Wet foetaal weefsel; Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20002001-26639, nr. 205b

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

24-08-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

26639 nr. 205b

20-08-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26639Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 639Regels betreffende terbeschikkingstelling en gebruik van foetaal weefsel
(Wet foetaal weefsel)nr. 205bMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 20 augustus 2001De leden van de CDA-fractie, die met belangstelling van het wetsvoorstel
kennis hebben genomen, vragen de regering of de huidige terughoudendheid in
het voorlichten van het publiek over de mogelijkheid dat foetaal weefsel wordt
gebruikt voor bepaalde doelen in de gezondheidszorg zal worden gehandhaafd.
Zij vragen of de huidige opstelling van de regering pragmatisch van aard is
gelet op de huidige relatief geringe behoefte aan foetaal weefsel of dat deze
terughoudendheid is terug te voeren op een principiële houding.Zoals aangegeven in de nota naar aanleiding van het verslag van de Tweede
Kamer (blz. 11 en 21) zij wij, nu en in de toekomst, uitdrukkelijk niet van
plan om het publiek actief voor te lichten over dit precaire onderwerp. De
reden hiervoor is niet pragmatisch van aard zoals deze leden zich afvragen,
maar ligt in het feit dat het actief voorlichten van het publiek zich niet
verdraagt met de doelstelling van het wetsvoorstel om ongeoorloofde beïnvloeding
en morele druk zoveel mogelijk te voorkomen. Wij willen niet meer doen dan
belemmeringen uit de weg ruimen en waarborgen in het leven roepen voor een
respectvol gebruik.De leden van de CDA-fractie constateren dat het bewaren en gebruiken van
foetaal weefsel slechts is toegestaan voor geneeskundige doeleinden, medisch-
en biologisch-wetenschappelijk onderzoek en medisch- en biologisch-wetenschappelijk
onderwijs. Zij vragen of de regering kan bevestigen dat er binnen de grenzen
hiervan doeleinden zijn waarbij ethische vragen zijn te stellen en of de regering
niet een normerende taak terzake heeft.Ondanks dat wij niet eenvoudig een voorbeeld kunnen bedenken, achten wij
het niet uitgesloten dat er binnen de door de wet toegelaten grenzen doeleinden
zijn die ethisch controversieel zijn. Wij zijn dan ook tevreden over de huidige
praktijk waarin, zoals ook deze leden vermelden, instellingen slechts foetaal
weefsel ter beschikking stellen als een ethische commissie het protocol voor
het onderzoek waarvoor het weefsel gebruikt zal worden, positief heeft beoordeeld.Deze leden vragen vervolgens hoe wij willen bevorderen dat dit als eis
in het modelreglement wordt opgenomen.Eerste ondergetekende heeft de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en
Gynaecologie en het Nederlands Genootschap van Abortusartsen verzocht een
modelreglement op te stellen. Inmiddels hebben beide verenigingen
besloten dit gezamenlijk tot stand te zullen brengen en daartoe een commissie
in het leven geroepen. In de commissie zit een ambtelijk waarnemer die zonodig
kan aangeven welke specifieke elementen niet zouden moeten ontbreken. De mogelijkheid
om ook op grond van artikel 6, tweede lid, bij algemene maatregel van bestuur
nadere regels te kunnen stellen aan de inhoud van het reglement kan er bovendien
toe bijdragen dat aan een dergelijke wens gestalte wordt gegeven.Deze leden vragen waarom niet wettelijk wordt vereist dat er een goedkeuring
van een ethische commissie is over het protocol voor het betreffende onderzoek.Gezien de hiervoor gegeven antwoorden is naar onze mening een verdere
wettelijke vastlegging thans niet nodig.De leden van de CDA-fractie hebben met instemming kennis genomen van de
waarborg in het wetsvoorstel die voorkomt dat de arts die bij de indicatiestelling
tot abortus is betrokken, niet dezelfde mag zijn als de onderzoeker, c.q.
de gebruiker. Zij vragen zich echter af waarom in artikel 4 gewag wordt gemaakt
van de behandelend arts die niet «bij de uitvoering van het beoogde
gebruik van het foetaal weefsel» mag zijn betrokken.Toevoeging van de woorden «de uitvoering van» zijn noodzakelijk
omdat de behandelend arts als degene die de ingreep doet per definitie betrokken
is bij het beoogde gebruik van het foetaal weefsel als dat begrip in ruime
zin wordt opgevat. Bij schrapping van de woorden «de uitvoering van»
zou derhalve een eis worden gesteld waaraan niet kan worden voldaan.De leden van de CDA-fractie vragen naar de stand van zaken met betrekking
tot het opstellen van uniforme gedragsregels door de beroepsgroep.In de nota naar aanleiding van het eindverslag van de Tweede Kamer deelden
wij mee dat het Nederlands Genootschap van Abortusartsen (NGvA) het Kwaliteitsinstituut
voor de gezondheidszorg (CBO) had verzocht om begeleiding van een project
gericht op de ontwikkeling van gedragsregels voor de terbeschikkingstelling
van foetaal weefsel en dat tevens de mogelijkheden zouden worden verkend om
de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) van het begin
af aan hierbij te betrekken. Inmiddels heeft het CBO zich bereid verklaard
het project te begeleiden en heeft de NVOG ingestemd in samenwerking met het
NGvA. Zoals ook al aangegeven in een hiervoor gegeven antwoord op een vraag
van deze leden is inmiddels een commissie in het leven geroepen om het modelreglement
op te stellen.Deze leden vragen ook of de regering het wenselijk acht dat de gedragsregels
gereed zijn als het wetsvoorstel kracht van wet krijgt.Wij achten dit uiteraard wenselijk, daarom zal ervoor worden zorggedragen
dat het moment van in werking treden op een tijdstip wordt gesteld waarop
de instellingen redelijkerwijs aan hun verplichting hebben kunnen voldoen.De leden van de CDA-fractie vragen of de definitie van menselijke vrucht
als samensmelting van menselijke geslachtscellen wel adequaat is gelet op
de technische mogelijkheden om op andere wijzen een menselijk embryo te doen
ontstaan.Bij de technische mogelijkheden om op andere wijze een embryo te doen
ontstaan moet worden gedacht aan celkerntransplantatie. Deze techniek zal –
in Nederland gebeurt dit nog niet – gebruikt kunnen worden voor twee
doelen: het voorkomen van zogeheten mitochondriële aandoeningen1 of het kweken van embryonale stamcellen die weefselovereenkomst
hebben met een patiënt die een transplantatie nodig heeft.In het eerste geval kan de celkerntransplantatie ofwel plaatsvinden van
eicel naar donoreicel en vindt er daarna in-vitrobevruchting plaats ofwel
plaatsvinden van in-vitro bevruchte eicel naar donoreicel. In beide situaties
is sprake van de samensmelting van geslachtscellen en kan het embryo gezien
worden als het resultaat daarvan. Overigens is het slecht denkbaar dat een
langs die weg ontstane, zeer gewenste zwangerschap eindigt in een abortus
provocatus.In het tweede geval vindt er celkerntransplantatie plaats van lichaamscel
naar eicel en is er geen samensmelting van geslachtscellen meer nodig. Uit
dit embryo worden embryonale stamcellen in kweek gebracht voor transplantatie.
Wat er van dit embryo overblijft kan niet worden geïmplanteerd, omdat
het embryo niet meer intact is. Bovendien mag het embryo niet worden geïmplanteerd
omdat het dan gaat om een verboden vorm van kloneren. Het op deze wijze speciaal
tot stand brengen van een embryo zal overigens na de inwerkingtreding van
de Embryowet tenminste drie jaar verboden zijn.Onze conclusie is dan ook dat de definitie adequaat is, er lijkt ons geen
mogelijkheid tot verwarring over de reikwijdte van het wetsvoorstel.De leden van de CDA-fractie vragen hoe zal worden toegezien op de naleving
van de bepaling in artikel 4, tweede lid, dat het verzoek om toestemming voor
het gebruik van het foetale weefsel niet eerder mag worden gedaan dan op het
moment dat de vrouw haar besluit omtrent de abortus heeft genomen. Deze leden
herhalen de suggestie gedaan door het lid Kant van de Tweede Kamer tijdens
de plenaire behandeling om in het te ondertekenen toestemmingsformulier de
datum en het tijdstip van het verzoek om ter beschikkingstelling van het foetale
weefsel op te nemen.Eerste ondergetekende zal bevorderen dat deze suggestie wordt meegenomen
in het modelreglement. Wij denken dat een dergelijke handelwijze inderdaad
de naleving van de bepaling ten goede zal komen en het toezicht zal vergemakkelijken.
Wij willen pas van de mogelijkheid van een algemene maatregel van bestuur
gebruik maken als in de praktijk zou blijken dat het modelreglement en daarmee
de instellingsreglementen te kort schiet c.q. te kort schieten.Deze leden vragen nog hoe de regering in dit licht de wenselijkheid ziet
van een (geanonimiseerde) registratie van motieven voor abortus ten behoeve
van de Inspectie voor de Gezondheidszorg.Een registratie van motieven voor het afbreken van zwangerschap achten
wij niet noodzakelijk en niet wenselijk. Ten eerste komt het normatieve karakter
van de Wet afbreking zwangerschap tot uiting in een complex van voorzieningen
die een zorgvuldige besluitvorming voorafgaande aan een eventuele afbreking
van de zwangerschap waarborgen. Daarnaast komt de Wet foetaal weefsel niet
tot stand om oneigenlijke abortusbeslissingen te voorkomen, maar om regels
te stellen betreffende beslissingen over het gebruik van foetaal weefsel.
Daarbij zijn ook van belang zelfstandige regels om te voorkomen dat het gebruik
van foetaal weefsel een rol kan gaan spelen bij de beslissing tot abortus.
Overtreding van die regels levert een strafbaar feit op in de zin van de Wet
foetaal weefsel.Gelet op de ingrijpendheid van de beslissing en het daarop volgende rouwproces
heeft het de leden van de CDA-fractie verbaasd dat niet voorzien is in een
bedenktijd voor de vrouw. Zij vragen naar de argumenten daarvoor. Ten aanzien
van de mogelijkheid de toestemming in te trekken vragen de leden van de CDA-fractie
of het niet wenselijk is een termijn te stellen, ingaande op de dag waarop
de toestemming is gegeven, waarbinnen het weefsel niet mag worden gebruikt
opdat de intrekking van de toestemming ook het gewenste gevolg heeft.Om te voorkomen dat het gebruik van foetaal weefsel een rol gaat spelen
bij de beslissing over de abortus zelf, bepaalt het wetsvoorstel dat het gebruik
van het weefsel pas aan de orde wordt gesteld als vaststaat dat het ter beschikking
zal komen, dat wil zeggen nadat de beslissing tot abortus is genomen. De maximaal
mogelijke bedenktijd die dan nog resteert vóór het moment van
de ingreep is zeer kort omdat de periode tussen de beslissing en de ingreep
altijd zo kort mogelijk wordt gehouden. Het formuleren van een
wettelijke minimumbedenktijd zou daarom alleen reële betekenis kunnen
hebben als zij zich zou uitstrekken tot ná de ingreep. Nog afgezien
van het feit dat in sommige gevallen uitstel van het gebruik van het weefsel
om medisch-technische redenen niet mogelijk is, zien wij als bezwaar daartegen
dat dan de betrokken vrouw altijd opnieuw met de ingreep geconfronteerd zou
moeten worden. In dit verband is temeer van belang dat zowel voor als na de
ingreep altijd de mogelijkheid bestaat de toestemming zonder opgaaf van redenen
in te trekken. De suggestie van de leden van de CDA-fractie tot het stellen
van een termijn waarbinnen met het oog op deze mogelijkheid het weefsel nog
niet mag worden gebruikt is de moeite van het overwegen waard. Hoewel, zoals
gezegd, in sommige gevallen uitstel van het gebruik van het foetaal weefsel
niet mogelijk is en naar onze mening ook niet in veel gevallen de betrokken
vrouw juist binnen die termijn op de door haar gegeven toestemming zal willen
terugkomen, zou opneming van een dergelijke termijn in het in artikel 7, tweede
lid, bedoelde reglement in bepaalde gevallen een bijdrage kunnen leveren aan
versterking van de rechten van de betrokkenen. Wij zullen daarom hiervoor
aandacht vragen bij de betrokken organisaties.De leden van de CDA-fractie hebben behoefte aan meer duidelijkheid bij
de argumenten voor de keuze tussen gebruik van aanwezig dood menselijk weefsel
en het doden van dieren voor hetzelfde doeleinde. Zij vragen of de regering
de weging van de verschillende argumenten kan verhelderen.Zoals eerste ondergetekende heeft aangegeven tijdens de plenaire behandeling
van onderhavig wetsvoorstel in de Tweede Kamer (Handelingen II, 39–3147)
kiest het kabinet bij de principiële keuze tussen het gebruik van aanwezig
humaan foetaal weefsel en het doden van dieren om aan foetaal weefsel te komen
voor het gebruik van aanwezig humaan foetaal weefsel. Naar de mening van het
kabinet is het niet aanvaardbaar om dieren te doden als hetzelfde doeleinde
kan worden bereikt met menselijk materiaal dat reeds aanwezig is; het doden
van dieren om aan foetaal weefsel te komen, vormt dan ook geen alternatief
in de zin van onderhavig wetsvoorstel.Het verheugt ons dat de leden van de VVD-fractie het onderhavige wetsvoorstel
goed doordacht en consistent vinden met overige regelgeving en bestaande morele
opvattingen over het gebruik van menselijk materiaal en met het bestemmingsvereiste.
Deze leden vragen of het kweken van foetale cellijnen door commerciële
laboratoria, bijvoorbeeld van farmaceutische industrieën, door de wet
nu wel of niet wordt toegestaan en zo ja, hoe het dan zit met mogelijke vergoedingen
voor het afstaan van foetale cellen.Artikel 9 van onderhavig wetsvoorstel verbiedt het geven of ontvangen
van een vergoeding voor het ter beschikking stellen van foetaal weefsel voor
bewaring of gebruik. Ook instellingen die over het weefsel beschikking hebben
of krijgen, mogen voor bewaring of gebruik geen vergoeding vragen of ontvangen.
Artikel 9 heeft echter betrekking op het ter beschikking stellen van foetaal
weefsel als zodanig. Als met behulp daarvan bijvoorbeeld foetale cellijnen
zijn gemaakt, is het geen foetaal weefsel meer en geldt ook deze bepaling
van de wet niet.Ten tweede vragen deze leden of het gebruik van intacte foetussen door
de wet op één lijn wordt gesteld met het gebruik van foetusresten.
Deze leden geven aan dat er psychologisch een enorm verschil is en zij misten
dan ook een verwijzing naar dit verschil in het wetsvoorstel.Wij kunnen het met deze leden eens zijn dat er psychologisch een verschil
kan zijn. Daarmee is echter niet gezegd dat de éne situatie per definitie
gemakkelijker is dan de andere. Wij zijn van mening dat het wetsvoorstel een
groot aantal zorgvuldigheidseisen bevat die toegesneden zijn op allerlei verschillende
situaties. In deze precaire omstandigheden is immers geen situatie
geheel gelijk aan de andere. Wij zien dan ook geen reden in het wetsvoorstel
te differentiëren naar de twee door deze leden genoemde situaties.De leden van de PvdA-fractie stemmen in met opheffing van het verbod dat
is neergelegd in de Wet op de orgaandonatie en menen dat gebruik van foetaal
weefsel zorgvuldig geregeld moet worden. Zij stellen naar aanleiding van een
artikel in het Tijdschrift voor Gezondheidsrecht van mei 2000 nog een aantal
vragen over de positionering van het wetsvoorstel binnen het geheel van wetgeving
over aanverwante onderwerpen waaronder de Wet op de lijkbezorging en de Embryowet.De in genoemd artikel verdedigde opvatting dat voor de keuze voor een
afzonderlijke wettelijke regeling betreffende gebruik van foetaal weefsel
onvoldoende redenen aanwezig zijn, is goeddeels gebaseerd op de opvatting
dat foetaal weefsel geen bijzonder karakter zou hebben vergeleken met ander
lichaamsmateriaal van de vrouw. Die opvatting wordt door ons niet gedeeld.
Gezien de herkomst van foetaal weefsel en de manier waarop het ter beschikking
komt is een benadering vereist waarin de nodige piëteit ten opzichte
van overblijfselen van menselijk leven tot uitdrukking komt. Daaraan zou minder
adequaat recht worden gedaan bij opneming in de algemene regeling voor de
zeggenschap betreffende nader gebruik van lichaamsmateriaal. Zowel wat betreft
de toestemming als wat betreft de gebruiksdoeleinden en de wijze van bewaren
is daarom een bijzondere regeling vereist.Evenmin delen wij de opvatting dat beter aansluiting gezocht zou kunnen
worden bij de regeling in de Wet op de lijkbezorging omdat sprake is van materiaal
afkomstig van een niet meer in leven zijnde vrucht. De regeling in de Wet
op de lijkbezorging is toegespitst op overleden personen. Zij gaat uit van
een plicht tot begraven of cremeren die wij voor foetaal weefsel niet noodzakelijk
achten. Andere «gebruiks»mogelijkheden volgens de Wet op de lijkbezorging
zijn beperkt tot sectie en terbeschikkingstelling van de wetenschap en het
wetenschappelijk onderwijs. Naar onze mening behoeft echter gebruik van foetaal
weefsel voor bepaalde andere, bijvoorbeeld therapeutische doelen, niet bij
voorbaat onmogelijk gemaakt te worden. Anders dan de schrijfster van genoemd
artikel menen wij dan ook niet dat de regels betreffende gebruik van foetaal
weefsel strikter zouden zijn dan de regels in de Wet op de lijkbezorging.
Op enkele punten verschilt de regeling betreffende toestemming in het wetsvoorstel
van die in de Wet op de lijkbezorging. Die verschillen vinden echter niet
hun oorzaak in de bedoeling om voor het gebruik van foetaal weefsel als zodanig
striktere regels te stellen dan voor gebruik van materiaal afkomstig van een
lijk. Zo wordt de – beperkte – kring van degenen die de zeggenschap
hebben bij gebruik van foetaal weefsel in belangrijke mate bepaald door de
relatie met de beslissing over de abortus en de privacy van zowel de vrouw
als partner. Bovendien is bij een foetus in het geheel geen sprake van de
nabestaanden die op grond van de Wet op de lijkbezorging onder omstandigheden
toestemming kunnen geven voor sectie of terbeschikkingstelling van een lijk
ten behoeve van de wetenschap. Dat voor de toestemming van de vrouw in het
wetsvoorstel een eigenhandig gedagtekende en ondertekende verklaring is vereist
is met name van belang voor handhaving van de eis dat toestemming voor het
gebruik van foetaal weefsel niet mag worden gevraagd voordat de beslissing
tot abortus is genomen. Voorts is beperking van de doeleinden van ontleding
weliswaar niet expliciet in de Wet op de lijkbezorging te vinden, maar zal
deze in de praktijk ook alleen plaatsvinden ten behoeve van medisch- en biologischwetenschappelijk
onderzoek en onderwijs.Tenslotte merken wij op, zoals wij ook eerder in deze memorie hebben gedaan,
dat de normen voor legitieme afbreking van de zwangerschap geregeld zijn en
blijven in en op grond van de Wet afbreking zwangerschap. De Wet foetaal weefsel
komt niet tot stand om oneigenlijke abortusbeslissingen te voorkomen,
maar om regels te stellen betreffende beslissingen over het gebruik van foetaal
weefsel. Daarbij zijn ook van belang zelfstandige regels om te voorkomen dat
het gebruik van foetaal weefsel een rol kan gaan spelen bij de beslissing
tot abortus. Overtreding van die regels levert een strafbaar feit op in de
zin van de Wet foetaal weefsel. Het valt niet in te zien dat daarmee sprake
is van een oneigenlijk middel om naleving van de Wet afbreking zwangerschap
te bevorderen.De leden van de PvdA-fractie vragen vervolgens of het nog steeds de bedoeling
is om de Wet foetaal weefsel uiteindelijk op te nemen in de Embryowet.Het antwoord op die vraag luidt ontkennend. Evenals mevrouw Te Braake
in genoemd artikel terecht aangeeft, past deze materie niet in de Embryowet.
Nu de regeling betreffende het gebruik van embryo's door het indienen van
het wetsvoorstel vastere vorm heeft gekregen, is duidelijk dat het zwaartepunt
van het voorstel voor de Embryowet ligt bij de fase waarin het embryo nog
niet is geïmplanteerd. Centraal staan vragen inzake de beschermwaardigheid
van het beginnend menselijk leven. De Wet foetaal weefsel heeft betrekking
op het handelen na het ter wereld komen van een menselijke vrucht die niet
meer in leven is. Hierbij spelen vooral waarborgen voor een respectvolle benadering
een rol. Wij menen daarom dat bij nader inzien deze materie niet in de Embryowet
dient te worden opgenomen.De leden van de PvdA-fractie vragen om uitleg waarom wat betreft de vereisten
voor de toestemming aansluiting is gezocht bij artikel 6 van de Wet op de
orgaandonatie dat gaat over het bij leven verwijderen van een bepaald orgaan
in plaats van bij artikel 11 van die wet, dat gaat over verwijdering van organen
bij overledenen.Naar aanleiding daarvan wijzen wij erop dat in artikel 6 van de Wet op
de orgaandonatie de vormvereisten zijn geregeld voor de – schriftelijke –
toestemming in geval van orgaandonatie bij overlijden. Artikel 11 van die
wet regelt niet diezelfde eisen voor orgaandonatie na overlijden maar bevat
alleen de regeling van degenen die in dat geval bevoegd zijn de toestemming
te geven. De vormvereisten betreffende toestemming voor orgaandonatie na overlijden
zijn te vinden in artikel 9, tweede en vierde lid. Afgezien van de hier niet
aan de orde zijnde mogelijkheid van registratie van een wilsverklaring betreffende
orgaandonatie na overlijden, zijn die eisen als het gaat om een eigen schriftelijke
verklaring, gelijk aan de vormvereisten die gelden voor toestemming voor orgaandonatie
bij leven en voor toestemming voor gebruik van foetaal weefsel.De leden van de PvdA-fractie vragen verder waarom regels zoals in de Wet
op de orgaandonatie voor vaststelling van de dood en voor toewijzing van weefsel
in deze wet ontbreken.Vaststelling van de dood vergt een medisch inhoudelijke beoordeling die
in beginsel aan de beroepsbeoefenaar wordt overgelaten. In de Wet op de orgaandonatie
is een uitzondering gemaakt, omdat voor het zich aanmelden als donor (in het
register) veel vertrouwen nodig is in de procedures rond de donatie, in het
bijzonder rond het vaststellen van de dood. Door de procedures wettelijk vast
te leggen kan het donoraanbod positief worden beïnvloed. Ter beschikkingstelling
van foetaal weefsel is geen aangelegenheid die wij daadwerkelijk willen bevorderen.
Wij vinden dan ook dat kan worden volstaan met regeling van dit onderwerp
in het reglement. Op die wijze is de procedure eveneens voldoende controleerbaar.De regels voor toewijzing van organen in de Wet op de orgaandonatie zijn
noodzakelijk omdat het daar gaat om geneeskundige behandeling van ernstig
zieken met organen die schaars beschikbaar zijn. De regels voor toewijzing
beogen een eerlijke, rechtvaardige verdeling van die schaarse organen. Deze
bijzondere omstandigheden doen zich bij gebruik van foetaal weefsel niet voor. De leden van de GroenLinks-fractie geven aan in grote lijnen het voorstel
van de regering te steunen. Zij vragen of de minister de opvatting deelt dat
de overheid de taak heeft de burgers te informeren over nieuwe medische ontwikkelingen
en zo ja hoe dit ten aanzien van onderzoek naar het gebruik van foetaal weefsel
en de daarop gebaseerde huidige en toekomstige toepassingen gebeurt.Het kabinet is in het algemeen van mening dat burgers op passende wijze
door de overheid geïnformeerd moeten worden over nieuwe medische ontwikkelingen.
In het geval van het gebruik van foetaal weefsel zijn wij, om de redenen zoals
eerder aangegeven in deze memorie, uitdrukkelijk niet van plan om het publiek
actief voor te lichten over dit onderwerp.Deze leden vragen verder in hoeverre het gebruik van foetaal weefsel (op
termijn), bijvoorbeeld voor weefselkweek, bijdraagt tot ontwikkeling van een
reëel alternatief voor xenotransplantatie.In januari 2001 heeft eerste ondergetekende de Tweede Kamer laten weten
(zie Kamerstukken II, 2000/ 2001, 26 639, nr. 15) dat zij de Gezondheidsraad
om advies heeft gevraagd over de stand van de wetenschap met betrekking tot
het gebruik van embryonale of foetale (stam)cellen dan wel adulte (stam)cellen
voor de ontwikkeling van medische toepassingen op het gebied van de transplantatiegeneeskunde
in brede zin. Uit de uitgebrachte adviezen zal ook kunnen blijken voor welke
soorten transplantatie en onder welke voorwaarden het gebruik van foetale
(stam)cellen – daaronder dus begrepen het gebruik van foetaal weefsel
als zodanig of als bron – zal kunnen leiden tot een (ook medisch-ethisch
gezien) reëel alternatief voor xenotransplantatie.Deze leden vragen of de huidige capaciteit bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg
(IGZ) voldoende is om het toezicht op de naleving van voorgestelde wet te
kunnen uitvoeren. Zij vragen wat de sancties bij niet-naleving zijn als door
de Inspectie wordt geconstateerd dat de wet geheel of gedeeltelijk niet wordt
nageleefd.Voor het antwoord op de vraag over de huidige capaciteit bij de Inspectie
verwijzen wij naar het standpunt op het rapport van de adviescommissie IGZ
(rapport Abeln) dat op 9 juli 2001 (Kamerstukken II, 2000/ 2001, 27 400
XVI, nr. 94) naar de Tweede Kamer is gestuurd. Wanneer de Inspectie ter plaatse
constateert dat de wet geheel of gedeeltelijk niet wordt nageleefd, dan zal
zij conform haar bevoegdheden handelen. Mocht het gaan om een misdrijf of
overtreding in de zin van de wet dan zal zij hiervan melding maken bij het
OM.De leden van de GroenLinks-fractie vragen naar de reden voor de bevoegdheid
van de echtgenoot, de geregistreerde partner of van degene die anders dan
als echtgenoot of geregistreerde partner levensgezel van de vrouw is, om bezwaar
te maken tegen het bewaren en gebruiken van foetaal weefsel.De betrokkenheid bij en gevoelens van binding en respect voor de foetus
zijn voor ons de reden geweest, om deze bevoegdheid voor te stellen. Zulke
gevoelens kunnen en zullen veelal gebaseerd zijn op de omstandigheid dat de
echtgenoot, geregistreerde partner of andere levensgezel ook de verwekker
is. Biologische afstamming is dus in ieder geval niet irrelevant in deze.
Dit laatste is uiteraard anders, indien de echtgenoot, geregistreerde partner
of andere levensgezel van de vrouw ook een vrouw is.Wij achten het alleszins passend dat met genoemde gevoelens van de echtgenoot,
de geregistreerde partner of andere levensgezel van de vrouw in het wetsvoorstel
rekening wordt gehouden. Een niet verlenen van de bevoegdheid om bezwaar te
maken zou aan hun positie en belangen onzes inziens bepaald te kort doen.Bij de leden van de fracties van de SGP en RPF/GPV heeft het wetsvoorstel
ernstige bedenkingen opgeroepen, vooral vanwege de nauwe praktische relatie
die wordt gelegd tussen de mogelijkheden die het wetsvoorstel creëert
en de gangbare praktijk inzake abortus provocatus. Zij informeren op welke
wettelijke grondslag het gebruik van foetaal weefsel ten behoeve van medisch
onderzoek en de ontwikkeling van vaccins dat naar zij hebben begrepen reeds
plaatsvindt, berust.Het huidige verbod in de Wet op de orgaandonatie heeft alleen betrekking
op het gebruik van foetaal weefsel ten behoeve van transplantatie. Ander gebruik
van foetaal weefsel is nu niet verboden of aan beperkingen onderworpen. Genoemd
verbod komt bij het onderhavige wetsvoorstel te vervallen, maar in plaats
daarvan wordt het totale gebruik van foetaal weefsel, dus ook voor andere
doeleinden, in het wetsvoorstel aan regels gebonden die uit een oogpunt van
respect en piëteit noodzakelijk zijn.De leden van de SGP en de GPV/RPF betreuren dat met het wetsvoorstel vooruit
wordt gelopen op een reeds bij de Tweede Kamer ingediend voorstel en zij vragen
welke urgentie aan de keuze voor een «voortrein» ten grondslag
ligt.Zoals reeds uiteengezet in de nota naar aanleiding van het verslag van
de Tweede Kamer is de reden voor indiening van het onderhavige wetsvoorstel
met name gelegen in het feit dat thans voor het gebruik van foetaal weefsel
voor transplantatiedoeleinden een algeheel verbod geldt dat in de weg staat
aan de ontwikkeling van veelbelovende en – naar onze mening –
acceptabele medische toepassingen. Het zou daarom niet verantwoord zijn opheffing
van het algehele verbod en regeling van de voorwaarden waaronder gebruik van
foetaal weefsel toelaatbaar is langer te laten wachten dan nodig is. Zoals
wij ook in ons antwoord op vragen van de leden van de PvdA-fractie nog eens
hebben herhaald, zijn wij gegeven de aard van de materie niet meer van mening
dat de regeling van gebruik van foetaal weefsel uiteindelijk in de Embryowet
moet worden opgenomen. Het wetsvoorstel is dus geen «voortrein»
daarvan.Deze leden vragen in dit verband naar de inhoud en de procedurele stand
van zaken met betrekking tot een tweetal in Europees verband in voorbereiding
zijnde protocollen. Zij vragen of vaststaat dat er geen frictie zal ontstaan
tussen de Nederlandse wetgevingsinitiatieven en de Europese regeling.Zoals aangegeven tijdens de plenaire behandeling van het wetsvoorstel
in de Tweede Kamer (Handelingen II, 39–3145) is in aanvulling op het
Verdrag inzake de rechten van de mens en de biogeneeskunde een Protocol inzake
de bescherming van het embryo en de foetus in voorbereiding. De verschillende
bepalingen in dat protocol zullen worden afgestemd met het Protocol inzake
orgaantransplantatie en het Protocol inzake biomedisch onderzoek. Op dit moment
zijn er nog geen conceptbepalingen over het gebruik van foetaal weefsel beschikbaar;
de beraadslagingen over deze bepalingen in het protocol moeten nog aanvangen.
Het zal nog zeker drie jaar duren voordat het Protocol ter bescherming van
het embryo en de foetus kan worden afgerond. Wij vinden het niet verstandig
om te wachten tot de afronding van dat protocol, omdat wij wetgeving nu al
noodzakelijk vinden. Te zijner tijd zal uiteraard worden bezien of het noodzakelijk
en wenselijk is om de Nederlandse wetgeving hierop af te stemmen.De leden van de fracties van de SGP en de RPF/GPV vragen om een reactie
op de resultaten van een onderzoek die gepubliceerd zijn in New England Journal
of Medicine van maart 2001. Zij vragen of de negatieve resultaten geen vraagteken
plaatsen bij het doorgaan op de weg om de ziekten van Parkinson en Alzheimer,
evenals andere neurotische aandoeningen te behandelen door middel van cellen
van geaborteerde foetussen.Bestudering van de artikelen in the New England Journal of Medicine van
8 maart 2001 leidt ons niet tot de conclusie dat er «niet anders dan
negatieve effecten werden geregistreerd», zoals deze leden stellen.
De conclusie van de auteurs van het artikel (Freed, C.R. et al) is dat transplantaten
van foetale dopamine producerende zenuwcellen overleven in de hersenen van
patiënten met de ziekte van Parkinson, ongeacht hun leeftijd.
Patiënten van zestig jaar en jonger hadden enig voordeel van de transplantatie,
patiënten ouder dan zestig niet. Het optreden van storingen in de spierspanning
en van bewegingsstoornissen bij vijf patiënten wijst erop dat de operatietechniek
verfijnd zou moeten worden. Het commentaar op deze studie in het editorial
van Fischbach en McKhann in hetzelfde tijdschrift stelt dat het om praktische
en biologische redenen onwaarschijnlijk is dat transplantatie van foetaal
weefsel in de toekomst een standaardbehandeling zal worden. Zij geven aan
hogere verwachtingen te hebben van cellijnen afkomstig van foetale of embryonale
cellen. Zij sluiten hun commentaar af met de volgende constatering, waar wij
ons bij willen aansluiten: de hersenen hebben een uiterst complexe structuur,
dus marginale resultaten bij de ontwikkeling van behandelingsmethoden moeten
eerder worden verwelkomd dan worden verworpen omdat ze niet perfect zijn.1 Wij zijn dan ook niet van mening dat het onderzoek naar
behandeling van de ziekte van Parkinson en Alzheimer en andere neurologische
aandoeningen met cellen van geaborteerde foetussen gestaakt moet worden.De leden van de SGP-fractie en de RPF/GPV-fractie constateren, dat de
beslissing over een eventueel uit te voeren abortus provocatus geheel en al
bij de vrouw ligt.Daar waar het gaat over de vraag of het de vrouw is die de beslissing
over een eventueel uit te voeren abortus provocatus moet nemen of dat hier
ook haar echtgenoot of andere partner bij wordt betrokken, constateren deze
leden terecht dat de beslissing geheel en al bij de vrouw ligt. Dat wil overigens
niet zeggen dat zodanige vrouw haar echtgenoot of andere partner in veel gevallen
niet toch bij die beslissing zal betrekken. In veel gevallen zal van een gezamenlijke
beslissing sprake zijn. Er is een goede reden om het eveneens aan de vrouw
over te laten of zij haar partner zal betrekken in de besluitvorming omtrent
het eventueel bewaren en gebruiken van foetaal weefsel. Het kan immers zeer
wel gaan om foetaal weefsel dat ter beschikking is gekomen onder omstandigheden
waaronder de vrouw de abortus voor haar partner verborgen wil houden, en dan
moet haar privacy zwaarder wegen. Dat de echtgenoot, geregistreerde partner
of andere levensgezel de bevoegdheid heeft bezwaar te maken is omdat in de
regel bij deze gevoelens van betrokkenheid, van binding met en van respect
voor de foetus mogen worden verondersteld.Op de vraag of voor het bewaren en gebruiken van foetaal weefsel de positie
van de partner van de vrouw geregeld kan en mag zijn op de wijze van het wetsvoorstel,
is de Minister van Justitie mede namens de eerste ondergetekende uitvoerig
ingegaan in zijn brief aan de voorzitter van de Tweede Kamer d.d. 31 januari
2001 (Kamerstukken II, 2000–2001, 26 639, nr. 22). Daarbij is omtrent
de positie van degene van wie de zaadcellen afkomstig zijn en die niet is
de echtgenoot, geregistreerde partner of andere levensgezel het volgende opgemerkt:
«Indien de echtgenoot, geregistreerde partner of andere levensgezel
bezwaar maakt, mag de arts ervan uitgaan dat hij tevens degene is van wie
de zaadcellen afkomstig waren/ de biologische vader is. Daarnaar expliciet
te informeren, met het oog op de gevolgen waarin artikel 3, vierde lid, voorziet,
zou immers zonder meer een niet toelaatbare inbreuk op de genoemde levenssfeer
van de vrouw betekenen. Niet geheel uitgesloten is de mogelijkheid dat alsnog
blijkt dat degene van wie de zaadcellen afkomstig zijn niet tevens als echtgenoot/
geregistreerde partner/ andere levensgezel bekend is. Indien deze van de terbeschikkingstelling
op de hoogte geraakt, is zijn positie vergelijkbaar met de positie van de
echtgenoot, geregistreerde partner of andere levensgezel van wie de zaadcellen
wel afkomstig zijn en heeft hij dus eenzelfde juridisch belang. Wij zijn dan
ook van mening dat hij alsdan het recht moet hebben om te verzoeken het foetale
weefsel niet te bewaren of te gebruiken en dat aan deze wens gevolg moet worden
gegeven. Hij zou ook kunnen verzoeken het foetale weefsel zodanig te bewaren
of te gebruiken dat het niet tot hem herleidbaar is.» Zie voor een en ander verder artikel 7, eerste lid, derde volzin (niet langer herleidbaar
bewaren) en artikel 3, vierde lid, tweede volzin, alsmede 5, derde lid, tweede
volzin (voor het niet langer bewaren).De leden van de SGP-fractie en de RPF/GPV-fractie stellen de vraag of
een geaborteerde foetus dan wel foetaal weefsel naar de opvatting van de regering
voorwerp van eigendomsrecht in de zin van het Nieuw Burgerlijk Wetboek is.Een geaborteerde foetus dan wel foetaal weefsel is naar wij menen geen
zaak die voorwerp van eigendom kan zijn, noch van degenen van wie de geslachtscellen
afkomstig zijn, noch van degene die bewaart of gebruikt. Dat wil overigens
niet zeggen dat bewaarneming (art. 7: 600 BW) dan niet mogelijk zou zijn.Dit uitgangspunt is van overeenkomstige toepassing op de situatie voor
geslachtscellen en embryo's; zie daarvoor onze beantwoording in de nota naar
aanleiding van het verslag van het Voorstel voor een Embryowet (Kamerstukken
II, 2000/2001, 27 423, nr. 5, blz. 103/104).De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-EilersDe Minister van Justitie,A. H. KorthalsXNoot1 Mitochondriën zijn celdeeltjes die onmisbaar zijn voor de cellulaire
energievoorziening. In de mitrochondriën bevindt zich een klein aantal
genen, waarvan de overerving via de maternale lijn loopt. Alle nakomelingen
erven deze genen. Mutaties in mitochondriale genen kunnen leiden tot diverse
aandoeningen, zoals blindheid, diabetes of spierziekte.XNoot1 Het precieze citaat luidt: «The brain is a most complex structure,
so incremental results on the way to cures are to be welcomed rather than
dismissed as less than perfect». 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20002001-26639-205b.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl