Misbruik belastingen, sociale zekerheid en subsidies; Brief minister met voortgangsrapportage 'bestrijding financieel-economische criminaliteit'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 17050, nr. 221

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

23-07-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

17050 nr. 221

16-07-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamINHOUDSOPGAVEHOOFDSTUK 1 INLEIDING1.1 Jaarlijkse voortgangsrapportage1.2 Schattingsmethoden omvang fraude1.3 Onderzoek Algemene Rekenkamer1.4 Opzet van de rapportageHOOFDSTUK 2 VERTICALE FRAUDE2.1 Algemeen2.2 IdentiteitsfraudeGBAReisdocumenten2.3 Fiscaliteit2.3.1 Algemeen2.3.2 Kwantitatieve gegevensKosten en opbrengsten (financiële effecten)Tabel fiscale kosten en opbrengsten 2000 in het kader
van intensivering fraudebestrijding (x f 1 mln.)1Fraudeconstateringen en afhandelingenCorrecties en navorderingen in vergelijking met aantal
belastingaanslagen en aangiften.Van fraudevermoeden tot aanmelding bij het OMCijfers Belastingdienst/FIOD-ECD 1998–2000 Tabel Belastingfraude 2.3.3 Beleidsinformatie2.3.4 Dienstverlening2.3.5 Verbreden algemeen toezichtThematische aanpakLandelijke ActiesContainerscanTabel: resultaten containerscans 1999–2000 2.3.6 OpsporingAccijnsfraudeMegaonderzoeken2.3.7 Horizontale samenwerkingMultilaterale controlesSamen controleren: project fiscale vrijplaatsen2.3.8 Automatisering2.4 Sociale zekerheid en arbeidsmarkt2.4.1 Algemeen2.4.2 Kwantitatieve gegevensFinanciële effectenTabel Vergelijking van geraamde financiële effecten
bij Begroting en Verantwoording 2000 (x f 1 mln)1 (tussen
haken zijn de bedragen over 1999 vermeld) Fraudeconstateringen en afhandelingTabel: instroom en afdoeningscijfers1 OM (absolute
aantallen) Sociale voorzieningenTabel: uitkeringsfraude gemeente (bijstandsfraude) WerknemersverzekeringenTabel: uitkeringsfraude uvi's (werknemersverzekeringen) VolksverzekeringenWerkgeversfraudeTabel: werkgeversfraude Arbeidsmarktfraude met tewerkstelling van buitenlandse
werknemers2.4.3 Beleidsinformatie2.4.4 Kwaliteitsverbetering fraudebestrijding2.4.5. Verbetering gegevensverkeer2.4.6 Versterking samenwerking bij controle/opsporing2.4.7. Verbetering internationale fraudebestrijding2.5 Subsidies2.5.1 Inleiding2.5.2 Nieuwe wet- en regelgevingJustitieV&W2.5.3 Beleidsmatige ontwikkelingen (controle, sanctie
en voorlichting)Buitenlandse ZakenEZVROM2.5.4 Resultaten en effectenBuitenlandse ZakenJustitieOCenWVROM2.5.5 Automatisering (en gegevensuitwisseling)VROM2.6 Zorgsector2.6.1 Fraude/Misbruik en oneigenlijk gebruik door verzekerden
in de ziekenfonds- en AWBZ-verzekering: algemene ontwikkelingen2.6.2 Handhaving en toezichtAlgemeenToezichthoudende onderzoeken FIOD-ECDOpsporingsonderzoeken FIOD-ECD2.7 Milieufraude2.8 Fraude in de LNV-sector2.8.1. Algemeen2.8.2. Kwantitatieve en kwalitatieve gegevens2.8.3. Transparantie en kwaliteit2.8.4. Samenwerking2.9 EU-fraude2.9.1 Inleiding2.9.2 Kwantitatieve gegevensTabel: onregelmatigheidsmeldingen Nederland 1998–200012.9.3 Traditionele eigen middelenDouanerechten2.9.4 Landbouwgarantiebeleid2.9.5 StructuurfondsenBZK Doelstelling 2 Stedelijke GebiedenCommunautair initiatief Urban IIEZSZW2.9.6 Strafrechtelijke aanpak EU-fraudeTabel: EU-fraude Tabel: Overige international fraude HOOFDSTUK 3 HORIZONTALE FRAUDE3.1 Inleiding3.2 Kwantitatieve gegevensTabel: Totaal door LBF geregistreerd zaaksaanbod dat door
de IFT's en het LRT is behandeld in het jaar 20001, 2Tabel productiegegevens FIOD-ECD m.b.t. opsporing 2000 Assurantie en kredieten (intermediaire fraude)Intellectuele eigendom (merkenfraude)Faillissementsfraude3.3 Beleidsinformatie3.4 Interregionale Fraude Teams (IFT's)3.5 Opleidingen financieel rechercheren en FRISOpleidingen financieel rechercherenFRIS3.6 Ontwikkelingen op deelgebiedenTelecomfraudeFaillissementsfraudeVerzekeringscriminaliteitIntellectuele eigendomsfraudeHOOFDSTUK 4 ONTNEMING4.1 Algemeen4.2 Kwantitatieve gegevensTabel: ramingen en opbrengsten ontneming 1998–2000 4.3 VerbetermaatregelenBIJLAGE I CIJFERMATIGE RESULTATEN BELASTINGDIENSTCijfers fiscaliteit (behorend bij paragraaf 2.2)Tabel 1: aantal aanslagen (x 1 000) Tabel 2: aantal aangiften (x 1 000) Tabel 3: netto opbrengsten 1998–2000 (in miljarden
guldens) Tabel 4: percentage correcties bij definitieve aanslagen
in 1998, 1999 en 2000 Tabel 5: aantal navorderings- en naheffingsaanslagen BIJLAGE II SUBSIDIESBuitenlandse Zaken Economische Zaken Programma Samenwerking Opkomende MarktenInternationale ruimtevaartprogramma'sBesluit subsidies energieprogramma'sJustitieGefinancierde rechtsbijstandCOALNV OC&WStudiefinancieringsbeleidV&W VROM VWS BIJLAGE III OVERZICHT IFT'S INCLUSIEF EXPERTISEFUNCTIEOverzicht verdeling van de type fraudezaken (landelijke
expertisefunctie) over de verschillende IFT's (arrondissementsparketten en
politieregio's) LIJST MET AFKORTINGEN 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 17050Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 136 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
17 050Misbruik en oneigenlijk gebruik op het gebied van belastingen, sociale
zekerheid en subsidiesnr. 221BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 juli 2001Namens het kabinet bied ik u als coördinerend bewindspersoon de voortgangsrapportage
«bestrijding financieel-economische criminaliteit» over het jaar
2000 aan.De rapportage geeft een overzicht op hoofdlijnen van de voortgang en ontwikkelingen
op de belangrijkste fraudeterreinen; ook wordt ingegaan op de resultaten op
het gebied van de ontnemingswetgeving.Waar relevant wordt voorts aangegeven wat de voortgang is met betrekking
tot de implementatie van de aanbevelingen uit het rapport «opsporing
en vervolging van fraude» van de Algemene Rekenkamer dat op 14 december
2000 aan de Kamer is aangeboden.Tot slot kondig ik aan dat het kabinet voornemens is de Kamer in het eerste
kwartaal van 2002 een nota aan te bieden over de toekomst van de bestrijding
van financieel-economische criminaliteit. Enerzijds zal in deze notitie een
tussenstand worden opgemaakt, ruim drie jaar na de start van de onder dit
kabinet in gang gezette intensiveringsoperatie. Anderzijds zal in de notitie
worden aangegeven welke verdere maatregelen het kabinet noodzakelijk acht.De Minister van Justitie,A. H. Korthals INHOUDSOPGAVE  blz.   Hoofdstuk 1Inleiding3   1.1jaarlijkse voortgangsrapportage31.2schattingsmethoden omvang fraude3 1.3onderzoek Algemene Rekenkamer4 1.4opzet van de rapportage4   Hoofdstuk 2Verticale fraude42.1algemeen4 2.2identiteitsfraude52.3fiscaliteit6 2.3.1algemeen62.3.2kwantitatieve gegevens62.3.3beleidsinformatie8 2.3.4dienstverlening92.3.5verbreden algemeen toezicht92.3.6opsporing10 2.3.7horizontale samenwerking11 2.3.8automatisering12 2.4sociale zekerheid en arbeidsmarkt12 2.4.1algemeen122.4.2kwantitatieve gegevens132.4.3beleidsinformatie16 2.4.4kwaliteitsverbetering fraudebestrijding17 2.4.5verbetering gegevensverkeer182.4.6versterking samenwerking bij
controle en opsporing182.4.7verbetering internationale fraudebestrijding192.5subsidies19 2.5.1inleiding192.5.2nieuwe wet- en regelgeving202.5.3beleidsmatige ontwikkelingen20 2.5.4resultaten en effecten21 2.5.5automatisering (en gegevensuitwisseling)22 2.6zorgsector222.6.1fraude c.q. misbruik en oneigenlijk
gebruik door verzekerden in de ziekenfonds- en AWBZ-verzekering: algemene
ontwikkelingen22 2.6.2handhaving en toezicht242.7milieufraude25 2.8fraude in de LNV-sectoren26 2.8.1algemeen262.8.2kwantitatieve en kwalitatieve
gegevens262.8.3transparantie en kwaliteit272.8.4samenwerking27 2.9EU-fraude282.9.1inleiding28 2.9.2kwantitatieve gegevens282.9.3traditionele eigen middelen282.9.4landbouwgarantiebeleid282.9.5structuurfondsen29 2.9.6strafrechtelijke aanpak EU-fraude31    Hoofdstuk 3Horizontale fraude323.1inleiding32 3.2kwantitatieve gegevens32 3.3beleidsinformatie343.4Interregionale Fraude Teams (IFT's)343.5opleidingen financieel rechercheren
en FRIS353.6ontwikkelingen op deelgebieden36   Hoofdstuk 4Ontneming384.1inleiding384.2kwantitatieve gegevens384.3verbetermaatregelen38    Bijlagen:   I. cijfermatige resultaten Belasting
Dienst   II. subsidies (tabel M&O-risico
en detailinformatie over de diverse regelingen)   III. overzicht (inclusief expertisefunctie)
van de Interregionale Fraudeteams (IFT's)   IV. lijst met afkortingen HOOFDSTUK 1 INLEIDING1.1 Jaarlijkse voortgangsrapportageSinds 1987 rapporteert de minister van Justitie als coördinerend
bewinds-persoon voor de bestrijding van fraude en financieel-economische criminaliteit
jaarlijks aan de Tweede Kamer over de voortgang op dit gebied. Directe aanleiding
tot het opstellen van deze jaarlijkse rapportages was het eindrapport van
de Interdepartementale Stuurgroep Misbruik en Oneigenlijk Gebruik (ISMO) uit
1985, op grond waarvan een actieprogramma was opgesteld ter bestrijding van
misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O).In april 1998 verscheen de kabinetsnotitie «fraudebestrijding 1998–2002»,
waarin het kabinet in grote lijnen zijn visie neerlegde op de fraudebestrijding
voor die periode. De nota benadrukte dat extra inspanningen noodzakelijk zijn
«zowel vanwege de financiële gevolgen van fraude, als met het oog
op de handhaving van de geloofwaardigheid van de overheid, van het draagvlak
voor beleid en van de bereidheid van burgers en bedrijven om hun bijdragen
op de onderscheiden terreinen (fiscaliteit, sociale zekerheid, subsidies en
EU) te blijven leveren1 ». Over de voortgang
en de resultaten is en wordt de Kamer geïnformeerd in de jaarlijkse voortgangsrapportages,
waaraan alle betrokken departementen bijdragen.Voor u ligt de rapportage over het jaar 2000. Zoals besproken in het algemeen
overleg met de Kamer op 20 februari 20012,
is ernaar gestreefd, uitgaande van de bij het begin van deze kabinetsperiode
geformuleerde algemene doelstellingen voor de bestrijding van fraude en financieel-economische
criminaliteit, in de rapportage meer inzicht te geven in de concrete activiteiten
die zijn ondernomen om die doelstellingen te bereiken, en in de bereikte resultaten.
De geleidelijke incorporatie van dit zogenaamde«VBTB-gedachtengoed»
in een specifieke voortgangsrapportage als de onderhavige, is bij sommige
onderdelen al verder gevorderd dan bij andere. Wat dat betreft is sprake van
een groeitraject. Hierbij speelt een rol dat de doelstellingen op dit terrein
in 1998 zijn geformuleerd, op een moment dat het VBTB-gedachtengoed nog niet
concreet in beeld was; het is lastig achteraf die doelstellingen alsnog in
VBTB-termen te formuleren.1.2 Schattingsmethoden omvang fraudeComplicerende factor bij deze voortgangsrapportage is dat er bij fraude
en financieel-economische criminaliteit – anders dan bij andere vormen
van criminaliteit – weinig betrouwbare gegevens voorhanden zijn over
de omvang ervan. Dat maakt het lastiger concrete doelstellingen te formuleren
in termen van bijvoorbeeld het terugdringen van de omvang van fraude. Om meer
zicht te krijgen op ontwikkelingen in die omvang is in de zomer van 2000 de
eerste fase gestart van een onderzoek van de Universiteit van Utrecht. Nagegaan
is wat er in binnen- en buitenland al bekend is over de omvang van diverse
vormen van fraude, welke methoden bekend zijn om die omvang vast te stellen
of te schatten en welke praktische toepassingen van die methoden bekend zijn.
De onderzoekers concludeerden dat, in verband met de grote diversiteit van
het fenomeen, er niet één enkele methode is waarmee «de»
omvang van alle soorten fraude te schatten is, maar dat meerdere methoden
zouden moeten worden gecombineerd om in de informatiebehoefte over de diverse
fraudevormen te kunnen voorzien3. Het ligt in
de bedoeling nog dit jaar een aantal vervolgonderzoeken te starten, om (op
deelterreinen) concrete voortgang te boeken. Daarmee wordt ook aangesloten
bij een van de aanbevelingen van het rapport van de Algemene Rekenkamer van
december vorig jaar (zie hierna). De vervolgonderzoeken zullen zich richten
op de sociale zekerheidssector (verticale fraude) en de verzekeringsbranche
(horizontale fraude).1.3 Onderzoek Algemene RekenkamerOp 14 december 2000 werd het rapport «Opsporing en vervolging van
fraude» van de Algemene Rekenkamer (AR) aangeboden aan de Tweede Kamer1. De AR concludeerde dat met name de beleidsinformatie
over de afdoening van fraudezaken verbeterd kan worden. Daarnaast werd meer
in het algemeen gepleit voor meer inzicht in de resultaten van de fraudebestrijding.
Op 20 februari 2001 zijn de conclusies en aanbevelingen van de AR met de Kamer
besproken in het eerder genoemde algemeen overleg. Inmiddels is de implementatie
van de diverse aanbevelingen in volle gang. De stand van zaken op de diverse
deelterreinen zal hierna in de relevante hoofdstukken aan de orde komen.1.4 Opzet van de rapportageBij fraude wordt doorgaans een onderscheid gemaakt tussen verticale fraude
(= de overheid als slachtoffer) en horizontale fraude (=particulieren/ bedrijfsleven
als slachtoffer). De Kamer heeft er al eerder op aangedrongen ook in de voortgangsrapportage
dit onderscheid duidelijker aan te brengen; dat is thans gebeurd. In het hoofdstuk
verticale fraude worden na een algemene paragraaf (2.1) achtereenvolgens de
thema's GBA/identiteitsfraude, (2.2) fiscaliteit (2.3), sociale zekerheid
en arbeidsmarkt (2.4), subsidies (2.5), zorgsector (2.6), milieu (2.7), fraude
in de LNV-sector (2.8) en EU-fraude (2.9) behandeld. Zo veel mogelijk worden
daarbij ingegaan op de doelstellingen, de concrete maatregelen en activiteiten
en de bereikte resultaten. De afdoeningsgegevens van het Openbaar Ministerie
(voorheen in een afzonderlijk hoofdstuk ondergebracht) zijn nu bij de desbetreffende
thema's opgenomen.In het hoofdstuk horizontale fraude worden, naast kwantitatieve gegevens
(3.2), ook de belangrijkste ontwikkelingen geschetst op een aantal deelterreinen
(3.6). Tevens wordt kort aandacht besteed aan de stand van zaken rond de Interregionale
Fraude Teams (IFT's; paragraaf 3.4) en het project financieel rechercheren
(3.5).Tot slot wordt in hoofdstuk 4 ingegaan op de voortgang en ontwikkelingen
op het gebied van de ontneming («Plukze»). Hoewel de ontnemingsmaatregel
in beginsel van toepassing is op elke vorm van criminaliteit waarbij de dader
«wederrechtelijk verkregen voordeel» heeft, geldt wellicht bij
financieel-economische vormen van criminaliteit meer dan elders het uitgangspunt:
«misdaad mag niet lonen». Daarom wordt er in het kader van deze
rapportage aandacht aan besteed.HOOFDSTUK 2 VERTICALE FRAUDE2.1 AlgemeenFinancieel-economische criminaliteit is een verzamelbegrip voor een groot
aantal verschijningsvormen van criminaliteit, die in de volksmond vaak worden
aangeduid als «fraude». Ook dat is een verzamelterm voor een diversiteit
aan gedragingen, die echter één belangrijk gemeenschappelijk
kenmerk hebben: men eigent zich geld, vermogensbestanddelen of voorzieningen
toe, waar men geen recht op heeft. Als dat ten koste van de overheid (en dus
van gemeenschapsgeld) gaat, spreken we van «verticale fraude».
Te denken valt aan het niet of onvoldoende afdragen van belastingen, het ten
onrechte ontvangen van een uitkering, een subsidie (nationaal
of in EU-verband) of een prestatie ten laste van een ziekenfondsverzekering.
In dit hoofdstuk komen de diverse vormen van«verticale fraude»
aan bod. Ook wordt aandacht besteed aan het onderwerp identiteitsfraude, dat
bij veel vormen van verticale fraude en in mindere mate ook wel bij andere
vormen van fraude een«faciliterende» rol speelt.2.2 IdentiteitsfraudeIdentiteitsfraude kent veel verschijningsvormen. Dit kan variëren
van het opgeven van onjuiste naams-, adres- of woonplaatsgegevens (NAW-gegevens)
tot het gebruik maken van (ver)vals(t)e identiteitsdocumenten. Identiteitsfraude
levert binnen alle administraties, zowel private als publieke, problemen op.
De gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens (GBA), die in ieder geval
voor de (semi-)overheid als dé registratiebron van persoonsgegevens
geldt, werkt continue aan kwaliteitsborging van de in haar administratie opgenomen
gegevens. Dit is mede van belang vanwege het feit dat de GBA ook de bron is
voor de afgifte van de Nederlandse reisdocumenten. Aan het Nederlandse reisdocument
op zich worden ook continue nieuwe kwaliteits-eisen gesteld om de fraudebestendigheid
ervan te vergroten. De Nieuwe Generatie Reisdocumenten die in oktober 2001
zal worden ingevoerd en de ideeën omtrent invoering van nieuwe vormen
van biometrie zijn hiervan het gevolg.In 2000 is een aantal verbeteringen aangebracht van de GBA en de reisdocumenten,
die in het kader van voorkoming/bestrijding van identiteits-fraude vermeldenswaard
zijn.GBA• Het beheer en de uitvoering van de Wet GBA en de Paspoortwet is
een verantwoordelijkheid van het agentschap Basisadministratie Persoonsgegevens
en Reisdocumenten (BPR), een onderdeel van het ministerie van BZK. Dit agentschap
heeft in 1999 het initiatief genomen een groot aantal (overheids)organisaties
bij elkaar te brengen om de kennelijke behoefte aan meer coördinatie
en samenwerking tussen organisaties die zich bezig houden met identiteitsvaststelling
en documentencontrole vorm te geven. De daartoe ingestelde projectgroep heeft
een drietal projecten gedefinieerd, waarvan er een in 2000 is afgerond. De
projecten zijn achtereenvolgens: opleidingen op het gebied van identiteitsvaststelling,
regionale samenwerking tussen OM, politie en burgerzaken bij geconstateerde
documentfraude en de totstandkoming van een database brondocumenten. Het project
opleiding identiteitvaststelling heeft in 2000 geresulteerd in de opleiding
Module Documentenonderzoek Gemeenten (MDOG). In de twee andere projecten zijn
vooral inventariserende werkzaamheden gepleegd, die in 2001/2002 tot concrete
resultaten zullen leiden.• Daarnaast is eind 2000 de wet tot stand gekomen, waarbij een aantal
andere wetten wordt gewijzigd, waardoor bepaalde verstrekkingen, voorzieningen
en uitkeringen in beginsel afhankelijk worden gesteld van een juiste registratie
van het adres in de GBA. Over een koppeling aan andere in de GBA opgenomen
gegevens dan het adresgegeven zijn de voorbereidende interdepartementale besprekingen
al in 2000 gestart.Reisdocumenten• Op het gebied van wet- en regelgeving is in het wetsvoorstel tot
wijziging van de Paspoortwet opgenomen dat ingeval van vermissing van een
reisdocument verplicht aangifte moet worden gedaan bij de politie en is de
mogelijkheid verruimd om een reisdocument te weigeren of vervallen te verklaren,
indien het gegronde vermoeden bestaat dat de aanvrager of houder
van een document handelingen (heeft) verricht, die het vertrouwen in reisdocumenten
hebben geschaad of zullen schaden. Een andere belangrijke maatregel op dit
gebied is de inrichting van een basisregister reisdocumenten, waarin gegevens
worden opgenomen met betrekking tot reisdocumenten die zijn ontvreemd of anderszins
als vermist zijn opgegeven, dan wel die van rechtswege zijn vervallen.• Onderzoek in 1999 heeft uitgewezen dat de kwaliteit van de pasfoto's
in reisdocumenten ondeugdelijk is. Omdat de beeldkwaliteit een belangrijke
rol speelt bij fraude en misbruik met reisdocumenten is besloten om acceptatiecriteria
op te stellen voor de paspoortuitgevende instanties. Omwille van de eenduidigheid
is in overleg met Justitie en Verkeer en Waterstaat besloten dat de nieuwe
richtlijn vanaf 1 januari 2001 voor alle identiteitsdocumenten gaat
gelden. Tot 1 september 2001 zullen als overgangsmaatregel echter nog
pasfoto's van het oude model worden geaccepteerd.2.3 Fiscaliteit2.3.1 AlgemeenIn de nota van de Staatssecretaris van Financiën inzake nadere maatregelen
ter intensivering van bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van
de belasting- en douanewetgeving 1998–2002 (Fraudenota 1998) is een
groot aantal maatregelen aangekondigd voor de periode 1998 tot en met 2002.
Voorzover maatregelen in 1998 en 1999 al zijn uitgevoerd, is daarover gerapporteerd
in de voortgangsrapportages 1997–1998 en 19991.Zoals eerder uiteengezet2 staat voor de Belastingdienst
bij de uitvoering van de activiteiten uit de Fraudenota 1998 een aantal zaken
centraal: landelijke eenheid in de uitvoering, dienstverlening snel en op
maat, intensief toezicht op zaken die daar qua risico en belang om vragen
en krachtige fraudebestrijding door slimmer gebruik van informatie. Rechtshandhaving
vergt een permanente afweging in het toedelen van schaarse capaciteit aan
zaken. Hoe scherper, actueler en vollediger de informatie, des te selectiever
en gerichter acties kunnen worden uitgezet. De selectiesystemen van de Belastingdienst
zijn gebaseerd op waardering van risico's en belangen en het gebruik van contra-informatie.
Door het verder verfijnen van die selectiesystemen met behulp van nieuwe technologie,
wordt de aangiftestroom in belangrijke mate geautomatiseerd afgedaan. Dat
biedt ruimte om in de behandelprocessen de aandacht meer te richten op die
zaken waarbij de inzet van hoogwaardige fiscale deskundigheid bij uitstek
zinvol is. Deze ontkoppeling van massale en individuele behandelprocessen
vraagt blijvend grote investeringen in ICT. De winst van investeringen in
de ICT is, dat informatie en deskundigheden beter kunnen worden gebruikt.
Daardoor is het mogelijk gerichter, actueler, selectiever en intensiever,
en daarmee effectiever, op te treden: preventief, correctief en repressief.
De uitgangspunten van de fraudebestrijding vallen hier mee samen:• uitbreiding dienstverlening• verbreden algemeen toezicht• opsporen van professionele fraude2.3.2 Kwantitatieve gegevensIn deze paragraaf wordt ingegaan op de kosten en opbrengsten van de intensivering
van de fraudebestrijding in 2000, alsmede op de omvang van de fraudeconstateringen
en de wijze van afhandeling, inclusief de gegevens van het Openbaar Ministerie. Kosten en opbrengsten (financiële effecten)De Belastingdienst heeft de intensivering van de fraudebestrijding 1998–2002
uitgewerkt in een plan van aanpak. De structurele kosten op basis van nacalculatie
bedragen f 323 miljoen. Dit komt overeen met het voor intensivering van
de fraudebestrijding uitgetrokken bedrag van f 323 mln.Er is bij de onderzoeken in het kader van het bovengenoemde plan van aanpak
voor een bedrag ad f 805 miljoen aan fiscaalrechtelijk nadeel geconstateerd.
De hiermee samenhangende belastingopbrengsten kunnen worden benaderd op f 352
miljoen. Het verschil met de geraamde opbrengst van f 373 miljoen wordt
verklaard uit de beperkte opbrengstrealisatie van drie mega-onderzoeken naar
accijnsfraude (zie onder 2.2.6).Tabel fiscale kosten en opbrengsten 2000 in het kader
van intensivering fraudebestrijding (x f 1 mln.)1 Realisatie 1999Doelstelling 2000Realisatie
2000Kosten204,4323323Opbrengsten2243733521 Anders dan in de tabel in paragraaf 4.2 wordt hier geen
onderscheid gemaakt tussen de bedragen die respectievelijk in de begroting
en in de verantwoording zijn opgenomen, aangezien deze voor de Belastingdienst
in dit geval vrijwel overeenkomen. Alleen de kosten zijn iets hoger uitgevallen,
zoals hierboven is aangegeven.Naast de directe belastingopbrengsten zijn vele niet op geld waardeerbare,
indirecte resultaten behaald. Behalve de directe opbrengsten in de zin van
correcties op aangiften, zijn ook indirecte opbrengsten gerealiseerd als het
gebruik van de internetsite door belastingplichtigen, de versnelling van processen,
in beslag genomen (en vernietigde) goederen als sigaretten en verdovende middelen,
opgemaakte processen-verbaal, verzonden risicosignalen, behandelde verzoeken,
toegenomen samenwerking met andere instanties, vergroting kennis, etc. Er
is geen betrouwbare berekeningsmethode beschikbaar om al deze effecten tot
een geldswaarde te herleiden. Voorts zijn op grond van de activiteiten in
2000 en voorgaande jaren preventieve effecten gerealiseerd. In bijlage I is
in enkele tabellen een overzicht van de cijfermatige resultaten van de Belastingdienst
opgenomen.Fraudeconstateringen en afhandelingenHierna worden de cijfers weergegeven van het aantal aangiften en het uiteindelijk
aantal opgespoorde en bij het OM aangebrachte fraudezaken over de periode
1998–2000, alsmede de afdoeningsgegevens van het OM. De uiteindelijk
bij het OM aangegeven fraudezaken vinden vaak niet hun basis in de in hetzelfde
jaar gecontroleerde aangiften, omdat het tijdsverloop tussen het doen van
de aangifte en de uiteindelijke eventuele vervolgingsbeslissing van het OM
vaak langer is dan één jaar. Wel geven de cijfers een indruk
van de verhouding tussen het aantal aangiften en het aantal vervolgde fraudezaken
en alle tussenstadia.Correcties en navorderingen in vergelijking met aantal
belastingaanslagen en aangiften.Bijlage I bevat een overzicht van het aantal definitieve aanslagen en
aangiften over de periode 1998–2000. Correcties (die de Belastingdienst
toepast indien wordt afgeweken van de aangegeven inkomens-/winstgegevens)
zijn begrepen in de definitieve aanslagen, of worden afzonderlijk bij een
navorderings-aanslag of naheffingsaanslag opgelegd. In de administratie van
de Belastingdienst worden correcties en navorderingen/naheffingen niet onderscheiden
in fraude c.q. geen fraude. Van fraudevermoeden tot aanmelding bij het OMBij een vermoeden van fraude wordt de zaak door de behandelend ambtenaar
aangemeld bij de fraudecoördinator, waarna in het Tripartite Overleg
(TPO)1 besloten wordt op welke wijze de fraude-aanmelding
wordt afgehandeld. Een fraude-aanmelding kan betrekking hebben op meerdere
belastingplichtigen, zowel natuurlijke als niet-natuurlijke personen. Een
zaak kan administratief of strafrechtelijk worden afgedaan. Een administratieve
afdoening kan op diverse manieren plaatsvinden. Er kan een correctie worden
aangebracht, er kan een navorderings- of naheffingsaanslag worden opgelegd
en er kan een administratieve boete worden opgelegd. De redenen om geen strafrechtelijk
onderzoek in te stellen kunnen zijn: geen of onvoldoende bewijs, geen strafbaar
feit, te gering belang of onvoldoende opsporingscapaciteit. Het OM besluit
uiteindelijk, mede op basis van de uitkomsten van het onderzoek van de FIOD-ECD,
of een zaak in aanmerking komt voor strafrechtelijke vervolging.Cijfers Belastingdienst/FIOD-ECD 1998–2000  199819992000Aangemelde zaken (fraudevermoeden)3 200 (100%)3 410 (100%)3 156 (100%) adm. afdoening (Belastingdienst)2 701 (84%)2 848 (84%)2 602 (82%)In TPO geaccepteerd voor sr. onderzoek FIOD-ECD499 (16%)562 (16%)554 (18%)In 2000 zijn er van de in het TPO geaccepteerde zaken 452 aangemeld bij
het OM (1998: 454, 1999: 453). Het bij het Openbaar Ministerie in 2000 ingeschreven
aantal fiscale zaken bedroeg 436; het aantal in dat jaar afgedane zaken bedroeg
589.Onderstaande tabel geeft een overzicht van de wijze van afdoening door
het Openbaar Ministerie van de fiscale fraudezaken in 2000. Daarbij is, mede
ter uitvoering van een van de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer, voor
het eerst ook een uitsplitsing gemaakt naar de verschillende vormen van sepot.Tabel Belastingfraude  Dagvaarding (incl voegen)TransactieOverdrachtSepotWaarvan beleidssepotWaarvan technisch sepotWaarvan voorwaardelijk sepotWaarvan overig199764%16%–20%––––199855%11%–34%––––199957%9%1%34%––––200067%5%1%28%54%40%1%3%2.3.3 BeleidsinformatieZoals aangekondigd in de voortgangsrapportage van vorig jaar2 heeft het afgelopen jaar uitvoerig overleg plaatsgehad tussen OM,
Belastingdienst en FIOD-ECD over het beter op elkaar afstemmen van de te hanteren
definities en begrippen. Doel daarvan was om de verschillen in de cijfers
van OM enerzijds en FIOD-ECD anderzijds over het aantal zaken zoveel mogelijk
op te heffen. Naar verwachting zal dit traject binnen enkele maanden kunnen
worden afgerond.Verder heeft in het tweede halfjaar van 2000 afstemming plaatsgevonden
tussen FIOD-ECD en OM om tot een juiste en volledige registratie en eenduidige
bestuurlijke informatie te komen; ook op dat punt had de Algemene
Rekenkamer een aanbeveling geformuleerd. Deze aanpak heeft er onder andere
toe geleid dat doelstellingen beter zijn omschreven, dat informatie over de
afloop van onderzoeken is uitgewisseld en geactualiseerd en dat afspraken
zijn gemaakt voor de voorlopig handmatige en te zijner tijd geautomatiseerde
uitwisseling van afloopgegevens.Genoemde activiteiten hebben er toe geleid dat thans een meer nauwkeurig
inzicht bestaat in de afloop van de zaken die in de jaren 1997 tot en met
2000 met een proces-verbaal aan het Openbaar Ministerie zijn gezonden (zie
de tabel in de vorige paragraaf).2.3.4 DienstverleningDienstverlening betreft de preventieve kant van rechtshandhaving. Zoals
eerder gemeld werkt de Belastingdienst daarbij aan een geïntegreerde
en individuele dienstverlening. In 2000 is een breed scala aan projecten uitgevoerd.
Proeven bij twee geïntegreerde klantendiensten met e-mailverkeer voor
klantvragen laten een positief resultaat zien, al is verder onderzoek in 2001
nodig, voordat tot invoering in de gehele Belastingdienst kan worden besloten.
Voor 100 000 personen is een proef genomen met het berekenen van hun
recht op huursubsidie op basis van gegevens die de Belastingdienst aan het
Ministerie van VROM ter beschikking stelt. Deze personen hoeven zelf geen
aanvraag meer in te vullen.De internetsite van de Belastingdienst is in 2000 geschikt gemaakt voor
meer doelgroepen, zoals ondernemers en douaneklanten en ook voor specifieke
groepen of thema's als senioren, sport en vrijwilligers. In 2000 is de site
circa 32 miljoen keer bezocht.2.3.5 Verbreden algemeen toezichtDe behandeling van belastingplichtigen bij algemeen toezicht vindt plaats
door correctief optreden. De behandeling steunt op kennis en analyse van doelgroepen.
Dit optreden is gebaseerd op controlesignalen en op informatie over ondernemingen,
branchesegmenten en handelspraktijken; er wordt niet meer primair uitgegaan
van de aangifte, maar er wordt pro-actief opgetreden, op basis van geïntegreerd
zicht op de belastingplichtige. Hierna worden alleen de meest belangrijke
activiteiten en ontwikkelingen besproken. De grens is daarbij gelegd bij activiteiten
met een belang van meer dan f 25 mln., hetzij in de kosten, hetzij in
de ontvangsten.Thematische aanpakIn 2000 is het project «zoeklichten op de branche» geïntensiveerd.
Met dit project wordt een branche nauwkeurig doorgelicht met als doel een
beter zicht te krijgen op de specifieke risico's van de branche. Met behulp
van de aldus verkregen kennis worden behandelprogramma's opgesteld ter afdekking
van die risico's. Afhankelijk van de aard van de risico's en het financiële
belang, kan worden besloten een zoeklicht over te laten gaan in een landelijke
actie. De zoeklichten die in 2000 zijn gehouden bij «autorijscholen»
en «artsen onderlinge» hebben als resultaat een bedrag van circa
f 37 miljoen aan opgelegde belastingaanslagen.Landelijke ActiesDe Landelijke Actie gericht op oneigenlijke hypotheekverhogingen heeft
tot doel aftrek van hypotheekrente te voorkomen, indien de hypotheekverhoging
niet bedoeld is tot besteding in de eigen woning. Dit heeft in 2000 geresulteerd
in per saldo bijna 53 000 correcties (10% van de ter zake afgedane aangiften)
voor in totaal f 311 miljoen. De actie wordt ook in 2001 voortgezet. ContainerscanOp Schiphol is met ingang van oktober 2000, in navolging van de Rotterdamse
haven, een containerscan in gebruik genomen. De kosten van de scan op Schiphol
bedragen circa f 9 miljoen. De ingebruikneming van deze scan past in
het beleid om de risicovolle ladingen van de goederenstromen op effectieve
en efficiënte wijze te detecteren, met inachtneming van de belangen van
ondernemers. De verwerking van containers zal op Schiphol in de loop van 2001
op maximale capaciteit komen.Tabel: resultaten containerscans 1999–2000  Aantal gescande
containers/ladingenOnregelmatigheden 1999200019992000Rotterdam11 85828 746282502Schiphol–4 647–312.3.6 OpsporingOpsporing vormt het sluitstuk van het toezicht door de Belastingdienst;
de FIOD-ECD is hiervoor verantwoordelijk. De cijfermatige gegevens zijn reeds
weergegeven in paragraaf 2.2.2. Voorts heeft in 2000, evenals vorig jaar,
het verder ontwikkelen van expertise op het gebied van het fiscale, financiële
en digitale rechercheren centraal gestaan. Hieronder wordt verder nog ingegaan
op een aantal specifieke ontwikkelingen.AccijnsfraudeIn Nederland en de overige landen van de Europese Unie is vastgesteld
dat accijnsfraude op grote schaal plaats vindt. De hoge belastingdruk op accijnsgoederen
maakt het illegaal verhandelen van met name sigaretten en alcohol aantrekkelijk.
Zowel vanuit het grote fiscale belang, het economische perspectief als vanuit
het oogpunt van volksgezondheid is bestrijding van accijnsfraude geboden.
Derhalve is (inter)nationaal – onder andere door branche-organisaties,
de Europese commissie en de High Level Group – hoge prioriteit toegekend
aan de bestrijding van accijnsfraude. Daartoe is sinds 1999 in samenwerking
tussen de Douane en de FIOD-ECD het Centraal Punt Accijns (CPA) operationeel.
Het CPA bundelt informatie, kennis en vaardigheden op dit terrein, bouwt informatieposities
op en genereert op basis van risico-analyses controle-opdrachten voor de douane
en opsporingszaken voor de FIOD-ECD.De resultaten en effecten over 2000 zijn:• De hoeveelheid in beslag genomen sigaretten is ten opzichte van
1998 en 1999 wederom duidelijk toegenomen (resp. ruim 50 miljoen, 235 miljoen
en 330 miljoen sigaretten);• Door de sterk verbeterde informatiepositie van het CPA is zij steeds
meer in staat een coördinerende rol te spelen in bestrijding van de accijnsfraude
in Nederland;• Doelgroepacties en afgeronde risico-signalen hebben geleid tot
de overdracht van twaalf opsporingszaken aan de FIOD-ECD, waarvan een megazaak
en tien vooronderzoeken. Het fiscale belang van deze output was ruim 100 miljoen
gulden;MegaonderzoekenIn 2000 zijn vier megaonderzoeken afgerond. Een megaonderzoek wordt gedefinieerd
als een onderzoek waarbij sprake is van meer dan één verdachte
en waarbij meer dan f 50 miljoen strafrechtelijk nadeel is opgespoord.
De doelstelling om met vier megaonderzoeken voor ten minste f 200 miljoen
nadeel op te sporen is daarmee ruimschoots gerealiseerd. Eén megaonderzoek had betrekking op de illegale handel in stimulerende
middelen, fiscaalrechtelijk nadeel f 54 miljoen. Deze middelen werden
in Nederland afgezet op sportscholen. Van de 12 verdachten zijn er 5 tot gevangenisstraffen
en boetes veroordeeld. Aan 7 verdachten is een transactie aangeboden.De drie andere megaonderzoeken betroffen alcoholaccijns, fiscaalrechtelijk
nadeel f 311 miljoen. De onderzoeken gericht op accijnsfraude hebben
geleid tot vernietiging van de bij die onderzoeken inbeslaggenomen goederen.
Er zijn bij deze zaken in totaal 35 verdachten betrokken, die nog voor de
rechter moeten verschijnen. Omdat verhaal van het fiscaalrechtelijk nadeel
in deze zaken niet mogelijk is, zal hiermee in de eis voor straffen rekening
worden gehouden.2.3.7 Horizontale samenwerkingDe Belastingdienst werkt op veel terreinen samen met andere overheidsinstanties.
In het kader van het toezicht en het opsporen en bestrijden van fraude wordt
het aantal vormen van samenwerking jaarlijks uitgebreid of geïntensiveerd.
Een bijzondere vorm van samenwerking betreft de samenwerking in internationaal
verband. De belangrijkste ontwikkelingen en activiteiten worden hieronder
geschetst.Multilaterale controlesEen multilaterale controle is een controle van meerdere landen uit de
Europese Unie tegelijk bij de respectievelijke vestigingen van een multinationale
onderneming. Deze controles zijn noodzakelijk om risico's voortvloeiend uit
grensoverschrijdende geld- en goederenstromen te beheersen.Eind 2000 heeft Nederland, in een gezamenlijk initiatief met de Belgische
belastingdienst, een omvangrijke multilaterale controle naar de levering van
plezierjachten opgestart. Hieraan wordt deelgenomen door in totaliteit 10
lidstaten. Het onderzoek wordt medio 2001 afgerond.Om de effectiviteit en efficiency van multilaterale controles te verbeteren,
is de Coördinatiegroep Multilaterale Controles met andere landen in gesprek.
Doel is het bewerkstelligen van onder andere een meer risicogerichte aanpak
en een betere planning van multilaterale controles. De gezamenlijke organisatie
door Nederland en België van een multilaterale controle is een uitvloeisel
van deze gesprekken.Samen controleren: project fiscale vrijplaatsenIn het project Fiscale Vrijplaatsen wordt met andere instanties, zoals
de diensten bijstandszaken van gemeenten, de politie, het OM, de Arbeidsinspectie
en Uitvoeringsinstellingen Sociale Zekerheid samengewerkt met als doel het
fiscale gedrag van de doelgroepen te normaliseren. Het gaat om de doelgroepen
illegale casino's, woonwagenbewoners en prostitutie.Het doel van het project is bereikt indien de fiscale behandeling van
de betrokken doelgroepen kan worden overgedragen aan de reguliere eenheden
van de Belastingdienst. Zo is het deelproject illegale casino's in 2000 afgerond
met als resultaat dat op basis van 26 opgelegde aanslagen het belastingnadeel
kan worden berekend op f 49,4 mln. Hiervan is ca. f 400 000,–
tevens geïnd. De opbrengst betreft vooral de preventieve werking, doordat
tevens 17 casino's zijn gesloten, en in 7 gevallen de herstart van een illegaal
casino is voorkomen. Voorts zijn meerdere exploitanten van casino's strafrechtelijk
vervolgd en wordt het vergunningstelsel door de toezichthouders beter toegepast.
In het deelproject woonwagenbewoners is voor f 1,1 mln. aan aanslagen
opgelegd en geïnd, zijn 21 nieuwe ondernemers geregistreerd
en zijn 18 bijstandsuitkeringen stopgezet.In het deelproject prostitutie is de eerste serie pilots afgerond. De
pilots zijn gericht op het onderzoeken van de mogelijkheden tot aanpak van
de branche. De bevindingen van de pilots worden gebruikt in een tweede ronde
pilots. Daarnaast wordt samen met het Ministerie van Justitie gewerkt aan
de start van enkele landelijke pilots Stimulering Integrale Handhaving Prostitutiebeleid.2.3.8 AutomatiseringIn 2000 is een bedrag van f 285 mln. besteed voor ICT-beleid op het
gebied van fraudebestrijding. Het gaat daarbij zowel om uitvoeringskosten
als om nieuwe investeringen. Op het terrein van toezicht richt de inzet van
ICT zich vooral op het verbeteren van de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het toezichtsproces. Met een vervanging van de huidige systemen wordt
bereikt dat 70% van de aangiften centraal en geautomatiseerd wordt afgedaan.
Hierdoor wordt ruimte geschapen voor een intensiever toezicht op de resterende
30% van de aangiften, die automatisch worden geselecteerd voor behandeling
op de eenheid. In 2000 is daartoe verder geïnvesteerd in projecten als
het Aanslag Belastingsysteem (ABS), de Winstaangifte en het actualiseren van
het bestaande Inkomstenbelastingsysteem (IBS).2.4 Sociale zekerheid en arbeidsmarkt2.4.1 AlgemeenIn de uitvoering van de sociale zekerheidswetgeving neemt handhaving en
fraudebestrijding een belangrijke plaats in. Deze kabinetsperiode is de bestrijding
van misbruik en oneigenlijk gebruik geïntensiveerd op basis van de kabinetsnotitie
Fraudebestrijding 1998–2002 van april 1998. Algemene doelstellingen
van SZW bij deze intensivering zijn verbetering van de kwaliteit van de fraudebestrijding,
verbetering van het (elektronisch) gegevensverkeer, versterking van de samenwerking
en van de internationale fraudebestrijding. In het kader van deze doelstellingen
zijn de afgelopen jaren veel initiatieven in gang gezet. Er is inmiddels ook
veel bereikt. In de volgende paragrafen wordt hierop beknopt ingegaan. Voortzetting
van het geïntensiveerde beleid en verdere verbeteringen van de fraudebestrijding
ter vergroting van de pakkans blijven wenselijk. Wel kan in het algemeen worden
geconcludeerd dat de doelstellingen uit de intensiveringsnotitie van 1998
op het terrein van de sociale zekerheid grosso modo zijn gehaald, dan wel
in het laatste jaar van deze kabinetsperiode zullen worden bereikt.In het najaar van 2000 heeft het kabinet besloten tot de oprichting van
een Sociale inlichtingen- en opsporingsdienst (SIOD) voor de opsporing van
complexe vormen van criminaliteit op het terrein van sociale zaken en werkgelegenheid.
De opsporingscapaciteit zal hiermee substantieel worden uitgebreid. Volgens
planning zal de SIOD op 1 januari 2002 van start gaan. Tevens zal een
voorziening worden getroffen voor een goede coördinatie vanuit SZW van
het totale opsporingsdomein.Over de uitvoering van het fraudebestrijdingsbeleid op het terrein van
de sociale zekerheid is uitvoerig gerapporteerd in de Financiële Verantwoording
2000 van SZW. Omdat cijfers over een verslagjaar met betrekking tot de fraudeconstateringen
en de afhandeling daarvan in de sociale zekerheid pas later beschikbaar komen
én om een «versnipperde» behandeling van op verschillende
momenten verschijnende rapportages op het terrein van SZW te
voorkomen, heeft staatssecretaris Hoogervorst op verzoek van de Tweede Kamer
toegezegd eind derde/begin vierde kwartaal 2001 een integrale frauderapportage
SZW te zullen aanbieden. SZW heeft ter uitvoering van de motie Örgü/Schimmel
(26 800 XV, nr. 48) in 2000 prestatie-indicatoren ontwikkeld die een
beeld moeten opleveren van de meerjarige ontwikkeling van de effecten van
het fraudebestrijdingsbeleid. Deze indicatoren zullen een rol spelen in genoemde
integrale SZW-rapportage. Los daarvan zal SZW ook, zij het meer op hoofdlijnen,
blijven rapporteren over de belangrijkste ontwikkelingen in het kader van
de nu voor u liggende rijksbrede voortgangsrapportage «bestrijding financieel-economische
criminaliteit».2.4.2 Kwantitatieve gegevensIn deze paragraaf wordt ingegaan op de geraamde financiële effecten
2000 van de intensiveringen fraudebestrijding, alsmede op de omvang van fraudeconstateringen
en de wijze van afhandeling.Financiële effectenTabel Vergelijking van geraamde financiële effecten
bij Begroting en Verantwoording 2000 (x f 1 mln)1 (tussen
haken zijn de bedragen over 1999 vermeld)  Kosten 2000Opbrengsten
2000 BegrotingVerantw. Begroting Verantw. A. Regelgeving––138Wet beperking export uitkeringen  88 Wet opdrachtgeversaansprakelijkheid  50     B. Projecten Regeer Akkoord '9884 (75)62 (33)130 (84)94 (58)Kwaliteitsverbetering fraudebestrijding17 (11)17 (11)34
(16)34 (16)Verbetering (elektronisch) gegevensverkeer46 (44)24 (6)37
(20)6 (6) Versterking samenwerking14 (12)14 (9)36 (30)36 (18) Verbetering internationale fraudebestrijding7 (8)7 (7)23 (18)18 (18)     C. Overige (additionele) handhavingsprojecten22126––1 Inclusief financiële effecten die niet op de SZW-begroting
neerslaan, zoals gemeentelijk aandeel Abw c.a. en extra premie- en belastinginkomsten.
In de kosten zijn de middelen ad f 6 mln. begrepen, die aan SZW zijn
toegekend uit een afzonderlijke post voor versterking van bijzondere opsporingsdiensten
en ondersteuning daarvan. Deze middelen zijn toegekend aan de eerste drie
thema's onder B. (projecten RA '98)2 Het gaat hierbij om uit eigen begrotingsmiddelen van SZW
gefinancierde (additionele) projecten, gericht op verbetering van de handhaving
en de kwaliteit van de uitvoering. De eventuele aan deze beleidsondersteunende
uitgaven gerelateerde opbrengsten zijn niet gekwantificeerd.Uit de tabel blijkt dat investeren in fraudebestrijding loont. In 2000
waren de opbrengsten van de «Regeerakkoord '98-projecten» anderhalf
keer zo hoog als de kosten, vanaf 2003 zullen de opbrengsten ongeveer
drie keer zo hoog zijn. Voor een belangrijk deel betreft dit directe effecten
op uitkeringslasten, premie-inning, etc., maar de opbrengsten bevatten ook
een aanzienlijk preventief effect. Zo zullen de opbrengsten van het Inlichtingenbureau
op korte termijn vooral direct zijn, maar op de langere termijn juist preventief.De realisaties onder A. en B. zijn achtergebleven bij de oorspronkelijke
ramingen. Bij de begroting 2000 werd uitgegaan van inwerkingtreding van de
Wet Opdrachtgevers-aansprakelijkheid loonconfectie in 2000. Het wetsvoorstel
is momenteel nog in behandeling in de Tweede Kamer, zodat de geraamde
besparing in 2000 niet is opgetreden. Onder «verbetering gegevensverkeer»
valt het Inlichtingenbureau (IB) voor de gemeentelijke sociale diensten. De
lagere dan begrote kosten en opbrengsten houden hoofdzakelijk verband met
de verlenging van de proeffase van de IB-pilots en de latere besluitvorming
(medio 2000) over landelijke invoering van het IB.Het lager dan de oorspronkelijke raming uitvallen van de opbrengsten bij
«verbetering internationale fraudebestrijding» houdt verband met
het project vermogen buitenland voor gemeenten, dat pas halverwege 2000 is
gestart.Fraudeconstateringen en afhandelingCijfers over 2000 met betrekking tot fraudeconstateringen en de wijze
van afhandeling daarvan zijn nog niet of slechts gedeeltelijk beschikbaar.
Bij de integrale SZW-rapportage eind derde/begin vierde kwartaal van 2001
zal een totaalbeeld van 2000 geschetst kunnen worden. Voor zover hieronder
SZW-uitvoeringscijfers over 2000 genoemd worden betreffen deze door SZW gemaakte
ramingen op grond van de beschikbare gegevens over een deel van 2000.Per categorie worden ook steeds de beschikbare afdoeningsgegevens van
het Openbaar Ministerie vermeld. Helaas zijn niet nog voor alle categorieën
in dezelfde mate op landelijk niveau OM-cijfers beschikbaar. Zo zijn (evenals
vorig jaar) wel landelijke instroom- en afdoeningsgegevens beschikbaar van
het totaal aan «uitkeringsfraude», maar is geen uitsplitsing beschikbaar
naar «bijstandsfraude», «fraude volksverzekeringen»
en «fraude met werknemersverzekeringen». Afdoeningsgegevens zijn
van deze categorieën wel beschikbaar, met uitzondering van de «volksverzekeringen».
Mede naar aanleiding van de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer over
de beleidsinformatie van het Openbaar Ministerie over de afdoening van fraudezaken
heeft het Openbaar Ministerie inmiddels een verbeterde registratie ontwikkeld.
Naar verwachting kan deze per 1 januari 2002 in werking treden, zodat
over het jaar 2002 de gewenste gegevens over alle relevante categorieën
beschikbaar kunnen zijn.Tabel: instroom en afdoeningscijfers1 OM (absolute
aantallen) Soort fraudeInstroom 1999Instroom 2000Afdoening 1999Afdoening
2000Uitkeringsfraude25 9593 1936 0634 089werkgeversfraude9950104711 Instroom wil zeggen: inschrijving van de fraudezaak op het
arrondissementsparket; afdoening wil zeggen dat het OM een beslissing heeft
genomen over de wijze van afdoening (dagvaarding, transactie of sepot).2 Deze categorie omvat «bijstandfraude», «fraude
volksverzekeringen» en «uitkeringsfraude».Wat opvalt is de fors teruggelopen instroom van uitkeringsfraudezaken.
De belangrijkste oorzaak hiervoor kan gevonden worden in het feit dat met
ingang van 1 april 2000 de aangiftegrens voor sociale zekerheidsfraude
is opgetrokken tot f 12 000,–. Alle zaken onder die grens
kwamen vanaf dat moment niet meer in aanmerking voor strafrechtelijke afdoening,
maar voor bestuurlijke afdoening1. Sociale voorzieningenVoor de sociale voorzieningen zijn nog geen gegevens over 2000 beschikbaar.Het aantal fraudegevallen bedroeg in 1999 17 400. Bij de totale en
gemiddelde fraudebedragen zet de dalende trend van de afgelopen jaren zich
voort. Het totale fraudebedrag daalde van f 158 miljoen in 1998 naar
f 138 miljoen in 1999. Het aandeel van de fraudegevallen
waarbij een administratieve sanctie werd opgelegd is in 1999 sterk gestegen
(naar 42%). Het aandeel van de aangiftes bij OM of politie daalde (naar 26%).
De daling van het aandeel niet-afdoening zette zich voort: in 1999 leidde
32% van alle fraudegevallen niet tot afdoening, in 1998 was dat nog 41%. De
inzet is dit percentage verder te verlagen.Onderstaande tabel geeft een overzicht van de afdoeningen door het OM
van bijstandfraude over 1997 tot en met 2000.Tabel: uitkeringsfraude gemeente (bijstandsfraude)  Dagvaarding (incl voegen)TransactieOverdrachtSepotWaarvan beleidssepotWaarvan technisch sepotWaarvan voorwaardelijk sepotWaarvan overig199758%20%–22%––––199857%22%–21%––––199963%23%0%13%––––200068%17%0%13%37%52%8%3%Bovenstaande cijfers laten zien dat van alle gedane aangiftes een steeds
groter wordend deel leidt tot dagvaarding door het OM, en een steeds kleiner
deel tot sepot.WerknemersverzekeringenEr is in de periode 1996 t/m 1999 een stijging zichtbaar van zowel het
aantal fraudeonderzoeken als het aantal fraudeconstateringen. In 2000 handhaaft
het totale fraudebedrag zich naar verwachting met ruim 46 miljoen op het niveau
van 1999. Naar schatting steeg het aantal onderzoeken in 2000 tot ruim 29 000
en het aantal fraudeconstateringen tot ruim 26 000. De meest opvallende
trend in de afdoening van uitkeringsfraude tot en met 1999 is de daling van
het aandeel processen verbaal. Waar voorheen aangifte werd gedaan, worden
fraudegevallen nu meer en meer administratief afgedaan. De verhoging van de
aangifterichtlijn sorteert effect. Ook leidt de daling van de (gemiddelde)
fraudebedragen tot een lager aantal processen-verbaal.Tabel: uitkeringsfraude uvi's (werknemersverzekeringen)  Dagvaarding (voegen)TransactieOverdrachtSepotWaarvan beleidssepotWaarvan technisch sepotWaarvan voorwaardelijk sepotWaarvan overig199765%20%–15%––––199864%16%–20%––––199965%15%–16%––––200073%13%3%12%33%57%7%0%Uit bovenstaande afdoeningsgegevens blijkt een toename van het aantal
zaken waarin het OM en dagvaarding uitbrengt, en een afname van het aantal
zaken dat wordt geseponeerd.VolksverzekeringenSinds 1996 valt een licht dalende trend in het aantal fraudeonderzoeken
en aangiften te bespeuren. Het aantal grote fraudezaken neemt toe. Het gemiddelde
fraudebedrag zal naar verwachting in 2000 uitkomen op ruim f 20 000,
een stijging van ruim f 2000 ten opzichte van 1999. De afdoening van
fraudegevallen in de volksverzekeringen vertoont al enige jaren een sterk
wisselend beeld. Dit komt ook door wijze waarop de opsporingscapaciteit wordt
ingezet. De inkomensafhankelijkheid van de ANW leidde ertoe dat de verdeling
van de opsporingscapaciteit sterk is veranderd. WerkgeversfraudeDe belangrijkste vorm van werkgeversfraude is premiefraude. Het totaal
schadebedrag voor geconstateerde premiefraude is in de jaren 1996–1999
gestegen van f 26,0 miljoen naar f 33,8 miljoen. In dezelfde periode
zijn de gemiddelde bedragen van premiefraude gestegen van ruim f 73 000,–
tot ongeveer f 105 000,– per geval. De trefkans van onderzoeken
naar werkgeversfraude is ruim 30%. In de afdoening van werkgeversfraude in
1999 is weinig verandering gebleken ten opzichte van 1998. Over het algemeen
geldt dat het aantal administratieve boeten iets toegenomen is en het aantal
processen verbaal iets is afgenomen.De instroom in 2000 van het aantal gevallen van «werkgeversfraude»
bij het Openbaar Ministerie bedroeg 50: ; het aantal afgedane zaken bedroeg
71. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de wijze waarop het OM deze
zaken heeft afgedaan.Tabel: werkgeversfraude  Dagvaarding (incl voegen)TransactieOverdrachtSepotWaarvan beleidssepotWaarvan technisch sepotWaarvan voorwaardelijk sepotWaarvan overig1997––––––––1998––––––––199979%––21%––––200049%21%0%30%45%50%0%5%Arbeidsmarktfraude met tewerkstelling van buitenlandse
werknemersDe Regeerakkoordintensiveringen Fraudebestrijding stonden ten aanzien
van de bestrijding van illegale tewerkstelling met name in het teken van de
aanpak van de zwaardere zaken. Hiertoe werd voorzien in capaciteitsuitbreiding
van de Arbeidsinspectie, kwaliteitsverbetering van de Arbeidsinspectie en
deelname aan het project Financieel Rechercheren. De capaciteitsuitbreiding
wordt in 2001 voltooid. De beleidskeuze voor de aanpak van zwaardere zaken
moest leiden tot meer processen-verbaal tegen malafide uitzendbureaus en loonbedrijven,
maar zou ook een daling van het totaal aantal onderzoeken en processen-verbaal
tot gevolg hebben. Bij het afzetten van de feitelijke realisaties tegenover
de doelen en verwachtingen, blijkt dat het aantal gerealiseerde processen-verbaal
tegen uitzendbureaus en loonbedrijven (71) ten opzichte van 1999 meer dan
verdubbeld is (+ 118%). Het aantal uitgevoerde onderzoeken (5040) ligt
boven de doelstelling (4511), maar is nog wel 16% lager dan in 1999. Als gevolg
van gerichter onderzoek is de kans dat bij onderzoek strafbare feiten worden
aangetroffen toegenomen, zodat het totaal aantal processen-verbaal (718) niet
ook met 16% maar met 9% afnam.  DagvaardingTransactieOverdrachtSepot199840%49%0%11%199937%53%0%10%200038%58%1%7%2.4.3 BeleidsinformatieEind 2000 is onderzoeksinformatie op basis van de randomized-response-methode
beschikbaar gekomen over omvang en achtergronden van regelovertreding in de
Werkloosheidswet (WW), de Wet op de Arbeids-ongeschiktheid (WAO) en de Algemene
bijstandswet (Abw). Over de definitieve onderzoeksresultaten, alsmede over
de door SZW ontwikkelde prestatie-indicatoren ter uitwerking van de motie
Örgü/Schimmel heeft staatssecretaris Hoogervorst de
Tweede Kamer geïnformeerd bij brief van 31 januari 2001 (17 050
nr. 213).Mede naar aanleiding van de onderzoeksuitkomsten heeft staatssecretaris
Hoogervorst extra maatregelen aangekondigd, waaronder vergroting van het fraudebewustzijn
door extra voorlichting (o.a. Wet Boeten), intensivering/verdubbeling van
het aantal waarnemingen ter plaatse bij bedrijven en vergroting van de opsporingscapaciteit
buitenland bij GAK en SVB.Het Lisv heeft de door het Ctsv gesignaleerde non-afdoening van werkgeversfraude
laten onderzoeken door het ITS te Nijmegen. Hieruit kwam naar voren dat –
afgezien van een eenmalig capaciteits-probleem bij met name het GUO –
de non-afdoening met name te wijten was aan (voornamelijk zeer kleine) werkgevers
die opgehouden hadden te bestaan c.q. naar het buitenland waren vertrokken,
waardoor sanctionering zeer moeilijk respectievelijk niet meer mogelijk was.De Algemene Rekenkamer heeft in haar eind 2000 verschenen rapport over
Opsporing en vervolging van fraude aanbevolen om ter zake van de afdoening
van fraude de beleidsinformatie te verbeteren c.q. het inzicht te vergroten.
SZW heeft met Lisv en de SVB overleg gevoerd over de aansluiting tussen de
registraties van de UVI's en SVB en het OM. Het Lisv en de UVI's hebben aangegeven
dit punt gelijktijdig met de UWV- en SIOD-vorming te willen oppakken. Daarbij
zal de gehele informatiehuishouding opnieuw moeten worden vormgegeven. Het
lijkt niet verstandig om nu forse investeringen te plegen in een tijdelijke
oplossing. Aan de SVB is gevraagd om wel op korte termijn sluiting met de
OM-registratie te bewerkstelligen. Hiernaast is SZW in gesprek met de SVB
over de registratie van de bestuursrechtelijke (Wet BMTI) afdoening van fraudegevallen.
Staatssecretaris Hoogervorst zal de SVB schriftelijk verzoeken deze verbetermaatregelen
te treffen. In de bijstand zal de beleidsinformatievoorziening worden verbeterd
door de medio 2001 in te voeren nieuwe fraudestatistiek. Daarmee zal het inzicht
verbeteren in de doorstroom van fraudezaken en de wijze van afdoening. Aanvullende
informatie over de aanpak van de gemeenten wordt verkregen via de gemeentelijke
M&O-monitor.2.4.4 Kwaliteitsverbetering fraudebestrijdingDe belangrijkste resultaten zijn:• Eind 2000 is geheel overeenkomstig de doelstelling voor dat jaar
het meerjarige project «Kwaliteitsverbetering fraudebestrijding bijstand»
afgerond. Dit project had als doel een impuls te geven aan de bedrijfsprocessen
bij sociale diensten met betrekking tot de fraudebestrijding. In het project
zijn instrumenten ontwikkeld die de gemeenten in staat stellen de zwakke plekken
in hun processen met betrekking tot handhaving bloot te leggen en te verbeteren.
Deze instrumenten zijn opgenomen in de kennisbank handhaving die aan de gemeenten
ter beschikking wordt gesteld.• Op 28 september 2000 hebben de minister van SZW en de VNG een intentieverklaring
getekend over de gezamenlijke agenda voor de toekomst. Daarin is vastgelegd
dat SZW en VNG verdere kwaliteitsslagen bij de fraudebestrijding zullen bevorderen.
Deze intentie wordt uitgewerkt in bestuurlijke afspraken.• Conform de planning hebben het Lisv/de UVI's eind 2000 de ontwikkeling
van een risico-analysemodel «collecterende functie» (d.w.z.: premie-inning)
afgerond. Het model zal voorlopig bij één of meerdere UVI's
en te zijner tijd bij UWV geïmplementeerd worden. Hierdoor zal de
controle op de premieheffing effectiever verlopen en zullen werkgevers niet
langer onnodig worden belast.2.4.5. Verbetering gegevensverkeerDe belangrijkste resultaten zijn:• Medio 2000 is besloten tot implementatie van het Inlichtingenbureau
bij alle gemeenten voor de verificatie van cliëntgegevens en de uitwisseling
tussen sociale diensten en de Belastingdienst van rente- en vermogensgegevens
van bijstandscliënten Doel is de gemiddelde fraudeperiode terug te brengen
van gemiddeld anderhalf jaar tot 6 weken. Over de ontwikkelingen met betrekking
tot het Inlichtingenbureau is de Tweede Kamer regelmatig geïnformeerd.
De Europese aanbesteding voor de bouw van het systeem is eind 2000 afgerond.
De planning is dat eind 2002 alle gemeenten gebruik maken van het Inlichtingenbureau.• Door middel van participatie van het Lisv in het interdepartementale
Chipcardproject wordt geëxperimenteerd met versterking van de invulling
van de WID-bepalingen met betrekking tot identificatie op de werkplek. Hiertoe
is een proefopstelling ingericht in de gemeente Delft. Diensten uit de sociale
zekerheid zijn elektronisch toegankelijk gemaakt. Een proefpopulatie heeft
vanaf september 2000 een kaart uitgereikt gekregen. Gebruik van diensten en
effecten wordt thans geëvalueerd. De stuurgroep heeft besloten om toe
te werken naar verbreding en verdieping van de proef. De aanvankelijke doelstelling
was dat het project op 1 juli 2001 zou worden afgerond. Met de bijstellingen
is de looptijd van het project met een half jaar verlengd tot 1 januari
2002.2.4.6 Versterking samenwerking bij controle/opsporingDe belangrijkste resultaten zijn:• Het Westland Interventie Team (WIT) is sinds 1999 operationeel.
Uit het jaarverslag WIT (separaat aan de Kamer gezonden) blijkt dat dit samenwerkingsverband
van Gak Nederland, GUO uitvoeringsinstelling, Belastingdienst, Arbeidsinspectie
en Openbaar Ministerie zijn inhoudelijke doelstelling heeft gerealiseerd,
maar dat de kwantitatieve resultaten nog enigszins achterblijven. In 2000
zijn de samenwerking, automatisering en gegevensuitwisseling conform doelstelling
verbeterd. In totaal zijn 918 bedrijven en 1667 werknemers gecontroleerd.
Daaruit kwamen in totaal 372 Wav-overtredingen, 72 gevallen van uitkeringsfraude,
183 gevallen van niet of onjuist bij uitvoeringsinstellingen aangemelde werknemers
en 15 waarschuwingen tegen ondernemers inzake de Algemene Wet Rijksbelastingen
(veelal meerdere constateringen per bedrijf). De afhandeling hiervan loopt
door naar 2001. Knelpunten die in 2000 opspeelden en in 2001 extra aandacht
krijgen, waren met name dat de identificatie van werknemers bij het ontbreken
van documenten en bij het gebruik van vervalsingen problematisch was en dat
de aanpak van malafide uitzendbureaus zeer arbeidsintensief bleek.• De nieuwe Regionale interdisciplinaire fraudeteams (Noord, Oost
en Zuid) zijn inmiddels alle operationeel. In 2000 is met de oprichting van
Rif-Zuid de in 1998 voorziene uitbreiding van het aantal Rif's nagenoeg volgens
schema voltooid; het totaal aantal Rif's is daarmee op acht gekomen. Door
de werkwijze van de Rif's kunnen structuren die gelegenheid tot frauderen
bieden zichtbaar worden gemaakt. In 2000 is een 7-tal rapporten over Rif-onderzoeken
uitgebracht aan het Landelijk overlegplatform Rif's (Lop) dat de uitkomsten
ter kennis heeft gebracht aan de betrokken instanties. In het Lop participeren
Belastingdienst, Lisv, Justitie, Financiën, SZW, OM en VNG.
De jaarrapportage over 2000 zal voor het zomerreces worden uitgebracht.• Eind 2000 is het handhavingsconvenant tussen de Belastingdienst
en de Arbeidsinspectie ondertekend. In dit convenant zijn afspraken gemaakt
over het uitwisselen van gegevens.2.4.7. Verbetering internationale fraudebestrijdingDe belangrijkste resultaten zijn:• Op 1 januari 2000 is de Wet beperking export van uitkeringen van
kracht geworden. Op grond van deze wet is de export van sociale verzekeringsuitkeringen –
buiten de EU – beperkt tot die landen waarmee in een verdrag handhavingsafspraken
zijn gemaakt. De wet voorziet in een overgangstermijn van drie jaar. Met de
belangrijkste exportlanden zijn handhavingsverdragen afgesloten of is er uitzicht
op ondertekening. Inmiddels zijn de meeste bestaande bilaterale verdragen
in een vergevorderd stadium van aanpassing en zijn de onderhandelingen met
de meeste landen waar meer dan 100 uitkeringsgerechtigden wonen vergevorderd.
Het verdrag met Chili en Kroatië is reeds in werking getreden en de verdragen
met Indonesië, Kaapverdië, Marokko, Nieuw-Zeeland worden voorlopig
toegepast. Verder zijn handhavings-verdragen met Slovenië en Turkije
ondertekend en werd het handhavings-convenant met Aruba onlangs ondertekend.
Hiermee is de doelstelling voor 2000 gehaald.• In 2000 is het project «Controle vermogen buitenland»
in het kader van de Algemene bijstandswet van start gegaan. Binnen dit project
worden vermoedens over de aanwezigheid van vermogen uitgezocht. De doel-stelling
voor 2000, het operationaliseren van de infrastructuur en het starten van
de onderzoeken halverwege het jaar, is gehaald. Over de eerste resultaten
van het project is de Tweede Kamer in april van dit jaar geïnformeerd.2.5 Subsidies2.5.1 InleidingIn dit hoofdstuk wordt een kort overzicht gegeven van de belangrijkste
ontwikkelingen op het gebied van het M&O-beleid met betrekking tot (nationale)
subsidies van de betrokken ministeries. Het overzicht heeft betrekking op
subsidieregelingen met een budgettair kasbeslag van f 100 miljoen of
meer (volgens opgave in het Subsidie Overzicht Rijksoverheid 2000). Daarbij
wordt vooral aandacht besteed aan nieuwe ontwikkelingen op het gebied van
wet-en regelgeving, beleidsmatige ontwikkelingen (controle, sanctie- of voorlichtingsbeleid),
resultaten en effecten en automatisering. Overige, meer gedetailleerde informatie
over de diverse subsidieregelingen alsmede tabellen met het M&O-risico
per regeling zijn opgenomen in bijlage II.In het algemeen is nog van belang dat in het kader van MDW-accountancy
in 2000 een start is gemaakt met de doorlichting van subsidie- en overige
regelingen op accountancy-aspecten («DOREAC»). De Kamer is per
brief van 22 februari 2001 geïnformeerd over de eerste resultaten
van deze doorlichting1. De opzet van de DOREAC-doorlichting
is onder meer een bijdrage te leveren aan een meer doeltreffend vormgegeven
toezicht en onderlinge samenhang van subsidieregelingen waarin om een accountantsverklaring
wordt gevraagd. Uitgangspunt van de DOREAC-doorlichting is de gewenste bestuurlijke
visie bij een (subsidie)regeling. De desbetreffende ministeries zijn zelf
verantwoordelijk voor de uitvoering van de doorlichting van de geselecteerde
regelingen. Voor het einde van deze kabinetsperiode (medio 2002)
zal de gehele doorlichting moeten zijn afgerond.Verder is het in juni 1999 door de Algemene Rekenkamer gepubliceerde rapport Voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik
ook van belang voor de aanpak van subsidiefraude in 2000. Bij diverse van
de hierna genoemde ministeries zijn ook in 2000 verbeteringen op het terrein
van voorkoming en bestrijding van subsidiefraude ingevoerd, die mede geïnitieerd
zijn op basis van aanbevelingen en conclusies uit het Rekenkamerrapport.2.5.2 Nieuwe wet- en regelgevingJustitieUit de evaluatie van de Wet op de rechtsbijstand is onder meer gebleken,
dat er ten aanzien van het sanctie-instrumentarium van de Raden voor rechtsbijstand
knelpunten bestaan. Het ging daarbij met name om de mogelijkheden van verhaal
op de rechtzoekende of diens rechtsbijstandsverlener van de ten laste van
de raad gebrachte kosten van rechtsbijstand. Een voorstel tot wijziging van
de Wet op de rechtsbijstand, dat voorziet in het wegnemen van deze knelpunten
op het terrein van misbruik en oneigenlijk gebruik, is recentelijk toegezonden
aan de Staten-Generaal. Met de invoering per 1 januari 2000 van het nieuwe
vergoedingenbesluit voor rechtsbijstand is het risico voor misbruik en oneigenlijk
gebruik verder beperkt. Met die regeling is het aantal subjectieve factoren,
die de hoogte van de vergoeding bepalen en derhalve een bron van M&O-gevoeligheid
vormden, verminderd.V&WIn 2000 is het handboek subsidies geactualiseerd. Het handboek subsidies
belichaamt binnen V&W het M&O-beleid. Met de aanpassingen is rekening
gehouden met de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer uit het rapport «voorkoming
en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van subsidies». Voorts
zijn de recente ontwikkelingen met betrekking tot het subsidiebeleid meegenomen.
In het kader van de MDW doorlichting van specifieke uitkeringen is in 2000
de laatste regeling doorgelicht. De resultaten van deze doorlichting zijn
meegenomen in de rijksbrede rapportage, die door het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties wordt gecoördineerd.2.5.3 Beleidsmatige ontwikkelingen (controle, sanctie
en voorlichting)Buitenlandse ZakenBij het Medefinancieringsprogramma (MFP) zijn met ingang van 1 januari
2001 de overeenkomsten vervangen door subsidiebeschikkingen. Voorts is in
het aangepast reglement opgenomen dat de Medefinancieringsorganisaties (MFO's)
zorg moeten dragen voor een procedure inzake sanctiebeleid. Deze procedure
beschrijft de mogelijke sancties, indien de uitvoerende organisatie zijn verplichtingen
niet nakomt.EZIn 2000 is een ontwikkelingstraject vastgesteld dat voorziet in de uitwerking
van de volgende onderdelen:• Het M&O-beleid (zowel voor nationale als EU-subsidies) zal
in één centraal document worden beschreven;• Het M&O-beleid wordt zodanig ingericht dat wordt voorzien in
een expliciete toetsing op M&O-aspecten door het beleidsmatig verantwoordelijk
dienstonderdeel, op basis van een checklist bij de opzet of wijziging van
een subsidie-instrument.• Er wordt een departementaal meldpunt M&O ingesteld. Hierbij
zal één meldingsdefinitie worden gehanteerd voor
alle subsidies (uitgegaan wordt van de Europese definitie).De verschillende onderdelen zijn thans onderwerp van nadere uitwerking. VROMTer voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik zijn gemeenten en verhuurders
geïnstrueerd om controles uit te voeren en beleid te maken en uit te
voeren om de passendheid van woonruimten te bevorderen. Instructies geschieden
door middel van de «Handleiding voor de uitvoering van de Huursubsidiewet
door gemeenten en verhuurders», een jaarlijkse voorlichtingsbijeenkomst
en zo nodig accounts.Op dit moment worden voorts in overleg met SZW de mogelijkheden bezien
om de fraudebestrijding van de huursubsidie door de sociale recherche te laten
uitvoeren omdat in veel gevallen sprake is van samenloop met andere vormen
van sociale zekerheidsfraude.2.5.4 Resultaten en effectenBuitenlandse ZakenMet betrekking tot de Medefinancieringsprogramma's zijn in 2000 (over
het jaar 1999) twee gevallen van fraude gemeld, die door de MFO's adequaat
zijn opgelost. Wat de «Technische assistentie» betreft heeft de
SNV geen fraudegevallen aan het departement gemeld; ook met betrekking tot
het programma ORET/MILIEV zijn geen gevallen van fraude of M&O geregistreerd.
Wel is besloten tot een integriteitsonderzoek door een externe accountant
bij twee aanvragers.JustitieEvenals in voorgaande jaren hebben de Raden voor rechtsbijstand in 2000
in samenwerking met de Belastingdienst, ter beoordeling van de betrouwbaarheid
van het huidige systeem van gegevensverstrekking door de rechtzoekenden een
representatieve steekproef uitgevoerd. Op basis van de uitkomsten van die
steekproef bedraagt de omvang van onterecht aangegane verplichtingen op grond
van afgegeveninkomensafhankelijke toevoegingen
0,73% (1999: 0,91%). Bij 1,95% (1999: 2,35%) van de aangegane verplichtingen
op inkomensafhankelijke toevoegingen bestaat in dit verband onzekerheid. Op
de totale uitgaven bedraagt op basis van deze steekproefuitkomst de omvang
van fouten 0,28% en onzekerheden 0,75%.OCenWIn het boekjaar 2000 is f 1011 miljoen aan uitwonendentoelage verstrekt
op grond van de Wet op de Studie Financiering (WSF) en voor f 18 miljoen
op grond van de Wet tegemoetkoming Studiekosten (WTS), onderdeel VO18+. Het
is onder beide regelingen voor studerenden voordelig om zich als uitwonende
op te geven. De mogelijkheden om de woonomstandigheden van studenten te controleren
zijn beperkt. Het percentage misbruik en oneigenlijk gebruik is hierdoor niet
precies te berekenen. De minimale omvang is via steekproefcontroles in eerdere
jaren bepaald op ongeveer 0,8%.In de toekomst kan bij de studiefinanciering het M&O-risico verder
worden teruggedrongen, omdat op 13 februari 2001 ten aanzien van de beoogde
gegevensuitwisseling met de Gemeentelijke Basis Administratie (GBA) de Koppelingswet
(van onder meer de WSF 2000 en de WTS aan de GBA) is gepubliceerd1.De uitgaven voor de WTS, onderdelen WTS18- en WTS18+, bedragen in 2000
respectievelijk f 470 en f 15 miljoen. De hoogte van beide toelagen
is afhankelijk van het inkomen. Voor de toelage onderdeel WTS18–
is het inkomen van zowel de aanvrager als diens eventuele partner relevant.
Het is moeilijk controleerbaar of een aanvrager geen partner heeft. Voor de
toelage onderdeel WTS18+ is de hoogte van het inkomen van de aanvrager in
de drie voorafgaande maanden voor de toekenning relevant. De belastingdienst
registreert alleen jaarinkomens. Hierdoor is uitwisseling van inkomens met
de belastingdienst niet goed mogelijk.VROMSpecifieke controles en maatregelen op overtreding van de Huursubsidiewet
heeft plaatsgevonden middels:• Bewoningscontrole: In het kader van de jaarlijkse bewoningscontrole
wordt bij de gemeente de verblijfplaats van de huurder en de eventuele verhuisdatum
onderzocht voor correcte afwikkeling van de uitbetaling. Voor het tijdvak
1999–2000 zijn 40 093 verklaringen verzonden, waarvan 1700 stuks
niet retour zijn gekomen. Begin september 2000 zijn hiervoor verzoeken aan
de desbetreffende gemeenten verzonden voor informatie. In verband met genoemd
onderzoek is de betaling van ca. f 1,3 miljoen geblokkeerd.• Gegevens Belastingdienst: Met betrekking tot de sofi-nummers is
afgesproken dat bij alle personen van wie bij een eerdere aanvraag het sofi-nummer
niet te verifiëren was op de aanvraag een vraagteken wordt geplaatst.
De gemeenten zijn geïnstrueerd om in die gevallen in de bevolkingsregisters
de oorzaak van de mismatch op te sporen en de gegevens daarop aan te passen.• Op basis van controles voor het tijdvak 1999–2000 is f 3,1
miljoen teruggevorderd en voor het tijdvak 2000–2001 een bedrag van
f 0.3 miljoen. Op basis van een controle achteraf is voor het tijdvak
1996–1997 een bedrag van f 73,1 miljoen teruggevorderd.• In 2000 heeft in het kader van de «vermogenstoets»
een systematische controle plaatsgevonden voor de subsidiejaren 1997–1998,
1999–2000 en 2000–2001. Op basis van deze vermogenscontrole voor
het tijdvak 1997–1998 is f 2,2 miljoen teruggevorderd, voor het
tijdvak 1998–1999 f 3,4 miljoen en voor het tijdvak 1999–2000
f 2,5 miljoen.• Er zijn bestuursrechtelijk 248 onderzoeken gedaan inzake de huursubsidie
met een terugvorderbaar bedrag van f 315 314,–. Er werden
negen processen-verbaal opgemaakt.2.5.5 Automatisering (en gegevensuitwisseling)VROMDe Directie Recherche Zaken zoekt als Bijzondere Opsporings Dienst (BOD)
van VROM aansluiting bij de standaardapplicaties die in de opsporingsbranche
gelden, in het bijzonder waar het gaat om het vastleggen, veredelen, bewaken
en uitwisselen van opsporingsinformatie. Een eigen projectteam heeft in 2000
onderzoek verricht naar de diverse systemen die binnen de politie en de overige
BOD'en worden gebruikt. Het management van DRZ heeft de definitieve keuze
van een bedrijfsprocessensysteem uitgesteld, in afwachting van de uitkomst
van het LRS-project (leidend binnen de opsporingsbranche) en het ICT-beleid
dat vanuit de Integratie VROM Inspectie (IVI) voortvloeit (leidend binnen
de toekomstige VROM-inspectie).2.6 Zorgsector2.6.1 Fraude/Misbruik en oneigenlijk gebruik door verzekerden
in de ziekenfonds- en AWBZ-verzekering: algemene ontwikkelingenVoordat wordt ingegaan op de belangrijkste ontwikkelingen in 2000 is het
voor een goed begrip van belang kort aandacht te besteden aan de recente
voorgeschiedenis. In 1998 heeft een werkgroep van het secretariaat van de
toenmalige Ziekenfondsraad – thans College voor zorgverzekeringen –
aanbevelingen gedaan om bepaalde misbruikrisico's in de sociale ziektekostenverzekeringen
terug te dringen. Deze aanbevelingen hadden enerzijds betrekking op de naleving
van de beschikbare procedures en anderzijds op de formulering en implementatie
van een samenhangend misbruikbeleid door de ziekenfondsen. De aanbevelingen
van de werkgroep zijn in 1998 door de Ziekenfondsraad onder de aandacht van
de uitvoeringsorganen ZFW en AWBZ gebracht. In 1999 heeft het College voor
zorgverzekeringen nogmaals gewezen op het belang van de ontwikkeling van een
samenhangend en toetsbaar misbruik-beleid door de uitvoeringsorganen.De toezichthouder op de uitvoering van de sociale ziektekostenverzekeringen,
de toenmalige Commissie toezicht uitvoeringsorganisatie (per 1 april
2001 College van toezicht op de zorgverzekeringen; CTZ) beoordeelt of het
M&O-beleid structureel wordt ingekaderd door de uitvoeringsorganisaties
en of de materiële controles – het nagaan of de zorg die gedeclareerd
is ook daad-werkelijk is geleverd – op adequate wijze worden uitgevoerd.
Aan de uitvoering van deze materiële controles schort het vaak bij zowel
ziekenfondsen als zorgkantoren, zo staat in het Generaal-rapport met de bevindingen
over de onderzoeken in 1999. Uit het jaarverslag van de toezichthouder over
1999 blijkt dat bij lang niet alle ziekenfondsen sprake is van een adequaat
beleid en een goede registratie. Sommige ziekenfondsen zijn van mening dat
een goede naleving van bestaande procedures een afzonderlijk geformuleerd
beleid voor misbruik overbodig maakt. Zij beperken zich tot registratie van
misbruikgevallen. Met betrekking tot de structurele inkadering constateert
het CTZ dat de meeste ziekenfondsen wel activiteiten ondernemen om fraudes
te ontdekken, maar dat slechts weinig ziekenfondsen tot een samenhangend misbruikbeleid
zijn gekomen en dit hebben verankerd in hun organisatie.Een andere zaak betreft vormen van frauduleus gedrag door organen voor
gezondheidszorg. In zijn algemeenheid valt uit de ervaringen van de afgelopen
jaren op te maken dat voorkomende vormen van frauduleus gedrag door organen
voor gezondheidszorg tot drie categorieën van oorzaken zijn te herleiden:• allereerst zijn er de organen voor gezondheidszorg die uit onwetendheid
niet-rechtsgeldige tarieven in rekening hebben gebracht;• voorts zijn er de organen voor gezondheidszorg die de wet overtreden
door «creatief te boekhouden»; en• een derde groep organen voor gezondheidszorg overtreedt bewust
en al dan niet openlijk de WTG uit onvrede met het (gezondheidszorg)beleid
van de overheid.De volgende ontwikkelingen in 2000 zijn vermeldenswaard:• De koepelorganisatie van de uitvoeringsorganen – Zorgverzekeraars
Nederland – is in 1999 overgegaan tot het instellen van een fraude-platform
waarbij de meeste zorgverzekeraars zijn aangesloten. Het platform biedt zorgverzekeraars
kennis en informatie voor de beleidsontwikkeling op het terrein van fraude
en oneigenlijk gebruik. Kennis en ervaringen van verzekeraars kunnen via het
platform eenvoudig worden doorgegeven aan andere belanghebbenden. Het platform
is gedurende het jaar 2000 tot ontwikkeling gekomen.• In 2000 is door het Platform Fraudebestrijding van Zorgverzekeraars
Nederland een modelbeleidsplan fraudebestrijding uitgebracht wat voor de meeste
ziekenfondsen het startdocument is geweest om het misbruikbeleid in hun organisatie
te gaan implementeren.• Met de Economische Controledienst (FIOD-ECD) zijn inmiddels de nodige contacten opgezet om te komen tot uitwisseling van informatie
en kennis.2.6.2 Handhaving en toezichtAlgemeenIn het licht van stringente kostenbeheersing van de zorgsector is een
adequaat toezicht- en opsporingsbeleid ook noodzakelijk. De FIOD-ECD speelt
een belangrijk rol bij de handhaving, zowel als het gaat om bestuurlijk toezicht
als om (strafrechtelijke) opsporing.Toezichthoudende onderzoeken FIOD-ECDDe Wet tarieven gezondheidszorg (WTG) regelt de totstandkoming van de
tarieven van instellingen en vrije beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg.
Het College tarieven gezondheidszorg is belast met de uitvoering van de WTG,
zoals in de voortgangsrapportage van vorig jaar reeds is uiteengezet1.Met de per 1 januari 2000 in werking getreden Wet uitvoeringsorganen
volksgezondheid2 is een belangrijke wijziging
opgetreden in de verhouding tussen het ministerie van VWS, de FIOD-ECD en
het CTG. Sinds die datum heeft het CTG onder meer tot taak om de Minister
te signaleren over de feitelijke ontwikkelingen op het terrein van de tarieven
voor de gezondheidszorg. Tevens werd het CTG formeel opdrachtgever van de
FIOD-ECD waar het gaat om de toezichthoudende onderzoeken door de FIOD-ECD
Dit heeft ook gevolgen voor de prioriteitstelling voor het volgend jaar: deze
komt sinds 2000 tot stand in overleg tussen de minister van VWS, de FIOD-ECD
én het CTG.In 2000 heeft de FIOD-ECD in totaal vijf rapportages over toezichthoudende
onderzoeken toegezonden aan het CTG; daarnaast werd in 2000 gestart met (de
voorbereiding van) twee toezichthoudende onderzoeken, waarvan de rapportages
naar verwachting medio 2001 gereed zullen zijn. De Minister van VWS brengt
voortaan de resultaten van de onderzoeken van de FIOD-ECD ter kennis van het
parlement door middel van toezending van het jaarverslag van het CTG. Het
jaar 2000 wordt als een overgangsjaar beschouwd. De ervaring met de nieuwe
werkwijze zal in 2001 worden geëvalueerd.Opsporingsonderzoeken FIOD-ECDOp grond van artikel 2 van de WTG is het voor organen voor gezondheidszorg
verboden een tarief in rekening te brengen, dat niet overeenkomstig deze wet
is goedgekeurd of vastgesteld door het CTG. Voorts is het op grond van artikel
17b van de WTG verboden voor een prestatie waarvoor een maximumtarief geldt,
een tarief in rekening te brengen indien voor die prestatie geen maximumtarief
tot stand is gekomen, respectievelijk een hoger tarief in rekening te brengen
dan het geldende maximumtarief. Overtreding van deze verbodsbepalingen van
de WTG levert een economisch delict op, in de zin van de Wet op de economische
delicten (WED). Pas nadat op basis van toezichthoudende onderzoeken is vastgesteld
dat er sprake is van een vermoedelijke overtreding van een verbodsbepaling
uit de WTG, volgt zo nodig een opsporingsonderzoek. Op grond van het per 1 januari
2000 gewijzigde Besluit gegevensverstrekking WTG heeft de FIOD-ECD de bevoegdheid
om financiële gegevens van instellingen in de gezondheidszorg te verzamelen,
voorzover deze ten behoeve van de uitvoering van de WTG moeten worden aangeleverd.
Jaarlijks wordt in het werkprogramma van het CTG opgenomen welke doelgroepen
of prestaties worden betrokken in een toezichthoudend onderzoek. Het jaarverslag
van de FIOD-ECD met betrekking tot die onderzoeken wordt als bijlage bij het
jaarverslag van het CTG gevoegd. Over de bevindingen van de FIOD-ECD op het gebied van het (door VWS en
CTG) gevoerde WTG-beleid vindt regelmatig ambtelijk overleg plaats tussen
de betrokken partijen (VWS, CTG en FIOD-ECD); sinds 2000 neemt ook het Expertisecentrum
Economie van het Openbaar Ministerie te Haarlem aan dit periodiek overleg
deel.2.7 MilieufraudeIn maart 2000 is het MIOT (Milieu Inlichtingen- & Opsporingsteam)
gestart. Op projectmatige basis kan het team worden ingezet bij de aanpak
van calamiteiten, waar veiligheid, gezondheid en/of het milieu in gevaar komen.
Daarnaast voert het team onder meer opsporingsonderzoeken uit naar zware milieucriminaliteit
met een landelijke of internationale uitstraling. Hiertoe is het team van
25 formatieplaatsen multidisciplinair opgezet. Naast recherchetactische expertise
bezit het MIOT milieujuridische, milieutechnische en accountantsexpertise.Vrijwel elk milieu-onderzoek gaat gepaard met onderzoek naar fraude (economische
delicten). Milieu-onderzoeken met een fraudecomponent, die het MIOT sinds
haar ontstaan heeft aangepakt zijn onder meer:FRICRI-onderzoekOnderzoek naar de illegale productie en handel in verboden Cfk's (koelmiddelen).
Naast milieu-overtredingen wordt een bedrijf verdacht van fraude en valsheid
in geschrift.ASKO-onderzoekSamen met de KMAR (Koninklijke Marechaussee werd een onderzoek uitgevoerd
naar oplichting en fraude door een tweetal Nederlandse bedrijven (laboratorium
en adviesbureau), die ervan worden verdacht het Ministerie van Defensie te
hebben opgelicht, door haar een kostbare asbestsanering te laten uitvoeren
op een tijdelijke legerplaats in Kosovo. Gebleken is dat er nimmer een asbestverontreiniging
aanwezig is geweest.OLSTA-onderzoekOnderzoek naar oplichting en fraude, gepleegd door een tweetal inzamelaars
van afgewerkte olie. Deze bedrijven blijken olie in te zamelen zonder de vereiste
vergunningen. De kosten van een met PCB's verontreinigde partij zijn vermoedelijk
frauduleus in rekening gebracht bij een ontdoener (gemeente). Onderzoek is
nog gaande.Bij de onderzoeken door het MIOT en bij het verlenen van bijstand door
de VROM Inspectie aan de politie bij regionale opsporingsonderzoeken wordt
vanuit de invalshoek fraudebestrijding samengewerkt met deskundigen op het
gebied van forensische accountancy van de VROM Accountantsdienst. Tevens is
voor alle opsporingsambtenaren op milieugebied een cursus administratief toezicht
verplicht om beter oog te hebben voor mogelijke fraude.Regionale strafzaken waaraan VROM heeft meegewerkt betroffen (mogelijke)
fraude met het storten van afvalstoffen, asbestverwijdering, fraude op het
gebied van wettelijk verplicht onderzoek naar de veiligheid van chemische
stoffen of transporten van gevaarlijk afval, het gebruik van afval als secundaire
grondstof.Dit soort fraude heeft deels betrekking op de Wbm (Wet belasting milieugrondslag)
en de bedragen kunnen in de miljoenen lopen.Ter voorkoming van fraude en ter bevordering van integriteit wordt ook
de regelgeving aangepast. Zo is op het gebied van Bodem een regeling tot stand
gebracht waarbij intermediairs alleen hun diensten mogen aanbieden als ze
op een lijst staan. Daarvoor moeten ze gecertificeerd zijn op hun terrein
en als bewezen is dat ze fraude op dit terrein hebben gepleegd, dan worden
ze van de lijst geschrapt en kunnen dus niet meer dat werk doen.Tenslotte worden nieuwe regelingen stelselmatig getoetst op handhaafbaarheid,
uitvoerbaarheid en fraudegevoeligheid. 2.8 Fraude in de LNV-sector2.8.1. AlgemeenNaast de taak in de bestrijding van EU-fraude (zie elders in deze rapportage)
heeft de Algemene Inspectiedienst (AID) van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij (LNV) tot taak de naleving van wet- en regelgeving van LNV door
middel van inspectie en opsporing te bevorderen. Mede vanuit de kabinetsnota's
«Natuur voor Mensen, Mensen voor Natuur»1 en «Voedsel en Groen»2, werd
en wordt er nieuw beleid (en daaruit volgende regelgeving) ontwikkeld op het
terrein van voedselveiligheid, het groene milieu c.q. natuur en diergezondheid
en -welzijn. De inspectie- en opsporingstaak van de AID ligt dan ook met name
bij de regelgeving welke gericht is op voornoemde terreinen.Onder andere voor de AID zijn de intensiveringsgelden bestemd voor de
intensivering van de opsporing van de verticale fraude. Het meest duidelijk
staat dit verwoordt in de «Voortgangsrapportage bestrijding financieel-economische
criminaliteit 1999»3.De AID heeft er voor gekozen om allereerst, overeenkomstig het kabinetsbeleid,
te investeren in extra opsporingscapaciteit, dit zowel kwantitatief (aantallen
Fte's) als kwalitatief (o.a. meer deskundigheid). Daartoe is er van meet af
aan een expliciet programma gemaakt voor invulling van de aanwending van de
intensiveringsgelden in de periode 1998–2002. Dit programma omvat de
volgende aspecten:a. betere benutting bestaande capaciteit door meer scholing en ondersteuning;b. uitbreiding van capaciteit;c. investering in kwalitatief hoogstaande expertise;d. verhoging van materieel budget van waaruit externe deskundigheid kan
worden ingehuurd, (verkennend) onderzoek kan worden uitbesteed en statistische
kennis kan worden gezocht;e. het in meer beeld brengen van fraude (criminaliteitskaart).In het programma zijn de volgende voorwaarden geformuleerd:– de inzet dient te leiden tot concrete producten van fraudebestrijding.
Hier wordt extern verantwoording over afgelegd;– met de LNV-beleidsdirecties wordt jaarlijks in beeld gebracht
waar beleidsprioriteiten op het gebied van fraude liggen.2.8.2. Kwantitatieve en kwalitatieve gegevensIn tegenstelling tot de meeste andere in deze rapportage behandelde vormen
van fraude is de duiding van fraude op het LNV-terrein vaak verdergaand dan
uitsluitend in financiële termen als kosten voor de overheid dan wel
burgers kan worden verwoord. Het gaat hierbij onder meer om volksgezondheidsbelang
(bv. onder meer om illegale toepassing van groeihormonen in de rundveesector)
of milieubelang (bv. veehouders die door bepaalde contractuele schijnconstructies
met akkerbouwers een grotere hoeveelheid mest produceren dan de hoeveelheid
rechten welke ze ingevolge de Meststoffenwet tot hun beschikking hebben).
In dergelijke gevallen overstijgt het immateriële belang de financiële
relatie naar de overheid of andere niet betrokken burgers. Wel maakt de overheid
(desondanks) vaak kosten om bijvoorbeeld mestproductierechten op te kopen
of om milieuschade te repareren. Het gaat bij de bevordering van de naleving
op het LNV-terrein uiteraard ook om explicitering van de maatschappelijke
winst van een grotere integriteit bij de naleving van de betreffende regels.In het jaar 2000 is 19,2 fte meer gerealiseerd bij (middel)zware opsporingsonderzoeken
dan in het referentiejaar 1998. Het betreft hier deels een capaciteitsuitbreiding
door meer «reguliere» medewerkers in te zetten bij opsporingsonderzoeken
en deels een capaciteitsuitbreiding met medewerkers welke beschikken over
(bijzondere) deskundigheid op een hoger niveau op het terrein van financiële
recherche, digitale recherche, forensische accountancy en -analyse.Verder is er door de AID, evenals in 1999, geïnvesteerd in het verhogen
van het kwaliteitsniveau van het personeel (scholing op het gebied van administratie-
en controleleer, ontneming, financieel rechercheren), uitbreiding van de controle-
en opsporingscapaciteit en uitbreiding van de specialistische ondersteuning
ten behoeve van fraudeonderzoeken (vier specialisten op het gebied van zaaksanalyse,
financieel en digitaal rechercheren en een extra forensisch accountant). Ook
is capaciteit vrijgemaakt die ingezet kan worden om te participeren in onderzoeken
door interregionale fraude teams (IFT's).Van het totaalbedrag van f 3 mln. is f 2,4 mln. besteed aan
personele en f 0,6 mln. aan materiële uitgaven. Bij materiële
uitgaven gaat het om bovenvermelde zaken als scholing, apparatuur (o.a. automatisering),
vervoers- en huisvestingskosten.2.8.3. Transparantie en kwaliteitMede in relatie tot het kabinetsstandpunt bijzondere opsporingsdiensten1 (BOD-en) is in het jaar 2000 het centrale gezag van
het Openbaar Ministerie (OM) over de opsporing bij de AID beter gearticuleerd
in het handhavingsarrangement voor het jaar 2001. Het handhavingarrangement,
dat op 31 oktober 2000 is overeengekomen tussen LNV, het OM en de AID, is
een uitvloeisel van de herijking van de gezagsverhoudingen tussen het OM en
de handhavingsdiensten en is bovendien bedoeld om de werkafspraken te verduidelijken
en te versoepelen.Beslissingen over het starten van (middel)zware strafrechtelijke opsporingsonderzoeken
worden genomen door een duale aansturing van AID en OM. Deze duale aansturing
beheert en bestuurt de (in het jaarplan AID geplande) gereserveerde opsporingscapaciteit
uit een «opsporingspool». In de opsporingspool vindt ook het beheer
plaats over de aanwending van de intensiveringsgelden.Teneinde binnen het kader van voormelde schaarse capaciteit zo efficiënt
mogelijk te werken wordt voortdurend gewerkt aan de verbetering van de informatiepositie.
Dit door meer en meer het analyse-instrument in te zetten voor het uitvoeren
van doelgroepanalyses c.q. branche-analyses. Hierbij wordt onder meer gebruik
gemaakt van geautomatiseerde statistische analysetechnieken (zgn. datamining).
Een voorbeeld in dit kader is het specifiek voor dit doel gebouwde zogenaamd
«datawarehouse» met bedrijfs- en aangiftegegevens van producenten
van dierlijke meststoffen.2.8.4. SamenwerkingOp bepaalde handhavingsterreinen wordt met de andere BOD'en en de politie
structureel samengewerkt. Deze operationele samenwerking komt ook tot uiting
in de samenwerking bij de ondersteunende processen zoals analyse, digitaal
rechercheren, observatie en interceptie.• Op analysegebied worden noviteiten uitgewisseld, welke o.a. worden
verkregen vanuit het Landelijk Contact Misdaadanalisten (participanten Korps
Landelijke Politiediensten – KLPD/Regiopolitie/AID).• Op het gebied van digitaal rechercheren worden ontwikkelingen op
het terrein besproken en permanente educatie gezamenlijk vorm gegeven (participanten
KLPD/ICR/BOD'en).• Tussen FIOD/ECD en AID is een convenant afgesloten inzake wederzijdse
bijstand op het gebied van observatie.• De AID is aangesloten op het landelijk interceptiecentrum, welke
wordt beheerd door het KLPD. Een ander is deels gefinancierd met intensiveringsgelden. 2.9 EU-fraude2.9.1 InleidingIn dit hoofdstuk wordt stilgestaan bij de belangrijkste ontwikkelingen
op het gebied van de aanpak van EU-fraude in het afgelopen jaar. Het hoofdstuk
bevat zoals gebruikelijk de cijfermatige gegevens over de onregelmatigheidsmeldingen
aan de Europese Commissie, en is verder ingedeeld naar de belangrijkste uitgaven-
en ontvangstencategorieën van de communautaire begroting. Wat de EU-ontvangstenkant
betreft gaat het daarbij om de traditionele eigen middelen (2.6.2): de landbouwheffingen
(op rijksniveau is hiervoor het ministerie van LNV verantwoordelijk en voor
een deel de Belastingdienst/Douane) en de douanerechten (Belastingdienst/Douane);
aan de EU-uitgavenkant gaat het vooral om het landbouwgarantiebeleid (LNV)
en de structuurfondsen (BZK, EZ, LNV en SZW).Bij de opsporing van EU-fraude zijn in Nederland vooral de Algemene Inspectiedienst
(AID) van het ministerie van LNV, de FIOD-ECD van het ministerie van Financiën
en de Arbeidsinspectie van het ministerie van SZW betrokken. Binnen het Openbaar
Ministerie vervult het parket Rotterdam een coördinerende rol bij de
vervolging van de strafrechtelijke aanpak van EU-fraude.2.9.2 Kwantitatieve gegevensTabel: onregelmatigheidsmeldingen Nederland 1998–20001 199819992000 AantalBedrag
in 1000 ecuAantalBedrag in 1000 euroAantalBedrag in 1000 euroEOGFL-garantie789 2219513 7659810 203Eigen middelen3048 8132058 71824511 264Structuurfondsen365221 95622323 7361 Bron: jaarverslagen bescherming financiële belangen
van de Gemeenschappen en de fraudebestrijding over 1998, 1999 en 2000 (http://europa.eu.int/comm/antifraud/documents/annualreports
en.htm)2.9.3 Traditionele eigen middelenDouanerechtenDe Belastingdienst/Douane heeft in 2000 240 onregelmatigheden (> 10 000
euro) gemeld waarbij eigen middelen in het geding waren. Hiermee was een bedrag
gemoeid van 15 207 756 euro. Naar een aantal meldingen wordt nog
onderzoek verricht, omdat niet duidelijk is of deze inderdaad aan de criteria
voldoen. Een dertigtal meldingen heeft betrekking op tabaksproducten; de overige
zijn niet herleidbaar tot specifieke productgroepen.De raming van in 2000 te innen douanerechten, f 3,575 miljard, is
ruim-schoots gehaald (ontvangsten: f 3,641 miljard). Er is een duidelijke
toename te constateren van het aantal invoer- en uitvoeraangiften (Sagitta-invoer:
+ 75 000; uitvoer met restitutie: + 45 000; uitvoer overig:
+ 1,7 miljoen).2.9.4 LandbouwgarantiebeleidOok voor het jaar 2000 is een managementafspraak gemaakt tussen de AID
en de Dienst Landelijke Service bij Regelingen van het ministerie van LNV
(LASER), over de aantallen controles op de directe inkomenssteun (GBCS)
en de afhandeling van zaken. Het voor 2000 verplichte aantal controles is
uitgevoerd. In totaal ging het om ruim 4200 controles, waarbij in 2313 gevallen
(= 54% van de controles) afwijkingen zijn geconstateerd. Daarbij betrof het
in 2 van de gevallen zodanig ernstige onregelmatigheden dat er door de AID
proces-verbaal is opgemaakt en aangemeld bij het OM. De overige gevallen zijn
bestuurlijk afgedaan door Laser.De AID heeft ook met de andere betaalorganen (productschappen) voor 2000
controleafspraken gemaakt met betrekking tot exportrestituties, invoerheffing
en steun- en interventieregelingen (speelt veelal bij de agro-industrie).
Ter zake deze regelingen zijn 7632 controles uitgevoerd waarbij in totaal
ruim 150 onregelmatigheden met een totaalbedrag van ruim f 16 miljoen
en 652 afwijkingen (zonder directe financiële consequenties zijn geconstateerd.Daarnaast vinden er administratieve nacontroles plaats1. Deze controles worden zowel door de AID als door de Douane uitgevoerd
Het gaat hierbij om gelden uit het EOGFL, afdeling garantie. De Europese Commissie
wordt jaarlijks via een controleverslag geïnformeerd over de toepassing
van de administratieve nacontroles. In 2000 hebben de AID en de Douane hierbij
49 onregelmatigheden geconstateerd bij handelaren en be- en verwerkende bedrijven.
Het gaat hierbij om een bedrag van f 20,6 miljoen.In het jaar 2000 is voorts verdere voortgang geboekt m.b.t. de verbetering
van de kwaliteit van controles van EU-heffingen, exportrestituties en steunregelingen
en het beheer hiervan. Hiertoe is in 2000 een beschrijving van de Administratieve
Organisatie (AO) vastgesteld en zijn maatregelen van Interne Controle doorgevoerd.2.9.5 StructuurfondsenBZK Doelstelling 2 Stedelijke GebiedenOp 23 maart 2001 is het Europese subsidieprogramma «doelstelling
2, Stedelijke Gebieden Nederland» goedgekeurd door de Europese Commissie.
Daarmee kan de uitvoeringsperiode officieel van start gaan. Voor de periode
2000–2006 ontvangen elf gebieden in negen steden (Amsterdam, Rotterdam,
Den Haag, Utrecht, Arnhem, Enschede, Eindhoven, Nijmegen en Maastricht) 199
mln. euro uit de Europese structuurfondsen (in casu het Europees Fonds voor
Regionale Ontwikkeling). Het ministerie van BZK heeft in samenspraak met de
negen steden het subsidieprogramma opgesteld.Naast de inhoudelijke opzet en indiening van het subsidieprogramma is
het jaar 2000 ook met name benut om de controle, toezicht en beheersstructuur
uit te werken en op te zetten in de steden en bij het Ministerie van BZK,
en om de onderlinge verantwoordelijkheden en afspraken met steden vorm te
geven2. Deze afspraken over de onderlinge verantwoordelijkheden
tussen steden en ministerie van BZK zijn bekrachtigd in een uitvoeringsconvenant.
In dit protocol is aangegeven wat er verstaan wordt onder onregelmatigheden,
wanneer er onregelmatigheden moeten worden gemeld en wat de mogelijke consequenties
zijn. Aangezien de uitvoering in de loop van dit jaar zijn beslag zal krijgen,
kan eerst in de voortgangsrapportage over 2001 meer gemeld worden over de
concrete voortgang en de ervaringen.Communautair initiatief Urban IINaast de middelen die worden toegekend in het kader van «Doelstelling
2, stedelijke gebieden» ontvangt Nederland 28 miljoen euro uit de middelen
voor het Communautair initiatief Urban II, gericht op «economische en sociale rehabilitatie van stedelijke gebieden». De strekking
hiervan loopt parallel aan die van «Doelstelling 2», zij het dat
bij het communautair initiatief de nadruk ligt op innovatie en voorbeeldwerking
voor andere steden. Op 25 januari 2001 zijn hiervoor concept-programma's ingediend
bij de Europese Commissie. Ook op dit punt kan derhalve over de concrete voortgang
eerst in de voortgangsrapportage over 2001 meer gemeld worden.EZTen behoeve van de uitvoering van de EFRO-programma's zijn inmiddels decentralisatieconvenanten
afgesloten met Noord-Nederland en Flevoland. Begin april 2001 zullen ook met
Oost-Nederland en Zuid-Nederland dergelijke convenanten worden afgesloten.
Dan zal voor alle Doelstelling «1 en 2-regio's» waar EZ bemoeienis
mee heeft, de verdeling van taken en verantwoordelijk-heden tussen rijk en
regio zijn vastgelegd. In de convenanten worden aspecten geregeld als aansprakelijkheid
en diverse beheer, toezicht- en controle-aangelegenheden.Met de regio's is op hoofdlijnen overeenstemming bereikt over de gegevens
die zij twee keer per jaar dienen aan te leveren en die EZ in staat stellen
de voortgang te monitoren. Het betreft gegevens inzake committeringen, realisatie,
cofinanciering en inhoudelijke voortgang (prestatiegegevens). Op basis van
deze set zal een format worden opgesteld met gegevens die voortaan één
keer per jaar naar de Tweede Kamer worden gestuurd. Dit format zal interdepartementaal
worden afgestemd met betrokken ministeries (EZ, LNV, BZK, SZW en Financiën).Ofschoon al wel op hoofdlijnen overeenstemming is bereikt, wordt over
de inhoud van de programma's (EPD's) 2000–2006 en daarmee over de exacte
indicatoren en prestatiegegevens nog onderhandeld met de Europese Commissie.SZWDe activiteiten gedurende het jaar 2000 zijn te onderscheiden naar de
afwikkeling van de oude ESF programmaperiode 1994–1999 en de implementatie
van de nieuwe ESF programmaperiode 2000–2006.Ten aanzien van de oude programmaperiode 1994–1999 geldt als doelstelling
dat de activiteiten erop gericht zijn tot een juiste en correcte (financiële)
afwikkeling van deze jaren te komen. Hiertoe wordt door Arbeidsvoorziening
intensief gecontroleerd en worden bij vermoedens van misbruik en/of oneigenlijk
gebruik door Arbeidsvoorziening bijzondere onderzoeken uitgevoerd bij aanvragers
en uitvoerders. De Tweede Kamer wordt periodiek via voortgangsrapportages
op de hoogte gehouden omtrent de afwikkeling van «ESF-oud»1. Inmiddels is aan de heer H.E. Koning opdracht verstrekt
om een onafhankelijk onderzoek te doen naar de afwikkeling van «ESF-oud».
Dit onderzoek dient o.a. inzicht te verschaffen in de mogelijkheden van een
versnelde afwikkeling van«ESF-oud» en de doorlooptijd die daarmee
gemoeid is. De heer H. E. Koning is eind januari 2001 gestart met zijn
onderzoek. De tussenrapportage van eind maart 2001 is inmiddels aan de Tweede
Kamer verzonden. Het rapport van de Commissie Koning is naar verwachting eind
augustus gereed.Zoals gemeld in de rapportage over het jaar 1999 is SZW met ingang van
april 2000 gestart met de kwartaalmeldingen aan OLAF. Deze meldingen vinden
nu structureel plaats.Voorts heeft het jaar 2000 in het teken gestaan van de voorbereidende
werkzaamheden voor de nieuwe ESF programmaperiode 2000–2006. Het gaat hierbij om de nieuwe ESF-doelstelling 3 en Equal. Equal is een
nieuw subsidieprogramma dat zich richt op het bestrijden van discriminatie
en ongelijkheid op de arbeidsmarkt.Voor de nieuwe ESF-programmaperiode geldt als doelstelling dat de uitvoering
van het ESF rechtmatig en doelmatig dient te zijn. Hiertoe is een nieuwe controle-
en beheersstructuur opgezet, waarbij rekening is gehouden met de ervaringen
met ESF-oud. Op verzoek van de minister van SZW is deze nieuwe structuur door
de Algemene Rekenkamer in 2000 onderzocht. Medio november 2000 zijn de resultaten
van dit onderzoek door de Algemene Rekenkamer gepubliceerd. De bevindingen
van de Algemene Rekenkamer hebben vervolgens weer geleid tot aanpassingen
van de controle- en beheersstructuur.Voorts is in november 2000 op basis van het rapport van de Algemene Rekenkamer
besloten de uitvoering van het ESF onder te brengen in een agentschap bij
SZW. De reden hiervoor is dat de sturings- en interventie-mogelijkheden van
de minister hierdoor worden vergroot. Ook ESF 1994–1999 wordt door het
Agentschap afgehandeld. Het Agentschap SZW is per 1 april 2001 geëffectueerd.
Ten aanzien van Equal kan worden gemeld dat daarop dezelfde controle- en beheersstructuur
van toepassing is als op de nieuwe ESF-3 doelstelling en dat de uitvoering
van het Equal-programma eveneens door het agentschap zal worden uitgevoerd.2.9.6 Strafrechtelijke aanpak EU-fraudeZoals in de rapportage van vorig jaar al is gemeld, is het parket te Rotterdam
belast met de landelijke coördinatie en expertisevorming met betrekking
tot de strafrechtelijke aanpak van EU-fraude. Het afgelopen jaar is het zogenaamde
EU-fraudeberaad weer opgestart, een regulier overleg onder voorzitterschap
van het OM, waarin het IFT Rotterdam participeert alsmede de betrokken Bijzondere
Opsporingsdiensten. Ook onderhoudt het parket Rotterdam de operationele contacten
met OLAF, de fraudebestrijdingsdienst van de Europese Commissie.Tabel: EU-fraude  DagvaardingTransactieSepotWaarvan beleidssepotWaarvan technisch sepotWaarvan voorwaardelijk sepotWaarvan overig1997–––––––1998–––––––199915%15%62%––––200073%7%18%13%75%0%13%Tabel: Overige international fraude  DagvaardingTransactieSepotWaarvan beleidssepotWaarvan technisch sepotWaarvan voorwaardelijk sepotWaarvan overig1997–––––––1998–––––––199925%––––––2000100%––––––HOOFDSTUK 3 HORIZONTALE FRAUDE3.1 InleidingHorizontale fraude is fraude waarvan niet de overheid, maar particulieren,
bedrijven en (financiële) instellingen het slachtoffer worden. In de
kabinetsnota «fraudebestrijding 1998–2002»1 is een intensivering aangekondigd van de bestrijding van de diverse
vormen van horizontale fraude. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om bancaire en
verzekeringsfraude, faillissementsfraude, merkvervalsing en telecomfraude.Deze intensivering heeft gestalte gekregen door de oprichting van inter-regionale
fraude teams (IFT's), samenwerkingsverbanden van politie en Openbaar Ministerie.
Voorzien is in de inrichting van in totaal zeven IFT's, die in beginsel alle
vormen van fraude moeten kunnen aanpakken; het Openbaar Ministerie voorziet
bij elk IFT evenwel in een of meer landelijke taakaccenten, waarvoor ook specifieke
expertise wordt ontwikkeld (zie voor een overzicht bijlage II).De IFT's richten zich op middelzware en zware vormen van fraude, waarvan
de opsporing en vervolging specifieke kwalificaties vereist. Eenvoudige fraude
dient in de primaire processen van de regulier politie te worden afgehandeld
op het niveau van de districten, omdat de moeilijkheidgraad laag en de duur
van het onderzoek kort is.Wat politie en OM betreft heeft de gewenste intensivering gestalte gekregen
in de inrichting van Interregionale Fraude Teams (IFT's). In 1999 zijn vijf
van de beoogde zeven samenwerkingsverbanden tussen politie en OM operationeel
geworden, terwijl de voorbereidingen zijn gestart met de inrichting van het
IFT Rotterdam-Rijnmond/Zuid-Holland Zuid (IFT Zuid-West) en IFT Amsterdam-Amstelland/Gooi-
en Vechtstreek (IFT Midden-West). In 2000 zijn voor beide IFT's in oprichting
de nodige stappen ondernomen in de richting van een operationeel IFT. In de
loop van 2001 jaar zullen beide teams operationeel zijn. Knelpunt vormt nog
wel de invulling van de opengestelde vacatures, voornamelijk veroorzaakt door
een krapte aan gekwalificeerde opsporingsambtenaren en officieren van justitie.3.2 Kwantitatieve gegevensBij de oprichting hebben de IFT's als (kwantitatieve) doelstelling meegekregen
dat jaarlijks 2 zware en 15 middelzware zaken behandeld moeten worden. Voor
de weging of een zaak «zwaar» of «middelzwaar» is,
zijn nadere criteria ontwikkeld door het Landelijk Bureau Fraude (LBF). Tabel: Totaal door LBF geregistreerd zaaksaanbod dat door
de IFT's en het LRT is behandeld in het jaar 20001, 2Type fraudeMiddelzwaarZwaarTotaal VoorbereidendOperationeelVoorbereidendOperationeelCreditcardfraude121 4Chequefraude    0 Bancaire fraude3122522Beleggingsfraude 1  1Verzekeringsfraude23 27Hypotheekfraude 6129Faillissementsfraude10172231Telecomfraude 2114Merkvervalsing 1 12 Subsidiefraude ??? 2  2Overige1092223Totaal26559151051 Met ingang van 1 januari 2001 zullen de OM-fraudeteams rapporteren
over de afdoening van de door de IFT's ingediende zaken. De IFT-zaken die
in het jaar 2000 door het OM in behandeling zijn genomen, zijn daarom niet
in deze tabel vermeld, maar tellen wel bij de jaarcijfers van de afzonderlijke
parketten mee.2 De tabel geeft het aantal zaken weer dat in het jaar 2000
bij in totaal vijf IFT's in behandeling was. De productiecijfers van de twee
nog in oprichting zijnde IFT's (IFT Zuid-West en IFT Midden-West) zijn derhalve
niet meegenomen.Toelichting:• Nadat het voorbereidend prioriteiten overleg een zaak heeft toegewezen
aan een IFT, start het betrokken IFT een onderzoek ter voorbereiding op een
operationeel onderzoek. De uitkomst van dit voorbereidend onderzoek kan, naast
het opstarten van een operationeel onderzoek, ook leiden tot het stopzetten
van de zaak indien daarvoor gronden aanwezig zijn. Operationeel betekent dat
een IFT, nadat het voorbereidende onderzoek is afgesloten, is overgegaan tot
actief opsporingsonderzoek.• Bij de interpretatie van de tabel moet er mee rekening worden gehouden
dat onderzoeken een looptijd kunnen hebben die de jaargrenzen overschrijden.
Hierdoor is het mogelijk dat onderzoeken die bijvoorbeeld in het jaar 1999
zijn aangevangen tevens een beslag leggen op de capaciteit in het jaar 2000.Naast de IFT's is in het bijzonder de FIOD-ECD belast met de opsporing
van horizontale fraude, waaronder met name assurantie en kredieten fraude
(intermediaire fraude), intellectuele eigendomsfraude en faillissementsfraude.Tabel productiegegevens FIOD-ECD m.b.t. opsporing 2000 AandachtsgebiedDoelstelling aantal pv'sRealisatie Intermediairfraude113Intellectuele eigendomsfraude1616Faillissementsfraude1624Toelichting: realisatie betekent dat het afgeronde onderzoeken betreft
die zijn geëindigd met inzending van een proces-verbaal.Assurantie en kredieten (intermediaire fraude)Er zijn 2 grote strafrechtelijke onderzoeken afgerond. Deze hebben betrekking
op twee verzekeringsmaatschappijen die onder meer verzekerden zonder dat er
sprake was van dekking van risico's. In een aantal andere zaken is onderzoek
gedaan naar de integriteit van tussenpersonen in de verzekeringsbranche.
Het aantal fraudemeldingen door verzekeraars liep terug. Met het verbond van
Verzekeraars en de Fraude Unit Oost van het Openbaar Ministerie in Zutphen
vindt overleg plaats om te komen tot een betere structurering en eenvormigheid
van de meldingen.Intellectuele eigendom (merkenfraude)De activiteiten hebben zich dit jaar gericht op het project «Nederland
productieland». In dit project is een aantal Nederlandse productielijnen
van onder andere horloges en parfum getraceerd en strafrechtelijk aangepakt.
Hierbij zijn 100 000 geproduceerde horloges en 40 000 flessen parfum
bestemd voor de Europese markt in beslag genomen en vernietigd. Er zijn voor
dit taakgebied conform de doelstelling 16 processen-verbaal opgemaakt en ter
vervolging aangeboden aan het Openbaar Ministerie. Tevens zijn 68 processen-verbaal
voor transactie opgemaakt.FaillissementsfraudeDe FIOD-ECD heeft 24 strafrechtelijke onderzoeken afgerond met een proces-verbaal.
De projectmatige aanpak van de handel in rechtspersonen door het team Bestrijding
Organisatie Criminaliteit (BOC) heeft geleid tot drie strafrechtelijke onderzoeken
tegen «beroeps-faillietgangers» en handelaars in rechtspersonen.
Eind 2000 is de eerste aanzet gegeven om te komen tot een Kenniscentrum faillissementsfraude.Tot slot heeft de FIOD-ECD eind 2000 een traject in gang gezet om te komen
tot een algemeen toepasbaar model voor rechtshandhaving en risicobeheersing,
dat onder meer van belang is voor het vastleggen van afspraken met opdrachtgevende
departementen, voor het stellen van prioriteiten en voor het onderling kunnen
vergelijken van de resultaten van handhavingsinspanningen. Deze ontwikkeling
is ingegeven door het feit dat de ordeningswetgeving die door de FIOD-ECD
moet worden gehandhaafd dusdanig verschillende achtergronden kent en er tevens
sprake is van totaal verschillende doelgroepen dat daardoor de wijze van handhaven
per wet niet uniform kan zijn.3.3 BeleidsinformatieMet het uitbrengen van het rapport van de Algemene Rekenkamer inzake de
fraudebestrijding is bij het opstellen van de uniforme standaard rapportages
voor de OM-fraudeteams en de IFT's gebruik gemaakt van de opmerkingen die
in het rapport zijn gemaakt over de registratie van productiecijfers en de
doorlooptijden van onderzoeken. Met ingang van januari 2001 zullen de OM-fraudeteams
alsook de IFT's conform deze standaard rapportage rapporteren. Naar verwachting
zal dan ook op basis van deze uniforme rapportages meer zicht komen op onder
andere de prestaties van de OM-fraudeteams en de IFT's en op de doorlooptijden
van de onderzoeken.3.4 Interregionale Fraude Teams (IFT's)De IFT's hebben in 2000 hun expertise verder uitgebouwd en vooral na goed
overleg met de private partners (Nederlandse Vereniging voor Banken (NVB),
Verbond van Verzekeraars, Telecom Operators) de onderzoeken uitgevoerd. Deze
afspraken zijn dit jaar voor het eerst neergelegd in een handhavings-arrangement.
In het najaar van 2000 is voor de horizontale fraude het eerste handhavingsarrangement
getekend en wel met de NVB. Tegelijk zijn twee intentieverklaringen om te
komen tot een handhavingsarrangement getekend met het Verbond van Verzekeraars
en de Eigen Verladers Organisatie (EVO). Voor een overzicht van het aantal zaken waar de IFT's in 2000 bij betrokken
zijn geweest, wordt verwezen naar paragraaf 3.2. De resultaten van de IFT's
laten zich overigens niet alleen in kwantitatieve zin, maar ook in kwalitatieve
zin uitdrukken. Zo is uit strafrechtelijke onderzoeken in IFT-verband een
aantal preventie-adviezen voortgevloeid, gericht op het voorkómen van
fraude met optisch leesbare overschrijvingsformulieren (OLO's) en betaaldiskettes.
Ook is een korte instructievideo gemaakt die laat zien waar detectie van fraude
beter kan. Daarnaast is in een landelijk project veel aandacht besteed aan
zogenaamde acquisitiefraude (fraude door middel van «spookfacturen»).
Dit project zal in 2000 leiden tot strafrechtelijke onderzoeken tegen een
aantal bedrijven dat zich verrijkt ten koste van met name het middenen kleinbedrijf.
Voorts zijn de eerste besprekingen gevoerd met vertegenwoordigers van de transportbranche,
om ook de fraude in die sector beter in beeld te krijgen.3.5 Opleidingen financieel rechercheren en FRISOpleidingen financieel rechercherenIn 1999 werden de niveaus 1 en 4 al ontwikkeld. In 2000 zijn de opleidingen
op niveau 1 aangepast als gevolg van de invoering van de Wet Bijzondere Opsporings
Bevoegdheden (BOB)en het gerechtelijk vooronderzoek (GVO). De modules op niveau
2 zijn bijna gereed. In het voorjaar van 2001 is de laatste module op dit
niveau klaar. Voor module 3 is een tijdelijke voorziening getroffen.Aangezien de ontwikkeling van de opleiding meer tijd in beslag neemt dan
gedacht en de opleidingsbehoefte bij de teams stijgt, is op initiatief van
het project gestart met een tijdelijke voorziening. Dit houdt in dat opleidingen
van het ICR, het LRT, het B/CKC en het NIBE bij gebleken belangstelling tijdelijk
worden voortgezet. In totaal is een tiental cursussen op deze manier nogmaals
gegeven.Eind 2000 is door de Stichting Studiecentrum Rechtspleging een opleidingsvoorstel
gemaakt voor het OM, waaraan in 2001 uitvoering zal worden gegeven.FRISHet Fraude Registratie en Informatie Systeem (FRIS) is in technische zin
medio 2000 opgeleverd. Het gaat dan om fase I waarmee de IFT's, het LBF en
het LRT fraudezaken kunnen registreren en raadplegen. Het systeem moet de
IFT's behulpzaam zijn bij de voorbereiding en prioritering van zaken. Het
is de bedoeling dat ook fraudesignalen geautomatiseerd kunnen worden aangeleverd
door politie, BOD'en en private sector. In de derde fase kan het FRIS ook
gebruikt worden om managementinformatie te genereren en planning en control
van «dure» opsporingcapaciteit mogelijk te maken. Deze laatste
twee fasen staan gepland voor 2001.Inmiddels zijn de IFT's Noord, Oost, Zuid, West, Noord-West, het LBF,
het LRT en de Coördinatiecommissie Fraude aangesloten op het systeem.
Naar verwachting volgen de overige teams in het eerste half jaar van 2001.De eerste ervaringen met het systeem hebben geleid tot enkele verbetervoorstellen.
De belangrijkste voorstellen worden verwerkt in een release die nog in de
eerste helft van 2001 wordt uitgevoerd.Voor de informatievoorziening rondom het systeem is een nieuwsbrief opgezet,
die drie maal per jaar zal verschijnen. De eerste uitgave was in december
2000. 3.6 Ontwikkelingen op deelgebiedenTelecomfraudeHet Landelijk Expertisecentrum Telecomfraude is als onderdeel van het
IFT Noord-Nederland in 1998 opgericht. Met name is gewerkt aan het verwezenlijken
van een strategische informatiepositie door een relatienetwerk te ontwikkelen
alsmede een beschrijving te maken van de marktsector Telecommunicatie. Enerzijds
om opsporingsinstanties en het Openbaar Ministerie van expertise te kunnen
voorzien. Anderzijds om een criminele fraudekaart voor het taakveld telecomfraude
in te kunnen vullen.Ontwikkelingen in 2000:• De aandacht richt zich met name op het segment mobiele telecommunicatie
omdat daar veel financieel nadeel wordt geconstateerd. Er blijkt veelvuldig
gebruik te worden gemaakt van onder andere lacunes in het verkoop- en gebruiksproces
van zogeheten PrePay-pakketten. Het financieel nadeel loopt in de miljoenen
guldens. De verwachting is dat er in het jaar 2001 jurisprudentie zal zijn
gewezen waarmee kan worden bepaald of en zo ja, van welke vorm van telecomfraude
hier sprake is.• Inmiddels is door het IFT Noord-Nederland een grote fraudezaak
met betrekking tot telecomfraude aangepakt. Deze zaak bevindt zich in de fase
dat de aangehouden verdachten zich binnenkort ter terechtzitting dienen te
verantwoorden. Het IFT West, alsmede de onder het Ministerie van Verkeer &
Waterstaat ressorterende Rijksdienst voor Radiocommunicatie, participeerden
in dit onderzoek. Het is de bedoeling deze tot nu toe incidentele vorm van
samenwerking in het af te sluiten handhavingsarrangement als een structurele
vorm van samenwerking op te nemen. Gelet op de toename van het aantal fraudemeldingen
bij het FMP van het IFT Noord-Nederland blijkt dat de marktsector vertrouwen
heeft in een correcte afhandeling van fraudemeldingen.• Er is inmiddels een cursus Telecomfraude ontwikkeld. Er zijn gesprekken
gaande om deze cursus in het najaar 2001 te implementeren in het lesprogramma
van het Landelijk Selectie- en Opleidingscentrum Politie (LSOP).• Vanuit het expertisecentrum wordt mede invulling gegeven aan de
frauderubriek in Opportuun en wordt er gewerkt aan een invulling van de desbetreffende
site op het OMtranet.• Er wordt gewerkt aan de totstandkoming van een handhavings-arrangement
tussen het Openbaar Ministerie, het Directoraat-Generaal Telecommunicatie
en Post van het Ministerie van Verkeer & Waterstaat en de vijf in Nederland
gevestigde mobiele telecomoperators. Het vergt veel tijd een juiste afstemming
tussen partijen te creëren, temeer daar de marktpartijen uit de nieuwe
economie – naast hun concurrentiepositie jegens elkaar – ook worden
geconfronteerd met interne reorganisaties en fusies. In 2001 zullen verdere
stappen worden gezet om te komen tot een handhavingsarrangement.FaillissementsfraudeNaast advisering in algemene zin en specifiek op het terrein van faillissementsfraude,
zijn de volgende activiteiten door het expertisecentrum in het jaar 2000 verricht:• Er is door het expertisecentrum een tussentijdse beschrijving gemaakt
van de doelstelling en taken van het expertisecentrum faillissementsfraude.
Deze beschrijving is onder meer verspreid over de parketten.• Op landelijk niveau heeft het expertisecentrum bij de parketten
de wijze waarop bij de parketten wordt omgegaan met aangiftes faillissementsfraude
geïnventariseerd. Het nevenliggende doel van de inventarisatie was de
introductie van het expertisecentrum faillissementsfraude bij de parketten. • De verdere ontwikkeling en vernieuwing van een standaardformulier
aangifte faillissementsfraude met bijbehorende handeling en de introductie
hiervan bij de parketten. Begin 2001 is het standaardformulier aangifte faillissementsfraude
tevens geïntroduceerd bij de werkgroep faillissementen van de Nederlandse
Vereniging voor Rechtspraak (Recofa) en de vereniging Insolventierecht Advocaten
(INSOLAD).• Vanwege de specifieke kennis die aanwezig is op het expertisecentrum,
werd deelgenomen als gastdocent aan de nieuwe module Faillissementsfraude
bij het ICR en wel op het gebied van de positie van banken bij faillissement.• In 2000 zijn vanuit het expertisecentrum diverse interne rapportages
verschenen, zoals De verhouding tussen het strafvorderlijk conservatoir beslag
en een faillissement, De stichting Derdengelden en de advocaat/notaris.• Op het gebied van fraude werden er diverse dossiers bestudeerd
die werden aangeleverd door de Stichting WORM. Het betrof in enkele gevallen
vermoedelijk strafbaar handelen door curatoren.• In 2000 werd een aanvang gemaakt met het leggen van contacten tussen
de verschillende expertisecentra, marktpartijen bij faillissementen en bestrijding
van faillissementsfraude. De resultaten hiervan zijn in de loop van 2001 te
verwachten.VerzekeringscriminaliteitHet jaar 2000 overziend, zijn de volgende momenten memorabel:• het ondertekenen van de Intentieverklaring om te komen tot een
Handhavingsarrangement tussen het Verbond van Verzekeraars en het Openbaar
Ministerie (in oktober 2000), en• het houden van een Verzekeringscongres (georganiseerd door de Fraude-unit
Oost) bij het ICR te Zutphen voor medewerkers van de Interregionale Fraudeteams
in het land, de OM-Fraudeclusters en de private (verzekerings)partners.• Tevens zijn de banden tussen het Fraudeloket Verzekeringsbedrijf
van het Verbond van Verzekeraars en het (OM-)Fraude Meldpunt verstevigd. Op
deze wijze wordt meer inzicht verkregen in de omvang van de fraude binnen
deze bedrijfstak.Dat het nog niet tot het sluiten van een handhavingsarrangement is gekomen
ligt aan het feit dat het onderwerp in verband met privacyregelgevingsaspecten
nog niet voldoende is uitgekristalliseerd. Een werkgroep, werkzaam onder de
paraplu van het Nationaal Platform van Criminaliteitsbeheersing (NPC), zal
naar verwachting rond de zomer van 2001 een advies uitbrengen. Ook is in 2000
een aanvang gemaakt met het gezamenlijk formuleren van een aangifte- en sanctiebeleid
in deze sector. De uitkomsten van dit gezamenlijk beraad zullen in het a.s.
handhavingsarrangement een plaats krijgen.Op het niveau van de Basis Politiezorg zijn door het Verbond van verzekeraars
en de Fraude-unit Oost initiatieven ontplooid om met name bij het opnemen
van een aangifte de betreffende politieambtenaren meer alert te maken op specifieke
verzekeringsaspecten die hieraan verbonden kunnen zijn (bijv. doorvragen naar
originele aankoopnota's bij opgave van vermissing of vermeende diefstal).
Tevens zal op het Politie Kennisnet specifieke Verzekeringskwesties worden
verduidelijkt. Tot slot zijn in 2000 door enkele IFT's (al dan niet in multidisciplinair
verband) diverse als «zwaar» gewaardeerde opsporingsonderzoeken
met specifieke verzekeringsaspecten gestart.Intellectuele eigendomsfraudeHet jaar 2000 heeft in het teken gestaan van een «veldverkenning»;
In het verlengde van de discussie over de positionering van m.n. de BUMA/STEMRA
t.o.v. de opsporingsdiensten, zijn de PPS-partners bijeengekomen
teneinde met elkaar te bezien welke civiel- en strafrechtelijke inspanningen
in het verleden zijn gepleegd en in de nabije toekomst zullen worden ontwikkeld
om een effectief beleid te kunnen voeren.Tevens is een werkgroep doende een (concept-)richtlijn te formuleren op
basis waarvan de controle- en opsporingsdiensten bij het aantreffen van goederen
die mogelijk inbreuk maken op bepaalde intellectuele eigendomsrechten vervolgingsactiviteiten
kunnen verrichten (richtlijn «kleine zendingen»).In interdepartementaal overleg wordt, onder meer, bijzondere aandacht
besteed aan de implementatie van het zgn. Groenboek, dat voor de EG-lidstaten
diverse aanwijzingen bevat om handhaving, opsporing en vervolging op de interne
EG-markt af te stemmen en in de afzonderlijke Lidstaten nader vorm en inhoud
te geven.In het verslagjaar zijn op dit fraudeterrein (in en na constructief overleg
met de private partners) enkele opvallende opsporingsresultaten behaald door
zowel (in willekeurige volgorde) FIOD-ECD, BUMA/STEMRA, BD/FIOD-ECD/Douane.Tot slot is vermeldenswaard dat in samenspraak met het Parket-Generaal
gewerkt wordt aan het formuleren van een Richtlijn Aandachtspunten handhaving
intellectuele eigendomsrechten.HOOFDSTUK 4 ONTNEMING4.1 AlgemeenZoals in hoofdstuk 1 al is aangegeven wordt het instrument van ontneming
van wederrechtelijk verkregen voordeel niet alleen toegepast op fraude en
andere vormen van financieel-economische criminaliteit, maar heeft het een
breder toepassingsbereik. Uitgangspunt van de maatregel is dat misdaad niet
mag lonen: indien geld is verdiend met criminele gedragingen, dient dat zoveel
mogelijk weer te worden «ontnomen». In deze paragraaf wordt kort
ingegaan op de belangrijkste ontwikkelingen van het afgelopen jaar.4.2 Kwantitatieve gegevensDe opbrengsten van de ontnemingswetgeving vertonen de afgelopen jaren
een stijgende lijn; vooral in 2000 is de realisatie aanzienlijk hoger geweest
dan geraamd. De hoge opbrengsten in 2000 zijn vooral te verklaren doordat
in dat jaar een aantal grote ontnemingszaken tot een afronding is gekomen.
Het is nog te vroeg om te spreken van een trend: het kan zijn dat in het ene
jaar een aantal grote zaken wordt afgerond, terwijl dat in het jaar erna niet
het geval is. Dat kan uiteraard zorgen voor forse fluctuaties in de opbrengsten.
Maar voorlopig kan geconstateerd worden dat het jaar 2000 een duidelijk positieve
ontwikkeling te zien geeft.Tabel: ramingen en opbrengsten ontneming 1998–2000  Raming Realisatie1998f 8 300 000f 6 700 0001999f 10 300 000f 10 700 7002000f 12 300 000f 21 650 0004.3 VerbetermaatregelenIn 2000 is een aantal organisatorische maatregelen doorgevoerd, die moeten
bijdragen aan een effectievere toepassing van het ontnemingsinstrument: • Er is een internationaal ontnemingsdeskundige aangesteld, die deels
werkzaam is bij het Bureau Ontnemingswetgeving Openbaar Ministerie (BOOM)
en deels bij het Bureau Internationale rechtshulp in Strafzaken (BIRS) van
het Ministerie van Justitie. Doel hiervan is de tenuitvoerlegging van internationale
rechtshulpverzoeken met ontnemingsaspecten verder te verbeteren.• Voorts is bij het BOOM inmiddels één van de twee
beoogde gespecialiseerde officieren van justitie met zijn werkzaamheden gestart,
te weten het bieden van operationele ondersteuning aan de parketten bij grote,
complexe ontnemingszaken. Een dergelijke executieve, landelijke taak had het
BOOM tot nu toe nog niet.• Ook is inmiddels een nieuwe norm ontwikkeld, die in de plaats zal
komen van de tot nu toe gehanteerde «10-zaken norm» als taakstelling
voor de parketten. Voor de lichtere zaken (politierechter) zal een «financiële
norm» gehanteerd worden, die is gerelateerd aan het bedrag dat de rechter
gemiddeld oplegt in ontnemingswaardige zaken. Wat de zwaardere zaken (meervoudige
kamer) betreft gaat als uitgangspunt gelden dat in beginsel in elke ontnemingswaardige
zaak (in het bijzonder vermogens- en opiumzaken) een vordering wordt ingesteld.
Het College van procureurs-generaal voert de nieuwe norm met ingang van 2002
in.• Voorts is in 2000 een werkgroep ingesteld (met vertegenwoordigers
van het Openbaar Ministerie, de ministeries van Justitie en van BZK en het
projectbureau financieel rechercheren), die onderzoekt hoe de samenwerking
en afstemming tussen OM en politie inzake ontneming verder kan worden verbeterd
en gestroomlijnd.• In 2000 is het concept-wetsvoorstel tot wijziging van de ontnemingswetgeving
gereed gekomen; het is medio februari 2001 voorgelegd aan de Raad van State.
Zodra dit advies is ontvangen en verwerkt, zal het wetsvoorstel worden aangeboden
aan de Kamer. BIJLAGE I CIJFERMATIGE RESULTATEN BELASTINGDIENSTCijfers fiscaliteit (behorend bij paragraaf 2.2)Tabel 1: aantal aanslagen (x 1 000)  199819992000Inkomstenbelasting7 2007 3667 700Vermogensbelasting662594663Vennootschapsbelasting300304334Successierechten11397111Totaal8 3008 3618 800Tabel 2: aantal aangiften (x 1 000)  199819992000Loonbelasting3 0003 2003 782Omzetbelasting5 0005 3005 592 Overige belastingen (dividend, rechtsverkeer)80100145Totaal8 1008 6009 519Tabel 3: netto opbrengsten 1998–2000 (in miljarden
guldens)  199819992000Inkomsten- en Loonbelasting43,845,348,8Vermogensbelasting1,51,71,9Vennootschapsbelasting33,734,536,8Omzetbelasting53,75863,4 Overige belastingen (dividend, rechtsverkeer)1114,314,3 Premies Volksverzekeringen69,17477,9Tabel 4: percentage correcties bij definitieve aanslagen
in 1998, 1999 en 2000  199819992000Inkomstenbelasting10910,9Vennootschapsbelasting141413,9Tabel 5: aantal navorderings- en naheffingsaanslagen  199819992000Inkomstenbelasting32 00032 00049 000Vennootschapsbelasting3 9004 0004 800Loonbelasting395 000402 000431 000Omzetbelasting735 000698 000694 000BIJLAGE II SUBSIDIESHieronder volgt een overzicht van de subsidieregelingen met een budgettair
beslag van f 100 miljoen of meer, waarbij het M&O-risico wordt vermeld
(hoog (H), midden (M) of laag (L)), alsmede (waar nodig) een korte toelichting.Buitenlandse Zaken RegelingBedrag van de SubsidieregelingM&O-risicoHoogMiddenLaag 6.1 Mede-financieringsprogramma (MFP)718,4 mln  X 6.3 Technische Assistentie (t.g.v. SNV)127,5 mln.  X 7.2 ORIET/MILIEV300 mln.  XAlle BZ-subsidies zijn gebaseerd op de Regeling van 24 december 1998
(nr. DJZ/BR1125–98), houdende nadere regels met betrekking tot de verstrekking
van subsidies door de Minister van Buitenlandse zaken en de Minister voor
Ontwikkelingssamenwerking («Subsidieregeling Ministerie van Buitenlandse
Zaken»). De nummers in bovenstaande tabel verwijzen naar de afdelingen
en paragrafen in hoofdstuk 2 van de Regeling.De inschatting van het M&O-risico vindt plaats op basis van het aantal
geconstateerde gevallen van M&O per jaar en een oordeel over de doelgroep
(«professional judgement»)Economische Zaken RegelingBedrag van de SubsidieregelingM&O-risicoHoogMiddenLaagProgramma samenwerking opkomende markten117 mln.  XInternationale ruimte-vaartprogramma's126 mln.  XBesluit subsidies energie- programma's134 mln.  XProgramma Samenwerking Opkomende MarktenBinnen het Programma Samenwerking Opkomende Markten worden opdrachten
verstrekt aan het Nederlandse bedrijfsleven voor de ontwikkeling van demonstratieprojecten
gericht op private sectorontwikkeling in opkomende markten. Tijdens de projectvoorbereiding
wordt door het agentschap Senter veel aandacht besteed aan de beoordeling
van de projectbegroting. Van elk project wordt achteraf door middel van een
accountantsverklaring zekerheid verkregen over de werkelijk gemaakte en betaalde
kosten.Internationale ruimtevaartprogramma'sInternationale ruimtevaartprogramma's zijn programma van het European
Space Agency (ESA) te Parijs waarvan de Nederlandse staat een deel van de
kosten voor haar rekening neemt (samen met andere Europese landen). Bij elk
individueel programma wordt door ESA verantwoording afgelegd over de gerealiseerde
kosten en het aandeel van Nederland daarin. Besluit subsidies energieprogramma'sHet besluit subsidies energieprogramma's werd in 2000 door Novem bv uitgevoerd.
Novem en EZ hebben een basisovereenkomst gesloten en voorts zijn werkafspraken
vastgelegd. De overeenkomst en de afspraken regelen een aantal standaardbepalingen,
de financiën, rapportage en verantwoording, algemene voorwaarden van
toepassing op de programma's en accountantsverklaringen.JustitieHet Miniserie van Justitie kent de volgende zes regelingen met een budgettair
beslag van fl 100 miljoen of meer: RegelingBedrag van de SubsidieregelingM&O-risicoHoogMiddenLaagGefinancierde rechtsbijstandf 501 236 000  XWet COA/Subsidiebesluit COAf 2 326 752 000  XParticuliere jeugdinrichtingenf 199 000 000  XParticulier TBS-inrichtingenf 181 000 000  XWet op de jeugdhulpverlening   XReclasseringsregeling 1995   XGefinancierde rechtsbijstand• Het M&O-risico van het stelsel is laag omdat dit zich beperkt
tot die verzoeken om rechtsbijstand, waarbij de draagkracht van de rechtzoekende
bepalend is voor het al dan niet in aanmerking komen voor een toegevoegd advocaat.
Voorzover aan de draagkrachtcriteria is voldaan is eveneens sprake van M&O-gevoeligheid
voor de hoogte van de eigen bijdrage, die afhankelijk is van de hoogte het
inkomen. I 2000 had circa 38,6% van de terzake de Wet op de rechtsbijstand
verantwoorde uitgaven betrekking op inkomensafhankelijke toevoegingen.• De jaarrekeningen 1999 van de Raden voor rechtsbijstand, die in
de eerste helft van 2000 zijn ontvangen, zijn alle voorzien van een goedkeurende
verklaring omtrent de getrouwheid. Voorts hebben de accountants in de mededeling
omtrent de naleving van de aan de subsidie verbonden voorschriften vastgesteld,
dat alle raden – evenals in voorgaande jaren – de tolerantiegrenzen,
die met betrekking tot de rechtmatigheid van de uitgaven zijn gesteld, niet
hebben overschreden.• Door de Algemene Rekenkamer is een onderzoek uitgevoerd naar de
verantwoording van en het toezicht op, alsmede de vermogensvorming bij rechtspersonen
met een wettelijke taak. In dat onderzoek zijn mede de raden voor rechtsbijstand
betrokken. In haar rapportage oordeelt de Algemene Rekenkamer zowel in absolute
als in vergelijkende zin positief over de verantwoording van en het toezicht
op (zowel qua opzet en werking) en de vermogensvorming bij de raden voor rechtsbijstand.COA• Over het jaar 2000 zijn ten aanzien van de subsidiëring van
het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) geen bijzondere knelpunten bekend.
Binnen het bestek van de opvang voert het COA een aantal regelingen uit waarbij
sprake is van een bepaalde inherente onzekerheid. Daarbij gaat het om regelingen
die vereisen dat asielzoekers een verklaring afleggen omtrent het eigen vermogen
en inkomsten, terwijl de wet COA geen concrete bevoegdheden geeft om verregaande
controle op inkomsten en vermogen mogelijk te maken. Binnen de beperkte controlemogelijkheden
wordt bij het verstrekken van zakgeld nagegaan of asielzoekers
eigen inkomsten verwerft. Dit geschiedt aan de hand van tewerkstellingsvergunningen
waarvan het COA afschriften ontvangt.• Op 13 september 2000 is het Besluit Controleprotocol Centraal Orgaan
opvang asielzoekers in de Staatscourant gepubliceerd. Dit betreft een aanpassing
van het oude controleprotocol. Het Controleprotocol 2000 is gebaseerd op de
stand van de van toepassing zijnde regelgeving per 1 januari 2000. Hieronder
vallen ondermeer de Wet COA, het Subsidiebesluit COA, het Faciliteitenbesluit,
de Regeling Onderwijshuisvestingsbudgetten asielzoekers, de Regeling verstrekkingen
asielzoekers en andere categorieën vreemdelingen 1997, de Regeling Opvang
Asielzoekers, De Regeling eigen bijdrage asielzoekers en het Zelfzorgarrangement.LNV RegelingSubsidiebedragM&O-risicoHoogMiddenLaagOpkoopregeling Varkensrechten131,6 mln  XLandinrichtingswerken221,3 mln  XRegeling subsidie stichting DLO338,6 mln  XDoel van de opkoopregeling varkensrechten is om varkenshouders die weinig
perspectief zien in voortzetting van de varkenshouderij, de gelegenheid te
bieden hun bedrijf te beëindigen. Dit gebeurt door de varkensrechten
aan de overheid aan te bieden tegen een aan de representatieve marktwaarde
gerelateerde vergoeding. Voor deze regeling is een controlememorandum opgesteld,
waarin de risico's voor en na het nemen van controlemaatregelen zijn geïdentificeerd,
Na het nemen van de controlemaatregelen zijn alle risico's als «laag»
geïdentificeerd.Jaarlijks verstrekt LNV een bijdrage aan landinrichtingscommissies voor
de uitvoering van landinrichtingsprojecten, waarin de inrichting van het landelijk
gebied wordt afgestemd op de toekomstige functies m.b.t. natuur- en landschapsbeheer,
landbouw en openluchtrecreatie.Op grond van de Regeling subsidies Stichting Dienst Landbouwkundig Onderzoek
(DLO) wordt subsidie aan DLO verstrekt. Het M&O-risico hiervan wordt als
laag ingeschat, omdat DLO de enige subsidie-aanvrager is, de Minister van
LNV de accountant aanwijst die de jaarrekening moet controleren en subsidie
wordt verleend voor de uitvoering van werkplannen die strekken tot door de
Minister van LNV vastgestelde programma's.OC&WOC&W kent drie regelingen met een budgettair beslag van f 100
miljoen of meer: RegelingBegrotingsbedrag 2000 van de regeling (in guldens)M&O-risicoHoogMiddenLaagWettelijke bekostiging onderzoekinstellingen/ Intermediaire organisaties.903 mln.  L Contributies internationale verdragen.141 mln.  L Wet op de Studiefinanciering (WSF) incl. reisvoorziening WSF.2,35 miljard M WSF-leningen Stb. 183 (tekst).1,725 miljard M Wet Tegemoetkoming Studiekosten (WTS) Stb. 1995, 676.562,8 mln.  L Subsidie exploitatie niet-rijksmusea «Wet op het Specifiek
Cultuurbeleid, Stb. 1993, 193; Bekostigingsbesluit Cultuuruitingen Stb. 1994,
473».230,6 mln.  LDe inschatting van het M&O-risico vindt plaats op basis van het aantal
geconstateerde gevallen van M&O per jaar en een oordeel over de doelgroep
(professional judgement).StudiefinancieringsbeleidDe drie regelingen op het terrein van het studiefinancieringsbeleid betreffen
de Wet op de Studiefinanciering (WSF) inclusief reisvoorziening WSF (waaronder
ook de OV-studentenkaart valt), de WSF-leningen Stb. 183 (de rentedragende
leningen en uitgaven die onder de prestatiebeurssystematiek vallen) en de
Wet tegemoetkoming studiekosten (WTS).• Mede naar aanleiding van het onderzoek van de Rekenkamer is in
1999 door de Informatie Beheer Groep een projectorganisatie M&O ingesteld.
Deze projectorganisatie beoogt het intern functioneren van de IB-Groep voor
M&O-bestrijding te versterken en het M&O-beleid te intensiveren. Conform
de Gedragslijn «Misbruik en oneigenlijk gebruik» van het ministerie
is de inventarisatie van het bestaande controlebeleid door de projectorganisatie
geactualiseerd. Dit zal uiteindelijk moeten leiden tot een aangescherpt M&O-beleid.
Tevens worden in dit kader de afspraken met andere organen, waarmee gegevens
worden uitgewisseld, opnieuw bezien en waar nodig aangepast.• Op grond van de geactualiseerde inventarisatie kan bij studiefinanciering
voor de aspecten woonsituatie (voor de uitwonendentoeslag op de basisbeurs)
en inkomen de M&O-gevoeligheid niet of niet geheel worden weggenomen door
een goed voorlichtings-, controle- en/of sanctiebeleid.V&W  Bedragen begroting 2000 in f 1 000,–Risico M&O Bijdrage infrastructuur OV; Wet en besluit infrafonds IF 01.02
Rail2 055 972L Bijdrage infrastructuur OV; Wet en besluit infrafonds IF 01.03.02
reg/lokale infra;1 197 324LBijdrage infrastructuur OV; Wet en besluit infrafonds IF 03.02
Betuweroute1 151 853L Gebundelde Doeluitkering (GDU) Wet en Besluit Infrafonds353 847L Bijdrageregeling exploitatie OV; Wet en Besluit Personenvervoer
Min regeling Stcrt 1992 251/2522 216 520L Subsidieregeling De Boer; Ministeriële regeling Stcrt 1996,66123 897LDe bijdragen worden verstrekt aan provincies, kaderwetgebieden en NS.
Het risico van M&O is afgedekt door middel van controleprotocol en accountantsverklaring. VROM regelingbegrotingsgedragM&O-risicoHuursubsidiewet3,2 miljardHHuursubsidie is voor een groot deel van de huishoudens in lagere inkomensklassen
een kerninstrument om de betaalbaarheid van huurwoningen met voldoende kwaliteit
te waarborgen. Met de Huursubsidiewet (HSW) wordt beoogd de woonlasten op
een laag niveau te houden.In het kader van Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O) worden gemeenten
en verhuurders geïnstrueerd controles uit te voeren, beleid te maken
en uit te voeren om passendheid van woonruimten te bevorderen. Instructies
geschieden door middel van de «Handleiding voor de uitvoering van de
HSW door gemeenten en verhuurders», een jaarlijkse voorlichtingsbijeenkomst
en zo nodig accounts. Via al dan niet anonieme verzoeken van gemeenten en
verhuurders kan de Dienst Recherche Zaken (DRZ) onderzoek (laten) verrichten
naar mogelijk oneigenlijk gebruik dan wel misbruik van de HSW. Voor het huursubsidietijdvak
2000 – 2001 is afgesproken om in principe 75 accounts uit te voeren
naar gemeenten en verhuurders en circa 20 accounts naar gemeenten specifiek
voor de Vangnetregeling Huursubsidie.De gevoeligheid voor M&O wordt bij de huursubsidieregeling veroorzaakt
door de volgende subsidiebepalende factoren:a. inkomen (belastbaar inkomen van de subsidie-ontvangende huishouding)b. bewoningssituatie (samenstelling van de huishouding)c. huurprijs particuliere verhuurder of sociale verhuurderd. onderhuure. vermogenspositief. passendheidstoets/prestatiemormeringg. leeftijdTer voorkoming van M&O zijn voor ieder van deze factoren specifieke
maatregelen getroffen.Door de getroffen (controle)maatregelen is er sprake van een lage resterende
onzekerheid. Verdere vermindering van deze onzekerheid is niet mogelijk. De
werking van het controlebeleid wordt als afdoende beschouwd.VWS  Bedragen begroting 2000 in f 1 000,–Risico M&O Specifieke uitkeringen aan centrumgemeenten voor maatschappelijke
opvang, vrouwenopvang en verslavingszorg (op basis van Subsidieregeling Welzijnsbeleid,
Stcrt. 1995, 250)336 mln.L Besluit afwijking verantwoordelijkheidstoedeling (Stb. 1994, 534)117 mln. LBekostingingsbesluit inburgering nieuwkomers (Stb. 1998, 441)124 mln. L Besluit tijdelijke regeling subsidiëring jeugdhulpverlening1,124 mld. L Op basis van de Subsidieregeling Volksgezondheid (Stcr. 1998,
42): L • financiering diverse (para) medische, verplegende
en verzorgende opleidingen • projecten, experimenten en onderzoeken
op het terrein van volksgezondheid en zorg • toerusten en stimuleren
van sociale partners bij het vormgeven van een arbeidsmarkt-, werkgelegenheids-
en opleidingsbeleid106 mln. 131 mln. 97 mln. Extra banen zorgsector504 mln. LHet M&O-beleid van VWS is ingebed in het subsidiebeleid en -beheer.
Uitgaande van het single-audit-beleid wordt het controleprotocol gebruikt
om met de huisaccountant van de instelling afspraken vast te leggen over de
uit te voeren controles. De subsidieverantwoording, het activiteitenverslag
en de verklaring van de huisaccountant zijn de basis van het oordeel van VWS
over de rechtmatige en doelmatige aanwending van subsidiegelden. Onderdeel
van het M&O-beleid is het collegiaal overleg dat (bij VWS door de accountantsdienst)
met de accountants in het veld wordt gehouden. De uitkomsten van het overleg
kunnen worden gebruikt om de regelgeving of afspraken met de huisaccountant
bij te stellen. BIJLAGE III OVERZICHT IFT'S INCLUSIEF EXPERTISEFUNCTIEOverzicht verdeling van de type fraudezaken (landelijke
expertisefunctie) over de verschillende IFT's (arrondissementsparketten en
politieregio's) ArrondissementenPolitieregio'sIFTType fraudezaak Groningen, Leeuwarden, AssenGroningen, Friesland, DrentheNoordTelecom- en fiscale fraude Zutphen, Zwolle, Almelo, ArnhemIJsselland, Twente, Noord- en Oost-Gelderland, Gelderland-Zuid, Gelderland-Midden,
FlevolandOostAssurantie-,
merken- en namaakfraude Haarlem, AlkmaarKennemerland,
Noord-Holland-NoordNoord-WestBancaire/cardfraudeAmsterdamAmsterdam-Amstelland,
Gooi en VechtstreekMidden-WestBeursfraude en bankgerelateerde fraudeDen HaagHollands-Midden,
HaaglandenWestSubsidie-,
sociale zekerheids- en premiefraude Rotterdam, DordrechtRotterdam-Rijnmond, Zuid-Holland-ZuidZuid-WestHavenfraude, EU-fraudeMiddelburg, Breda, Den Bosch, Maastricht, RoermondLimburg-Zuid, Limburg-Noord, Midden- en West-Brabant,
Brabant-Noord, Brabant-Zuid-Oost, ZeelandZuidFaillissementsfraude, FIOD-ECD-ECDLIJST MET AFKORTINGEN AbwAlgemene Bijstands
WetAnwAlgemene Nabestaandenwet AWBZAlgemene Wet Bijzondere
Ziektekosten BIRSBureau Internationale
rechtshulp in StrafzakenBOOMBureau Ontnemingswetgeving
Openbaar MinisterieBZKBinnenlandse zaken
en Koninkrijksrelaties CARCursus Algemene Recherche CTGCollege tarieven gezondheidszorgCTPOCentraal Tri Partite
Overleg CtsvCollege van toezicht
sociale verzekeringen CTZCollege van Toezicht
op de zorgverzekeringen DOREACDoorlichting Regelingen
op Accountancy aspecten EFROEuropees Fonds voor
Regionale OntwikkelingEOGFLEuropees Oriëntatie-
en Garantiefonds voor de LandbouwESFEuropees Sociaal Fonds EVOEuropese Verladers
Organisatie EZEconomische Zaken FIOD-ECDFiscale Inlichtingen
en Opsporings Dienst-Economische Controle DienstFMPFraude Meld Punt FRISFraude Registratie
en Informatie Systeem GAKGemeenschappelijk
Administratie KantoorGBAGemeentelijke Basis
Administratie GBCSGeïntegreerd
Beheer en Controle Systeem GUOGemeenschappelijk
Uitvoerings Orgaan ICRInstituut voor Criminaliteitsbeheersing
en recherchekunde IFTInterregionaal Fraude
TeamISMOInterdepartementale
Stuurgroep Misbruik en Oneigenlijk gebruik LBFLandelijk Bureau Fraude LisvLandelijk instituut
sociale verzekeringen LRTLandelijk Recherche
TeamLNVLandbouw, Natuurbeheer
en Visserij LopLandelijk overleg
platform LSOPLandelijk Selectie-
en Opleidings instituut voor de Politie MDWMarktwerking, Deregulering
en Wetgevingskwaliteit MILIEVMilieu en Economische
Verzelfstandiging M&OMisbruik en Oneigenlijk
gebruikMFOMedefinancieringsorganisatieMFPMedefinancieringsprogramma NVBNederlandse Vereniging
van Banken OLAFOrganisation de Lutte
Anti FraudeOLO'sOptische Leesbare
Overschrijvingen OMOpenbaar Ministerie ORETOntwikkelingrelevante
ExporttransactiesRIFRegionaal Interdisciplinair
Fraudeteam SIODSociale Inlichtingen
en Opsporings Dienst SNVNederlandse Ontwikkelingsorganisatie SVBSociale Verzekerings
BankTPOTri Partite Overleg UviuitvoeringsinstellingVBTBVan Beleidsbegroting
tot BeleidsverantwoordingV&WVerkeer en Waterstaat VNGVereniging Nederlandse
Gemeenten VROMVolkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer UWVUitvoeringsorgaan
Werknemers VerzekeringenWITWestland Interventie
Team WSFWet op de Studie Financiering WTGWet Tarieven Gezondheidszorg WTSWet Tegemoetkoming
StudiekostenZFWZieken Fonds WetXNoot1Brief minister van Justitie van 9 april 1998, Kamerstukken II, 1997–1998,
17 050, nr. 203, pag. 1.XNoot2Algemeen overleg over de bestrijding van financieel-economische criminaliteit
met de vaste commissies voor Justitie, Financiën, Rijksuitgaven en Sociale
Zaken en Werkgelegenheid op 20 februari 2001.XNoot3«Een overzicht van schattingsmethoden voor de omvang van fraude»,
prof. Dr. P. G. M. van der Heijden c.s., Interuniversitaire Onderzoeksschool
voor Psychometrie en Sociometrie (IOPS), afdeling Universiteit Utrecht, december
2000.XNoot1Kamerstuk 2000–2001 27 555, nrs. 1–2.XNoot1Kamerstukken II, 1998–1999 en 1999–2000, 17 050, nrs.
207 en 210.XNoot2Voortgangsrapportage 1999, Kamerstukken II, 1999–2000, 17 050,
nr. 210, blz. 7.XNoot1Overleg tussen Belastingdienst, Openbaar Ministerie en FIOD-ECD.XNoot2Kamerstukken II, 1999–200, 17 050, nr. 211, blz. 46.XNoot1Er bestaat een onderscheid tussen de definitie «afdoening»
door de uvi's, gemeentelijke sociale diensten en Svb enerzijds en het OM anderzijds.
In de SZW-uitvoering heeft een afdoening betrekking op het na een fraudeconstatering
opleggen van een administratieve boete of waarschuwing, eventueel in combinatie
met een terugvordering, of het doen van aangifte bij het OM. Bij het OM houdt
«afdoening» in dat een zogenaamde vervolgings-beslissing genomen
wordt. Dat wil zeggen dat besloten wordt een door de uitvoering aangedragen
zaak te dagvaarden, te transigeren of te seponeren.XNoot1Brief Minister van Financiën van 22 februari 2001, TK 2000–2001,
24 036, nr. 208.XNoot1Stb. 2001, 67.XNoot1Kamerstukken II, 1999–2000, 17 050, nr. 210, blz. 19.XNoot2Stb. 1999, 185.XNoot1Kamerstuk 1999–2000, 27 232, nr. 1, Tweede Kamer.XNoot2Kamerstuk 1999–2000, 27 232, nr. 2, Tweede Kamer.XNoot3Kamerstuk 1999–2000, 17 050, nr. 210, Tweede Kamer: Hierbij
is in paragraaf 8.5 op bladzijde 36 onder meer de volgende passage opgenomen:
«In de Kabinetsnota «fraudebestrijding 1998–2002»
is geconstateerd dat naast de intensivering van de (horizontale) fraudebestrijding
(door de inrichting van IFT's) ook extra inzet nodig is om de bestrijding
van verticale fraude «een tandje bij te zetten 1». Omdat daarbij
vooral de Bijzondere Opsporings Diensten een rol spelen, is voor de versterking
van een viertal BOD'en een bedrag uitgetrokken van ruim f 7 mln. (vanaf 2000
en daarna ruim f 15 mln.).»XNoot1Kamerstukken, vergaderjaar 1999–2000, 26 955, nr. 1, Tweede
Kamer.XNoot1Op grond van de Verordening EEG 4045/89.XNoot2Zie voor een uitvoeriger weergave ook de rapportage en aanbiedingsbrief
van de minister van Financiën van 20 december 2000 (kenmerk: DAR/2000/00 564).XNoot1Recentelijk is dat gebeurd bij brieven van 17 januari 2001 en 1 februari
2001.XNoot1Kamerstukken II, 1997–1998, 17 070, nr. 203. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-17050-221.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl