Wijziging enkele belastingwetten (reparatie in verband met pensioen- en lijfrenteaanspraken); Voorlopig verslag van de vaste commissie voor Financien
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST132895
 2008-2009
 
 31 990
 Wijziging van enkele belastingwetten (reparatie in verband met arresten
van de Hoge Raad inzake pensioen- en lijfrenteaanspraken)
 
 
 
 
 A
 VOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR FINANCIEN
 Vastgesteld 3 juli 2009
 Het voorbereidend onderzoek geeft de leden van de fractie van de VVD aanleiding tot het maken van de volgende opmerkingen
en het stellen van de volgende vragen.
 
 De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van wetsvoorstel 31 990:
Wijziging van enkele belastingwetten. Het wetsvoorstel is de reactie van de
regering op enkele arresten van de Hoge Raad van 19 juni jl. inzake pensioenen
lijfrenteaanspraken. De Hoge Raad heeft geoordeeld, dat de bij die arresten
in het geding zijnde conserverende aanslagen in strijd met de goede verdragstrouw
zijn opgelegd en derhalve niet opgelegd hadden mogen worden.
 
 De regering vreest grote budgettaire verliezen als reparatiewetgeving
achterwege blijft. Tijdens de ambtelijke briefing van de vaste commissie voor
Financiën door ambtenaren van het ministerie van Financiën werd
gesproken over een dreigend miljardenverlies. In de Nota naar aanleiding van
het nader verslag zegt de regering «Ook als slechts een klein deel hiervan
die stap werkelijk zou zetten, loopt het budgettaire belang – gelet
op het totale pensioenvermogen – in de miljarden». De regering
sprak naar aanleiding van vragen van de Tweede Kamer over een budgettaire
derving van «tientallen, wellicht zelfs honderden miljoenen euro’s
per jaar». Kortom: de schattingen lopen nogal uiteen. De leden van de
VVD-fractie hebben tijdens de ambtelijke briefing vernomen dat de schattingen
zijn gebaseerd op berekeningen van de belastingdienst. Op dat moment konden
die berekeningen niet overgelegd worden. De leden van de VVD-fractie ontvangen
graag, temeer daar de inschattingen van het budgettaire verlies zo wijd uit
elkaar lopen «en die budgettaire dervingen een belangrijke reden zijn
om het wetsvoorstel met grote spoed door de Tweede en de Eerste Kamer te jagen,
alsnog de expliciete onderbouwing van de belastingdienst. Los van het budgettaire
belang vragen de leden van de VVD-fractie zich af wat de staatssecretaris
wil zeggen met zijn uitlating tijdens de plenaire behandeling van dit wetsvoorstel
in de Tweede Kamer, dat een spoedige behandeling voor het zomerreces belangrijk
is in verband met «de inspanning die de wetgever zich zou moeten getroosten
om het wetsvoorstel snel af te handelen»?
 
 De Hoge Raad oordeelt in de Uitspraak nr. 43 978 d.d. 19 juni
2009 onder overweging 3.4.3., dat de fictie van de Wet inkomstenbelasting
2001 in strijd is met de goede trouw, die bij de uitleg en de toepassing van
het Verdrag in acht dient te worden genomen. De leden van de VVD-fractie vragen
zich af waarom de regering van mening is dat de fictie die in het wetsvoorstel
de basis voor de conserverende aanslag vormt, gelet op die algemene duiding
van de Hoge Raad niet in strijd is met de goede verdragstrouw. De regering
verwijst naar overweging 3.3.2., maar deze verwijzing overtuigt genoemde leden
niet. Kan de regering zijn mening nader onderbouwen? Hoe luidt de totale gedachtegang
van de regering? Deze vragen klemmen te meer, daar de VVD-fractie ook al bij
de invoering van de nu door de Hoge Raad vernietigde conserverende aanslagen
uitsprak dat er mogelijk sprake was van treaty-override. De gedachtegang van
de regering waarom daar geen sprake van zou zijn is nu onjuist gebleken. Ook
in de conclusie van Wattel zijn vele aanknopingspunten te vinden waarom een
aanpassing van de wet mogelijkerwijze niet het beoogde effect heeft. In dat
verband spreekt hij bijvoorbeeld over «verdragsposterieur kunst- en
vliegwerk, waarmee gepoogd wordt de verdragswerking eenzijdig door een partij
te wijzigen». Genoemde leden verwijzen bijvoorbeeld naar de overwegingen
6.18, 6.19, 6.20 en 6.26 van de conclusie.
 
 De regering gaat in haar brief van 26 juni jl. onder punt 4 in op
de Europese aspecten van het wetsvoorstel. Zij meldt dat onder de thans voorgestelde
maatregel vallende belastingplichtigen in geen enkele situatie nadeliger behandeld
worden dan andere belastingplichtigen. Die andere belastingplichtigen worden
wel nadeliger behandeld daar waar het bijvoorbeeld de rentecomponent betreft.
Ziet de regering hierin geen probleem voor de handhaving van de nationale
wetgeving?
 De leden van de VVD-fractie vragen zich af of de verhoging van de conserverende
aanslag bij dooremigratie wel houdbaar is. De verhoging vindt immers zijn
oorsprong in een actie die de emigrant onderneemt nadat hij al uit Nederland
is vertrokken. Hij emigreert bijvoorbeeld van België naar Frankrijk.
Hoe verhoudt de voorgestelde maatregel zich in dit geval tot het Verdrag ter
voorkoming van dubbele belasting tussen België en Frankrijk?
 
 In het wetsvoorstel wordt onder 3 136, lid 7 bepaald dat bij ministeriële
regeling nadere regels gesteld kunnen worden met betrekking tot de bepaling
van de omvang van de premies en de aanspraken. Wat is het doel van deze nadere
regels en hoe gaan deze eruit zien, zo vragen de leden van de VVD-fractie
aan de regering. Kunnen deze regels ertoe leiden dat de belastinggrondslag
hoger wordt dan de belastinggrondslag die uit de wettelijke regels volgt?
 
 Volgens de Memorie van Toelichting is het doel van de conserverende aanslag
om te borgen dat de in Nederland fiscaal gefaciliteerd opgebouwde pensioen-
en lijfrenteaanspraak ook daadwerkelijk wordt aangewend als inkomensvoorziening.
De leden van de VVD-fractie vragen zich af of dit wel het doel van de conserverende
aanslag is. Is het doel niet veel meer dat de Nederlandse staat in bepaalde
gevallen compensatie krijgt voor genoten belastingaftrek? Immers: een afkoop
van de aanspraak zonder Nederlandse belastingheffing leidt voor de emigrant
tot een groter kapitaal, dat hij kan aanwenden voor zijn inkomensvoorziening.
Bijvoorbeeld door met het onbelast gebleven afgekochte kapitaal een lijfrente
te kopen waarvoor de saldomethode geldt.
 Bij reeds ingegane uitkeringen wordt de belastingheffing gebaseerd op
de waarde van de aanspraak, zo menen de leden van de VVD-fractie. Kan zich de situatie voordoen dat de premieaftrek lager is dan die waarde? En
zou in die situatie de aanslag dan toch niet opgelegd moeten worden naar de
premieaftrek?
 
 Tijdens de parlementaire behandeling in de Tweede Kamer is de regering
ingegaan op de vragen of de belastingdienst voldoende controlemogelijkheden
heeft en voldoende gegevens in zijn administratie heeft vastgelegd om afkoop
van lijfrente- en pensioenaanspraken op te sporen en de belastinggrondslag
vast te stellen. De regering is hier optimistisch over. De leden van de VVD-fractie
vragen de regering expliciet aan te geven in welke mate en tot wanneer de
belastingdienst de historie van premiebetalingen exact in beeld heeft. Genoemde
leden vragen zich ook af wat de mogelijkheden van de belastingdienst zijn
om afkoop en daaraan gelijk te stellen verboden handelingen van in eigen beheer
opgebouwd pensioenkapitaal internationaal te volgen? Verder vragen zij zich
af of de fiscus een conserverende aanslag kan opleggen als het stellig voornemen
tot het toekennen van een pensioen en de daarbij behorende reservering door
een B.V. aan haar directeur eerst na de emigratie van de directeur wordt omgezet
in een daadwerkelijke aanspraak?
 
 De regering is van oordeel dat als een geëmigreerde belastingplichtige
niet meer vindbaar is de conserverende aanslag bij de verzekeraar wordt ingevorderd.
Wat is de wettelijke basis van deze invordering, zo vragen de leden van de
VVD-fractie hem? Gelden tegenover een B.V., die een pensioen in eigen beheer
heeft opgebouwd in een dergelijke situatie dezelfde wettelijke regels?
 
 De leden van de VVD-fractie vragen zich af of de belastingdienst conserverende
aanslagen, vergelijkbaar met de in de arresten van 19 juni jl. door de
Hoge Raad vernietigde aanslagen, ambtshalve gaat vernietigen? Als dat niet
het geval is, wat is dan de argumentatie om die aanslagen in stand te houden?
 
 Tijdens de parlementaire behandeling iin de Tweede Kamer is gesuggereerd
om aan de Hoge Raad advies te vragen over het onderhavige wetsvoorstel. De
regering is beducht voor toepassing van artikel 6 van het Europese Verdrag
voor de Rechten van de Mens als zij de Hoge Raad advies zou vragen. Zij stelt
echter tevens in dezelfde passage van de Nota naar aanleiding van het nader
verslag, dat het wetsvoorstel is gebaseerd op «ten overvloede gegeven –
en daarmee als expliciete hint op te vatten – overwegingen» van
de Hoge Raad. Waarom vreest de regering – nu de Hoge Raad als ongevraagd
adviseur van de regering optreedt – de toepassing van artikel 6 EVRM
niet?
 
 In verband met de mogelijkheid tot het stellen van nadere vragen en de
beoogde plenaire behandeling van het wetsvoorstel op aanstaande dinsdag zouden
de leden van de VVD-fractie het op prijs stellen als zij uiterlijk zaterdagmiddag
de beschikking kunnen hebben over de reactie van de regering.
 
 De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
 Essers
 De griffier van de vaste commissie voor Financiën,
 Hester Menninga
 
 
 
 
 Samenstelling:
 Van den Berg (SGP), Bemelmans-Videc (CDA), Terpstra (CDA), Ten Hoeve (OSF),
Kox (SP), Vedder-Wubben (CDA), Biermans (VVD), Essers (CDA) (voorzitter), Noten (PvdA), Sylvester (PvdA), Schouw (D66), Van Driel
(PvdA), Doek (CDA), Leijnse (PvdA), Peters (SP), De Boer (CU) (vice-voorzitter), Reuten (SP), Hofstra (VVD), Asscher (VVD), Laurier
(GL), Hermans (VVD), Koffeman (PvdD), Böhler (GL), Elzinga (SP) en Yildirim
(Fractie-Yildirim).