Asbestproblematiek Cannerberg; Verslag algemeen overleg op 19 juni 1997
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25323, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

30-07-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25323 nr. 6

10-07-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de staatssecretaris van DefensieOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25323Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 323Asbestproblematiek Cannerbergnr. 6VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 10 juli 1997De vaste commissie voor Defensie1 heeft op
19 juni 1997 overleg gevoerd met staatssecretaris Gmelich Meijling van Defensie
over de asbestproblematiek Cannerberg (25 323).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Marijnissen (SP) constateerde dat de antwoorden van
de staatssecretaris op de aanvullende vragen van de Kamer een «hoog
excuusniveau» hadden, maar pleitte ervoor dat de staatssecretaris ook
en plein publique zijn excuses aanbood. Op vier hoofdpunten bestaat nog verschil
van mening tussen de SP-fractie en Defensie.1. Burgerpersoneel dat belast was met onderhoudswerkzaamheden houdt staande
dat alleen de zichtbare asbestleidingen met aluminium platen waren ommanteld,
alsmede dat voor burgerpersoneel geen decontaminatieruimte, maar slechts een
douche beschikbaar was. Alleen het geniepersoneel had een decontaminatieruimte;
de PTT achtte deze niet geschikt en eiste een andere, op een andere locatie.
Daarnaast was er nauwelijks toezicht op het strikte gebruik van pakken en
maskers die vanaf eind 1991 beschikbaar waren, terwijl dat toezicht bij Nederland
berustte.2. Het is onbegrijpelijk dat de arbeidsinspectie na haar eigen onderzoek
uit 1971 niets heeft gedaan om Defensie van de ernst van de situatie te overtuigen.
Zij had bijvoorbeeld kunnen aandringen op sluiting van de Cannerberg, of voorwaarden
kunnen stellen voor de bescherming van de werknemers, temeer daar zij bevoegd
is om aanwijzingen te geven die gelden voor iedereen, maar ook omdat zij als
geen ander op de hoogte was van de precieze gevaren van asbest, waarover zij
in haar P-bladen publiceerde. Staatssecretaris De Grave zal de Kamer op korte
termijn nader informeren over de arbeidsinspectie. De Kamer heeft echter het
recht om zelf een onderzoek in te stellen en daar is alle reden voor.3a. De staatssecretaris erkent dat Defensie grotere druk op de NAVO had
kunnen uitoefenen. Waarom is dat niet gebeurd? De staatssecretaris heeft aangegeven
dat hij de onderzoeken van de RAF uit onder andere 1983 niet kent. Spreker
beschikte echter over een brief van het hoofd van de geniedienst van het JOC
van 7 maart 1983 aan de RAF, waarin de bevindingen van de RAF worden gebagatelliseerd: de gevonden concentraties
lagen immers beneden de MAC-normen. Deze brief ging vergezeld van een brief
van december 1976 van Eternit: een propagandaverhaal waarin de gevaren van
asbest werden afgezwakt en beweringen werden gedaan die toen reeds in strijd
waren met de stand van de wetenschap over de gevaren van asbest. De ondertekenaar
van het tweede deel van deze brief blijkt een van de twee mensen te zijn die
indertijd vanuit het Centrum voor informatie over asbest in de Benelux te
Brussel optraden als lobbyisten voor Eternit en zijn asbesthoudende producten.
Het lijkt erop dat deze lobby zijn invloed heeft gehad op Defensie, maar ook
op oud-minister Boersma, die in «Arbeidsomstandigheden» nr. 88–12
zegt dat hij boter op zijn hoofd heeft als het gaat om het invoeren van een
asbestverbod. De lobby verklaart waarom Defensie indertijd «vond»
dat er niets aan de hand was omdat de gevonden concentraties beneden de MAC-normen
lagen. De lobby zou ook kunnen verklaren waarom er geen grotere druk op de
NAVO werd uitgeoefend.3b. Het onderzoek van de arbeidsinspectie uit 1971 was al meteen alarmerend.
De onderzoeken van de RAF en de Wehrbereichsverwaltung uit 1977 waren voorzien
van de nodige aanbevelingen om iets aan de asbestproblemen te doen. Defensie
keek echter liever naar TNO, dat steeds trouw rapporteerde dat de gevonden
concentraties onder de toegestane MAC-waarden lagen en deed niets met de gedane
aanbevelingen. Al sinds 1964 waren de gevaren van asbest voor mensen in hun
volle omvang bekend. Desondanks is Defensie pas eind 1991 iets gaan doen aan
de bescherming van haar werknemers en dan nog op een halfslachtige manier.
Het excuus dat de staatssecretaris heeft aangevoerd, namelijk dat pas in 1991
een nieuw inzicht doorbrak, gaat niet op. Juist de arbeidsinspectie waarschuwde
al in 1971 dat voor mesothelioom geen veilige MAC-waarde kan gelden. Hoe is
het mogelijk dat Defensie zich niets aantrekt van bijvoorbeeld de P-bladen
en de internationaal aanwezige kennis?4. Het is nog steeds niet duidelijk of de NAVO dan wel de JOC-commandant
zich heeft verzet tegen beschermende maatregelen ter voorkoming van «uiteenlopende
voorschriften». Het is ook niet duidelijk of Defensie heeft afgezien
van het uitoefenen van druk op de NAVO omdat zij zelf vond dat uiteenlopende
regels voorkomen moesten worden. Dezelfde vraag geldt voor de sluiting van
de Cannerberg. Wie heeft zich beroepen op internationale verplichtingen of
op de veiligheid van de lidstaten? In «Trivizier» 97–5 zegt
een korporaal eerste klas dat in de Cannerberg alleen alarmberichten werden
doorgegeven van SHAPE naar andere centra in Duitsland en Nederland, terwijl
dat volgens hem ook rechtstreeks had gekund. Hoe serieus is dus het argument
dat steeds tegen directe sluiting werd gebruikt?De SP-fractie was van mening dat de Kamer alle reden had om zelf serieus
naar deze zaak te kijken, in de vorm van een parlementair onderzoek of bijvoorbeeld
door het instellen van een werkgroep.De heer Middel (PvdA) loofde de staatssecretaris wederom voor
zijn benadrukking van de verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid van Defensie,
alsmede voor zijn bereidheid om extra informatie te leveren. Daar staat echter
de indruk van de PvdA-fractie tegenover dat de staatssecretaris nu gewoon
verder wil en het verleden wil laten voor wat het is. Voor de PvdA is het
juist belangrijk, te weten hoe Defensie met de mensen binnen haar arbeidsorganisatie
omgaat en hoe een zaak als de onderhavige in de toekomst voorkomen kan worden.
Tevens was het beeld ontstaan dat indertijd de bekende gevaren van asbest
werden gebagatelliseerd in de toen heersende machocultuur. Door de beantwoording
van de staatssecretaris is niet duidelijk geworden of dat beeld al of niet
klopt. Als het klopt, zou dat iets zeggen over de wijze waarop Defensie leiding
gaf aan haar medewerkers. Zijn die manier van leiding geven en
de organisatiecultuur inmiddels zodanig veranderd dat een zaak als deze niet
meer zal voorkomen? Hoe zaten de toenmalige organisatiestructuur en -cultuur
in grote lijnen in elkaar? Is het waar dat men de waarschuwingen in de wind
heeft geslagen en meer belang hechtte aan de toenmalige verhouding tussen
Oost en West? Kan de staatssecretaris bevestigen dat er nu op een andere manier
met het personeel wordt omgegaan en dat voorschriften, waarschuwingen of aanbevelingen
nu worden opgevolgd? Welke maatregelen heeft de staatssecretaris met dat doel
getroffen ten aanzien van het leidinggevende kader? In de antwoorden zouden
houding, structuur en organisatiecultuur de thema's moeten zijn.De heer Middel vond het correct dat de staatssecretaris de zaak heeft
verbreed naar staatssecretaris De Grave en ging ervan uit dat het kabinet
dit volledig steunt. Het tekortschieten van de arbeidsinspectie is in handen
van staatssecretaris De Grave gelegd. De staatssecretaris heeft ook hiermee
een stap in de goede richting gezet, maar daarmee is men er nog lang niet:
er bestaat nog te weinig inzicht in de arbeidsorganisatie van Defensie. Aan
de hand van de resultaten van het overleg met de staatssecretaris zal de PvdA-fractie
bezien welke stappen verder ondernomen moeten worden.Mevrouw Sipkes (GroenLinks) wees erop dat onduidelijk is gebleven
hoe dit heeft kunnen gebeuren. De antwoorden die de staatssecretaris heeft
gegeven, gaan niet in op de vraag waarom het gegaan is zoals het is gegaan.
Een nieuw voorbeeld dat reden geeft tot deze vraag is het verzoek dat de plaatsvervangend
commandant in 1976 deed om een medisch onderzoek in te stellen omdat hij verontrust
was. Het signaal van dit verzoek is duidelijk, maar heeft kennelijk niet gewerkt.De vraag blijft voorts wat de oorzaak is van het gat in de correspondentie
in de periode tussen 1978 en 1991. Het archief is weliswaar in orde, maar
dat gat bestaat nog steeds, terwijl het gaat om een vrij cruciale periode:
aan het begin ervan is duidelijk geworden dat de gevaren van asbest groter
waren dan werd verondersteld en het einde ervan valt vlak voor het moment
waarop wordt besloten om de Cannerberg te sluiten. Is de cultuur van de organisatie
de oorzaak van dit gebrek aan correspondentie? De neiging bestaat om die vraag
bevestigend te beantwoorden, zeker omdat de staatssecretaris schreef dat er
meer aandacht geschonken zal worden aan de asbestproblematiek en bijvoorbeeld
ook aan de gevaren die militairen lopen tijdens vredesmissies. Deze toezeggingen
betreffen echter de toekomst en niet het verleden.Mevrouw Sipkes was van mening dat op basis van de tot nu toe verstrekte
informatie en gegeven antwoorden geen juist oordeel gevormd kan worden en
dat er op deze manier geen recht gedaan kan worden aan de terechte behoefte
van toenmalige en huidige werknemers van Defensie om precies geïnformeerd
te worden over de gevolgen van het werken met asbest. Er dient dan ook een
parlementair onderzoek ingesteld te worden, in welke vorm dan ook. De precieze
vorm kan in een procedurevergadering worden besproken.In reactie op enkele vragen van collega's gaf mevrouw Sipkes aan dat zij
met een onderzoek wil achterhalen hoe een en ander kon gebeuren, wat er is
misgegaan, waarom er is gehandeld zoals is gebeurd, waardoor mogelijk ook
het gat in de correspondentie gedicht kan worden. Uiteraard dient een onderzoek
plaats te vinden met het oog op de toekomst en zal het resulteren in aanbevelingen
voor verbeteringen in het toekomstige beleid.Mevrouw Van der Hoeven (CDA) achtte het van belang, te bezien
op welke wijze de toezeggingen van de staatssecretaris geconcretiseerd kunnen
worden. Daarbij gaat het in het bijzonder om de manier waarop de betrokkenen
gegarandeerd kan worden dat zij in de toekomst niet worden geconfronteerd
met een juridisch steekspel. Welke acties gaat de staatssecretaris voorts
ondernemen om de organisatiestructuur en -cultuur van Defensie bij te stellen?
En op welke wijze zal hij ervoor zorgen dat nog bestaande problemen binnen
de organisatie van Defensie worden opgelost?Het vervallen van de eis dat de werkgever nalatig geweest moet zijn bij
het nemen van maatregelen, zou niet alleen voor de Cannerberg moeten gelden,
maar ook voor andere projecten waar zich vergelijkbare problemen voordoen.
De betrokkenen zouden de garantie moeten krijgen dat geen moeilijke discussie
zal ontstaan over de schuldvraag: Defensie neemt nu weliswaar ruimhartig een
zekere verantwoordelijkheid, maar die moet over vijftien à twintig
jaar ook nog genomen worden. Vanuit juridisch oogpunt zal de schuldvraag op
een gegeven moment helder beantwoord moeten kunnen worden en wel zonder juridisch
steekspel voor de betrokkenen.De indruk die het dossier wekt, is dat de problematiek is onderschat.
Gelukkig heeft het denken over asbest zich ontwikkeld, is men alerter geworden
en wordt onderkend dat het gaat om een groot probleem. De vraag is of de organisatiestructuur
en -cultuur van Defensie ertoe heeft bijgedragen dat het probleem werd gebagatelliseerd
en er te weinig en te laat maatregelen werden genomen. Het is moeilijk om
momenten aan te wijzen waarop concreet anders en beter gehandeld had moeten
worden. Toch zijn 1984 en 1991 wel als zodanig aan te wijzen. In 1984 verscheen
het RAF-rapport: wat is er toen niet gebeurd dat wel had moeten gebeuren en
waarom ziet de staatssecretaris dit rapport als de scheidslijn en niet het
rapport van 1976, dat ook alarmerend was? In 1991 werden maskers en beschermende
kleding ter beschikking gesteld, maar niet goed ingevoerd; had niet meer druk
op de NAVO uitgeoefend moeten worden om de maatregelen te nemen waarvan Defensie
vond dat zij genomen moesten worden?Over de cruciale rol van de arbeidsinspectie heeft de staatssecretaris
nadere informatie toegezegd. Wanneer kan de Kamer die verwachten?Bij de kwestie van de verantwoordelijkheid is het van belang, te weten
op welk niveau in de organisatie is gefaald en op welk moment door wie maatregelen
genomen hadden moeten worden, ook al is uiteindelijk de staatssecretaris politiek
verantwoordelijk. Hij dient dit ook te zien en hierin zijn verantwoordelijkheid
te nemen.Het archiefonderzoek is inmiddels voltooid. Betekent dit dat alle feiten
nu boven tafel zijn? Welke conclusies trekt de staatssecretaris nu het onderzoek
is afgerond? De term «onverklaarbaar» kan hij nu in elk geval
niet meer gebruiken.Als resultaten van het overleg zag de CDA-fractie graag het volgende.1. Heldere antwoorden op de vragen over de twee momenten waarop actie
had moeten worden ondernemen, alsmede een reactie op het gestelde over de
verantwoordelijkheden in de toekomst.2. Bij het in- en voorlichten van het personeel en de bedrijven die in
de Cannerberg hebben gewerkt, dient Defensie een actieve houding te hebben
en zelf initiatief te nemen.3. De staatssecretaris dient aan te geven welke lessen hij heeft geleerd
voor de cultuur en structuur van zijn organisatie, alsmede voor de wijze waarop
omgegaan moet worden met de mensen binnen die organisatie.4. De staatssecretaris dient de verzekering te geven dat niet alleen werknemers
die in de Cannerberg hebben gewerkt, maar ook andere asbestslachtoffers die
voor Defensie werkzaam zijn geweest, gevrijwaard zullen zijn van juridische
rompslomp inzake de schuldvraag. Hoe hard is, op grond van de huidige toezeggingen,
de garantie dat oud-werknemers in deze zin geen problemen zullen ervaren?
De ongerustheid daarover dient de staatssecretaris weg te nemen. De heer Van Hoof (VVD) vond dat de staatssecretaris een voorbeeld
vormde voor het bedrijfsleven, gezien de definitieve uitspraken en toezeggingen
die hij inmiddels heeft gedaan: hij zal geen beroep doen op de verjaringstermijn,
hij zal gebruik maken van het asbestinstituut, Defensie neemt de aansprakelijkheid
op zich en de «juridische lijdensweg» kan worden voorkomen.De vraag bleef in hoeverre teruggekeken diende te worden naar het verleden.
Een vandaag ingenomen standpunt maakt discussies over het verleden immers
veel minder opportuun. Op de vraag van de heer Marijnissen of spreker zich
kon voorstellen dat bij betrokkenen de vraag leefde waarom er door de verantwoordelijken
niet adequaat is opgetreden, gaf hij aan dat inmiddels duidelijk is dat veel
mensen deze vraag zelf al hebben beantwoord. Bovendien kan aan de hand van
de beschikbare gegevens het antwoord voor een groot deel al worden gegeven.
Voegen dus de antwoorden op de resterende vragen, zo deze al te geven zijn,
nog wel iets essentieels toe? Spelen zij een belangrijke rol in de positie
van de betrokkenen, hun nabestaanden of personen die nu in risicovolle omstandigheden
werken?De heer Marijnissen (SP) vond een parlementair onderzoek wel
degelijk zinvol: gedurende enkele weken kan een aantal Kamerleden zich verdiepen
in deze zaak om te proberen, deze namens de gehele Kamer precies in beeld
te brengen en daarover een oordeel te geven. Alleen al ten behoeve van de
betrokkenen zou duidelijk gemaakt moeten worden wat er precies is gebeurd,
maar ook voor degenen die voor een werkgever werkzaam zijn die onverantwoord
heeft geopereerd. Voor de SP was het uitgangspunt dat de onderste steen boven
moet komen.De heer Van Hoof (VVD) wees erop dat tegenwoordig reeds een
andere invulling wordt gegeven aan arbeidsomstandigheden, bijvoorbeeld in
de bouw, en was ervan overtuigd dat problemen als in de Cannerberg in de toekomst
niet meer zullen voorkomen. Voorts benadrukte hij nogmaals dat er reeds veel
informatie voorhanden is en een onderzoek daar niet veel aan zal toevoegen.
Hij was het niet eens met de heer Marijnissen dat betrokkenen daaraan in rechte
iets zullen kunnen ontlenen of er genoegdoening uit zullen kunnen putten.
De zorg- en nazorgvragen zullen immers worden behandeld door het asbestinstituut
en Defensie.Voor de VVD-fractie was de toekomst het belangrijkste, in die zin dat
zij verwachtte dat Defensie op een aantal terreinen maatregelen zal nemen.
Een daarvan is het voor de betrokkenen opzetten van adequate opvang, zorg,
informatie en begeleiding. Voorts dient Defensie snel en afdoende in kaart
te brengen op welke plaatsen nog sprake is van risico's, waarbij werd gedacht
aan de werknemers op de rijkswerf, voor wie dezelfde toezeggingen werden verwacht
als voor het personeel in de Cannerberg. Vervolgens dient, overigens niet
alleen door Defensie, maar in het algemeen, een adequaat arbeidsomstandigheden-
en preventiebeleid te worden gevoerd. Naar aanleiding van een opmerking van
de heer Middel gaf de heer Van Hoof aan dat het niet zijn bedoeling was om
beroepsgebonden ziekten te vergelijken met de dagelijkse risico's van bepaalde
arbeidsomstandigheden. Defensie zal in elk geval verder moeten gaan met het
nemen van preventieve maatregelen.Is de staatssecretaris bereid om, gezien de omvang van het probleem en
de rol die de NAVO heeft gespeeld, haar niet alleen aan te spreken op onrechtmatig
handelen, maar haar er ook van te overtuigen dat zij de wijze dient te volgen
waarop de staatssecretaris omgaat met claims?De VVD-fractie vond ten slotte dat het probleem in hoge mate in kaart
is gebracht en dat er geen nieuwe informatie noodzakelijk is om in de toekomst
een goed beleid te voeren. Bovendien zijn de vaste voornemens die de staatssecretaris
heeft opgevat, adequaat. Mevrouw De Koning (D66) complimenteerde de staatssecretaris
met het opnieuw royale mea culpa dat was opgenomen in zijn tweede brief. Een
groot deel van het antwoord op de vraag hoe het allemaal heeft kunnen gebeuren,
is inmiddels gegeven: men heeft zich aan de normen gehouden, men heeft te
veel gekeken naar acute gevaren en men was zich onvoldoende bewust van de
gevaren op langere termijn. Daarnaast heerste er indertijd een andere cultuur
dan tegenwoordig, hetgeen echter niet wil zeggen dat de huidige verantwoordelijke
zich daarachter kan verschuilen en dat er geen andere zaken spelen dan die
cultuur.De heer Marijnissen (SP) wees erop dat er al vroeg sprake was
van bezorgdheid bij het personeel, dat hun verantwoordelijke daarop aansprak.
Een verantwoordelijk werkgever had bereid moeten zijn om met een open oog
te kijken naar de kennis die er over dit onderwerp reeds bestond en om in
te gaan op verdergaande, essentiële vragen. Dit kan niet slechts worden
afgedaan met een mea culpa van de huidige verantwoordelijke.Mevrouw De Koning (D66) vond dat met een verder onderzoek meer
verloren dan gewonnen wordt: zij ging ervan uit dat betrokkenen meer prijs
zouden stellen op een ander beleid in de toekomst dan op het weer naar boven
halen van deze kwestie in de vorm van een parlementair onderzoek. Er is al
genoeg lering getrokken uit het verleden en in de toekomst worden er voldoende
maatregelen getroffen. Daarnaast hoeft ook de schuld of aansprakelijkheid
niet meer vastgesteld te worden, omdat de staatssecretaris die reeds op zich
heeft genomen.De vraag die nog wel beantwoord dient te worden, is waarom niet adequaat
gereageerd is op een brief uit 1976 met het eerste alarmerende bericht naar
aanleiding van het RAF-onderzoek.De rol van de arbeidsinspectie is ten slotte van groot belang en de verbreding
tot Sociale Zaken blijft onduidelijk. Het antwoord van de staatssecretaris van DefensieDe staatssecretaris wees er allereerst op dat hij zich als
huidige verantwoordelijke voor Defensie niet de beklaagde partij voelde. Wel
voelde hij zich verantwoordelijk voor fouten die in het verleden zijn gemaakt
en die de gehele organisatie van Defensie regarderen. Als gevolg daarvan zullen
nu maatregelen worden getroffen. Daarvoor heeft hij het groene licht gekregen
nadat hij het voorgaande in de ministerraad op deze wijze heeft verwoord.De verjaringstermijn is niet vervallen, maar er zal door Defensie als
werkgever geen beroep meer op worden gedaan bij claims van betrokkenen die
in de Cannerberg of elders voor Defensie hebben gewerkt. In de toekomst zal
wel altijd worden gezocht naar een relatie tussen de ziekte en het werk dat
de betrokkene voor Defensie heeft verricht. Daartoe zal Defensie zich aansluiten
bij het asbestinstituut. Tevens is een eigen, krijgsmachtbrede commissie ingesteld
die zich zal bezighouden met het afwikkelen van claims, met preventie, voorlichting
en inventarisatie van de asbestproblematiek.Door alle publicaties is er onrust ontstaan bij het personeel, in het
bijzonder bij dat van de koninklijke marine. Het is daarom van belang om zo
spoedig mogelijk voorlichting te geven over alles wat met asbest te maken
heeft. Deze voorlichting zal ook worden opgenomen in de normale publicaties
van Defensie die elk lid krijgt. Daarbij zal onder andere ook vermeld worden
hoe Defensie omgaat met claims en wat men moet doen indien men denkt, aan
een asbestgerelateerde ziekte te lijden. Met het georganiseerde overleg is
afgesproken dat ook de bonden in hun bladen soortgelijke informatie zullen
verstrekken. Daarnaast zal het asbestinstituut onder meer een
voorlichtende taak krijgen en zal er landelijke bekendheid worden gegeven
aan het instituut.Er zijn 21 oud-medewerkers van Defensie overleden. Op 1 juni 1997 waren
er 135 claims ingediend: 74 van de marine, 27 van de landmacht, 32 van de
luchtmacht en 2 van de DeCo. Van de 135 claims zijn er 25 toegewezen (23 marine
en 2 landmacht), 33 afgewezen, waarvan 18 (marine) in verband met verjaring
en 15 op andere gronden, zoals het ontbreken van een relatie. De 18 verjaringsgevallen
zullen opnieuw worden bekeken. Er lopen nog enkele beroepszaken tegen de andere
15 afwijzingen. Van de 135 claims hebben er 64 betrekking op burgerambtenaren
bij Defensie, 62 op militairen en de rest op derden. Er komen nog dagelijks
claims binnen, ook van personen die nog geen ziekte hebben. Het laatste aantal
zal afnemen nu de verjaringstermijn niet meer wordt toegepast.De huidige Arbowetgeving is volstrekt anders dan indertijd. Allereerst
wordt er in het algemeen veel meer aandacht besteed aan gezondheid en milieu.
Defensie past deze wetgeving toe, behalve in operationele gevallen waarin
het niet anders kan. Personeel en leidinggevenden zijn ervan doordrongen dat
er ook aandacht moet worden geschonken aan de omstandigheden waaronder arbeid
wordt verricht. Voorts zullen defensie-eenheden jaarlijks een Arbojaarplan
moeten maken waarin staat op welke wijze zij met de Arbowetgeving zijn omgegaan.
Daarnaast dient een jaarverslag te worden gemaakt dat is gebaseerd op de Arbowetgeving.
Deze documenten zijn onderwerp van overleg op het niveau van de medezeggenschap
en worden door externe instanties getoetst. Regelmatig zullen inspecties worden
gehouden. Indien bemerkt zou worden dat de wetgeving bij een van de onderdelen
niet op de juiste wijze wordt toegepast, zal de arbeidsinspectie worden ingeschakeld.
De krijgsmachtdelen krijgen een gecertificeerde Arbodienst die op 1 januari
1998 volledig operationeel zal zijn. Andere onderdelen van Defensie maken
gebruik van gecertificeerde Arbodiensten buiten de organisatie. Daarnaast
wordt een registratiesysteem opgezet van gevaarlijke stoffen die in de krijgsmachtdelen
en de Defensieorganisatie worden gebruikt, zodat achteraf kan worden nagegaan
wie waaraan heeft blootgestaan.Signalen over ongewenste arbeidsomstandigheden worden door leiding en
in toenemende mate ook door personeel gegeven. Maatregelen worden afgesproken
in het voorgeschreven gezamenlijke overleg. Via de medezeggenschapsorganen
komt dit soort berichten bij de leiding naar voren en dit bewijst dat er binnen
de cultuur een wezenlijke verandering heeft plaatsgevonden, die ook wordt
aangemoedigd. De heer Middel mag er dan op wijzen dat deze veranderingen zijn
aangebracht naar aanleiding van de gewijzigde Arbowet van 1993 en niet op
grond van een cultuuromslag, maar die gewijzigde wetgeving vormde wel een
aanzet tot die omslag. De leidinggevenden zullen zich niet alleen bewust moeten
zijn van deze omslag; zij zullen deze ook serieus moeten entameren. Daarnaast
worden de ontvangen signalen serieus opgepakt en behandeld. Er is dus sprake
van een gegroeide alertheid.De coördinatiegroep asbest die binnen Defensie in het leven is geroepen,
zal een toetsende rol krijgen met betrekking tot het beleid en de uitvoering
van de maatregelen. Mede naar aanleiding van de thans lopende inventarisatie
worden het beleid en de uitvoering in de gaten gehouden. De DGWT registreert
plaatsen waar bij rondgangen door gebouwen asbest wordt aangetroffen, hetgeen
echter nog niet systematisch gebeurt. Er worden ook nog plaatsen ontdekt waar
werknemers aan asbest worden blootgesteld en die nog niet op de lijst staan
die is bekendgemaakt aan de Kamer. Er is opdracht gegeven om een systematische
inventarisatie te maken van asbest in gebouwen en op plaatsen (16 000)
die veelvuldig door mensen worden betreden. De totale inventarisatie, waarvoor
een aparte commissie is ingesteld, zal nog geruime tijd in beslag nemen, maar
zal te zijner tijd aan de Kamer worden toegezonden. Aan de hand
van de inventarisatie zullen het beleid en de onderdelen van de te hanteren
systematiek nader bepaald worden. Nadat de inventarisatie is besproken met
alle gremia die mede verantwoordelijk zijn, zal de Kamer hiervan schriftelijk
op de hoogte worden gebracht. Zodra overigens een gevaarlijke situatie wordt
ontdekt, wordt er ogenblikkelijk geruimd. In de periode tussen de constatering
en de opruiming wordt de locatie gesloten voor personeel. De staatssecretaris
zegde toe, rond 1 oktober in elk geval een tussenrapportage of, indien mogelijk,
een eindrapportage over de inventarisatie te verstrekken.De politieke verantwoordelijkheid voor hetgeen in de Cannerberg is gebeurd,
berustte bij de toenmalige bewindslieden van Defensie. Uiteindelijk kan geconcludeerd
worden dat zij te gemakzuchtig met de situatie zijn omgegaan. Het is echter
ingewikkeld om te achterhalen wie precies zorg moest dragen voor de daadwerkelijke
uitvoering van de maatregelen. De staatssecretaris liet het aan de Kamer over
welke actie zij zou willen ondernemen ten opzichte van hem; hij was in elk
geval bezig om voor de betrokkenen dusdanige maatregelen te treffen dat zij
behoorlijk worden begeleid en opgevangen. Hij vroeg zich daarbij af of het
verstandig was om te wroeten in een periode waarin een groot aantal mensen
verantwoordelijkheid heeft gedragen. Het ging in zijn ogen niet zozeer om
de vraag op welke manier de leiding met mensen is omgegaan, als wel om de
gedachte die in die periode zowel in de maatschappij als bij Defensie leefde
dat het allemaal wel zou meevallen. De leiding kreeg weliswaar de opdracht
om maatregelen te nemen, maar nam ze niet omdat zij kennelijk in slaap was
gesust: aan de ene kant was er de stand van de wetenschap, maar aan de andere
kant waren er ook de concentraties die allemaal onder de gevarennorm lagen.
Toen in 1991 nieuwe inzichten ontstonden en nieuwe milieunormen werden vastgesteld,
werden de MAC-normen bijgesteld. Toch werd er heel onzorgvuldig gewerkt en
daarvoor neemt Defensie nu de verantwoordelijkheid op zich. Het is dan ook
niet nodig om verder te discussiëren over de vraag wie waarvoor schuldig
was.De heer Marijnissen (SP) vond als parlementariër dat de
reikwijdte van een onderzoek verdergaat dan alleen Defensie: de arbeidsinspectie
en de relatie tussen Defensie en de NAVO spelen een rol, maar ook de bijzondere
verantwoordelijkheid die de overheid voor zijn personeel heeft als voorbeeld
voor de samenleving, alsmede de vraag waarom internationale rapporten niet
meteen op hun waarde geschat werden. En hoe kan het gebeuren dat een hoofd
genie van het JOC in 1983 een brief van nota bene Eternit toevoegt aan een
reactie op een RAF-rapport en bagatelliserend spreekt over de gevolgen van
het werken met asbest? Hoe kan Eternit hier nu bij betrokken zijn? De schrijver
van de reactie had bovendien contacten tot in de hoogste regionen van de Nederlandse
politiek, zoals later door oud-minister Boersma is toegegeven. Daarnaast heeft
de rechtbank in Den Haag gesteld dat vanaf 1946 iedereen kon weten wat de
gevaren van asbest waren en zijn vanaf 1971 P-bladen van de arbeidsinspectie
verschenen, maar iedereen ging daaraan voorbij. De Kamer kan dan ook geen
genoegen nemen met een schuldbetuiging, dient een eigen verantwoordelijkheid
te nemen en deze zaak goed te inventariseren.De staatssecretaris beaamde dat deze «Eternitlobby»
verkeerd was en gaf aan dat het desbetreffende schrijven niet is aangetroffen
in het archief van Defensie. Daarnaast vond hij het ook wonderlijk dat in
een zeer vroeg stadium een van de medewerkers van De Schelde op dit asbestvraagstuk
promoveerde en dat daaraan door niemand aandacht is besteed, ook niet door
Sociale Zaken of de Arbeidsinspectie.Hij veronderstelde dat een gat in de correspondentie is ontstaan doordat
men indertijd dacht dat de genomen maatregelen voldoende waren
en er dus niets aan de hand was. In die periode zijn er overigens wel metingen
gedaan waaruit bleek dat de concentraties onder de norm lagen. Tot 1991 heeft
men kennelijk gedacht dat alles in orde was.Op een vraag van mevrouw Van der Hoeven antwoordde de heer Marijnissen (SP) dat in eerste instantie bekeken moet worden wat de gang van zaken
rond de Cannerberg precies is geweest. Hij sloot echter niet uit dat dit in
tweede instantie zou leiden tot een breder onderzoek. Voor de argumenten voor
een onderzoek wees hij op de vier punten die hij eerder had genoemd; naar
zijn mening was de staatssecretaris daar niet voldoende op ingegaan. Bij het
onderzoek zouden bovendien derden betrokken moeten worden. De Kamer dient
het als haar taak te zien, deze zaak tot de bodem toe uit te zoeken.Hij gaf er de voorkeur aan, de verslagen van het algemeen overleg tijdens
een plenaire vergadering te behandelen en eventueel kort aan te geven wat
in zijn ogen de vorm en omvang van het onderzoek zou moeten zijn. Ook kan
hij dan eventuele vragen beantwoorden. Is plenaire behandeling niet mogelijk,
dan kan bespreking tijdens een procedurevergadering van de commissie plaatsvinden.Naar aanleiding van de specifieke vragen van de heer Marijnissen, wees
de staatssecretaris er allereerst op dat alle beschikbare informatie
aan de Kamer is verstrekt. Voorts diende de NAVO als gebruiker van de Cannerberg
zich te houden aan de daar geldende gebruiksregels en is in 1991 door de toenmalige
bewindsman grote druk uitgeoefend op de NAVO om de Cannerberg zo snel mogelijk
te sluiten. Een dergelijke beslissing kon dus niet door Nederland alleen,
maar diende in een groter kader genomen te worden. Dat voor de bescherming
van het personeel pas in 1991 actie werd ondernomen aan de hand van bijvoorbeeld
TNO-rapporten, was simpelweg fout.De staatssecretaris zegde toe, bij een eventueel onderzoek in welke vorm
dan ook, alle informatie en ondersteuning te zullen verstrekken die nodig
zijn.Er is geen medisch onderzoek gepleegd omdat dit zeer belastend is voor
de betrokkenen en geen voorspellende werking heeft. Uitvoering van een onderzoek
zou geen garantie bieden voor het voorkómen of oplossen van de problemen.Het beeld dat de heer Middel schetste over de cultuur binnen de organisatie
van Defensie zal op sommige plaatsen nog aanwezig zijn, maar door opleiding,
informatie en vorming van het kader wordt geprobeerd om dit zoveel mogelijk
te laten verdwijnen. Voor de stereotypen van een militaire organisatie kunnen
de ogen echter niet worden gesloten.Ook ex-dienstplichtigen zullen worden betrokken bij voorlichting en nazorg.
Hiertoe zal een zo goed mogelijke inventarisatie worden gemaakt van al het
toenmalige dienstplichtige personeel dat in de Cannerberg werkzaam is geweest.De staatssecretaris was er verheugd over dat Defensie zich kan aansluiten
bij het asbestinstituut.Over de rol van de arbeidsinspectie zal staatssecretaris De Grave de Kamer
verder inlichten.Begeleiding van betrokkenen zal plaatsvinden door de bij Defensie ingestelde
werkgroep, alsmede door het asbestinstituut.Als wordt geconstateerd dat de NAVO onrechtmatig heeft gehandeld, zal
zij daarop worden aangesproken. Eventueel te ondernemen actie is haar verantwoordelijkheid.
De NAVO-partners zullen worden ingelicht over de wijze waarop Defensie met
claims omgaat. De staatssecretaris stelde vast dat de Kamer niet meer de indruk had dat
niet alles in het werk was gesteld om haar volledig te informeren.De voorzitter van de commissie,KorthalsDe griffier van de commissie,Teunissen XNoot1Samenstelling: Leden: Mateman (CDA), Wolters (CDA), Korthals (VVD), voorzitter,
Weisglas (VVD), H. Vos (PvdA), Van den Berg (SGP), Van Traa (PvdA), Van Gelder
(PvdA), Van de Camp (CDA), Zijlstra (PvdA), Hillen (CDA), Valk (PvdA), Sipkes
(GroenLinks), Van Hoof (VVD), Hoekema (D66), ondervoorzitter, Leerkes (Unie
55+), De Koning (D66), Hessing (VVD), Van den Bos (D66), Van Ardenne-van der
Hoeven (CDA), Verkerk (AOV), Van Waning (D66), Sterk (PvdA), Van den Doel
(VVD).Plv. leden: Terpstra (CDA), Beinema (CDA), Van Rey (VVD),
Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), Dijksman (PvdA), Van Middelkoop (GPV),
Houda (PvdA), Middel (PvdA), Mulder-van Dam (CDA), Van Gijzel (PvdA), Verhagen
(CDA), Woltjer (PvdA), Rosenmöller (GroenLinks), Hoogervorst (VVD), Ter
Veer (D66), Stellingwerf (RPF), Visser-van Doorn (CDA), Blaauw (VVD), Scheltema-de
Nie (D66), Van der Hoeven (CDA), Van Wingerden (AOV), Roethof (D66), Rehwinkel
(PvdA), Keur (VVD), Marijnissen (SP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25323-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl