. kassen;3. kerken;4. natuurschoonwet-landgoederen;5. openbare land-, water- en spoorwegen;6. waterbeheersings- en waterverdedigingswerken;7. rioolwaterzuiveringsinstallaties;8. werktuigen.De bovengenoemde vrijstellingen hebben alle betrekking op niet-woningen.
De vrijstellingen bestaan – in financieel opzicht – uit twee grote
vrijstellingen, namelijk de cultuurgrondvrijstelling (incl. de kassenvrijstelling)
en de werktuigenvrijstelling. De overige vrijstellingen zijn beperkt van omvang.Invoering Wet WOZ en wijziging FvwAls gevolg van de invoering van de Wet waardering onroerende zaken (hierna:
Wet WOZ) en de wijziging van de Financiële-verhoudingswet (hierna: Fvw)
per 1 januari 1997, is het aannemelijk dat gemeenten sindsdien anders tegen
de OZB-vrijstellingen aankijken. Vóór de invoering van de Wet
WOZ kon de gemeente de waardering van onroerende zaken die vrijgesteld waren
voor de OZB, achterwege laten. Door de invoering van de Wet WOZ dienen gemeenten
een aantal onroerende zaken, die vrijgesteld zijn in het kader van de OZB,
te waarderen ten behoeve van de uitvoering van de Wet WOZ. Dit
wordt veroorzaakt door het feit dat niet alle onroerende zaken die in de Gemeentewet
zijn vrijgesteld voor de OZB uitgezonderd zijn van de waardering in het kader
van de Wet WOZ. Door de wijziging van de Fvw is de capaciteit van de OZB één
van de maatstaven van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Wijzigingen
in het wettelijk vrijstellingsregime beïnvloeden de belastingcapaciteit
en leiden daardoor tot herverdeling van de algemene uitkering over gemeenten.1. INLEIDING1.1. AanleidingTijdens de behandeling van het initiatiefwetsvoorstel «substraatteelt»1 in de Tweede Kamer, is aan de voormalige Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties verzocht een notitie op te stellen
inzake de vrijstellingen in de onroerende-zaakbelastingen (hierna te noemen:
OZB). 2 De Minister heeft toegezegd een nadere
inventariserende notitie over de OZB-vrijstellingen, inclusief de cultuurgrond,
aan de Tweede Kamer te versturen.Naar aanleiding van de bovengenoemde toezegging, is een werkgroep opgericht,
waarin de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het Ministerie van Financiën
en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties participeren.1.2. ProbleemstellingOp basis van de toezegging van de voormalige minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties aan de Tweede Kamer, heeft de werkgroep zich
als taak gesteld de volgende probleemstelling uit te werken:Inventariseer de wettelijke vrijstellingen in de OZB.
Geef hierbij per vrijstelling aan waarom de desbetreffende vrijstelling is
ingevoerd en welke feitelijke ontwikkelingen zich ten aanzien van de vrijstellingen
nadien hebben voorgedaan.1.3. LeeswijzerIn hoofdstuk 2 wordt nader ingegaan op de verschillende soorten vrijstellingen
in de OZB. Er is in dit hoofdstuk een overzicht opgenomen van de wettelijke
vrijstellingen in de Gemeentewet en een overzicht van de facultatieve vrijstellingen
die zijn opgenomen in de VNG-modelverordening.In deze notitie wordt de nadruk gelegd op de wettelijke vrijstellingen
die staan genoemd in artikel 220d van de Gemeentewet. Hoofdstuk 3 en 4 zijn
dan ook uitsluitend gericht op deze vrijstellingen.In hoofdstuk 3 worden relevante passages uit de wetsgeschiedenis van de
invoering van de OZB en de vrijstellingen weergegeven.Hoofdstuk 4 gaat nader in op de specifieke overwegingen die hebben geleid
tot het opnemen van die wettelijke vrijstellingen en op feitelijke ontwikkelingen
die zich nadien hebben voorgedaan. 2. VRIJSTELLINGEN IN HET ALGEMEEN2.1. Karakter en plaats van de OZB binnen de gemeentelijke
belastingenDe OZB kunnen worden gekarakteriseerd als objectieve en zakelijke belastingen.
Bij een objectieve belasting staat het object (de onroerende zaak) op de voorgrond.
Om de belasting daadwerkelijk te kunnen heffen wordt bij het object een belastingplichtige
gezocht. Met het zakelijke karakter van de OZB wordt bedoeld dat met de persoonlijke
omstandigheden van de belastingplichtige, zoals inkomen, woon- of vestigingsplaats
en nationaliteit in beginsel geen rekening wordt gehouden.Qua opbrengst is de OZB voor de gemeenten de belangrijkste eigen inkomstenbron.De opbrengst van gemeentelijke belastingen verschaft gemeenten ruimte
voor eigen lokaal beleid. Daarnaast kunnen gemeenten de lokale belastingen
gebruiken om onvolkomenheden en tegenvallers in de algemene uitkering uit
het gemeentefonds op te vangen.Het kenmerkende van de OZB ten opzichte van de overige gemeentelijke belastingen
is, dat:– het de enige belasting van een dergelijke financiële omvang
is, waarvan de opbrengsten vrij besteedbaar zijn en waaraan geen beperkingen
aan de omvang van de opbrengsten zijn gesteld;– het potentieel de grootste groep belastingplichtigen heeft.Het opnemen van wettelijke vrijstellingen betekent een beperking van de
heffingsgrondslag. Bij een wijziging van het wettelijke vrijstellingsregime
treedt een herverdeeleffect op tussen de gemeenten (zie paragraaf 3.7.2).
Ook binnen de groep belastingplichtigen in een gemeente vindt er een belastingverschuiving
plaats. De groep belastingplichtigen die wordt vrijgesteld ontvangt een belastingvoordeel,
de niet-vrijgestelde belastingplichtigen moeten de inkomstenderving opvangen
en daardoor meer betalen.2.2. TerminologieSinds de invoering van de Wet materiële belastingbepalingen in 1995
zijn de vrijstellingen in de OZB regels (zgn. waarderingsvoorschriften) geworden
die tot gevolg hebben dat een object niet als zodanig wordt vrijgesteld, maar
de waarde van (een gedeelte) van een object buiten aanmerking wordt gelaten.
Dit maakt het mogelijk dat een onroerende zaak gedeeltelijk wordt belast en
gedeeltelijk wordt vrijgesteld. De term «vrijstelling» is daarom
feitelijk niet correct. De reden voor het veranderen van de vorm van vrijstellingen
(uitgezonderd de werktuigenvrijstelling, want dit was al een waarderingsregel)
in een waarderingsvoorschrift is gelegen in het feit dat jurisprudentie had
uitgemaakt dat de vrijstellingen in de oude vorm ertoe leidden dat een object
niet deels kon worden vrijgesteld.Aangezien in de praktijk de term «vrijstelling» nog steeds
gebruikelijk is, wordt in deze nota deze benaming gehanteerd.2.3. Verplichte en facultatieve vrijstellingenDe vrijstellingen die in de OZB worden gehanteerd, kunnen worden onderscheiden
in wettelijke en facultatieve vrijstellingen. De wettelijke vrijstellingen zijn opgenomen in artikel 220d van de Gemeentewet
en in de regeling diplomatieke en internationale vrijstellingen. Gemeenten
zijn verplicht deze vrijstellingen te verlenen. Daarnaast dienen gemeenten
op grond van rechtstreeks werkende bepalingen in internationale overeenkomsten
bepaalde vrijstellingen te verlenen (zie paragraaf 2.6.).Facultatieve vrijstellingen zijn vrijstellingen die een gemeente in haar
belastingverordening kan opnemen. Of een gemeente een facultatieve vrijstelling
opneemt, behoort tot de gemeentelijke beleidsvrijheid.Hierna volgt een overzicht van de wettelijke vrijstellingen die zijn opgenomen
in artikel 220d van de Gemeentewet. Daarna volgt een overzicht van de facultatieve
vrijstellingen die in de VNG-modelverordening zijn opgenomen. In de toelichting
op de facultatieve vrijstellingen in de OZB-modelverordening schrijft de VNG:
«in het verleden werden deze vrijstellingen opgenomen om waardering
van deze objecten achterwege te kunnen laten. Nu deze objecten niet zijn vrijgesteld
van waardering in het kader van de Wet WOZ, is dit argument komen te vervallen».
In deze nota zal, behoudens het overzicht, niet nader ingegaan worden op de
facultatieve vrijstellingen.Overzicht wettelijke vrijstellingen: OMSCHRIJVING WETTEKST ARTIKEL 220d GEMEENTEWET   Cultuurgrondvrijstelling ten behoeve van de land- of bosbouw bedrijfsmatig geëxploiteerde
cultuurgrond.Kassenvrijstelling gebouwde eigendommen, voor zover de ondergrond daarvan
bestaat uit ten behoeve van de land- of bosbouw bedrijfsmatig geëxploiteerde
cultuurgrond. Kerkenvrijstellingonroerende zaken die in hoofdzaak zijn bestemd voor de
openbare eredienst of voor het houden van openbare bezinningssamenkomsten
van levensbeschouwelijke aard, een en ander met uitzondering van delen van
zodanige onroerende zaken die dienen als woning.Natuurschoonwet-landgoederen vrijstelling één of meer onroerende zaken die deel uitmaken van een op de
voet van de Natuurschoonwet 1928 aangewezen landgoed dat voldoet aan de in
artikel 1, derde lid, onderdeel b, van die wet bedoelde voorwaarden met uitzondering
van de daarop voorkomende gebouwde eigendommen.Vrijstelling van natuurterreinen natuurterreinen,
waaronder mede wordt verstaan duinen, heidevelden, zandverstuivingen, moerassen
en plassen, die door rechtspersonen met volledige rechtsbevoegdheid welke
zich uitsluitend of nagenoeg uitsluitend het behoud van natuurschoon ten doel
stellen, beheerd worden. Vrijstelling van openbare land-, water- en spoorwegen openbare land- en waterwegen en banen voor openbaar
vervoer per rail, een en ander met inbegrip van kunstwerken. Vrijstelling van waterbeheersing- en waterverdedigingswerken waterverdedigings- en waterbeheersingswerken die
worden beheerd door organen, instellingen of diensten van publiekrechtelijke
rechtspersonen, met uitzondering van de delen van zodanige werken die dienen
als woning Vrijstelling van rioolwater-zuiveringsinstallaties werken die zijn bestemd voor de zuivering van
riool- en ander afvalwater en die worden beheerd door organen, instellingen
of diensten van publiekrechtelijke rechtspersonen, met uitzondering van de
delen van zodanige werken die dienen als woning. Werktuigenvrijstelling werktuigen
die van een onroerende zaak kunnen worden afgescheiden zonder dat beschadiging
van betekenis aan die werktuigen wordt toegebracht en die niet op zichzelf
als gebouwde eigendommen zijn aan te merken.Overzicht facultatieve vrijstellingen: OMSCHRIJVING TEKST MODELVERORDENING VNG   Vrijstelling voor objecten in hoofdzaak bestemd voor publieke dienst onroerende zaken voor zover die bestemd zijn te worden
gebruikt voor de publieke dienst van de gemeente, met uitzondering van delen
van zodanige onroerende zaken die bestemd zijn te worden gebruikt voor het
geven van onderwijs. Deze vrijstelling geldt niet voor de eigenarenbelasting,
voor zover de gemeente van die zaken niet het genot heeft krachtens eigendom,
bezit of beperkt recht.Vrijstelling
voor straatmeubilair straatmeubilair, waaronder
begrepen alle zodanige gebouwde eigendommen – niet zijnde gebouwen –
welke zijn geplaatst ten gerieve of in het belang van het publiek, ten dienste
van het verkeer of ter verfraaiing van de gemeente, zoals lichtmasten, verkeersinstallaties,
standbeelden, monumenten, fonteinen, banken, abri's, hekken en palen. Vrijstelling voor plantsoenen, parken en waterpartijenplantsoenen, parken en waterpartijen, die bij
de gemeente in beheer zijn of waarvan de gemeente het genot heeft krachtens
eigendom, bezit of beperkt recht. Vrijstelling voor begraafplaatsen, urnentuinen en crematoria begraafplaatsen, urnentuinen en crematoria, een en ander met
uitzondering van delen van zodanige zaken die dienen als woning.In de praktijk worden door gemeenten, naast de hierboven genoemde facultatieve
vrijstellingen uit de VNG-modelverordening, ook andere facultatieve vrijstellingen
gehanteerd. Een voorbeeld hiervan is de substraatvrijstelling. Door de invoering
van de Wet WOZ en de nieuwe Fvw (zie paragraaf 3.7.) is aannemelijk dat
gemeenten het aantal facultatieve vrijstellingen beperken.2.4. Objectieve en subjectieve vrijstellingenVrijstellingen kunnen ook onderscheiden worden naar objectieve- en subjectieve
vrijstellingen. Objectieve vrijstellingen zijn gekoppeld aan de onroerende
zaak. Subjectieve vrijstellingen zijn gekoppeld aan de gebruiker dan wel eigenaar
van de onroerende zaak. Een voorbeeld van een subjectieve vrijstelling is
de cultuurgrondvrijstelling. Als er sprake is van bedrijfsmatige
exploitatie van cultuurgrond ten behoeve van land- of bosbouw, zijn deze gronden
vrijgesteld. Wordt de cultuurgrond hobbymatig gebruikt, bijv. als volkstuintje,
dan valt de cultuurgrond niet onder de vrijstelling.2.5. EfficiencyvrijstellingUit efficiency-overwegingen kan een gemeente besluiten geen belasting
te heffen van onroerende zaken waarvan de maatstaf van heffing blijft beneden
een bepaald bedrag. Dat bedrag mag maximaal f 25 000,- zijn. De
mogelijkheid hiertoe berust op artikel 220h, eerste lid, van de Gemeentewet.2.6. Diplomatieke en internationale vrijstellingenOp grond van artikel 243 van de Gemeentewet kunnen de Minister van Binnenlandse
Zaken tezamen met de Minister van Financiën vrijstelling van gemeentelijke
belastingen verlenen, indien het volkenrecht dan wel het internationaal gebruik
daartoe noodzaakt.Deze (verplichte) vrijstellingen zijn opgenomen in de Regeling diplomatieke
en internationale vrijstellingen. De regeling is onder te verdelen in drie
vrijstellingen.– vrijstelling voor diplomatieke en consulaire vertegenwoordigingen
van vreemde mogendheden en hun hoofden, met uitzondering van honoraire consuls.
De vrijstelling betreft zowel de eigenaren- als gebruikersbelasting in de
OZB. Leden van diplomatieke en consulaire vertegenwoordigingen, alsmede hun
inwonende gezinsleden en hun particuliere bedienden, worden alleen vrijgesteld
voor de gebruikersbelasting (mits zij geen Nederlander zijn of
duurzaam verblijf houden in Nederland);– vrijstelling voor specifieke objecten van een aantal instellingen
en staten, bijv. Carnegie-Stichting ter zake van het Vredespaleis, het Benelux-Merkenbureau
en het Permanente Hof van Arbitrage. De vrijstelling betreft zowel de eigenaren-
als gebruikersbelasting OZB;– vrijstelling voor NAVO-militairen en personeel, mits zij geen
Nederlander zijn of duurzaam verblijf houden in Nederland. De vrijstelling
betreft de gebruikersbelasting OZB.Daarnaast bestaat er een aantal internationale overeenkomsten die rechtstreekse
werking hebben, op basis waarvan gemeenten verplicht zijn bepaalde vrijstellingen
voor gemeentelijke belastingen te verlenen. Het gaat hier om verdragen waarbij
Nederland partij is, met name betreffende internationale organisaties, oorlogsbegraafplaatsen,
culturele betrekkingen en handelsbetrekkingen.3. WETSGESCHIEDENIS OZB3.1. IntroductieIn dit hoofdstuk wordt in het algemeen ingegaan op de wetsgeschiedenis
van de invoering van vrijstellingen in de OZB. In paragraaf 2 wordt in
het kort ingegaan op de doelstellingen die ten grondslag liggen aan de invoering
van de OZB in 1970. In paragraaf 3 wordt de totstandkoming van de vrijstellingen
in 1970 behandeld. Hierbij wordt nog niet specifiek ingegaan op de overwegingen
die tot bepaalde vrijstellingen hebben geleid, omdat dit in een apart hoofdstuk
(4) wordt behandeld. Paragraaf 4 betreft de uitbreiding van de vrijstellingen
in 1982. In de paragrafen 5 en 6 wordt aandacht besteed aan de opvattingen
van de Commissie Christiaanse en de Commissie De Kam op het punt van de vrijstellingen.
Tot slot wordt in paragraaf 7 dieper ingegaan op twee ontwikkelingen,
de invoering van de Wet WOZ en de Fvw.3.2. Doelstellingen invoering OZB 1970Bij de totstandkoming van de nieuwe Financiële-verhoudingswet 1960,
met als doel de financiële zelfstandigheid van de gemeenten te bevorderen,
werd een verruiming van het gemeentelijk belastinggebied als noodzakelijke
aanvulling gezien op de algemene uitkeringsregelingen. Dit leidde ertoe dat
bij Wet van 24 december 1970, de mogelijkheid tot heffing van OZB in de Gemeentewet
is opgenomen.Uit de toelichting bij het wetsvoorstel blijkt dat aan de invoering van
de OZB de volgende doelstellingen ten grondslag liggen:1. versterking van het rechtstreeks financieel belang van de inwoners
van de gemeente bij het beleid van de gemeentelijke bestuursorganen door verruiming
van het plaatselijk belastinggebied;2. het daarin vinden van een aansporing voor de gemeentelijke bestuurders
om bij beslissingen omtrent het doen van uitgaven nut en offer nauwgezet tegen
elkaar af te wegen;3. het mogelijk maken oneffenheden in de verdeling van de algemene uitkering
op te vangen.Het geven van de bevoegdheid aan gemeenten tot het heffen van OZB ging
samen met het laten vervallen van de grondbelasting, de personele belasting
en de bestaande gemeentelijke belastingen op onroerend goed (straatbelasting,
bouwterreinbelasting en brandverzekeringsbelasting). 3.3. Invoering vrijstellingen 1970De regering geeft bij de invoering van de OZB aan dat zij van mening is
dat de gemeentelijke autonomie het beste tot haar recht komt door het in eerste
instantie aan de gemeenten over te laten om te beslissen of en in hoeverre
zij van de mogelijkheden tot belastingheffing gebruik zullen maken. Een uitzondering
op dit uitgangspunt maken de bewindslieden voor de cultuurgrondvrijstelling,
omdat deze groep belastingplichtigen anders te zwaar belast zou worden (zie
overwegingen paragraaf 4.1.).Mede in verband met de bestaande vrijstellingen in de gronden personele
belasting, komt vanuit verschillende zijden van de Kamer de vraag of het niet
wenselijk is, naast de cultuurgrondvrijstelling, andere vrijstellingen op
te nemen. Genoemd worden o.a.: kerkgebouwen, seminaria, ziekenhuizen, verpleeginrichtingen,
bejaardentehuizen, onderwijsinstellingen, maar ook electriciteitsbedrijven
en waterleidingbedrijven. De bewindslieden hebben bij de verdediging van hun
opvatting dat het aantal verplichte vrijstellingen zo veel mogelijk moet worden
beperkt, gewezen op de volgende overwegingen:– de vrijheid van gemeenten dient niet verder beperkt te worden
dan onvermijdelijk is;– de gemeentelijke wetgever zal veelal beter in staat zijn de terzake
eventueel in de verordeningen op te nemen vrijstellingen af te stemmen op
de plaatselijke situatie dan zulks in de wet – centraal – zou
kunnen geschieden;– de hoogte van de gemeentelijke belasting wordt mede bepaald door
de omvang van het draagvlak, het verdient dus geen aanbeveling het draagvlak
van de gemeentelijke belasting op voorhand te verkleinen door het opnemen
van vrijstellingen in de wet;– in de OZB kan een relatie gelegd worden tussen de OZB enerzijds
en de prestaties van de gemeentelijke overheid anderzijds. In deze profijtgedachte
liggen vrijstellingen minder voor de hand.– het komt de bewindslieden niet juist voor om met betrekking tot
de bestaande vrijstellingen voor grondbelasting en personele belasting te
spreken van verkregen rechten.Via amendementen is tijdens de behandeling van het wetsvoorstel tot invoering
van de OZB, het aantal verplichte vrijstellingen uitgebreid met de volgende
vrijstellingen: de kerkenvrijstelling, de Natuurschoonwet-landgoederen-vrijstelling
en de vrijstelling van natuurterreinen.3.4. Uitbreiding wettelijke vrijstellingenIn 1977 werd bij Koninklijk besluit1 (KB
Schiedam) geoordeeld dat de gemeentelijke verordening vrijstellingen diende
te bevatten met betrekking tot de openbare land- en waterwegen en banen voor
openbaar vervoer per rail, alsmede voor waterverdedigings- en waterbeheersingswerken.De overwegingen hierbij waren:– dat het bepalen van de waarde in het economisch verkeer feitelijk
onmogelijk is; voor zover sprake zou kunnen zijn van overdracht van de volle
en onbezwaarde eigendom van openbare land- en waterwegen en banen voor openbaar
vervoer per rail, met de daarbij behorende kunstwerken, zal dit doorgaans
niet geschieden in het economisch verkeer, maar in het onderlinge verkeer
tussen overheden, waarbij allerlei aan het normale marktmechanisme vreemde
factoren de prijs mede zullen bepalen;– dat als er wel een waarde kan worden vastgesteld, de perceptiekosten naar verhouding hoog zullen zijn, gezien het betrekkelijk geringe
aantal en de bijzondere wijze van vaststellen van de heffingsgrondslag die
dan nodig zal zijn;– dat de vraag rijst of met betrekking tot de heffing ter zake van
openbare land- en waterwegen, met de daarbij behorende kunstwerken een belastingplichtige
is aan te wijzen, nu deze zaken bij zeer vele anonieme personen in feitelijk
gebruik zijn en bovendien er geen eigenaar aan te wijzen is;– dat de hiervoor vermelde bezwaren in belangrijke mate ook gelden
met betrekking tot de heffing van OZB van waterverdedigings- en waterbeheersingswerken.
Dat weliswaar niet ondenkbaar is dat er bepaalde tot de laatstbedoelde groep
van onroerende zaken behorende objecten zouden zijn ten aanzien waarvan deze
bezwaren geen (of in veel mindere mate) gelding zouden hebben;– dat het betrekken van de genoemde onroerende zaken in de belastingheffing
OZB voor zover toebehorende aan het Rijk, de provincie of een ander niet-gemeentelijk
overheidslichaam of semi-overheidslichaaam in strijd moet worden geacht met
het algemene belang.Deze informele regeling van verplichte vrijstellingen heeft gewerkt tot
1983. Bij de behandeling van het wetsvoorstel tot wijziging van de Gemeentewet
met betrekking tot het opnemen van de gecorrigeerde vervangingswaarde als
heffingsmaatstaf1, werden via amendementen deze«informele»
vrijstellingen omgezet in wettelijke vrijstellingen. De regering verzette
zich tegen deze uitbreiding van de wettelijke vrijstellingen, omdat er hierdoor
vooruit werd gelopen op de conclusies van de commissie Christiaanse terwijl
er feitelijk niets veranderde.3.5. Commissie Christiaanse (1983)De Commissie tot herziening van het belastinggebied van provincies en
gemeenten (Commissie Christiaanse) geeft in haar rapport2 aan dat zij het aantal vrijstellingen in de OZB alsmede de aard van
enkele vrijstellingen een knelpunt acht. De commissie gaat ervan uit dat de
OZB, als belangrijkste gemeentelijke belasting, een zo breed mogelijk draagvlak
van contribualen moeten hebben. Om die reden dienen er zo weinig mogelijk –
met name verplichte – vrijstellingen van kracht te zijn. Voor zover
er vrijstellingen worden opgenomen dienen deze naar de mening van de commissie
niet in strijd te zijn met de fiscale beginselen waarop de OZB zijn gebaseerd.
De commissie geeft vervolgens aan dat de OZB algemene belastingen zijn met
een objectief en zakelijk karakter, die op de profijtgedachte in ruime zin
zijn gebaseerd. Vrijstellingen die niet passen bij deze uitgangspunten behoren
naar de mening van de commissie in het algemeen niet te worden opgenomen.Tegen de meeste echte vrijstellingen heeft de commissie gezien hun motivering,
in het licht van haar uitgangspunten op zichzelf geen overwegende bezwaren
(met uitzondering van cultuurgronden). In haar wetsontwerp heeft de commissie
dan ook alle verplichte vrijstellingen (m.u.v. cultuurgronden) gehandhaafd
omdat de argumenten waarop deze vrijstellingen berusten naar haar oordeel
nog van kracht zijn.De commissie is van oordeel dat voor de verplichte vrijstelling voor cultuurgronden
geen plaats meer is (zie voor overwegingen paragraaf 4.1). 3.6. Commissie De Kam (1992)De Commissie verruiming eigen middelen lagere overheden, heeft in haar
rapport «Belastingen omlaag» eveneens aandacht besteed aan de
wettelijke vrijstellingen1. De commissie geeft
aan dat zij van mening is dat alle wettelijke vrijstellingen kunnen vervallen,
met uitzondering van de internationale- en diplomatieke vrijstellingen. Zij
motiveert haar conclusie dat vrijstellingen zich slecht verdragen met het
objectieve en zakelijke karakter van de OZB.3.7. Invoering Wet WOZ en wijziging FvwMet ingang van 1 januari 1995 is de Wet WOZ in werking getreden. Gemeenten
dienen in beginsel alle onroerende zaken te taxeren ten behoeve van de heffing
van verschillende belastingen. De door de gemeenten vastgestelde waarden worden
verstrekt aan de afnemers, te weten het Rijk, de waterschappen en de gemeenten
zelf. Er zijn echter onroerende zaken waarvan de waarde voor geen van de afnemers
van belang is omdat die objecten niet in de belastingheffing worden betrokken.
In de uitvoeringsregeling uitgezonderde objecten Wet WOZ2 zijn de onroerende zaken opgesomd waarvan de waarde niet bepaald hoeft
te worden. De wettelijke vrijstellingen in de OZB zijn hierbij als uitgangspunt
genomen. Getoetst is of de vrijgestelde objecten voor de OZB evenmin van belang
zijn voor de belastingheffing van de waterschappen of het Rijk. Het gevolg
hiervan is dat niet alle wettelijke OZB-vrijstellingen zijn overgenomen als
«WOZ-vrijstellingen».De volgende wettelijke vrijstellingen voor de OZB gelden niet voor de
Wet WOZ:1. kassenvrijstelling;2. kerkenvrijstelling;3. vrijstelling voor waterbeheersingswerken;4. vrijstelling voor rioolwaterzuiveringsinstallaties.Doordat de OZB-vrijstellingen ruimer zijn dan de WOZ-vrijstellingen, betekent
dit dat gemeenten een aantal onroerende zaken, vallende onder de bovengenoemde
vrijstellingen, uitsluitend taxeert ten behoeve van de waterschappen.Met ingang van 1 januari 1997 is de capaciteit van de onroerende-zaakbelastingen
één van de maatstaven van de algemene uitkering uit het gemeentefonds.
De belastingcapaciteit representeert het vermogen van een gemeente om zelf
inkomsten te verwerven. De omvang van de belastingcapaciteit is van invloed
op de hoogte van de algemene uitkering van gemeenten. Een gemeente met een
grote belastingcapaciteit ontvangt minder algemene uitkering dan een overigens
gelijke gemeente met een kleine belastingcapaciteit.Verplichte vrijstellingen in de OZB behoren niet, facultatieve vrijstellingen
behoren wel tot de belastingcapaciteit van de gemeente in het kader van de
Fvw.Aangezien de belastingcapaciteit voor de OZB van invloed is op de verdeling
van de algemene uitkering, leiden wijzigingen in het wettelijke vrijstellingsregime
tot herverdeling van de algemene uitkering over gemeenten. Het bijvoorbeeld
omzetten van een facultatieve vrijstelling (zoals substraatteelt) in een wettelijke
vrijstelling, heeft tot gevolg dat de belastingcapaciteit daalt. De totale
algemene uitkering aan de gemeenten ondergaat evenwel geen wijziging. Het
gevolg is dat gemeenten met veel substraatteelt er gemiddeld op vooruit zullen
gaan ten laste van gemeenten met weinig of geen substraatteelt.
De laatstbedoelde gemeenten zullen, wanneer zij een gelijk voorzieningenniveau
willen handhaven, hun tarieven moeten verhogen. Voor gemeenten met veel substraatteelt
stijgt de algemene uitkering, waardoor zij ceterisparibus hun tarieven kunnen
verlagen1.Niet alleen treedt bij een wijziging van het wettelijk vrijstellingsregime
een herverdeeleffect op tussen de gemeenten. Ook binnen de groep belastingplichtigen
in een gemeente vindt er een belastingverschuiving plaats. De groep belastingplichtigen
die wordt vrijgesteld ontvangt een belastingvoordeel, de niet-vrijgestelde
belastingplichtigen moeten ceteris paribus de inkomstenderving opvangen en
gaan daardoor meer betalen.4. DE WETTELIJKE VRIJSTELLINGEN NADER BEKEKEN4.1. De cultuurgrondvrijstellingWanneer ingevoerd: met de invoering van de
OZB in 1970.Aanleiding: het kabinet heeft deze vrijstelling
(als enige) opgenomen in het wetsvoorstel aan de Tweede KamerMotivering: Ten eerste werd aangegeven dat
het niet gewenst werd geacht de cultuurgrond ook voor de gemeentelijke OZB
aan te slaan, omdat de agrarische sector reeds fors bijdroeg aan de waterschappen.
Als ook OZB zou worden geheven, zou de agrarische sector duidelijk te zwaar
belast kunnen worden. De tweede reden voor de vrijstelling voor cultuurgrond
was gelegen in de landbouwregelingen van de EEG. Deze betekenden een belangrijke
beperking van de mogelijkheid de op de cultuurgrond rustende lasten door te
berekenen. Aangegeven werd dat dit ertoe leidde dat deze lasten in de agrarische
sector in toenemende mate gingen functioneren als een bedrijfsbelasting.Commissie-Christiaanse: deze commissie heeft
als eerste voorgesteld om de cultuurgrondvrijstelling te schrappen. De commissie
meent dat de bezwaren die in 1970 golden voor het in de heffing betrekken
van de cultuurgrond zijn vervallen. Zij geeft hiervoor de volgende overwegingen.– de vrijstelling staat dwars op het uitgangspunt dat de OZB een
zo breed mogelijk draagvlak behoren te hebben. Met name in agrarische gemeenten
betekent dit een gevoelige aderlating voor het objectenbestand van de OZB;– de vrijstelling strookt niet met de fiscale beginselen waarop
de OZB zijn gebaseerd.– het is in strijd met de profijtgedachte eigenaren en gebruikers
van cultuurgronden, die evenals eigenaren en gebruikers van onroerende zaken
van de gemeentelijke voorzieningen profiteren, buiten de heffing te plaatsen;– het argument, dat de cultuurgrond voor het draagvlak van de waterschapsheffing
een relatief grotere betekenis heeft dan voor de gemeentelijke belastingen,
heeft naar het oordeel van de commissie aanzienlijk aan kracht ingeboet, omdat
het aandeel van het gebouwde onroerend goed in de opbrengst van de waterschapsomslag
sedert 1970 sterk is toegenomen. De waterschapsomslag wordt thans (1983) in
vrijwel gelijke mate door gebouwd en ongebouwd onroerend goed gedragen. De
commissie gaf destijds aan dat in de toekomst dit argument mogelijk nog meer
aan kracht kan inboeten, als ook de pachters en inwoners in de omslagheffing
worden betrokken;– het argument dat de landbouwregelingen van de EG een beperking
betekenen voor de mogelijkheid de op de cultuurgrond rustende lasten door te berekenen, spreekt de commissie niet aan. Ook in andere bedrijfssectoren
is het geen ongewoon verschijnsel dat allerlei lasten niet kunnen worden doorberekend,
gelet op de prijsconcurrentie.Commissie De Kam: deze commissie stelt voor
alle vrijstellingen te laten vervallen en geeft geen specifieke overwegingen
aan voor het laten vervallen van de cultuurgrond- en kassenvrijstelling. Wel
geeft zij aan dat als de cultuurgrond- en kassenvrijstelling vervalt, dit
voor eigenaren en gebruikers van cultuurgrond mogelijk een lastenverzwaring
van 200 miljoen gulden betekent.Ontwikkelingen: Op 1 januari 1992 is de Waterschapswet
in werking getreden. Hierbij zijn twee nieuwe omslagen geïntroduceerd;
de pachtersomslag en de ingezetenenomslag. Sinds 1995 komt naar schatting
circa een derde deel van de totale opbrengst omslagheffing van de omslag ongebouwd1.Op 26 oktober 1999 heeft de Eerste Kamer het initiatiefwetsvoorstel substraatteelt,
waardoor de voor de OZB geldende cultuurgrondvrijstelling wordt uitgebreid
tot de substraatteelt, aangenomen2. Voor meer
informatie over de fiscale behandeling van grond wordt verwezen naar het onderzoek
gecoördineerd door het Ministerie van Financiën, dat tezamen met
deze notitie is aangeboden.4.2. KassenvrijstellingWanneer ingevoerd: Besluit gemeentelijke onroerend-goedbelastingen
(1971)Aanleiding: invoering cultuurgrondvrijstellingMotivering: deze vrijstelling hangt nauw samen
met de cultuur-grondvrijstelling. De ondergrond van gebouwen wordt niet afzonderlijk
als ongebouwde eigendom in de belasting betrokken, doch tezamen met het gebouw
als één onroerend goed aangemerkt. In de gevallen waarin kassen
als gebouwde eigendommen zijn aan te merken, is de ondergrond daarvan derhalve
geen afzonderlijk object en zou de cultuurgrondvrijstelling in het gedrang
komen.Ontwikkelingen: In het kader van de Wet WOZ
dienen gemeenten kassen te waarderen ten behoeve van de waterschappen.4.3. KerkenvrijstellingWanneer ingevoerd: met de invoering van de
OZB in 1970.Aanleiding: Amendement-Kieft3Motivering: Door de indiener van het amendement
werd aangegeven dat het uitgangspunt is dat de gemeentelijke autonomie zo
weinig mogelijk moet worden aangetast. Naar de mening van de indiener is het
onjuist om de mogelijkheid van vrijstellingen voor de kerken aan alle afzonderlijke
gemeenten over te laten. De indiener acht dit onjuist4, omdat het gesprek over de wenselijke financiële verhouding tussen
kerk en staat nog aan de gang is, terwijl de huidige kerkenvrijstelling sinds
jaar en dag wordt gekend (in de grondbelasting).Ontwikkelingen: De verhouding tussen kerk
en staat wordt in Nederland in staatsrechtelijke zin gekenmerkt door het beginsel
van scheiding tussen kerk en staat. In het eindrapport dat de commissie van
advies inzake de criteria voor steunverlening aan kerkgenootschappen
en andere genootschappen op geestelijke grondslag (Commissie Hirsch Ballin)
in maart 1988 aan het kabinet heeft uitgebracht, komt deze commissie tot de
conclusie dat dit beginsel «zich niet verzet tegen steunverlening door
de staat aan genootschappen op geestelijke grondslag, mits de organisatorische
zelfstandigheid en de belijdenisvrijheid worden gerespecteerd, de genootschappen
op gelijke voet worden behandeld en de overheid zich onthoudt van maatregelen
die ertoe strekken een bepaalde godsdienstige of levensbeschouwelijke richting
te bevorderen ten koste van andere». Tegen de achtergrond van het beginsel
van scheiding tussen kerk en staat meende de Commissie Hirsch Balin dat voor
overheidssteun slechts dan reden is, wanneer zonder deze steun bijzondere
omstandigheden de uitoefening van de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging
belemmeren. Deze opvatting brengt volgens de commissie mee dat het ook niet
de taak van de overheid is om genootschappen algemene financiële steun
te geven ten behoeve van stichting, onderhoud exploitatie of restauratie van
hun gebouwen als zodanig. Een bijzondere omstandigheid die wel aanleiding
tot steunverlening kan geven, is het feit dat het kerkgebouw een monument
is. Het kabinet heeft dit standpunt destijds onderschreven1.Als gevolg van de invoering van de Wet WOZ dienen gemeenten kerken te
waarderen ten behoeve van de waterschappen.4.4. Natuurschoonwet-landgoederen vrijstellingWanneer ingevoerd: met de invoering van de
OZB in 1970Aanleiding: Amendement-Kieft2Motivering: voor de vrijstelling van bosgronden
en natuurterreinen is aangevoerd het belang daarvan voor de recreatie en het
toerisme. Ook het geringe rendement van deze landgoederen is bij het mondeling
overleg ter sprake gekomen en kennelijk als argument voor de vrijstelling
gezien. Voorts werd aangegeven dat de onderhavige landgoederen soms in meer
dan een gemeente zijn gelegen. Een verschillend vrijstellingsregime kan dan
tot ongelijkheid leiden.Ontwikkelingen: In het kader van de Wet WOZ
zijn de Natuurschoonwet-landgoederen vrijgesteld.4.5. Vrijstelling voor natuurterreinenWanneer ingevoerd: met de invoering van de
OZB in 1970Aanleiding: Amendement-Kieft15Motivering: het amendement bevat geen motivering.
Mogelijk is gedacht aan het belang van natuurterreinen voor recreatie, toerisme
en de (on)mogelijkheid om inkomen uit natuurterreinen te verwerven. Wellicht
heeft de bescherming en conservering van natuurterreinen een rol gespeeld.Onwikkelingen: In het kader van de Wet WOZ
zijn de natuurterreinen vrijgesteld. 4.6. Vrijstelling voor openbare land- en waterwegen en
rails, een en ander met inbegrip van kunstwerkenWanneer ingevoerd: met ingang van het belastingjaar
1983 is deze vrijstelling wettelijk geregeld. Al in 1977 werd bij koninklijk
besluit (KB Schiedam) geoordeeld dat de gemeentelijke verordening vrijstellingen
dient te bevatten met betrekking openbare landen waterwegen en banen voor
openbaar vervoer per rail.Aanleiding: amendement-van Rossum1Motivering: het amendement bevat geen motivering
voor het opnemen van de vrijstelling. Het koninklijk besluit «Schiedam»
noemt wel enkele argumenten voor de vrijstelling van openbare wegen:– de bepaling van de waarde in het economisch verkeer van openbare
wegen is feitelijk onmogelijk;– de kosten van taxatie zullen hoog zijn, dat de geringe netto-opbrengsten
de heffing niet rechtvaardigt;– aanwijzing van de belastingplichtigen zal problemen opleveren.Ontwikkelingen: ook in het kader van de Wet
WOZ, zijn openbare land- en waterwegen en rails vrijgesteld. In een recente
Hofuitspraak2 in een proefprocedure inzake de
waardering van een stationscomplex is nader ingegaan op de interpretatie van
de reikwijdte van de onderhavige vrijstelling. In de Hofuitspraak wordt ten
aanzien van alle onderdelen van het stationscomplex aangegeven of deze wel
of niet onder de reikwijdte van de onderhavige vrijstelling vallen. Naar het
oordeel van het Hof vallen in de voorgelegde situatie bijvoorbeeld perrons,
technische ruimten zoals het kantoor van de verkeersleiding, een voetgangerstunnel
en het stationsplein onder de vrijstelling. De transferruimte en de kantoren
vallen bijvoorbeeld niet onder de vrijstelling. Beide partijen hebben beroep
in cassatie ingesteld tegen de hofuitspraak.4.7 Vrijstelling voor waterverdedigings- en waterbeheersingswerken
en vrijstelling voor rioolzuiveringsinstallatiesWanneer ingevoerd: met ingang van het belastingjaar
1983 is deze vrijstelling wettelijk geregeld. Al in 1977 was deze vrijstelling
bij koninklijk besluit geregeld.Aanleiding: amendement-van Rossum3Motivering: de vrijstellingen worden door
de indieners gemotiveerd door het bijzondere karakter van waterstaatswerken.
Aangegeven wordt dat kenmerkende van waterstaatswerken in beheer van overheidslichamen
is dat zij een bijzondere publiekrechtelijke functie hebben en, zo lang zij
als waterstaatswerk deze functie vervullen, de waterstaatkundige beheerstaak
in zich dragen. Eigendom van een waterstaatswerk draagt de waterstaatstaak
onlosmakelijk in zich, waardoor het waterstaatswerk zich daarin principieel
onderscheidt van andere onroerende zaken in eigendom van overheidslichamen4.De indiener geeft in een mondeling overleg5
aan dat als de zuiverings-technische werken onder de OZB komen te vallen,
dit alle huishoudens f 3,- à f 4,- (als gevolg van afwenteling)
zal kosten. Dit achtte hij bezwaarlijk.Ontwikkelingen: de waterbeheersingswerken
en rioolwaterzuiverings-installaties dienen in het kader van de Wet WOZ door
gemeenten gewaardeerd te worden ten behoeve van de waterschappen
Deze werken worden betrokken in de heffing van de waterschapsomslag gebouwd,
maar zijn vrijgesteld voor de OZB. Waterverdedigingswerken dienen niet gewaardeerd
te worden, omdat deze in het kader van de Wet WOZ in de Waterschapswet1 ook zijn vrijgesteld voor de waterschapsomslag gebouwd.4.8. Werktuigenvrijstelling (vanaf de invoering betrof
dit een waarderingsvoorschrift en geen vrijstelling)Wanneer ingevoerd: Besluit gemeentelijke onroerend-goedbelastingen
(1971) (hierna te noemen: besluit OGB)Aanleiding: De Kroon kreeg bij de invoering
van de OZB 1970 de bevoegdheid bij AMVB nadere regels te stellen aan de wijze
van bepaling van de waarde in het economisch verkeer. De werktuigenvrijstelling
is een uitwerking hiervan.Motivering: De werktuigenvrijstelling is afkomstig
uit de grondbelasting. In de nota van toelichting bij het Besluit OGB, wordt
aangegeven dat het opnemen van de werktuigenvrijstelling stoelt op dezelfde
gedachtengang als in de grondbelasting2. In 1873
gaf de toenmalige Minister van Financiën bij de herziening van de grondbelasting
aan dat wanneer de zeer kostbare werktuigen die bij de industrie in gebruik
waren, bij het taxeren van de belastbare opbrengst van fabrieksgebouwen in
aanmerking zouden worden genomen, dit tot een zeer onbillijke en exceptionele
belasting van de fabrieksindustrie zou leiden3.
Tevens werd aangegeven dat over de fabrieksnijverheid al een andere belasting
werd geheven, waarvan het bedrag van sommige werktuigen afhankelijk was4.In het nader rapport van 11 oktober 1971 bij het besluit OGB stellen de
toenmalige staatssecretarissen van Binnenlandse Zaken en Financiën, dat
de OZB ertoe strekt belasting te heffen van gebouwen en gronden, aangeduid
als gebouwde en ongebouwde eigendommen. Onder een gebouwd eigendom zou naar
de mening van de toenmalige staatssecretarissen moeten worden verstaan elk
gebouw dienende tot bewaring van goederen of tot het beschutten van personen
of zaken tegen de invloed van de buitenlucht. Daarbij zou tot het gebouw mede
moeten worden gerekend datgene wat deze zaken beter geschikt maakt voor het
doel waarvoor deze wordt gebruikt. Als voorbeeld wordt gegeven een vast bad
in een woning, die een woning beter geschikt maakt voor het doel waarvoor
dit wordt gebruikt. Aangegeven wordt dat werktuigen het gebouw niet beter
geschikt maken voor het doel waarvoor dit wordt gebruikt, maar het gebouw
het gebruik van de werktuigen dient (het gebouw biedt namelijk beschutting
aan de werktuigen). De staatssecretarissen van Binnenlandse Zaken en Financiën
geven bij de behandeling van het wetsvoorstel «materiële belastingbepalingen5 » in 1991 aan dat zij het daarom niet wenselijk
achten dat werktuigen die ten gevolge van het feit dat ze de beschutting van
een gebouw nodig hebben, waardoor ze met dit gebouw een eenheid vormen, in
de heffing van de OZB worden betrokken. Tevens geven zij aan dat het schrappen
van de werktuigenvrijstelling een aanzienlijke verschuiving van de belastingdruk
tot gevolg zou hebben.Ontwikkelingen: Op 1 januari 1999 is de Wet
tot wijziging van de Gemeentewet inzake de werktuigenvrijstelling in de onroerende-zaakbelasting,
in werking getreden6. Het doel van deze wetswijziging
was de werktuigenvrijstelling redactioneel in overeenstemming te brengen met
het Burgerlijk Wetboek. De wetswijziging beoogde geen wijziging in de belastingdruk
van burgers en bedrijven aan te brengen. De inwerkingtredingbepaling van de
onderhavige wet is zodanig geregeld dat de nieuwe werktuigenvrijstelling
pas effectief wordt voor de belastingheffing vanaf het tweede WOZ-tijdvak
dat per 1 januari 2001 ingaat. BIJLAGE Onderzoek fiscale behandeling van grond1. InleidingTijdens een algemeen overleg op 2 december 19981 is door mevrouw Noorman-Den Uyl gevraagd om een onderzoek waarin:– de definitie van cultuurgrond wordt verduidelijkt;– nagegaan wordt of het consequenties heeft voor andere fiscale
wetten als grond agrarisch dan wel industrieel wordt gebruikt.Dit onderzoek is vervolgens tijdens dat overleg toegezegd door de Staatssecretaris
van Financiën.Het tweede deel van de vraagstelling hebben wij opgevat als de vraag naar
de fiscale behandeling van cultuur(grond)teelt versus die van substraatteelt.
Het inventarisatie-onderzoek is breed opgezet en heeft betrekking gehad op
de gemeentelijke belastingen, de rijksbelastingen en de waterschapsbelastingen.
De conclusie die op basis van onderstaand onderzoek kan worden getrokken is
dat naast de OZB alleen in de overdrachtsbelasting een onderscheid tussen
cultuurgrond en substraat relevant is.2. Gemeentelijke belastingenvan de gemeentelijke belastingen zijn alleen
de onroerende-zaakbelastingen (OZB)2 voor dit onderzoek van wezenlijk belang.In reactie op de door mevrouw Noorman-Den Uyl gestelde vraag naar verduidelijking
van de definitie van cultuurgrond kan het volgende worden opgemerkt.Toepassing van de cultuurgrondvrijstelling in de OZB vereist dat wordt
voldaan aan de volgende voorwaarden:– er moet sprake zijn van cultuurgrond; dit is grond die bewerkt
en verzorgd wordt om gewassen te kweken; daarnaast dient deze in cultuur te
zijn gebracht. De primaire functie van deze grond moet zijn het laten groeien
en voeden van gewassen ten behoeve van de land- of bosbouw.– er moet sprake zijn van een bedrijfsmatige exploitatie van de
cultuurgrond;– de exploitatie dient plaats te vinden ten behoeve van de land-
of bosbouw;De invulling van de bovengenoemde voorwaarden is verder uitgewerkt in
jurisprudentie.Indien cultuurgrond de ondergrond vormt van gebouwde eigendommen, wordt
de waarde van deze gebouwde eigendommen ook buiten de belastingheffing gehouden.
Deze waarderingsregel staat bekend als de kassenvrijstelling.Uit jurisprudentie blijkt dat substraatteelt niet als cultuurgrond wordt
aangemerkt. De cultuurgrond- en de kassenvrijstelling is derhalve niet van
toepassing bij substraatteelt. Het initiatiefwetsvoorstel tot wijziging van
de Gemeentewet (OZB-vrijstelling voor substraatteelt, TK 1998–1999,
26 423) strekt ertoe de cultuurgrondvrijstelling uit te breiden tot de
substraatteelt. Dit wetsvoorstel is op 26 oktober 1999 door de Eerste Kamer
aangenomen, maar tot op heden niet gecontrasigneerd en derhalve niet in werking
getreden. Voor de overige OZB-vrijstellingen die te maken hebben met grond geldt
dat het onderscheid cultuurgrond versus substraat niet relevant is.3. RijksbelastingenDe belangrijkste rijksbelastingen die in het kader van dit onderzoek van
belang zijn, zijn de inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting, en overdrachtsbelasting.Voor ondernemers in de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting
is de waardeverandering van grond die wordt gebruikt in het eigen landbouwbedrijf –
inclusief de ondergrond van gebouwen – op grond van de landbouwvrijstelling
onbelast. Deze vrijstelling is slechts van toepassing op waardeveranderingen
die zijn ontstaan in het landbouwbedrijf1. Het
onderscheid cultuurgrond versus substraat speelt bij deze vrijstelling geen
rol (meer).In de overdrachtsbelasting gelden diverse
vrijstellingen voor grond in de agrarische sfeer. Grond is daarbij meestal
omschreven als «landerijen en de als kweek- en teeltmiddel gebruikte
ondergrond van glasopstanden». Aldus wordt een onderscheid gemaakt tussen
cultuurgrond en substraatteelt in die zin dat substraatteelt nagenoeg steeds
buiten de vrijstelling valt. Het gaat bij deze vrijstellingen om aankoop van
naburige grond (tot een maximum oppervlakte), om de hervestiging van glastuinbouwbedrijven
(bij uitzondering wel van toepassing bij substraatteelt), om de hervestiging
van andere agrarische bedrijven (als gevolg van bepaalde vormen van overheidsbeleid
me betrekking tot natuurlijke en landschappelijke waarden en de ruimtelijke
ordening) en om ruiling van grond (in dezelfde of een aangrenzende gemeente).Daarnaast bestaan vrijstellingen voor de verkrijging door het Bureau Beheer
Landbouwgronden en voor de verkrijging in het kader van landinrichting (Landinrichtingswet).4. WaterschapsbelastingenVoor de omslagheffing worden tuinbouwkassen
op grond van artikel 117 Waterschapswet aangemerkt als gebouwde onroerende
zaken. Dit betekent dat zij onder de omslagheffing gebouw vallen en dat de
heffingsmaatstaf «waarde in het economische verkeer» van toepassing
is (zoals vastgesteld door de gemeente voor de uitvoering van de Wet WOZ).
Er wordt daarbij geen onderscheid gemaakt tussen vollegrondteelt of substraatteelt.
Relevant is het gebouwde karakter van het object en niet het eventuele agrarische
gebruik daarvan. In beginsel worden van de omslagheffing geen objecten vrijgesteld,
omdat elke gebouwde (en ongebouwde) onroerende zaak in meer of mindere mate
belang heeft bij de taakuitvoering door het waterschap. Vrijstelling wordt
slecht verleend in het uitzonderlijke geval dat elk belang bij de taakuitoefening
ontbreekt. In het algemeen kan worden gesteld dat het belang voor tuinbouwkassen
aanzienlijk is.De omslag wordt geheven van de zakelijk gerechtigden van gebouwde onroerende
zaken. Deze zaken betreffen gebouwde eigendommen inclusief daaraan dienstbare
ongebouwde eigendommen (artikel 117, eerste en tweede lid, Waterschapswet).
Op de regel dat dienstbare ongebouwde eigendommen in de omslagheffing gebouwd
worden betrokken geldt een aantal uitzonderingen. Dienstbare ongebouwde eigendommen
die bij de bepaling van de WOZ-waarde buiten aanmerking worden gelaten, zijn
onderwerpen aan de omslag ongebouwd. De omslag gebouwd en de OZB maken gebruik
van dezelfde heffingsmaatstaf, namelijk de waarde in het economische
verkeer, zoals door de gemeente op grond van de Wet WOZ is vastgesteld.In de verontreinigingsheffing worden tuinbouwkassen
thans belast op basis van de vervuilingswaarde van het daaruit geloosde afvalwater.
Deze vervuilingswaarde wordt veelal forfaitair bepaald (het forfait voor kleine
bedrijfsruimten of de tabel afvalwatercoëfficiënten wordt toegepast).
In het onlangs door de Eerste Kamer aangenomen wetsvoorstel tot vervanging
van (het fiscale) hoofdstuk IV van de WVO is een bijzondere bepaling opgenomen
die dwingend voorschrijft dat de vervuilingswaarde voor tuinbouwkassen zal
worden vastgesteld aan de hand van de oppervlakte (3 vervuilingseenheden per
hectare). De inwerkingtredingsdatum van deze wijziging is gesteld op 1 januari
2001.Ook voor de overige waterschapsbelastingen geldt dat geen fiscaal onderscheid
wordt gemaakt tussen substraatteelt en cultuur(grond)teelt. XNoot1Op grond van artikel 243 van de Gemeentewet en ingevolge internationale
overeenkomsten die rechtstreekse werking hebben, kunnen diplomatieke en internationale
vrij- stellingen worden verleend (zie para- graaf 2.6.). Dit betreffen wettelijke
vrijstellingen.XNoot1Kamerstukken II 1998/1999, 26 423.XNoot2In deze notitie zal steeds de term «onroerende-zaakbelastingen»
worden gebruikt, ook daar waar het gaat over de periode vóór
1992 toen de term «onroerend-goedbelasting» werd gehanteerd.XNoot1Koninklijk besluit van 5 december 1977, nr. 7, inzake de onthouding
van goedkeuring aan een besluit tot wijziging van de verordening onroerend-goedbelastingen
van de gemeente Schiedam.XNoot1Kamerstukken II 1982/1983, 17 653, nr. 10, blz. 1.XNoot2Rapport inzake de herziening van het belastinggebied van provincies en
gemeenten, Den Haag, juni 1983, Ministerie van Binnenlandse Zaken, blz. 50–51.XNoot1Rapport van de Commissie verruiming eigen middelen lagere overheden, Belastingen
omlaag, Den Haag, 28 augustus 1992, Ministerie van Binnenlandse
Zaken, blz. 53.XNoot2Oorspronkelijk gepubliceerd in Stcrt. 1994, 253. Verwerkte wijzigingen:
Stcrt. 1996, 248.XNoot1Voor gemeenten die substraatteelt altijd in de heffing hebben betrokken
staat tegenover de genoemde stijging van de algemene uitkering een daling
van de belastingopbrengst OZB als gevolg van het niet meer in de heffing kunnen
betrekken van substraatteelt.XNoot1Statisch bulletin 3 (CBS) 21/1/99, blz. 9.XNoot2Kamerstukken II 1998/1999, 26 423.XNoot3Kamerstukken II 1970/71, 9538, nr. 37.XNoot4Handelingen II 1970/1971, 9538, blz. 449.XNoot1Kamerstukken II 1989/1990, 20 868, nr. 2.XNoot2Zie voetnoot 11.XNoot1Kamerstukken II 1982/1983, 17 653, nr. 10.XNoot2Hof Amsterdam 11 juni 1999, nr. 97/20 101- M-4, Belastingblad 1999,
blz. 726–734.XNoot3Zie voetnoot 13.XNoot4Kamerstukken II 1982/1983, 17 653, nr. 5, blz. 4.XNoot5Kamerstukken II 1982/1983, 17 653, nr. 9.XNoot1Artikel 117, vijfde lid, van de Waterschapswet.XNoot2Nota van toelichting bij besluit van 14 oktober 1971 (Besluit gemeentelijke
onroerend-goedbelastingen), (Stb. 616).XNoot3Kamerstukken 1872/1873, 137, Bijblad van de Nederlandsche Staatscourant.XNoot4Kamerstukken 1872/1873, 137, nr. 3.XNoot5Kamerstukken 1990/1991, 21 591, nr. 7, blz. 25.XNoot6Stb. 1998, 685.XNoot1TK 1998–1999, 26 200 C, nr. 11.XNoot2Voor de volledigheid wordt opgemerkt dat de relatie met de brond in de
precariobelasting en de baatbelasting buiten het bestek van dit onderzoek
valt. Het gaat bij de gemeentelijke precariobelasting primair om het hebben
van voorwerpen onder, op of boven gemeentegrond. Bij de baatbelasting gaat
het om een belasting welke wordt geheven met betrekking tot onroerende zaken
die worden gebaat door getroffen gemeentelijke voorzieningen. Voor beide belastingen
geldt dat het onderscheid tussen cultuurgrond en substraat neit ter zake doet.XNoot1Een aanscherping van deze vrijstelling zal worden opgenomen in het wetsvoorstel
ondernemerspakket 21eeeuw. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26800-B-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl