Ministeriële verantwoordelijkheid bestedingen ontwikkelingssamenwerking; Verslag algemeen overleg over de nota Beheer en toezicht van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25860, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

28-04-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25860 nr. 4

16-04-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25860Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 39 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 860Ministeriële verantwoordelijkheid bestedingen ontwikkelingssamenwerkingnr. 4VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 16 april 1998De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 18 maart 1998 overleg gevoerd met minister Pronk voor Ontwikkelingssamenwerking
over de nota Beheer en toezicht van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking (25 860, nrs. 1 en 2).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer De Haan (CDA) sprak allereerst waardering uit voor
de nota waarin duidelijk wordt aangegeven wanneer de minister verantwoordelijk
kan worden gehouden voor de rechtmatigheid van de verschillende hulpstromen
en relatievormen. Dat decentralisatie administratieve problemen met zich brengt,
kon hij zich voorstellen, maar dat staat los van de ministeriële verantwoordelijkheid
op sommige punten. De nota geeft niet duidelijk aan dat taken wel kunnen worden
gedelegeerd, maar verantwoordelijkheden niet. Als bepaalde zaken naar ambassades
worden gedelegeerd, is de desbetreffende ambassadeur weliswaar verantwoordelijk
voor de operationele kant, maar blijft de minister uiteindelijk verantwoordelijk
voor het geheel.Zeer inzichtelijk geeft de nota per categorie aan voor welke activiteiten
de minister verantwoordelijk is voor de rechtmatigheid van de bestedingen,
maar niet echt duidelijk wordt aangegeven wanneer hij dat niet is. De minister
erkent in de nota dat hij altijd verantwoordelijk is voor de rechtmatigheid,
maar maakt daar twee uitzonderingen op die weliswaar in de nota zijn omschreven,
maar de heer De Haan zou toch graag wat voorbeelden krijgen van wanneer die
twee uitzonderingen, die twee tenzij's, opgaan. Hij kan zich voorstellen dat
op basis van het idee van ownership veel meer geld gaat lopen via plaatselijke
organisaties, bijvoorbeeld regeringen, die dan via een contract ook belast
worden met de uitvoering van bepaalde activiteiten. Het is dan duidelijk dat
als iemand daar de kas rooft, de minister dat niet kwalijk kan worden genomen.In een bepaald deel van de nota wordt terecht veel aandacht geschonken
aan het monitoren, voortgangsbewaking, evaluatie, doeltreffendheid en duurzaamheid,
maar dat mocht naar de mening van de heer De Haan niet worden verward met
rechtmatigheid. Iets kan volstrekt rechtmatig zijn, maar nog wel waardeloze
resultaten opleveren. Dat onderscheid had in de nota wel iets
duidelijker mogen worden aangegeven. Dat neemt natuurlijk niet weg dat ook
de doelmatigheid van de bestedingen in het oog moet worden gehouden, maar
dat valt buiten het kader van deze notitie die alleen op de rechtmatigheid
van bestedingen slaat.Ook zag hij graag dat duidelijker werd aangegeven wanneer het mogelijk
en onmogelijk is om bij gedelegeerde of gedecentraliseerde activiteiten een
betrouwbare accountantsverklaring te krijgen. Hij voorzag op dat punt problemen.
Het wordt niet alleen een kostbare aangelegenheid als over elke activiteit
een accountantsverklaring moet worden afgegeven, maar bovendien is het de
vraag of het in echt onderontwikkelde gebieden wel reëel is zo'n verklaring
te vragen en, als die al wordt gegeven, in hoeverre de kwaliteit voldoet aan
westerse standaards.Voor mevrouw Van der Stoel (VVD) riep de notitie meer vragen
op dan ermee werden beantwoord. Zo kan uit de derde alinea van de inleiding
de indruk ontstaan dat de minister net als verleden jaar kan zeggen dat hij
alle uitgaven bevriest omdat hij overschrijding van zijn begroting vreest.
Zo ja, houdt dat dan ook in dat ook de posten niet langer geld kunnen uitgeven?
Overigens was zij het met de heer De Haan eens dat ook in het geval van delegatie
de politieke eindverantwoordelijkheid bij de minister blijft berusten.Het begrip «ownership» benaderde de VVD-fractie zeer genuanceerd,
maar ook dat begrip neemt niet weg dat het blijft gaan om Nederlands geld
dat aan activiteiten in andere landen wordt besteed. Het moest haars inziens
mogelijk blijven om te controleren of het geld op de juiste wijze is besteed,
niet alleen qua rechtmatigheid, maar ook qua doelmatigheid. Een project kan
wel voorbeeldig zijn uitgevoerd, maar als de doelstelling ervan totaal anders
was dan de resultaten, zijn de gelden dus niet doelmatig besteed.Uit de opsomming van de verschillende soorten hulp blijkt niet of er al
dan niet sprake is van continuïteit van projecten dan wel van eindigheid.Kan de minister aangeven waarom de Algemene Rekenkamer haar opmerking
over het voorschottenbeheer heeft gemaakt die staat aangegeven in onderdeel
3.2. van de notitie? Wat is overigens het antwoord van de Rekenkamer op deze
notitie?Op blz. 7 wordt gesteld dat accountantsverklaringen onderdeel kunnen uitmaken
van de informatievoorziening en vervolgens dat een activiteit overigens vaak
anders verloopt dan de opgestelde planning. In dat woordje «vaak»
mag geen excuus worden gezocht voor het feit dat het anders gelopen is dan
volgens de planning, want dan worden de transparantie van en de controle op
de uit te voeren dan wel uitgevoerde activiteiten er zeker niet groter op.
Als de ervaring is dat projecten vaak anders lopen, moet dat dan niet eerder
tot de conclusie leiden dat de planning anders moet worden ingericht?Op blz. 8 wordt vervolgens gesteld dat de totale omvang van de voorschottenstand
geen indicatie is voor de omvang van een eventuele achterstand bij de verrekening
daarvan. Kan de minister deze passage nader toelichten?Mevrouw Van der Stoel herhaalde dat haar fractie niet alleen hecht aan
rechtmatigheid, maar ook aan doelmatigheid. De laatste zin van onderdeel 3.4.
luidt dat ook tekortkomingen van en de ingestelde acties tegen een organisatie
in een dergelijk systeem kunnen worden opgenomen. Waarom zouden alleen organisaties
kunnen worden aangesproken als zij iets verkeerds doen of zich niet aan de
afspraken houden en landen niet?De opsomming op blz. 10 van zaken waarvoor de minister altijd verantwoordelijk
is, was voor haar nog niet echt duidelijk. Volgens haar is de minister in
alle situaties in ieder geval politiek verantwoordelijk. Bij het politieke
oordeel van de Kamer is het ook aan de Kamer om de politieke sanctie te bepalen
waarbij zij natuurlijk ook rekening houdt met de vraag of het gaat om verwijtbare
fouten of zaken waarvan de minister echt niets kan hebben geweten.
De minister is en blijft politiek verantwoordelijk voor de rechtmatige en
doelmatige besteding van de gelden.Als een van de voorbeelden wordt programmahulp genoemd. Naar de mening
van mevrouw Van der Stoel zou de Kamer toch op de hoogte moeten blijven van
de voortgang van de activiteiten. Met enige regelmaat stuurt de minister de
Kamer verslagen van vergaderingen van multilaterale organisaties die hij heeft
bijgewoond, maar zij moest toch constateren dat de Kamer er bij deze organisaties
nauwelijks aan te pas komt. Er kan toch niet beweerd worden dat de Kamer kan
sturen op de multilaterale organisaties of de Kamer zou veel meer beleidsdebatten
moeten voeren over de activiteiten van de verschillende multilaterale organisaties
en daaruit conclusies trekken. De vraag is of de Kamer wel goed kan controleren
wat deze organisaties met het geld doen.In de een na laatste alinea van de notitie wordt gesteld dat tekortkomingen,
als genoemd onder a, b en c eveneens worden vermeld wanneer er een substantieel
belang mee is gemoeid, zoals de uitsluiting van een organisatie. Dat «substantieel»
is voor velerlei uitleg vatbaar en daarom vroeg mevrouw Van der Stoel wat
daarmee precies wordt bedoeld.Mevrouw Dijksma (PvdA) memoreerde dat deze notitie met name
is opgesteld naar aanleiding van het uitvoerige rechtmatigheidsonderzoek dat
de Algemene Rekenkamer in 1996 naar de OS-bestedingen heeft uitgevoerd. Zij
kon zich in grote lijnen in de inhoud van deze notitie vinden, al had zij
nog wel enkele vragen en behield zij zich natuurlijk het recht voor om erop
terug te komen op basis van de nog te verwachten reactie van de Rekenkamer.In grote lijnen kon zij zich aansluiten bij de opmerkingen van de heer
De Haan over de eindverantwoordelijkheid van de minister en was ook zij nieuwsgierig
naar een toelichting op de uitzonderingen die de minister ziet, ook al omdat
daarbij de controlefunctie van de Kamer in het geding is.Voor het draagvlak onder de bevolking voor ontwikkelingssamenwerking is
het van belang dat goed wordt bezien of gelden die in dat kader worden uitgegeven
op een goede manier worden besteed, qua rechtmatigheid – daar gaat het
nu in feite om – maar ook qua doelmatigheid.In de notitie wordt op sommige plekken gesproken over «subsidies».
Kan de minister aangeven wat er in dit kader exact onder dat woord wordt verstaan?
Voorts wordt aangegeven hoe met accountantsrapporten moet worden gewerkt,
zoals op blz. 7. Inmiddels is echter wel gebleken dat lang niet alle accountantsrapporten
even goed dan wel betrouwbaar zijn, waarbij onder andere kan worden gedacht
aan de problemen die de Novib op dit punt in India heeft ondervonden. Werken
wel alle accountants volgens eenzelfde standaard, een soort wereldnorm?Er komt een boekje met regels waaraan moet worden voldaan, maar het is
niet duidelijk of bijvoorbeeld de nieuwe regels voor het voorschottenbeheer
ook gaan gelden voor al bestaande overeenkomsten.Voorts sloot mevrouw Dijksma zich aan bij de vraag van mevrouw Van der
Stoel of waar in de notitie wordt gesproken over sancties ten opzichte van
organisaties die sancties ook voor landen gelden. Kunnen ook andere overheden
sancties worden opgelegd? Is het door Nederland voorgenomen sanctiebeleid
ook vergeleken met dat van andere Europese landen?Zij wilde niets afdoen aan het belang van Nederlandse deelname aan multilaterale
organisaties, maar met mevrouw Van der Stoel vond zij het van belang dat ook
de Kamer moet kunnen controleren hoe bijvoorbeeld VN-organisaties hun projecten
uitvoeren. In een vorig overleg bleek wel dat de VN er een eigen monitoring
op nahouden waarop soms toch wel kritiek wordt geleverd, ook door het kabinet.
Hoe moet daar in de toekomst mee worden omgegaan? Mevrouw Roethof (D66) dankte de bewindsman voor zijn notitie
waarvan zij enkele hoofdlijnen wilde aanstippen. Bij het beheer van en het
toezicht op de besteding van OS-gelden, gaat het direct om de spanning tussen
«ownership» en «accountability» waarin de D66-fractie
eerder kiest voor het ownership. Kan de minister aangeven welk deel van zijn
tijd hij besteedt aan het beheer en het verkrijgen van accountantsverklaringen
in verhouding tot de tijd die hij besteedt aan het formuleren van nieuw beleid?
Haars inziens zal de effectiviteit van de bestedingen alleen maar toenemen
als men bereid is om de beheersmatige en bureaucratische procedures te vereenvoudigen.
De financiële verantwoording van OS-gelden is in de praktijk zo belangrijk
geworden dat er te veel ODA-geld naar grote accountantskantoren gaat. Wordt
gelet op het grote belang dat wordt gehecht aan rechtmatigheid van de bestedingen
juist niet te vaak een beroep gedaan op die grotere kantoren terwijl dat wellicht
ook zou kunnen worden gedaan door kleinere lokale kantoren? Zo ja, hoe denkt
de minister daar dan over?In haar ogen was het beleid in ernstige mate verbureaucratiseerd geraakt,
waardoor het niet meer zo flexibel is en moeilijker kan aansluiten bij de
snel veranderende werkelijkheid. Voorts werden haars inziens vragen in het
kader van de zeggenschap – dus ook machtsvragen – op het terrein
van OS niet voldoende geëxpliciteerd. Is bijvoorbeeld de nieuwe procedurebundel
dikker of dunner dan de oude? Er zijn verschillende fases te onderkennen,
die van de beoordeling, van de selectie, enz., er zijn speerpunten en er zijn
prioriteitslanden. Een groot aantal beleids- en beheerstaken is intussen gedelegeerd
aan ambassades, maar dat moet dan wel weer worden gemonitord. Alles bij elkaar
lijkt het erop alsof de overhead van OS-uitgaven nogal groot is, maar zijn
daarover ook exacte gegevens beschikbaar? In hoeverre worden de organisaties
in ontwikkelingslanden betrokken bij het opstellen van de doelstellingen en
de criteria? Nadeel van het huidige systeem is dat projectaanvragen moeten
voldoen aan te voren opgestelde criteria en dat ze er daarom als het ware
naar toe geschreven worden, waardoor eerder het middelmatige wordt aangetrokken
dan het bijzondere, want dat zal meestal buiten die algemene criteria vallen.
Omdat vrijwel elk donorland op deze manier werkt, krijgen bijzondere projecten
vrijwel geen kans. Wat dit betreft, vond mevrouw Roethof de werkwijze van
bijvoorbeeld het Prins Clausfonds zo verademend. Iets wat in een ontwikkelingsland
zelf is ontstaan, wordt beloond met een geldprijs waarmee weer verder kan
worden gewerkt.Hoe is het toezicht geregeld op particuliere organisaties waarover in
de notitie terecht wordt gesteld dat sommige zich op afstand bevinden van
de directe ministeriële controle, in elk geval voor de individuele projecten?
Mevrouw Roethof vond het een probleem dat die organisaties te weinig gecontroleerd
worden. Vaak hebben ze wel donateurs, maar geen leden die zich bijvoorbeeld
op een ledenvergadering kunnen uitspreken. Zo kan er een gebrek aan accountability
ontstaan in die zin dat deze organisaties geen verantwoording behoeven af
te leggen over de gemaakte keuzes en de minister daarop ook niet kan worden
aangesproken.Haar fractie had in het verleden de ministeriële verantwoordelijkheid
menigmaal aan de orde gesteld omdat die ook zozeer te maken heeft met de parlementaire
controle. Zonder ministeriële verantwoordelijkheid is de Kamer ook haar
bevoegdheden kwijt. Zij zou er dan ook geen voorstander van zijn om het beleid
helemaal op afstand te plaatsen.De meerwaarde van onder andere MFO's of andere Nederlandse particuliere
organisaties zou kunnen zijn dat zij minder bureaucratisch werken. Is dat
naar de mening van de bewindsman ook zo of zijn organisaties die in de loop
der tijd zo groot zijn geworden, zoals de Novib, qua structuur meer schaduwministeries
geworden dan dat het er veel flexibeler of gemakkelijker aan toe gaat qua
beheer van uitgaven en toezicht? Antwoord van de regeringDe minister merkte allereerst in de richting van met name mevrouw
Van der Stoel op dat het de keuze van de commissie is geweest om dit overleg
te laten doorgaan, ondanks dat zij wist dat de reactie van de Rekenkamer op
deze notitie nog niet is ontvangen.Hij had deze notitie inderdaad op verzoek van de Kamer geschreven om wat
meer inzicht te verschaffen in de verantwoordelijkheden in het kader van de
rechtmatigheid. In de vorige kabinetsperiode heeft een nogal langdurige discussie
plaatsgevonden over het begrip «reikwijdte»; hoe ver reikt de
verantwoordelijkheid van de minister, waarop kan hij worden aangesproken?
Die vraag naar de reikwijdte geldt in beginsel voor zowel rechtmatigheid als
doelmatigheid, twee verschillende aspecten die natuurlijk wel betrekking hebben
op hetzelfde geld en dezelfde activiteit. Inderdaad kan iets heel doeltreffend
worden geacht, maar hoeft daarmee nog niet rechtmatig te zijn en aan de andere
kant kan iets heel rechtmatig zijn, maar behoeft niet direct ook doelmatig
te zijn. Uiteraard is het de bedoeling dat zowel aan de eisen van rechtmatigheid
als aan die van doelmatigheid wordt voldaan. In de praktijk worden vaak discussies
gevoerd over de doelmatigheid, bijvoorbeeld gebaseerd op evaluaties. Zo is
de laatste jaren gelukkig geconstateerd dat de doelmatigheid was verbeterd,
maar wat de rechtmatigheid betreft mag toch niet worden vergeten dat voor
het eerst pas over 1993 een algemeen positieve accountantsrapportage is uitgebracht!
In april wordt de rapportage over 1997 verwacht, het eerste delegatiejaar,
en hopelijk zal ook die rapportage een positieve zijn. Maar, uitgangspunt
is en blijft dat de minister volledig verantwoordelijk is, maar dat daarop
twee uitzonderingen zijn: overmacht en onder bepaalde voorwaarden.De pregnante vraag is dus waarvoor de minister, afgezien van de doelmatigheidsvraag,
vanuit rechtmatigheidsoverwegingen verantwoordelijk moet c.q. kan worden gehouden.
Die vraag staat inderdaad los van de herijkingsoperatie en van het feit of
er al dan niet naar de ambassades is gedelegeerd. Of nu een ambtenaar op het
ministerie een bepaalde beslissing mag nemen of een ambassadeur, maakt natuurlijk
niets uit voor de politieke verantwoordelijkheid van de minister, maar is
meer een kwestie van interne organisatie. Wel brengen sommige organisatievormen
grotere problemen met zich. Als meer op afstand binnen het departement besluitvormende
bevoegdheden worden toegekend, worden de risico's wel iets groter, maar die
kunnen in ieder geval voor een groot deel worden voorkomen door een goed informatiesysteem
waardoor men op het departement direct weet wat er bijvoorbeeld in Harare
gebeurt en men in Harare weet wat er op het ministerie is besloten en dat
op zich maakt delegeren ook wat gemakkelijker. Bovendien zitten er nu ook
op alle posten comptabele specialisten waardoor ook de interne administratieve
organisatie er beter op is geworden. Een wens van de bewindsman die tot nu
toe jammer genoeg nog niet is gehonoreerd is een rangverhoging voor die comptabele
medewerkers, want goed beheer is toch de basis van een goed beleid. Dat alles
wordt gedaan in het licht van datgene wat met name mevrouw Dijksma zei over
het belang van een groot draagvlak voor OS in de Nederlandse samenleving.De bewindsman ging weer terug naar de kernvraag van dit overleg, nl. wanneer
de minister wel of niet verantwoordelijk is of kan worden gesteld voor de
rechtmatigheid van de uitgaven wanneer hij of zijn medewerkers die uitgaven
niet zelf doen. Extreem gesteld is hij verantwoordelijk als een van de jongste
medewerkers van een ambassade een cheque tekent, maar als die cheque bijvoorbeeld
bestemd is voor en ook gegeven wordt aan de minister van financiën van
dat land, hoe ver reikt dan de verantwoordelijkheid van deze minister voor
de besteding van dat geld door zijn collega in het desbetreffende land? Daarover
is vele malen discussie ontstaan en dat wordt nu beschreven in de notitie
die thans voorligt. In het geval van een krimpende budgettaire ruimte moet de bewindsman in
het kader van de delegatie naar de posten tegen ambassadeurs zeggen dat ook
zij over minder geld beschikken dan aanvankelijk mocht worden gedacht. Volgens
de thans geldende procedures moet daarmee ook rekening worden gehouden, maar
dat is een interne procedure die in feite niet anders is dan vroeger. Er moet
goed worden begroot en er moeten goede en flexibele procedures zijn opdat,
zodra de financiële ruimte minder wordt, dat gemakkelijk kan worden opgevangen.Voor de in de notitie neergelegde vraagstelling was het naar de mening
van de bewindsman niet relevant hoe lang bepaalde activiteiten lopen, want
het gaat hier enkel en alleen om de rechtmatigheid van de bestedingen die
over het jaar gezien uiteindelijk tot uitdrukking komt in het jaarlijkse accountantsrapport.Voorts ging hij in op het begrip «subsidie», dat binnen de
rijksoverheid zo langzamerhand meer een juridisch begrip is geworden en waaraan
hij zich gewoon heeft te houden. Wat dit betreft, vroeg hij de leden in de
matrix op blz. 5 van de notitie het woordje «beschikking» te lezen
als: subsidie. Een beschikking is immers een beslissing tot het geven van
een subsidie. Subsidie is een bijdrage van de overheid aan een land, een persoon,
een instelling of een organisatie, dus niet een soort van overeenkomst. De
discussie die hieromtrent speelt, maar in feite in deze notitie niet aan de
orde is, is wie nu eigenlijk subsidie krijgt in het kader van OS. Is de Novib
bijvoorbeeld een subsidieontvanger of een uitvoerder namens de Nederlandse
overheid van het geven van subsidies aan mensen in ontwikkelingslanden? Die
discussie is inmiddels een eind gevorderd en het ligt nu in het voornemen
om een kaderwet subsidies voor het ministerie van BZ op te stellen, waarvan
het concept afgelopen vrijdag in het kabinet is geaccordeerd. De kaderwet
op zich zal niet zo schokkend zijn, maar de wetten die op basis daarvan zullen
worden opgesteld, zoals een wet op de medefinanciering wellicht wel. Ook zal
moeten worden bezien of er in het kader van OS al dan niet ZBO's moeten worden
gecreëerd.Desgevraagd merkte de bewindsman op dat voorzover de geldstromen van OS
subsidies konden worden genoemd, het in feite een internationale inkomensoverdracht
is. Hij bleef volhouden, ook politiek -het is echter de vraag hoe dat juridisch
vorm kan worden gegeven – dat datgene wat OS doet als eindgebruiker
mensen in ontwikkelingslanden heeft en niet organisaties in Nederland. Dat
heeft ook iets te maken met beroepsmogelijkheden van organisaties in Nederland
op grond van de algemene wet subsidieverstrekking.Wat de keuze van de accountants betreft, merkte hij op dat OS alleen werkt
met accountants die behoren tot de internationaal geaccordeerde groep die
zichzelf heeft georganiseerd in de International Federation of Accountants
die ook genormeerde interne kwaliteitsregels aan haar leden oplegt. Zo maar
een accountant in een bepaald land, niet aangesloten bij die internationale
organisatie, kan OS zich dus niet veroorloven. Wel wordt geprobeerd met hulpverleningsactiviteiten
lokale accountantsstructuren te ondersteunen opdat zij zich bij die internationale
organisatie kunnen aansluiten.Dat een activiteit vaak anders loopt dan de planning houdt beleidsmatig
gesproken in dat altijd moet worden gemonitord. Daarom staat er ook dat monitoren
het instrument is om die afwijkingen te signaleren. Als er vaak afwijkingen
zijn, zal er vaak, het liefst altijd, moeten worden gemonitord. Sinds verleden
jaar wordt ook alles gemonitord. Er is een interne en externe monitoring.
Iedereen die een activiteit uitvoert namens OS dient intern te monitoren overeenkomstig
in de overeenkomst afgesproken procedures en daarover te rapporteren. Als
die rapportage niet op tijd binnen komt, kan er een sanctie worden opgelegd.
In de interne administratieve organisatie op OS is opgenomen de verplichting
tot extern monitoren, dat wil zeggen dat de ambassade controleert of er wel
intern wordt gemonitord. De ambassade controleert dus of alle
rapportages komen en op tijd, of zij aan de eisen voldoen, en stuurt de gesystematiseerde
monitoringsrapporten naar Den Haag waar er beheersmatig en beleidsmatig naar
wordt gekeken. Monitoren richt zich dus op het vaststellen van het nakomen
van de in de overeenkomst opgenomen voorwaarden. Zodra is vastgesteld dat
ook in geval van afwijkingen toch aan de voorwaarden is voldaan, wordt een
besteding als rechtmatig aangemerkt. Is dat niet het geval, dan kunnen er
sancties worden opgelegd, bijvoorbeeld geen tweede of derde tranche. De bewindsman
was niet de mening toegedaan dat de manier van plannen ertoe leidt dat er
vaak afwijkingen optreden, het gaat erom of betrokkenen zich al dan niet houden
aan de afspraken. Dat controleren kost inderdaad de nodige tijd en geeft enige
verzwaring van de administratievelastendruk en van beheer, maar het gaat er
toch om de Kamer te kunnen verzekeren dat een en ander rechtmatig is verlopen.
Het ambtelijke apparaat besteedt wel erg veel tijd aan beheer en het feit
dat elke vier jaar veel medewerkers weer naar een andere plaats in het ministerie
van BZ gaan, doet een goed beheer in elk geval geen goed. Aan de andere kant
zijn zeer veel procedures aanzienlijk vereenvoudigd; de procedurebundel is
per 1 januari 1997 met 50% teruggebracht.De bewindsman erkende dat het van groot belang is om lokale deskundigen
en organisaties zoveel mogelijk te betrekken bij de activiteiten. Projecten
moeten ook zodanig worden opgezet dat wijzigingen mogelijk blijven. Daarom
was hij ook een groot voorstander van een procesmatige aanpak.Wat het voorschottenbeheer betreft werd namens de bewindsman opgemerkt
dat het meer ging om de datering, de ouderdom van de voorschotten. Het gaat
daarbij om de vraag op welk moment je in feite in gebreke bent. Een voorschot
wordt als zodanig geboekt en voor het moment waarop dat kan worden afgeboekt,
zijn bepaalde regels, verband houdende met de indiening van financiële
en inhoudelijke rapportages. Als zo'n rapportage er had moeten zijn, maar
er niet is, gaat de «meter tikken»en gaat het begrip «achterstand»
een rol spelen. De hoogte op zich zegt dus onvoldoende. Voorschottenbeheer
is wat meer dan alleen de hoogte van de totaalstand van de voorschotten en
impliceert ook het financieel management van een project, het volgen van een
project vanaf het begin, de aanbesteding, tot en met de afronding. In de tussentijd
worden er voorschotten verleend, maar aan het eind van de rit zal er toch
moeten worden afgerekend. De opmerkingen van de Rekenkamer slaan met name
op dat financiële management in de laatste jaren.Voorts werd nog meegedeeld dat de regels inzake de voorschotten niet zozeer
zijn veranderd, maar wel zijn verduidelijkt. Er zou dus gezegd kunnen worden
dat ook de zogenaamde «oude» voorschotten onder de nieuwe regeling
vallen.Vervolgens gaf de bewindsman een positief antwoord op de vraag of waar
gesproken wordt over tekortkomingen van en sancties tegen bij «organisaties»
ook gedacht kan worden aan landen en zelfs ook aan multilaterale organisaties
die eerlijk gezegd de grootste «boosdoeners» zijn, met name qua
rapportages. Dat is een probleem want het is heel moeilijk om bijvoorbeeld
tegen Unicef te zeggen dat er geen volgende tranche komt omdat er geen rapportage
is ontvangen.In zijn brief van 10 maart jl. had hij aangegeven dat indien activiteiten
volledig door OS worden uitgevoerd hij de volledige verantwoordelijkheid draagt.
Activiteiten kunnen echter ook op afstand worden geplaatst en worden overgelaten
aan een regering, een internationale organisatie, een Nederlandse organisatie,
e.d. Het op afstand zetten van de uitvoering via relatievormen – dat
kan zijn een financieringsovereenkomst– houdt in dat de minister niet
meer direct verantwoordelijk kan worden gesteld voor de rechtmatige besteding
door de ontvangende partij. Als die zijn vertrouwen op dat punt schaadt, zal
hem een sanctie worden opgelegd. Wat dit betreft, stelde hij dat
hij uiteraard wel verantwoordelijk is voor de keuze van de partners en dat
hij tegenover de Kamer moet kunnen verantwoorden dat onjuist handelen van
die partners wordt gevolgd door sancties en dat hij er alles aan heeft gedaan
om die onrechtmatigheid zoveel mogelijk te herstellen. Dat heeft echter geen
directe invloed op het oordeel over de rechtmatigheid van de bestedingen van
het ministerie. Als hij aan alle voorwaarden heeft voldaan en toch gaat er
wat fout, dan kan dat niet leiden tot de conclusie van de accountant dat de
minister bepaalde gelden onrechtmatig heeft besteed.Ten slotte gaf de bewindsman aan dat er zijns inziens de laatste jaren
al veel ten goede is veranderd door met name die delegatie en de vereenvoudiging
van bepaalde regels, maar het blijft veel geld kosten. Beheer kost geld en
het kan te veel gaan kosten als er te veel procedures worden ingebouwd. Dat
nu is behoorlijk beperkt, maar het inhuren van externe deskundigheid op dit
punt vanwege het gebrek aan interne deskundigheid maakt het er niet goedkoper
op. Maar de noodzaak van beheer blijft groot, met name vanwege het belang
van een groot draagvlak voor OS in de samenleving. De voorzitter van de commissie,WoltjerDe griffier van de commissie,Hommes XNoot1Samenstelling: Leden: Beinema (CDA), Van der Linden (CDA), ondervoorzitter,
Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), H. Vos
(PvdA), Verspaget (PvdA), Ybema (D66), Apostolou (PvdA), Van Middelkoop (GPV),
Valk (PvdA), Sipkes (GroenLinks), Woltjer (PvdA), voorzitter, Hessing (VVD),
Van den Bos (D66), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), Verhagen (CDA), Roethof
(D66), Rouvoet (RPF), Van den Doel (VVD), Meyer (groep-Nijpels), De Haan (CDA),
Visser-van Doorn (CDA), Koenders (PvdA).Plv. leden: Leers (CDA), Bremmer (CDA), Korthals (VVD), Van der Stoel
(VVD), Voûte-Droste (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Lilipaly (PvdA),
De Graaf (D66), Van Gijzel (PvdA), Van den Berg (SGP), Rosenmöller (GroenLinks),
Van Oven (PvdA), Hoogervorst (VVD), Dittrich (D66), Hillen (CDA), Van Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Van Waning (D66), Leerkes (Unie 55+), Bolkestein (VVD),
Hendriks, Bukman (CDA), Gabor (CDA), Dijksma (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25860-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl