Behoeftestelling vervanging F-16; Brief staatssecretaris over het projectbudget voor de vervanging van de F-16
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST134557
 2008-2009
 
 26 488
 Behoeftestelling vervanging F-16
 
 
 
 
 Nr. 
 196
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 7 september 2009
 
 In de uitzending van het tv-programma Reporter van 6 september jl.
is ingegaan op de gang van zaken in 2005 met betrekking tot het project Vervanging
F-16. In het bijzonder is in de uitzending gemeld dat Defensie in 2005 heeft
geconcludeerd dat het projectbudget ontoereikend zou zijn en dat Defensie
hieraan gevolgen heeft verbonden, zonder de Kamer hierover te informeren.
Graag wil ik hierbij een toelichting geven op de werkelijke gang van zaken.
 
 In 1999 en 2002 is de Kamer met respectievelijk de A-brief en de B/C-brief
(Kamerstukken 26 488 nrs. 1 en 8) geïnformeerd dat een tentatieve
schatting van het budget van het project Vervanging F-16 10 miljard gulden
(€ 4,5 miljard) bedroeg in prijspeil 1998. Daarbij is gemeld dat
bij dit bedrag nog geen aantallen of prijzen in beschouwing waren genomen.
Van een vastgesteld projectbudget was toen nog geen sprake. In 2002 is alleen
een besluit genomen over de Nederlandse deelneming aan de ontwikkeling (System Development and Demonstation, SDD-fase) van de
Joint Strike Fighter (JSF) en niet over de aanschaf van de JSF zelf. Voor
de berekeningen ten behoeve van een afweging tussen wel of niet meedoen aan
de SDD-fase is gekozen voor het planningsaantal van 85 toestellen. Zoals in
de B/C-brief is uiteengezet, zou dit getal in operationele termen een reëel
aantal kunnen zijn, maar het betrof uitdrukkelijk geen kwantitatieve behoeftestelling.
 
 Vanaf 2002 zijn voorbereidingen getroffen voor een aanschafbesluit
van de JSF als vervanger van de F-16. Dit besluit was destijds voorzien voor
2006 of 2007. Als onderdeel van de verwervingsvoorbereidingsfase (D-fase)
zijn in 2005 en 2006 ambtelijke studies verricht naar mogelijke vervangingsschema’s.
Het planningsgetal van 85 en het tentatieve budget van € 4,5 miljard
waren daarbij het uitgangspunt. De mogelijkheid het aantal vervangende toestellen
niet in één keer te bestellen maar in batchesis in de studies uitgebreid aan de orde gekomen. De Kamer is reeds
op 7 maart 2002 (Kamerstuk 26 488 nr. 9) geïnformeerd dat een batch-benadering tot de mogelijkheden behoorde. 
 
 In 2005 was nog steeds geen definitief projectbudget vastgesteld. Het
tentatieve budget uit 1999 van € 4,5 miljard (prijspeil 1998) bleek
in de eerste fase van de studies met de prijsinformatie die begin 2005 beschikbaar
was, ontoereikend te zijn voor 85 toestellen. Er is echter nooit sprake geweest
van een besluit het planningsaantal van 85 te verlagen. Dat was pas aan de
orde geweest als zou zijn besloten het tentatieve projectbudget niet te verhogen.
Evenmin is er een besluit genomen over een aantal voor een eerste batch. Bij het ontbreken van politieke besluitvorming
was er geen aanleiding de Kamer over de voortgang van deze ambtelijke studies
te informeren. De gebruikelijke gang van zaken van het Defensie Materieelproces
is dat de regering de Kamer een verwervingsbesluit voorlegt met een D-brief.
In een dergelijke brief wordt tot in detail ingegaan op alle relevante aspecten
van de verwerving, waaronder de aantallen en het beschikbare budget. Na de
val van het kabinet-Balkenende-2 in juni 2006 was een verwervingsbesluit niet
meer aan de orde en is de ambtelijke voorbereiding stopgezet. De Kamer heeft
in 2006 dan ook geen D-brief over de vervanging van de F-16 ontvangen. Zoals
bekend is in april van dit jaar met de motie-Hamer (Kamerstuk 26 488
nr. 178) besloten het aanschafbesluit uit te stellen tot 2012.
 
 De batch-benadering is in 2007 verder uitgewerkt
in de beleidsbrief «Wereldwijd dienstbaar» (Kamerstuk 31 243
nr. 1). Tijdens het wetgevingsoverleg Materieel van 12 november 2007
is de batch-benadering aan de orde geweest, waarbij
mijn ambtsvoorganger heeft laten blijken dat werd gedacht aan een eerste batch
van tussen de 50 en 60 toestellen.
 
 Uiteindelijk is na de ontvangst van nieuwe kosteninformatie eind 2006
besloten het budget te verhogen tot € 5,5 miljard (prijspeil 2005)
op basis van het planningsaantal van 85 toestellen, en het aangepaste projectbudget
te verwerken in de defensieplannen voor de langere termijn. De jaarrapportage
over 2006 die de Kamer op 11 april 2007 heeft ontvangen (Kamerstuk 26 488
nr. 58) maakt melding van het aangepaste projectbudget. De Algemene Rekenkamer
(ARK) heeft in haar rapport «Monitoring verwerving Joint Strike Fighter:
stand van zaken september 2006» (Kamerstuk 26 488 nr. 51, 11 oktober
2006), eveneens melding gemaakt van een raming van het projectbudget van € 5,5
miljard. Dit betrof een berekening uit de zomer van 2006 die nadien nog enigszins
is aangepast. Het ARK-rapport, inclusief de raming van het projectbudget van € 5,5
miljard, is uitgebreid aan de orde geweest tijdens de plenaire behandeling
van de defensiebegroting 2007 op 17 en 18 oktober 2006. Het projectbudget
is sindsdien nog twee keer aangepast en bedraagt thans € 6,154 miljard
(prijspeil 2008). Ik verwijs hiervoor naar de brief van 29 februari 2008
(Kamerstuk 26 488 nr. 65) en de jaarrapportage over 2008 van 27 maart
2009 (Kamerstuk 26 488 nr. 159). Met de defensiebegroting voor 2010 die
de Kamer op Prinsjesdag zal worden aangeboden, wordt het projectbudget aangepast
naar prijspeil 2009.
 
 Hiermee hoop ik de gerezen onduidelijkheid te hebben weggenomen. In de
uitzending van Reporter kwamen nog enkele onderwerpen aan bod die samenhangen
met de vervanging van de F-16. Deze zijn al eerder met de Kamer besproken.
 
 De staatssecretaris van Defensie,
 J. G. de Vries