Wijziging Wet melding ongebruikelijke transacties en Wet identificatie bij dienstverlening; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29990, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

16-09-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29990 nr. 7

14-09-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidingAlgemeenOngebruikelijke transactieCapaciteitTerrorismebestrijdingAdministratieve lastenSubjectieve gronden en lastenreductieIdentificatieplichtEuropese richtlijnMeldsysteemMelding en sanctioneringToezichtArtikel 17 u Wet MOTHandhavingArtikelsgewijsArtikel 12Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29990Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 85 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 990Wijziging van de Wet melding ongebruikelijke transacties en de Wet identificatie
bij dienstverlening met het oog op de explicitering van de reikwijdte, versterking
van het toezicht op de naleving alsmede het aanbrengen van enkele andere wijzigingennr. 7NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 september 2005InleidingMet belangstelling hebben wij kennis genomen van het verslag. Het verheugt
ons dat de leden van de verschillende fracties positief staan tegenover het
voorstel. De vragen, opmerkingen en beschouwingen over en naar aanleiding
van het wetsvoorstel geven ons de gelegenheid om strekking en inhoud van het
wetsvoorstel te verduidelijken.Het doet ons genoegen dat de leden van de fractie van het CDA de uitgangspunten
van het wetsvoorstel kunnen onderschrijven. Deze uitgangspunten omvatten inderdaad
dat bij de dienstverlening acht wordt geslagen op ongebruikelijke transacties
die verband kunnen houden met financiering van terroristische activiteiten
en dat door vereenvoudiging van het meldsysteem een substantiële lastenvermindering
wordt gerealiseerd.De leden van de PvdA-fractie merkten op met belangstelling kennis te hebben
genomen van het wetsvoorstel. Zij vroegen waarom een aantal verbetervoorstellen
uit de Nota integriteit financiële sector en terrorismebestrijding (Kamerstukken
II 2001/02, 28 106, nr. 2) nu pas hebben geleid tot het onderhavige voorstel.Het onderhavige wetsvoorstel is een van de actiepunten uit de Nota integriteit
financiële sector en terrorismebestrijding en is minder snel tot stand
gekomen dan aanvankelijk was voorzien. Dit heeft verschillende redenen. De
tijdige implementatie van de tweede EU-anti-witwasrichtlijn1 (uitbreiding van de meld- en identificatieplicht tot de juridische
beroepsbeoefenaars) heeft prioriteit gekregen, hetgeen met het Besluit van
24 februari 2003 tot aanwijzing van instellingen en diensten in het kader
van de Wet identificatie bij dienstverlening en de Wet melding ongebruikelijke
transacties (Stb. 94) verwezenlijkt is. Verder is met de indiening van het
wetsvoorstel gewacht tot de conclusies en aanbevelingen van het WODC-onderzoek
naar de keten melding ongebruikelijke transacties, neergelegd in het WODC-rapport
«Uit onverdachte bron», bekend waren.2De leden van de fractie van de VVD, die nog een aantal vragen aan ons
wilden stellen, hopen wij met het navolgende de gewenste verduidelijking te
kunnen verschaffen. Met genoegen hebben wij verder kunnen constateren dat
ook de leden van de fracties van de SP en van de LPF de overwegingen die ten
grondslag hebben gelegen aan dit wetsvoorstel konden ondersteunen. Graag reageren
wij in het navolgende op de gestelde vragen. Waar dit zinvol voorkomt, zullen
de vragen van de onderscheiden fracties over hetzelfde punt of met elkaar
samenhangende punten gezamenlijk worden beantwoord.AlgemeenOngebruikelijke transactieDe leden van de PvdA-fractie vroegen ons een overzicht te geven van de
indicatoren aan de hand waarvan wordt beoordeeld of sprake is van een ongebruikelijke
transactie. Daarbij stelden zij de vraag hoe het grote aantal transacties
kan worden verklaard.Uit het jaaroverzicht 2004 van het meldpunt ongebruikelijke transacties
blijkt dat het aantal meldingen van ongebruikelijke transacties in 2004 voor
het eerst sinds de instelling van de meldingsplicht in 1993 een daling te
zien geeft ten aanzien van het voorafgaande jaar. Het is onze verwachting
dat deze daling zal doorzetten. Een daling van het aantal meldingen van ongebruikelijke
transacties is ook een van de doelstellingen die wij willen realiseren met
onderhavig voorstel tot wijziging van de Wet melding ongebruikelijke transacties
(hierna: Wet MOT) en de Wet identificatie bij dienstverlening (hierna: Wid).
Voor het grootste deel is de stijging van het aantal ongebruikelijke transacties
in de afgelopen jaren toe te schrijven aan de grote stijging van het aantal
meldingen van zogenoemde money transfers. Deze meldingen zijn gestegen van
20 989 in 1999 tot 116 615 in 2004.In het jaar 2004 waren de money transfers verantwoordelijk voor 67 procent
van alle meldingen (totaal aantal meldingen in 2004: 174 835). Een money
transfer is een vorm van geldovermaking waarbij een cliënt contant geld
aanbiedt en opdracht geeft dit bedrag aan een derde elders (gewoonlijk in
een ander land) contant betaalbaar te stellen1.
De overmakingen verlopen buiten het reguliere bancaire verkeer om via aparte
money transfer providers, waarvan de wereldwijd opererende Western Union en
Money Gram de grootsten zijn. De meldingen van de aanbieders van money transferdiensten
aan het meldpunt vinden grotendeels plaats op grond van een objectieve indicator:
alle transacties ter waarde van meer dan€ 2 000 dienen gemeld
te worden. In 2004 werd 93% van de meldingen van de aanbieders van money transferdiensten
op basis van deze indicator gemeld. Het percentage meldingen dat na analyse
door het meldpunt als verdacht wordt doorgemeld is relatief hoog; ongeveer
een derde van de ongebruikelijke money transfers wordt als «verdacht»
aan de politie doorgemeld.De tweede belangrijke groep meldingen is afkomstig van de banken (in 2004:
33 301). Van deze meldingen is het merendeel (77 procent) gemeld op basis
van een (subjectieve) indicator die bepaalt dat de transactie meer dan € 10 000
moet bedragen en dat er tenminste twee aanvullende omstandigheden zijn. Deze
indicator kent vijftien aanvullende omstandigheden die uiteen lopen van identificatieproblemen,
a-typische transactie voor cliënt en nerveuze cliënt tot bedrag
wordt niet gestort op eigen rekening of rekening werkgever. In het nieuwe
meldsysteem valt naar verwachting vooral ten aanzien van deze categorie van
meldingen efficiencywinst te behalen doordat de eigen inschatting van de melder
een bepalende rol gaat spelen bij de beoordeling of een transactie al dan
niet ongebruikelijk is en daarom gemeld dient te worden. Een derde grote groep meldingen (16 881 in 2004) is afkomstig van
handelaren in zaken van grote waarde, die voor 99% melden op grond van de
indicator welke ziet op een contante betaling van meer dan € 15 000.
Bijna 98% van deze meldingen houdt verband met de aankoop van een voertuig.Recentelijk is gewerkt aan een nieuw stelsel van indicatoren. Dit stelsel
is ontwikkeld in nauwe samenspraak met de meldende instellingen. De nadruk
komt voor een aantal meldende instellingen, meer in het bijzonder de banken,
te liggen op subjectieve indicatoren, waarbij zij zelf een inschatting kunnen
maken met betrekking tot het vermoeden van witwassen. De ministeriële
regeling inzake de vaststelling van de nieuwe indicatorenlijst is 25 augustus
gepubliceerd in de Staatscourant. Een overzicht van de geldende indicatoren
is onder andere te vinden op de internetpagina van het meldpunt ongebruikelijke
transacties (www.justitie.nl/mot).Deze leden vroegen tevens naar de mogelijkheden om de kwaliteit van de
meldingen te verhogen en of een materieel criterium kan worden overwogen,
waarbij meer gelet wordt op herkomst van gelden uit criminele activiteiten.De verhoging van de effectiviteit van het meldsysteem vraagt voortdurende
aandacht. Daarbij wordt gelet op het meldgedrag van de meldende instellingen,
de doeltreffendheid van de indicatoren, de verwerking van de meldingen door
het meldpunt en de opsporing en vervolging van witwassen. Aan de hand van
de beleidsreactie op het WODC-rapport «Uit onverdachte bron» worden
op de genoemde terreinen verbeteringen doorgevoerd. Het betreft onder andere
het thans voorliggende wetsvoorstel, de samenvoeging van het meldpunt en het
bureau ter politiële ondersteuning van de landelijk officier van justitie
Wet MOT (BLOM) en de vaststelling van een aanwijzing van het OM inzake witwassen.De meldende instellingen, het meldpunt, toezichthouders, het OM en de
ministeries van Financiën en van Justitie zijn verenigd in een «Werkgroep
Indicatoren». Deze werkgroep werkt in opdracht van de Begeleidingscommissie
MOT (BC MOT) en heeft als doel om onderling informatie uit te wisselen over
de werking van het indicatorenstelsel. De Werkgroep Indicatoren is nauw betrokken
geweest bij de aanpassing van de lijst met indicatoren naar een meer subjectief
georiënteerd systeem. Ruimte hiertoe wordt geboden aangezien op dit moment
slechts ongeveer een derde van de ongebruikelijke transacties als verdacht
wordt doorgemeld.De melding van een transactie door een meldende instelling vloeit voort
uit de vaststelling van het ongebruikelijke karakter van de transactie. Dit
is in de praktijk een reëel uitgangspunt. Het zal immers voor de instelling
in de meeste gevallen niet meteen duidelijk zijn van welke criminaliteitsvorm
het geld van de ongebruikelijke transactie afkomstig is. Daarentegen zal de
melder wel kunnen beoordelen of een transactie in vergelijking met overige
transacties die hij verricht uit hoofde van zijn dienstverlening ongebruikelijk
is. Gelet hierop is ook het hanteren van een meer materieel criterium voor
melding, dat toegesneden is op de onderliggende delicten, als gesuggereerd
door de leden van de fractie van de PvdA, minder voor de hand liggend.De volgende vragen van de aan het woord zijnde leden hadden betrekking
op de percentages van de meldingen die leiden tot het oordeel dat nader onderzoek
moet worden ingesteld en daartoe daadwerkelijk wordt overgegaan.Voor een antwoord op deze vragen vestigen wij de aandacht op het jaaroverzicht
2004 van het meldpunt ongebruikelijke transacties waaruit blijkt dat een totaal
van 41 003 transacties als verdacht is aangemerkt. Het betreft
een percentage van ongeveer 25 procent van de meldingen. Deze meldingen zijn
ter kennis gebracht aan de politie via het zogenoemde intranet verdachte transacties
(IVT). Het BLOM legt zich toe op verdere analyse van verdachte transacties
ten behoeve van de opsporing. Het BLOM heeft in 2004 712 dossiers voor andere
politiediensten en de FIOD-ECD samengesteld op grond van verdachte transacties.
Van deze dossiers is bekend dat ze onder andere hebben geleid tot 70 aanhoudingen
en tot inbeslagneming van € 11 294 481. Verder is het
MOT-register in 2004 943 maal bevraagd door de politie en andere opsporingsinstanties.
Deze zogenoemde LOvJ-verzoeken hebben tot verdachtverklaring van 8689 ongebruikelijke
transacties geleid. Wij merken nog op dat opsporingsonderzoek naar witwassen
vaak betrekking heeft op een groot aantal meldingen dat met elkaar in verband
staat. Zo heeft de regiopolitie Rotterdam-Rijnmond in 2004 een tiental onderzoeken
naar witwassen verricht, waarbij in totaal ongeveer 2000 verdachte transacties
betrokken waren.Op de vraag hoe vaak een melding tot een veroordelend vonnis van de strafrechter
leidt, moet het antwoord luiden dat de wijze van registratie binnen het OM
het op het moment nog niet mogelijk maakt om dit te differentiëren op
zaakniveau, althans om te bezien of onderzoek is gestart op basis van MOT-meldingen.
Het voorliggende wetsvoorstel beoogt het mogelijk te maken dat hierover door
middel van een systeem van afloopberichten, verzorgd door het OM, beter inzicht
kan worden verschaft. Meer in het algemeen kan wel worden aangegeven dat uit
cijfers van het OM blijkt dat in 2003 in 188 zaken een dagvaarding ter zake
van witwassen is uitgebracht. In 119 zaken leidde dit tot een veroordelend
vonnis met strafoplegging; in 27 gevallen volgde een vrijspraak en 38 zaken
waren op de peildatum nog in behandeling. In 2004 werd 230 maal tot dagvaarding
overgegaan. Een compleet beeld over de afloop van deze zaken is nog niet voorhanden.Graag verduidelijken wij verder dat het gebruik van MOT-meldingen voor
de vervolging van witwassen niet het enige doel van de Wet MOT is. De Wet
MOT beoogt, door te voorzien in een vast mechanisme op grond waarvan transacties
nader onder de loep kunnen worden genomen, vooral ook in preventieve zin de
integriteit van de financiële sector te bevorderen. De effecten hiervan
zijn moeilijk meetbaar, maar in ieder geval van dien aard dat in de praktijk
een trend kan worden waargenomen van het uitwijken naar het illegale circuit
van ondergronds bankieren. Voorts is het niet zo dat meldingen van verdachte
transacties slechts bijdragen aan de opsporing van zware en georganiseerde
criminaliteit voor zover het betreft de bestrijding van witwassen. De informatie
verkregen uit MOT-meldingen dient in een veelvoud van gevallen als aanwijzing
van criminele activiteiten of als informatie ter sturing van onderzoek naar
bijvoorbeeld drugshandel.CapaciteitDe leden van de fractie van de VVD vroegen hoe het is gesteld met de capaciteit
die bij politie, OM en de Belastingdienst ingezet wordt voor de opsporing
van witwassen en het financieren van terrorisme en wilden voorts weten in
welke mate deze organisaties beschikken over kennis met betrekking tot forensische
accountancy en de mogelijkheden tot opsporing van genoemde misdrijven.De professionalisering van de bestrijding van fraude en financieel-economische
criminaliteit heeft een impuls gekregen door de oprichting van het functioneel
parket van het OM, de inrichting van interregionale fraudeteams en de uitbreiding
van het bureau ontnemingswetgeving OM (BOOM). Met ingang van 1 januari
2004 zijn de Nationale en de bovenregionale recherche ingericht
en zijn de interregionale fraudeteams onderdeel geworden van de bovenregionale
recherche teams. De meeste regionale politiekorpsen beschikken over eenheden
gespecialiseerd in financieel onderzoek, zoals het bureau financieel-economische
recherche van de politieregio Amsterdam-Amstelland. De Belastingdienst beschikt
in het kader van het toezicht over 48 gekwalificeerde forensische accountants.
De capaciteit en kennis van het financieel rechercheren die noodzakelijk zijn
voor het opsporen van de misdrijven witwassen en terrorismefinanciering zijn
ook voldoende aanwezig bij de FIOD-ECD. De capaciteit voor financieel onderzoek
is daarmee in beginsel gewaarborgd (ook voor de nabije toekomst).Deze leden vroegen verder hoe het gesteld is met de samenwerking bij de
opsporing van witwassen in Europees en internationaal verband en wat de internationale
positie van Nederland is met betrekking tot witwassen en het opsporen van
geld dat voor terrorisme gebruikt zal worden.In de eerste plaats willen wij erop wijzen dat Nederland internationaal
een belangrijke rol speelt bij de bestrijding van witwassen, hetgeen zich
uit in deelneming aan internationale gremia en in het verlenen van technische
en financiële bijstand aan derde landen ter opbouw van hun systeem ter
preventie en bestrijding van witwassen.Nederland is met name een actief lid van de Financial Action Task Force
(FATF), het gremium ingesteld door de G-7, dat leidend is in de vorming van
het internationale beleid ter bestrijding van witwassen en de financiering
van terrorisme.Ook in Europees verband levert Nederland een belangrijke bijdrage aan
de bestrijding van witwassen en de financiering van terrorisme. Tijdens het
Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie in 2004 is een politiek akkoord
bereikt over de derde richtlijn witwassen. Deze richtlijn is in de ECOFIN
Raad van juni 2005 in eerste lezing aangenomen en treedt waarschijnlijk per
september 2005 in werking. De richtlijn dient binnen twee jaar geïmplementeerd
te worden.Voorts kunnen wij melding maken van het feit dat binnen het verband van
de Raad van Europa op 16 mei 2005 een nieuw Verdrag inzake witwassen,
opsporing, inbeslagneming en confiscatie van opbrengsten van misdrijven alsmede
de financiering van terrorisme tot stand is gekomen.Op tal van terreinen tracht Nederland verder met concrete initiatieven
de internationale bestrijding van witwassen te bevorderen. Wij noemen hier
de ontwikkeling van het FIU.net, een geautomatiseerd netwerk voor gegevensuitwisseling
tussen de meldpunten in de verschillende lidstaten. Het FIU.net-project wordt
geleid door het Nederlandse meldpunt, met subsidie van de Europese Commissie.
Daarnaast heeft Nederland bijvoorbeeld technische bijstand verleend aan Suriname
ten behoeve van de ontwikkeling van het Surinaamse meldpunt ongebruikelijke
transacties.Wat betreft de operationele samenwerking op het gebied van de opsporing
en confiscatie van uit criminaliteit verkregen gelden is er de afgelopen jaren
sprake van een stijgende lijn. Zo kan gewezen worden op de internationale
uitwisseling van gegevens over gemelde transacties door het meldpunt ongebruikelijke
transacties. Maar ook het aantal gevallen waarin in het kader van de opsporing
kan worden samengewerkt of rechtshulp wordt verleend, neemt toe. Hierbij speelt
het wettelijke instrumentarium een rol, zoals de implementatie van het op
16 oktober 2001 te Luxemburg tot stand gekomen protocol bij de Overeenkomst
betreffende de wederzijdse rechtshulp in strafzaken tussen de Lidstaten van
de Europese Unie, door de wet van 8 maart 2004 tot wijziging van het
Wetboek van Strafvordering in verband met de regeling van bevoegdheden tot
het vorderen van gegevens in de financiële sector (Stb. 109). De samenwerking
krijgt op korte termijn opnieuw een impuls door de implementatie van
de EU kaderbesluiten inzake bevriezing en inzake confiscatie, beide gebaseerd
op het beginsel van wederzijdse erkenning.De leden van de VVD-fractie vroegen tenslotte wat de verhouding is van
het aantal in Nederland geconstateerde gevallen van witwassen ten opzichte
van het aantal gevallen dat in het buitenland wordt opgespoord.Te dien aanzien moeten wij meedelen dat het kwantificeren van de mate
waarin witwassen in internationale vergelijking meer of minder voorkomt een
lastige, zo niet onmogelijke opgave is. Dit komt allereerst door verschillen
in de definities van witwassen. Nederland hanteert een ruime definitie, terwijl
andere landen restrictievere delictsomschrijvingen kennen. Bedacht zij voorts
dat informatie over het aantal witwaszaken soms betrekking heeft op het aantal
ingestelde vervolgingen en in andere gevallen op het aantal veroordelingen
dat daarvan het resultaat is. Zoals hiervoor aangegeven, is in 2003 in 188
zaken een dagvaarding wegens witwassen uitgebracht. In 119 zaken leidde dit
tot een veroordelend vonnis met strafoplegging; in 27 gevallen volgde een
vrijspraak en 38 zaken waren op de peildatum nog in behandeling. Daartegenover
kan ter globale vergelijking in de vorm van buitenlandse cijfers worden gemeld
dat in de Verenigde Staten in het jaar 2001 1194 personen werden veroordeeld
voor witwassen en in 2003 in Frankrijk tegen 63 personen een veroordelend
vonnis wegens dit misdrijf werd uitgesproken.Op dit moment voert het ministerie van Financiën een onderzoek uit
naar de economische effecten van criminele geldstromen. In dit onderzoek komt
ook de internationale component van witwassen aan de orde. Uw Kamer zal te
zijner tijd ingelicht worden over de uitkomsten van dit onderzoek.TerrorismebestrijdingDe leden van de fractie van het CDA merkten op dat het bij de Wet MOT
gaat om het witwassen van opbrengsten van zware criminaliteit. Naar het oordeel
van deze leden wordt daaraan het bestrijden van terrorisme toegevoegd. Onder
verwijzing naar de voorgestelde wijziging van artikel 3 van deze wet vroegen
zij waarom de desbetreffende misdrijven nader gespecificeerd moeten worden
bij algemene maatregel van bestuur, aangezien het naar de mening van deze
leden mogelijk is om de misdrijven expliciet in de wet te benoemen. Ook vroegen
zij om een reactie op het voorstel van de Nederlandse Vereniging van Banken
voor een gewijzigde formulering van artikel 3, onderdeel a, van de Wet MOT.
De leden van de fractie van de VVD stelden vergelijkbare vragen.De idee achter de initiële keuze om de aanduiding van misdrijven
waarop het meldsysteem van de Wet MOT betrekking heeft bij algemene maatregel
van bestuur te laten geschieden, was ingegeven door de mogelijkheid die dit
zou bieden om in het bijzonder waar het gaat om misdrijven die financiering
van terrorisme kunnen opleveren nauwkeurig en per misdrijf afzonderlijk te
regelen. Bij nadere beschouwing en na heroverweging van het advies van de
Raad van State op dit punt zijn wij tot de conclusie gekomen dat een dergelijke
regeling echter mogelijk door het complexe karakter minder duidelijk en wellicht
zelfs verwarrend kan zijn en daarom inderdaad een extra belasting voor de
meldende instellingen kan opleveren. Om die reden stellen wij in bijgevoegde
nota van wijziging voor om – in plaats van de voorgestelde aanwijzing
van misdrijven bij algemene maatregel van bestuur – een omschrijving
van het financieren van terrorisme op te nemen in de wet. Die omschrijving
maakt het de meldende instellingen duidelijk wat met de financiering van terrorisme
wordt bedoeld, zonder dat zij zich behoeven te buigen over de juridische finesses
van de verschillende delictsomschrijvingen die een vorm van strafbaar
financieren van terrorisme kunnen opleveren. Voorts zij nogmaals benadrukt
dat dit wetsvoorstel ziet op het creëren van een expliciete grondslag
voor melding van transacties en het opstellen van een specifieke indicator.
Voor de analyse van de meldingen en het doormelden bestaan op grond van de
huidige regelgeving al ruime criteria die het mogelijk maken bij ontdekking
van transacties die samenhangen met andere misdrijven dan witwassen, deze
transacties uiteraard aan de opsporingsinstanties te doen toekomen.De leden van de PvdA-fractie verzochten nader in te gaan op de samenhang
tussen witwassen en het financieren van terrorisme. Hun indruk is dat terroristen
en andere criminelen over het algemeen niet in dezelfde circuits verblijven.
Verder vroegen zij of het niet zo is dat criminelen met witwassen nu juist
beogen om deze witgewassen gelden te kunnen aanwenden voor legale doeleinden
en dus niet voor terroristische doeleinden.Met de leden van de fractie van de PvdA stellen wij voorop dat witwassen
en het financieren van terrorisme twee van elkaar te onderscheiden misdrijven
zijn. Bij het witwassen gaat het om het voorhanden hebben, het verhullen of
het verplaatsen van geld dat vergaard is met het plegen van misdrijven. Bij
financiering van terrorisme behoeft het geld niet verkregen te zijn door het
plegen van misdrijven. Het kan ook gaan om gelden die afkomstig zijn uit legale
bronnen zoals donaties voor goede doelen. De samenhang tussen witwassen en
het financieren van terrorisme is veel meer daarin gelegen dat voor de verwezenlijking
van beide misdrijven de plaatsing en verplaatsing van kapitaal nodig is. Dikwijls
zal dit geschieden met behulp van het financiële systeem. Om dezelfde
redenen als die welke ten grondslag liggen aan de handelwijze van witwassers,
zullen terroristische groeperingen daarbij trachten manieren van verplaatsing
van gelden te vinden die zoveel mogelijk hun identiteit en hun bedoelingen
verhullen. Tegelijkertijd kunnen misdrijven als witwassen en het financieren
van terrorisme ook wel degelijk samenvallen. Dit is het geval wanneer terroristen
voor de financiering van terroristische daden geld gebruiken, dat is verkregen
met het plegen van andere misdrijven. Voorbeelden hiervan uit binnen- en buitenland
zijn voorhanden en variëren per terroristische delictsvorm of terroristische
organisatie. Delicten die dienen ter financiering van terroristische misdrijven
zijn onder meer drugshandel, afpersing, mensensmokkel en valsheid in geschrifte.
In reactie op de opmerking van de aan het woord zijnde leden dat naar hun
mening de circuits waarin terroristen en witwassers verkeren verschillen,
zij opgemerkt dat dit inderdaad het geval kan zijn, maar dat het ook niet
uit te sluiten valt dat deze criminelen wel in dezelfde omgeving verblijven,
bijvoorbeeld doordat zij gebruik maken van het illegale circuit om huisvesting
te verkrijgen en om in hun levensonderhoud te voorzien.Deze leden wilden voorts vernemen hoeveel meldingen er sinds de invoering
in oktober 2002 al gedaan zijn die verband houden met terrorisme en hoeveel
succesvolle veroordelingen hieruit zijn voortgekomen. In het verlengde daarvan
vroegen zij zich ook af hoeveel geld hierdoor uiteindelijk niet bij terroristen
is aangekomen en wat er met dat geld is gebeurd.In antwoord op deze vragen wordt opgemerkt dat het meldpunt op meerdere
wijzen signalen uit de analyse van ongebruikelijke transacties kan putten
die mogelijk duiden op terrorismefinanciering.Een eerste, directe wijze om dergelijke transacties op te sporen, wordt
mogelijk gemaakt door meldingen die worden verricht op basis van de meldingsplicht
en de indicator gekoppeld aan de Sanctiewet. Het gaat hierbij om enkele transacties
sinds invoering van deze meldingsplicht in 2002. Ten grondslag aan een tweede wijze waarop signalen van terrorismefinanciering
kunnen blijken, ligt de analyse in de vorm van eigen onderzoek op basis van
op algemene gronden ontvangen meldingen van ongebruikelijke transacties. In
een beperkt aantal gevallen is dit vermoeden door de meldende instellingen
zelf bij de melding aangegeven. Het meldpunt werkt bij deze analyse nauw samen
met het BLOM. Aan de hand van algemene indicaties die kunnen duiden op mogelijke
financiering van terrorisme, wordt gericht onderzoek gedaan. Bemoeilijkende
factor hierbij is dat deze indicaties beperkt in aantal zijn.Voorts is door opsporingsinstanties een aantal LOvJ-verzoeken ingediend
met als grond het vermoeden van terroristische misdrijven. Ook deze verzoeken
kunnen resulteren in verdachte transacties die mogelijk samenhangen met de
financiering van terrorisme.Ten slotte levert het meldpunt op verzoek en op basis van een voor dit
doel in het leven geroepen convenant meldingen aan de AIVD. Tot dusver hebben
meldingen van ongebruikelijke transacties niet geleid tot vervolging wegens
een misdrijf dat te kwalificeren is als financiering van terrorisme.De leden van de fractie van de PvdA vroegen hoe de veredeling van gegevens
bij het meldpunt plaatsvindt. Met de term veredeling wordt geduid op de resultaten
die de analyse van een ongebruikelijke transactie door het meldpunt en eventueel
nader onderzoek van het BLOM opleveren. De raadpleging van bronnen die daarbij
plaatsvindt en de vergelijking met andere meldingen en persoonsgegevens leiden
tot meer informatie over de ongebruikelijke transactie. Zo kan bijvoorbeeld
blijken dat gelet op de transactiedatum, plaats van uitvoering, en de ontvanger
van het geld, een gemelde transactie in verband kan worden gebracht met andere
transacties, verricht door andere natuurlijke personen of rechtspersonen.
De bronnen die het meldpunt en het BLOM bij hun analyse benutten, zoals registraties
bij de Kamer van Koophandel en strafrechtelijke antecedenten, kunnen voorts
aanvullende informatie verschaffen. Deze informatie wordt toegevoegd aan het
dossier met betrekking tot de verdachte transactie. Het resultaat van de analyse
van het meldpunt kan vervolgens door het BLOM nog worden uitgewerkt tot een
dossier dat zich leent voor concrete opsporing.Deze leden vroegen tevens wat moet worden verstaan onder een indicator
voor terrorismefinanciering, welke criteria worden gehanteerd om terrorismefinanciering
te herkennen en welke gevolgen terrorismefinanciering heeft voor de verzender
en ontvanger van geldbedragen.Bij de indicator voor terrorismefinanciering gaat het om een criterium
aan de hand waarvan meldende instellingen dienen te beoordelen of een door
hen te verrichten transactie in verband kan worden gebracht met het financieren
van terrorisme. Concreet houdt de indicator in dat tot melding moet worden
overgegaan indien sprake is van transacties waarbij aanleiding is om te veronderstellen
dat deze transacties verband kan houden met financiering van terrorisme. De
meldende instellingen zullen invulling aan deze indicator geven door middel
van richtsnoeren die zijn toegesneden op hun eigen vorm van dienstverlening.
Het herkennen van mogelijke betrokkenheid bij het financieren van terrorisme
is niet eenvoudig. Bij financiering van terrorisme zijn doorgaans relatief
kleine bedragen in het geding. Bovendien moet het te ondersteunen delict nog
worden begaan. In internationaal verband (FATF) zijn er enige richtlijnen
opgesteld waarin wordt aangegeven hoe transacties die verband houden met terrorisme
kunnen worden herkend.Een eerste belangrijke factor in de bepaling of een transactie gelieerd
zou kunnen zijn aan de (financiering van) terrorisme zijn de zogenaamde EU-bevriezingslijsten
waarop de namen van personen en entiteiten voorkomen die in relatie worden
gebracht met terrorisme. Naast het feit dat de tegoeden van deze
personen en entiteiten bevroren dienen te worden, is het voor een ieder verboden
om financiële transacties te verrichten ten gunste van deze personen
of entiteiten. Banken en andere financiële instellingen zijn verplicht
om voorafgaand aan het doen van elke inkomende en uitgaande transactie te
controleren of deze transactie een relatie heeft met een persoon of entiteit
genoemd op de lijst. Indien dit het geval blijkt, mag een transactie in beginsel
niet uitgevoerd worden. Verder is – binnen de geldende Europese verordeningen
op dit gebied – de mogelijkheid gecreëerd om bevroren tegoeden
te crediteren zodat zij niet behoeven te worden teruggezonden en mogelijk
alsnog in verkeerde handen terechtkomen. Op grond van het Besluit van 11 oktober
2002 inzake het melden van transacties die zouden kunnen duiden op de financiering
van terrorisme (Stb. 2002, 553) zijn financiële instellingen verplicht
om elk verzoek om een financiële dienst van een persoon of entiteit die
op de lijst vermeld staat, te melden aan het meldpunt. Of het redelijk is
om aan te nemen dat deze persoon of entiteit op de hoogte is van het feit
dat men voornemens was tegoeden ter beschikking te stellen aan een persoon
of entiteit die gelieerd is aan terroristische activiteiten dient per geval
vastgesteld te worden. Op dit moment is er nog geen sprake geweest van veroordelingen
vanwege het bewust ter beschikking stellen van gelden aan personen of entiteiten
die in verband kunnen worden gebracht met terroristische activiteiten.Zoals hierboven in antwoord op eerdere vragen al is aangestipt, zullen
ook verzoeken vanuit de opsporing of gedaan door inlichtingendiensten, kunnen
leiden tot het koppelen van vermoedens van financiering van terrorisme aan
meldingen van ongebruikelijke transacties. Een andere lijn om de financiering
van terrorisme op het spoor te komen, is om ook andere transacties die zouden
kunnen duiden op financiering van terrorisme te melden op basis van de eerdergenoemde
indicator voor terrorismefinanciering. Daartoe zal kunnen worden overgegaan
wanneer de meldende instelling naar aanleiding van een combinatie van factoren
tot de conclusie komt dat een transactie in relatie zou kunnen staan met het
financieren van terrorisme. Ook de plaats van bestemming en de begunstigde
van een dergelijke transactie zouden aan deze conclusie kunnen bijdragen.Welke gevolgen de transactie heeft voor een meldende instelling in haar
hoedanigheid als ontvanger of verzender van geldbedragen hangt steeds af van
de concrete feiten en omstandigheden van het geval. Zoals aangegeven, dienen
deze instellingen elk vermoeden van terrorismefinanciering te melden. Na een
dergelijke melding wordt telkens bezien hoe gehandeld moet worden met het
oog op een zo effectief mogelijk onderzoek en mogelijke opsporing en vervolging.De Wid behelst inderdaad geen verplichting om ook de ontvanger van eventuele
tegoeden te identificeren. De uitvoering van een dergelijke verplichting zou
simpelweg onmogelijk te realiseren zijn. Op basis van de informatie die de
meldende instelling ontvangt van de opdrachtgever en andere voorhanden zijnde
informatie dient een afweging te worden gemaakt of omstandigheden die de ontvanger
betreffen reden kunnen zijn om te vermoeden dat de transactie zou kunnen samenhangen
met terroristische activiteiten.Deze leden vroegen verder hoe kan worden aangetoond dat een verzender
op de hoogte was van het terroristische karakter van de organisatie waaraan
hij geld wilde overmaken.Voorop moet worden gesteld dat dit geen vereiste is voor het melden van
een transactie. Voor het bewijs dat iemand zich schuldig heeft gemaakt aan
het financieren van terrorisme geldt dit vanzelfsprekend wel. Het financieren
van terrorisme is kort gezegd langs drie wegen strafbaar gesteld. In de eerste
plaats is de financiering strafbaar als voorbereiding van terroristische
misdrijven. In de tweede plaats kan het strafbaar zijn als een vorm van deelneming
aan een terroristisch misdrijf en ten slotte kan het financieren van terrorisme
onder omstandigheden als deelneming aan een terroristische organisatie worden
gekwalificeerd. Bij elk van deze strafbare gedragingen geldt dat voorbereidings-
of deelnemingshandelingen bewezen moeten worden, alsmede het bestaan van voorwaardelijk
opzet op het met deze voorbereiding of deelneming plegen van een ernstig strafbaar
feit. Dit opzet bestaat ook in het geval bewust de aanmerkelijke kans wordt
aanvaard dat het geld ten bate zou komen van een terroristische organisatie
die aanslagen pleegt. Op welke wijze deze ondersteunende strafbare handelingen
in concrete situaties kunnen worden aangetoond, hangt telkens af van de specifieke
feiten en omstandigheden van het geval.In Nederland zijn nog geen feiten voorgevallen welke aanleiding hebben
gegeven tot een vervolging wegens financiering van terrorisme.Aan het verzoek van de leden van de PvdA-fractie om nader in te gaan op
de stelling dat zowel bij witwassen als de financiering van terrorisme grotendeels
dezelfde methodes worden gehanteerd, hebben wij hierboven reeds gevolg gegeven.
Die reactie verduidelijkt tevens dat het gebruik van dezelfde methodes min
of meer los staat van het dikwijls te onderkennen onderscheid dat het bij
witwassen voornamelijk gaat om de herkomst van het geld en bij terrorisme
vooral om de bestemming.De vraag van deze leden of de regering de mening deelt dat de Wid niet
voorziet in de verplichting tot identificatie van de ontvanger van geld, kan
bevestigend beantwoord worden. Inzake de aansluitende vraag hoe de Wet MOT
zich verhoudt tot ontvangers van geldbedragen geldt dat slechts enkele indicatoren
specifiek zien op de ontvanger van geldbedragen. De aanwijzingen voor witwassen
hebben binnen het Nederlandse meldsysteem vooral betrekking op degene die
daadwerkelijk beschikt over geld afkomstig van misdrijven. In het handelen
van deze persoon ligt namelijk de kern van het witwassen van misdaadgelden.Ook de leden van de VVD-fractie brachten in herinnering dat de Wet MOT
in het leven is geroepen om het witwassen van opbrengsten van zware criminaliteit
te bestrijden. De bestrijding van terrorisme wordt daar nu aan toegevoegd,
maar het was deze leden niet duidelijk waarom dit bij algemene maatregel van
bestuur gerealiseerd zou moeten worden.Voor een reactie op deze vragen verwijzen wij naar het antwoord op inhoudelijk
overeenstemmende vragen van de leden van de fractie van het CDA.De leden van de LPF-fractie lazen in de memorie van toelichting dat witwassen
en het financieren van terrorisme verschillende vormen zijn van criminaliteit
en vroegen of de regering een gedifferentieerde aanpak van beide vormen van
criminaliteit wenselijk acht en zo ja, in welk(e) wetsartikel(en) een dergelijke
gedifferentieerde aanpak dan tot uitdrukking komt.Hiervoor is in antwoord op vragen van de leden van de PvdA-fractie uiteengezet
dat witwassen en het financieren van terrorisme inderdaad twee verschillende
misdrijven zijn. Dat neemt niet weg dat deze vormen van criminaliteit onder
bepaalde omstandigheden kunnen samenvallen of in onderling verband kunnen
staan. Te onderscheiden bepalingen stellen beide misdrijven strafbaar. Bij
witwassen gaat het om de misdrijven als omschreven in de artikelen 420bis,
420ter en 420quater Sr. Het financieren van terrorisme is hetzij als voorbereidings-
of deelnemingshandeling van een terroristisch misdrijf, hetzij als deelneming
aan een terroristische organisatie strafbaar gesteld. In zoverre komt het
verschil in karakter van deze misdrijven tot uitdrukking door het bestaan
van verschillende wettelijke delictsomschrijvingen. Dat neemt niet weg dat
voor de bestrijding van beide vormen van criminaliteit dezelfde
methoden kunnen worden gehanteerd. In antwoord op vragen van leden van de
fractie van de PvdA is dit reeds verduidelijkt. Daarbij is aangegeven waarom
een gedifferentieerde aanpak van beide vormen van criminaliteit nu juist minder
voor de hand ligt omdat daders op dezelfde slinkse wijze gebruik van het financiële
stelsel trachten te maken om hun doel te bereiken. Dat maakt het aantrekkelijk
om voor het voorkomen en opsporen van beide vormen van criminaliteit hetzelfde
instrumentarium in te zetten en daarin verder te investeren.Deze leden verzochten om voorbeelden van het «veredelen» van
gegevens door het meldpunt. Als voorbeeld zou kunnen dienen het fictieve geval
waarin over een persoon die een transactie wenst te verrichten bekend is dat
hij zich veelvuldig schuldig heeft gemaakt aan strafbare feiten van ondergeschikte
aard (zgn. «petty crime»), terwijl verder uit andere bronnen blijkt
dat in de omgeving waar deze persoon de misdrijven heeft begaan, sprake is
van een hoge graad van criminaliteit die in verband is te brengen met het
lidmaatschap van een agressieve religieuze beweging. De koppeling van deze
informatie aan het gegeven dat betrokkene een aanzienlijke hoeveelheid geld
wil overmaken aan een buitenlandse organisatie die wat haar doelstellingen
betreft in een negatief daglicht staat, levert een veredeling van gegevens
op die het meldpunt aanleiding kan geven om deze transactie als verdacht door
te melden. Tussen deze veredeling en het gebruik van technische hulpmiddelen
als bedoeld in artikel 126ee Sv bestaat – in antwoord op een volgende
vraag van deze leden – geen direct verband. Artikel 126ee Sv ziet op
de procedures met betrekking tot de inzet van technische hulpmiddelen als
afluisterapparatuur en bijzondere waarnemingsmiddelen. Bij de analyse van
het meldpunt en van de gespecialiseerde eenheid BLOM vindt echter uitsluitend
raadplegende vergelijking met politieregisters en tal van andere bestanden
en registers plaats.De leden van de SP-fractie toonden zich enigszins beducht voor de doelstelling
van de wetswijziging om het aantal meldingen terug te dringen. Zij vroegen
of de vermindering van het aantal meldingen de aanpak van witwassen en de
financiering van terrorisme niet in gevaar zal brengen. Ook was het deze leden
nog niet geheel duidelijk in hoeverre financiële instellingen in staat
mogen worden geacht transacties juist in te schatten nu het aantal objectieve
indicatoren wordt verminderd.Uit onderzoek is gebleken dat ongeveer tweederde van de ongebruikelijke
transacties die worden gemeld bij het meldpunt niet als verdacht kunnen worden
doorgemeld. Het systeem kent dus aanzienlijke ruimte om het aantal meldingen
terug te dringen zonder dat dit de aanpak van witwassen en de financiering
van terrorisme in gevaar behoeft te brengen. Op basis van de ervaringen met
de meldingen die in het verleden zijn gedaan, kan worden vastgesteld welk
type meldingen in werkelijkheid doorgaans geen verband houden met witwassen.
In gevallen waarbij een subjectieve beoordeling moeilijk is, blijven de objectieve
indicatoren gehandhaafd. Overschakeling naar een meer subjectief georiënteerd
systeem legt meer verantwoordelijkheid bij de meldende instellingen zelf.
Zij zullen zich op basis van interne richtlijnen een oordeel moeten vormen
over de ongebruikelijkheid van een transactie. De meldende instellingen hebben
zelf aangegeven dit als een vooruitgang te beschouwen omdat zij regelmatig
op grond van indicatoren melden, terwijl zij zelf zeker weten of een zeer
sterk vermoeden hebben dat de transactie niets met witwassen of terrorisme
van doen heeft. De overschakeling naar een meer subjectief georiënteerd
systeem betekent echter geenszins dat gelegenheid wordt geboden aan onwillige
instellingen om zich aan de meldingsplicht te onttrekken. Door toezicht op
de meld- en identificatieplicht zal worden nagegaan of meldende instellingen
in hun administratieve organisatie en interne controles voldoende
aandacht besteden aan de meld- en identificatieplicht. De introductie van
bestuurlijke boeten en dwangsommen – voorgesteld in dit wetsvoorstel–
vergroot bovendien de kans dat geconstateerde tekortkomingen daadwerkelijk
worden gesanctioneerd.De praktijk laat zien dat financiële instellingen goed in staat blijken
te zijn om een subjectieve inschatting te maken. Als er met een transactie
iets niet in orde is, blijkt dat veelal niet alleen uit de ongebruikelijkheid
van de transactie zelf, maar bijvoorbeeld ook uit de gedragingen van de cliënt
in kwestie. Het meldsysteem functioneert voor banken al meer dan tien jaar
en banken gebruiken deze ervaring om medewerkers te instrueren op het herkennen
van ongebruikelijke transacties. Daar komt bij dat banken meestal zullen weten
wie hun klanten zijn. Bij meldende instellingen waarbij de cliënten doorgaans
geen vaste relatie hebben met de dienstverlener in kwestie (zoals de aanbieders
van money transfers of handelaren in zaken van grote waarde) is subjectieve
herkenning moeilijker. In deze gevallen wordt dan ook in de regel op basis
van objectieve indicatoren gemeld.Administratieve lastenSubjectieve gronden en lastenreductieVerheugd hebben wij kennis genomen van het feit dat de leden van de CDA-fractie
de overgang naar een risicogeoriënteerd systeem volledig kunnen ondersteunen.
Met deze leden zijn wij van oordeel dat deze overgang niet ten koste mag gaan
van de effectiviteit van het systeem. Voor een antwoord op de vraag op welke
wijze de effectiviteit van het systeem kan worden gewaarborgd na het verdwijnen
van de meldingen op objectieve gronden, verwijzen wij naar onze reactie op
eerdere vragen van de leden van de fractie van de SP met een zelfde strekking.De leden van de fractie van het CDA vroegen verder hoe kan worden voorkomen
dat meldingen achterwege worden gelaten door bijvoorbeeld onwillige advocaten
of buitenlandse, islamitische banken met een zetel in Nederland.Alle meldende instellingen zijn onderworpen aan toezicht dat wordt uitgeoefend
door speciaal voor dit doel aangewezen toezichthouders. Deze toezichthouders
beschikken over de benodigde bevoegdheden om hun taak effectief te kunnen
uitoefenen. Dit toezicht wordt vooral gerealiseerd door het beoordelen of
de algemene organisatie en interne controle de instelling in staat stellen
om aan de meldingsplicht te voldoen. Verder dragen doeltreffende mogelijkheden
tot sanctionering bij aan een strikte naleving van de meldingsplicht. Op dat
onderdeel beoogt dit wetsvoorstel verbeteringen aan te brengen.Deze leden wilden graag gewaarborgd zien dat de doelstelling van dit wetsvoorstel,
te weten geen witwaspraktijken en financiering van terroristische activiteiten,
overeind blijft. In dat verband stelden deze leden voor om de effecten van
deze wetswijziging een jaar na invoering te evalueren.Aan de wens van deze leden om de werking van dit wetsvoorstel te evalueren,
komen wij gaarne tegemoet. Wij menen echter dat een termijn van een jaar na
invoering te kort is om te komen tot een evaluatie die leidt tot nuttige resultaten.
Een evaluatietermijn van drie jaar lijkt ons realistischer. Deze periode is
eveneens aangehouden voor de evaluatie van de wijziging van de Wet MOT in
verband met de uitbreiding van de meld- en identificatieplicht voor handelaren
in zaken van grote waarde. De leden van de PvdA-fractie vroegen voor welke beroepsgroepen de meer
subjectieve indicatoren zullen gaan gelden en welke indicatoren voor hen zullen
vervallen.In eerste plaats zal voor alle meldende instellingen de subjectieve indicator
voor «vermoedelijke witwastransacties of terrorismefinanciering»
gelden. De objectieve indicatoren voor transacties waarbij contant geld wordt
gestort, blijven grotendeels gehandhaafd. De meldgrens wordt echter voor een
aantal indicatoren opgetrokken van € 10 000 naar € 15 000
euro en meer. Daarmee wordt aangesloten bij het grensbedrag dat door de FATF
is vastgesteld. Dit bedrag is ook overgenomen door de Europese Unie in het
voorstel voor een derde richtlijn witwassen. Het voornemen bestaat verder
om voor de banken de meeste overige indicatoren te schrappen. De banken hebben
aangegeven de huidige lijst met indicatoren en subindicatoren in de praktijk
te complex en daarmee minder goed bruikbaar te vinden. Zij stellen zich op
het standpunt in de meeste gevallen zelf aan te voelen wanneer er met een
transactie iets niet in orde is. Dit is vastgelegd in interne richtlijnen.Bij de levensverzekeraars en assurantietussenpersonen worden de objectieve
indicatoren ook vervangen door de overkoepelende subjectieve indicator. Met
deze wijziging is gevolg gegeven aan een advies van de werkgroep levensverzekeringen
die is ingesteld om de meldingsplicht voor de levensverzekeringsector sterk
te vereenvoudigen en over te gaan naar een risicogeoriënteerd systeem.
De levensverzekeraars hebben in 2004 overigens acht ongebruikelijke transacties
gemeld, waarvan er twee als verdacht zijn doorgemeld. Voor de creditcardmaatschappijen,
casino's en handelaren in zaken van grote waarde zullen objectieve indicatoren,
voor de eerste twee sectoren met optrekking van de meldgrens naar € 15 000,
worden gehandhaafd. Ook voor de aanbieders van money transfers blijven de
objectieve indicatoren gehandhaafd. Ten slotte kan worden meegedeeld dat het
meldsysteem van de vrije beroepsbeoefenaren vooruitlopend op de voorgenomen
heroriëntatie van het indicatorenstelsel al grotendeels op subjectieve
indicatoren is gebaseerd en derhalve geen aanpassing behoeft.Wat betreft de vraag van deze leden of de vermindering van de administratieve
lasten met 50 procent haalbaar is, wordt opgemerkt dat dit langs verschillende
kanalen zal worden bevorderd. In de eerste plaats door over te schakelen op
een meer subjectief georiënteerd meldsysteem. Dit geeft met name de banken –
die ongeveer de helft van de administratieve lasten die voortvloeien uit de
Wet MOT voor hun rekening nemen – de mogelijkheid om naar eigen inzicht
minder maar beter te kunnen melden. De banken verwachten met de nieuwe indicatoren
het aantal meldingen met ongeveer de helft te kunnen reduceren. De vereenvoudiging
in het indicatorenstelsel is hierbij een eerste noodzakelijke stap in de goede
richting. De belangrijkste kostenpost bij de banken is het grote aantal «interne
meldingen». Het gaat hierbij om meldingen van potentieel ongebruikelijke
transacties door bankmedewerkers aan een centraal punt binnen de bank. Deze
meldingen worden onderzocht alvorens tot melding aan het meldpunt over te
gaan. Het aantal interne meldingen wordt geschat op 240 000 per jaar.
Van deze interne meldingen wordt uiteindelijk naar schatting 1/10 deel door
de banken als ongebruikelijke transacties aan het meldpunt gemeld. De banken
verwachten dat de verhouding tussen het aantal interne en externe meldingen
door het meer subjectief gerichte meldsysteem teruggebracht kan worden van
10:1 naar 3:1. Dit zal op termijn een aanmerkelijke verlichting van de administratieve
lasten met zich brengen.Aanknopingspunten voor een verdere reductie in de administratieve lasten
kunnen worden gevonden in het lopende onderzoek naar de effectiviteit
van de meldingsplicht van de handelaren in zaken van grote waarde. Voorts
wordt op dit moment onderzocht in hoeverre een eventuele automatische melding
van transacties door de aanbieders van money transfers mogelijk is. De administratieve
lasten voor de aanbieders van money transfers zijn bij de nulmeting in 2002
geschat op € 7,8 miljoen. Bij een automatische melding kunnen de
administratieve lasten aanmerkelijk worden verminderd. Het voorgaande maakt
inderdaad ook duidelijk – zoals de leden van de fractie van de PvdA
aangaven – dat bij sommige beroepsgroepen een grotere verantwoordelijkheid
komt te liggen bij de medewerkers. In het licht daarvan zullen zij goed op
de hoogte moeten zijn van mogelijke indicaties van witwassen en de financiering
van terrorisme. Bedacht moet echter worden dat het hier juist gaat om meldende
instellingen die het stimuleren van een dergelijk bewustzijn als vast onderdeel
in hun bedrijfsvoering hebben opgenomen. In die zin zal de overgang naar een
subjectief stelsel derhalve niet tot een aanmerkelijk grotere behoefte aan
interne opleidingen en cursussen leiden.Met de leden van de VVD-fractie zijn wij het geheel eens dat lastenreductie
niet de belangrijkste reden mag vormen voor de aanpassing van de meldingssystematiek.
Het gaat om een effectief systeem dat een daadwerkelijke bijdrage levert aan
de bestrijding van witwassen en het financieren van terrorisme. De suggestie
van het door deze leden geschetste beeld dat een belangrijke doelstelling
van deze systematiek tot dusver vooral is geweest het binnenhalen van een
zo groot mogelijk aantal transacties, verdient enige nuancering. Een omvangrijke
MOT-database is geen doel op zich en is dat ook nooit geweest. De primaire
reden voor de keuze in Nederland voor het systeem van melding van ongebruikelijke
transacties ligt in het waarborgen van de integriteit van de financiële
sector. De preventieve werking – het ontmoedigen van potentiële
witwassers – stond en staat voorop. Bijkomende redenen waren de benodigde
expertise om transacties verdacht te verklaren en de terughoudendheid ten
aanzien van het uitspreken van een concrete verdenking in verband met de transactie.
Inmiddels hebben de belangrijke melders (bancaire instellingen) ervaring opgedaan
met de meldingsplicht en is de toegevoegde waarde van een breed vangnet aan
de hand waarvan het meldpunt transacties kan analyseren, minder groot gebleken.
Voorts geven de meldende instellingen nu zelf aan de voorkeur te hebben om
over te schakelen op een systeem van meer subjectief melden. Het gegeven dat
daarmee jegens een betrokkene een bepaalde mate van verdenking wordt uitgesproken
wordt thans minder bezwaarlijk geacht. Voor een antwoord op de vraag of de
overgang naar een risico-gebaseerd systeem niet leidt tot onnodige lasten,
verwijzen wij deze leden naar onze reactie op een gelijkluidende vraag van
de leden van de PvdA-fractie.De leden van de fractie van de VVD stelden dat met het hoge aantal meldingen
van ongebruikelijke transacties in internationaal verband ten onrechte de
indruk wordt gewekt dat in Nederland verhoudingsgewijs veel witgewassen wordt.Uit een internationale vergelijking van het aantal gemelde transacties
kunnen geen redelijke conclusies worden getrokken. Gemelde transacties verschillen
dikwijls van aard. Zo worden in Nederland ongebruikelijke transacties gemeld
en in andere landen vaak alleen verdachte transacties. Verder zijn er landen
waarin alle transacties boven een bepaald bedrag (meestal rond $ 10 000)
gemeld moeten worden. Dit zorgt voor een grote hoeveelheid meldingen. Ook
dat maakt vergelijking lastig. Indien deze verschillen buiten beschouwing
worden gelaten en alleen naar de cijfers wordt gekeken, dan ontstaat het volgende
beeld. In 2003 ontving het Britse meldpunt ongeveer 100 000 meldingen,
het Franse meldpunt circa 9 000, het Portugese meldpunt ongeveer 900
en het Spaanse meldpunt ongeveer 300 000 meldingen. De grote afwijkingen
zijn in internationaal verband genoegzaam bekend. Ditzelfde geldt
voor de oorzaken die -als gezegdgelegen zijn in de verschillen in de meldsystemen.
Dit betekent dat het aantal meldingen in Nederland niet uitgelegd zal worden
als indicatie dat er in Nederland verhoudingsgewijs veel wordt witgewassen.Deze leden merkten op dat als de voltallige meldketen (meldende instellingen,
het meldpunt, het OM en de toezichthouders) de nieuwe doelstellingen (minder,
maar beter) omarmen, een substantiële reductie van het aantal bancaire
meldingen mogelijk moet zijn. Onder verwijzing naar het overzicht in de memorie
van toelichting waarin een jaarlijkse kostenpost wordt opgevoerd voor onderhoud
van IT-systemen, vroegen zij aandacht voor de kosten van nieuwe systemen die
alle relevante transacties systematisch analyseren.Verduidelijkt zij in dit verband dat het bij de bedoelde nieuwe systemen
gaat om zogenoemde transactiemonitoring systemen die thans door de grootbanken
worden aangeschaft om de bedrijfsvoering te optimaliseren. De banken zullen
deze systemen niet alleen als instrument gebruiken om op efficiënte wijze
aan de meldingsplicht te voldoen, maar ook inzetten voor het relatiebeheer
(ken uw klant principe) en de monitoring in verband met financiële sancties.
De kosten die met het ontwikkelen van dergelijke systemen gemaakt worden –
waartoe overigens geen verplichting bestaat – zijn dan ook geen aanvullende
administratieve lasten. Eerder is sprake van een verschuiving van personeelskosten
naar automatiseringskosten.De leden van de VVD-fractie vroegen verder in hoeverre het verhogen van
het drempelbedrag een oplossing kan bieden voor de omvang van het aantal meldingen
en in hoeverre dit gevolgen zal hebben voor de opsporing van het witwassen
en andere dubieuze transacties. Zoals hierboven aangegeven, is het voornemen
om met de vaststelling van een gewijzigde indicatorenlijst een overgang naar
een meer subjectief meldsysteem te bewerkstelligen. Dit betekent dat een aantal
objectieve indicatoren met drempelbedragen komt te vervallen. Voor twee belangrijke
soorten van transacties blijven indicatoren met drempelbedragen gelden. Het
betreft de melding van contante betalingen van goederen van zaken van grote
waarde en de melding van money transfers. Van bepaalde meldende instellingen,
zoals handelaren in voertuigen, kan op basis van hun relatief korte ervaring
met de meldingsplicht niet verwacht worden dat zij beschikken over een expertise
die hen in staat stelt om transacties volledig te beoordelen op hun witwasgevoeligheid.
Op dit moment wordt de meldingsplicht voor deze sector geëvalueerd. Het
is mogelijk dat de resultaten van dit onderzoek aanleiding geven en aanknopingspunten
bieden om het drempelbedrag te veranderen. De melding van money transfers
geschiedt overigens sterk geautomatiseerd, zodat de administratieve lasten
relatief beperkt blijven. Gezien het hoge percentage money transfers dat na
melding verdacht wordt bevonden, lijkt een verhoging van het drempelbedrag
hier niet aangewezen.IdentificatieplichtDe leden van de PvdA-fractie verzochten ons in te gaan op de stelling
van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB), dat de Wid en
de Wet MOT teveel administratieve lasten met zich mee zouden brengen. Voorts
vroegen zij onze mening over de door deze organisatie aangedragen versoepelingen.Vooropgesteld zij dat de juridische beroepsbeoefenaren, zoals de notarissen,
nu al melden op basis van een sterk subjectief georiënteerd systeem.
Het aantal meldingen in 2004 van deze groep van meldende instellingen bedroeg
78. Hiervan werden er 38 als verdacht doorgemeld. Het zijn dan ook vooral
de administratieve lasten van de Wid die zwaar wegen, reden waarom
de door de KNB genoemde versoepelingen zonder uitzondering betrekking hebben
op de Wid. Vastgesteld kan worden dat vergelijkbare versoepelingen eveneens
terug te vinden zijn in de derde richtlijn witwassen. Voorts is hier relevant
te vermelden een conceptwetsvoorstel tot wijziging van de Wid waarover de
sector is geconsulteerd. Dit conceptwetsvoorstel beoogt voor instellingen
waarbij geen witwasrisico bestaat de identificatieverplichtingen te versoepelen.
Het voorstel voorziet tevens in de mogelijkheid om ondernemingen te identificeren
met behulp van een elektronisch uittreksel van de Kamer van Koophandel. Verder
zullen bij algemene maatregel van bestuur nadere regels kunnen worden gesteld
met betrekking tot de identificatie van buitenlandse rechtspersonen.Wij delen de opvatting van de leden van de PvdA-fractie dat de bestaande
onderzoeksplicht naar eventuele achterliggende belanghebbende personen niet
moet worden beperkt. Bij witwassen wordt dikwijls gebruik gemaakt van allerlei
constructies om te verhullen dat sprake is van gelden die met criminele activiteiten
zijn verkregen. Om te waarborgen dat de meldende instellingen een correct
beeld en goed begrip van de eigendomsstructuur krijgen, is het dan ook van
belang dat de uiteindelijke belanghebbende kan worden geïdentificeerd.
De opmerkingen van mevrouw Timmer in het Nederlands Juristenblad van 11 maart
2005 inzake de praktische uitvoerbaarheid van de Wid zullen worden meegenomen
bij de verdere uitwerking van bovenvermeld wetsvoorstel tot wijziging van
de Wid. Hetzelfde geldt voor de versoepeling van de regels over de documenten
die ter identificatie kunnen worden gebruikt. Hierbij zal ook aandacht worden
besteed aan het accepteren van Europese reisdocumenten. De huidige regeling
is op dit punt minder praktisch en onnodig knellend. Met betrekking tot de
eerdergenoemde wetswijziging wordt overigens de kanttekening geplaatst dat
thans wordt bezien of het wetsvoorstel eventueel kan worden aangevuld met
de wijzigingen die benodigd zijn voor de implementatie van de derde richtlijn
witwassen.De door het ministerie van Financiën uitgegeven brochures over de
Wid – zo kunnen wij deze leden tot slot verduidelijken – zijn
nog altijd via www.minfin.nl onder service/publicaties
te bestellen of te downloaden. Deze brochures worden overigens vervangen door
een nieuwe brochure nadat de herziene indicatorenregeling gepubliceerd is.
Voorts kan op dezelfde website algemene informatie over de Wet MOT en de Wid
worden verkregen onder terzake/financiële markten/integriteit.Europese richtlijnDe leden van de fracties van het CDA en de VVD stelden de vraag aan de
orde of het, ter beperking van de administratieve lasten, wellicht de voorkeur
verdient onderhavig wetsvoorstel niet samen te voegen met de wijzigingen in
regelgeving naar aanleiding van de derde richtlijn witwassen.Aan het onderhavige wetsvoorstel liggen afzonderlijke, gewichtige redenen
ten grondslag. Zo wordt geëxpliciteerd dat het financieren van terrorisme
onder de reikwijdte van de Wet MOT valt. Gezien de aard van dit onderwerp
en de internationale regels op dit terrein, in het bijzonder de speciale aanbevelingen
van de FATF, is het niet wenselijk om dit te combineren met de implementatie
van de derde richtlijn witwassen. Ook in het licht van de verbetering van
het meldsysteem en de versterking van het toezicht op de meldende instellingen
achten wij opschorting van de inwerkingtreding tot de implementatie van de
derde richtlijn in 2007, niet aanbevelingswaardig. MeldsysteemDe leden van de CDA-fractie achten de voorgestelde meldtermijn van veertien
dagen voor alle soorten transacties te kort. Zij merkten daarbij op dat de
inschatting van de transacties wel zorgvuldig moet geschieden en wezen erop
dat de meldtermijn op basis van goede ervaringen al geconcretiseerd is in
de huidige aanwijzing van het meldpunt. Zij suggereerden daarom de voorgestelde
termijn te wijzigen van veertien werkdagen tot twintig werkdagen.Deze leden wordt erop gewezen dat het voorstel inhoudt dat een ongebruikelijke
transactie binnen veertien dagen nadat het ongebruikelijke karakter van de
transactie bekend is geworden, moet worden gemeld. Dit laat derhalve ruimte
voor nader onderzoek, bijvoorbeeld omdat sprake is van subjectieve inschattingen.
In sommige gevallen is het evident dat een bepaalde transactie ongebruikelijk
is en kan derhalve direct gemeld worden. Dit is echter niet altijd zo. Voor
minder duidelijke gevallen bestaat in de voorgestelde formulering genoeg ruimte
om de transactie door de centrale compliance-afdeling te laten toetsen. Vanaf
het moment dat deze beslist dat de desbetreffende transactie inderdaad gemeld
moet worden, geldt voor de betrokken meldende instelling een termijn van veertien
dagen om de transactie te melden. Aangetekend zij hierbij dat – anders
dan de leden van de fractie van het CDA meenden – een eventuele onterechte
melding geen gevolgen zal hebben voor de meldende instelling. De strafrechtelijke
en civielrechtelijke vrijwaringen, zoals voorzien in de artikelen 12 en 13
van de Wet MOT, waarborgen dit. Het niet gevrijwaard zijn kan daarom geen
argument vormen voor een langere meldtermijn. Bedacht moet voorts worden dat
het voor de effectiviteit van de opsporing van groot belang is dat verdachte
transacties snel beschikbaar zijn voor opsporingsautoriteiten. Wij achten
het daarom niet wenselijk om de meldtermijn te wijzigen in de voorgestelde
zin. Het zou afbreuk doen aan de werkzaamheid van de meldingsplicht en de
mogelijkheden voor opsporing beperken.Deze leden stelden verder aan de orde dat de banken hebben aangegeven
ingelicht te willen worden over de voortgang van de onderzoeken en de conclusies
van politie en justitie. Zij wezen erop dat de wet wel zal voorzien in voorlichting,
maar dat deze vrijblijvend is. Daarom vragen zij hoe de regering staat tegenover
het minder vrijblijvend te verstrekken van voorlichting.De Wet MOT belast het meldpunt met twee voorlichtende taken. In de eerste
plaats is er een algemene voorlichtende taak aan de meldende instellingen,
het OM en het publiek. Dit gebeurt onder andere via de eigen internetpagina
van het meldpunt die inzicht geeft in actuele trends en ontwikkelingen op
het terrein van het witwassen. Deze algemene taak van het meldpunt is in artikel
3, onderdeel f, van de Wet MOT omschreven als «het geven van voorlichting
omtrent de voorkoming en opsporing van witwassen en heling van geld».
De tweede voorlichtende taak van het meldpunt heeft regeling gevonden in artikel
3, onderdeel c, van de Wet MOT. In dat onderdeel gaat het om voorlichting
op het niveau van een individuele transactie; het meldpunt heeft tot taak
degene die een melding heeft gedaan, met het oog op de juiste naleving van
de melding, te berichten over de afdoening van de melding. Daarbij geldt thans
nog de restrictie dat slechts kan worden meegedeeld dat de transactie als
verdacht is doorgemeld (vgl. artikel 3, onderdeel c, tweede volzin, van de
Wet MOT). Onderhavig wetsvoorstel beoogt op dit punt een verbetering aan te
brengen door de terugkoppeling over de resultaten van de melding te verruimen.
Het voorstel houdt in, dat de meldende instellingen worden geïnformeerd
over de wijze waarop een als verdacht doorgemelde transactie is afgedaan.
De praktische uitwerking van deze terugkoppeling zal erop neerkomen dat het
meldpunt de instelling die de melding heeft gedaan over belangrijke
beoordelingsmomenten (zoals de toezending van het proces-verbaal aan het OM,
de beslissing tot het al dan niet vervolgen en de eventuele uitspraak in de
desbetreffende strafzaak) zal informeren. Het gaat hierbij – zo zij
nog verduidelijkt – om een verplichting tot informatieverschaffing.De leden van de PvdA-fractie merkten op dat de huidige meldgrens van 15 000
euro zal worden verhoogd en vroegen tot welk bedrag deze grens wordt opgetrokken.Thans wordt in Nederland het bedrag van € 15 000 gehanteerd
als meldgrens voor de handelaren in zaken van grote waarde. In de derde richtlijn
witwassen wordt voor elke transactie met contant geld de meldgrens gesteld
op meergenoemd bedrag. Dit betekent dat in de toekomst voor alle transacties
waarbij goederen contant worden afgerekend melding zal moeten plaatsvinden
wanneer met de transactie een bedrag van € 15 000 of meer is
gemoeid.Deze leden vroegen welke ervaringen tot nu toe zijn opgedaan met de in
2003 ingevoerde identificatie- en meldingsplicht voor handelaren in zaken
van grote waarde, advocaten, notarissen en accountants en hoeveel succesvolle
veroordelingen hieruit zijn voortgevloeid.Het is op dit moment, twee jaar na invoering van de meldingsplicht, nog
te vroeg om ons een volledig beeld te kunnen vormen van de werking van de
meldingsplicht voor de handelaren in zaken van grote waarde en de vrije beroepsbeoefenaren.
Deze uitbreiding van de meldings- en identificatieplicht wordt thans geëvalueerd.
Zodra dit mogelijk is, zal de Tweede Kamer over de resultaten van deze evaluatie
nader geïnformeerd worden.Met de leden van de fractie van de VVD zijn wij van mening dat het voor
een effectief meldsysteem van belang is dat er een optimale samenwerking kan
ontstaan tussen enerzijds de autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de
bestrijding van witwassen en het financieren van terrorisme en anderzijds
de meldende instellingen. Daarvoor geldt inderdaad ook dat wederzijds vertrouwen
noodzakelijk is. Deze leden wezen er op dat al geruime tijd door de meldende
instellingen samen met de overheid wordt gezocht naar mogelijkheden om relevante
informatie terug te kunnen koppelen aan de instellingen. Zij menen echter
dat dit steeds strandt op wettelijke en praktische problemen. De voorgestelde
wijziging van artikel 3, onderdeel f, van de Wet MOT lijkt het meldpunt meer
ruimte te geven om instellingen te informeren. Dit blijft naar de mening van
deze leden echter beperkt tot vrijblijvende voorlichting. In dit verband wordt
erop gewezen dat de wijziging van artikel 3, onderdeel f, van de Wet MOT in
het bijzonder ziet op de informatieverstrekking aan toezichthouders betreffende
de naleving van de meldingsplicht door de meldende instellingen. Daarmee wordt
beoogd te komen tot een meer efficiënte uitoefening van de toezichtstaken.
Artikel 3, onderdeel f, van de Wet MOT betreft tevens de algemene voorlichtingstaak
van het meldpunt. Deze taak, zo valt ook af te leiden uit de formulering van
het artikelonderdeel, is geenszins een vrijblijvende; het betreft de belangrijke
taak om de meldende instellingen door middel van het overbrengen van kennis
behulpzaam te zijn bij het optimaliseren van hun meldgedrag. Dit wetsvoorstel
beoogt verder de terugkoppeling over de afdoening van gemelde transacties
te verbeteren, waaraan volgens de leden van de VVD-fractie bij de banken behoefte
bestaat. Deze verbetering houdt in dat meer terugkoppeling aan de instellingen
wordt gegeven op de momenten waarop de informatieverstrekking voor de instellingen
relevant is, in die zin dat uit deze informatie zinvolle conclusies kunnen
worden getrokken. In het voorafgaande werd deze wijziging eveneens aan de
orde gesteld, in reactie op vragen van de leden van de fractie van het CDA.
Daar kan aan worden toegevoegd dat banken maar ook andere dienstverleners
zeer wel in staat zijn om te bepalen of zij een relatie met een
cliënt kunnen continueren. Gelet op de overgang naar een meer subjectief
systeem van melden, waartoe het onderhavige wetsvoorstel een belangrijke stap
zet, zal er immers sprake moeten zijn geweest van een bijzondere verdenking
die is gerezen ten aanzien van de cliënt. Het staat de meldende instelling
vrij om desalniettemin in voorkomende gevallen de dienstverlening voort te
zetten.De indruk dient weggenomen te worden, als zou de betreffende instelling
na het verrichten van een MOT-melding op geen enkele wijze van het verdere
verloop van een onderzoek op de hoogte komen. Dit zal juist vaak wel het geval
zijn, omdat ten behoeve van een opsporingsonderzoek aanvullende financiële
informatie over de cliënt nodig zal zijn, welke politie en OM van de
bank in kwestie zullen vorderen.De leden van de fractie van de VVD stelden voorts vragen over de voorgestelde
wijziging van de in acht te nemen termijn voor het melden van ongebruikelijke
transacties. Wij verwijzen hiervoor naar onze antwoorden op eerdere vragen,
gesteld door de leden van de CDA-fractie. Die reactie maakt tevens duidelijk
waarom geen aansluiting is gezocht bij de aanwijzing zoals opgesteld door
het meldpunt.De leden van de LPF-fractie vroegen aandacht voor de verhouding tussen
enerzijds de meldingsplicht en anderzijds de geheimhoudingsplicht waaraan
advocaten en notarissen gebonden zijn in verband met hetgeen aan hen bij de
uitoefening van hun beroep in vertrouwen wordt meegedeeld. Zij stelden daarbij
de vraag op welke wijze wettelijk is gewaarborgd dat deze «geheimhouders»
zich niet beroepen op hun verschoningsrecht wanneer de Wet MOT hen verplicht
tot melding van een ongebruikelijke transactie.De tweede richtlijn witwassen verplicht advocaten, notarissen en accountants
in enkele precies omschreven situaties om vermoedens van witwassen te melden.
Voor advocaten en notarissen houdt dit een uitzondering in op hun algemene
beroepsgeheim. Het gaat daarbij nadrukkelijk niet om de rechtshulpdiensten
die de advocaat of notaris in zijn «eigenlijke» functie verleent,
maar om bepaalde financieel-economische werkzaamheden die in de regel ook
door andere juridische of fiscale adviseurs kunnen worden verricht. De Wet
MOT waarborgt dat geen meldingsplicht geldt wanneer de advocaat of notaris
in een vertrouwenspositie optreedt; zijn beroepsgeheim blijft in dat geval
onverkort van kracht. Het gaat in die situaties om dienstverlening die verband
houdt met de bepaling van de rechtspositie van een cliënt, diens vertegenwoordiging
in rechte of het geven van advies voor, tijdens en na een rechtsgeding, dan
wel het geven van advies over het instellen of vermijden van een rechtsgeding.
Betreft het (andere) dienstverlening van advocaten en notarissen die is aangewezen
in de algemene maatregel van bestuur op grond van de Wet MOT (Besluit van
24 februari 2003 tot aanwijzing van instellingen en diensten in het kader
van de Wet identificatie bij dienstverlening en de Wet melding ongebruikelijke
transacties, Stb. 94), dan geldt dat daarvoor zonder restricties gemeld dient
te worden op grond van de Wet MOT. De toezichthouder op de juridische beroepsgroepen,
het Bureau financieel toezicht (Bft), controleert of de inrichting en bedrijfsvoering
van een kantoor van dien aard zijn dat aan de bepalingen van de Wet MOT en
de Wid kan worden voldaan, en of de Wet MOT en de Wid daadwerkelijk worden
nageleefd. Indien het Bft zou constateren dat het verschoningsrecht wordt
ingeroepen ten aanzien van dienstverlening, waarop dat verschoningsrecht,
gelet op de bepalingen van de bovengenoemde algemene maatregel van bestuur
niet van toepassing is, kan het Bft de zaak voorleggen aan de (tucht) rechter.Deze leden wezen verder op de opmerking in de memorie van toelichting
over het belang van een tijdige melding voor de effectiviteit van het meldsysteem en de daarbij uitgesproken verwachting dat de versterking
van het toezichtsinstrumentarium een bevorderend effect zal hebben op de verkorting
van de meldtijden. Zij vragen op welke wijze het toezichtinstrumentarium zal
worden verbeterd. Het wetsvoorstel stelt op het punt van het toezicht een
aantal wijzigingen in het vooruitzicht. Zo wordt het toezichtinstrumentarium
verbeterd door de toezichthouders de bevoegdheid te geven om een aanwijzing
te geven, indien blijkt dat een meldende instelling onvoldoende geëquipeerd
is om te kunnen voldoen aan haar wettelijke verplichtingen. Deze aanwijzing
is gericht op de opleiding en training van medewerkers. Verder worden de toezichthouders
in de gelegenheid gesteld in geval van overtredingen van de Wet MOT en de
Wid de betrokken instelling een bestuurlijke boete of last onder dwangsom
op te leggen. De verwachting is dat deze verruiming van het toezichtsinstrumentarium
een daadwerkelijke bijdrage levert aan een effectieve en evenwichtige handhaving
van de Wet MOT en de Wid. Eerdergenoemde versterkingen op het terrein van
de administratiefrechtelijke handhaving laten overigens de bestaande mogelijkheid
tot strafrechtelijk optreden onverlet.Het antwoord op de vraag van deze leden hoe gewaarborgd is dat gewone
burgers melding kunnen maken van mogelijke witwaspraktijken luidt dat burgers
vanzelfsprekend altijd hetzij bij de officier van justitie, hetzij bij de
politie aangifte kunnen doen van een strafbaar feit. Ook anderszins kunnen
zij deze autoriteiten informeren, bijvoorbeeld door het telefonisch melden
of het geven van een tip. Daarnaast kan de toezichthouder deelgenoot gemaakt
worden van de informatie. Politie en OM zullen dergelijke gegevens bij serieuze
aanwijzingen goed onderzoeken teneinde te bezien of de informatie een verdenking
van het misdrijf witwassen oplevert en aanleiding kan vormen voor verdere
opsporingsactiviteiten. Klachten over dergelijk onderzoek, bijvoorbeeld dat
de melding onvoldoende serieus is genomen, kunnen – zo antwoorden wij
op een volgende vraag van de leden van de LPF-fractie – worden ingediend
bij de korpsbeheerder van het desbetreffende politiekorps en bij de Nationale
ombudsman.Melding en sanctioneringDe leden van de CDA-fractie vroegen hoe de melding van ongebruikelijke
transacties op subjectieve gronden zich verhoudt tot de subjectieve controle
van de toezichthouder en de eventuele subjectieve sanctionering die daaruit
kan volgen.De controle van de toezichthouder op de meldende instellingen zal voornamelijk
zien op de administratieve organisatie en interne controle, waarbij de toezichthouder
erop zal toezien of de organisatie van een instelling zodanig is ingericht
dat medewerkers ongebruikelijke transacties kunnen herkennen en melden aan
het meldpunt. Verder zal de toezichthouder de procedures die een instelling
hanteert bij de identificatie beoordelen. De controle richt zich derhalve
in beginsel niet op de wijze waarop de instelling transacties aan de hand
van de subjectieve indicatoren aan een onderzoek onderwerpt en tot een bepaald
oordeel komt.Deze leden constateerden terecht dat de lastenreductie van het meldsysteem
wordt vergroot door het aantal meldingen fors te verminderen tot de meldingen
die in de ogen van de medewerker of instelling mogelijk verdacht zijn. Daarbij
gaven zij aan dat de toezichthouders uiteraard middelen ten dienste moeten
staan om bij overtreding van de wettelijke voorschriften te kunnen optreden.
Op hun vraag of slechts bij stelselmatige overtredingen wordt gesanctioneerd
en niet bij incidentele overtredingen, kan in algemene zin geen antwoord worden
gegeven. Indien een toezichthouder overtredingen constateert, kan deze een
boete of last onder dwangsom opleggen. Niet uitgesloten is echter dat de toezichthouder
in eerste instantie volstaat met een waarschuwing. Dit hangt af van
de concrete feiten en omstandigheden van het geval. Belangrijke rol speelt
daarbij vanzelfsprekend aard en ernst van het overtreden voorschrift.Een toezichthouder zal ervan op de hoogte komen dat een instelling de
wet stelselmatig overtreedt – zo beantwoorden wij een volgende vraag
van deze leden – indien meermalen wordt geconstateerd dat bepaalde wettelijke
voorschriften niet worden nageleefd. Met het oog op de uitvoering van controles
beschikken de toezichthouders over de nodige bevoegdheden. Indien in geval
van stelselmatige overtredingen besloten wordt tot sanctionerend optreden,
zal dit op het niveau van de meldende instelling plaatsvinden. Het is dus
niet zo dat een medewerker van een bankfiliaal de sanctie krijgt opgelegd.
De eventuele bestuurlijke boete komt in dat geval ten laste van de rechtspersoon.De leden van de CDA-fractie veronderstellen dat bij trainingen en opleidingen
de nadruk wordt gelegd op de eigen verantwoordelijkheid van de medewerkers
voor het melden van ongebruikelijke transacties. Volgens de informatie waarover
de regering beschikt, wordt de nadruk niet zozeer daarop gelegd maar op hun
kennis en deskundigheid inzake het beoordelen van transacties. Persoonlijke
aansprakelijkheid – van welke aard dan ook – van medewerkers is
niet aan de orde. Dit is slechts anders wanneer sprake is van opzettelijk
verwijtbaar handelen. In hoeverre de instelling dan wel de leiding of opdrachtgever
aanspreekbaar zal zijn, is lastig, zo niet onmogelijk, in algemene bewoordingen
aan te geven. In het wetsvoorstel wordt voorgesteld, naast het strafrechtelijke
instrumentarium, te voorzien in een bestuursrechtelijk instrumentarium teneinde
een adequate handhaving van de regelgeving te verzekeren. Instellingen zullen
in de regel langs bestuursrechtelijke weg worden aangesproken bij overtredingen
die van geringe ernst zijn. Betreft het echter het opzettelijk niet nakomen
van de meldingsplicht, dan kan sprake zijn van strafrechtelijke aansprakelijkheid
van de meldende instelling. Ingevolge artikel 51 Sr kan in die gevallen strafvervolging
worden ingesteld tegen de rechtspersoon zelf en tegen hen die tot het (economische)
delict opdracht hebben gegeven, alsmede tegen hen die feitelijke leiding hebben
gegeven aan de verboden gedraging.De aan het woord zijnde leden vroegen voorts wat ons oordeel was over
de wettelijke regeling inzake de vrijwaring, zowel strafrechtelijk als civielrechtelijk.
Deze leden zouden wij in de eerste plaats willen attenderen op het huidige
artikel 12 van de Wet MOT op grond waarvan verzekerd is dat instellingen niet
op basis van de verstrekte gegevens strafrechtelijk kunnen worden vervolgd.
Het derde lid, zoals bij het wetsvoorstel toegevoegd, van dit artikel bepaalt
verder uitdrukkelijk dat deze strafrechtelijke vrijwaring eveneens geldt voor
de personeelsleden van een instelling. Verder regelt artikel 13 van de Wet
MOT de civielrechtelijke vrijwaring voor de meldende instellingen. Ook die
vrijwaring is van toepassing op werknemers. De oorspronkelijke tekst is destijds
door een amendement gewijzigd met het oog op een betere verdeling van de bewijslast
(vgl. in dit verband: Kamerstukken II, 1993–1994, 23 009, nr. 12).
De wetsgeschiedenis maakt duidelijk dat de bewijslast rust op degene die stelt
schade te hebben geleden als gevolg van een onterechte melding. Ook is uitdrukkelijk
toegelicht dat een meldende instelling noch uit wanprestatie, noch uit onrechtmatige
daad met succes aansprakelijk kan worden gesteld voor schade die eventueel
voortvloeit uit de melding. Over de civielrechtelijke vrijwaring is in het
verleden diverse malen met de sector gesproken. De sector heeft daarbij geen
voorbeelden kunnen aandragen waaruit zou kunnen blijken dat de vrijwaring
tekortschiet. Het voorgaande brengt ons tot het oordeel dat de bestaande vrijwaringen
ingevolge de Wet MOT adequaat zijn. De leden van de fractie van het CDA vroegen aandacht voor de veiligheid
van werknemers die een melding hebben verricht. Deze leden kunnen in die zin
gerust gesteld worden dat ons in Nederland geen concrete gevallen bekend zijn
van bedreigingen voortvloeiende uit gemelde transacties. Wij verwachten ook
niet dat een dergelijke situatie zich snel zal voordoen. Bij een melding worden
de persoonsnamen van de (balie-) medewerkers zoveel mogelijk achterwege gelaten
in de meldingsberichten van ongebruikelijke transacties. Voor zover in de
meldingsberichten wel namen van medewerkers voorkomen, zal het meldpunt bij
de analyse en verdachtverklaring van de melding deze verwijzingen weglaten.
Het is echter niet geheel uit te sluiten dat in het kader van een strafzaak
nadere vragen opkomen over de melding. In het uitzonderlijke geval waarin
als gevolg van het afleggen van een verklaring een bedreigende situatie zou
kunnen ontstaan voor de getuige kan een oplossing bestaan in toepassing van
de strafvorderlijke regelingen met betrekking tot bedreigde en anonieme getuigen.De leden van de VVD-fractie vroegen om een reactie over de verhouding
tussen het voorstel van Wet toezicht accountantsorganisaties en het onderhavige
wetsvoorstel voor wat betreft de rechtsgang. Deze leden zagen het juist dat
de afhandeling van overtredingen van de Wet MOT en de Wid afhangt van de aard
van de werkzaamheden. Indien een accountant een wettelijke- of vrijwillige
controle uitvoert dan wel een beoordelingsverklaring afgeeft, zal hij in geval
van bezwaren tegen diens handelen of nalaten onderworpen zijn aan het tuchtrecht
ingevolge het voorstel van Wet toezicht accountantsorganisaties. In alle andere
gevallen, bijvoorbeeld wanneer een accountant advieswerkzaamheden verricht,
is het tuchtrecht niet automatisch van toepassing. Die gevallen kunnen worden
gebracht voor een wettelijke klachtencommissie en eventueel worden doorverwezen
naar de tuchtrechter. Omdat het wenselijk is dat in situaties waarin het tuchtrecht
niet van toepassing is, toch wordt opgetreden tegen overtredingen van de Wet
MOT en de Wid, wordt in het huidige wetsvoorstel aan de toezichthouder de
bevoegdheid toebedeeld om in dergelijke gevallen een boete of een last onder
dwangsom op te leggen. Het is verder in de praktijk voorstelbaar dat een accountant
zowel diensten verleent die onder het tuchtrecht vallen, als diensten die
niet tuchtrechtelijk gehandhaafd worden. In dergelijke gevallen dient de toezichthouder
(het Bft) de keuze te maken of bestuursrechtelijk wordt opgetreden dan wel
dat de zaak wordt voorgelegd aan de tuchtrechter.Voor wat betreft de vragen van deze leden over de strafrechtelijke en
civielrechtelijke vrijwaringen ingevolge de Wet MOT en de bescherming die
kan worden geboden aan de medewerkers tegen represailles en bedreiging als
gevolg van het doen van meldingen, wordt kortheidshalve verwezen naar de antwoorden
op soortgelijke vragen van de leden van de fractie van het CDA. Voor wat betreft
op hun vraag of artikel 273 Sr niet toegevoegd zou moeten worden aan artikel
12, tweede lid, van de Wet MOT merken wij op dat het misdrijf van artikel
273 Sr ziet op het strafbaar stellen van het bekend maken van bedrijfsgeheimen.
De norm van deze bepaling richt zich tot de personen die werkzaam zijn bij
een onderneming of aldaar werkzaam zijn geweest. Werknemers mogen geen bedrijfsgeheimen
naar buiten brengen waarvan hen de geheimhouding (contractueel) is opgelegd.
Daarvan is echter geen sprake bij het melden van ongebruikelijke transacties.
In die gevallen gaat het immers om het verstrekken van gegevens op grond van
een wettelijke verplichting waaraan (ook) de werkgever gebonden is. Toevoeging
van artikel 273 Sr aan artikel 12, tweede lid, van de Wet MOT is derhalve
niet aan de orde.Op de vraag van de leden van de LPF-fractie of niet-meldende instellingen
een aantal keren mogen weigeren voordat de toezichthouder sanctionerend optreedt,
wordt ter verduidelijking opgemerkt dat het begrip «meldgedrag»
waar deze leden op wijzen meer omvat dan alleen het al dan niet melden van
ongebruikelijke transacties. Met het begrip meldgedrag wordt mede gedoeld
op situaties, zoals het niet tijdig melden of onvolledig melden. Bij het laatste
moet worden gedacht aan het niet of niet juist invullen van velden in de meldingsberichten.
Het is verder niet zo dat als regel slechts bij stelselmatige overtredingen
sanctionerend wordt opgetreden. Indien een toezichthouder een overtreding
constateert, kan deze een boete of last onder dwangsom opleggen, maar ook
een waarschuwing is voorstelbaar. Dit hangt mede af van ernst van de geconstateerde
onregelmatigheid.ToezichtArtikel 17 u Wet MOTDe leden van de CDA-fractie vroegen of geen overlap mogelijk is in het
toezicht op de naleving van de Wet MOT en de Wid door de Autoriteit Financiële
Markten (AFM) en De Nederlandsche Bank (DNB).Het toezicht op de naleving van de Wet MOT en de WID is op een andere
wijze georganiseerd dan het reguliere toezicht dat onderwerp vormt van de
taakuitvoering van de AFM en DNB, te weten het gedrags- en het prudentieel
toezicht op financiële instellingen. Voor de verschillende groepen van
meldende instellingen (banken, verzekeraars, effecteninstellingen, handelaren
in zaken van grote waarde, juridische beroepsgroepen) zijn verschillende toezichthouders
(DNB, AFM, FIOD-ECD en Bft) aangesteld. De meldende instellingen worden in
het kader van het toezicht uit hoofde van de Wet MOT en de Wid echter slechts
met één toezichthouder geconfronteerd. Van overlap is dan ook
geen sprake. Ook in de opsporing en vervolging zullen geen doublures ontstaan.
Eventuele samenloop van bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhavingstrajecten
wordt voorkomen door reguliere tripartite-overleggen (TPO's) en door de samenwerking
in het kader van het FEC. Ten slotte kunnen wij wijzen op het periodieke zogenoemde
ketenoverleg waaraan het meldpunt, de landelijke officier van justitie inzake
de Wet MOT, alsmede politie en de FIOD/ECD deelnemen. Ook dit overleg beoogt
een optimale stroomlijning en afstemming van de onderscheiden werkzaamheden.Met het gedifferentieerd gebruik maken van de aanwijzingsbevoegdheid voor
de administratieve organisatie en interne controle alsmede de training en
opleiding van de werknemers – zo geven wij antwoord op een volgende
vraag van deze leden – wordt bedoeld dat het instrument van de aanwijzing
al naar gelang de organisatiestructuur en de aard van de werkzaamheden van
de meldende instelling ingezet zal gaan worden. Dit hangt samen met de diversiteit
in personen en instellingen die onder de Wet MOT en de Wid vallen. Het maakt
immers groot verschil of de administratieve organisatie van een grootbank
of van een autohandelaar in het licht van de naleving van deze wetgeving onder
de loep wordt genomen. Bij een autohandelaar zal een aanwijzing wellicht niet
snel zinvol zijn, mede omdat deze meldt aan de hand van objectieve indicatoren.
Bij de grote financiële instellingen, maar ook bij de juridische beroepsgroepen,
is sprake van meer vrijheid voor de beoordeling van de ongebruikelijkheid
van een transactie.Op de vraag van de aan het woord zijnde leden of een aanwijzing dwingend
dan wel adviserend van aard is, luidt het antwoord dat instellingen gehouden
zijn een aanwijzing op te volgen. Mocht blijken dat een instelling de aanwijzing
niet heeft opgevolgd dan kan de toezichthouder een dwangsom dan wel een boete
opleggen (vgl. het voorgestelde Artikel I, onderdeel H, artikelen 17c, eerste
lid, en 17d, eerste lid, van het wetsvoorstel). De onder toezicht staande
instellingen behoeven niet periodiek allerlei rapportages te overleggen. Verduidelijkt
zij dat integriteitstoezicht wezenlijk anders is dan bijvoorbeeld
prudentieel toezicht. In de uitoefening van het toezicht in het kader van
de Wet MOT en de Wid zal de toezichthouder voornamelijk controleren of de
betrokken onderneming over een adequate administratieve organisatie en interne
controle beschikt. Het enkele controleren van overlegde rapportages is derhalve
geen geschikt middel om toezicht te houden. Toezicht zal met name plaatsvinden
door het doen van periodiek onderzoek bij de ondernemingen.Uit de antwoorden op voorgaande vragen zal reeds duidelijk zijn geworden
dat wij hechten aan het handhaven van het voorgestelde artikel 17u van het
wetsvoorstel waarin de aanwijzingsbevoegdheid voor de toezichthouder is opgenomen.
Leden van de fracties van het CDA en de VVD vroegen ons standpunt hierover.
Vanzelfsprekend kunnen wij het uitgangspunt onderschrijven dat ondernemingen
vrij zijn bij de inrichting van hun organisatie. Wij menen echter dat te dien
aanzien wel grenzen kunnen worden gesteld, mede ook gelet op het belang van
een adequate bescherming tegen inbreuken op de integriteit van het financiële
stelsel. Indien blijkt dat een onderneming wettelijke voorschriften niet nakomt
of daartoe niet in de gelegenheid is, is het de taak van de overheid om de
betrokken onderneming hierop te wijzen en te bevorderen dat op dat punt wijzigingen
worden gerealiseerd. Om het uitvoeren van deze taak zo nodig kracht bij te
zetten, worden de toezichthouders enkele instrumenten toebedeeld. Zonder aanwijzingsbevoegdheid
zal – zo antwoorden wij op een volgende vraag van de leden van de VVD-fractie –
de toezichthouder deze specifieke instrumenten met betrekking tot interne
procedures, controles en training moeten ontberen en ter handhaving van de
regelgeving moeten kiezen uit grovere correctiemechanismen, zoals boetes en
dwangsommen. Dit laat onverlet dat de toezichthouder van het instrument van
de aanwijzing niet lichtvaardig gebruik zal maken.De leden van de fractie van de VVD merkten nog op dat in het voorstel
tot wijziging van de Wid een met artikel 17u van de het wetsvoorstel overeenstemmende
bepaling, niet voorkomt en vroegen wat daarvan de reden is.De aanwijzingsbevoegdheid richt zich niet specifiek op het feit of instellingen
al dan niet trainingen en cursussen geven aan hun medewerkers. Het voorstel
wil het mogelijk maken voor de toezichthouder om een aanwijzing te geven indien
een onderneming tekortschiet bij het naleven van de meldingsplicht omdat de
organisatie niet op orde is of het personeel onvoldoende kennis heeft om de
transacties adequaat te kunnen beoordelen. Het oogmerk van de aanwijzing vormt
dan ook steeds het vergroten van bewustwording en kennis met betrekking tot
witwassen binnen de organisatie van de meldende instelling. Dit is met name
relevant voor het melden van transacties aan het meldpunt en niet zozeer voor
het identificeren, reden waarom soortgelijke bevoegdheden voor de Wid niet
wordt voorgesteld.Deze leden vroegen tevens of, en zo ja, in hoeverre de aanwijzingsbevoegdheid
kan raken aan de geheimhoudingsplicht en/of verschoningsrecht van de advocaat.
Daarbij wezen zij zelf al op artikel 5:20 van de Algemene wet bestuursrecht
(Awb). Deze bepaling ziet op de eventuele gegevensverstrekking van advocaten
aan de toezichthouder en voorkomt dat spanning optreedt tussen enerzijds gegevenverstrekking
in het kader van de uitoefening van het toezicht en anderzijds de plicht om
bij uitoefening van werkzaamheden in het kader van de rechtsbijstand en overige
juridische advisering geheimhouding tegenover derden te betrachten. Een aanwijzing
kan onder geen enkele voorwaarde leiden tot doorbreking van de geheimhoudingsverplichtingen
van de advocatuur en het notariaat. Evenmin bestaat reden voor de beduchtheid
die de aan het woord zijnde leden uitspraken voor mogelijke onevenredigheid
die erin zou bestaan dat aanwijzingen worden gegeven met consequenties voor
de organisatie die niet in verhouding staan tot het op te lossen euvel. Een
aanwijzing is een beschikking in de zin van de Awb. Dat brengt mee dat de
algemene bepalingen inzake de zorgvuldigheid en belangenafweging bij de voorbereiding
van besluiten – waaronder de toetsing aan het evenredigheidsbeginsel
(zie artikel 3:4, tweede lid, van de Awb) – van toepassing zijn. Bovendien
is hierdoor voorzien in adequate rechtsbescherming. Dit ligt niet anders in
het geval de aanwijzing betrekking zou hebben op beroepsgroepen die zijn onderworpen
aan het tuchtrecht. Ook dan staan de rechtsmiddelen ter beschikking waarin
de Awb voorziet.De leden van de LPF-fractie vroegen op welke wijze wordt gewaarborgd dat
de organisaties die zich bezig houden met de bestrijding van witwassen geen
dubbel werk verrichten.Deze waarborg is in eerste plaats gelegen in de te onderscheiden taken
van deze organisaties. De taken van het meldpunt zijn nader omlijnd in artikel
3 van de Wet MOT. De FIOD/ECD, DNB, Bft en AFM hebben elk hun rol bij het
toezicht op de naleving van de Wet MOT. Ook hier kan geen sprake zijn van
overlap van werkzaamheden aangezien voor iedere categorie van meldende instellingen
een van de genoemde toezichthouders is aangewezen. Tot slot vervullen de opsporingsdiensten
en het OM taken op het gebied van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde.
Wij wezen eerder op de afstemmingsmechanismen die daarvoor in het leven zijn
geroepen (TPO's, FEC en het ketenoverleg Wet MOT).De opmerking van deze leden dat overtreding van de voorschriften van de
Wet MOT en de Wid voor de beroepsgroepen van advocaten, notarissen en accountants
tot dusver uitsluitend strafrechtelijk gesanctioneerd werden willen wij van
de kanttekening voorzien dat dit geldt voor alle meldende instellingen. Deze
leden constateerden verder terecht dat voor deze beroepsgroepen in gevallen
waarin bij andere meldende instellingen besloten wordt tot een bestuurlijke
sanctionering de toezichthouder voor deze beroepsgroepen een zaak aanhangig
moet maken bij de tuchtrechter. De vraag van de aan het woord zijnde leden
of een dergelijke beleidslijn in strijd is met artikel 113, eerste lid, van
de Grondwet, beantwoorden wij ontkennend. Dit artikellid bepaalt dat aan de
rechterlijke macht de berechting van strafbare feiten is opgedragen. Dat laat
onverlet de mogelijkheid om te voorzien in andere afdoeningsmodaliteiten voor
feitencomplexen die overeenkomen met strafbaar gestelde gedragingen. Het kan
daarbij ook gaan om feiten die normen voor een goede beroepsuitoefening vormen.De leden van de fractie van de LPF vroegen tenslotte op grond waarvan
wij menen dat de nakoming van voorschriften uit hoofde van de Wet MOT en de
Wid deel uitmaakt van het beroepshandelen van de advocaten en notarissen.
De toepasselijkheid van de Wet MOT en de Wid op bepaalde dienstverlening van
de advocatuur en het notariaat schept een publieke norm die inhoud geeft aan
een goede beroepsuitoefening door de advocaat en de notaris. Uitgaande van
het feit dat de meldingsplicht onderdeel is van het beroepshandelen van de
advocaat en de notaris, ligt het derhalve in de rede om de toetsing van het
beroepshandelen op dit punt op dezelfde wijze vorm te geven als de wijze waarop
de toetsing van het overige beroepshandelen plaatsvindt.HandhavingDe leden van de CDA-fractie merkten op dat er zowel bestuursrechtelijke/tuchtrechtelijke
als strafrechtelijke handhaving zal worden gehanteerd. Zij vroegen waarom
puur strafrechtelijke handhaving van de Wet MOT en de Wid niet voldoende is.
Het strafrecht kan voor veel voorkomende overtredingen van geringe ernst over
het algemeen niet als een passende sanctiemodaliteit worden aangemerkt.
Het gaat om die gevallen waarin de te handhaven norm nog niet een zodanige
normatieve lading heeft dat strafrechtelijke handhaving in de rede ligt, maar
een reactie vanuit handhavingsoogpunt wel gewenst is. In een dergelijk geval
biedt de bestuurlijke handhaving een passende oplossing. Hierin ligt de toegevoegde
waarde van het bestuurlijke handhavingsinstrumentarium.In antwoord op de vraag van deze leden over de samenloop van strafrechtelijke
en bestuursrechtelijke handhaving, zij opgemerkt dat wanneer wordt gekozen
voor strafrechtelijke handhaving, de mogelijkheid voor de toezichthouder komt
te vervallen om tegen dezelfde overtreding op te treden door middel van een
bestuurlijke boete. Tegelijkertijd is het ook zo dat wanneer een bestuurlijke
boete door de toezichthouder is opgelegd geen strafrechtelijke vervolging
meer mogelijk is. Voor wat betreft de beroepsgroepen die onderworpen zijn
aan tuchtrechtspraak zal een vergelijkbaar traject gelden. In plaats van de
keuze tussen bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving moet dan vanzelfsprekend
de afweging gemaakt worden tussen toepassing van het tuchtrecht of strafrechtelijke
afdoening. Over de vraag welke de criteria moeten zijn voor de keuze van de
onderscheiden afdoeningsmodaliteiten zal overleg plaats vinden tussen het
OM en de toezichthouders. Het convenant bestuurlijke boeten en strafrechtelijke
sancties (Stcrt. 2004, 126) kan voor dit overleg als voorbeeld dienen.De leden van de fractie van het CDA merkten nog terecht op dat de FIOD/
ECD niet alleen als toezichthouder is aangewezen inzake de naleving van de
Wet MOT en de Wid door de handelaren in zaken van grote waarde. De FIOD/ECD
fungeert ook als opsporingsinstantie ter strafrechtelijke handhaving van genoemde
wetgeving op grond van de Wet op de economische delicten. Ook zagen zij het
juist dat deze taken organisatorisch gescheiden en ondergebracht zijn in verschillende
teams. Met instemming hebben wij kennis genomen van het feit dat deze leden
deze organisatorische inbedding van twee verschillende taakaccenten kunnen
onderschrijven.Ten aanzien van de voorstellen ter verruiming van het bestuursrechtelijke
instrumentarium stelden de leden van de VVD-fractie de visie van de bancaire
sector aan de orde. Volgens deze sector zou het opleggen van bestuurlijke
boetes met minder waarborgen omkleed zijn dan het opleggen van sancties in
een strafrechtelijke context. In reactie op deze stellingname wijzen wij erop
dat met dit wetsvoorstel op het punt van de rechtsbescherming volledige aansluiting
is gezocht bij de huidige bepalingen hieromtrent in de financiële toezichtswetgeving.
De wetgeving die de boete en dwangsom heeft geïntroduceerd in de financiële
toezichtwetgeving is, met inbegrip van de bepalingen omtrent de rechtsbescherming,
in 2003 geëvalueerd. Mede naar aanleiding van deze evaluatie zullen de
wettelijke voorschriften omtrent de boete en dwangsom binnen afzienbare tijd
worden gewijzigd. Deze aanpassing zal lopen langs de lijn die is uiteengezet
in de nota «boetestelsel in de financiële wetgeving» die
op 1 juni 2005 is aangeboden aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2004/05, 30 125,
nr. 2). Overigens zal hierbij geheel worden aangesloten bij de op handen zijnde
invoering van de vierde tranche van de Algemene wet bestuursrecht.Deze leden gaven verder aan dat sanctionering door de toezichthouder laagdrempelig
is en dat om die reden bij de bankensector de vrees bestaat dat het hoofddoel
van de wetgeving (voorkomen en bestrijden van witwassen en het financieren
van terrorisme) uit oog wordt verloren. Wij menen dat voor deze beduchtheid
geen reden is. Voorop staat dat deze wetgeving als instrument dient om witwassen
en financiering van terrorisme te voorkomen en op te sporen. De toezichthouder
heeft tot taak de meldende instellingen te stimuleren zo effectief mogelijk
mee te werken aan deze doelstellingen van de Wet MOT en de Wid.
Het is zeker niet de taak van de toezichthouder om op de stoel van de meldende
instelling te gaan zitten door bijvoorbeeld nog eens te beoordelen of een
individuele transactie al dan niet gemeld had moeten worden. De toezichthouder
richt zich op het controleren van de administratieve organisatie van de instelling
(procedures, instructies, scholing van medewerkers e.d.). Deze moet zodanig
van aard zijn dat de instelling in staat is ongebruikelijke transacties te
melden.ArtikelsgewijsArtikel 12De leden van de VVD-fractie meenden dat de in het voorgestelde artikel
12 geregelde vrijwaring nog niet sluitend is. Daarbij haalden zij als voorbeeld
aan dat een loyaal meldende advocaat nog steeds zou kunnen worden beschuldigd
van begunstiging als bedoeld in artikel 189 Sr of als deelnemer aan een criminele
organisatie, strafbaar gesteld in artikel 140 Sr.De mogelijkheid van vervolging wegens deelneming aan een criminele organisatie
(artikel 140 Sr) op basis van een enkele melding in het kader van de Wet MOT
die betrekking heeft op dienstverlening bij een transactie moet buitengewoon
onwaarschijnlijk worden geacht. Teneinde de bestanddelen van genoemd misdrijf
te bewijzen, zal immers sprake moeten zijn van het opzettelijk deelnemen aan
een gestructureerd samenwerkingsverband in de wetenschap dat deze organisatie
het plegen van misdrijven tot oogmerk heeft. Mocht de dienstverlening bij
transacties zodanige vormen hebben aangenomen dat sprake is van een dergelijke
laakbare organisatorische samenwerking, dan zou het enkele geval dat de dienstverlener
op zeker moment tot melding is overgegaan, naar onze mening juist niet in
de weg moeten staan aan een vervolging. Goede gronden kunnen wij evenmin vinden
ter onderbouwing van de noodzaak om te voorzien in vrijwaring terzake van
het misdrijf begunstiging (artikel 189 Sr). Dit misdrijf ziet kort gezegd
op het opzettelijk verbergen of vernietigen van voorwerpen of gegevens die
van belang zijn in het kader van de opsporing van strafbare feiten of onderzoek
naar wederrechtelijk verkregen vermogen. Moeilijk valt in te zien in welke
gevallen daarvan sprake zou kunnen zijn wanneer juist voldaan wordt aan de
wettelijke verplichting om ongebruikelijke transacties te melden. Daarmee
worden immers juist ten behoeve van de opsporing gegevens ontsloten in plaats
van achtergehouden.De Minster van Financiën,G. ZalmDe Minister van Justitie,J. P. H. Donner XNoot1Richtlijn 2001/97/EG van het Europees Parlement en de Raad van 4 december
2001 tot w?ziging van Richtlijn 91/308/EEG van de Raad tot voorkoming van
het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld, (PbEG
L 344).XNoot2W. Faber, A. A. A. van Nunen, Uit onverdachte bron; evaluatie
van de keten ongebruikelijke transacties, Ministerie van Justitie/WODC, O&B
nr. 218, Den Haag 2004, Kamerstukken II 2003/04, 17 050, nr. 263.XNoot1Onder een geldtransfer of money transfer wordt volgens de Wet inzake de
geldtransactiekantoren verstaan: «het in het kader van een geldelijke
overmaking ter beschikking krijgen van gelden of geldswaarden, teneinde deze
gelden of geldswaarden al dan niet in dezelfde vorm aan een derde elders betaalbaar
te stellen of te doen stellen, dan wel het betalen of betaalbaar stellen van
gelden of geldswaarden nadat deze gelden of geldswaarden elders al dan niet
in dezelfde vorm ter beschikking zijn gesteld, waarbij deze geldelijke overmaking
een op zichzelf staande dienst is». 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29990-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl