Openbaar vervoer; Brief regering; Toezeggingen gedaan tijdens het AO OV-chipkaart op 21 januari en 3 februari 2010
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST140831
 2009-2010
 
 23 645
 Openbaar vervoer
 
 
 
 
 Nr. 
 348
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VERKEER EN WATERSTAAT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 10 februari 2010
 
 In het Algemeen Overleg over de OV-chipkaart met uw Kamer op 21 januari
en 3 februari jl. is mij gevraagd een reactie te geven op de nota van
de SP, het pamflet van GroenLinks en de zorgpunten van ROVER over de OV-chipkaart.
Tevens beantwoord ik in deze brief een aantal door uw Kamer tijdens het Algemeen
Overleg gestelde vragen. Ten slotte informeer ik u hoe uitvoering zal worden
gegeven aan de door uw Kamer aanvaarde moties op 9 februari jl.
 Nota SP, pamflet GroenLinks en zorgpunten ROVER
 In de genoemde stukken wordt met name ingegaan op de tarieven van de OV-chipkaart
en op onderwerpen die gerelateerd zijn aan de 11 eisen van de consumentenorganisaties.
 Bij het uitzetten van het Nationaal Vervoerbewijs (NVB) toets ik aan een
set van negen vastgestelde criteria, zoals opgenomen in een brief aan uw Kamer
van 29 november 2007, waaraan de criteria uit het Aanvalsplan van februari
2008 zijn toegevoegd. De belangen van de reiziger staan daarbij centraal.
 
 Werken aan een betere OV-chipkaart houdt niet op bij het toetsen aan de
criteria voor het uitzetten van het NVB. Uitgangspunt is dat het nieuwe systeem,
en dan met name voor de blinden en slechtzienden, geen verslechtering mag
zijn in vergelijking met de strippenkaart. Samen met consumentenorganisaties,
decentrale overheden en vervoerders wordt eraan gewerkt om het systeem ten
opzichte van de strippenkaart mooier en beter te maken. Zoals is besproken
met uw Kamer werken de partijen vertegenwoordigd in de Regiegroep hiervoor
een aantal voorstellen uit in het kader van het eindbeeld. U vindt dit ook
terug in de reactie op de rapporten en vragen.
 
 In de bijlagen wordt afzonderlijk ingegaan op de nota van de SP (bijlage
1), het pamflet van GroenLinks (bijlage 2) en de zorgpunten van ROVER (bijlage
3).
 Beantwoording van tijdens het AO gestelde vragen
 Vraag: Mensen die in een traject van schuldsanering zitten kunnen geen
gebruik maken van hun pinpas. Op welke wijze kunnen deze mensen hun OV-chipkaart
opladen?
 
 Antwoord: Door het Ministerie van Justitie is aangegeven dat voor iemand
die in de schuldsanering zit er in beginsel geen belemmeringen zijn om te
pinnen. Overigens kan de OV-chipkaart, naast auto-reload, internetbetaling
en betaling met de pinpas, ook opgeladen worden met contant geld. Dit kan
aan de loketten van de vervoerders en bij een deel van de verkoop- en oplaadautomaten.
In sommige regio’s zijn er nog extra mogelijkheden. In Amsterdam kan
bijvoorbeeld bij wederverkopers voor het opladen van saldo betaald worden
bij de kassa.
 
 Vraag: In hoeverre is er sprake van inkomstenderving bij postagentschappen
doordat deze geen distributiepunten zijn voor de OV-chipkaart? En hoe komen
de postagentschappen aan informatie over het distributienetwerk voor de OV-chipkaart?
 
 Antwoord: De decentrale overheden zijn verantwoordelijk voor de inrichting
van het distributienetwerk van de OV-chipkaart. Voor het bepalen van de locaties
van de distributiepunten worden onder andere contracten afgesloten met zelfstandige
winkeliers en winkelketens. Het sluiten van de contracten gaat niet anders
dan in het gangbare economische verkeer. Er zijn tot op heden geen contracten
afgesloten voor distributie via postagentschappen. Andere aanbiedingen waren
naar het oordeel van decentrale overheden aantrekkelijker. Dit betekent voor
de postagentschappen inkomstenderving, omdat zij tot nu toe provisie ontvangen
voor de verkoop van strippenkaarten.
 
 Vraag: Is het niet vreemd dat OV-Jaarkaarthouders als zij niet hebben
ingecheckt worden beboet?
 
 Antwoord: Het verplicht in- en uitchecken is van belang voor de verdeling
van de inkomsten uit abonnementen voor vervoerders en voor het bieden van
inzicht in de reizigersstromen. Daarom is in artikel 47 van het Besluit Personenvervoer
2000 bepaald dat reizigers moeten in- en uitchecken om in het bezit te zijn
van een geldig vervoerbewijs. Reizigers die niet inchecken kunnen worden beboet.
In gebieden waar het NVB nog niet is uitgezet hoeven abonnementshouders niet
verplicht in- en uit te checken.
 
 Vraag: Welke voorwaarden verbinden de decentrale overheden aan het beëindigen
van de coulanceregelingen van de vervoerders voor incomplete transacties met
de OV-chipkaart?
 
 Antwoord: Beëindiging van de coulanceregeling is volgens de decentrale
overheden niet aan de orde. Er zijn dus ook geen voorwaarden geformuleerd
over de beëindiging daarvan. Wel wordt in de stadsregio’s Rotterdam
en Amsterdam nagedacht over inperking van de regeling, zoals het maximum aantal
keren dat een beroep gedaan kan worden op de regeling vanwege het vergeten
uit te checken.
 
 Vraag: Als nu reeds de AMvB Toegankelijkheid in werking zou zijn, zouden
palen met spraakfunctie dan wel verplicht zijn?
 
 Antwoord:
 De concept-AMvB zegt dat apparatuur qua beeld- en geluidweergave
bruikbaar moet zijn voor personen met een auditieve of visuele beperking.
Dit kan betekenen dat dit invulling krijgt in de vorm van een spraakfunctie
wanneer daar overeenstemming over is. De AMvB is nog in voorbereiding. In
deze AMvB wordt vastgelegd dat de toegankelijkheid van openbaar vervoer voor
mensen met een functiebeperking, en de informatievoorziening hierover, goed
is geregeld.
 Over eisen aan bestaande voorzieningen in het openbaar vervoer moeten
nog afspraken worden gemaakt. Nadere details van de voorschriften kunnen worden
neergelegd in een nog op te stellen ministeriele regeling. Deze regeling wordt
door mij en mijn collega-bewindspersoon bij Volksgezondheid, Welzijn en Sport
in nauwe samenwerking met organisaties van mensen met een handicap, vervoerders
en decentrale overheden opgesteld.
 Moties
 Motie Roefs/ Mastwijk/Anker
 In deze motie wordt verzocht om het Nationaal Vervoerbewijs (NVB) in Amsterdam
pas uit te zetten nadat lering is getrokken uit de evaluatie van de pilot
in de stadsregio Rotterdam. De Stadsregio’s Rotterdam en Amsterdam zijn
inmiddels in overleg over de wijze waarop de leerpunten van de Stadsregio
Rotterdam over de eerste weken worden geïnventariseerd. De Stadsregio
Amsterdam zal deze leerpunten vervolgens gebruiken.
 Motie Mastwijk/Roefs/Anker
 In de overige moties wordt verzocht om:
 • in overleg met de RET en de betrokken consumentenorganisaties verder
te werken aan een tijdelijke regeling op basis waarvan mensen met een (visuele)
beperking kunnen reizen, tot het moment dat ook zij optimaal gebruik kunnen
maken van de technische mogelijkheden van de OV-chipkaart.
 • in overleg met de betrokken vervoerders en samen met de ouderenbonden,
vooruitlopend op de verdere uitrol van de OV-chipkaart in Nederland, te werken
aan op de oudere reizigerafgestemde mogelijkheden om met de OV-chipkaart kennis
te maken.
 Voor beide voorstellen zal ik er bij de partijen in de Regiegroep op aandringen
om de goede voorbeelden over te nemen.
 Incomplete transacties
 Vandaag heeft in De Telegraaf een bericht gestaan dat bus-, tram- en treinbedrijven
extra inkomsten genereren doordat reizigers vergeten uit te checken. Zoals
ik hierboven heb aangegeven is er een coulanceregeling van kracht. Dit betekent
dat reizigers hun geld kunnen terugvragen bij de desbetreffende vervoerder.
Natuurlijk zal ik bij het verder uitzetten van het NVB de omvang en het verloop
van de incomplete transacties nauwlettend in de gaten houden.
 
 De staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,
 J. C. Huizinga-Heringa
 
 
 BIJLAGE 1
 Reactie op de nota van de SP
 In de nota «De OV-chipkaart – een kostbare onvoldoende»
van de heer Roemer worden 11 aanbevelingen gedaan om de OV-chipkaart structureel
te verbeteren. (http://www.sp.nl/service/rapport/100114_ovchipkaart_edo.pdf).
 Aanbevelingen
 1. Tarievenvergelijking NVB en OV-chipkaart
 De tarieven van de OV-chipkaart volledig in kaart te brengen en te vergelijken
met de kosten van de strippenkaart. Indien blijkt dat de OV-chipkaart het
reizen duurder maakt, dan moeten de tarieven worden verlaagd totdat onomstotelijk
is aangetoond dat de reiziger er gemiddeld gezien niet op achteruit gaat.
 Reactie
 In de criteria voor het uitzetten van het NVB is aangegeven dat in de
aanvraag tot het uitzetten van het NVB decentrale overheden moeten aantonen
dat bij de overgang naar de OV-chipkaart de reiziger er gemiddeld gezien niet
op achteruit gaat. Hierbij wordt een vergelijking gemaakt tussen de tarieven
van het NVB en van de OV-chipkaart.
 Als er geen sprake is van opbrengstneutrale invoering, dan wordt het NVB
niet uitgezet. De toets op de opbrengstneutraliteit bij een gelijkblijvend
reizigersvolume vindt plaats bij de aanvraag tot het uitzetten van het NVB.
Vanwege de gerezen onduidelijkheden in hoeverre de tarieven die nu in de duale
fase gehanteerd worden, hieraan voldoen, is de heer Kist gevraagd een onderzoek
uit te voeren. Decentrale overheden weten op deze manier veel eerder of ze
voldoen aan het criterium van opbrengstneutraliteit en kunnen actie ondernemen
mocht dat niet zo zijn. Dit laat onverlet de finale toets voordat de strippenkaart
uitgaat. Bij brief van 18 januari 2009 is de Kamer hierover geïnformeerd
(Kamerstukken II, 23 645, 332).
 2. Eén landelijk tarief
 Het is aan te raden om te komen tot één landelijk tarief
net zoals nu bij de stippenkaart het geval is.
 Reactie
 In de Wet personenvervoer 2000 (Wp 2000) is de tariefsverantwoordelijkheid
gedecentraliseerd naar de decentrale overheden. Het vaststellen van één
landelijk tarief op centraal niveau voor de OV-chipkaart, zoals nu bij de
strippenkaart het geval is, is hiermee niet verenigbaar.
 3. Heldere en toegankelijke prijsinformatie
 Van iedere mogelijke reis in heel Nederland moeten eenvoudig en helder
de tarieven te vinden zijn. De prijsinformatie moeten compleet en overzichtelijk
worden aangeboden voor zowel de OV-chipkaart als voor de bestaande (papieren)
vervoersbewijzen.
 Reactie
 In mijn brief aan uw Kamer heb ik aangegeven dat de reiziger voorafgaand
aan een reis over heldere, direct opvraagbare informatie zou moeten kunnen
beschikken over de kosten van de reis (Kamerstukken II, 23 645,
nr. 345). Ik heb er daarom bij de vervoerders en TLS op aangedrongen dit te
verbeteren. TLS heeft mij toegezegd om in overleg met vervoerders verbeteracties
in gang te zetten. De verbeteringen zullen aan de Regiegroep worden gerapporteerd.
Daarnaast worden momenteel samen met consumentenorganisaties voorstellen ontwikkeld
op welke wijze de prijsinformatie overzichtelijk en direct toegankelijk kan
worden aangeboden aan de reiziger. Deze voorstellen worden in het voorjaar
voor besluitvorming voorgelegd aan de Regiegroep.
 4. Aanbeveling: Veilige chip en geen duurdere reizen
bij uitzet NVB
 Zolang er geen sprake is van een veilige chip en van aantoonbaar bewijs
dat de OV-chipkaart het reizen niet duurder maakt, is het onverstandig om
de OV-chipkaart verplicht te stellen voor de reiziger.
 Reactie
 Zowel de beveiliging van de OV-chipkaart als een overgang naar de OV-chipkaart
die het reizen gemiddeld niet duurder maakt voor de reizigers, maken deel
uit van de afgesproken criteria waaraan wordt getoetst voordat het NVB wordt
uitgezet. Zie verder de reactie op aanbeveling 1 en 8.
 5. Informatie gemaakte reizen
 De toegang tot – en overzichtelijkheid van – de gemaakte reizen
moet worden verbeterd.
 Reactie
 Op dit moment kunnen reizigers informatie over afgeschreven bedragen verkrijgen
via internet, verkooppunten van de regionale vervoerders en via verkoopautomaten.
Bij een deel van deze automaten is het mogelijk een uitdraai van de informatie
te krijgen. Daarnaast onderzoekt Trans Link Systems de haalbaarheid van een
service waarbij kaarthouders maandelijks een overzicht opgestuurd of gemaild
krijgen vergelijkbaar met het overzicht op www.ov-chipkaart.nl.
 6. Meer zeggenschap Staatssecretaris
 Een centrale aansturing van de OV-chipkaart is van groot belang. Dit kan
het beste georganiseerd worden door de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat
meer zeggenschap te geven.
 Reactie
 Er is destijds (2000) een bewuste keuze gemaakt om de OV-chipkaart decentraal
in te voeren. Het is daarmee een project van decentrale overheden en vervoerders.
 Onder mijn regie zijn grote stappen voorwaarts gezet, zoals verwoord in
de voortgangsbrieven van juni en december 2009. De afschaffing van het NVB
in de Rotterdamse en Amsterdamse metro is voorspoedig verlopen. In vele gebieden
is de OV-chipkaart uitgerold en is er een uitrolplanning voor de overige gebieden.
Ook in de treinen van de NS kunnen reizigers inmiddels de OV-chipkaart gebruiken.
Daarnaast zullen ook de eindbeeldprojecten nog leiden tot verdere verbeteringen.
 7. 11 eisen als einddoel
 De reiziger moet weer centraal staan. Daarom moeten de 11 eisen van de
consumentenorganisaties formeel als einddoelen worden gesteld.
 Reactie
 Bij het formuleren van de criteria voor het uitzetten van het NVB is de
reiziger als uitgangspunt genomen. Zo moet de reiziger in alle vormen van
openbaar vervoer kunnen reizen met één kaart, voor een prijs
die bij het stads- en streekvervoer gemiddeld niet hoger ligt dan de strippenkaart,
met behulp van een systeem dat stabiel en veilig is. Ook hecht ik sterk aan
het oordeel van de consumentenorganisaties. In de criteria is daarom expliciet
opgenomen dat een decentrale overheid het verzoek tot uitzetten van het NVB
voor advies moet voorleggen aan het lokale consumentenplatform. Deze organisaties
hebben er het beste zicht op in hoeverre de OV-chipkaart in de eigen provincie
of stadsregio goed werkt en of er – op maat gesneden – oplossingen
zijn waar dat nodig is. Decentrale overheden overleggen over het algemeen
ook ruim vóór het verzoek tot uitzetten met deze organisaties
over de invoering van de OV-chipkaart. De afgesproken criteria waaraan getoetst
wordt, zijn genoemd in mijn brief van 29 november 2007 (Kamerstukken
II, 23 645, 173). Hieraan zijn toegevoegd de criteria uit het Aanvalsplan
van 29 februari 2008 (Kamerstukken II, 23 645, 188). Uw Kamer heeft
ingestemd met deze negen criteria.
 8. Overschakelen naar veilige chip
 Er kan het beste zo snel mogelijk begonnen worden met het overschakelen
naar een veiliger en beter chip.
 Reactie
 In mijn brief van vandaag over de review van RHUL heb ik uw Kamer bericht
dat TLS en de vervoerders starten met de migratie naar een nieuwe chip.
 9. Toegankelijkheid kwetsbare groepen
 Het is aan te raden om alle voorzieningen rondom de OV-chipkaart maximaal
toegankelijk te maken voor gehandicapten, blinden en slechtzienden. Totdat
dit geregeld is, moeten er tijdelijke oplossingen komen, zodat gehandicapten,
blinden en slechtzienden niet gehinderd worden in het gebruik van het openbaar
vervoer.
 Reactie
 De toegankelijkheid van het openbaar vervoer is voor mensen met een visuele
beperking door de komst van de OV-chipkaart vergroot in vergelijking met de
strippenkaart. Maar er zijn nog mogelijkheden voor verdere verbeteringen.
Samen met de consumentenorganisaties wordt gewerkt aan voorstellen om de toegankelijkheid
van kwetsbare reizigersgroepen verder te vergroten. Deze voorstellen zullen
in de eerste helft van dit jaar leiden tot besluitvorming in de Regiegroep
OV-chipkaart. Tot het moment dat verbetervoorstellen geïmplementeerd
worden, wordt er waar nodig gekeken naar tijdelijke oplossingen. Zo hebben
Amsterdam en Rotterdam een zogenaamd «5 euro-Vizirisabonnement»
geïntroduceerd, waarmee blinden en slechtzienden voor vijf euro per maand
onbeperkt met een sleutelkaart in de metro kunnen reizen. Naast dit 5 euro
abonnement, biedt Rotterdam eenzelfde abonnement voor 10 euro
aan om in het hele gebied van de Stadsregio te reizen.
 10. Financiële eisen van veiligheid en betrouwbaarheid
 De OV-chipkaart moet alsnog voldoen aan alle financiële eisen van
veiligheid en betrouwbaarheid waar ook andere bedrijven met vergelijkbare
diensten aan moeten voldoen.
 Reactie
 De OV-chipkaart voldoet aan de financiële eisen die daaraan gesteld
worden. De Nederlandsche Bank (DNB) heeft besloten dat Trans Link Systems
(TLS) op grond van de nieuwe Europese richtlijn geen egi-vergunning nodig
heeft voor toepassing van de OV-chipkaart in het openbaar vervoer. Op het
moment dat TLS de kaart wil benutten voor (betalings)toepassingen buiten het
openbaar vervoer, zal TLS over een egi-vergunning moeten beschikken.
 11. Voldoende reizigersacceptatie
 Er is sprake van voldoende reizigersacceptatie voordat de OV-chipkaart
verplicht wordt gesteld. Pas op het moment dat een overgrote meerderheid de
OV-chipkaart uit vrije beweging is gaan gebruiken, kan er besloten worden
om de andere kaarten uit gebruik te nemen. Niet eerder.
 Reactie
 Reizigersacceptatie is een belangrijk toetspunt voor het uitzetten van
het NVB, zoals ook aangeven in mijn reactie op aanbeveling 7. De belangen
van de reiziger zijn verweven in de criteria. In het bijzonder geeft het advies
van de regionale consumentenorganisaties over het uitzetten van het NVB het
draagvlak van de reiziger weer voor het nemen van deze grote stap. Bij de
besluiten tot het uitzetten van het NVB in Rotterdam en Amsterdam is sprake
van een positief advies.
 Zowel uit de evaluatie die gehouden is in Rotterdam als uit de klantenacceptatiemonitor
van de OV-ambassadeur blijkt dat veel reizigers de OV-chipkaart pas gaan gebruiken
wanneer dit verplicht is. Tegelijkertijd is geconstateerd dat reizigers die
de OV-chipkaart gebruiken, tevreden zijn.
 
 
 BIJLAGE 2
 Reactie op pamflet van GroenLinks
 In haar pamflet «Reizigersgemak uitgangspunt? Maak het waar!»
van januari 2010 doet GroenLinks tien voorstellen om de OV-chipkaart voor
reizigers aantrekkelijk te maken. (http://tweedekamer.groenlinks.nl/files/Verbetervoorstellen_ov
-chipkaart.pdf)
 1. Meer afleespaaltjes
 De vervoerders van bus en tram hebben mij laten weten dat het voorstel
van GroenLinks om op de drukste haltes ook op het perron in- en uitcheckpaaltjes
neer te zetten technisch niet mogelijk is, omdat voor het berekenen van de
ritprijs in- en uitgecheckt moet worden in hetzelfde voertuig. Een kaartlezer
die buiten op een bus- en/of tramhalte staat, weet niet in welk specifiek
voertuig en welke lijn de reiziger in of uitstapt. Ook weet de kaartlezer
niet de route die het voertuig heeft afgelegd (er kunnen meerdere lijnen met
verschillende routes van dezelfde halte gebruik maken).
 De Stadsregio Rotterdam heeft mij bericht dat vanaf het uitzetten van
het NVB in bus en tram in Rotterdam op 11 februari testen worden uitgevoerd
om te kijken hoe het in- en uitchecken verloopt. Het aantal reizigers dat
dan met de OV-chipkaart reist neemt dan immers sterk toe. Mocht het vanwege
drukte voor reizigers inderdaad moeilijk worden om in- of uit- te checken,
dan wordt gekozen voor extra in- en uitcheckpaaltjes in de bus of tram zelf.
In de omroepberichten in de bus en tram wordt de reizigers duidelijk verteld
dat zij al kunnen uitchecken als ze de uitstaphalte naderen. Ze hoeven dus
niet te wachten totdat ze bij hun eindbestemming zijn.
 2. Aflezer defect? Chipkaarthouder mag altijd mee
 De meeste overheden hebben in hun concessievoorwaarden opgenomen dat als
de chipkaartapparatuur niet werkt, de reiziger gepardonneerd wordt en gratis
kan reizen. Bij andere overheden moet dan, in de duale fase, per strippenkaart
worden gereisd.
 Na het uitzetten van het NVB gaan in het geval van defecte apparatuur
dezelfde regels gelden voor de OV-chipkaart als nu voor de strippenkaart.
Als een reiziger wordt geconfronteerd met een defecte kaartlezer, dan moet
deze in hetzelfde voertuig op zoek gaan naar een kaartlezer die wel functioneert.
Mochten alle kaartlezers in een voertuig niet functioneren, dan kan de reiziger
toch reizen. Reizigers worden na de overgang op de OV-chipkaart dus –
evenals nu bij de strippenkaart – niet geweigerd indien apparatuur niet
functioneert.
 3. Afschaffen dubbel opstaptarief
 Zoals in de Voortgangsbrief Aanvalsplan OV-chipkaart van 4 december
2009 (Kamerstukken II, 23 645, 326) is vermeld, werkt NS samen met de
regionale spoorvervoerders en de decentrale overheden aan een oplossing om
te voorkomen dat de reiziger op het spoor een dubbel opstaptarief betaalt.
 De situatie van een dubbel opstaptarief doet zich nu nog niet voor omdat
de OV-chipkaart in het regionaal spoor nog niet is uitgerold. Totdat NS het
papieren vervoersbewijs afschaft, kan ook op het regionale spoornet met een
papieren kaartje worden gereisd.
 4. Invoering maximumtarief
 Zoals met uw Kamer overeengekomen is, is in de Wet Personenvervoer 2000
tariefverantwoordelijkheid voor de decentrale overheden vastgelegd. De decentrale
overheden bepalen welke tarieven gaan gelden in hun vervoersregio. Er is voor
regionale tariefsverantwoordelijkheid gekozen, zodat de decentrale overheden
hun aanbod en tarieven specifiek kunnen aanpassen op de lokale wensen en omstandigheden.
Democratische controle vindt plaats via de Provinciale Staten en Stadsregio’s/gemeenteraden.
 5. Desgewenst papieren overzicht
 Trans Link Systems onderzoekt de haalbaarheid van een service waarbij
kaarthouders maandelijks een overzicht opgestuurd of gemaild krijgen vergelijkbaar
met het overzicht op www.ov-chipkaart.nl.
 6. Foute uitcheck? Mailtje aan chipkaarthouder
 De vervoerders en TLS hebben aangegeven dat dit technisch nog niet mogelijk
is. Deze suggestie wordt wel meegenomen voor de langere termijn als een van
de mogelijkheden om het percentage onvolledige transacties terug te brengen.
 Naast een betere techniek moet ook worden voldaan aan privacyvoorschriften.
Een reiziger moet vooraf toestemming geven aan TLS voordat deze dienst kan
worden uitgevoerd. Overigens wordt deze optie alleen mogelijk voor reizigers
met een P-kaart.
 7. Meer automaten
 NS heeft aangegeven dat vanaf maart 2010 reizigers bij alle NS-kaartautomaten
saldo kunnen laden. Ultimo 2009 waren er circa 1200 locaties in Nederland
waar de OV-kaart kan worden gekocht en opgeladen. Dit is o.a. op NS-stations
en in veel vestigingen van Albert Heijn, C1000 en de Primera het geval. De
uitrol van de OV-chipkaart en daarmee van het distributienetwerk is in volle
gang. De verwachting is dat er uiteindelijk meer distributiepunten van de
OV-chipkaart beschikbaar komen dan het aantal verkooppunten van de huidige
strippenkaart.
 Het stimuleren van opladen via internet, zoals voorgesteld in het pamflet,
leidt niet tot minder automaten. Een bestelling via internet moet immers bij
een automaat worden opgehaald.
 Reizigers wordt ook de optie geboden tot auto-reload. Door dit te activeren
hoeven reizigers niet meer regelmatig saldo te laden op hun kaart, waardoor
zij geen hinder ondervinden van mogelijk bezette oplaadautomaten.
 8. Oude OV-studentenkaart blijft voorlopig geldig
 Bij brief van 26 januari 2010 (Kamerstukken II, 23 645, 337)
is uw Kamer door de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bericht
dat de datum van 1 februari 2010 is verlaten. Dat betekent dat de oude
kaart nog geldig is.
 9. Zorg voor één klachtenloket
 Dit is aan de orde in het eindbeeldproject «Eén loket voor
vragen en problemen». Nagedacht wordt over een eenduidig concept voor
het afhandelen van vragen, problemen en klachten: bij zelfde vragen dezelfde
antwoorden. Er wordt een overzicht opgesteld waarin wordt aangegeven welke
vragen/problemen/klachten via welk kanaal en bij welk bedrijf moeten
worden afgehandeld. Uitgangspunt bij de uitwerking van dit eindbeeld is dat
zoveel mogelijk direct opgelost moet worden. De opzet zal voorts zo zijn dat
het naadloos overgaat naar een nieuwe concessiehouder.
 Daarenboven heb ik de vervoerders in september 2009 per brief gewezen
op de noodzaak van een goede klachtafhandeling. Zij hebben hierop geantwoord
dat klanten met een claim terecht kunnen bij de servicebalies van de vervoerders
op de grote stations. Elk vervoerbedrijf heeft ook een eigen klantenservice,
die telefonisch of per e-mail te bereiken is.
 Kern van de beleidslijn van de vervoerders is dat vervoerbedrijven waar
mogelijk voorkómen dat reizigers verschillende «loketten»
langs moeten voor één en dezelfde claim. De vervoerders gaan
informatie over elkaars claimproces verstrekken en reizigers van de daarmee
samenhangende informatie voorzien.
 10. Baseer de tarieven op hemelsbrede afstanden
 Het chipkaartsysteem maakt het technisch mogelijk dat een decentrale overheid
zijn tarieven vaststelt op basis van hemelsbrede afstanden. Er zijn overigens
nog geen decentrale overheden bekend die voornemens zijn dit ook te gaan doen.
Wel wordt bezien of een «flat fare»-tarief kan worden ingesteld.
Bijvoorbeeld de Stadsregio Arnhem Nijmegen en provincie Flevoland (Lelystad)
hebben dit opgepakt.
 
 
 BIJLAGE 3
 Reactie op zorgpuntenlijst van ROVER
 1 en 2. Tegenstrijdige informatie over in- en uitchecken
voor abonnementhouders/Bij geldig (verchipt) abonnement boeken sommige vervoerbedrijven
ten onrechte saldo af
 Dit is een tijdelijke situatie die een beperkte groep reizigers betreft.
 Er is gekozen voor een gefaseerde invoering. Dit heeft tot gevolg dat
niet alle vervoerders even ver zijn met de invoering en dat dus bij de ene
vervoerder wel in- en uitgecheckt moet worden met een abonnement, en bij de
andere niet. Vervoersbedrijven hebben aangegeven dat zij coulant zullen omgaan
met reizigers die door deze tijdelijke verschillen financieel nadeel ondervinden.
 3. Reiziger komt drempels tegen wanneer hij OV-chipkaart
bij NS wil gaan gebruiken
 Reizigers die bij NS op saldo willen reizen, moeten hiervoor eerst hun
kaart activeren. Dat is een éénmalige handeling waarmee de reiziger
aangeeft in welke klasse hij wil gaan reizen.
 4. Van reiziger met OV-chipkaart wordt soms geëist
dat hij de rit met een strippenkaart of wagenverkoopkaartje betaalt als de
vervoerder in gebreke blijft inzake werkende chipapparatuur
 Zie ook de reactie op aanbeveling 2 van GroenLinks.
 5. Afhandeling vragen, problemen, klachten laat te
wensen over
 Zie aanbeveling 9 van GroenLinks.
 6. Mogelijkheden voor reiziger om afdruk transactiehistorie
te verkrijgen zijn ontoereikend
 Zie aanbeveling 5 van GroenLinks.
 7. Als reiziger nieuwe OV-chipkaart nodig heeft (op
zijn minst éénmaal per vijf jaar), kost overzetten kaartinhoud
in veel gevallen geld en moeite
 OV-bedrijven en TLS onderzoeken momenteel de verschillende mogelijkheden
om het overzetten van saldi tussen kaarten te vergemakkelijken (inclusief
de voorwaarden daarvoor).
 Bijvoorbeeld de RET, GVB en NS hebben ervoor gekozen om geen kosten in
rekening te brengen bij het overzetten van saldo en producten van de ene op
de andere kaart bij einde van de geldigheidsduur.
 8. Reiziger wordt onnodig snel verplicht tot aanschaf
nieuwe OV-chipkaart
 De geldigheidsduur van vijf jaar is gelijk aan de geldigheidsduur van
bankpas, paspoort en rijbewijs. Ook deze passen en documenten moeten vanwege
slijtage, verbeterde beveiliging of vernieuwing van de pasfoto worden vervangen.
 In de brief van mijn ambtsvoorganger minister Peijs aan de Kamer inzake
het Go-besluit van 13 juni 2006 is aangegeven dat de OV-chipkaart niet
gratis is (evenals bijvoorbeeld de bankpas), maar de kosten € 7,50
bedragen (Kamerstukken II, 23 645, 141). De decentrale overheden hebben
van het ministerie van Verkeer en Waterstaat € 14 mln. ontvangen
om de OV-chipkaart met korting te kunnen introduceren. Diverse vervoerders bieden in afspraak met de stadsregio’s OV-chipkaarten met forse
kortingen aan. Deze hebben soms wel een geldigheidsduur van minder dan vijf
jaar.
 9. Reiziger heeft voortaan te maken met extra instantie
(TLS) en extra set gebruiksvoorwaarden. Gang naar Geschillencommissie OV is
hierdoor niet mogelijk
 Aangezien TLS geen openbaar vervoerbedrijf is, is zij niet aangesloten
bij de Geschillencommissie Openbaar Vervoer. Door het aanschaffen van een
OV-chipkaart (via TLS of via een Distributeur) gaat de reiziger bij gebruik
van reizen op saldo en auto-reload een overeenkomst aan met TLS. Op deze overeenkomst
zijn de algemene voorwaarden van TLS van toepassing. Dit naar analogie van
PIN-betalingen waarbij gebruikers ook te maken krijgen met de algemene voorwaarden
van hun bank. De algemene voorwaarden van TLS zijn opgesteld in overleg met
consumentenorganisaties. TLS heeft aangegeven te bezien, als onderdeel van
haar klachtenprocedure, bij welke geschillencommissie die beter past bij de
aard van de dienstverlening zij zich zou kunnen aansluiten. 
 10. Geen oplossing voor reductiegerechtigden die
voorheen gezamenlijk (en anoniem) op roze strippenkaarten konden reizen
 De OV-chipkaart gaat uit van individueel reizen, hetgeen inhoudt: iedere
reiziger checkt zelf in en uit.
 De RET heeft voor basisscholen de «scholenkaart» ontwikkeld.
Dit is een anonieme kaart voorzien van auto-reload en een kortingspropositie.
Indien schoolklassen gebruik willen maken van het OV, lenen scholen deze kaarten
tijdelijk uit aan de leerlingen. Iedere leerling heeft hiermee tijdelijk zijn
eigen OV-chipkaart.
 11. Onduidelijke en/of onpraktische check in/check
uit-procedures bij vervangend vervoer
 Bij omreizen en bij vervangend vervoer bij NS geldt, dat reizigers inchecken
bij het station van vertrek en pas weer uitchecken bij aankomst op de eindbestemming.
Als dat gebeurt, berekent het systeem de kortste route van A naar B, waardoor
geen extra saldo wordt berekend. Moet een reiziger tussentijds uit en weer
inchecken, kan het teveel betaalde bedrag worden teruggevorderd via de Klantenservice.
 Voor bus en tram geldt dat de vervoerder de reiziger instrueert hoe te
handelen. De vervoerders hebben aangegeven dat reizigers geen financieel nadeel
zullen leiden door mechanische problemen van voertuigen.
 12. P-kaart kan niet worden aangevraagd buiten Nederland
 TLS heeft mij bericht dat het op dit moment nog niet mogelijk is om een
OV-chipkaart op een buitenlands postadres te laten bezorgen. Reden hiervoor
is een systeemtechnische inrichting van het achterliggende systeem dat de
orders verwerkt. Hierdoor kan de OV-chipkaart vooralsnog alleen via een Nederlands
postadres worden aangevraagd.
 Voor de toekomst wordt bekeken of het mogelijk is het systeem zo aan te
passen dat het mogelijk wordt om op een buitenlands postadres een (persoonlijke)
OV-chipkaart aan te vragen.
 13. Oplaad- en afhaalmogelijkheden soms (nog) ontoereikend
 In regio’s waar de OV-chipkaart wordt ingevoerd moeten voldoende
distributiepunten in de vorm van automaten en/of balies voor het opladen en/of
ophalen van saldo en reisproducten worden gerealiseerd. De distributie is één
van de criteria voor het uitzetten van het NVB.
 14. Wordt het voor reizigers (voor wie internetbankieren
en automatisch opladen geen optie is) niet te moeilijk om saldo of een nieuw
reisproduct te kopen?
 Reizigers die geen gebruik maken van internetbankieren of automatisch
opladen kunnen bij de automaten hun saldo laden of reisproducten aanschaffen.
 15. Nog geen landelijke oplossing voor OV-begeleiderspas
gehandicapten
 NS zal de OV-begeleiderskaart in 2010 gaan verchippen. Zolang dat nog
niet is gebeurd, is de papieren begeleiderskaart gewoon geldig. Voor afgesloten
gebieden zoals nu alleen de metro van Rotterdam en Amsterdam is een sleutelkaart
nodig. Deze kunnen begeleiders gratis verkrijgen bij de RET en het GVB. NS
heeft aangegeven dat zij pas haar poortjes gaat sluiten nadat de begeleiderskaarten
zijn verchipt.
 16. Vergeetrisico uitchecken
 Reizigers die vergeten in- of uit te checken kunnen het teveel betaalde
terug claimen. Over hoe te handelen indien er sprake is van een defect aan
een kaartlezer is ingegaan bij het tweede voorstel van GroenLinks.
 17. Door overgang op ov-chipkaart dreigen schakels
uit landelijke kaart- en tariefintegratie te vallen
 De introductie van de OV-chipkaart zorgt voor één kaart
voor het gehele openbaar vervoer en daarmee voor volledige kaartintegratie.
Wel kunnen tarieven op bus, tram, metro versus trein verschillen. Dit is gelijk
aan de huidige situatie waar NS op haar lijnen een ander tarief hanteert dan
de stad- en streekvervoerders.
 18. Regiospecifieke proposities werken niet altijd
goed bij concessiegrens-overschrijdende lijnen
 Dit is een tijdelijke situatie totdat de decentrale overheden hierover
afspraken hebben gemaakt. In de Wet Personenvervoer 2000 is afgesproken dat
het aan decentrale overheden is om hierover afspraken te maken.
 19. NS-trajectabonnement niet te combineren met reizen
op saldo
 NS introduceert de OV-chipkaart stapsgewijs. Op dit moment is reizen op
saldo mogelijk voor reizigers met een anonieme OV-chipkaart en voor houders
van een Voordeelurenabonnement of een persoonlijke OV-chipkaart van een andere
vervoerder. Andere abonnementsvormen zullen in de loop van 2010 worden verchipt.
 20. Onduidelijke situatie op stations
 Door middel van Routing, Signing and Branding (RSB) worden reizigers begeleid
bij het overstappen. OV-bedrijven, consumentenorganisaties, ProRail en Bureau
Spoorbouwmeester hebben gezamenlijk de uitgangspunten en richtlijnen geformuleerd
voor de overstapzones op alle stations met meerdere vervoerders.
 21. Uiteenlopende en verwarring uitlokkende voorschriften
bij overstap trein-trein
 Zie onder 20.
 22. Eenmalig reizen in een andere klasse is lastig
 Op dit moment kunnen reizigers bij NS nog een papieren kaartje kopen als
men incidenteel van klasse wisselt. Naar verwachting zal medio dit jaar het
wisselen van klasse aan de automaten mogelijk zijn.
 23. Vindbaarheid, herkenbaarheid en bedienbaarheid
van apparatuur is niet overal en voor alle reizigers voldoende.
 In het kader van het eindbeeld wordt onderzoek verricht naar de herkenbaarheid
en gebruiksgemak voor reizigers in het algemeen, maar ook over het gebruik
van de apparatuur voor mensen met een functiebeperking. Overigens ontwikkelen
de decentrale overheden ook richtlijnen over het gebruik en het uiterlijk
van de OV-chipkaartapparatuur in het Landelijk Distributie Kader.
 24. Saldo te laag (is auto-reload intelligent genoeg
om te voorkomen dat reiziger melding «saldo te laag» krijgt bij
het inchecken?)
 Indien een reizigers auto-reload heeft, detecteert het systeem direct
dat het saldo van de OV-chipkaart te laag is om in te checken. Vervolgens
wordt het saldo automatisch aangevuld en is de reiziger ingecheckt. Een reiziger
zonder auto-reload kan naar de automaat om daar zijn saldo op te laden.
 25. Voor een nieuwe, vaste OV-klant kan een abonnement
op chipkaart niet direct ingaan, maar pas na de voor een P-kaart benodigde
levertijd
 Voor een persoonsgebonden abonnement is een P-kaart nodig. Er bestaat
onderscheid tussen het bezit van een OV-chipkaart en een abonnement op een
OV-chipkaart. Bij het afsluiten van een abonnement dient een reiziger in het
bezit te zijn van een persoonlijke OV-chipkaart alvorens een abonnement op
de kaart te kunnen laten plaatsen.
 26. Overstaptijd van 35 minuten leidt bij lage busfrequenties
en gemiste aansluiting te snel tot extra kosten of moeite voor reiziger
 Bij de strippenkaart gaat de geldigheidsduur van de overstaptijd in vanaf
het moment van stempelen. Bij de OV-chipkaart gaat de overstaptijd van 35
minuten in na het uitchecken. De duur van de reistijd bepaalt dus of een reiziger
in het voordeel of het nadeel is met de ov-chipkaart in vergelijking met de
strippenkaart. Bij lage frequenties van de lijn (één keer per
uur of minder) kan de reiziger met extra kosten worden geconfronteerd. Deze
zijn nooit hoger dan het basistarief (78 cent). Ik zal dit nadelige effect onder de aandacht brengen van de decentrale overheden en hun verzoeken
om te bezien of en, zo ja, hoe dit kan worden opgelost.
 27. Voor dezelfde rit kunnen verschillende prijzen
worden berekend
 Omdat destijds is gekozen voor het uitgangspunt «betalen per kilometer»,
kan er verschil zitten tussen de heen- en de terugreis, omdat de haltes niet
op dezelfde plaats staan (bijv. de haltes van lijn 16/24 op de Vijzelgracht/Weteringcircuit
in Amsterdam). Daarnaast kan het mogelijk zijn dat de GPS in een voertuig
tijdelijk geen goede locatie kan bepalen en daardoor geen ritprijs kan berekenen.
De reiziger is in dit geval goedkoop uit, want hij betaalt dan alleen het
basistarief van 78 eurocent. Ten slotte heeft de provincie Gelderland geconstateerd
dat er in haar regio voor eenzelfde rit een verschillend tarief werd berekend.
Deze fout wordt hersteld.
 28. Reiziger kan geldigheidsduur tijdgebonden (wegwerp)vervoerbewijs
onderweg niet zelf nagaan
 Het moment van inchecken met een wegwerpkaart is bepalend voor het tijdstip
waarop de geldigheid van de kaart eindigt. Dit wordt niet uitwendig op de
kaart zichtbaar. Het bepalen van de begintijd en daarmee de eindtijd is de
verantwoordelijkheid van reiziger. Overigens werkt het GVB eraan dat de resterende
geldigheidsduur aan de reiziger zichtbaar wordt gemaakt bij het inchecken.
Daarmee zou de reiziger vooraf duidelijkheid hebben.
 29. Reizigers gaan meer betalen door overgang van
zonetarief naar km-tarief
 Het NVB wordt pas uitgezet nadat de decentrale overheid heeft aangetoond
dat de overgang van strip naar chip opbrengstneutraal plaatsvindt.
 30. Forse prijsverhogingen door overgang van NVB-wagenverkoopkaartjes
naar vervangende producten
 Het NVB wordt pas uitgezet nadat de decentrale overheid heeft aangetoond
dat de overgang van strip naar chip opbrengstneutraal plaatsvindt. Overigens
is er in de Stadsregio Arnhem-Nijmegen juist voor gekozen om de zogeheten «Dalkaartjes»
te verchippen, waardoor deze voordelige proposities ook met de OV-chipkaart
verkrijgbaar zijn.
 31. Voordelige NS-tarieven niet mogelijk met OV-chipkaart
 Op dit moment heeft de reiziger de keuze tussen het papieren kaartje en
de OV-chipkaart. Momenteel kunnen reizigers met een anonieme OV-chipkaart
en reizigers met een Voordeelurenabonnement van NS of een persoonlijke OV-chipkaart
van een andere vervoerder op saldo reizen bij NS. Bij gebruik van een Voordeelurenabonnement
ontvangt de reiziger de daarbij behorende korting. Voor de kaartsoorten waarnaar
wordt verwezen onderzoekt NS equivalenten voor op de OV-chipkaart.
 32. Nationale treintarieven in chipvorm nog slechts
geldig op treindiensten van NS
 In de Wet Personenvervoer 2000 is de tariefsverantwoordelijkheid voor
het regionaal openbaar vervoer neergelegd bij de decentrale overheden. Dit
geldt ook voor het regionaal spoor. Zolang NS zowel de OV-chip als het papier
vervoersbewijs hanteert, zijn het papieren treinkaartje en de treinabonnementen
geldig bij de regionale spoorvervoerders.
 De decentrale overheden en vervoerders zijn met mij van mening dat voorkomen
moet worden dat reizigers bij doorgaande reizen twee maal een opstaptarief
betalen. De NS werkt daarom samen met overheden en andere vervoerders aan
een voorstel dit te voorkomen. Ik verwacht dat dit voorstel op korte termijn
beschikbaar komt. Mede op basis hiervan zullen de decentrale overheden gaan
besluiten welke tarieven zij zullen gaan hanteren op hun regionale spoorlijnen.
 33. Tariefintegratie met metro/bus/tram
 De introductie van de strippenkaart op de trein had tot doel het bereiken
van kaartintegratie bij het regionale openbaar vervoer en enkele trajecten
bij de grote steden. Nu deze kaartintegratie door de OV-chipkaart tot stand
is gebracht, vervalt de noodzaak tot een speciale (gesubsidieerde) voorziening.
 34. Verdwijnen prijsplafonds voor één
reis/dag door concessies heen.
 Decentrale overheden voeren overleg met de vervoerbedrijven over abonnementen
en kortingsproducten. Hiervoor worden ook nieuwe landelijke producten ontwikkeld.
In het tweede deel van het Landelijk Tarievenkader zullen hierover afspraken
worden gemaakt.
 35. Reizen in etappes wordt duurder
 Ik zal voor dit punt aandacht vragen in de regiegroep en hun te vragen
om uit te zoeken of er reisproducten te ontwikkelen zijn die dit ondervangen.
 36. Geen samenreiskorting
 Op dit moment moet het samenreiskaartje met korting nog op papier worden
gekocht. Hiervoor komt in de toekomst een alternatief.
 37. Overijld afschaffen strippenkaart kost reizigers
in gebieden zonder OV-chipkaart extra kosten of moeite
 Het gaat hier om reizigers die vertrekken vanuit een strippenkaartgebied
en reizen naar een gebied waarin uitsluitend met de OV-chipkaart kan worden
gereisd. In zo’n geval betaalt de reiziger zowel een basisstrip voor
de strippenkaart als het opstaptarief van de OV-chipkaart. Naar aanleiding
van de door mij gestelde criteria, is er een compensatieregeling in het leven
geroepen waarmee reizigers het teveel betaalde bedrag kunnen terugkrijgen.
 38. Reizigers kunnen straks in delen van Nederland
niet meer reizen op sterabonnementen; dit kan voor desbetreffende reizigers
grote gevolgen hebben voor kosten en gemak OV-gebruik
 De decentrale overheden voeren momenteel overleg over de opvolgers van
de sterabonnementen. Of dit gevolgen heeft voor de kosten is nog niet bekend.
Ten aanzien van het gemak van de OV-chipkaart heeft de tariefstructuur die
de decentrale overheden overeenkomen geen gevolgen. De afspraak is dat eenieder
die reist met de OV-chipkaart moet in- en uitchecken bij het gebruik ervan.