Wet sociale werkvoorziening; Verslag van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24787, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

06-01-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

24787 nr. 5

19-12-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. De bestuurlijke vormgeving 2.1 Een gezamenlijke verantwoordelijkheid van rijk en
gemeenten2.2 De verdeling van verantwoordelijkheid tussen rijk
en gemeenten 2.3 Een andere wijze van indiceren2.4 De verhouding tussen gemeente en uitvoeringsorganisatie3. De doelgroep 3.1 Inleiding3.2 Toelatingscriteria3.3 In staat tot regelmatige arbeid3.4 Specifiek aangepaste omstandigheden3.5 Verwachte effecten van de gewijzigde doelgroepenomschrijving3.6 Begeleid werken3.7 Bevordering van uitstroom4. Aanmelding, indicatie en plaatsing 4.1 Inleiding4.2 De Dienst indicatie sociale werkvoorziening4.3 De gemeentelijke adviescommissie sociale werkvoorziening5. De arbeid in de sociale werkvoorziening 5.1 Maatschappelijk zinvolle arbeid5.2 Beoordeling van de kwaliteit van de aanpassingen6. De dienstbetrekking 6.1 Naar een arbeidsovereenkomst volgens het Burgerlijk
Wetboek7. Collectieve arbeidsvoorwaardenvorming8. De medezeggenschap 8.1 Beroepsgang8.2 Een gezamenlijke ondernemingsraad voor WSW-werknemers
en ambtelijk personeel8.3 Betrokkenheid van de VNG bij uitoefening SER-bevoegdheden9. De bekostiging van de sociale werkvoorziening 9.1 Inleiding9.2 De financiering van de sociale werkvoorziening9.3 Systematiek voor de jaarlijkse vaststelling van de
rijksvergoeding en het aantal te realiseren arbeidsplaatsen9.4 Maatstaven voor de verdeling van de rijksmiddelen9.4.1 Rapport Adviesgroep Koers9.4.2 Het rapport van Moret, Ernst & Young over de
bekostigingssystematiek WSWAd. a Indeling in handicapcategorieën op basis van
loonschalenAd. b Dalend volume of dalende normbedragenAd. c De eisen aan het modelAd. d Sociaal-demografische factorAd. e Minimumloon en 32-uurAd. f PlaatsingsmodelEnkele overige opmerkingen a. Absoluut versus relatief modelb. Instroom en uitstroomc. Begeleid werkend. PembaRapporten Koers en Moret, Ernst & Young vergelekena. Een vergelijking van de uitkomstenb. Overeenkomsten en verschillenTentatieve werkgelegenheidseffecten9.5 Mogelijkheden voor de toekenning van een afwijkend
budget9.6 Financiële stimulansena. Prikkels om zoveel mogelijk arbeidsplaatsen te creërenb. Prikkels om uitstroom naar reguliere arbeid te bevorderenc. Prikkels voor de werkgeverd. Prikkels voor de werknemere. Prikkels om laag gekwalificeerden te plaatsenf. Prikkels om opbrengsten te generereng. Prikkels om uitvoeringskosten laag te houden10. Overige opmerkingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24787Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 138 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 787Nieuwe regeling inzake de sociale werkvoorziening (Wet sociale werkvoorziening)nr. 5VERSLAGVastgesteld 19 december 1996De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet,
heeft de eer als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen. Onder
het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en gemaakte opmerkingen genoegzaam
zullen zijn beantwoord, acht de commissie de openbare beraadslaging over het
voorstel van wet voldoende voorbereid. 1. InleidingDe leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel inzake de sociale werkvoorziening (WSW). Het voorstel is
het eerste waarin uitwerking wordt gegeven aan de voorgenomen stroomlijning
van gesubsidieerde arbeid. Het doel van de stroomlijning is belemmeringen
voor een geïntegreerde uitvoering van de verschillende regelingen weg
te nemen. Genoemde leden achten het daarom gerechtvaardigd het voorliggende
voorstel in breder perspectief te benaderen; afstemming met de nieuwe Wet
inschakeling werkzoekenden is een voorwaarde.De leden van de PvdA-fractie delen de opvatting van de regering dat de
sociale werkvoorziening (SW) aan een nieuwe wettelijke grondslag toe is. Nieuwe
politieke keuzes zijn noodzakelijk. De opvatting van de regering dat het specifieke
karakter van de SW tot op zekere hoogte een aparte benadering rechtvaardigt,
wordt door de leden van de PvdA-fractie onderschreven. De leden van PvdA-fractie
stellen als eis aan deze nieuwe wettelijke grondslag dat de SW in staat wordt
gesteld werk te organiseren voor de doelgroep, maar dat die taak in zo groot
mogelijke vrijheid kan worden gerealiseerd. Dat betekent bijvoorbeeld dat
er niets aan in de weg hoeft te staan dat ook anderen dan gehandicapte werknemers
in dienst worden genomen, uiteraard dan zonder subsidie, als dit voor een
goede bedrijfsvoering nodig dan wel wenselijk is. Deze niet-gehandicapte werknemers
hoeven niet te behoren tot degenen die een andere afstand tot de arbeidsmarkt
hebben dan een afstand die veroorzaakt wordt door een handicap. In zo'n concept
zouden op den duur ook degenen die nu als ambtenaar functioneren bij de SW
in dienst komen.De leden van de PvdA-fractie vragen de regering om een concreet overzicht
van de gevolgen van de nieuwe wet voor de huidige werknemers.
Omdat er nu onduidelijkheid heerst over welke maatregelen uit de nieuwe wet
wél en welke maatregelen niet gelden voor de huidige populatie, kunnen
deze leden moeilijk oordelen over de situatie van deze groep. Kan de regering
een duidelijk antwoord geven op de volgende vragen. Gaat de gemeente ook voor
de huidige werknemers de werkgeversrol vervullen? Zo niet, wie fungeert dan
als werkgever voor deze groep bij het CAO-overleg (in verband met blz. 35,
vijfde alinea)? Wordt ook voor zittende werknemers de SW-specifieke regelgeving
vervangen door bepalingen van het Burgerlijk Wetboek? Blijft de huidige financiering
voor deze groep gehandhaafd? Zo niet, hoe worden de huidige werknemers in
categorieën verdeeld? Zal het onderscheid tussen nieuwe en huidige werknemers
tot uiting komen in de ondernemingsraad?De leden van de PvdA-fractie willen daarnaast een overzicht van de gevolgen
van de nieuwe wet voor de positief-geïndiceerden die bij inwerkingtreding
op de wachtlijst staan en voor aanmelders die dan in de molen zitten.Wat betekent de nieuwe wet voor de momenteel in de SW werkzame ambtenaren?Op Europees niveau is studie verricht naar werkvoorzieningen in de verschillende
lidstaten. De leden van de PvdA-fractie vragen de regering wat de ontwikkelingen
zijn op Europees niveau inzake de SW? Is het voorliggende wetsvoorstel in
lijn met deze ontwikkelingen?De leden van de CDA-fractie nemen met belangstelling kennis van de nieuwe
regeling inzake de SW, maar hebben ernstige vragen of het voorliggende wetsvoorstel
wel voldoende is voorbereid. Zij vinden dat er nog te veel knelpunten in het
wetsvoorstel aanwezig zijn. Punten die voor hen zwaar wegen en waar ze in
het vervolg van het verslag nader op in zullen gaan. Het mag bekend worden
verondersteld dat de leden van de CDA-fractie altijd positief hebben gestaan
ten opzichte van het feit dat de SW haar oorspronkelijke doelgroep en functie
dient te behouden, en dat een zelfstandige wettelijke regeling en een aparte
financieringsstructuur daarvoor noodzakelijk is. Doel, doelgroep en aantal
arbeidsplaatsen in de SW is door deze leden altijd een warm hart toegedragen.In lijn met het voorgaande kunnen de leden van de CDA-fractie dan ook
geen begrip opbrengen voor delen van het rapport van de commissie-Houben,
waarin van een totale stroomlijning van additionele arbeid wordt gesproken.
Het daar gehanteerde criterium «grote afstand tot de arbeidsmarkt»
wordt door deze leden te ruim geacht. Voor de SW is beperking van de doelgroep
noodzakelijk.Een aparte wettelijke regeling voor de SW is en blijft dus noodzakelijk,
aldus de leden van de CDA-fractie, en in deze zin staan zij positief ten opzichte
van de nu voorliggende zelfstandige wettelijke regeling. Een goede afstemming
met de voorgenomen Wet Inschakeling Werkzoekenden (WIW) lijkt de leden van
de CDA-fractie echter wel zeer belangrijk. Beide wetten moeten natuurlijk
zelfstandig worden beoordeeld, maar bijvoorbeeld alleen al in het kader van
de uitvoering zal toch de nodige samenhang moeten worden gebracht. Gesteld
bijvoorbeeld dat de aanscherping van de doelgroep in de SW zal worden gerealiseerd
(waarvan de leden van de CDA-fractie overigens nog niet geheel overtuigd zijn),
dan moet een groep werknemers straks ergens anders terecht kunnen. De additionele
arbeid is echter qua volume beperkt. De opvangcapaciteit zal dus in samenhang
moeten worden bezien. Deze leden moeten vaststellen dat dit momenteel niet
mogelijk is doordat de WIW de Kamer nog niet heeft bereikt. Acht de regering
het niet noodzakelijk om beide wetten in samenhang te bezien? Kan de regering
de relaties tussen beide wetten nog eens nader belichten? Momenteel kunnen
de leden van de CDA-fractie immers geen oordeel geven over het feit of echte
afstemming met de WIW via de voorgestelde wijziging van de WSW
wordt bereikt. Daarnaast kan ook niet echt beoordeeld worden of de WIW en
de WSW financieel zelfstandig naast elkaar kunnen functioneren. Ook dat moet
naar de mening van de leden van de CDA-fractie kunnen. De aan het woord zijnde
leden zijn voorshands van mening dat invoering van de WSW en de WIW parallel
zouden moeten verlopen.Hiernaast hebben de leden van de CDA-fractie overigens behoefte om van
de kant van de regering nog eens aangegeven te zien hoe zij nu de plaats en
de functie van de SW in een breder kader beziet. De toekomstbestendigheid
van het voorgelegde wetsvoorstel lijkt niet in alle gevallen even goed onderbouwd.
Deze leden nodigen de regering daar wel toe uit. Zij kunnen zich daarbij voorstellen
dat een duidelijke analyse wordt gegeven van de knelpunten die zich in de
praktijk voordoen, waarbij tevens wordt aangegeven hoe de knelpunten in de
nieuwe wet worden opgelost.In algemene zin stellen de leden van de CDA-fractie dat het belangrijk
is dat er voldoende draagvlak is in het land voor de voorgestelde wetswijziging.
Ook de commissie-Houben roept daar toe op. Over de overlegprocedure om tot
het voorliggende voorstel te komen, bestaat veel kritiek in het land; dit
geldt zowel bij de VNG, (terwijl de gemeenten de wet in medebewind moeten
uitvoeren), NOSW, de sociale partners als ook de Gehandicaptenraad en de ouderverenigingen.
Wat betreft de VNG blijkt vooral de financiën een kernpunt te zijn, evenals
het financieel bestuurlijke regime en de doelgroep. Bij brief van 13 augustus
1996 en ook in het rondetafelgesprek dat de Kamer heeft gehouden, liet de
VNG weten het wetsvoorstel nog niet voldragen te vinden; men drong op uitstel
van behandeling aan. Inmiddels begrijpen de leden van de CDA-fractie dat verdergaand
overleg tussen VNG/NOSW en het ministerie plaats vindt. Deze leden horen graag
hoe het overleg verloopt en of er tot overeenstemming op genoemde punten kon
worden gekomen.De betrokkenheid van de SW-werkgever, consumentenorganisaties en vakbeweging
bij de beleidsontwikkeling van de SW lijkt de leden van de CDA-fractie van
belang. Hoe is de regering van plan een en ander vorm te geven. Wat vindt
de regering van de gedachte, geopperd door de vakbeweging, om te komen tot
een sectorstructuuroverleg?Het verheugt de leden van de VVD-fractie dat de Kamer nu een aanvang kan
maken met de behandeling van het onderhavige wetsvoorstel. Immers, herziening
van de huidige wet is dringend gewenst en reeds eerder toegezegd aan de Kamer.De leden van de VVD-fractie hechten er aan de waarde van de sociale werkvoorziening
te onderstrepen. In een sociale markteconomie, zoals de Nederlandse, is het
niet meer of minder dan een invulling van sociale rechtvaardigheid een beschutte
werkplaats te bieden aan hen die (tijdelijk) op de reguliere arbeidsmarkt
geen plaats geboden kan worden. Hieruit volgt voor de hier aan het woord zijnde
leden echter niet, dat de reguliere arbeidsmarkt geen soelaas zou behoren
te bieden aan hen die door buiten henzelf gelegen oorzaken minder gemakkelijk
in staat zijn een eigen inkomen te verwerven. Een nadrukkelijke inspanning
van de sociale partners om te komen tot (bedrijfstakgewijze) concrete afspraken
over de instroom van SW-werknemers zouden de leden van de VVD zeer toejuichen.
De overheid zou zich meer mogen inspannen om deze instroom te bevorderen door
het wegnemen van belemmeringen en administratieve lastendruk.Wijziging van de wet, zo zegt de regering, vindt grond in de stijgende
lasten die gepaard gaan met de groei van het aantal werknemers van 40 000
naar 85 000 in ruim 25 jaar. Kunnen verklaringen gegeven worden voor
deze onstuimige groei? Werden dan wel worden de criteria voor toelating te
ruim toegepast? Welke verklaring heeft de regering voor de tijdens de jongste
Algemene Beschouwingen gedane schriftelijke mededeling dat Nederland
op dit moment het hoogste percentage WSW-arbeidsplaatsen van heel Europa heeft?Voor de leden van de VVD-fractie vormt de financiële last echter
niet de enige reden. In de loop van de 25 jaar van het bestaan van de huidige
wet vonden ook mensen een arbeidsplaats bij de SW, die daar strikt genomen
niet voor in aanmerking kwamen. Het aantal SW-ers in het oosten en zuiden
ten opzichte van de andere delen van het land vindt zijn oorsprong in de toentertijd
krimpende arbeidsmarkt (strokarton, mijnsluiting, rapport van de commissie-Houben).
Tevens verdient de samenhang met de dagopvang en de daadwerkelijke doorstroming
naar de reguliere arbeidsmarkt alsmede de (systematiek van de) wachtlijst
nadere aandacht. De inspanning van de regering een beter functioneren van
de arbeidsmarkt te bevorderen, vergt stroomlijning van het arbeidsmarktinstrumentarium.De leden van de fractie van D66 hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel dat beoogt om een groot aantal beleidsmatige en financiële
ontwikkelingen, die zich in de afgelopen jaren hebben voorgedaan, een nieuw
structureel wettelijk kader te bieden. Deze leden ondersteunen deze doelstelling
van harte. Na vele jaren van verandering en instabiliteit (mede als gevolg
van bezuinigingen) is het nu tijd voor een hernieuwde afweging van het structureel
kader, mede in het licht van de inmiddels gegroeide andere vormen van additionele
werkgelegenheid. Op dit punt hechten deze leden eraan ogenblikkelijk op te
merken dat naar hun gevoel, behalve een aantal overeenkomsten, ook duidelijk
verschillen (dienen te) blijven bestaan tussen de additionele werkgelegenheid
die in de WSW vorm krijgt voor de specifieke doelgroep van gehandicapten en
de diverse andere additionele regelingen. Bij de WSW gaat het immers om de
eerste plaats om in de persoon gelegen beperkingen die de instandhouding van
de extra werkgelegenheid rechtvaardigen, terwijl het bij andere vormen van
additioneel werk vooral gaat om een slecht functionerende arbeidsmarkt, vooral
op het terrein van eenvoudige functies, al kunnen natuurlijk ook hier persoonlijke
factoren een rol spelen. Niettemin rechtvaardigt dit onderscheid ten volle
het behoud van een volwaardige WSW, gericht op het vaak min of meer blijvend
bieden van kwalitatief volwaardig werk binnen een aangepaste omgeving. Door
de nieuwe mogelijkheden tot activering die de additionele banen (Jeugdwerkgarantiewet,
Rijksbijdrageregeling banenpools, de zogenaamde Melkert-banen) op gemeentelijk
terrein bieden, dreigt de al langer bestaande WSW wel eens wat onder te sneeuwen
in de publieke, politieke en publicitaire aandacht, terwijl juist in de WSW
reeds jaren geleden terecht gekozen is voor de route van aanvullende werkgelegenheid
voor de specifieke WSW-doelgroep. WSW enerzijds en andere vormen van additionele
arbeid anderzijds mogen niet elkaars concurrent worden. Bovendien moet worden
voorkomen dat nieuwere vormen van additioneel werk als het ware de norm in
de WSW zouden gaan bepalen. De WSW heeft en houdt zijn eigen legitimatie,
wat onverlet laat dat er natuurlijk overlappingen zijn in doelgroep en werkzaamheden.
Maar juist daarom is het verdedigen van de oorspronkelijke en nog altijd geldende
doelstellingen van de WSW belangrijk.Deze leden merken voorts op dat hun eerste oordeel in dit verslag noodgedwongen
een zekere graad van voorlopigheid draagt. Er vindt immers nog belangrijk
overleg plaats tussen het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
de gemeenten en de SW (VNG/NOSW), alsmede tussen de minister en de vakbonden,
nu immers de geschillencommissie voor arbeidsvoorwaarden in de collectieve
sector (commissie-Albeda) heeft geoordeeld dat serieus overleg dient plaats
te hebben over de (verandering van de) arbeidsvoorwaarden die in deze wet,
respectievelijk in de subsidievoorwaarden, aan de gemeenten zullen worden
vastgelegd. Daarmee heeft de commissie-Albeda in wezen de stelling van de
vakorganisaties erkend dat ook voorafgaand aan de overdracht van de werkgeversverantwoordelijkheid
naar de VNG, volwaardig overleg dient plaats te hebben over de arbeidsvoorwaarden.
Maar nu beide overleggen nog niet tot resultaten hebben geleid, en deze overleggen
over cruciale onderdelen van de wet handelen, is het dus onmogelijk om vanuit
de Kamer al een min of meer definitieve benadering van het wetsvoorstel te
kiezen. In dit licht wensen deze leden dan ook deze schriftelijke behandeling
van het wetsvoorstel te zien. Overigens geven deze leden aan te hopen dat
het overleg in beide gremia (alsnog) tot overeenstemming zal leiden.De leden van de fractie van D66 vragen de regering wat precies is bedoeld
met de «gewijzigde opvattingen» over de betekenis van de SW als
werkgelegenheidsinstrument voor personen met een handicap.Met grote belangstelling hebben de leden van de fractie van GroenLinks
kennisgenomen van het voorstel voor een geheel herziene wet sociale werkvoorziening.De leden van de RPF-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Het voorstel is de eerste concrete uitwerking
van de beoogde stroomlijning van gesubsidieerde arbeid. Deze leden benadrukken
de noodzaak van een goede afstemming met de hiermee samenhangende WIW. Zij
gaan er vanuit dat het de bedoeling is dat beide wetsvoorstellen op hetzelfde
moment in werking treden. Vindt de regering dit een absolute voorwaarde, of
is het denkbaar dat de nieuwe WSW eerder in werking treedt? De leden van de
RPF-fractie gaan er vanuit dat gelijktijdige inwerkingtreding verre de voorkeur
verdient, met het oog op ondermeer de noodzakelijke afstemming van de diverse
doelgroepen van gesubsidieerde arbeid. Zij onderschrijven het standpunt dat
voor een aparte regeling voor de SW moet worden gekozen, gelet op het feit
dat het gaat om een kwetsbare groep die extra bescherming nodig heeft. Deze
leden achten het op grond van het bijbels rechtvaardigheidsmotief zeer goed
te verdedigen dat de overheid een extra inspanning levert om mensen met een
lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking in staat te stellen hun
talenten te ontplooien. De leden van de RPF-fractie hebben er begrip voor dat er in het kader
van de voorgenomen stroomlijning van gesubsidieerde arbeid wordt gekozen voor
een geheel nieuwe wettelijke grondslag van de SW. Het is daarnaast duidelijk
dat zich in de huidige SW grote knelpunten voordoen, zoals de massaal voorkomende
exploitatietekorten, de zeer geringe uitstroom en de daarmee samenhangende
forse wachtlijsten. In dit verband vragen deze leden de regering of in de
voorbereidingen op dit wetsvoorstel een uitgebreide knelpuntenanalyse heeft
plaatsgevonden, met name ook omdat de VNG van mening is dat dat niet het geval
is. Zij gaan er vanuit dat de regering het werk van de commissie-Houben als
zodanig wil kwalificeren. Als dat zo is, vragen zij wel waarom in de toelichting
niet nader is ingegaan op achtergronden van de knelpunten.De leden van de RPF-fractie hebben grote moeite met een aantal van de
door de regering voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de vigerende wet.
Het is deze leden opgevallen dat het wetsvoorstel bij de direct betrokken
organisaties op belangrijke onderdelen sterk is bekritiseerd. De VNG is zelfs
van oordeel dat door de wet de huidige problemen worden vergroot. Ook de Raad
van State heeft zich kritisch opgesteld. Dit doet de vraag rijzen of de regering
er wijs aan doet vast te houden aan het wetsvoorstel in ongewijzigde vorm.
In dit verband informeren de leden van de RPF-fractie naar de stand van zaken
over het conflict tussen de vakcentrales en de minister van Sociale Zaken
over de kabinetsvoornemens. Klopt het dat de commissie-Albeda de minister
heeft geadviseerd om met de bonden te gaan praten over met name de arbeidsvoorwaardelijke
aspecten van de wet? En in hoeverre heeft momenteel nog overleg plaats met
de VNG? Deze leden zijn met name benieuwd naar de reactie van de regering
op de brief van de VNG van 7 november jl., waarin zij zich onder
andere distantieert van het op 14 oktober jl. aangeboden rapport «Bekostigingssystematiek
WSW».Er zijn nog tal van zaken die bij nadere regelgeving ingevuld moeten worden.
Daarbij gaat het soms om belangrijke zaken, zoals de procedure die gevolgd
moet worden bij de indeling in handicapcategorieën, de wijze van indiceren
en de subsidievaststelling. De leden van de RPF-fractie vinden het van belang
dat op korte termijn duidelijkheid ontstaat over de inhoud van deze regelgeving.
In hoeverre zal die gereed zijn op het moment dat de Kamer zich moet uitspreken
over de wet?De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
en de daarbij behorende toelichting. Deze leden onderstrepen het belang van
een goede werkvoorziening ten behoeve van werknemers, die op de reguliere
arbeidsmarkt niet terecht kunnen vanwege een lichamelijke of verstandelijke
handicap. Daarbij behoren naar het oordeel van deze leden ook de juiste en
op de problematiek toegesneden structuren en procedures te bestaan. De bestaande
WSW heeft in dit opzicht zijn nut bewezen. Met het voorliggende wetsvoorstel
zal op wezenlijke onderdelen een dusdanig drastische wijziging in de bestaande
wetgeving worden bewerkstelligd, dat de regering een geheel nieuwe WSW noodzakelijk
acht.Intussen heeft het voorliggende wetsvoorstel een flinke storm van kritiek
van diverse maatschappelijke organisaties en gemeenten over zich heen gekregen.
Ook het advies van de Raad van State liet naar de mening van de leden van
de SGP-fractie geen onduidelijkheid bestaan over de zienswijze van de Raad
over de wijze waarop onderscheiden veranderingen door de regering zijn vormgegeven.
Bovendien illustreert het feit dat de commissie-Albeda de minister adviseerde
om met de bonden over het wetsvoorstel te spreken natuurlijk ook dat er de
nodige wrijving bestaat tussen de regering en diverse maatschappelijke organisaties.
Wat zijn overigens de uitkomsten van die bespreking?Ook de aan het woord zijnde leden zullen het wetsvoorstel, zoals het voorligt,
kritisch benaderen. Zij geven aan dat juist de hoofdpunten uit het wetsvoorstel
hen voor een groot aantal vragen plaatst. Zij zullen die in het vervolg uitgebreid
aan de orde stellen. Eerst maken zij echter nog een aantal opmerkingen van
meer algemene aard. Zo missen de leden van de SGP-fractie in de memorie van
toelichting node een gedegen verantwoording voor het opzetten van een nieuwe
regeling. Om van het nut van dit wetsvoorstel overtuigd te geraken, zal naar
hun oordeel duidelijkheid moeten bestaan over de knelpunten die bij de huidige
wet worden ervaren. Kan de regering daar meer over zeggen? Tevens willen zij
graag aangegeven zien op welke wijze het voorliggende wetsvoorstel aan die
bezwaren tegemoet komt. Bestond niet de mogelijkheid om die knelpunten binnen
de bestaande wetgeving op te lossen? Gaat het voorliggende wetsvoorstel niet
verder dan voor het oplossen van de aangestipte problemen noodzakelijk is?
Wordt met het voorliggende wetsvoorstel wel het juiste instrumentarium gekozen
om de gesignaleerde problemen op te lossen, zo vragen deze leden.De leden van de GPV-fractie hebben kennisgenomen van onderhavig wetsvoorstel.
Deze leden vinden het belangrijk dat ook voor de kwetsbaarste categorieën
een voorziening blijft bestaan om ingeschakeld te worden op de arbeidsmarkt
en dat de wachtlijsten hiervoor zo beperkt mogelijk blijven. Ze hebben echter
zorgen omtrent de huidige financiële situatie van veel SW-bedrijven en
vragen of het wetsvoorstel in enigermate hiermee rekening houdt. Immers, 80%
van de SW-bedrijven blijkt te maken te hebben met exploitatietekorten. Kan
de regering uitleggen of en hoe de voorstellen hierop uitwerken? De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van onderhavige wetsvoorstel.
Zij stellen vast dat het wetsvoorstel een aantal fundamentele wijzigingen
inhoudt die een aanmerkelijke verandering van de SW opleveren, naar hun mening
in ongunstige zin. Om die reden hebben zij ernstige bezwaren tegen het wetsvoorstel. 2. De bestuurlijke vormgeving 2.1 Een gezamenlijke verantwoordelijkheid van rijk en
gemeentenDe leden van de PvdA-fractie constateren dat de verantwoordelijkheid voor
gesubsidieerde arbeid grotendeels bij de gemeenten komt te liggen. Het is
bekend dat na indiening van het voorliggende wetsvoorstel bij de Kamer nog
overleg plaats zou vinden met de verschillende betrokken organisaties, waaronder
de VNG. Deze leden vragen de regering wat de stand van zaken is met betrekking
tot dat overleg.De leden van de VVD-fractie merken op dat de regering in de memorie van
toelichting stelt dat de ministeriële verantwoordelijkheid in de kern
ongewijzigd blijft. Wil de regering deze passage nader onderbouwen in het
licht van de voorgestelde wijzigingen?De leden van de D66-fractie kunnen zich vinden in de handhaving van het
beginsel van gedeelde verantwoordelijkheid tussen rijk en gemeenten. Zowel
kwantitatief als kwalitatief dient het rijk een zekere bemoeienis te houden
met de organisatie en inrichting van de SW. In wezen betekent het huidige
wetsvoorstel (tezamen met het nieuwe financieringsmodel) zelfs dat een zekere
scheefgroei tussen de mate van gebruik van de WSW in verschillende regio's
en gemeenten geleidelijk aan wordt rechtgetrokken. De leden van de D66-fractie
ondersteunen deze richting. 2.2 De verdeling van verantwoordelijkheid tussen rijk
en gemeenten De leden van de PvdA-fractie merken op dat de doelstelling van de stroomlijningsoperatie
is dat een adequate afstemming van de WSW met de voorgenomen WIW plaatsvindt.
Wat zijn volgens de regering de belangrijkste afstemmingspunten tussen beide
regelingen? En waarom is op deze punten afstemming noodzakelijk? Wil de regering
daarbij ook ingaan op het onderscheid dat gemaakt kan worden tussen mensen
die door een handicap een afstand tot de arbeidsmarkt hebben en mensen die
om andere redenen die afstand tot de arbeidsmarkt hebben? Wat zijn de opvattingen
van de regering over de inleenvergoedingen voor WIW-ers en SW-ers?De leden van de VVD-fractie vragen hoe de regering de verantwoordelijkheid
en beleidsvrijheid van gemeenteraden ziet.Hoe vaak is het in het verleden voorgekomen dat de rijksoverheid gelden
terugvorderde van gemeentebesturen? Wat waren daarvan de oorzaken?De leden van de VVD-fractie vragen wat wordt bedoeld met de volgende passage
op blz. 7 van de toelichting: «(z)owel de specifieke problematiek van
de indicatie voor de sociale werkvoorziening als de verdelingsvraagstukken
in het kader van de bekostiging maken het tevens gewenst om de Wet sociale
werkvoorziening naast de voorgenomen Wet inschakeling werkzoekenden als afzonderlijke
wettelijke regeling voor gesubsidieerde arbeid te laten voortbestaan».
Ligt het in de bedoeling wel een aparte WSW te laten voortbestaan doch bij
de uitvoering de WIW-instrumenten wel te betrekken? Gaarne nadere toelichting. De leden van de D66-fractie merken op dat in de memorie van toelichting
wordt geconstateerd dat het bij de SW om een bijzonder type gesubsidieerde
arbeid gaat, die zich immers vooraleerst richt op de gehandicapten. Vervolgens
wordt evenwel de relatie geschetst met de voorgenomen WIW. Van dit wetsvoorstel
heeft de Kamer overigens op moment van deze schriftelijke inbreng nog geen
kennis kunnen nemen. Geconstateerd wordt evenwel dat, naast handhaving van
verschillen, toch ook een zekere afstemming wordt beoogd tussen WSW en WIW,
onder meer waar het gaat om rechtspositie en arbeidsvoorwaarden. Deze leden
betwijfelen echter of het wel terecht is om rechtspositie en arbeidsvoorwaarden
tussen WSW en WIW naar elkaar toe te laten groeien. Zoals deze leden eerder
al hadden gesteld, is er immers voor de WSW een afzonderlijke legitimatie,
die erin gelegen is dat voor personen met een lichamelijke, verstandelijke
of psychische handicap min of meer definitief additioneel werk in stand wordt
gehouden. In de WIW gaat het echter om additioneel werk gericht op werklozen,
waarvan in beginsel toch wordt aangenomen dat zij vroeger of later kunnen
doorstromen naar regulier werk. Dit verschil stelt naar het idee van deze
leden toch bepaald andere randvoorwaarden aan de arbeidsvoorwaarden in de
WIW dan in de WSW. Deze leden komen overigens nog terug op dit punt.De leden van de RPF-fractie constateren dat Rijk en gemeenten gezamenlijk
verantwoordelijk zijn voor het beleid ten aanzien van de SW. Deze leden merken
voorts op dat er in het voorliggende wetsvoorstel voor is gekozen de trend
van de laatste jaren om zoveel mogelijk bevoegdheden en verantwoordelijkheden
bij de lokale overheden neer te leggen te volgen. Ook ten aanzien van de andere
vormen van gesubsidieerde arbeid komt de verantwoordelijkheid grotendeels
bij de gemeenten te liggen. Deze leden spreken de hoop uit dat de gemeenten
voldoende in staat zullen zijn en worden gesteld om hieraan adequaat gestalte
te geven. De regering geeft zelf in de memorie van toelichting al aan dat
de uitvoering van zowel de WSW als van de WIW tot op zekere hoogte tot complicaties
kan leiden bij de verwezenlijking van één lokale regie op het
hele terrein van gesubsidieerde arbeid. Kan worden aangegeven op welke wijze
gemeenten dit zullen moeten verwezenlijken zonder dat de onderscheiden doelgroepen
hiervan de dupe worden? 2.3 Een andere wijze van indicerenDe leden van de PvdA-fractie constateren dat in de memorie van toelichting
wordt gesteld dat het vraagstuk van de verdeling van verantwoordelijkheden
bij indicatie voor de SW uitvoerig is besproken met alle betrokken partijen.
Hoe verhoudt deze stelling zich tot de opmerkingen van onder andere de VNG,
de AbvAKabo en de Gehandicaptenraad? Genoemde partijen meldden tijdens het
rondetafelgesprek met de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid
dat er te weinig overleg heeft plaats gevonden. De leden van de PvdA-fractie
vragen de regering om een overzicht van het formele en informele overleg dat
is gevoerd met de verschillende partijen.Aan de ene kant stelt de regering dat de ambtenaar die de uiteindelijke
beschikking neemt, is gehouden aan de instructies van de minister (ook waar
het de uitvoering van de aan hem toegekende bevoegdheden betreft). Aan de
andere kant stelt de regering als uitgangspunt dat, wat betreft de bestuurlijke
vormgeving, de uitvoering zal plaatsvinden op afstand van het beleid. Wat
is in dit verband het belang van een zogenaamde verzelfstandigde dienst, zo
vragen de leden van de PvdA-fractie.De leden van de PvdA-fractie vragen de regering wat «nieuw»
betekent in de zin op blz. 11 van de memorie van toelichting: «(d)e
hier geschetste constructie, met een nieuw element van ministeriële
bevoegdheid, acht het kabinet zeer goed werkbaar».De leden van de VVD-fractie constateren dat de regering, rekening houdend
met de (discussie over de) herinrichting van het binnenlands bestuur en na
weging van het advies van de commissie-Houben, heeft gekozen voor een centrale
indicatiestelling. Deze leden achten dit in het licht van regeringsbeleid
inzake decentralisatie geen gelukkige optie. Terecht wijst de regering de
optie van provinciale indicatiestelling af. Naar het oordeel van de leden
van de VVD-fractie leek het voor de hand te liggen aan te sluiten bij bestaande
regio-indelingen ter voorkoming van de instelling van alweer nieuwe regio's.
In het geval van de SW zou de RBA-regio de meest voor de hand liggende zijn
in verband met de relatie tot de instroom naar reguliere arbeidsplaatsen.
In de praktijk sluit de bestaande RBA-regio helaas niet aan op het gebied
van de samenwerkende gemeenten. Zou het, zo vragen deze leden, niet raadzaam
zijn een onafhankelijke indicatiecommissie in te stellen per gebied van de
samenwerkende gemeenten onder voor het hele land geldende regels, voor wat
betreft criteria voor benoeming van de leden van de commissie, hun deskundigheden,
bevoegdheden en toelatingscriteria? Zal er overigens een beroepsmogelijkheid
ingevoerd worden tegen de beslissing van de onafhankelijke indicatiecommissie?Voor wat betreft de deskundigheidsvereisten van de leden van de indicatiecommissie
kunnen de aan het woord zijnde leden aansluiten bij de opvattingen van de
regering: onafhankelijk en niet in dienst bij de betreffende gemeenten en
SW.Wat zou de functie nog moeten wezen van de lokale adviescommissie en welke
deskundigheden dienen daarin vertegenwoordigd te zijn?De leden van de D66-fractie ondersteunen de keuze van de regering voor
een onafhankelijke indicatiestelling. Tegelijkertijd geven zij blijk van twijfel
over de gekozen vormgeving. Vooral de oprichting van een landelijk indicatie-instituut
als een verzelfstandigde dienst van het ministerie Sociale Zaken en Werkgelegenheid
met gedelegeerde ministeriële beslissingsbevoegdheid, achten deze leden
enerzijds niet in alle opzichten de onafhankelijkheid garanderen en anderzijds
een wel erg sterk gecentraliseerde oplossing. Zij betwijfelen daarom of de
gekozen constructie de beste is. Deze leden hebben begrijpen dat onder andere
over dit punt intensief overleg met de VNG en NOSW plaatsvindt. Zij zijn zeer
benieuwd naar het resultaat van dit overleg. Met name vragen deze leden naar
de mogelijkheid om te komen naar een onafhankelijke indicatiestelling op regionaal
niveau.De leden van de RPF-fractie constateren dat de beslissingsbevoegdheid
omtrent de indicatie niet langer berust bij de gemeente. Deze keuze is mede
ingegeven door het advies van de Commissie-Houben om onafhankelijke indicatiecommissies
in te stellen, die beslissen op grond van rijksnormen. De leden van de RPF-fractie
onderschrijven het uitgangspunt dat er een scheiding moet zijn tussen toelating
tot gesubsidieerde arbeid in WSW-verband en het bieden van die gesubsidieerde
arbeid. Zo kan onder andere worden voorkomen dat de zwakste groepen structureel
buiten de boot vallen. In dit kader vragen deze leden wel in hoeverre momenteel
werkelijk sprake is van structurele bevoordeling of achterstelling van bepaalde
groepen gehandicapten door de gemeenten. Zij verzoeken de regering te reageren
op het rapport «Indicatiestelling WSW» van SGBO, het Onderzoeks-
en Adviesbureau van de VNG, waarvan de conclusie is dat geen sprake is van
bevoordeling of achterstelling. Kan in dit kader ook worden ingegaan op de
vraag in hoeverre er sprake is van verschillen in de indicatiestelling in
verschillende regio's? De keuze voor de vormgeving van de indicatiestelling roept enkele vragen
op bij de leden van de RPF-fractie. Aanvankelijk was het de bedoeling dat
zou worden gekozen voor het instellen van een zelfstandig bestuursorgaan dat
zich met de indicatiestelling zou moeten bezighouden. Dat bestuursorgaan zou
ten behoeve van indicatiestelling in de regio onafhankelijke regionale commissies
moeten benoemen. Het is deze leden nog niet duidelijk waarom nu precies van
dit model is afgeweken. Wil de regering dit aspect nog eens wat breder belichten?De regering heeft er – gelet op de beoogde regionale afstemming –
voorkeur voor dat de inrichting van de adviescommissies op het niveau van
bestuurlijke eenheden tot stand komt. Om tot bevordering van bundeling op
bovenlokaal niveau te komen zal met de VNG worden overlegd. Heeft dit overleg
inmiddels plaatsgevonden en kan hierover al meer worden meegedeeld?Wat betreft de samenstelling van adviescommissies is het de leden van
de RPF-fractie niet duidelijk of gemeentebestuurders met bestuurlijke verantwoordelijkheid
voor de SW daarin zitting kunnen nemen. Los hiervan vragen deze leden of de
regering van oordeel is dat met het nu gekozen model in voldoende mate is
gewaarborgd dat gemeenten geen spanning ondervinden ten aanzien van de verantwoordelijkheid
voor zowel de sociale als de bedrijfsmatige aspecten van de SW.De uiteindelijke indicatiestelling vindt plaats bij een nieuw te creëren
dienst indicatie SW. De leden van de RPF-fractie vragen zich af of deze constructie
niet tot teveel bureaucratische rompslomp, met alle frustraties bij de belanghebbenden
en de kosten van dien. Uit het wetsvoorstel is niet af te leiden op welke
wijze beschikkingen van deze dienst tot stand moeten komen. Kan hierover meer
duidelijkheid worden gegeven? Is het de bedoeling dat het advies van de gemeente
daarbij slechts marginaal wordt getoetst?Volgens de toelichting is het vraagstuk van de verdeling van verantwoordelijkheden
bij de indicatie uitvoering met alle partijen besproken. De leden van de RPF-fractie
vragen zich af hoe dit zich verhoudt tot de uitspraak van diverse betrokken
organisaties dat hierover juist te weinig overleg heeft plaatsgevonden.Wat betreft de mogelijkheid om een second opinion te vragen met betrekking
tot de beoordeling van het al dan niet behoren tot de personenkring, vragen
de leden van de RPF-fractie waarom dit slechts mogelijk is als de betrokkene
dit zelf financiert. Is dat in de praktijk wel mogelijk?De leden van de SGP-fractie merken op dat ten opzichte van de bestaande
praktijk een forse wijziging wordt voorgestaan op het punt van de indicatiestelling.
Werd in het aanvankelijke wetsvoorstel een apart ZBO in het leven geroepen
ter bepaling welke personen tot de doelgroep behoren, in het voorliggende
wetsvoorstel is de figuur van het ZBO verdwenen. Daarvoor in de plaats kwam
de verantwoordelijkheid voor de indicatiestelling op het niveau van de minister
te liggen in de vorm van de nieuw te creëren dienst indicatie SW. Noch
met de ene, noch met de andere figuur zijn de leden van de SGP-fractie op
voorhand gelukkig. En dat om meer dan een reden.In de eerste plaats merken zij op, dat zij de indicatiestelling op een
zo decentraal mogelijk niveau zouden willen plaatsen. De regeling in huidige
wet spreekt hun, voor wat betreft het niveau waarop de indicatiestelling plaatsvindt,
dan ook zeer aan. Naar het oordeel van deze leden levert dit in ieder geval
het voordeel op dat een decentrale regeling in het algemeen met zich brengt,
namelijk uitvoering zo dicht mogelijk bij de doelgroep. Vindt de regering
dat voor de indicatiestelling voor de SW niet van belang, zo vragen deze leden.
Tevens past een dergelijke decentraal opgezette regeling beter bij het uitgangspunt
van de kerndepartementen. Een typische uitvoeringstaak als indicatiestelling
behoort naar het oordeel van de leden van de SGP-fractie niet
thuis op het centrale niveau. De regering ziet een en ander blijkbaar anders.
Gaarne zien deze leden de zienswijze van de regering op dit punt nader toegelicht.
In ieder geval missen de leden van de SGP-fractie deze en dergelijke overwegingen
in de memorie van toelichting. Zij vragen de regering hierop alsnog in te
gaan. Hebben die overwegingen overigens wel een rol gespeeld bij de totstandkoming
van het wetsvoorstel?Verder ontbreken volgens de leden van de SGP-fractie overwegingen als
de volgende. Is het overhevelen van de indicatiestelling ingegeven door het
feit dat gemeenten wellicht te ruimhartig geweest zijn in hun toelatingsbeleid?
Heeft de bestaande indicatiestelling op gemeentelijk niveau geleid tot onacceptabele
verschillen in benadering en omvang van de doelgroep? Zo ja, waaruit blijkt
dit dan? Indien er verschillen zijn ontstaan tussen de verschillende gemeenten
of samenwerkingsverbanden, tot welke concrete praktische bezwaren heeft dit
dan geleid? Is de voorgestelde regeling het enige of het best mogelijke antwoord
op die bezwaren?De in het wetsvoorstel gevormde dienst zal zich naar het oordeel van de
SGP-fractie voor een behoorlijk zware opgave gesteld zien. Niet alleen dient
het landelijk totaal van de indicatiestellingen de dienst te passeren, maar
de dienst zal ook geconfronteerd worden met beroepschriften tegen indicatiestellingen.
Wat zal de feitelijke omvang van de dienst zijn? Hoeveel middelen zijn ermee
gemoeid om die dienst op te zetten?Een argument dat tenslotte in dit verband zeker niet van belang ontbloot
is, is dat een decentrale indicatiestelling zorgt voor een overzichtelijker
constructie. Minder afstemming, kortere lijnen en daarmee een overzichtelijker
geheel zijn in de ogen van de leden van de SGP-fractie duidelijke voordelen
die aan een decentrale opzet verbonden zijn. Hoe beoordeelt de regering een
en ander, mede beschouwd in het licht van en in combinatie met bovengemaakte
opmerkingen?Op het punt van de vereisten van onafhankelijkheid en deskundigheid van
de indicatiecommissie delen de leden van de SGP-fractie de opvatting van de
regering. De indicatiecommissie dient in hun ogen zeker onafhankelijk te zijn
en bovendien ook over de nodige expertise te beschikken. Voor de aan het woord
zijnde leden houden deze gegevens echter niet tegelijk in dat een indicatiecommissie
op rijksniveau gecreëerd dient te worden. Zij denken veeleer aan een
onafhankelijke commissie op decentraal niveau. Ook van de zijde van onder
meer de VNG en de Raad van State is op deze optie gewezen. De argumenten van
de zijde van de regering om niet voor een dergelijke opzet te kiezen, hebben
de aan het woord zijnde leden niet kunnen overtuigen. Zou de regering nog
eens expliciet de voor- en nadelen van een decentrale ten opzichte van een
centrale opzet willen schetsen, waarbij expliciet aandacht besteed wordt aan
de waarde van elk van die opties voor de oplossing van het probleem, dat op
dit punt in de huidige wetgeving wordt ervaren?Een extra argument om voor een indicatiestelling op gemeentelijk niveau
te komen, vormt naar de mening van de leden van de SGP-fractie de keuze die
is gedaan in de zorgsector. Zij verwijzen hiervoor naar onder meer de brief
van de staatssecretaris van Welzijn, Volksgezondheid en Sport van 12 februari
1996 inzake indicatiestelling in de zorg (kamerstuk 24 608, nr. 1). In
combinatie met die brief wijzen deze leden op het nieuwe artikel 9a van de
Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten, zoals dit is opgenomen in de Overgangswet
verzorgingstehuizen, en het daarop gegronde Besluit indicatiebeoordeling verpleging
en verzorging van 15 november 1996, waarin de gemeentelijke verantwoordelijkheid
voor indicatiebeoordeling is vastgelegd. De inwerkingtreding van dit artikel
per 1 januari aanstaande (ter vervanging van het op dat moment vervallende
artikel 6j van de Wet op de bejaardenoorden) continueert een geheel andere
constructie dan in het voorliggende wetsvoorstel wordt voorgestaan. Waarom
is op dit punt geen aan het genoemde artikel conforme regeling
in het voorliggende wetsvoorstel opgenomen? Welke argumenten zijn er in het
kader van de Overgangswet verzorgingstehuizen, die in verband met het onderhavige
wetsvoorstel niet van toepassing zijn? In de nota van toelichting op het genoemde
Besluit van 15 november jl. wordt naast de beoogde onafhankelijkheid van de
indicatiebeoordeling zelfs expliciet naar voren gebracht, dat een naadloze
overgang beoogd wordt tussen het Besluit en de onder de Wet op de bejaardenoorden
geldende regelgeving ten aanzien van de gemeentelijke indicatie-advisering.
De leden van de SGP-fractie kunnen niet anders oordelen dan dat op dit punt
bepaald geen eenduidige lijn getrokken wordt door de regering. Bij de beantwoording
hopen zij meer duidelijkheid over een en ander te zullen verkrijgen.De leden van de SP-fractie vinden het voorstel van de regering op dit
punt geen vooruitgang. Een aparte dienst op het ministerie belast met een –
onafhankelijke – indicering, daartoe geadviseerd door een gemeentelijke
adviescommissie. Een dergelijke dienst staat veel te ver van de dagelijkse
praktijk af. De indicering wordt op die manier veel te omslachtig, en bureaucratisch.
Waarom wordt de oplossing niet gezocht in het opdragen van de indicatiestelling
aan een onafhankelijke en deskundige commissie op gemeentelijke niveau. Daar
is op dit moment al de nodige kennis aanwezig en een dergelijke commissie
werkt veel sneller.Voor wat betreft de eisen die aan de leden van deze commissie gesteld
moeten worden kan aangesloten worden bij de eisen die het wetsvoorstel aan
de gemeentelijke adviescommissie stelt. De door de regering voorgestane uniformiteit –
via een landelijke indicering – kan evengoed geregeld worden door de
normen en criteria voor indicering in de wet zelf op te nemen.De leden van de SP-fractie stellen vast dat ook de VNG bezwaren heeft
tegen in het wetsvoorstel gekozen oplossing. Daar komt bij dat met name vanuit
de zorgsector aangedrongen wordt op een geïntegreerde indicatiestelling
voor de sectoren arbeid, zorg, en onderwijs door een instantie op gemeentelijk
niveau. Ligt om die reden een gemeentelijke indicatie (onafhankelijk en deskundig)
niet veel meer voor de hand, zo vragen zij?Een bijkomend argument voor landelijke indicering is volgens de regering,
dat op die manier een herverdeling van de SW-plaatsen over het land kan worden
geregeld. Kan de regering dat punt nog eens nader toelichten? Hoe moeten de
gevolgen van een dergelijke herverdeling worden opgevangen in de regio's die
thans relatief veel SW-plaatsen hebben als gevolg van de sociaal-economische
structuur van die betreffende regio's (bijvoorbeeld Zuid-Limburg en Groningen)?
Hoe moeten de gemeenten in die regio's de financiële gevolgen opvangen? 2.4 De verhouding tussen gemeente en uitvoeringsorganisatieDe leden van de D66-fractie vragen het kabinet om inzicht te geven in
de overeenkomsten, respectievelijk de verschillen in de verhouding tussen
enerzijds de gemeente en de SW, en anderzijds gemeente en uitvoeringsinstantie
van andere vormen van additionele werkgelegenheid. Mogen de andere vormen
van additionele werkgelegenheid (JWG, banenpool, Melkert-banen) wel of niet
worden ondergebracht bij de bestaande SW? Met name in grote steden is deze
vraag van belang. Acht de regering het mogelijk dat er een zekere synergie
optreedt tussen de verschillende vormen van additioneel werk, of dienen juist
doelgroepen en werkzaamheden zo veel mogelijk gescheiden te blijven? Welk
risico bestaat er dat de oorspronkelijke doelgroep van de WSW onder druk komt
te staan door de WIW. Welk risico bestaat voorts dat op de «markt»
voor additioneel werk geconcurreerd moet worden om opdrachten tussen enerzijds
SW, en anderzijds banenpools en Melkert-projecten? 3. De doelgroep 3.1 InleidingDe leden van de PvdA-fractie achten een beslissing over de doelgroepomschrijving
één van de belangrijkste en moeilijkste uit het wetsvoorstel.
De regering noemt als argumenten voor de herbezinning de groeiende wachtlijsten
en de beperkte financiële middelen. Het oogt zeer voor de hand liggend
om de doelgroep strakker af te grenzen, juist om de SW houdbaar te doen zijn.
Daar staat echter tegenover dat degenen die straks niet aan alle criteria
voldoen niet ineens tot de kansrijken op de arbeidsmarkt behoren. Het feit
dat de WIW voor hen toegankelijk is, achten de PvdA-leden niet afdoende. Kan
de regering aangeven welke mogelijkheden er nu zijn of in de nabije toekomst
worden geschapen voor mensen die nu nog binnen, maar straks buiten de doelgroep
van de SW vallen en behoren tot diegenen die een afstand tot de arbeidsmarkt
hebben? Kan de regering bevestigen dat de nieuwe WSW en de WIW tegelijkertijd
in werking zullen treden?Zou de suggestie, zoals gedaan door FNV, CNV, Gehandicaptenraad, Federatie
van Ouderverenigingen, CFO en ABVAKABO, om als criterium voor indicatie toe
te voegen «het hebben van een reële kans op een functie»
hier soelaas kunnen bieden? Dit criterium biedt immers de mogelijkheid om
de afstand tot de arbeidsmarkt die naar gelang de economische situatie zich
wijzigt ook groter of kleiner kan worden mee te wegen bij de indicatiestelling.De leden van de PvdA-fractie vragen de regering in te gaan op de in casu
relevante situatie in België, waar men, nadat men vijf jaar geleden de
groep vergelijkbaar met de Nederlandse SW-doelgroep had aangescherpt, nu overweegt
nadere regelingen te treffen voor diegenen die net buiten die doelgroep vallen.
Heroverweging wordt nodig geacht omdat bleek dat deze populatie binnen andere
regelingen niet aan werk kwam of op termijn de ontwikkelingen op de open arbeidsmarkt
niet bij kon benen. Nu wordt in België gedacht over een eenheidsdecreet
om de meer en minder validen samen te brengen. Ook uit concurrentie-oogpunt
is dat beter. Door samenwerking kunnen «moeilijker» opdrachten
in de wacht worden gesleept, die dan weer onderverdeeld worden in deeltaken
voor de verschillende doelgroepen. Graag een reactie hierop van de regering.Zijn er overigens aanwijzingen dat de laatste jaren nog steeds niet scherp
genoeg wordt geïndiceerd op basis van de huidige omschrijving, vragen
de leden van de PvdA-fractie zich af. Kan de regering een overzicht geven
van haar bevindingen in deze? De vervaging van de doelgroep is in het verleden
immers vooral ontstaan om regionale werkloosheidsproblematiek (mijnen, strokarton)
te dempen. Is er nu nog steeds sprake van een onevenredige regionale spreiding
in de indicatiestelling?De leden van de CDA-fractie merken op dat volgens het wetsvoorstel tot
de doelgroep behoren personen die door lichamelijke, verstandelijke of psychische
beperkingen uitsluitend onder aangepaste omstandigheden tot regelmatige arbeid
in staat zijn. Deze leden achten het in de eerste plaats noodzakelijk dat
de omschrijving «in staat tot regelmatige arbeid» en «slechts
onder specifiek aangepaste omstandigheden kunnen werken» nader worden
uitgewerkt in eenduidige criteria. Bij in staat tot regelmatige arbeid staan
reeds vier criteria verder uitgewerkt. Onder meer dient er meer dan één
functie te kunnen worden vervuld. Gaat het hier om voorbeeldfuncties?De leden van de VVD-fractie constateren dat de regering voorstelt te komen
tot een nieuwe omschrijving van de doelgroep. Om welke redenen voldoet de
huidige omschrijving niet meer? Heeft deze keuze te maken met de veranderde
arbeidsmarkt, het gewijzigde instrumentarium voor gesubsidieerde
arbeid, aangepaste sociale zekerheidswetgeving en/of de toestroom? Gaarne
een nadere onderbouwing.Het tweede element in de omschrijving van de doelgroep roept bij de leden
van de VVD-fractie vragen op. Het lijkt erop dat de regering uitsluit dat
een reguliere arbeidsplaats voor mensen met een handicap mogelijk is. Wat
pleit er tegen reguliere werkgevers met een financiële stimulans ertoe
te brengen aanpassingen op de werkplaats mogelijk te maken?De leden van de D66-fractie kunnen op zich een nadere explicitering van
de doelgroep van harte ondersteunen. Zij menen evenwel dat de toelichting
op dit voornemen tot misverstanden en onduidelijkheid aanleiding geeft. Tal
van reacties die door de Kamer zijn ontvangen, vragen ook om opheldering op
dit punt.In de inleiding tot het hoofdstuk over de doelgroep wordt verwezen naar
het probleem van de groeiende wachtlijsten, wat niet kan worden opgelost met
extra financiële middelen en dus kennelijk een belangrijke relatie heeft
met de indicering van de doelgroep. Elders in de toelichting wordt evenwel
opgemerkt dat het niet de bedoeling is om materieel grote veranderingen in
de doelgroep aan te brengen. Zo wordt gesteld dat slechts een explicitering
en geen wijziging van de ondergrens van 10 procent wordt beoogd. Bovendien
wordt de ontstane indruk tegengesproken dat meer werknemers met een lage produktiviteit
zullen worden toegelaten. Voorts wordt een zekere toename van positieve indicaties
verwacht, maar een vermindering van het aantal personen dat op de wachtlijst
wordt geplaatst dat in staat is om ander additioneel dan wel regulier werk
te aanvaarden. De leden van de D66-fractie vragen de regering op deze punten
om duidelijkheid. Zij vragen dit mede met het oog op het voornemen om de WSW
toe te staan een deel van de voor de WIW geïndiceerde werknemers binnen
de SW te laten werken. Betekent dit dat enerzijds wat meer ruimte ontstaat
voor de groep werkelijk WSW-geïndiceerden, maar dat anderzijds de gevolgen
hiervan (lagere produktiviteit, lagere opbrengsten) weer moeten worden gecompenseerd
uit het aanstellen van (goedkopere) WIW-werknemers? Wordt het aantal WIW-werknemers
beperkt? Hoe staat de regering tegenover het voorstel van de Gehandicaptenraad
om een nadere inperking ten aanzien van deze groep te hanteren tot werkzoekenden
die voorheen een WAO- of AAW-uitkering hebben gehad of die anderszins tot
de WAGW-populatie behoren?De leden van de RPF-fractie hebben er sympathie voor dat wordt gestreefd
naar een betere omschrijving van de doelgroep van de SW. Zij merken daarbij
op dat het niet zal meevallen om een in alle opzichten toereikende definitie
van de doelgroep te formuleren. Over de kabinetskeuze willen zij enkele vragen
stellen.De leden van de SGP-fractie constateren dat de omschrijving van de doelgroep
een beperking inhoudt ten opzichte van de huidige doelgroep. Zij vinden het
in ieder geval een goede zaak dat er helderheid over de omvang van de beoogde
doelgroep bestaat. Over de precieze afbakening van die doelgroep zal echter
naar de verwachting van deze leden volstrekte duidelijkheid kunnen bestaan
op het moment dat er meer inzicht bestaat over de inhoud van de WIW. Laat
de regering de koppeling, die gelegd is tussen de WSW en de WIW, door de afzonderlijke
indiening en behandeling van de wetsvoorstellen niet los? Kan de regering
reeds duidelijkheid geven over de afbakening van de doelgroep in de WIW? Sluiten
beide wetten gezamenlijk de huidige WSW-doelgroep in? Die informatie is in
de ogen van de aan het woord zijnde leden nodig om de volgende reden. Werknemers
die geen plaats kunnen innemen op de reguliere arbeidsmarkt dienen in elk
geval de mogelijkheid te hebben op vervangende voorzieningen. De huidige doelgroep
van de WSW zal onder de voorgestelde regelgeving beperkt worden.
Daarom zouden deze leden meer inzicht willen hebben in de vormgeving van de
WIW op dit punt.De leden van de GPV-fractie constateren dat de doelgroep in het voorliggend
wetsvoorstel wordt aangescherpt. Ze zijn van mening dat deze aanscherping
recht doet aan de specifieke arbeidsmarktproblematiek waarmee personen met
lichamelijke, verstandelijke en psychische beperkingen zich geconfronteerd
zien.De leden van de SP-fractie zijn van mening dat de omschrijving van de
doelgroep in het wetsvoorstel in twee richtingen consequenties heeft.In de eerste plaats zullen de «betere» arbeidskrachten, die
een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de productiviteit van de SW-bedrijven
uit de SW verdwijnen. Van diverse kanten is al betoogd dat dit natuurlijk
gevolgen zal hebben voor de omzet van de bedrijven: deze zal dalen. De realiteit
is verder dat deze categorie in de SW terecht is gekomen omdat men elders
niet aan het werk kon komen vanwege een of meer handicaps. Hun toekomst zal
dan ook waarschijnlijk liggen in de WIW of in een Melkert-baan. Houdt de regering
rekening met deze financiële gevolgen voor de SW-bedrijven?In de tweede plaats zullen de zwaarst gehandicapten die niet kunnen voldoen
aan de eis van «regelmatig werk kunnen verrichten» eveneens uit
de SW-bedrijven verdwijnen. Zij moeten naar de dagopvang, zo zegt de memorie
van toelichting. Kan de regering aangeven wat de financiële gevolgen
daarvan zijn?De sociale werkplaatsen zijn – uitgaande van de doelgroep in het
wetsvoorstel – in de toekomst nog slechts bedoeld voor de minder productieven.
De SW-bedrijven die nu veelal als «bedrijf» proberen te opereren,
worden op die manier zorginstellingen, die met name de gemeenten veel geld
zullen gaan kosten omdat zij het huidige productieniveau niet zullen kunnen
handhaven. Is dat de bedoeling van de regering? 3.2 ToelatingscriteriaDe leden van de PvdA-fractie zijn met de betrokken organisaties van mening
dat de voorgestelde criteria voor de indicatiestelling nog uitwerking behoeven
om hanteerbaar te zijn in de praktijk. Is de regering voornemens deze criteria
nader uit te werken om zo tot een werkbare handleiding te komen? 3.3 In staat tot regelmatige arbeidDe regering stelt dat met betrekking tot de ondergrens geen sprake is
van een wijziging, maar van een explicitering. Kan dit nader worden uitgelegd
nu bij menigeen misverstand hierover is gerezen, zo vragen de leden van de
PvdA-fractie. Is overeenstemming met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport bereikt over de afstemming van de toelatingscriteria met die van
de dagopvang? Wat zijn de concrete afspraken, vragen de leden van de PvdA-fractie.Is het overigens de bedoeling dat bij de indicatiestelling in voorkomende
gevallen meteen wordt geïndiceerd voor dagopvang? Of moet men indien
men onder de ondergrens blijkt te vallen weer een nieuwe procedure doorlopen?Kan de laatste zin van paragraaf 3.3 worden toegelicht? Wordt bedoeld
dat er in dit soort gevallen eerst een toeleidingstraject of iets dergelijks
zal moeten plaatsvinden?De leden van de VVD-fractie vragen wat de ratio is achter de genoemde
minimumprestatie van 10%? Waarom niet 7,5 of 15%? In de memorie van toelichting wordt gesproken over de «naadloze
aansluiting» op de dagopvang. Wil de regering aangeven welke criteria
gelden voor plaatsing bij een dagopvang? Wanneer wordt door wie bepaald dat
een persoon in aanmerking komt voor dagopvang of SW? Vindt er na enige tijd
toetsing plaats of de eerder genomen beslissing nog steeds de juiste is? Hoe
verloopt de instroom van dagopvang naar SW en omgekeerd? Zijn er voldoende
plaatsen bij de dagopvang, zo niet, wat doet de regering hier aan?Welke gronden heeft de regering voor ogen als zij schrijft dat diegenen
die wel in staat zijn tot regelmatige arbeid, maar op andere gronden dan vanwege
lichamelijke, verstandelijke of psychische sterk suboptimaal functioneren,
daarmee niet hun SW-indicatie verliezen? De leden van de GPV-fractie sluiten
zich bij deze vraag aan.De leden van de RPF-fractie constateren dat de aangemelde persoon tot
regelmatige arbeid in staat moet zijn. Dit betekent concreet dat er meer dan
één functie moet kunnen worden vervuld. Niet duidelijk is of
hiermee op voorbeeldfuncties wordt gedoeld of dat de functies daadwerkelijk
in het bedrijf aanwezig moeten zijn. Kan hierover meer worden meegedeeld?
Hoe worden overigens de mogelijkheden van de werknemer vastgesteld? Gebeurt
dat op basis van een onafhankelijk arbeidskundig onderzoek? Kan voorts worden
bevestigd dat de maximaal noodzakelijke begeleidingstijd betrekking heeft
op een gemiddelde begeleidingstijd in een bepaalde periode, zodat bij de introductie
van nieuwe werkzaamheden een intensievere begeleiding mogelijk is?Het uitgangspunt dat ook mensen worden toegelaten tot de personenkring
die vanwege andere redenen dan lichamelijke, psychische of verstandelijke
beperkingen nog niet in staat zijn om regelmatige arbeid te verrichten wordt
door deze leden onderschreven. Kan worden aangegeven hoe hieraan precies gestalte
zal worden gegeven? 3.4 Specifiek aangepaste omstandighedenDe leden van de PvdA-fractie merken op dat in de memorie van toelichting
wordt als mogelijke richtlijn gesteld dat de kosten van aanpassing niet méér
bedragen dan uit het subsidiebedrag kan worden betaald. Bestaat het gevaar
dat er structureel een specifieke categorie gehandicapten op basis van deze
richtlijn buiten de SW valt? Wordt hier bedoeld dat per gehandicapte nooit
meer aan aanpassingen mag worden uitgegeven dan voor die gehandicapte aan
subsidie is toegekend? Of is het wel mogelijk om ten behoeve van de ene gehandicapte
meer uit te geven voor aanpassingen en voor de ander minder dan subsidie is
verstrekt? Deze laatste benadering lijkt de leden van de PvdA-fractie wenselijk.
Bestaan er overigens limieten op de financiering van voorzieningen op de reguliere
arbeidsmarkt?De leden van de CDA-fractie constateren dat de afbakening van het «onder
aangepaste omstandigheden kunnen werken» plaatsvindt door de voorgestelde
richtlijn dat de kosten van aanpassing van een arbeidsplaats niet meer bedragen
dan uit het subsidiebedrag kan worden bekostigd. In de memorie van toelichting
wordt in paragraaf 9.4 opgemerkt dat bij het van rijkswege te verstrekken
subsidiebedrag per arbeidsplaats rekening wordt gehouden met de loonkosten,
de uitvoeringskosten en de te realiseren opbrengsten. In de systematiek wordt
dus geen rekening gehouden met de noodzakelijke kosten van aanpassingen. Bij
de indeling in handicapklasse, bepalend voor de hoogte van de subsidieverlening,
wordt als criterium gehanteerd de vraag of er sprake is van eventuele inzet
van verstrekkende maatregelen zodat betrokkene een redelijke dan wel een matige
prestatie kan leveren. Ook het begrip verstrekkende maatregel wordt niet geconcretiseerd.
Onduidelijk blijft dus in hoeverre de te verstrekken subsidie
aansluit bij de benodigde aanpassingen en de kosten ervan. Hierdoor kunnen
mensen uit de boot vallen, terwijl er feitelijk wel voorzieningen zouden kunnen
worden getroffen. Die voorzieningen blijven dan achterwege omdat de subsidieverstrekking
er niet in voorziet. Dat kan toch niet de bedoeling zijn? Hoe denkt de regering
genoemde problemen op te lossen?De leden van de D66-fractie vragen om enig inzicht in de effecten van
de uitspraak dat als richtlijn voor de kosten van aanpassing van de directe
werkplek kan worden gehanteerd hetgeen kan worden bekostigd uit het aan een
persoon gerelateerd subsidiebedrag. Is dit ook thans min of meer de praktijk,
of betekent deze richtlijn dat materieel verandering ontstaat in de mogelijkheden
om de werkplek aan te passen (en daarmee weer een beperking van de doelgroep).De leden van de RPF-fractie constateren dat beoordeeld moet worden of
de (kandidaat)werknemer ten gevolge van zijn of haar beperkingen alleen onder
specifiek aangepaste omstandigheden in staat is tot arbeid. Als dat het geval
is zullen extra kosten moeten worden gemaakt. De regering stelt dat als richtlijn
zou kunnen dienen dat de kosten van aanpassing van een arbeidsplaats niet
meer behoeven te zijn dan uit het aan een persoon gerelateerde subsidiebedrag
kan worden bekostigd. Uit hoofdstuk 9 van de memorie van toelichting blijkt
dat bij het door het rijk te verstrekken subsidiebedrag rekening wordt gehouden
met de loonkosten, de uitvoeringskosten en de te realiseren opbrengsten. Is
de conclusie terecht dat het rijk aan eventuele aanpassingen niets bijdraagt?
De vraag dringt zich op of de gemeente in het door de regering voorgestelde
model wel de aangewezen instantie is om hiervoor de kosten te dragen. Is hiervoor
wel voldoende budget beschikbaar? Zo nee, worden dan niet met name die gehandicapten
de dupe die zijn aangewezen op dure aanpassingen?De leden van de GPV-fractie kunnen zich voorstellen dat er, zoals in de
toelichting gebeurt, naar criteria wordt gezocht waarmee kan worden aangegeven
dat een persoon alleen onder specifiek aangepaste omstandigheden in staat
is tot arbeid. Een heldere afbakening wordt echter niet gegeven. Deze leden
lezen dat voor wat betreft de kosten van aanpassing van de directe werkplek
de gemeenten als richtlijn zouden kunnen nemen dat hiervoor niet meer uitgegeven
hoeft te worden dan uit het aan een persoon gerelateerde subsidiebedrag kan
worden bekostigd. Betekent dit dat een persoon die aan alle doelgroepskenmerken
voldoet, maar voor wie de werkplekaanpassing erg duur uitvalt alsnog buiten
de doelgroep valt? 3.5 Verwachte effecten van de gewijzigde doelgroepenomschrijvingDe leden van de PvdA-fractie constateren dat over de verwachte effecten
van de gewijzigde doelgroepomschrijving verschil van opvatting is ontstaan
tussen het ministerie, de VNG en anderen. Is aan de hand van recent onderzoek
en overleg dit verschil van opvatting inmiddels overbrugd? De leden van de
PvdA-fractie achten invoering van de wet kwetsbaar als over dit punt, en dan
met name over de consequenties die er in financieel opzicht uit voort vloeien,
niet meer overeenstemming ontstaat.Deze leden vragen waarom de regering voornemens is het aantal WIW-werknemers
dat gedetacheerd kan worden door SW-organisaties tot een bepaald maximum te
beperken. Hoe hoog zal dat maximum liggen? Waarom is niet gekozen voor een
benadering waarbij SW-organisaties uiteraard werk voor de doelgroep moeten
realiseren en WIW-ers kunnen inschakelen, maar daarnaast – zonder subsidie
en zonodig onbeperkt – werk voor anderen kunnen organiseren? De leden van de PvdA-fractie vragen in welke mate SW-organisaties de mogelijkheid
wordt geboden mensen in dienst te nemen die geen afstand hebben tot de arbeidsmarkt,
maar die gezien een effectieve bedrijfsvoering wel nodig zijn (niet gesubsidieerd)?Waarom kiest de regering ervoor ambtenaren in te schakelen voor de ondersteuning,
continuïteit en begeleiding binnen de werkvoorziening, vragen de leden
van de PvdA-fractie.De leden van de CDA-fractie wijzen erop dat volgens de regering de verwachte
effecten van de gewijzigde doelgroepomschrijving zijn dat, na een globale
toets van een aantal bestuurlijke eenheden aan de hand van de nieuwe omschrijving,
circa eenderde van de voorheen wel geïndiceerden niet zal worden toegelaten.
Deze leden hebben op dit punt behoefte aan betere feitelijke informatie over
het huidige werknemersbestand over een aantal jaren gezien. Zij betwijfelen
of er over de laatste jaren bekeken, nog wel sprake is van veel oneigenlijke
instroom. Dit ofschoon natuurlijk de historisch gegroeide situatie niet valt
te ontkennen. De relatie tussen de aanscherping van de doelgroep en het draaiende
houden van de SW-bedrijven wordt in de memorie van toelichting in het geheel
niet gelegd. De leden van het CDA-fractie stellen een beschouwing op dit punt
op prijs. Is het niet zo dat met een soort «draaggolfgedachte»
in de SW ook beduidend meer «zwakkeren» in dienst kunnen worden
gehouden? De huidige doelgroepbeperking heeft naar de mening van de aan het
woord zijnde leden consequenties voor het volume of de financiën. Naar
het zich laat aanzien, kiest de regering nu voor inperking van het volume.
Voor alle duidelijkheid moet gezegd worden dat dit niet de keus is van de
leden van de CDA-fractie. De Raad voor de Gemeentefinancien wijst op dit punt
op de waarschijnlijk komende kapitaalvernietiging door de doelgroepverschuiving.
Vele bedrijven wijzen op het feit dat het als onmogelijk moet worden verondersteld
om middels aanscherping van de doelgroep zelfs de huidige omzetten te handhaven,
laat staan de nodige meeropbrengsten te creëren teneinde de lagere arbeidsproductiviteit
van zwaarder gehandicapten te compenseren. Ook op dit punt is een adequate
reactie van de regering op zijn plaats.De leden van de VVD-fractie vragen welk onderscheid waartoe gemaakt dient
te worden tussen de effecten op de omvang van de wachtlijst en de te verwachten
effecten op de feitelijke instroom in de SW. Tevens vragen zij waarom de wachtlijst
wel werd getoetst aan de nieuwe omschrijving van de doelgroep en niet aan
het huidige werknemersbestand, temeer daar de toetsing de wachtlijst deed
slinken met éénderde. Is er sprake van aanmelding voor verscheidene
instrumenten tegelijkertijd, waardoor de wachtlijst geen weergave blijkt te
zijn van de daadwerkelijke behoefte? Blijft de systematiek gehandhaafd waarin
de wachtlijst per persoon een financieel voordeel oplevert, waarmee vervolgens
de exploitatie sluitend(er) wordt gemaakt? Zou, indien de onafhankelijke indicatiecommissie
de indicatiestelling verricht ten behoeve van alle gesubsidieerde arbeid,
kunnen worden voorkomen dat mensen noch op de verkeerde wachtlijst terechtkomen
danwel tussen de wal en het schip verzeild raken?De leden van de VVD-fractie vragen welke berekeningen ten grondslag liggen
aan de bewering dat invoering van de arbeidsduur van 32 uur leidt tot herbezetting.
Met hoeveel personen slinkt de wachtlijst volgens deze berekeningen? Hoe verhoudt
zich deze bewering tot de individuele toetsing en regionale omstandigheden?
Gaat het hierbij om banen van gemiddeld 32 uur? Wie toetst het gemiddelde
dan? Heeft het terugbrengen van het aantal werkuren geen invloed op de productiviteit
en daarmee de exploitatie van de SW? De aan het woord zijnde leden vragen of een overzicht kan worden gegeven
van de lonen in de Europese landen (zie schriftelijke mededeling Algemene
Beschouwingen)?Is de indruk juist dat invoering van 32- en 36-uursbanen een vrijvallend
bedrag opleveren van omstreeks 87 miljoen gulden? Indien dit het geval is,
zou dat geld dan ingezet kunnen worden om de kapitaallasten van een aantal
vestigingen (gebouwd voor de invoering van de budget-financiering, decentralisatie
en dereguleringsoperatie) teruggebracht kunnen worden tot aanvaardbare proporties,
zo mogelijk tot nul? Immers, nu hangen de kapitaallasten een aantal SW-organisaties
als een molensteen om de hals!Enkele SW-organisaties hebben de Kamer schriftelijk laten weten niet te
zullen voldoen aan de herbezettingsplicht indien geen additionele middelen
beschikbaar worden gesteld ter compensatie van het verlies aan toegevoegde
waarde. Wat is hierop de reactie van de regering?Stroomde 10% (of meer) van de werknemers daadwerkelijk door naar reguliere
arbeidsplaatsen, zo vragen de leden van de VVD-fractie. Zo nee, waarom niet?Aan welk maximum denkt de regering wanneer gesproken wordt over het plaatsen
van WIW-werknemers bij de SW ter bevordering van de bedrijfsvoering? Wil de
regering het ook mogelijk maken een maximum aantal niet-WIW-ers/ters te plaatsen,
indien dit tot gevolg zou hebben dat hierdoor meer werkzaamheden ten gunste
van SW-ers/ters aangetrokken kunnen worden, zonder dat doorstroming naar reguliere
arbeidsplaatsen daardoor in het gedrang komt, zo vragen de leden van de VVD-fractie.De leden van de D66-fractie spreken hun aarzelingen uit over het voornemen
om nieuwe werknemers in de WSW uitsluitend in 32-uursbanen en tegen het minimumloon
aan te nemen. Deze leden vrezen dat dit in wezen betekent dat de wachtlijsten
op kosten van nieuwe WSW-werknemers moeten worden weggewerkt. De relatie met
de WIW-doelgroep (die over het algemeen op soortgelijke, minimale arbeidsvoorwaarden
werkzaam is) achten zij hiermee te strak. Indien er reden is voor een afzonderlijke
benadering van de bijzondere WSW-doelgroep (zoals eerder reeds gesteld), dan
is er ook reden voor een zelfstandig arbeidsvoorwaardenbeleid. Deze leden
vrezen bovendien dat een dergelijke versobering van de arbeidsvoorwaarden
ook af zal doen aan de terechte ontwikkeling van de afgelopen jaren, waarin
WSW-bedrijven meer en meer midden in de markteconomie zijn komen te staan.
Niettegenstaande het feit dat het om additionele en gesubsidieerde werkgelegenheid
gaat, is het imago toch dat van «echte» (zij het aangepaste) werkgelegenheid.
Daarbij passen dan ook aan de marktsector gerelateerde arbeidsvoorwaarden.
In de WIW gaat het daarentegen echt om aanvullend werk, waar immers de hoofdroute
is dat de doelgroep van de WIW allereerst aan de slag zou moeten kunnen op
de reguliere arbeidsmarkt en daartoe ook pogingen worden ondernomen om de
reguliere markt uit te breiden. De mate van additionaliteit, ook op langere
termijn, is daarom bij de WIW aanmerkelijk groter.De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat met dit wetsvoorstel
de regering onder meer beoogt de krachtens de WSW gesubsidieerde werkgelegenheid
beter te bestemmen voor de oorspronkelijke doelgroep. In die doelstelling
kunnen deze leden zich in beginsel vinden. Wel rijst bij hen de vraag of de
nu voorgestelde criteria in samenhang beschouwd niet aan de zware kant zijn.
Zij stellen deze vraag omdat zij bezorgd zijn over het ontstaan van een vrij
grote groep werknemers die te «goed» zijn voor de WSW maar toch
op de reguliere arbeidsmarkt niet terecht kunnen. De reguliere arbeidsmarkt
dreigt immers steeds minder toegankelijk te worden voor werknemers met een
functiebeperking. In de toelichting op het wetsvoorstel wordt wel aandacht besteed aan de
aansluiting tussen WSW en dagopvang van gehandicapten, maar niet aan de aansluiting
aan de «bovenkant». Voor het beter garanderen van deze aansluiting
zou bijvoorbeeld de WAGW dienstig kunnen zijn. Kan de regering eens ingaan
op de vraag in hoeverre de WSW en de reguliere arbeidsmarkt door dit wetsvoorstel
verder uit elkaar komen te liggen en hoe voorkomen kan worden dat (veel) werknemers
tussen de wal en het schip zullen geraken? Daar komt bij dat de leden van
de fractie van GroenLinks ervan uitgaan dat door de nauwere doelgroepafbakening
een grotere druk zal gaan ontstaan op de in het kader van de WIW bestaande
werkgelegenheid. Zullen niet in de toekomst veel mensen met een sociale handicap,
die thans nog voor de WSW zouden worden geïndiceerd, in de WIW terechtkomen?
En wat betekent dat dan voor de langdurig werklozen voor wie nu de banenpool
en de Melkert-regelingen zijn bedoeld? Zal de wachtlijstproblematiek die nu
bij de WSW speelt zich in de toekomst niet verplaatsen naar de WIW?Ten slotte rijst in verband met de nieuwe doelgroepomschrijving bij de
leden van de GroenLinks-fractie de vraag in hoeverre bestaande WSW-werknemers
gevolgen zullen ondervinden.De leden van de SGP-fractie merken op dat het beleid erop gericht is om
een zekere doorstroom van de SW naar de reguliere arbeidsmarkt te bevorderen.
Op zichzelf is dat een goede doelstelling. Daardoor echter bestaat de mogelijkheid
dat de minder productieve SW-werknemers in de SW achterblijven, zodat de taakstelling
van de voorziening in economisch opzicht – en voor de begeleiding in
emotioneel opzicht – wordt verzwaard. Is die mogelijkheid volgens de
regering aanwezig? Een en ander zal van invloed zijn op de hoogte van de eigen
inkomsten van de werkvoorzieningsschappen, hetgeen vervolgens weer uit zal
werken op de hoogte van de gemeentelijke bijdrage. Schetsen de leden van de
SGP-fractie op dit punt een reëel scenario of heeft de regering een andere
zienswijze?Bovendien merken de leden van de SGP-fractie op dat de nieuwe regeling
op het punt van de doorstroom naar de reguliere arbeidsmarkt in relatie staat
met de onlangs door de Kamer aangenomen wetsvoorstellen rond de AAW/WAO, waaraan
de aan het woord zijnde leden overigens hun stem hebben onthouden, en de per
1 maart van dit jaar inwerkinggetreden WULBZ. Het toenemende gevaar van risicoselectie
van potentiële werknemers zal in de ogen van deze leden ook uitstraling
kunnen hebben op de doorstroom van de SW-werknemers naar de reguliere arbeidsmarkt.
De verwezenlijking van een van de doelstellingen van het wetsvoorstel, het
bekorten van de wachtlijsten door onder meer een betere doorstroom, zal hierdoor
kunnen worden bemoeilijkt. In de memorie van toelichting missen de aan het
woord zijnde leden een passage over de samenloop en de daaruit voortvloeiende
te verwachten problemen met de Pemba-wetgeving. Gaarne zouden zij van de regering
op dit punt een reactie vernemen.De leden van de GPV-fractie vragen aandacht voor de geïndiceerden
die al op de wachtlijst staan. Zij begrijpen dat ook deze mensen geconfronteerd
zullen worden met de nieuwe wet, wat er zelfs toe kan leiden dat men niet
langer tot de WSW wordt toegelaten. Bestaat er wat betreft deze wachtlijst,
ten principale een verschil met hen die al daadwerkelijk binnen de SW werkzaam
zijn? Beide zijn immers geïndiceerd. Waarom volgt er dan wel een herbeoordeling
van de wachtlijst en niet van hen die reeds aan het werk zijn? Is het niet
beter om de bestaande wachtlijst ook van herbeoordeling te vrijwaren?De leden van de SP-fractie merken op dat volgens het eindrapport van de
Adviesgroep Koers de netto-bedrijfsresultaten na 5 jaar met f 111 mln
zullen dalen, en na 15 jaar met f 380 mln. Het ministerie en de NOSW hanteren andere bedragen voor wat betreft de situatie na 5 jaar, een
daling van respectievelijk f 66 mln en f 146 mln. De Adviesgroep
Koers stelt bovendien een banenverlies van 2600 plaatsen in het vooruitzicht.
De leden van de SP-fractie zouden graag een reactie van de regering op deze
gegevens vernemen, vooral nu de regering wil doen geloven dat het verlies
aan arbeidsplaatsen nagenoeg gecompenseerd wordt door de nieuwe 32-uursbanen. 3.6 Begeleid werkenDe leden van de PvdA-fractie constateren dat begeleid werken een wettelijke
basis krijgt binnen het wetsvoorstel WSW. Wat bedoelt de regering wanneer
het zegt dat dit een stimulans voor bredere toepassing zou kunnen betekenen?
Is het wel verstandig begeleid werken met de SW te integreren wanneer dit
betekent dat alleen de SW-doelgroep in aanmerking komt voor begeleid werken?
Op deze manier lijkt ook deze weg afgesloten voor gehandicapten die buiten
de SW-regeling vallen. Deze leden merken op dat de doelgroepen van begeleid
werken en die van de SW niet geheel overlappen en ook de doelstellingen verschillen.
Hoe denkt de regering over het in stand houden van de mogelijkheid begeleid
werken óók via de bedrijfsverenigingen mogelijk te laten blijven?
Kan de regering de voor- en nadelen van een geïntegreerde indicatiestelling
op een rij zetten?Kan de regering aangeven welk budget gereserveerd is voor Begeleid Werken
(per persoon en het totaalbudget)? Hoe vindt de (externe) financiering plaats?
Zijn de gemeenten verantwoordelijk, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.De leden van de VVD-fractie stellen de volgende vragen. Is onderzocht
of werkgevers de voorkeur geven aan subsidie voor interne begeleiding van
een gehandicapte werknemer/ster of zonder subsidie maar met externe begeleiding.
Hoe verhoudt de op blz. 19 van de toelichting geschetste regeling zich tot
de WAGW? Is het minimumloon gebaseerd op 32- dan wel 38-uursbanen? Hoeveel
werknemers/ters zitten thans in de laagste CAO-schalen?De leden van de fractie van D66 ondersteunen van harte de mogelijkheden
tot begeleid werken. Zij drongen ook aan op uitbreiding van die mogelijkheden.
Een begeleide arbeidsplaats in een reguliere arbeidsorganisatie biedt immers
verbeterde kansen op volwaardige integratie in de samenleving. Deze leden
vragen de regering in welke mate een toename van het aantal begeleid-werkenplaatsen
in de komende jaren ook inderdaad aan de orde is.In de memorie van toelichting wordt ingegaan op het inkomensverschil tussen
een WSW-plaats (functieloon) en een begeleid-werkenplaats (minimuminkomen),
indien een verrekening met WAO- of AAW-uitkering aan de orde is. Uit de tekst
begrijpen deze leden dat in deze gevallen ook in de toekomst een minimuminkomen
blijft bestaan. In plaats van het begeleid werken op te trekken naar een functieloon,
wordt gewerkt aan vermindering van de arbeidsbeloning in de WSW. Zo begrijpen
deze leden althans de verwijzing in deze paragraaf naar het voornemen om nieuwe
WSW-werknemers nog slechts 32 uur tegen het minimumloon aan te nemen. Zien
deze leden dit juist?Deze leden vroegen de regering voorts om in te gaan op de keuze voor de
WSW, in plaats van de bedrijfsverenigingen, voor de organisatie van het begeleid
werken. Wat zijn de overwegingen hiervoor?De leden van de RPF-fractie hebben er kennis van genomen dat het fenomeen
begeleid werken blijkbaar valt onder de definitie van gesubsidieerde arbeid.
Zij verwijzen naar de brief van de Federatie van Ouderverenigingen
van 6 augustus jl., waarin wordt aangegeven dat begeleid werken niet past
in de omschrijving van specifiek aangepaste omstandigheden. Slechts als sprake
is van de noodzaak tot zodanig intensieve begeleiding op de werkplek dat de
werking van de regeling persoonlijke ondersteuning te boven wordt gegaan kan
worden gesproken van specifiek aangepaste omstandigheden. De leden van de
RPF-fractie vragen om een reactie op de door de Federatie gesignaleerde knelpunten
wanneer begeleid werken wordt ondergebracht in de WSW. Daarnaast verzoeken
zij de regering in te gaan op de suggestie om de huidige mogelijkheden voor
bedrijfsverenigingen om mensen begeleid werken aan te bieden, in stand te
houden.De leden van de GPV-fractie vragen of het wel zo voor de hand ligt te
kiezen voor een geïntegreerde indicatie voor de SW en begeleid werken.
Is de voorgestelde werkwijze niet tegenstrijdig? Immers, als een voorwaarde
voor de WSW-indicatie geldt dat er niet onder normale omstandigheden kan worden
gewerkt. Daarentegen geldt als voorwaarde bij begeleid werken dat, weliswaar
met behulp van noodzakelijke aanpassingen, wel onder normale omstandigheden
kan worden gewerkt. Tevens willen de leden van de GPV-fractie graag vernemen
of personen aan wie, om wat voor een reden dan ook, niet langer begeleiding
op de werkplek kan worden geboden, bij voorrang geplaatst zullen worden binnen
de WSW. Of moeten ze achteraan sluiten op de wachtlijst?De leden van de SP-fractie constateren dat begeleid werken onderdeel wordt
van de nieuwe wet. Betekent dit dat de bedrijfsverenigingen in de toekomst
geen bemoeienis meer zullen hebben met dit begeleid werken? 3.7 Bevordering van uitstroomHet bevorderen van de uitstroom wordt naar de mening van de leden van
de PvdA-fractie wel erg summier behandeld in de memorie van toelichting. Het
rijk heeft de mogelijkheid middelen ter beschikking te stellen om uitstroom
te bevorderen. Dat achten deze leden te onduidelijk. Zijn er criteria verbonden
aan deze mogelijkheid? Wat is precies de procedure? Waarom worden de middelen
niet structureel aangeboden, gezien het belang dat de regering zegt te hechten
aan doorstroom? Waarom wordt deze taak niet gedecentraliseerd? Is het wellicht
een alternatief om de gemeentelijke arbeidsbemiddelingsorganisaties structureel
financieel te ondersteunen bij de bemiddeling van SW-werknemers die daarom
vragen? De leden van de PvdA-fractie zouden graag wat concreter aangegeven
willen zien wat de consequenties zijn van het ter beschikking stellen van
de middelen ter bevordering van de uitstroom aan de werknemer in plaats van
aan het SW-bedrijf. Is het realistisch te veronderstellen dat het grootste
deel van de werknemers in de SW hier zelf mee uit de voeten kan? Houdt de
regering er rekening mee dat door de aangescherpte doelgroepomschrijving daadwerkelijk
doorstroming zal afnemen of in ieder geval meer inzet behoeft?Wanneer SW-werknemers, indien mogelijk, doorstromen naar bijvoorbeeld
de WIW, achten de leden van de PvdA-fractie het verstandig dat die doorstromers
ten minste hetzelfde loonniveau behouden en er in ieder geval niet op achteruit
gaan. Is dat inderdaad het voornemen van de regering?Bestaan er nog (nieuwe) ideeën om de doorstroom naar reguliere werkplekken
te bevorderen middels subsidies aan de nieuwe werkgever? Welke mogelijkheden
bestaan daar nu al voor deze groep?Zouden er eventueel mogelijkheden zijn om werkgevers bij wie – soms
jaren – SW-werknemers gedetacheerd zijn, te verplichten deze werknemers
zelf in dienst te nemen (zonodig met gehele of gedeeltelijke
subsidie die het SW-bedrijf ook zou krijgen), zo vragen de leden van de PvdA-fractie.De leden van de VVD-fractie stellen de volgende vragen. Kan de regering
de effecten met het oog op uitstroom van het wetsvoorstel kwantificeren? Hoeveel
procent van de totale populatie beoogt de regering te laten doorstromen? Is
gedacht aan een terugkeeroptie indien de uitstroom onverhoopt niet tot succes
leidt? Zou een financiële prikkel op uitstroom het percentage uitstromers
niet vergroten?De leden van de D66-fractie stellen dat op basis van artikel 10 middelen
ter beschikking kunnen worden gesteld aan gemeenten om diensten in het kader
van arbeidsbemiddeling in te kopen. In het kader van de nieuwe Arbeidsvoorzieningswet
zijn ook inkoopbudgetten voor gemeenten overeengekomen. Voor deze laatstgenoemde
budgetten bestaat vooralsnog een verplichte winkelnering bij arbeidsvoorziening.
Bestaat het voornemen om deze verplichte winkelnering ook hier te bepalen?
En bestaat het voornemen om ook inderdaad de komende jaren inkoopbudgetten
op basis van dit artikel 10 toe te kennen? Aan welke bedragen wordt daarbij
gedacht?De leden van de GPV-fractie staan positief tegenover het stimuleren van
doorstroming vanuit de SW naar de reguliere arbeidsmarkt. Begrijpen deze leden
het goed dat de door het rijk ter beschikking te stellen middelen op grond
van artikel 10 bedoeld zijn ter ondersteuning van de huidige werknemers binnen
de SW die in staat worden geacht een reguliere arbeidsplaats te vervullen?
Of zijn deze middelen ook bedoeld voor nieuwe instromers die eerst na 2 jaar
en later om de drie jaar worden herbeoordeeld en als gevolg daarvan niet meer
tot de WSW-doelgroep worden gerekend? 4. Aanmelding, indicatie en plaatsing 4.1 InleidingDe leden van de PvdA-fractie achten onafhankelijkheid een noodzakelijke
voorwaarde bij de indicatiestelling. Verder dient de procedure zorgvuldig
en zo min mogelijk bureaucratisch te verlopen. De voorgestelde wijze van indicatiestelling
is volgens de leden van de PvdA-fractie echter nog niet volstrekt helder.
Genoemde leden vinden dat de vorm van de onafhankelijke indicatiestelling
ondergeschikt moet zijn aan de inhoud.Uit het wetsvoorstel is niet exact op te maken hoe één en
ander nu in zijn werk zal gaan. De leden van de PvdA-fractie verzoeken de
regering te beschrijven wat iemand overkomt die zich aanmeldt. Wie komt hij
of zij wanneer tegen en hoeveel tijd zal dat proces in beslag nemen? Hoe verloopt
de papieren/elektronische informatiestroom tussen rijk en gemeente?De onafhankelijkheid van de indicatiestelling op zichzelf heeft de instemming
van de leden van de CDA-fractie. Deze leden zijn het eens met de regering,
dat het volledig in eigen beheer uitvoeren van intake en toelatingsonderzoek
door gemeenten of SW-bedrijf tot belangenverstrengeling met het bedrijfsbelang
kan leiden. De constructie die in het wetsvoorstel is voorzien wordt door
de leden van de CDA-fractie echter wel erg bureaucratisch en centralistisch
geacht.Er komen gemeentelijke adviescommissies sociale werkvoorziening met eisen
aan deskundigheid en incompatibiliteiten, die een advies voor moeten bereiden
voor een landelijke Dienst indicatie sociale werkvoorziening. Deze dienst
valt onder de hiërarchische verantwoordelijkheid van de minister. Aangezien
er jaarlijks toch heel wat indicaties zullen moeten plaatsvinden,
zal de landelijke dienst een behoorlijke omvang moeten hebben. Moet dit uit
het huidige budget voor de SW worden opgebracht? De leden van de CDA- fractie
zien niets in een dergelijke ver van de regio afstaande constructie. Er zijn
naar hun mening verschillende andere opties denkbaar die zij graag door de
regering becommentarieerd zien. In de eerste plaats is het mogelijk om in
een algemene maatregel van bestuur te regelen dat de minister een organisatie
met een landelijke dekking aanwijst die op contractbasis de indicatie uitvoert.
Dit kan onder toezicht van de minister. In de tweede plaats is een model denkbaar
waarbij de gemeenten zelf de verantwoordelijkheid dragen voor onafhankelijke
indicering aan de hand van landelijk opgestelde protocollen voor de indicatieprocedure
en de plaatsingsprocedure, die vervolgens achteraf weer gecontroleerd kan
worden. In deze indicatiecommissies kunnen ook vertegenwoordigers van de doelgroep
aanwezig zijn.De leden van de D66-fractie hebben, zoals eerder gemeld, de nodige twijfels
over het voornemen om een centrale Dienst indicatie sociale werkvoorziening
in te stellen op het niveau van de minister. Deze leden ondersteunen wel de
keuze voor een onafhankelijke indicatiestelling, maar vragen zich af of hiermee
de meest doelmatige en doeltreffende keuze is gemaakt. Zij zijn wat dit betreft
benieuwd naar de uitkomsten van het (nader) overleg met gemeenten en NOSW.Voor het overige vragen deze leden of en hoe beroep open zal staan tegen
beslissingen van hetzij de gemeentelijke adviescommissie, hetzij de dienst
die wordt belast met de onafhankelijke indicatiestelling?De leden van de fractie van GroenLinks zijn van oordeel dat een onafhankelijke
indicatiestelling noodzaak is. In deze zin heeft ook de commissie-Houben indertijd
geadviseerd en uit de notitie Stroomlijning hadden deze leden begrepen dat
de regering met die suggestie instemde. Toch lijkt de regering nu van mening
veranderd te zijn. In de constructie die zij nu voorstelt, is de onafhankelijke
toetsing nogal ondergesneeuwd geraakt. De hier aan het woord zijnde leden
menen dat door deze wijziging de onafhankelijkheid van de indicatiestelling
in de praktijk onvoldoende zal zijn gewaarborgd. Zij nodigen de regering uit
nog eens wat beter te motiveren waarom zij niet vasthoudt aan het advies van
de commissie-Houben. 4.2 De Dienst indicatie sociale werkvoorzieningDe leden van de PvdA-fractie vragen de regering om meer garanties dat
de rijksdienst niet slechts een stempelmachine wordt. Hoe denkt de regering
dat te bereiken?Wat is de reactie van de regering op het alternatieve voorstel van FNV,
CNV, Gehandicaptenraad, Federatie van Ouderverenigingen, CFO en ABVAKABO om
het Landelijk instituut sociale verzekeringen aan te wijzen als onderzoeks-
en adviesorganisatie voor de indicatie (in plaats van de gemeentelijke adviescommissie)?
Deze organisatie zou op basis van het landelijk indicatie-onderzoek, het internationaal
klassificatiesysteem van stoornissen en het functie-informatiesysteem het
onafhankelijke technisch doelgroeponderzoek kunnen uitvoeren bijvoorbeeld
door arbeidsonderzoekscentra. Een toelatingscommissie op gemeentelijk niveau
(in plaats van de rijksdienst) zou dan eindverantwoordelijk zijn voor de uiteindelijke
toelating, het beheer van de wachtlijst en het toezicht. Wil de regering in
haar reactie betrekken het feit dat voor deze oplossing een draagvlak lijkt
te zijn bij de belangenbehartigers van het (potentiële) SW-personeel?De leden van de GPV-fractie lezen in de toelichting dat de verantwoordelijkheid
voor de indicatiestelling komt te liggen bij de minister. Deze leden
zijn het eens met de regering dat de indicatiecommissie onafhankelijk moet
zijn en dat de procedures zorgvuldig moeten verlopen. Maar dat dit moet leiden
tot een indicatiestelling op het centrale niveau is voor hen niet vanzelfsprekend.
De keuze voor indicatie op centraal niveau na advisering door gemeentelijke
commissies roept de vraag op hoe zwaar het advies van de gemeentelijke adviescommissie
weegt. Wordt alleen getoetst op zorgvuldigheid of is het de bedoeling dat
de Dienst indicatiestelling alle adviezen ook inhoudelijk opnieuw beoordeelt?De leden van de GPV-fractie betwijfelen of de huidige procedure tot indicatiestelling
niet alleen formeel, maar ook feitelijk onafhankelijk zal zijn. Bestaat niet
het gevaar dat het financiële belang van de gemeente zal doorwerken in
het advies van de gemeentelijke adviescommissie aan de Dienst Indicatiestelling? 4.3 De gemeentelijke adviescommissie sociale werkvoorzieningUit persberichten van het ministerie hebben de leden van de PvdA-fractie
afgeleid dat het niet de bedoeling is dat huidige werknemers worden geherindiceerd.
Deze leden achten dat terecht. In het wetsvoorstel lijkt hier echter een ommissie
te zitten. Artikel 20 sluit namelijk slechts hoofdstuk II uit voor huidige
werknemers en niet artikel 12 dat deel uitmaakt van hoofdstuk V.Waarom wordt overigens de periode waarna geherindiceerd moet worden voor
nieuwe werknemers niet nauwkeuriger aangegeven? En wat zullen de gevolgen
zijn indien herindicatie leidt tot de vaststelling dat de betrokken werknemer
niet meer tot de doelgroep behoort? Betekent dat gedwongen ontslag? Indien
dat de bedoeling is, wat is daar dan de ratio van nu een werknemer ook als
WIW-er via de SW aan de slag zou kunnen?De leden van de VVD-fractie stellen de volgende vragen. Welke deskundigheden
worden verondersteld vertegenwoordigd te zijn in de gemeentelijke adviescommissie?
Betreft het een onafhankelijke adviescommissie?Zal de samenhang tussen de arbeidshandicap en het toe te kennen subsidiebedrag
niet van invloed kunnen zijn op het advies? Is de regering voornemens artikel
12 zodanig te redigeren dat alle werknemers/ters steevast iedere 3 tot 5 jaar
heronderzocht worden conform andere sociale regelingen? Waarom behoeft herindicatie
niet te leiden tot een fysiek heronderzoek? Wat beoogt de regering dan concreet
te bereiken met artikel 12? Waarom niet cohortsgewijs alle zittende werknemers/ters
herindiceren ter verhoging van de uitstroom? Zou cohortsgewijze herindicatie
geen bijdrage leveren aan het terugdringen van de wachtlijst, zodat zo snel
mogelijk de juiste persoon op de juiste werkplek aan de slag kan?Begrijpen de leden van de GPV-fractie de toelichting goed dat een persoon
waarvan de gemeentelijke adviescommissie oordeelt dat hij of zij niet tot
regelmatige arbeid in staat is en daarmee niet behoort tot de doelgroep van
de WSW, vervolgens door een andere indicatiecommissie moet worden geïndiceerd
voor de dagopvang van de zorgsector? De leden van de GPV-fractie vinden het
wenselijk dat er een naadloze aansluiting totstandkomt tussen de SW en de
zorgsector. Dit brengt hen tot de vraag waarom er in de toelichting geen aandacht
wordt besteed aan afstemming met de indicatieprocedure die binnen de zorg
plaatsvindt. Deze leden kunnen zich voorstellen dat het bereiken van deze
afstemming juist pleit voor een onafhankelijke indicatiecommissie met beslissingsbevoegdheid
op gemeentelijk niveau. Kan de regering daar eens nader op ingaan? De leden van de GPV-fractie vragen of de indeling in drie categorieën
niet te grofmazig is. Binnen categorieën kunnen hierdoor aanzienlijke
verschillen bestaan tussen de arbeidsproductiviteit van potentiële werknemers.
Bestaat hierdoor geen gevaar voor verdringingseffecten binnen categorieën?
Wat is de ruimte van het gemeentelijke SW-bedrijf om werknemers aan te nemen?
In welke mate zijn zij gebonden aan de volgorde op de wachtlijst? Tevens vragen
deze leden waarom bij de verdeling van middelen rekening wordt gehouden met
de mate van handicap en niet met de mate van aanpassing. Ze kunnen zich voorstellen
dat voor dezelfde handicap de mate van aanpassing niet voor alle functies
even omvangrijk zal zijn.Vanuit de gedachte dat de WSW-voorziening beschikbaar moet zijn voor de
in de toelichting omschreven doelgroep, vinden de leden van de GPV-fractie
het verdedigbaar voor de nieuw in te stromen werknemers periodiek de indicatie
opnieuw te toetsen. In de memorie van toelichting lezen deze leden dat het
niet langer behoren tot de WSW-doelgroep een dwingende ontslaggrond is. Vervolgens
staat dat gemeente, arbeidsvoorziening en de uitvoeringsorganisaties sociale
verzekeringen samenwerken om inschakeling in het arbeidsproces te bevorderen
van hen waarvan wordt verwacht dat zij binnen het jaar te plaatsen zijn. Betekent
dit dat voor een WSW-werknemer die niet langer tot de doelgroep blijkt te
behoren binnen een jaar een plaats moet worden gevonden op de reguliere arbeidsmarkt
of een baan in het kader van de WIW? 5. De arbeid in de sociale werkvoorziening 5.1 Maatschappelijk zinvolle arbeidDe leden van de PvdA-fractie vragen of nader kan worden aangegeven wat
moet worden verstaan onder de formule dat SW-werkzaamheden de concurrentieverhoudingen
niet onverantwoord mogen beïnvloeden. Gelden er ook concurrentievoorschriften
voor andere instellingen zoals penitentiaire inrichtingen?De leden van de VVD-fractie vragen waarom een preventieve toets achterwege
blijft bij het bepalen van de vergoeding voor de te leveren prestatie.Is het, gezien de werkdruk van de rechterlijke macht, wel raadzaam derden
die menen schade te ondervinden door onverantwoorde concurrentie de weg naar
de rechter te bieden? Zou een andere arbitragemogelijkheid niet kosteneffectiever
en sneller werken, zo vragen deze leden. Tevens vragen zij wie nagaat hoe
gestuurd kan worden op vermijding van concurrentieverstoring en een beoordelingskader
en oplossingsmethoden ontwikkelen.De leden van de D66-fractie vragen de regering wanneer de resultaten van
de analyse van de oorzaken en kenmerken van concurrentie tussen overheidsondernemers
en particuliere ondernemers tegemoet kunnen worden gezien. Gaat het bij dit
in het kader van de MDW-operatie opgezette rapport alleen om de arbeid, zoals
die in de WSW wordt verricht, of ook om andere vormen van additioneel werk?De leden van de D66-fractie spreken hun zorg uit over de situatie op de
markt voor additioneel werk. Zij hebben de indruk dat met name vanuit JWG,
banenpools en Melkert-banen in nogal wat gevallen sprake is van verdringing
van bestaande arbeidsplaatsen, dan wel van verstoring van de eerlijke concurrentie.
Ten aanzien van de eventuele verdringing of oneerlijke concurrentie vanuit
de WSW kozen deze leden een meer genuanceerde benadering. Op zich dient oneerlijke
concurrentie uiteraard niet plaats te vinden. Hiertoe dienen ook de regelen
die op dit punt zijn gesteld, met name het vereiste dat een vergoeding moet
worden bedongen die de concurrentieverhoudingen niet onverantwoord
mag beïnvloeden. Wel moet worden gesteld dat een politieke keuze voor
min of meer definitieve werkgelegenheid in het kader van de WSW voor lichamelijk,
verstandelijk of psychisch gehandicapten haast als vanzelfsprekend leidt tot
enige oneerlijke concurrentie, maar dat de bijzondere legitimatie van de WSW
deze ook rechtvaardigt. Dit mede in het licht van het feit dat het reguliere
bedrijfsleven tot op de dag van vandaag nog altijd weinig genegen is om gehandicapte
werknemers op te nemen. De wijzigingen in de Ziektewet en de WAO (de Pemba-wetgeving)
zijn terecht gericht op het verstrekken van financiële prikkels aan ondernemers
om dit wel te doen. Deze leden vragen ook in het algemeen om de relatie duidelijk
te maken tussen de Pemba- en Amber-wetgeving uit 1995 en 1996 en onderhavige
wetsvoorstel, alsmede om de relatie tussen dit wetsvoorstel en het te verwachten
voorstel voor een Wet op de reïntegratie. 5.2 Beoordeling van de kwaliteit van de aanpassingenDe leden van de VVD-fractie vragen welke resultaten werden behaald met
de invoering van het zogeheten profielensysteem. 6. De dienstbetrekking 6.1 Naar een arbeidsovereenkomst volgens het Burgerlijk
WetboekHet niet behoren tot de doelgroep wordt een dwingende reden voor ontslag,
indien arbeid onder normale omstandigheden is geweigerd. De leden van de PvdA-fractie
hebben de volgende vragen. Hoe zal deze procedure in de praktijk gaan verlopen?
Wie controleert of arbeid geweigerd is? Zijn er gegronde redenen om te weigeren
en wie controleert dat? Hoe weet een SW-bedrijf dat reguliere arbeid is aangeboden?
Wat zijn de inhoudelijke gronden om werknemers in de WSW ontslagbescherming
door middel van een ontslagvergunning te onthouden, vragen deze leden?Vestiging buiten de woonplaats is als ontslaggrond komen te vervallen
(artikel 28 van de huidige WSW). De leden van de PvdA-fractie vragen of dit
niet strijdig is met de omschrijving van de doelgroep. Voorts vragen deze
leden of als gevolg van het vervallen van deze ontslaggrond het gevaar kan
ontstaan van oneigenlijke financiële verplichtingen voor de gemeente.
Kan de regering inzicht geven in de reden achter het laten vervallen van deze
ontslaggrond?De leden van de PvdA-fractie vragen de regering of met de formule dat
van de dienstbetrekking van 32 uur kan worden afgeweken, hetzelfde bedoeld
is als in andere regelingen voor gesubsidieerd werk? Geldt hier ook dat gemiddeld
32-uurscontracten tot stand moeten worden gebracht? Indien dat zo is, waarover
wordt dat gemiddelde dan berekend?Wat betekent de zinsnede: «(i)ndien de gemeenten om haar moverende
redenen» een dienstbetrekking voor meer uren is aangegaan, komen de
meerkosten voor rekening van de gemeente»? Zijn deze de gemeente moverende
redenen per definitie andere dan de persoonlijk factoren die een afwijking
van het 32-uurs contract rechtvaardigen? Indien dat zo is, wie beoordeelt
dan om welke reden is afgeweken?Zou de 32 uur niet beter kunnen worden gezien als een financieringsvoorwaarde
dan als een arbeidsvoorwaarde? Dan immers zou recht gedaan kunnen worden aan
de opvatting van onder andere de bonden dat zij niet in hun onderhandelingsvrijheid
beperkt mogen worden. Wil de regering bij zijn antwoord het oordeel van de
commissie-Albeda betrekken dat is gevolgd op het door de ABVAKABO voorgelegde
conflict? Is het mogelijk om de 32 uur niet nu al in te voeren, maar daar
via arbeidsvoorwaardenoverleg naar toe te werken? Binnen de SW ontstaan straks drie arbeidsvoorwaardenpakketten naast elkaar;
huidige WSW-werknemers (36 uur/functieloon), nieuwe WSW-werknemers langer
dan twee jaar in dienst (CAO) en nieuwe WSW-werknemers korter dan twee jaar
in dienst (32 uur/minimumloon). Daarnaast zijn er dan nog de ambtenaren en
de WIW-ers. Zal dit geen complicaties met zich mee brengen?De leden van de PvdA-fractie vragen de regering in te gaan op de bezwaren
die van vakbondszijde worden vernomen ten aanzien van de onderhandelingsvrijheid.
Wat is de opvatting van de regering met betrekking tot de vermeende strijdigheid
met relevante ILO-verdragen? Is de regering bereid deze bezwaren ter beoordeling
voor te leggen aan het ILO-secretariaat te Genève? De leden van de
PvdA-fractie zijn er van op de hoogte dat deze adviezen vooraf geen formele
status hebben, maar zij kunnen desalniettemin een belangrijke indicatie vormen
over te lopen risico's.De leden van de CDA-fractie stellen dat tot op heden er in de WSW altijd
sprake is geweest van een speciale dienstbetrekking. De overgang naar een
arbeidsovereenkomst volgens het Burgerlijk Wetboek lijkt een hele verbetering.
Een gehandicapte is immers een normale werknemer. Maar normalisering van de
arbeidsverhoudingen betekent ook dat de nieuwe WSW geen bepalingen mag bevatten
die de onderhandelingsvrijheid beperken. Dat gebeurt wel. De minister grijpt
met de subsidievoorwaarden in op de onderhandelingsvrijheid tussen werkgever
en werknemer. Immers, in het wetsvoorstel worden arbeidsvoorwaarden voor mensen
die onder de nieuwe criteria instromen eenzijdig vastgesteld. Nieuwkomers
in de SW krijgen gedurende de eerste 2 jaar een arbeidscontract op basis van
32 uur met een beloning naar rato van het minimumloon. Daarnaast is wettelijk
vastgelegd dat nieuwe werknemers in vaste dienst van de SW een dienstverband
van maximaal 32 uur per week mogen vervullen. De in het wetsvoorstel vastgelegde
financiële verdeelsystematiek, waarbij subsidieverlening afhankelijk
is gesteld van de realisering van arbeidsplaatsen op basis van een 32-urige
werkweek, maken dat er eigenlijk geen onderhandelingsvrijheid overblijft.
De leden van de CDA-fractie zien de wettelijke voorwaarden als een manier
om langs een omweg toch werkgever te spelen door het ministerie. Op deze manier
levert dit wetsvoorstel geen bijdrage aan de gelijkwaardigheid van gehandicapte
werknemers. Is het voorgestelde niet in strijd met de ILO-verdragen? Hoe ziet
de regering deze sturingsmogelijkheden in relatie tot de subsidieverstrekking.Waarom betekent normalisering van de arbeidsverhoudingen in dit kader
ook niet normalisering van het ontslagrecht? Wat zijn de inhoudelijke gronden
om werknemers in de WSW ontslagbescherming in de zin van toepassing van BBA
te onthouden?De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kennis heeft genomen
van het artikel «Minister mag minimumloon voor SW niet opleggen. Wet
strijdig met verdrag», geschreven door mevrouw K. Boonstra in de
«Aaneen-krant»? Gaat de regering het verdrag opzeggen of ziet
de regering een andere oplossing voor de geconstateerde strijdigheid?De aan het woord zijnde leden vragen of de toepasbaarheid van het Burgerlijk
Wetboek, boek 7a, titel 7a extra kosten oplevert.Kan een overzicht gegeven worden van de dereguleringsvoorstellen ten opzichte
van de huidige wet? Zal door invoering van de nieuwe wet de administratieve
lastendruk dalen, bijvoorbeeld door het terugdringen van het aantal algemene
maatregelen van bestuur, zo vragen de leden van de VVD-fractie?Tevens vragen deze leden welk resultaat het nadere overleg met de VNG
op inzake het werkgeversschap heeft geleverd. De leden van de D66-fractie zeggen blij te zijn met de normalisering van
arbeidsvoorwaarden, nu gekozen is voor een aanstelling op basis van het Burgerlijk
Wetboek. Zij ondersteunen deze keuze, zij het dat zij de regering wel om commentaar
vragen op de kritiek op deze keuze die de Centrale Raad van Beroep heeft aangedragen.
Verder vragen deze leden de regering om te bezien of het mogelijk is om de
nog bestaande verschillen in rechtspositie tussen de WSW-werknemers, die tot
de doelgroep behoren, en de overige WSW-werknemers (directie en staf) ook
te elimineren. Het gaat immers in alle gevallen om zelfstandige werkvoorzieningsschappen,
waarbij een aanstelling als ambtenaar eigenlijk niet past. Bovendien zou het
de verhoudingen binnen de WSW-bedrijven ten voordele veranderen indien iedereen
binnen het bedrijf binnen één en dezelfde rechtspositieregeling
zou vallen.Tevreden stellen deze leden vast dat er ten aanzien van de medezeggenschap
binnen het bedrijf reeds gekozen is voor één ondernemingsraad
voor zowel de SW-werknemers als het ambtelijk personeel.Meer moeite hebben deze leden met de beslissing om alle nieuwe personeel
een tijdelijke arbeidsovereenkomst aan te bieden voor 2 jaar, tegen een beloning
op minimumloonniveau, en met een arbeidsduur van 32 uur. Beide laatste bepalingen
worden dwingend opgelegd via de subsidievoorwaarden aan gemeenten, waarbij
voor aanstellingen van meer dan 32 uur de meerkosten door de gemeente moeten
worden betaald, en waarbij betaling boven het minimumloon zelfs leidt tot
het verlies van de subsidie voor de desbetreffende dienstbetrekking. Met name
deze laatste voorwaarde achten deze leden wel erg zwaar aangezet. Deze leden
menen dat een dergelijke wijziging van de arbeidsvoorwaarden niet eenzijdig
kan worden opgelegd (en dan ook nog via de oneigenlijke weg van de subsidievoorwaarden).
Zij vragen de regering waarom op dit punt niet veel eerder dan thans (na de
uitspraak van de commissie-Albeda) de onderhandelingen met de vakbonden zijn
geopend.Vervolgens menen deze leden dat de eis van een 32-urige werkweek bij voorbaat
ernstige beperkingen oplegt aan de mogelijkheden voor SW-werknemers om zelfstandig
te wonen. Daarvoor is het salaris dat bij deze aanstelling hoort al gauw te
laag. Bovendien ontstaat hierdoor een belangrijk verschil tussen de werknemer
«oude stijl» en de nieuwe werknemer.Overigens hebben deze leden vernomen dat de deeltijdfactor (wat betreft
vrijwillige deeltijd) in de WSW erg laag ligt. Waarom is dat het geval? Is
het wellicht denkbaar dat de vrijwillige keuze om in deeltijd te werken wordt
gestimuleerd?Voorts kiezen deze leden een ambivalente opstelling tegen de bepaling
dat de eerste twee jaar slechts het minimumloon wordt bepaald. Zij menen in
algemene zin dat het belangrijk is om in iedere sector, dus ook in de WSW,
banen mogelijk te maken tegen het minimumloon. Dat betekent immers dat extra
functies kunnen ontstaan aan de onderkant van het functiegebouw, waarin personen
met een lage arbeidsproduktiviteit een (eerste) functie kan worden geboden.
Ten aanzien van de WSW is er echter zeer welbewust voor gekozen om mensen
met een lage arbeidsproduktiviteit te werk te stellen tegen een functieloon.
Dit betekent dat de verlaagde arbeidsproduktiviteit, die het gevolg is van
in de persoon gelegen factoren (lichamelijke, verstandelijke of psychische
handicap), voor de SW-doelgroep wordt gecompenseerd uit subsidiemiddelen.
Dit om voor hen zo veel mogelijk een gelijkwaardige positie in het arbeidsproces
mogelijk te maken, tegen een zo veel mogelijk gelijkwaardige beloning. Dit
sociale uitgangspunt is sinds jaar en dag een belangrijk beginsel van de WSW.
Deze leden willen in het algemeen aan dit uitgangspunt vasthouden. Daarbij
hebben zij ook overwogen dat er een belangrijk probleem bestaat ten aanzien
van de lange wachtlijsten voor de SW. Zij menen echter dat het niet gepast
is om uitgerekend de mensen op de wachtlijst de kosten hiervoor te laten betalen. Al met al zijn deze leden zeer kritisch over de voorstellen op dit punt.
Zij spreken de hoop uit dat in het overleg met de vakorganisaties tot een
gezamenlijke benadering kan worden gekomen.De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat de regering voorstelt
de arbeidsverhouding tussen werkgevers en werknemers in de WSW meer het karakter
te geven van een arbeidsovereenkomst. Deze leden kunnen zich in dit uitgangspunt
vinden. Toch is de regering hierin niet consequent. Een deel van de arbeidsvoorwaarden
wil de regering immers dwingend opleggen, en dan nog niet eens via de wet,
maar via de subsidievoorwaarden. Dit voorstel lijkt deze leden strijdig te
zijn met de vrijheid van onderhandeling over de arbeidsvoorwaarden die werkgevers
en werknemers hebben. Kan de regering in dit verband antwoorden op de door
de vakbonden geventileerde kritiek dat het voorstel op dit punt strijdig is
met door Nederland bekrachtigde verdragsbepalingen?Ook wringt de keuze van de regering waar het gaat om het ontslagrecht.
De regering heeft in het voorstel specifieke ontslaggronden geformuleerd die
geen pendant vinden in het Burgerlijk Wetboek. De leden van de fractie van
GroenLinks zijn van mening dat aan dergelijke ontslaggronden geen behoefte
bestaat. Waarom huldigt de regering een andere opinie? Waarom wordt bovendien
nu eigenlijk de toepassing van het BBA uitgesloten, anders dan om formele
redenen? Zou het niet de voorkeur verdienen het BBA wel van toepassing te
verklaren en tegelijkertijd af te zien van opname van specifieke ontslaggronden?
De RDA kan dan in iedere ontslagzaak de argumenten voor en tegen ontslagverlening
op hun merites toetsen.Nog los van de bezwaren van juridische aard tegen de wijze waarop de arbeidsvoorwaarden
zijn geregeld, zijn de leden van de GroenLinks-fractie van oordeel dat de
verplichting om nieuwe werknemers gedurende de eerste twee jaar slechts het
minimumuurloon voor 32 uur te betalen ook uit sociaal oogpunt onacceptabel
is. Met dergelijke arbeidsvoorwaarden kunnen werknemers zich niet of moeilijk
financieel zelfstandig handhaven. Bovendien wordt er ook geen goede reden
voor deze verslechtering van de arbeidsvoorwaarden gegeven. Het is bijvoorbeeld
niet zo dat nieuwe werknemers in de WSW in de eerste twee jaren beduidend
minder productief zijn dan in de jaren daarna. Evenmin wordt de verslechtering
ingegeven door een keuze voor een combinatie van werken en leren gedurende
die eerste periode.Kortom, voor de drastische verslechtering van de arbeidsvoorwaarden geeft
de regering geen steekhoudende motieven. De leden van de GroenLinks-fractie
verzoeken de regering dan ook haar keuze op dit punt te heroverwegen. Primair
stellen zij voor dat de arbeidsvoorwaardenvorming volledig aan de sociale
partners wordt overgelaten, subsidiair stellen zij voor dat de beperkingen
die gedurende de eerste twee jaar van de dienstbetrekking krachtens de nieuwe
wet zullen gelden worden weggenomen of afgezwakt. Graag een reactie hierop.De leden van de RPF-fractie hebben kennisgenomen van het feit dat nieuwe
werknemers in de SW een veel minder goede rechtspositie hebben dan de huidige
werknemers. Ten aanzien van die laatste groep is het voorliggende wetsvoorstel
op een aantal onderdelen onduidelijk. Zo is niet duidelijk of de huidige financiering
voor deze groep blijft gehandhaafd. Kan dat nader worden aangegeven? Verder
wordt niet meegedeeld wie werkgever wordt van de huidige werknemers. Deze
leden veronderstellen, mede op grond van wat in de toelichting over de nieuwe
CAO-situatie wordt gezegd, dat dat de gemeente is.Over de positie van degenen die nu nog op de wachtlijst staan en positief
zijn geïndiceerd, bestaat ook nog onvoldoende duidelijkheid.
Welke gevolgen heeft het voorliggende wetsvoorstel voor deze categorie? Is
het niet rechtvaardig deze mensen in te laten stromen onder de huidige regels?Met betrekking tot de nieuwe werknemers merken de leden van de RPF-fractie
op dat zij moeite hebben met het voorgestelde model. Gedurende de eerste twee
contractjaren wordt op basis van 32 uur gewerkt met een beloning naar rato
van het minimumloon. Niet alleen ontstaat hier een ongelijke situatie ten
opzichte van de huidige werknemers die eenzelfde prestatie leveren, maar ook
kan in een aantal gevallen een aanvullend beroep op de bijstand noodzakelijk
zijn. Is in dergelijke gevallen denkbaar dat gemeenten een dienstbetrekking
voor meer uren aangaan? Komt een dergelijke beslissing van een gemeente geheel
voor rekening van de gemeente? Krijgen gemeenten ook geen enkele compensatie
voor eventueel extra kosten in verband met bijstandsverlening ten gevolge
van deze wet? Zo ja, zijn dan geen financiële problemen bij gemeenten
te voorzien?De leden van de RPF-fractie vragen de regering in te gaan op de stelling
dat de voorstellen in deze een zeer ernstige inbreuk betekenen op de vrijheid
van onderhandelingen over arbeidsvoorwaarden. Hoe verhouden deze voorstellen
zich tot het internationale arbeidsrecht?De leden van de GPV-fractie constateren dat de regering verwacht dat veranderingen
in productiviteit en loonniveau als gevolg van de wijzigende populatie elkaar
grotendeels compenseren. Betekent dit dat de regering verwacht dat het productieniveau
van de SW als gevolg van de strakkere omschrijving van de doelgroep zal afnemen?
Is uit dat oogpunt ook gekozen voor het vastleggen van de beloning voor de
eerste twee jaar voor nieuwkomers? Waarom is gekozen voor de termijn van twee
jaar? Hoe ziet de regering de keuze voor het wettelijk vastleggen van deze
arbeidsvoorwaarden in het licht van de genormaliseerde arbeidsverhoudingen?
Is hiervan wel werkelijk sprake als de minister de mogelijkheid heeft via
vastgelegde subsidiebepalingen de arbeidsvoorwaarden te sturen?De leden van de GPV-fractie lezen dat uitbreiding van het aantal uren
alleen mogelijk is op grond van in de persoon gelegen factoren. Kan wat concreter
worden gemaakt waaraan zoal gedacht wordt? Deze leden vinden het in ieder
geval wenselijk dat in alle gevallen voorkomen wordt dat, ondanks een baan
bij de SW, alsnog een beroep moet worden gedaan op de bijstand? Waarom wordt
dit niet als randvoorwaarde in de wet opgenomen? De leden van de SP-fractie stellen vast dat de arbeidsverhouding in de
SW voortaan een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht wordt. Voor die
gelijkschakeling zijn goede argumenten aanwezig.Zij vragen de regering of het op de hoogte is van de brief van twee raadsheren
van de Centrale Raad van Beroep te Utrecht van 1 oktober 1996. In die brief
werpen zij de vraag op of ook onder de nieuwe wet er toch geen sprake is van
een bijzondere dienstverhouding die ingebed zou moeten blijven in het bestuursrecht.
Wat is de visie van de regering daarop?De leden van de SP-fractie vragen de regering vervolgens nader te motiveren
waarom de preventieve ontslagtoets niet op de arbeidsovereenkomst naar burgerlijk
recht van toepassing wordt verklaard. Een enigszins daarmee vergelijkbare
toets wordt in het wetsvoorstel neergelegd bij de dienst belast met de indicering.
Is het vanuit een oogpunt van inzichtelijkheid maar ook objectiviteit (bij
ontslag) niet beter die toets neer te leggen bij de RDA?Grote bezwaren hebben de leden van de SP-fractie tegen het feit dat de
nieuwe banen 32-uurs banen worden tegen beloning op het niveau van het minimumloon.
Binnen de SW gelden nu nog functielonen. Dat moet zo blijven.
In het bijzonder kostwinners dreigen uit te komen op een loon dat onder het
sociaal minimum ligt.Door de vakbonden is een en ander maal betoogd dat het vastleggen in de
wet van het te werken aantal uren en de beloning een aantasting is van de
vrijheid van onderhandelen van de werkgevers en werknemers. Volgens hen is
dit in strijd met ILO-verdragen. De leden van de SP-fractie vernemen graag
de visie van de regering op dit punt.In het overgangsrecht is vastgelegd (artikel 17, tweede lid) dat voor
de huidige WSW-werknemers de rechten en plichten op grond van de thans bestaande
rechtspositie gehandhaafd blijven «totdat anders wordt overeengekomen».
Betekent dit nu dat ook aan de huidige WSW-werknemers nieuwe arbeidsovereenkomsten
(met 32 uur en beloning conform minimumloon) zullen worden voorgelegd? Kunnen
zij verplicht worden om deze te ondertekenen? En wat gebeurt er als zij dit
niet doen? Kan de regering hierop ingaan? 7. Collectieve arbeidsvoorwaardenvormingDe leden van de PvdA-fractie vragen hoe de kritiek van de vakbonden zich
verhoudt met de gemeenschappelijke verklaring die zij zijn overeengekomen
in het Centraal Overleg Sociale werkvoorziening. Wanneer zal de evaluatie
die in dit kader is afgesproken gereed zijn? Is al begonnen met deze evaluatie
nu die per 1 juli 1997 gereed dient te zijn?De leden van de D66-fractie kunnen in het algemeen de benadering ten aanzien
van de collectieve arbeidsvoorwaardenvorming ondersteunen, zij het dat zij
verwezen naar hun voorafgaande opmerkingen inzake de dienstbetrekking. 8. De medezeggenschap 8.1 BeroepsgangDe leden van de SGP-fractie merken naar aanleiding van de verandering
in het regime voor de medezeggenschap het volgende op. Onder de huidige WSW
is er een van de Wet op de ondernemingsraden afwijkend regime met betrekking
tot de regeling van de medezeggenschap voor SW-werknemers (Besluit OVO). In
het Besluit OVO is een van de Wet op de ondernemingsraden afwijkende beroepsgang
opengesteld. Thans is de regering van mening, dat in de Wet op de ondernemingsraden
op het punt van de geschillenregeling op voldoende wijze rekening wordt gehouden
met de specifieke aard van de SW. Gaarne zouden de aan het woord zijnde leden
toegelicht willen zien op grond van welke overwegingen de regering tot die
conclusie is gekomen. Welke veranderingen in de aard van de SW hebben er plaats
gevonden die de regering tot die conclusie hebben gebracht? 8.2 Een gezamenlijke ondernemingsraad voor WSW-werknemers
en ambtelijk personeelDe leden van de D66-fractie ondersteunen het voornemen om te komen tot
één ondernemingsraad voor alle SW-werknemers, met inbegrip van
de ambtelijke werknemers. Zij hebben hierboven overigens er een voorkeur voor
uitgesproken om de ambtelijke positie van directie- en stafwerknemers te heroverwegen.
Naar het oordeel van deze leden zou een aanstelling naar burgerlijk recht
voor deze medewerkers evenzeer een optie zijn.De leden van de GPV-fractie constateren dat, aangezien de wet op de ondernemingsraden
van toepassing wordt voor SW-werknemers, ervoor wordt gekozen
een gezamenlijk medezeggenschapsorgaan vorm te geven voor ambtelijk personeel
en SW-werknemers. Hoewel dit er in veel gevallen ongetwijfeld toe zal leiden
dat veel onnodige dubbel overleg wordt voorkomen, vragen de leden van de GPV-fractie
of de verschillen die bestaan in de rechtspositie niet tot problemen kunnen
leiden. De tendens is immers dat steeds meer arbeidsvoorwaardelijke zaken
op het niveau van de onderneming of bedrijf worden ingevuld. Is overwogen
om het eigen karakter van het werk van SW-werknemers en de kenmerken van de
doelgroep tot uitdrukking te brengen in de medezeggenschapsstructuur? Zijn
er geen mogelijkheden om in het medezeggenschapsorgaan een zekere geleding
aan te brengen waarbij er onderscheid blijft bestaan tussen SW-werknemers
en het ambtelijke personeel? 8.3 Betrokkenheid van de VNG bij uitoefening SER-bevoegdhedenDe leden van de D66-fractie vragen of de VNG zich neerlegt bij de gekozen
formule. Welke mogelijkheden staan de minister ter beschikking om een volwaardige
vertegenwoordiging van de VNG in de desbetreffende SER-commissie te regelen?
Gaat het om een commissie op grond van artikel 42 dan wel uit artikel 43?
Deze leden nemen overigens aan dat het om een commissie op grond van artikel
42 gaat.Meer in het algemeen vragen de leden van de D66-fractie op welke manier
voorzien kan worden in een betere betrokkenheid bij het beleid van betrokken
organisaties als de Federatie van Ouderverenigingen, de Gehandicaptenraad
en dergelijke. Onverlet incidentele contacten tussen deze organisaties en
het ministerie, bestaat er een terechte behoefte aan een meer geregelde vorm
van beleidsoverleg en beleidsbeïnvloeding. Bovendien gaat het daarbij
niet louter om ambtelijk overleg, maar ook om bestuurlijk overleg. Kan de
regering voorstellen doen hoe deze organisaties structureel te betrekken bij
voorbereiding en uitvoering (en nadere invulling) van het beleid? 9. De bekostiging van de sociale werkvoorziening 9.1 InleidingDe leden van de PvdA-fractie merken op dat de bekostiging van de SW in
het wetsvoorstel slechts globaal is geregeld. Veel moet nog bij lagere regelgeving
worden ingevuld. Op basis van alleen de wet zijn er veel onzekerheden voor
gemeenten, SW-bedrijven, de rijksbegroting en het aantal te realiseren arbeidsplaatsen.Hoe gaat de regering om met de verschillende startposities van de SW-bedrijven
bij inwerkingtreding van de nieuwe wet? Sommige draaien heel goed, andere
zijn noodlijdend. Zal de regering maatregelen nemen om de verschillen glad
te strijken, alvorens een nieuwe start te maken middels een nieuwe wet? Kan
de regering een totaal overzicht geven van de financiële posities van
de verschillende SW-bedrijven?De leden van de fracties van PvdA en CDA vragen de regering op het volgende
te reageren.De WSW wordt gefinancierd via een specifieke uitkering. De Raad van State
heeft hierover een opmerking gemaakt. In het nader rapport geeft de regering
(goede) argumenten waarom zo'n specifieke uitkering in dit geval wenselijk
is (24 787 B, blz. 12). De vraag is dan waarom het aantal loonbetalingen
in het kader van de WSW (en de banenpools en de JWG) een maatstaf is voor
de algemene uitkering op basis van de nieuwe Financiële Verhoudingswet
(24 552, nr. 3, blz. 46). Komt er straks enige eenheid in de wijze van
financieren van de WIW en de Melkertbanen en zo niet, wat is daar dan de achtergrond
van? De WSW behoudt haar specifieke karakter, dus los van de nieuwe Financiële
Verhoudingswet. De leden van de PvdA-fractie vragen waarom het aantal SW-loonbetalingen
als een maatstaf wordt genomen voor de algemene uitkering op basis van de
Financiële Verhoudingswet, terwijl daarnaast het aantal arbeidsplaatsen
binnen de SW ook bepalend is voor de specifieke uitkering op basis van de
WSW. Is dat niet dubbelop?De leden van de CDA-fractie vinden het verbazingwekkend dat uit het wetsvoorstel
en de memorie van toelichting onvoldoende blijkt hoe de financiering van de
SW er uiteindelijk uit zal zien. Ook de ontwikkeling van het macrobudget is
niet aangegeven. De leden van de CDA-fractie achten de bekostigingssystematiek
onlosmakelijk verbonden met de wet en in die zin onontbeerlijk voor de integrale
beoordeling van de wet. De leden van de CDA fractie stellen vast dat er nu
een apart rapport (van Moret, Ernst en Young) over de Bekostigingssystematiek
aan de Tweede Kamer is gezonden, terwijl de nieuwe WSW al sinds juni in de
Kamer ligt. De leden van de CDA-fractie stellen tevens vast dat er ook door
het rapport geen duidelijkheid over de gevolgen van het nieuwe verdeelsysteem
voor de budgetten en volumina is ontstaan. Er moeten namelijk nog keuzes worden
gemaakt. De leden van de CDA-fractie vragen de regering expliciet aan te geven
hoe zij verder gaat procederen, welke keuzes zij gemaakt heeft en hoe de afstemming
met het veld in dit geval vooral de VNG en het NOSW is verlopen. Zij vragen
ook een expliciete relatie met het rapport Koers te leggen.De leden van de CDA-fractie stellen vast dat er door de vorige beleidsoperatie
BDD, die nooit echt is geëvalueerd (waarom niet?), structurele problemen
zijn ontstaan bij een groot aantal bedrijven. Kan de financiële problematiek
nog eens nader worden geschetst en kan worden aangegeven of de huidige systematiek
een oplossing voor de problematiek biedt.De leden van de VVD-fractie vragen welke verklaringen de regering heeft
voor het fenomeen dat 80% van de sw-bedrijven in de rode cijfers zit. Welke
rol speelt de verdiencapaciteit daarin?Bij de leden van de D66-fractie leven nog veel vragen en aarzelingen omtrent
de gekozen financieringssystematiek. Wel kunnen zij de richting – financiering
per geïndiceerde werknemer in plaats van de huidige budgetfinanciering –
onderschrijven.Allereerst wijzen deze leden op het feit dat de gemeenten de afgelopen
jaren steeds meer zijn gaan bijdragen aan de financiering van de WSW. De vrees
bestaat dat deze groei zich in de komende jaren voortzet, mede als gevolg
van de nieuwe financieringssystematiek. Conform de nota Lokale lastendruk
(kamerstuk 25 011) dient de regering zich in het geval van een beleidswijziging,
die tot extra lasten voor gemeenten leidt, uit te laten over de wenselijkheid
hiervan in het licht van de potentiële verhoging van gemeentelijke lasten
die hier het gevolg van is. De gemeentelijke lasten worden immers steeds meer
een probleem in het kader van de koopkracht. Kan de regering hierop alsnog
ingaan? Waarom is overigens het rapport «bekostigingssystematiek WSW,
een nieuw financieel verdeelmodel voor de WSW», dat op 14 oktober naar
de Kamer is gestuurd, niet vooraf besproken met de VNG?Verder wijzen deze leden erop dat het overgrote deel van de 101 sociale
werkvoorzieningsschappen inmiddels in de rode cijfers is terechtgekomen. Hoe
ligt dit precies? Klopt het dat meer dan 80 procent van de bedrijven verlieslijdend
is?Is inmiddels overeenstemming bereikt met de VNG over het nieuwe verdeelmodel,
zo vragen de leden van de D66-fractie. De leden van de GroenLinks-fractie merken allereerst op dat zij met instemming
kennis hebben genomen van het feit dat met dit voorstel de zogenoemde «verwurging»
tot het verleden zal gaan behoren.Het wetsvoorstel en de toelichting zijn tamelijk vaag over de wijze waarop
de WSW bekostigd zal worden en op de volume-effecten die van de nieuwe wet
zullen uitgaan. Over de uitwerking van de bekostigingssystematiek heeft de
regering zich nog niet uitgelaten. Wanneer gaat dat gebeuren? Kan de Kamer
nog voor de uiteindelijke behandeling van dit wetsvoorstel nadere besluitvorming
verwachten over de financiering?De leden van de SGP-fractie stellen vast dat voor de nieuwe financieringswijze
van de SW het element van de drie categorieën van arbeidshandicap belangrijk
zal zijn. De mate van arbeidshandicap zal de hoogte van het subsidiebedrag
voor de gemeente mede bepalen. Een element dat van een dergelijke importantie
is voor het bepalen van de hoogte van het subsidiebedrag dient naar het oordeel
van deze leden een basis te hebben in de wet. Waarom heeft de regering hiervoor
niet gekozen? Welke consequenties zal de nieuwe financieringswijze voor de
gemeenten hebben? Zo kunnen deze leden zich voorstellen, dat er vooral voor
gemeenten waar de categorieën personen met een licht dan wel zware arbeidshandicap
een relatief groot deel van de SW-populatie uitmaken, te maken zullen krijgen
met behoorlijke schommelingen ten opzichte van het thans beschikbare budget.
Dat kan weer van invloed zijn op de gemeentelijke bijdrage aan de SW. Kan
de regering daarin meer duidelijkheid verschaffen?De leden van de SP-fractie hebben inmiddels kennisgenomen van het alternatieve
wetsvoorstel van de vakbonden van 21 november 1996. In het betreffende rapport
wordt voorgerekend dat sinds 1990 het budget voor de SW nauwelijks wijziging
heeft ondergaan. Was het budget wel aangepast bijvoorbeeld aan de ontwikkeling
van de lonen in de bedrijven dan zou het budget voor 1997 uitkomen op een
bedrag van 3,9 miljard gulden. Een verschil ten opzichte van het werkelijke
budget van 470 miljoen gulden!De VNG stelt vast dat op dit moment 80% van de sw-bedrijven in de rode
cijfers zitten. Het totale tekort wordt door de VNG begroot op 170 miljoen
gulden. Daarnaast is alom bekend de problematiek van de wachtlijsten, ruim
22 000 wachtenden. De VNG vreest dat het allemaal nog erger zal worden
als de Adviesgroep Koers gelijk krijgt.De leden van de SP-fractie hebben al eerder als hun mening kenbaar gemaakt
dat de oplossing van de huidige problemen van de SW gezocht moet worden in
de verhoging van het budget. Zij stellen vast dat de VNG dat ook bepleit.De regering kiest voor een andere weg. Door wijziging van de doelgroep
en de introductie van 32-uursbanen tegen het minimumloon zullen in elk geval
de wachtlijsten aanzienlijk worden ingekrompen. Zij vinden dit niet juist.
Bovendien, zou het niet redelijk en fatsoenlijk zijn indien eerst de huidige
wachtenden tot de SW worden toegelaten op de oude criteria, in plaats van
hen te confronteren met nieuwe criteria op grond waarvan tenminste 35% niet
zal kunnen instromen? Is de regering alsnog bereid tot een verhoging van het
budget, bijvoorbeeld in de vorm van toepassing van de indexering vanaf 1989?
En zo neen, worden de gemeenten dan niet op korte termijn geplaatst voor onoplosbare
problemen? Dreigt op die manier niet de complete teloorgang van de SW? 9.2 De financiering van de sociale werkvoorzieningDe leden van de fracties van de PvdA en CDA vragen de regering op het
volgende te reageren.In de memorie van toelichting is een tabel opgenomen met de financieringsbronnen
van de WSW. De bruto rijksbijdrage, zoals opgenomen in deze tabel, is de rijkssubsidie
voor de WSW. De last voor de rijksoverheid is echter lager: van de in de tabel
opgenomen bruto-rijksbijdrage moeten hiervoor de anti-cumulatiebaten (ontvangsten
artikel 13.01 op de begroting) worden afgetrokken. In de onderstaande tabel
wordt de tabel uit de memorie van toelichting in deze zin aangevuld1. Tevens worden, voor zover mogelijk, ook
het recente verleden en de meerjarenramingen toegevoegd en zijn volumina opgenomen.
De verschillende grootheden zijn ook in indexen weergegeven.  1989199019911992199319941995199619971998199920002001bruto rijksbijdrage3 0383 2253 3673 4623 5463 5043 4833 5983 4843 4583 4433 4353 434idem 1989=100100106111114117115115118115114113113113anticumulatiebaten785772803840832756755730742833833835835netto rijksbijdrage2 2532 4532 5642 6222 7142 7482 7282 8682 7422 6252 6102 6002 599idem 1989=100100109114116120122121127122117116115115gemeenten5052368495143 170     idem
1989=10011010472168190286 340     toegevoegde
waarde8449241 0041 0821 1391 251       idem
1989=100100109119128135148       volume74,677,579,180,880,180,380,880,881,7    idem
1989=100100104106108107108108108110    De bruto rijksbijdrage is in 1996 eenmalig 100 mln hoger als gevolg van
benutting van de eindejaarsmarge voor het arbeidsvoorwaardenakkoord 1995–1997
en vanwege de compensatie voor de met terugwerkende kracht gestegen ZW-premie.
De bedragen voor de jaren vanaf 1997 zijn nog exclusief loonbijstelling. De
anti-cumulatiebaten stijgen vanaf 1998 met 80 mln per jaar als gevolg van
de afdracht van werkgeverslasten over de bespaarde uitkeringen in het kader
van Pemba. De geraamde volumestijging voor 1997 hangt samen met herbezetting
in het kader van de 36-urige werkweek.Uit de tabel blijkt dat de rijksbijdrage aan de WSW niet sterk is gestegen
ten opzichte van het volume. De anticumulatiebaten verlagen wel de last van
de rijksoverheid aanzienlijk, maar de ontwikkeling van de bruto- en nettobijdrage
is ongeveer gelijk. De opbrengst uit de verkoop van produkten is sterker gestegen,
de gemeentelijke bijdrage is zeer sterk toegenomen.De bovenstaande tabel geeft geen totaalbeeld van de financiële positie
van de SW-bedrijven. Daarvoor is het nodig te weten hoe de reserves en het
overige eigen vermogen van de SW-bedrijven zich ontwikkelen.De leden van de VVD-fractie stellen de volgende vragen. Staan tegenover
de rijkskosten ter uitvoering van de WSW niet ook inkomsten voor de algemene
middelen als gevolg van de anti-cumulatiebepaling, belastingen en premies?
Zo ja, hoeveel bedragen de inkomsten? Blijft de anti-cumulatiebepaling in
stand? Is het waar dat de gemeentelijke bijdragen in 1995 stegen tot 170 miljoen?De leden van de VVD-fractie vragen uit welke onderdelen is het salaris
van de SW-werkne(e)m(st)ers opgebouwd in concrete bedragen en tot welk totaalbedrag
per type arbeidsplaats dit leidt.De leden van de SGP-fractie constateren dat de tabel op blz. 40 van de
memorie van toelichting verdere verduidelijking behoeft. Zo is geen toelichting
verschaft over de oorzaken van de diverse dips in de gemeentelijke bijdrage,
die zich vooral manifesteren in de jaren 1989 en 1991. Tevens zouden zij een
verdere toelichting willen over de verdrievoudiging van gemeentelijke bijdrage
in de periode 1989–1994. Welke prognoses bestaan er in dit opzicht naar
de toekomst toe? De leden van de GPV-fractie vragen of de regering een overzicht kan geven
van de huidige financiële situatie bij de SW-bedrijven. Tevens vragen
deze leden of als gevolg van de voorgestelde bekostigingssystematiek de gemeenten
meer financiële risico's lopen. Kan de regering aangeven of, en zo ja,
hoe, bij de vaststelling van de hoogte van de toe te kennen rijkssubsidie
per arbeidsplaats wordt uitgegaan van de huidige gemeentelijke bijdrage?Is het te verwachten dat door een aanscherping van de doelgroep de productiviteit
afneemt, waardoor de gemeentelijke bijdrage moet toenemen, zo vragen de leden
van de GPV-fractie. Bestaat hierdoor niet de mogelijkheid dat gemeenten voor
de vervulling van de SW een zodanige kosten-batenanalyse maken dat de gemeentelijke
bijdrage kan worden geminimaliseerd? Bijvoorbeeld door een meer dan evenredige
vertegenwoordiging na te streven van lichtgehandicapten, waarbij weliswaar
minder subsidie maar daarentegen een hogere opbrengst kan worden gegenereerd.
Pleit dit niet voor het opnemen van een regel dat binnen de WSW gestreefd
moet worden naar een evenredige vertegenwoordiging van alle categorieën
gehandicapten? 9.3 Systematiek voor de jaarlijkse vaststelling van de
rijksvergoeding en het aantal te realiseren arbeidsplaatsenDe leden van de fracties van PvdA en CDA vragen de regering op het hierna
volgende te reageren.In bestuurlijk overleg tussen de minister en de gemeenten zullen elk jaar,
uiterlijk in september, afspraken worden gemaakt over de omvang van de rijkssubsidie
per arbeidsplaats en het aantal arbeidsplaatsen. Dit betekent dat, als uitkomst
van het onderhandelingsproces (tussen rijk en VNG en eventueel ook dat tussen
werkgevers en werknemers bij de SW) een overschrijding van de ontwerp-begroting
van SZW mogelijk is. Tijdens de begrotingsuitvoering kan voor het rijk alleen
maar sprake zijn van minder uitgaven: op grond van artikel 9 kan alleen subsidie
worden teruggevorderd. Hierbij is ervan af gezien dat gemeenten in de financiële
problemen kunnen komen vanwege de SW.Alle overige budgettaire risico's liggen bij gemeenten. Als het niet lukt
om de op basis van de macro-maatstaf noodzakelijke opbrengsten te realiseren
of de loonkosten stijgen meer dan de macro-loonkostenontwikkeling of de uitvoeringskosten
zijn hoger dan de macro-norm of de productiviteit van de werknemers lager
dan op grond van de indicaties kon worden verwacht, gaat dit ten koste van
de gemeente(n).Op een aantal punten is nog overleg gaande met de VNG over de nieuwe WSW.
Dit overleg zou kunnen resulteren in een groter budgettair beslag en/of grotere
risico's voor het rijk en lagere uitgaven en/of risico's voor gemeenten. Ook
bestaat nog geen duidelijkheid over de invulling van de beleidsmatige component
van het post-WAGGS model in verband met de relatie tussen de loonkostenontwikkeling
en de productiviteitsontwikkeling in de WSW-sector, noch over hoe men omgaat
met exploitatietekorten bij de SW-bedrijven tot nu toe.Er is geen informatie beschikbaar over de kosten en de financiering van
de uitvoering van de nieuwe indicatiestelling.Niet bekend is of subsidies van het rijk ter bevordering van de uitstroom
en voor inkoop van arbeidsbemiddeling binnen het budget in de meerjarenramingen
worden gefinancierd.Leidt het gedurende de eerste twee jaar uitbetalen van het wettelijk minimumloon
tot een verlaging van het budget of een verhoging van het aantal arbeidsplaatsen,
vragen deze leden.De leden van de PvdA-fractie vragen om berekeningen van de kosten van
de uitvoering van de nieuwe indicatiestelling en van de subsidie ter bevordering van de uitstroom, alsmede die van de inkoop van arbeidsbemiddeling.
Zijn deze kosten al meegenomen in de ramingen? Hoe vindt financiering plaats?
Ook wil de PvdA-fractie bevestigd zien dat de keuze om de eerste twee jaar
het het minimumloon uit te betalen zal resulteren in een toename van het aantal
arbeidsplaatsen en niet in een verlaging van het budget.De leden van de PvdA-fractie menen dat de hoeveelheid beschikbare plaatsen
die de facto in jaarlijks overleg met de VNG over de hoeveelheid te subsidiëren
arbeidsplaatsen en de hoogte van de subsidie per arbeidsplaats bepaald zullen
worden niet louter van dit overleg afhankelijk kan zijn. De behoefte dient
de bepalende factor bij uitstek te zijn. Op welke wijze zal deze behoefte
vast worden gesteld? In welke mate zullen de wachtlijsten hierbij een rol
spelen? En in welke mate zullen de reeds geïndiceerde maar nog niet geplaatste
personen een rol spelen?De leden van de GroenLinks-fractie stellen dat uit de toelichting is af
te leiden dat de zittende werknemers allen zullen worden gesubsidieerd als
waren zij gemiddeld gehandicapt. Kan dit impliceren dat voor hen een relatief
hoge subsidie wordt verstrekt? Heeft dit gegeven betekenis voor de uitstroomkansen
van deze werknemers? 9.4 Maatstaven voor de verdeling van de rijksmiddelenDe leden van de fracties van PvdA en CDA vragen de regering op het volgende
te reageren.Het globale karakter van de beschrijving van het bekostigingssysteem uit
zich vooral in de weinig concrete omschrijving van de maatstaven voor de subsidiëring
in artikel 8, derde lid en de toelichting. De maatstaven betreffen:a het aantal arbeidsplaatsen/plaatsen voor begeleid werken, gedifferentieerd
naar beperkingscategorie en rekening houdend met de wachtlijst;b een bedrag per arbeidsplaats/plaats voor begeleid werken, mogelijkerwijs
gedifferentieerd naar beperkingscategorie en rekening houdend met loonkostenontwikkelingen,
uitvoeringskosten en opbrengsten; c subsidie over het voorafgaande jaar.Onderdeel a bevat de volume-component, onderdeel b de prijscomponent.
Sociaal-demografische factoren en herverdelingseffecten kunnen worden meegenomen
volgens de toelichting. De omschrijving van de maatstaven roept vooral vragen
op. Onduidelijk is op welke manier en in welke mate rekening zal worden gehouden
met de wachtlijst, sociaal-demografische factoren en herverdelingseffecten
en hoe de gewichten van de verschillende factoren in de loop van de tijd zullen
veranderen. Onduidelijk is ook hoe rekening wordt gehouden met loonkostenontwikkelingen,
welke uitvoeringskosten in beschouwing worden genomen en hoe de normatieve
uitvoeringskosten en opbrengsten worden bepaald. Uit het feit dat maatstaf
b een macro-factor wordt genoemd (blz. 55 artikelsgewijze toelichting) kan
worden afgeleid dat voor de loonkostenontwikkeling, uitvoeringskosten en opbrengsten
wordt gewerkt met gemiddelden of normen. Kan de regering hier meer duidelijkheid
over verschaffen?In de wet ligt niet vast hoe de hoogten van de subsidies voor de drie
categorieën en het begeleid werken zich tot elkaar verhouden. Naar aanleiding
hiervan vragen deze leden de regering hoe de subsidie voor Begeleid Werken
zich verhoudt tot de drie subsidiecategorieën binnen de WSW. Wordt de
subsidie voor Begeleid Werken gelijkgesteld aan één van de categorieën
bijvoorbeeld? Graag wat meer duidelijkheid.In de nieuwe Financiële verhoudingswet (24 552) is net als in
de nieuwe WSW een model opgenomen voor de verdeling van bijdragen van de rijksoverheid.
In de Financiële verhoudingswet zijn de maatstaven echter concreter
omschreven (o.a. paragraaf 4.4 van de toelichting) en wordt ook een indicatie
gegeven van de gewichten van groepen maatstaven als voor een jaar in het verleden
de nieuwe maatstaven zouden worden toegepast (blz. 18 memorie van toelichting).
In de nFVW wordt ook, zij het op basis van een voorlopig cijferbeeld, een
indicatie gegeven van de herverdelingseffecten (blz. 83 memorie van toelichting).Gegeven de huidige «scheve» verdeling van de SW over het land
(zie bijvoorbeeld blz. 47 van het bijdragenboek bij het rapport van de commissie-Houben)
worden bepaalde herverdelingseffecten beoogd. Deze effecten moeten tot stand
komen door het meewegen van sociaal-demografische factoren (onderdeel a, b
of c van het derde lid?). Anderzijds wordt er in de bekostigingssystematiek
een voorziening getroffen om herverdeeleffecten die van jaar tot jaar optreden
binnen de perken te houden (blz. 43 memorie van toelichting). Welke herverdeeleffecten
zijn nu gewenst en welke worden juist gecorrigeerd? Worden alleen neerwaartse
effecten of ook voor de bedrijven gunstige effecten gecorrigeerd?Meer specifiek vragen de leden van de PvdA-fractie hoe de sociaal-demografische
factoren gebruikt zullen worden. Bij welke maatstaf voor de verdeling van
de rijksmiddelen worden die ingepast?De leden van de VVD-fractie vragen wat het oordeel is van de regering
over de financiële consequenties van het wetsvoorstel berekend door adviesbureau
Koers. De vraag rijst waarom deze berekeningen voor de toekomst weinig houvast
zouden bieden, terwijl de regering er vanuit gaat dat de werkgelegenheid met
1000 à 2000 plaatsen groeit door de voorgestelde korting in de Pemba-voorstellen?Hoe weet de regering (aanbiedingsbrief rapport-Moret) dat toepassing van
het minimumloon voor nieuwe werknemers/ters gedurende de eerste twee jaar
in het jaar 2000 ruim 1000 banen oplevert? Is dit wenselijk gehoord de klacht
over huidige – vermeende – ontoerijkende normvergoeding?De leden van de VVD-fractie vragen of het aanbeveling verdient het Duitse
voorbeeld te volgen, waarin werkgevers hun ziektewetboete teruggebracht zien
met eenderde, indien men werk uitbesteedt aan de SW? Zo nee, waarom niet?De leden van de VVD-fractie vragen of de regering de indruk kan wegnemen
dat er verschil is tussen het financieel verdeelmodel uit het wetsvoorstel
en de nieuwe Financiële Verhoudingswet. Tevens stellen deze leden de
volgende vragen.Zou de hoogte van de subsidie per arbeidsplaats gerelateerd aan de mate
van arbeidshandicap er niet toe kunnen leiden dat meer of minder mensen van
de ene categorie buiten de boot kunnen vallen?Welke sociaal-demografische factoren rechtvaardigen een financiële
vertaling?Tenslotte vragen de VVD-leden het oordeel van de regering over (de conclusies
en aanbevelingen van) het rapport «De maatschappelijke kosten en baten
van de SW» van Nyfer.De leden van de D66-fractie tonen zich bezorgd over berekeningen waaruit
zou blijken dat de nieuwe verdeelsystematiek dusdanige herverdelingen tot
gevolg heeft, dat dit per saldo leidt tot een daling van het aantal WSW-werknemers
op middellange termijn, dan wel tot de noodzaak voor gemeenten om opnieuw
grote bedragen extra bij te passen.Hoe is het dat het rapport-Koers uitgaat van een jaarlijkse instroom van
6,67 procent, het rapport Moret c.s. van een instroom van 4,5 procent, en
dat in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel een instroom wordt
genoemd van 5 procent? Wat betekent dit voor het tempo van de herverdeling?
In welke regio's zal dit met name worden gevoeld door middel
van een afname van het aantal WSW-plaatsen? Kan hiervan een overzicht worden
gegeven, zowel van de verwachte financiële gevolgen per WSW-regio, als
wat betreft de herverdeling in arbeidsplaatsen (volume)?Deze leden waren voorts bezorgd over het feit dat het experimentele model
van de afgelopen jaren tot een toenemende druk leidt om in de indicering werknemers
met een hogere produktiviteit voorrang te geven. Bestaan hierover gegevens?Verder vragen deze leden of de toename van het aantal WSW-plaatsen tot
86 000 in de afgelopen jaren toe te schrijven is aan de effecten van
het verdeelmodel, dan wel aan bijvoorbeeld de ook in de WSW toegepaste arbeidsduurverkorting?Deze leden vragen voorts een reactie van de regering op het rapport van
het NYFER, waarin wordt aangetoond dat de netto-kosten per arbeidsplaats in
de SW aanzienlijk lager liggen dan is aangenomen?De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat het duidelijk is dat
de aanscherping van de doelgroepomschrijving kosteneffecten sorteert. Het
is deze leden opgevallen dat over deze effecten en over de volume-effecten
die daarmee samenhangen bij diverse deskundigen verschil van mening heerst.
Hoe zijn die verschillende ramingen te verklaren? Hoe kan de regering voorkomen
dat als gevolg van de aanscherping van de doelgroepcriteria wellicht enkele
duizenden arbeidsplaatsen verloren gaan? Staat het uitgangspunt dat deze operatie
budgetneutraal zal zijn vast of is de regering bereid om extra middelen voor
de WSW uit te trekken, als blijkt dat de gewijzigde doelgroepomschrijving
tot duidelijke meerkosten leidt?In dit verband interesseert het de leden van de GroenLinks-fractie verder
te vernemen in hoeverre de verslechtering van de arbeidsvoorwaarden gedurende
de eerste twee jaar als wisselgeld moet worden beschouwd voor de kostenstijging
als gevolg van de nieuwe doelgroepomschrijving. Klopt de indruk van deze leden
dat de regering op die manier de werkgevers compenseert?Kan de regering wat duidelijker aangeven hoe groot de herverdeeleffecten
zullen zijn voor de verschillende eenheden?Heeft de regering ten slotte inzicht in de financiële effecten die
de wet WULBZ heeft gesorteerd in de SW, zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie. 9.4.1 Rapport Adviesgroep KoersDe leden van de fracties van PvdA en CDA vragen een reactie op de volgende
opmerkingen en vragen.Als bijlage bij een brief van de VNG van 13 augustus 1996 is aan de Kamer
toegezonden het Onderzoek naar de financiële effecten van de nWSW voor
de kosten van een SW-werkplek, Adviesgroep Koers, juli 1996. Het rapport is
tot stand gekomen op basis van overleg tussen SZW, VNG, NOSW en het onderzoeksbureau.
Zoveel mogelijk is getracht consensus te bereiken over de gehanteerde veronderstellingen.
Dit is niet helemaal gelukt. De volgende inschattingen worden gemaakt van
de gevolgen van de gewijzigde indicatiestelling en de arbeidsvoorwaarden van
de nieuwe WSW-werknemers.  effect
na 5 jaar (mln gld)effect eindsituatie (mln gld)volume-effect
na 5 jaar (fte) Koers111 3812 612 SZW66(246)1 550 NOSW146 4863 410De financiële effecten treden op bij behoud van 81 000 fte's.
Het volume-effect treedt op als de financiële effecten niet worden gecompenseerd
door hogere bijdragen van VNG of gemeenten. Dat er dan ook een daling van
het productieniveau optreedt ten opzichte van de vaste kosten is niet meegenomen
in de berekeningen. Verondersteld is dat de lagere kosten van de arbeidsvoorwaarden
voor nieuwe werknemers ten gunste komen van de SW-bedrijven. Bij de berekening
van de lastenverzwaring als gevolg van de verzwakking van de doelgroep moet
gerekend worden met een bandbreedte van 30%. De leden van de PvdA-fractie
vragen in dit verband hoe de regering de grote bandbreedte van 30% beoordeelt.
Betekent deze bandbreedte niet een groot risico?Consensus bestaat volgens het rapport over het uitgangspunt dat de nieuwe
indicatiestelling zal leiden tot 12% minder instroom aan de «bovenkant»
van de WSW-groep en 12% meer instroom aan de onderkant. De inschatting van
Adviesgroep Koers is dat bij een verdere verschuiving in de doelgroep de financiële
effecten meer dan evenredig zullen toenemen. Een aantal SW-bedrijven zal dan
niet meer als bedrijf kunnen functioneren. De Adviesgroep acht op basis van
het doorlichten van de wachtlijst bij zeven bedrijven de kans aanwezig dat
de verschuiving groter zal zijn. Volgens de VNG (brief van 13 augustus, blz.
9) zal 35% van de wachtlijst niet langer tot de doelgroep behoren. Duidelijkheid
over de totstandkoming van de raming van 12% en de realiteit van die raming
is gewenst. In dit verband merken de leden van de PvdA-fractie op dat het
cruciaal is voor de positie van SW-bedrijven dat inzichtelijk wordt gemaakt
welke verschuiving zal plaatsvinden binnen de handicapcategorieën. Neemt
het kabinet de raming van Koers over? Kan het kabinet deze raming onderbouwen?De verschillen tussen de uitkomsten van het SZW-scenario en het NOSW-scenario
hebben te maken met een verschil in de veronderstellingen met betrekking tot
de verdeling van de kosten over bijzondere arbokosten, fte-gebonden kosten
en niet-fte-gebonden kosten, de vervuiling ten opzichte van de nieuwe criteria,
de restcapaciteit van de nieuwe doelgroep, de toename van de bijzondere arbokosten
en de marktkosten en de interne compensatie van het outputverlies. Deze leden
verzoeken de regering inzicht te geven in de onderliggende vooronderstellingen
die de verschillen tussen het SZW-scenario en het NOSW-scenario verklaren. 9.4.2 Het rapport van Moret, Ernst & Young over de
bekostigingssystematiek WSWDe leden van de fracties van PvdA en CDA stellen het op prijs een reactie
van de regering op de volgende opmerkingen en vragen te ontvangen.De volgende elementen uit het rapport van Moret, Ernst & Young zijn
van belang voor de discussie over de nieuwe financieringssystematiek voor
de SW. Deze constateringen staan niet alle zo in het rapport, maar volgen
uit wat er in het rapport staat. Vooraf kan worden opgemerkt dat de maatstaven
voor de subsidiëring van de SW (artikel 8, derde lid van de nieuwe WSW)
in het verdeelmodel zijn opgenomen.a De hoogte van de normbedragen voor de verschillende handicapcategorieën
en de uitkomsten van het model worden bepaald door de fictieve indeling van
de zittende werknemers in handicapcategorieën op basis van de inschaling.b Bij gelijkblijvend budget voor het rijk dalen na 15 jaar of alle normbedragen
met f 1000 per fte, of het volume daalt met 1850 fte. In het eerste geval
stijgen de lasten voor de gemeenten met 80 304 fte x f 999 =
80 mln, als er geen kostenbesparingen of omzetverhogingen optreden. De minister
maakt geen keuze tussen deze twee mogelijkheden. c Het model voldoet niet volledig aan de zeven eisen (blz. 7) die eraan
zijn gesteld.d Het rapport is kritisch met betrekking tot de sociaal-demografische
factor.e Bij de berekeningen is nog geen rekening gehouden met de inschaling
van nieuwe medewerkers op het minimumloon en met een 32-urige werkweek voor
deze groep. De gevolgen hiervan zijn afhankelijk van wat er met de normbedragen
gebeurt.f Het aantal zwaar gehandicapten dat wordt geplaatst en de bedrijfseconomische
effecten hangen af van het plaatsingsmodel. Ad. a Indeling in handicapcategorieën op basis van
loonschalenDe fictieve indeling van het huidige werknemersbestand in drie handicapcategorieën
is beschreven in par. 5.2 van het rapport van Moret. Op basis van indeling
in loonschalen wordt de mate van arbeidshandicap bepaald. Moret c.s. geven
al aan dat daarbij voorbij wordt gegaan aan de invloed van factoren als leeftijd
en lengte van het dienstverband op de inschaling.Onduidelijk is in welke mate in de huidige situatie de inschaling is gebaseerd
op productiviteit. Uit bijlage III blijkt dat de inschaling van werknemers
sterk verschilt tussen de verschillende bedrijfseenheden (BE's). Zo zit in
Groningen Zodiac slechts 0,4% van de werknemers in de laagste loonschalen
die leiden tot de categorie «zwaar gehandicapt». In Gennep behoort
52,8% op basis van inschaling tot deze groep. In Groningen Zodiac zit 67,6%
in de hoogste loonschalen (categorie licht gehandicapt), in Doetinchem zit
slechts 13% in deze schalen. Worden deze verschillen bepaald door productiviteit
of zijn er andere factoren die het inschalingsbeleid beïnvloeden?Gegeven de grote verschillen in inschaling tussen BE's en de effecten
van leeftijd en de lengte van het dienstverband is het frappant dat de regressievergelijkingen
in hoofdstuk 6 van het rapport zo goed scoren qua statistische maatstaven.
De R2-waarden liggen dicht bij 1 (blz. 42) en de t-waarden zijn in 5 van de
6 gevallen groter dan 2 (een statistische norm, blz. 43). Dit betekent dat
de indeling op basis van loonschalen toch een goede indicator is voor de mate
van arbeidshandicap.Doordat alle zittende werknemers voor de bekostiging worden ingedeeld
in de middelste categorie, leiden de grote verschillen met betrekking tot
inschaling niet tot herverdelingseffecten. Zoals gezegd, bepaalt de inschaling
van de zittende werknemers de verschillen in de normvergoedingen voor de verschillende
categorieën van arbeidshandicap in de nieuwe situatie. Die verschillen
in subsidie in de nieuwe situatie is onder andere gebaseerd op de verschillen
in arbeidsproductiviteit van de verschillende handicapcategorieën. In
dit verband achten de leden van de PvdA-fractie het daarom van belang te vernemen
in welke mate de huidige inschaling gebaseerd is op produktiviteit. De leden
van genoemde fractie vragen de regering inzicht te verschaffen in de basis
voor de huidige inschaling. In welke mate spelen naast produktiviteit andere
factoren als leeftijd, werkervaring en lengte van het dienstverband een rol?De inschaling van de zittende werknemers bepaalt de verschillen in de
normvergoedingen voor de verschillende categorieën van arbeidshandicap
in de nieuwe situatie. In de nieuwe situatie wordt de mate van handicap bepaald
door onafhankelijke indicatiestelling. Deze indicatiestelling staat volledig
los van de huidige inschaling. Het is dus goed mogelijk dat de indeling in
categorieën op basis van indicatiestelling past bij heel andere verschillen
in de normvergoeding voor de drie categorieën. Wat gebeurt er als blijkt
dat de verschillen in normvergoeding ertoe leiden dat vooral werknemers uit
één van de drie categorieën worden aangenomen? Worden de
normvergoedingen dan aangepast? Op basis van welke criteria?
Wat gebeurt er dan met de lasten voor gemeenten? In dit verband vragen de
leden van de PvdA-fractie of het de bedoeling is van de regering dat er afspraken
worden gemaakt over het totaal aantal te plaatsen SW-werknemers (onafhankelijk
van de categorieën) of worden er afspraken gemaakt over het aantal werknemers
per categorie.Op blz. 44 staat aangegeven hoeveel fte in welke loonschaal zitten. Onduidelijk
is waarom de scheidingen tussen zwaar, middel en licht zijn gelegd waar ze
nu liggen. Wat gebeurt er als de mensen in loonschaal B1 allemaal tot de categorie
«zwaar» worden gerekend, of juist allemaal tot de categorie «midden»?
Wat gebeurt er als de mensen in schaal C tot de groep «licht»
gaan behoren of de mensen uit schaal D tot de groep «midden»?
Hoe veranderen dan de verschillen tussen de normbedragen voor de drie categorieën?
Wat zijn de consequenties van de relatief grote middengroep? Zullen in de
praktijk van de onafhankelijke indicatiestelling ook de meeste mensen in de
middengroep worden ingedeeld? Meer specifiek vragen de leden van de PvdA-fractie
of de regering de indeling in categorieën op basis van loonschalen van
Moret overneemt. Kan de regering aangeven op basis waarvan de scheidingen
zijn aangebracht.Op blz. 56 worden de herverdeeleffecten berekend als de indeling zwaar-midden-licht
niet 11-61-28 bedraagt, maar 10-70-20 of 20-70-10. De variant met meer zwaar
gehandicapten leidt tot iets grotere gemiddelde herverdeeleffecten. Hoe zit
het met de herverdeeleffecten per BE en met het totale volume? Bij de berekening
van de herverdeeleffecten is uitgegaan van de normbedragen die gebaseerd zijn
op de verhouding 11-61-28. Zouden voor een juiste berekening de normbedragen
niet aangepast moeten worden aan de nieuwe verhoudingen?De bedoeling van de nieuwe WSW is een aanscherping van de doelgroep. De
lichtst gehandicapten van de huidige populatie zullen in de toekomst buiten
de WSW vallen. Zal de groep met een lichte arbeidshandicap in de toekomst
niet minder productief zijn dan de groep die nu in de hoogste loonschalen
zit? Wat zijn de consequenties hiervan voor de normbedragen en het exploitatieresultaat? Ad. b Dalend volume of dalende normbedragenUitgegaan is van een instroom van 4,5% per jaar. Dit betekent dat na 100/4,5 = 22
jaar de eindsituatie wordt bereikt. De hoogte van de normbedragen en het volume
in die situatie worden niet gepresenteerd.Volgens eigen berekeningen1 bedraagt het
volume in de eindsituatie na 22 jaar bij constant blijvende normvergoedingen
77 664, een afname ten opzichte het startniveau van 2640.Bij gelijkblijvend volume zijn de normbedragen na 22 jaar met f 1437
gedaald2. Dit betekent ceteris paribus een toename
van de tekorten voor gemeenten met 80 304 x 1437 = 115
mln.De herverdeeleffecten na 22 jaar zijn niet bekend maar liggen wellicht
ook in de orde van grootte van gemiddeld 1,5%. Meer specifiek vragen de leden
van de PvdA-fractie waarom het rapport van Moret, Ernst en Young werkt met
een periode van 15 jaar, terwijl de eindsituatie na 22 jaar wordt bereikt.
De gepresenteerde cijfers in het rapport maken dus niet helder wat de uiteindelijke
effecten van de nieuwe wet zullen zijn. Ad. c De eisen aan het modelConclusies met betrekking tot de verschillende eisen:– rechtvaardigheid. Volgens het rapport voldoet het model aan de
eis van rechtvaardigheid. De hoogte van de normbedragen is immers zodanig
bepaald dat een zwaar gehandicapte uit financieel oogpunt een even grote kans
op plaatsing heeft als een licht gehandicapte. Hierbij kunnen de volgende
kanttekeningen worden geplaatst:* Bij de bepaling van de hoogte van de normbedragen is geen rekening gehouden met het feit dat bij het in dienst nemen van meer zwaar gehandicapten
wellicht geheel nieuwe product/marktcombinaties moeten worden gezocht en/of
de productieprocessen vergaand moeten worden aangepast. Dit werkt in het nadeel
van zwaargehandicapten.* Een en ander is afhankelijk van het plaatsingsmodel (zie ad f).– transparantie. Het model is inderdaad in principe doorzichtig.
Een fors en wisselend gebruik van de bestuurlijke correctiefactor en frequente
aanpassing van de normbedragen bevorderen de transparantie niet. Ook jaarlijkse
onderhandelingen over het volume en de hoogte van de normbedragen en eventuele
tussentijdse aanpassingen van de veronderstellingen maken het geheel niet
eenvoudiger.– discretionaire sturingsmogelijkheden. Zijn aanwezig in de bestuurlijke
correctiefactor en de jaarlijkse onderhandelingen tussen de minister en de
gemeenten.– mogelijkheid van een verdeling naar gemeenten. Deze mogelijkheid
is aanwezig. Er is wel aanvullende informatie noodzakelijk over de relatie
tussen de BE en de gemeenten tot op het niveau van elke individuele fte. De
herverdelingseffecten zullen aanzienlijk zijn (tot wel 60% volgens blz. 18,
niet onderbouwd; volgens blz. 64 een fractie daarvan) en voor kleine gemeenten
zullen de budgetten sterk fluctueren.Wat is de achtergrond van het streven in de toekomst het budget toe te
delen aan gemeenten? Is het de bedoeling dat er «concurrentie»
komt tussen de BE's? Dat er al naar gelang de behoefte BE's bijkomen of verdwijnen?
Is het doel het aantal specifieke uitkeringen te beperken? Als de uitgaven
aan de WSW worden ondergebracht in de algemene uitkering, hoe zit het dan
met de sturingsmogelijkheden door de minister?– budgettaire neutraliteit (voor het rijk). Is mogelijk maar niet
verzekerd. Doordat de normbedragen en/of het volume gaan dalen, zal er druk
komen op uitbreiding van het budget.– aanvaardbare herverdeeleffecten. Volgens het rapport wordt aan
deze eis voldaan (blz. 10, 13). Het gemiddelde herverdeeleffect bedraagt 1,5%,
ruim binnen de marge van 4%. Met een gemiddeld herverdeeleffect van 1,5% bedoelt
men het gemiddelde van de absolute (d.w.z. geen rekening houdend met het verschil
tussen positieve en negatieve herverdeeleffecten) effecten. Houdt men rekening
met plussen en minnen, dan is het gemiddelde uiteraard nul. Het is echter
onjuist om te werken met een gemiddeld effect. Het gaat er juist om dat de
effecten voor alle BE's binnen de marge van plus of min 4% blijven. Uit bijlage
VI blijkt dat in het jaar van invoering (jaar nul) de grootste vooruitgang
6,4% bedraagt (Emmen) en de grootste achteruitgang – 6,8% (Gennep).
Zowel in jaar 0 als in jaar 15 wordt in 6 van de 101 gevallen de plus of min
4% overschreden. Het maximale negatieve effect terugbrengen tot – 4%
zou 0,9 mln kosten (eigen berekening). Alle negatieve effecten compenseren
zou 51 mln kosten (1,5% van 3,4 mrd).Onduidelijk is waardoor de herverdeeleffecten in jaar nul veroorzaakt
worden. In dat jaar krijgen alle BE's volume maal het huidige subsidiebedrag.
Treden dan verschuivingen op door het meenemen van de wachtlijst in de berekening
van het volume?– stabiliteit. Of het model stabiel is, kan pas na verloop van tijd
worden beoordeeld. De mate van stabiliteit zal bepaald worden door de bedrijfseconomische
effecten (en de lasten voor gemeenten) enerzijds en de mate van instroom van
zwaargehandicapten (doelbereiking) anderzijds. Ad. d Sociaal-demografische factorMoret concludeert dat het op basis van de huidige informatie over vraag
(wachtlijst) en aanbod (gerealiseerd volume) niet mogelijk is een uitspraak
te doen over de sociaal-demografische factor (blz. 70). Wat men de vraag noemt
(de wachtlijst is eigenlijk een vraagoverschot) lijkt afhankelijk te zijn
van het aanbod. Als voorbeeld wordt gegeven dat in Limburg in
verhouding tot de potentiële beroepsbevolking drie maal zoveel plaatsen
beschikbaar zijn als in Noord-Holland, terwijl de wachtlijsten in verhouding
tot het aantal plaatsen ongeveer even lang zijn. Moret c.s. acht het onwaarschijnlijk
dat er in Limburg drie maal zoveel gehandicapten wonen als in Noord-Holland
(blz. 68). Twee opmerkingen hierbij:– Als er in de nieuwe WSW sprake is van onafhankelijke indicatiestelling
zou de lengte van de wachtlijst moeten dalen naarmate er meer plaatsen beschikbaar
zijn. Als overal ongeveer evenveel gehandicapten wonen, zou de som van de
wachtlijst en het aantal gerealiseerde plaatsen ten opzichte van de potentiële
beroepsbevolking in alle provincies ongeveer gelijk moeten zijn. Het afhankelijkheidsprobleem
dat het rapport schetst zou dus moeten verdwijnen.– Denkt de regering de sociaal-demografische factor op te nemen
in de vorm van een plaatsingsplafond? Wanneer wil men deze factor opnemen
in het model? Wat is het nut van het apart opnemen van de sociaal-demografische
factor? De beide elementen van die factor, aanbod (gerealiseerd volume) en
vraag (wachtlijst) zitten immers al in het model. Is het niet een kwestie
van een ander percentage van de wachtlijst meenemen in het rekenvolume (zie
formule op blz. 49)? Wordt de sociaal-demografische factor verwerkt in de
bestuurlijke correctiefactor (blz. 46)? Ad. e Minimumloon en 32-uurVolgens de aanbiedingsbrief van 14 oktober bij het rapport van Moret levert
het feit dat nieuwe medewerkers gedurende de eerste twee jaar het minimumloon
krijgen vanaf het jaar 2000 ruim 1000 extra arbeidsplaatsen op. Kan deze berekening
worden toegelicht? Bij het veronderstelde werkgelegenheidseffect kan het volgende
worden opgemerkt. Volgens de systematiek is het normbedrag uitsluitend afhankelijk
van de mate van handicap, niet van de hoogte van het loon dat iemand ontvangt.
Als het normbedrag niet daalt bij inschaling op minimumloonniveau, treedt
er ook geen extra werkgelegenheid op bij gelijkblijvende rijkssubsidie. De
tekorten voor gemeenten zullen hooguit dalen door een verlaging van de kosten.Volgens het rapport Koers (blz. 5) leidt de inschaling van nieuwe werknemers
gedurende 2 jaar op het minimumloon tot een lastenverlichting voor bedrijven
van 24 mln na 2 jaar ofwel ca. 565 extra arbeidsplaatsen. In dit verband merken
de leden van de PvdA-fractie op dat als gevolg van het uitbetalen gedurende
de eerste twee jaar van het minimumloon Moret concludeert dat dit ruim 1000
extra arbeidsplaatsen op zou leveren. Kan deze berekening worden toegelicht?
Extra werkgelegenheid wordt toch alleen gerealiseerd wanneer het Rijkssubsidiebedrag
stijgt? Hoe verklaart het kabinet het verschil in de te verwachten extra arbeidsplaatsen
door Koers (565) en Moret (ruim 1000)?Volgens het rapport Moret (blz. 59) neemt in het scenario waarin het volume
de sluitpost vormt, de werkgelegenheid toe met 1330 fte na 15 jaar ten opzichte
het basisscenario bij een 32-urige werkweek voor instromers. Dit is alleen
het geval als de normvergoeding evenredig daalt met het aantal gewerkte uren.
In het basisscenario waarin de normbedragen de sluitpost vormen stijgt het
volume met 1500 fte bij een 32-urige werkweek voor instromers (blz. 56). Deze
aantallen zijn maxima, aangezien ervan uit is gegaan dat alle instromers 32
uur werken. In de wet staat echter dat de werkweek 32 uur bedraagt, tenzij
een langere arbeidsduur gerechtvaardigd is op grond van bij de werknemer gelegen
factoren (artikel 8, vierde lid, onder b).Het effect van de twee maatregelen gezamenlijk is mede afhankelijk van
de vraag of instromers die 32 uur werken het fulltime minimumloon krijgen
of 32/36 of 32/38 daarvan. Als instromers 32/36 of 32/38 van het minimumloon verdienen, zal er vraag
zijn naar een langere werkweek voor kostwinners. De werkgelegenheidseffecten
zullen dan afnemen. In dit verband vragen de leden van de PvdA-fractie of
de regering hun verwachting deelt dat de verwachte 1330 stijging fte een maximum-aantal
is? Er is immers geen rekening gehouden met de mogelijkheid af te wijken van
de 32-urige werkweek. Kan het kabinet een meer realistische berekening presenteren?
 Ad. f PlaatsingsmodelIn hoofdstuk 11 worden drie verschillende plaatsingsmodellen geschetst.
Het categoriaal plaatsingsmodel waarin de BE precies de aantallen mensen in
de drie verschillende categorieën dient te plaatsen als de aantallen
waarop het budget is gebaseerd. In het standaardeenhedenmodel is men, binnen
het budget, vrij om een mix samen te stellen van mensen uit de drie categorieën.
Ook in het combinatiemodel is sprake van een grote plaatsingsvrijheid. Het
verschil met het standaardeenhedenmodel is niet geheel duidelijk. De twee
laatste modellen hebben bedrijfseconomisch gezien voordelen, maar hebben geen
of een geringe prikkel om zwaar gehandicapten aan te stellen.Impliciet lijken alle berekeningen te zijn gebaseerd op het categoriaal
plaatsingsmodel (blz. 49). De wachtlijst wordt steeds voor 24,5% meegenomen,
er wordt gerekend met fte's, er wordt gerekend met effectieve prikkels om
meer zwaar gehandicapten aan te nemen. Verondersteld is steeds dat er 6% meer
zwaar gehandicapten en 6% minder licht gehandicapten worden geplaatst. Als
voor één van de twee andere modellen wordt gekozen, zal dat
consequenties hebben voor alle berekende uitkomsten. Waarschijnlijk zullen
minder zwaar gehandicapten worden geplaatst, zal het volume minder dalen en
zullen de tekorten voor gemeenten minder oplopen. Het nut van het in categorieën
indelen van de (potentiële) werknemers neemt af. De leden van de PvdA-fractie
vragen in dit verband welk plaatsingsmodel de regering gekozen heeft: het
categoriaal, het standaardeenheden-, of het combinatiemodel. Enkele overige opmerkingen a. Absoluut versus relatief modelIn paragraaf 6.4 worden twee berekeningswijzen aangegeven: het absolute
en het relatieve model. In het absolute model worden de toegevoegde waarde
en de kosten verklaard door de absolute samenstelling van de populatie. Er
wordt geen rekening gehouden met schaaleffecten. In het relatieve model worden
de toegevoegde waarde en de kosten per fte verklaard op basis van de aandelen
van de verschillende handicapcategorieën in het personeelsbestand. Door
naar toegevoegde waarde en kosten per fte te kijken worden de verschillen
tussen BE's kleiner. Dit laatste wordt als argument gehanteerd voor de keuze
voor het absolute model. Beide modellen scoren overigens voor wat de statistische
maatstaven betreft goed.De argumentatie voor het absolute model is erg mager. Zijn er geen inhoudelijke
argumenten om te kiezen voor een van de beide modellen? Hoe groot zouden de
verschillen tussen de normvergoedingen zijn voor de drie handicapcategorieën
in het relatieve model? b. Instroom en uitstroomHet rekenvolume voor het volume per BE is gelijk aan het gerealiseerde
volume minus de uitstroom plus een percentage van de wachtlijst (blz. 49).
Gerekend is met een landelijk uitstroompercentage van 5,59% (per jaar) en
een instroom in de BE die gelijk is aan een uitstroom vanuit de wachtlijst
van 24,5%. Worden deze beide percentages jaarlijks aangepast aan
de feitelijke ontwikkelingen? Hoe valt de uitstroom van 5,6% te rijmen met
de instroom van 4,5% (blz. 51)? c. Begeleid werkenIn het rapport van Moret wordt geen aandacht besteed aan de financiering
van begeleid werken. Gelden voor begeleid werken dezelfde normbedragen als
voor een WSW-arbeidsplaats? Dient begeleid werken voortaan binnen het WSW-budget
te worden gefinancierd? Gaat de financiering van begeleid werken ten koste
van reguliere WSW-plaatsen? d. PembaIn het wetsvoorstel Pemba is de mogelijkheid opgenomen dat bedrijven die
opdrachten verlenen aan WSW-bedrijven een korting kunnen krijgen op de basispremie
van de WAO (24 698, nr. 3, blz. 63). Volgens de aanbiedingsbrief bij
het rapport van Moret zouden hierdoor 1000 à 2000 extra arbeidsplaatsen
bij de WSW ontstaan. Deze veronderstelling (Het doen van voorspellingen is
een hachelijke zaak, 24 698, nr. 9, blz. 116) is overgenomen uit de nota
naar aanleiding van het verslag Pemba. De vraag is echter of het hier gaat
om additionele arbeidsplaatsen bij de WSW of dat de opdrachten deel uit maken
van de reguliere toegevoegde waarde van de SW-bedrijven. Er zullen waarschijnlijk
alleen extra arbeidsplaatsen gecreëerd worden als het aantal normvergoedingen
toeneemt en dus als het macro-budget van het rijk toeneemt. Bovendien is de
prikkel voor opdrachtgevers gering. In het voorbeeld op blz. 115 van 24 698,
nr. 9 bedraagt het financiële voordeel f 40 000 op een order
van 1,8 mln (2,2%).De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de regering de verwachting van
Moret beoordeelt dat uit de in Pemba gecreëerde mogelijkheid om korting
te verlenen op de WAO-basispremie wanneer bedrijven opdrachten verlenen aan
SW-bedrijven 1000 á 2000 extra arbeidsplaatsen voort kunnen vloeien?
Extra arbeidsplaatsen kunnen toch alleen worden gecreëerd wanneer de
subsidie wordt verhoogd? Rapporten Koers en Moret, Ernst & Young vergelekenDe leden van de fracties van PvdA en CDA vragen de regering op de hiernavolgende
opmerkingen en vragen te reageren. a. Een vergelijking van de uitkomstenIn de onderstaande tabel worden de uitkomsten in de rapporten van Koers
en Moret met elkaar vergeleken. In het rapport Koers staan drie verschillende
uitkomsten: die volgens de veronderstellingen van het ministerie van SZW,
die met de veronderstellingen van de SW-bedrijven en een middenvariant van
Koers zelf.Een onderscheid kan worden gemaakt naar scenario's waarin het volume constant
is en het financiële effect de sluitpost vormt en de scenario's waarin
geen financiële effecten optreden maar het volume de sluitpost vormt.  constantvolumedalendvolume a 5 jaar (mln gld)eindsituatie (mln gld)na
5 jaar (fte)eindsituatie (fte) Koers111 3812 6128 965 Koers/SZW 66(246)1 550 5 788Koers/NOSW146 4863 41011 435Moret 27 115 637 2 640De volume-effecten volgens het rapport Koers zijn berekend door de financiële
effecten te delen door de gemiddelde vergoeding per arbeidsplaats van f 42 500.
Voor de berekening van de getallen in de regel «Moret», zie paragraaf
3 van deze notitie en de paragrafen 8.2 en 8.8 van het rapport van Moret.De financiële en volume-effecten zijn in het rapport Koers veel negatiever
dan in het rapport van Moret. b. Overeenkomsten en verschillenEen verschil tussen de twee rapporten is dat in het rapport Koers rekening
is gehouden met de beloning op basis van het minimumloon van nieuwe werknemers
gedurende twee jaar. Desondanks zijn de effecten bij Koers negatiever.Koers houdt expliciet rekening met lagere loonkosten als gevolg van gemiddeld
lagere beloning in verband met de verzwakking van het werknemersbestand (blz.
5). Het lijkt erop dat dit impliciet ook in het model van Moret zit.In het rapport van Moret c.s. wordt verwezen naar het rapport Koers. Dit
geldt voor de volgende elementen:– instroom. In het rapport Koers (blz. 7) wordt gerekend met een
instroom van 6,67% per jaar, Moret (blz. 51) gaat uit van 4,5% per jaar. Dit
leidt ertoe dat bij Koers de eindsituatie wordt bereikt na 15 jaar en bij
Moret na 22 jaar. Voor het eindresultaat zelf zal de instroomsnelheid niet
veel uitmaken.– verschuiving van licht naar zwaar gehandicapten. «Uit het
rapport Koers valt af te leiden dat in de komende 15 jaar ongeveer 6% van
de totale populatie zal verschuiven van de categorie licht gehandicapten naar
de categorie zwaar gehandicapten.» (Moret, blz. 51) In het rapport Koers
(blz. 3) staat echter het volgende: «In goed overleg tussen SZW, VNG
en NOSW is er in het rekenmodel van uitgegaan dat het nieuwe aangescherpte
doelgroepenbeleid voor de WSW zal leiden tot een verschuiving in de doelgroep
van 12%, te weten: 12% minder instroom aan de «bovenkant» en 12%
meer instroom aan de «onderkant» van de doelgroep.» Op basis
van een kleine doorlichting van de wachtlijst constateert Koers (blz. 3) dat
het effect van de aanscherping van de criteria groter kan zijn. «Dit
vraagstuk vraagt om nadere bezinning... Bij een verdere verschuiving in de
doelgroep zullen een aantal SW-bedrijven niet meer als bedrijf kunnen functioneren».Ceteris paribus kan men verwachten dat de 2x zo kleine instroom van zwaar
gehandicapten bij Moret leidt tot 2x zo gunstige uitkomsten. Grosso modo klopt
dit wel met de cijfers in de bovenstaande tabel, als de SZW-veronderstellingen
(de variant met de minst negatieve effecten) in het rapport Koers als uitgangspunt
worden genomen. Een onderbouwing van de verschuiving van 6% van Moret is wenselijk.Onduidelijk is of, en zo ja in welke mate Moret gebruik heeft gemaakt
van de kostenberekeningen in het rapport Koers. Onduidelijk is of de indeling
in handicapcategorieën op basis van inschaling van Moret in meer of mindere
mate spoort met de verdeling van de restcapaciteiten van de huidige populatie
volgens Koers (blz. 8). Koers heeft geen rekening gehouden met verschillende
normbedragen voor de verschillende handicapcategorieën. Tentatieve werkgelegenheidseffectenIn de aanbiedingsbrief van minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
d.d. 14 oktober bij het rapport van Moret draait het om het uiteindelijke
werkgelegenheidseffect van de WSW-maatregelen. Ervan uitgaande dat de lasten
voor gemeenten niet stijgen en dat er 6% meer zwaar gehandicapten
instromen, ontstaat het volgende tentatieve totaalbeeld voor de eindsituatie
(in fte): nieuwe systematiek – 2640 (zie hierboven) twee
jaar WML –  565 (Koers blz. 5) 32 uur nieuwe
werknemers + 1330 -pm (zie hierboven) begeleid werken– pm (zie hierboven) PEMBA + pm(zie hierboven) totaal –  745 ±pmDe leden van de fracties van PvdA en CDA vragen de regering uitgebreid
te reageren op het hier gepresenteerde tentatieve werkgelegenheidseffect. 9.5 Mogelijkheden voor de toekenning van een afwijkend
budgetVolgens artikel 9, eerste lid, onder e, nWSW wordt subsidie teruggevorderd
indien zij niet binnen een jaar is aangewend voor de uitvoering van WSW of
WIW. De leden van de PvdA-fractie vragen de regering of storting van meeropbrengsten
in een Noodfonds als «aanwending voor de uitvoering van WSW of WIW»
kan gelden?De regering adviseert de gemeenten voorts om tot instelling van een gezamenlijk
Noodfonds te komen. Op zichzelf lijkt dit de leden van de CDA-fractie een
redelijk idee. Zij vragen de regering echter expliciet aan te geven wat de
faciliëring vanuit het Rijk inhoudt.De leden van de D66-fractie vragen of reeds overeenstemming is bereikt
over de eventuele instelling van een Noodfonds. Aan welke omvang wordt gedacht?
Gaat het om het incidenteel «afkopen» van ontstane tekorten uit
het verleden, of om een structureel Noodfonds?De leden van de SGP-fractie zijn nog niet overtuigd van de noodzaak om
artikel 41, vijfde lid, van de huidige WSW te laten vervallen. Ingeval noodvoorzieningen
nodig blijken ten gevolge van factoren, die buiten de gemeentelijke beïnvloedingsmogelijkheden
liggen, zal er ook in de toekomst een basis moeten bestaan op grond waarvan
die voorziening kan worden getroffen. Is de regering het met die zienswijze
eens? Houdt het ontbreken van een dergelijke voorziening niet in, dat gemeenten
worden belast met kosten, waarop zij zelf geen invloed kunnen uitoefenen?
In welke mate is tot nu toe gebruik gemaakt van de voorziening van het bestaande
artikel 41, vijfde lid? Kan de regering de gegevens hierover over de periode
1989–1996 expliciteren? 9.6 Financiële stimulansenDe leden van de fracties van PvdA en CDA vragen de regering op de hierna
volgende opmerkingen en vragen te reageren. a. Prikkels om zoveel mogelijk arbeidsplaatsen te creërenEr is sprake van outputfinanciering: meer arbeidsplaatsen betekenen meer
subsidie van het rijk. Maar aangezien de rijkssubsidie niet kostendekkend
is, zullen ook meer andere opbrengsten moeten worden gegenereerd. Dit zal
een belemmerende factor kunnen zijn bij het uitbreiden van het aantal arbeidsplaatsen.Als het aantal geraamde arbeidsplaatsen waarop de subsidievaststelling
was gebaseerd niet wordt gerealiseerd, wordt de subsidie evenredig teruggevorderd.
Er is echter geen sprake van taakstellingen die gehaald moeten worden (blz.
51 memorie van toelichting). Er zijn geen sancties bij het niet realiseren
van de raming, ook niet als er gereserveerd wordt. b. Prikkels om uitstroom naar reguliere arbeid te bevorderenIn 1995 bedroeg de uitstroom naar reguliere arbeid 0,2% (nader rapport,
blz. 6). Verhoging van dit percentage is van belang om de wachtlijsten te
verkorten. c. Prikkels voor de werkgeverNiet geheel duidelijk is wat de consequenties zijn van het in de middelste
beperkingscategorie plaatsen van de zittende werknemers. Voor mensen met ongeveer
dezelfde productiviteit zullen verschillende subsidies worden toegekend, al
naar gelang de datum van indiensttreding. Als werknemers met een relatief
hoge productiviteit uitstromen en er komt iemand terug die op grond van de
beperkingscategorie in aanmerking komt voor de laagste subsidie gaat het SW-bedrijf
er in subsidie op achteruit, zonder dat de productiviteit per saldo toeneemt.
Deze achteruitgang is geen stimulans om goede werknemers te laten uitstromen.De rijkssubsidie stopt niet direct als iemand niet meer tot de doelgroep
behoort, maar pas als alternatieve opvang feitelijk beschikbaar is of als
een aanbod tot passende arbeid is geweigerd. Er is voor het SW-bedrijf geen
prikkel om passende arbeid aan te bieden. Het is dan de vraag of de herindicatie
van nieuwe werknemers na een aantal jaren zal leiden tot een hogere uitstroom.Er lijken geen prikkels te zijn om de uitstroom naar Melkert-banen of
banenpools te bevorderen. d. Prikkels voor de werknemerWerknemers zijn, indien zij daartoe in staat zijn, verplicht mee te werken
aan het verkrijgen van arbeid onder normale omstandigheden. Werknemers kunnen
een premie ontvangen bij uitstroom naar reguliere arbeid. Om effectief te
zijn zal deze premie aanzienlijk moeten zijn. Na de eerste twee jaar waarin
nieuwe WSW-ers het minimumloon ontvangen, zal het salaris een belemmering
kunnen zijn voor doorstroming naar reguliere arbeid, Melkert-baan of banenpool.Met betrekking tot begeleid werken vindt geen herindicatie plaats (blz.
54 memorie van toelichting). Onduidelijk is of subsidiëring plaatsvindt
tot betrokkene 65 jaar wordt, zonder dat bekend is of de persoon nog tot de
doelgroep behoort en of er voor het SW-bedrijf prikkels zijn de begeleid werkende
door te laten stromen naar een reguliere baan. e. Prikkels om laag gekwalificeerden te plaatsenTen opzichte van de huidige situatie van ongedifferentieerde subsidies
wordt het voor SW-bedrijven in principe aantrekkelijker om laag gekwalificeerden
in dienst te nemen. Er vindt na afloop van het jaar echter geen afrekening
plaats per beperkingscategorie. Het is dus mogelijk dat gemeenten meer dienstbetrekkingen
in de ene categorie en minder in een andere categorie realiseren, zonder dat
dit tot terugvordering van subsidie leidt (blz. 56 memorie van toelichting).
Als met een werknemersbestand met meer laag gekwalificeerden niet meer de
huidige producten met de huidige processen voor de huidige afzetmarkt kunnen
worden gerealiseerd, zou het voor SW-bedrijven gunstiger kunnen zijn vooral
hoogproductieven aan te nemen. De huidige productie kan dan gehandhaafd blijven, terwijl anders wellicht hoge kosten moeten worden gemaakt
voor het vinden van nieuwe afzetmarkten, en het maken van nieuwe producten. f. Prikkels om opbrengsten te genererenBudgettaire risico's en financiële stimulansen zijn twee zijden van
één medaille. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het genereren
van opbrengsten. Als ze minder opbrengsten genereren dan op basis van de macro-maatstaf
(art. 8, lid 3, onderdeel b) noodzakelijk is, moet de gemeente het tekort
zelf financieren. De stimulans om opbrengsten te realiseren is dus groot.
Bij de prijsstelling mogen de concurrentieverhoudingen niet onverantwoord
worden beïnvloed (art. 5). De minister toetst dit expliciet niet (art.
5 is uitgezonderd van het terugvorderen van subsidies), de rechter kan dit
wel doen. De minister stelt dat gemeenten rechtstreeks de financiële
consequenties ondervinden bij een te lage vergoeding. Bij een hoge afzetprijs
kunnen de consequenties nog groter zijn: verlies van afzetmarkt.Vermijding van concurrentieverstoring bij de WSW is onderwerp van het
project Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit. Wat kunnen de gevolgen
kunnen van deze MDW-operatie. Behoort het tot de mogelijkheden dat de nieuwe
WSW weer moet worden gewijzigd? Is het niet verstandiger de MDW-operatie af
te ronden alvorens een wetsvoorstel bij de kamer wordt ingediend? g. Prikkels om uitvoeringskosten laag te houdenUitvoeringskosten worden door het rijk vergoed op basis van een macro-norm.
Hogere uitvoeringskosten dan de norm leiden tot hogere gemeentelijke bijdragen.
Er is dus een stimulans om de uitvoeringskosten onder de norm te houden of
te brengen.Tot slot wensen de leden van de CDA-fractie op te merken dat zij de bekostigingsproblematiek
van de SW in het onderhavige wetsvoorstel niet voldoende voorbereid achten.
Zij vragen de regering dit wel te doen. 10. Overige opmerkingenDe leden van de PvdA-fractie achten het noodzakelijk dat de diverse lagere
regelingen waarvoor in de wet een kapstok wordt geboden gereed zijn alvorens
tot stemming over het wetsvoorstel kan worden gekomen.De leden van de CDA-fractie merken op dat op donderdag 21 november de
FNV, het CNV, de Gehandicaptenraad, Federatie van Ouderverenigingen, CFO en
ABVA/KABO een alternatief voor het wetsvoorstel nWSW hebben aangeboden aan
de vaste Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De titel is «Sociale
Werkvoorziening stroomopwaarts». Een alternatief omdat volgens de genoemde
organisaties de wet niet deugt. Het ontbreekt volgens hen aan:– een hanteerbare uitwerking van de doelgroep voor de WSW– voldoende garanties voor deskundige en onafhankelijke indicatie– geld om ruimere plaatsingsmogelijkheden mogelijk te maken– voorwaarden als onderhandelingsvrijheid en financieringskader,
die normale arbeidsverhoudingen en gelijkwaardigheid van werknemers mogelijk
maken– financiering om een nieuwe wijziging van bekostiging mogelijk
te maken.Het moge uit de inbreng van de kant van de CDA-fractie duidelijk zijn,
dat veel van de kritiek door hen wordt gedeeld. Zij verzoeken de regering
dan ook zo uitgebreid mogelijk in te gaan op het nu voorliggende alternatief. De leden van de fracties van CDA, D66 en SGP vragen aandacht voor de twee
bovenregionale blindenwerkplaatsen in Nederland.De leden van de CDA fractie vragen of de regering denkt dat de huidige
wet voldoende tegemoet komt aan de problematiek van de blindenwerkplaatsen.De leden van de D66-fractie vragen naar de effecten van de nieuwe bekostigings-
en verdeelsystematiek op deze blindenwerkplaatsen. Voor de jaren 1994, 1995,
1996 en inmiddels ook 1997 is een tijdelijke regeling getroffen voor de meerkosten
per werknemer op deze werkplaatsen. De voorheen toegekende reorganisatiebijdrage
(2500 gulden per werknemer) wordt echter niet meer gegeven, ondanks het feit
dat de nieuwe wet nog steeds niet in werking is getreden. Hoe pakt het nieuwe
verdeelsysteem voor deze werkplaatsen uit? Zal alsnog een structurele oplossing
worden gevonden voor de (inherente) kostenverschillen? Hoe zullen de nieuwe
normen voor indicatiestelling, alsmede de subsidie per beperkingscategorie,
uitpakken voor de blindenwerkplaatsen? Waarom ontbeert het wetsvoorstel tot
dusver niet de erkenning van de bovenregionale functie van de twee blindenwerkplaatsen?De leden van de GPV-fractie wijzen in dit verband op de motie-Wolters
(kamerstuk 24 400 XV, nr. 25) waarin de kamer heeft verzocht bij de nieuwe
wet rekening te houden met de bovenregionale functie van blindenwerkplaatsen.
Uit het wetsvoorstel blijkt echter geen erkenning van deze bovenregionale
functie van de blindenwerkplaatsen en is zelfs de mogelijkheid voor een financiële
vergoeding voor het bovenregionale karakter geschrapt. Deze vragen aan de
regering of zij de redenen hiervoor nader kan uiteenzetten en kan aangeven
wat de uitwerking van onderhavig wetsvoorstel is op bovenregionale voorzieningen.Voorts vragen de leden van de D66-fractie wanneer de diverse benodigde
algemene maatregelen van bestuur in concept gereed zijn. Zal de Kamer hiervan
voor de plenaire behandeling van het wetsvoorstel kennis kunnen nemen?De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat de externe plaatsing
van SW-werknemers met onderhavige wetsvoorstel beter gestalte krijgen. Op
zichzelf zijn de leden van de GroenLinks-fractie voorstander van meer mogelijkheden
op dit terrein. Externe plaatsing kan, zo menen zijn, de doorstroming bevorderen
en de diversiteit aan werkgelegenheid vergroten. Toch komt de vraag op hoe
nu eigenlijk precies meer gevolg zal worden gegeven aan dit voornemen. Past
hier bijvoorbeeld niet een duidelijke opdracht aan de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
om tot meer externe plaatsingen te komen?Het is kennelijk het voornemen van de regering om ook WIW-werknemers in
de toekomst werkzaam te laten zijn binnen de SW-bedrijven. Hierop is door
(vertegenwoordigers van) SW-werknemers vrij negatief gereageerd. Instroom
van een aantal werknemers zonder functiebeperking kan de sfeer binnen het
bedrijf namelijk grondig veranderen. Hoe kijkt de regering tegen deze kritiek
aan? Is het niet zaak om de instroom van WIW-ers te maximeren, althans hier
wat terughoudend mee om te gaan?Ten slotte vragen de leden van de fractie van GroenLinks de regering de
algemene maatregelen van bestuur die op grond van dit wetsvoorstel nodig zullen
zijn, zo spoedig mogelijk aan de Kamer ter kennis te stellen, zodat deze ook
nog bij de verdere oordeelsvorming kunnen worden betrokken. De voorzitter van de commissie,De JongDe wnd. griffier van de commissie,Nava XNoot1Samenstelling: Leden: Doelman-Pel (CDA), Biesheuvel (CDA), Vliegenthart
(PvdA), ondervoorzitter, De Jong (CDA), voorzitter, Scheltema-de Nie (D66),
Van Middelkoop (GPV), Schimmel (D66), Rosenmöller (GroenLinks), Van Zijl
(PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Middel (PvdA), Van Hoof (VVD), Noorman-den
Uyl (PvdA), Vreeman (PvdA), Adelmund (PvdA), Dankers (CDA), Giskes (D66),
Marijnissen (SP), Essers (VVD), Van der Stoel (VVD), Van Dijke (RPF), Bakker
(D66), Klein Molekamp (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), R. A. Meijer (Groep
Nijpels).Plv. leden: Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Th. A. M. Meijer (CDA), Sterk
(PvdA), Terpstra (CDA), Van Rooy (CDA), Van der Vlies (SGP), Fermina (D66),
Rabbae (GroenLinks), Van der Ploeg (PvdA), Wolters (CDA), Dijksma (PvdA),
M. M. H. Kamp (VVD), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Van Nieuwenhoven (PvdA), Apostolou
(PvdA), Ten Hoopen (CDA), Van Boxtel (D66), vacature CD, J. M. de Vries (VVD),
B. M. de Vries (VVD), Leerkes (U55+), Van Vliet (D66), Hofstra (VVD), Hoogervorst
(VVD), Nijpels-Hezemans (Groep Nijpels).XNoot1Bronnen: memorie van toelichting, blz. 40; diverse begrotingen SZW; VNG
(brief 18 augustus 1996, gemeentelijke bijdrage in 1996). Bedragen in mln
guldens, volumina in fte's.XNoot1Het totale volume (v) is berekend uit de volgende vergelijking: 0.17 x 52 587xv
+ 0.61 x 42 275xv + .22 x 40 837xv = 3,4 mrd.XNoot2De daling van de normvergoeding (d) is bepaald uit de vergelijking 0.17 x 80 304 x (52 587 – d)
+ 0.61 x 80 304 x (42 275 – d)
+ 0.22 x 80 304 x (40 837 – d)
= 3,4 mrd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24787-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl