Verslag van een schriftelijk overleg over de voortgang Nederlandse Kanker Agenda (Kamerstuk 32793-808)
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag van een schriftelijk overleg
Datum: 2025-05-15 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Nr. 827
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
 
 Vastgesteld 13 mei 2025
 
 
 De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een aantal vragen
 en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over
 de brief van 13 februari 2025 inzake de «voortgang Nederlandse Kanker Agenda» (Kamerstuk
 32 793, nr. 808).
 
 
 De vragen en opmerkingen zijn op 17 maart 2025 aan de Minister van Volksgezondheid,
 Welzijn en Sport voorgelegd. Bij brief van 13 mei 2025 zijn de vragen beantwoord.
 
 
 De voorzitter van de commissie, Mohandis
 Adjunct-griffier van de commissie, Sjerp
 
 
 
 Inhoudsopgave
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 I.
 
 
 
 
 Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
  
 
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
  
 
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-PvdA-fractie
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
  
 
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
  
 
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de NSC-fractie
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
  
 
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
  
 
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractie
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 
 
 II.
 
 
 
 
 Reactie van de Minister
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 
 
 I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
 De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de «Voortgang Nederlandse Kanker
 Agenda», die bij voorkeur Nederlandse Oncologie Agenda wordt genoemd, zoals reeds
 eerder gevraagd de naamgeving om te buigen. Genoemde leden hebben hierover nog een
 aantal vragen.
 
 De leden van de PVV-fractie zijn blij te lezen dat het Integraal Kankercentrum Nederland
 (IKNL) constateerde dat bij verschillende soorten kanker aanzienlijke verbeteringen
 zijn aangetoond in de 3-jaarsoverleving. Het is echter spijtig dat de overlevingskans
 van patiënten met een lagere sociaaleconomische status 10% lager is op de 5-jaaroverleving
 dan andere patiënten. Het is goed dat de Minister de aanpak om deze laatste groep
 te helpen over alle domeinen heen aanpakt, veel beleidsterreinen liggen immers buiten
 VWS maar beïnvloeden wel de gezondheid.
 
 Genoemde leden lezen dat het aantal nieuwe kankerdiagnoses blijft stijgen, ondanks
 alle preventieve maatregelen en beperkingen van de overheid. Hoe verklaart de Minister
 deze stijging nadat er, met name op het gebied van tabak, enorme preventieve maatregelen
 en beperkingen zijn doorgevoerd? Wat verwacht de Minister in de toekomst van het aantal
 nieuwe diagnoses?
 
 De leden van de PVV-fractie zijn benieuwd wat de concrete resultaten zijn van de aanvullende
 HPV-campagne voor jongvolwassenen van 18 tot 26 jaar? Hoe gaat de Minister ervoor
 zorgen dat ook in de toekomst een hoge vaccinatiegraad wordt bereikt? Zeker gezien
 het feit dat onlangs bekend werd dat jonge vrouwen met baarmoederhalskanker vaak niet
 gevaccineerd zijn.
 
 De leden van de PVV-fractie lezen dat er de afgelopen tijd 23 nieuwe kanker gerelateerde
 projecten via ZonMw-programma’s zijn gestart. Zou de Minister een overzicht kunnen
 geven van deze projecten en de te verwachten resultaten en de reeds verkregen inzichten?
 
 Tot slot willen de leden weten op welke manier Nederland concreet bijdraagt aan de
 uitvoering van het Europe’s Beating Cancer Plan en de EU Mission on Cancer? Welke
 concrete resultaten heeft deze Europese samenwerking tot nu toe opgeleverd voor de
 Nederlandse situatie?
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-PvdA-fractie
 De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
 brief «Voortgang Nederlandse Kanker Agenda» en hebben nog enkele vragen en opmerkingen.
 
 De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie vinden het positief nieuws in de brief van
 de Minister te lezen dat de 5-jaarsoverleving van kanker toeneemt en bij verschillende
 soorten kanker de 3-jaarsoverleving ook significant toeneemt. Er is echter ook een
 andere werkelijkheid. De kankerincidentie en -mortaliteit in Nederland ligt boven
 het EU-gemiddelde. Daarnaast laten de recente cijfers zien dat het aantal kankerdiagnoses stijgt
 naar 156.000 in 2032. Eén op de twee Nederlanders krijgt hiermee direct of indirect
 te maken. Er is dus grote urgentie voor de verder uitvoering van Nederlandse Kanker
 Agenda. Onderschrijft u de doelen uit de Nederlandse Kanker Agenda? Hoe draagt uw
 ministerie actief bij aan de versnelling van de Nederlandse Kanker Agenda? Eerder
 gaf uw voorganger aan veel van de acties al terug te zien in het Integraal Zorgakkoord
 (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Kunt u aangeven hoe en of u hiermee
 de nodige versnelling ziet optreden?
 
 Een grote zorg van de leden van de GroenLinks-PvdA-fractie is het verschil in overlevingskans
 tussen kankerpatiënten met een lage sociaaleconomische status (SES) en hogere-inkomensgroepen.
 Hoe kijkt de Minister hier tegenaan? Wat gaat de Minister concreet doen om de overlevingskans
 voor kankerpatiënten met een lage sociaaleconomische status (SES) te verbeteren? En
 op welke termijn?
 
 Doordat zowel het aantal mensen met een kankerdiagnose toeneemt als de 5-jaarsoverleving
 zal de zorgvraag veranderen met meer nadruk op leven met en na kanker. Hoe kijkt de
 Minister tegen deze veranderende zorgvraag aan? Hoe gaat de Minister ervoor zorgen
 dat voorzieningen die bijdragen aan de kwaliteit van leven van mensen die leven met
 en na kanker geborgd worden en breder bekend worden?
 
 In uw brief stelt u dat «het bereiken van de doelen in eerder gesloten landelijke
 akkoorden zoals het Nationaal Preventieakkoord (NPA), het Integraal Zorgakkoord (IZA)
 en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) van groot belang». Hoe rijmt u deze uitspraak
 met de bezuinigingen van € 230 miljoen minder incidentele middelen, 10% korting op
 SPUK-gelden en een bezuinigingstaak van € 1 miljard bij VWS? Zijn er inschattingen
 wat deze bezuinigingen betekenen voor het voorkomen van kanker?
 
 De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie vinden het spijtig dat «Verbinding Aanpak
 Kanker» voor de zomer al wordt opgeheven. Hiermee komt een belangrijke partner te
 vervallen, die een essentiële schakel vormt in de doelstellingen die we met elkaar
 geformuleerd hebben. Waarom wordt het team «Verbinding Aanpak Kanker» opgeheven, terwijl
 verschillende veldpartijen dit erg waardeerden? Welke stappen neemt het ministerie
 om de opgebouwde kennis en samenwerkingsverbanden te behouden? Hoe bouwt het ministerie
 verder aan een aanpak tegen kanker? Welke structurele oplossing biedt het kabinet
 om de betrokkenheid bij de resultaten vanuit het ministerie bij de Nederlandse Kanker
 Agenda te garanderen?
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
 De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de brief over de
 «Voortgang Nederlandse Kanker Agenda» (NKA). Deze leden waarderen het initiatief van
 het Nederlands Kanker Collectief (NKC) en hebben nog enkele vragen naar aanleiding
 van deze brief.
 
 De doelen van de NKA en de inzet vanuit de overheid zijn niet precies dezelfde, zo
 lezen de leden van de VVD-fractie. Zij willen graag van de Minister weten wat volgens
 haar de belangrijkste overeenkomsten en verschillen zijn. De Nederlandse Kanker Agenda
 (NKA) is een initiatief vanuit zorgpartijen zelf. Welke acties onderneemt de Minister
 om deze agenda te ondersteunen en ook toekomstbestendig te implementeren in beleid?
 Daarnaast vragen deze leden de Minister om mede-eigenaarschap te nemen voor deze agenda,
 zoals beschreven in de motie Tielen-Kuik1. Genoemde leden lezen een verwijzing naar een nog te publiceren brede preventiestrategie,
 maar kankerzorg is breder dan preventie en gaat ook over vroegsignalering, behandelingen
 (met aandacht voor kwaliteit van leven) en het leven met en na kanker. Is de Minister
 bereid zelf met een beleidsagenda te komen waarin wordt ingegaan op deze aspecten
 gerelateerd aan de NKA? En zo nee, op welke manier zorgt de Minister dat de Nederlandse
 Kanker Agenda in synergie is met kabinetsbeleid en op die manier ook bijdraagt aan
 het behalen van de doelen.
 
 De leden van de VVD-fractie zijn positief over de constatering dat mede dankzij bevolkingsonderzoek,
 darmkanker vaker in een vroeg(er) stadium wordt ontdekt en tot betere overleving leidt.
 Zij zien helaas ook dat de deelnamegraad achterblijft bij alle aangeboden bevolkingsonderzoeken.
 Klopt het dat het telefoonnummer van de «twijfeltelefoon» niet wordt vermeld in de
 uitnodigingsbrieven voor bevolkingsonderzoeken? Hoe staat de Minister tegenover het
 idee om dit daar wel in op te nemen zoals inmiddels gebeurt in herinneringsbrieven
 voor vaccinaties uit het Rijksvaccinatieprogramma?
 
 Onlangs bleek uit onderzoek van IKNL dat de stijgende zorgkosten op het gebied van
 kankerzorg voornamelijk worden veroorzaak door nieuwe (dure) geneesmiddelen en niet
 door een stijgend aantal patiënten2. De leden van de VVD-fractie vragen de Minister om een reactie op dit onderzoek en
 de uitkomsten. Welke rol hebben de Minister, de farmaceutische industrie en de zorg
 om te voorkomen dat deze kosten andere zorg verdringt?
 
 De leden van de VVD-fractie vinden het belangrijk dat mensen met en na kankerdiagnose
 zo veel mogelijk mee kunnen blijven doen in de maatschappij. In het Landenprofiel
 20253 lezen zij dat de impact van kanker op de Nederlandse arbeidsmarkt groter is dan gemiddeld
 in de EU. Waar heeft dat volgens de Minister mee te maken? Wat kan Nederland leren
 van andere landen? Wat is de stand van zaken van het subsidieprogramma Kanker en Werk?
 Welke concrete acties zijn voortgekomen uit dit subsidieprogramma en wat zijn de ervaringen?
 Welke acties worden vanuit de Ministeries van VWS en van SZW ondernomen als het gaat
 om werken met en na kanker?
 
 IKNL maakte onlangs bekend dat jonge vrouwen met baarmoederhalskanker vaak niet gevaccineerd
 zijn4. De vorige Staatssecretaris onderschreef de doelstelling van het Europees Kankerbestrijdingsplan
 in het kader van HPV-vaccinatie, namelijk het elimineren van baarmoederhalskanker
 en andere vormen van HPV-gerelateerde kankers5. Onderschrijft de huidige Minister deze doelstelling ook? Zo ja, welke concrete acties
 worden ondernomen om deze doelstelling te behalen?
 
 Dat IKNL bovenstaand onderzoek heeft kunnen uitvoeren komt door gegevensuitwisseling
 en inzicht in data vanuit onder meer het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
 (RIVM). Het benadrukt dus het belang van goede gegevensuitwisseling. Deelt de Minister
 de mening dat dergelijk onderzoek zeer nuttig is voor het vormen van effectief beleid
 en dat het mogelijk maken van gegevensuitwisseling hierbij onmisbaar is? Zo ja, hoe
 gaat de Minister ervoor zorgen dat veilig secundair datagebruik makkelijker wordt?
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de NSC-fractie
 De leden van de NSC-fractie hebben de brief over de «Voortgang Nederlandse Kanker
 Agenda» (NKA) gelezen. Zij zijn van mening dat een samenhangende, lange termijnaanpak
 met preventie als speerpunt cruciaal is in de strijd tegen kanker. Genoemde leden
 zijn verheugd te constateren dat een jaar na de lancering van het NKA de doelstellingen,
 met name die met betrekking tot rookgedrag, worden omgezet in actieplannen. Desondanks
 benadrukken deze leden dat de doelstellingen uit landelijke akkoorden, zoals het Nationaal
 Preventieakkoord, gerealiseerd moeten worden. Deze leden hebben nog enkele vragen
 en opmerkingen.
 
 De leden van de NSC-fractie lezen in de brief dat de Organisatie voor Economische
 Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) op 3 februari 2025 geactualiseerde landenprofielen
 heeft gepresenteerd, waaruit blijkt dat het aantal kankergevallen en -sterfgevallen
 per 100.000 inwoners in Nederland hoger is dan het EU-gemiddelde. Hoe verklaart de
 Minister deze cijfers en welke uitdagingen ziet de Minister momenteel in de strijd
 tegen kanker? Daarnaast lezen deze leden dat in landen als Zweden het aantal sterfgevallen
 aan kanker per 100.000 inwoners aanzienlijk lager is, ondanks dat de Net Survival
 Rates voor verschillende kankervormen niet significant hoger liggen dan het EU-gemiddelde.
 Hoe duidt de Minister deze relatief goede resultaten van Zweden en welke positieve
 initiatieven zou de Minister kunnen overnemen om het aantal kankergevallen in Nederland
 te verlagen?
 
 De leden van de NSC-fractie constateren dat uit een uitgebreid onderzoek van IKNL
 naar voren komt dat mensen met een lage sociaaleconomische status (SES), een hoger
 risico op kanker hebben. Kan de Minister aangeven hoe zij ervoor gaat zorgen dat de
 sociaaleconomische verschillen in de kankerzorg worden verkleind, gezien de aanzienlijke
 impact van factoren zoals lagere deelname aan bevolkingsonderzoeken en grotere moeilijkheden
 voor mensen met een lage SES in het zorgsysteem? Welke concrete maatregelen worden
 genomen om de samenwerking tussen VWS en andere beleidsdomeinen, zoals werk en inkomen,
 te versterken om de volksgezondheid op deze gebieden te verbeteren?
 
 De leden van de NSC-fractie lezen dat de verkoop van tabaksproducten vanaf 2032 uitsluitend
 zal worden toegestaan in tabak speciaalzaken. Onlangs werd echter een motie van Danielle
 Jansen6 aangenomen, waarin wordt voorgesteld de verkoop van nicotineproducten al vanaf 2028
 te beperken tot speciaalzaken. Kan de Minister garanderen dat zij deze motie, die
 inmiddels is aangenomen, ook daadwerkelijk zal uitvoeren?
 
 De leden van de NSC-fractie merken op dat uit de Kanker Barometer van het NKC naar
 voren komt dat de cijfers rondom alcoholgebruik momenteel onvoldoende zijn om de doelen
 van het NKA van 2032 te halen. De leden van de NSC-fractie zijn benieuwd wat de Minister
 van deze cijfers vindt. Ziet zij noodzaak om de aanpak en bewustwording van alcoholpreventie
 te verstevigen? Zo ja, hoe wordt dit concreet vormgegeven?
 
 De leden van de NSC-fractie waarderen de aandacht voor voeding in de brief, maar zijn
 benieuwd naar de voortgang van de NKA-doelen rondom beweging. In het NKA worden oplossingsrichtingen
 genoemd, zoals het verlagen van de drempel tot sport- en beweegaanbod en het creëren
 van een beweegvriendelijke leefomgeving. Deze leden merken op dat deze punten eerder
 besproken zijn in de context van het vastleggen van de taken en verantwoordelijkheden
 van overheden op dit gebied. In het kader hiervan is een motie van het lid Saris7 aangenomen. Kan de Minister aangeven wat de stand van zaken is van deze motie?
 
 De leden van de NSC-fractie merken op dat de Staatssecretaris eerder heeft aangegeven
 met een Samenhangende Effectieve Preventie Strategie te komen. Deze leden vragen hoe
 het thema voeding in deze strategie terugkomt. Is de Minister van plan om ongezonde
 voeding minder aantrekkelijk of toegankelijk te maken en zo ja, hoe? Genoemde leden
 merken daarnaast op dat er kritiek is op de Nutri-Score, zoals het onvoldoende aansluiten
 bij de Schijf van Vijf en de mogelijkheid om de score kunstmatig te verhogen door
 water toe te voegen aan producten. Is de Minister tevreden met de huidige versie van
 de Nutri-Score? Hoe ziet de Minister de toekomst van dit systeem, en worden er verbeteringen
 onderzocht om de gezondere keuze voor consumenten makkelijker te maken?
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
 Met interesse hebben de leden van de D66-fractie kennisgenomen van de brief van de
 Minister over de «Voortgang Nederlandse Kanker Agenda». Daartoe hebben deze leden
 verdere vragen.
 
 In de brief besteed de Minister aandacht aan de kwaliteit van leven van kankerpatiënten:
 een ontzettend belangrijk onderwerp. Echter beperkt de aandacht voor kwaliteit van
 leven zich in de desbetreffende brief slechts tot het thema kanker en werk. Daartoe
 vragen de leden van de D66-fractie hoe de Minister ervoor gaat zorgen dat ook andere
 voorzieningen die bijdragen aan de kwaliteit van leven voor kankerpatiënten, zoals
 psychologische hulp en ondersteuning bij angst, depressie en eenzaamheid als gevolg
 van het leven met kanker, zowel breder bekend worden, als ook breder gedragen worden?
 Welke beleidsinstrumenten gaat de Minister hiervoor inzetten? Wanneer gaat de Minister
 deze stappen zetten, en wanneer wordt de Kamer hierover geïnformeerd?
 
 Daarnaast wordt er in de brief geen aandacht besteed aan de afweging tussen kwaliteit
 van leven en behandelen. Dit is een onderwerp waar nog veel taboe op rust, terwijl
 uit onderzoek blijkt dat patiënten vaak een andere keuze zouden maken als er in de
 spreekkamer meer ruimte en tijd was geweest om stil te staan bij alle behandelopties,
 inclusief de optie om niet te behandelen8. Het gebrek aan openheid in de spreekkamer zorgt ervoor dat patiënten het gesprek
 over niet-behandelen vaak uit de weg gaan of het gevoel hebben dat hun wensen niet
 serieus genomen worden. Voorts vragen de leden van de D66-fractie of de Minister het
 ook als belangrijk ziet dat er meer ruimte komt voor het behandelend personeel en
 de patiënt om samen een afweging te maken tussen kwaliteit van leven en het kiezen
 voor een behandeling. Welke stappen zullen ondernomen worden om hier meer aandacht
 voor te vragen? Op welke wijze en welke termijn zal de Minister hierover in gesprek
 gaan met veldpartijen, en hoe gaat de Minister de Kamer hiervan op de hoogte houden?
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractie
 De leden van de BBB-fractie hebben kennisgenomen van de «Voortgang Nederlandse Kanker
 Agenda». Deze leden hebben de volgende vragen aan de Minister.
 
 De leden van de BBB-fractie lezen in de brief dat om besmettingen met het HPV-virus
 zo veel mogelijk te voorkomen, het belangrijk is om een zo hoog mogelijke deelname
 aan het HPV-vaccinatieprogramma te realiseren. Hoe kijkt de Staatssecretaris aan tegen
 de recente berichtgeving van de NOS waarin staat dat jonge vrouwen met baarmoederhalskanker
 vaak niet gevaccineerd zijn9? En wat gaat de Staatssecretaris doen, met aandacht voor de keuze om wel of niet
 te vaccineren, om het percentage van het HPV-vaccinatieprogramma te verhogen?
 
 Daarnaast hebben deze leden signalen bereikt dat uit onderzoek blijkt dat het bezoeken
 van IPSO-centra, bijdraagt aan een snellere en succesvolle terugkeer naar werk na
 ziekte. Hoe gaat de Minister ervoor zorgen dat voorzieningen die bijdragen aan de
 kwaliteit van leven van mensen die leven met en na kanker geborgd en breder bekend
 worden?
 
 II. Reactie van de Minister
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
 De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de «Voortgang Nederlandse Kanker
 Agenda», die bij voorkeur Nederlandse Oncologie Agenda wordt genoemd, zoals reeds
 eerder gevraagd de naamgeving om te buigen. Genoemde leden hebben hierover nog een
 aantal vragen.
 De leden van de PVV-fractie zijn blij te lezen dat het Integraal Kankercentrum Nederland
 (IKNL) constateerde dat bij verschillende soorten kanker aanzienlijke verbeteringen
 zijn aangetoond in de 3-jaarsoverleving. Het is echter spijtig dat de overlevingskans
 van patiënten met een lagere sociaaleconomische status 10% lager is op de 5-jaaroverleving
 dan andere patiënten. Het is goed dat de Minister de aanpak om deze laatste groep
 te helpen over alle domeinen heen aanpakt, veel beleidsterreinen liggen immers buiten
 VWS maar beïnvloeden wel de gezondheid.
 
 Genoemde leden lezen dat het aantal nieuwe kankerdiagnoses blijft stijgen, ondanks
 alle preventieve maatregelen en beperkingen van de overheid.
 Hoe verklaart de Minister deze stijging nadat er, met name op het gebied van tabak,
 enorme preventieve maatregelen en beperkingen zijn doorgevoerd?
 Wat verwacht de Minister in de toekomst van het aantal nieuwe diagnoses?
 
 De stijgende kankerincidentie is in belangrijke mate het gevolg van demografische
 ontwikkelingen, namelijk het stijgende percentage ouderen in de totale Nederlandse
 bevolking («vergrijzing»). Kanker is deels een ouderdomsziekte, maar is deels ook
 het gevolg van andere factoren zoals rookgedrag. De afgelopen decennia is zowel de
 rookprevalentie (percentage rokers onder de bevolking) als de totale tabaksconsumptie
 gedaald. Dit is onder andere het gevolg van het door de overheid gevoerde tabaksontmoedigingsbeleid.
 Dat de longkankerincidentie – longkanker is in overwegende mate het gevolg van roken
 – volgens berekeningen van het IKNL desondanks is toegenomen en tot en met 2032 naar
 verwachting verder blijft toenemen, verklaart het IKNL als volgt: «De incidentie van
 longkanker is gerelateerd aan het rookgedrag 20–30 jaar geleden.»
 
 Wanneer we de vraag naar de toekomstverwachting over het aantal nieuwe diagnoses beperken
 tot longkanker, dan tekent zich het volgende beeld af. De voorspelde groei van de
 longkankerincidentie komt vooral voor rekening van vrouwen die later zijn gaan roken
 dan mannen. De longkankerincidentie bij vrouwen zal tussen 2019 en 2032 naar verwachting
 met 31% stijgen (van 6.532 naar 8.526 nieuwe diagnoses). Bij mannen zal de stijging
 in dezelfde periode naar verwachting 4% zijn (van 7.805 naar 8.145 nieuwe diagnoses).10
 De leden van de PVV-fractie zijn benieuwd wat de concrete resultaten zijn van de aanvullende
 HPV-campagne voor jongvolwassenen van 18 tot 26 jaar?
 Van februari 2023 tot 1 juni 2024 liep de aanvullende HPV-vaccinatiecampagne voor jongvolwassenen (18 tot en met 26 jaar) die nog niet eerder gevaccineerd
 waren tegen HPV. Initiële cijfers geven aan dat in totaal ruim 24% van de doelgroep
 die was uitgenodigd zich heeft laten vaccineren, dit betreft 336.000 jongvolwassenen.
 Het RIVM is momenteel bezig met het analyseren van alle gegevens en zal de definitieve
 vaccinatiegraadcijfers van de cohorten die zijn uitgenodigd voor deze aanvullende
 campagne presenteren in het vaccinatiegraadrapport dat in juni gepubliceerd wordt.
 
 Hoe gaat de Minister ervoor zorgen dat ook in de toekomst een hoge vaccinatiegraad
 wordt bereikt? Zeker gezien het feit dat onlangs bekend werd dat jonge vrouwen met
 baarmoederhalskanker vaak niet gevaccineerd zijn.
 Het nieuws dat jonge vrouwen met baarmoederhalskanker vaak niet gevaccineerd zijn,
 onderstreept het belang van vaccinatie tegen HPV. De HPV-vaccinatie is, in het jaar
 dat een kind 10 wordt, een regulier onderdeel van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP)
 en wordt dan ook meegenomen bij de algemene communicatie over het RVP. Daarnaast wordt
 jaarlijks extra aandacht besteed aan de HPV-vaccinatie tijdens de HPV Awareness Day
 (4 maart 2025), in samenwerking met o.a. KWF Kankerbestrijding, de Taskforce NL HPV-kankervrij
 en het Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker. Vanaf 2024 wordt in de uitnodigingsbrief
 voor de MenACWY-vaccinatie11 ook expliciet genoemd dat de HPV-vaccinatie ingehaald kan worden als iemand (volgens
 de gegevens bekend bij RIVM) de HPV-vaccinatie nog niet heeft gehaald.
 
 De leden van de PVV-fractie lezen dat er de afgelopen tijd 23 nieuwe kanker gerelateerde
 projecten via ZonMw-programma’s zijn gestart. Zou de Minister een overzicht kunnen
 geven van deze projecten en de te verwachten resultaten en de reeds verkregen inzichten?
 In 2024 zijn 23 nieuwe kanker-gerelateerde projecten via verschillende ZonMw-programma’s
 van start gegaan. In de Kamerbrief van 13 februari 2025 zijn twee daarvan als voorbeeld
 genoemd. De 23 projecten betreffen uiteenlopende onderwerpen, zoals «Alternatieve
 bekostiging van vroege palliatieve zorg bij patiënten met een kwaadaardige hersentumor»
 en «Het ontrafelen van de rol van niet-uniforme tRNA-genregulatie in kanker en het
 aanpassen van cellen aan hun omgeving». Voor een overzicht verwijs ik u naar de website
 van ZonMw.12 Daar staat voor elk van de 23 projecten beknopte informatie, wat de te verwachten
 resultaten zijn en vanuit welk programma een project gefinancierd wordt. De meeste
 projecten hebben een looptijd van meerdere jaren.
 
 Tot slot willen de deze leden weten op welke manier Nederland concreet bijdraagt aan
 de uitvoering van het Europe’s Beating Cancer Plan en de EU Mission on Cancer?
 Het Europe’s Beating Cancer Plan (EBCP) is opgesteld door de Europese Commissie, die
 daarvoor lidstaten en stakeholders heeft geconsulteerd. Het EBCP bevat 42 concrete
 acties, inclusief een daaraan gekoppelde indicatieve planning. De acties beogen de
 lidstaten te ondersteunen bij hun nationale inspanningen om de impact van kanker te
 verminderen. De acties waaraan de Commissie zichzelf heeft gecommitteerd zijn uiteenlopend
 van aard: het opstellen van EU-wetgevingsvoorstellen en concept Raadsaanbevelingen
 (op beide heeft de Commissie het alleenrecht), het lanceren van initiatieven, het
 oprichten van allerlei EU-platforms en netwerken enz. Deze acties liggen hoofdzakelijk
 bij de Commissie. Lidstaten kunnen bijdragen via Europese projecten zoals Joint Actions.
 Op sommige terreinen van kankerbestrijding heeft Nederland een voorhoedepositie; bijvoorbeeld
 op het terrein van kinderkanker, kankerregistratie en gepersonaliseerde kankerbehandeling.
 In Europese projecten op deze terreinen speelt Nederland vaak een leidende rol. Maar
 ook op andere terreinen nemen Nederlandse partijen deel aan EU-projecten.
 
 De EU Mission on Cancer betreft vooral onderzoek. De uitvoering van de Cancer Mission
 geschiedt in belangrijke mate door consortia van veldpartijen uit de lidstaten die tot stand komen in reactie op calls for proposals voor
 thema’s die gedefinieerd worden in de jaarlijkse werkprogramma’s. Eén voorbeeld uit
 vele: PRIME-ROSE (Precision Cancer Medicine Repurposing System Using Pragmatic Clinical
 Trials), een consortium van 28 partners uit 19 landen. De Leidse hoogleraar Hans Gelderblom
 is co-coördinator van dit samenwerkingsverband (2023–2028).13
 Welke concrete resultaten heeft deze Europese samenwerking tot nu toe opgeleverd voor
 de Nederlandse situatie?
 In een op 4 februari 2025 door de Europese Commissie gepubliceerd document14, dat bij het afronden van de Kamerbrief over de voortgang van de NKA nog niet beschikbaar
 was, zegt de Commissie over de concrete resultaten van het EBCP het volgende: «Het
 lanceren van deze acties is al een succes op zichzelf, maar het is duidelijk dat het
 effect van deze acties – Raadsaanbevelingen, wetgevingsvoorstellen, platforms, campagnes,
 EU-projecten enz. – veelal pas op langere termijn zichtbaar wordt. Niettemin hebben
 sommige acties al een duidelijke impact, zoals het EU Network of Youth Cancer Survivors,
 waar jonge (ex-)kankerpatiënten ervaringen en tips delen, de European Cancer Inequality Registry en het
 nieuwe EU Cancer Screening Scheme; de beoogde gebruikers kunnen hier al hun voordeel
 mee doen.»
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-PvdA-fractie
 De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
 brief «Voortgang Nederlandse Kanker Agenda» en hebben nog enkele vragen en opmerkingen.
 De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie vinden het positief nieuws in de brief van
 de Minister te lezen dat de 5-jaarsoverleving van kanker toeneemt en bij verschillende
 soorten kanker de 3-jaarsoverleving ook significant toeneemt. Er is echter ook een
 andere werkelijkheid. De kankerincidentie en -mortaliteit in Nederland ligt boven
 het EU-gemiddelde. Daarnaast laten de recente cijfers zien dat het aantal kankerdiagnoses
 stijgt naar 156.000 in 2032. Eén op de twee Nederlanders krijgt hiermee direct of
 indirect te maken. Er is dus grote urgentie voor de verder uitvoering van Nederlandse
 Kanker Agenda. Onderschrijft u de doelen uit de Nederlandse Kanker Agenda?
 Ja, ik onderschrijf de doelen van de Nederlandse Kanker Agenda (NKA). Zoals in de
 brief van 13 februari 2025 aangegeven heb ik tijdens het bestuurlijk overleg met het
 Nederlands Kanker Collectief (NKC) warme steun voor de NKA uitgesproken. Kanker is
 zowel een van de meest impactvolle als complexe volksziekten.
 
 Hoe draagt uw ministerie actief bij aan de versnelling van de Nederlandse Kanker Agenda?
 Waar dit waardevol is, draagt VWS actief bij aan het formuleren en uitvoeren van actieplannen
 bij de NKA-doelen. Zo nam VWS deel aan het versnellingsteam Vroege Opsporing dat voor
 dit doel een actieplan15 heeft opgesteld. Telkens wanneer er een versnellingsteam van start gaat om voor een
 van de twintig NKA-doelen een actieplan uit te werken, zal VWS in afstemming met het
 NKC bezien of het hieraan zal deelnemen. Ook is er op ambtelijk en bestuurlijk niveau
 frequent contact tussen NKC en VWS.
 
 Eerder gaf uw voorganger aan veel van de acties al terug te zien in het Integraal
 Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Kunt u aangeven hoe
 en of u hiermee de nodige versnelling ziet optreden?
 Een gezonde leefstijl draagt bij aan het voorkomen van kanker (en andere ziekten).
 In het Preventieakkoord zijn doelen geformuleerd om roken, problematisch alcoholgebruik
 en overgewicht terug te dringen. Dit zijn belangrijke risicofactoren voor het ontwikkelen
 van kanker. De leefstijldoelen zijn ook opgenomen in het Gezond en Actief Leven Akkoord
 (GALA). Dit kabinet houdt vast aan de doelstellingen van het Preventieakkoord. Met
 landelijke maatregelen wordt hierop actie ondernomen (zoals het verminderen van verkooppunten
 van rookwaren, het actieplan tegen vapen, ontmoediging van alcoholgebruik door minderjarigen,
 het wetsvoorstel om de marketing van ongezonde voedingsmiddelen gericht op kinderen
 aan banden te leggen, en het stimuleren van sport en bewegen). Ook wordt ingezet op
 programma’s om de omgeving van kinderen gezonder te maken, denk aan programma’s als
 gezonde kinderopvang en gezonde school. En wordt er landelijk en lokaal ingezet op
 bijvoorbeeld de ketenaanpak kinderen met overgewicht/obesitas om het zorg en sociaal
 domein aan elkaar te verbinden en kinderen te helpen een gezond leefstijl te houden
 en te bereiken en overgewicht terug te dringen.
 
 Het gaat om een combinatie van maatregelen die samen het meeste effect hebben als
 ze langdurig worden ingezet. In de onlangs gepubliceerde leefstijlmonitor door het
 CBS zien we dat het aantal rokers en mensen dat problematisch drinkt over de afgelopen
 tien jaar gedaald is. We zijn dus op de goede weg. Het aantal mensen met overgewicht
 is daarentegen juist de afgelopen tien jaar gelijk gebleven en nog steeds te hoog.
 
 De Staatssecretaris Jeugd Preventie en Sport werkt aan een samenhangende effectieve
 preventiestrategie voor de komende jaren, hiermee beoogt hij op een effectievere wijze
 het preventiebeleid vorm te geven, om zo meer resultaat te bereiken op diverse leefstijlthema’s
 die ook bijdragen aan het voorkomen van kanker. De Kamer is in de Kamerbrief van 8 april
 2025 geïnformeerd over de voortgang van de preventiestrategie.
 
 
 Een grote zorg van de leden van de GroenLinks-PvdA-fractie is het verschil in overlevingskans
 tussen kankerpatiënten met een lage sociaaleconomische status (SES) en hogere-inkomensgroepen.
 Hoe kijkt de Minister hier tegenaan?
 Wat gaat de Minister concreet doen om de overlevingskans voor kankerpatiënten met
 een lage sociaaleconomische status (SES) te verbeteren?
 En op welke termijn?
 
 Ik vind het belangrijk dat iedereen in Nederland gelijkwaardige toegang heeft tot
 goede zorg, inclusief oncologische zorg. Kankerpatiënten met een lage sociaaleconomische
 status (SES) hebben gemiddeld een 10% lagere 5-jaarsoverleving dan patiënten uit hogere-inkomensgroepen.
 Dit blijkt uit een uitgebreid onderzoek van IKNL16 naar de relatie tussen kanker en SES.
 
 Dit kabinet zet zich op verschillende manieren in om de gezondheidsachterstanden in
 Nederland te verkleinen. Zo verlaag ik bijvoorbeeld het eigen risico met het oog op
 een gelijkwaardigere toegang tot zorg voor iedereen. De gezondheidsachterstanden bij
 kwetsbare groepen hangen voor een groot deel samen met andere maatschappelijke achterstanden
 die elkaar versterken, zoals armoede, schulden, een onzekere werksituatie en een ongezonde
 leefomgeving. De oorzaken en dus ook de oplossingen van gezondheidsproblemen liggen
 grotendeels buiten de zorg. Daarom heeft dit kabinet een Rijksbrede beleidsagenda
 «Gezondheid in alle Beleidsdomeinen»17 opgesteld. Doel hiervan is om de gezondheid van iedereen, én in het bijzonder die
 van mensen in een kwetsbare situatie te verbeteren en gezondheidsachterstanden terug
 te dringen. Uw Kamer is in december 2024 geïnformeerd over de eerste contouren van
 deze beleidsagenda.
 
 Daarnaast hebben de initiatiefnemers van de NKA (KWF Kankerbestrijding, de Nederlandse
 Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK) en IKNL) mij laten weten met alle
 betrokken veldpartijen te werken aan een actieplan voor gezondheidsverschillen bij
 kanker. Gekeken wordt hoe er aandacht besteed kan worden aan deze verschillen bij
 de uitwerking van de actieplannen, per uitgelicht doel.
 
 
 Doordat zowel het aantal mensen met een kankerdiagnose toeneemt als de 5-jaarsoverleving
 zal de zorgvraag veranderen met meer nadruk op leven met en na kanker.
 Hoe kijkt de Minister tegen deze veranderende zorgvraag aan?
 
 Het verbeteren van de oncologische zorg is een doorlopende inspanning, waaraan langs
 verschillende wegen wordt gewerkt. Een van die wegen is het Integraal Zorgakkoord
 (IZA). In het IZA zijn afspraken gemaakt over een toekomstbestendig zorglandschap
 via netwerkzorg, spreiding en concentratie van zorg.
 
 Uitgangspunt is daarbij dat we de zorg zo dichtbij mogelijk om de patiënt heen organiseren
 en dat, als het moet, we de hoog complexe zorg afhankelijk van waar je woont, verder
 weg moeten organiseren. Een belangrijke bouwsteen in de ontwikkeling van een toegankelijk
 en kwalitatief hoogwaardig medisch specialistisch zorglandschap is de beweging dat
 ziekenhuizen meer gaan samenwerken in zorgnetwerken. Dat helpt om patiënten zoveel
 mogelijk in hun eigen ziekenhuis, waar zij zich vertrouwd voelen, te kunnen behandelen.
 Als een patiënt moet worden doorverwezen naar een hooggespecialiseerd ziekenhuis,
 is het doel om, zodra het kan, die patiënt zoveel mogelijk verder te behandelen in
 het eigen ziekenhuis. Zorg die goed toegankelijk is voor omwonenden en in goed contact
 staat met de huisartsen, thuiszorg en sociaal werk. Soms is concentratie van zorg
 nodig om zorg van hogere kwaliteit voor patiënten mogelijk te maken. In andere gevallen
 leidt spreiding tot beter passende zorg dichtbij. Om deze beweging te stimuleren,
 hebben partijen afgesproken om volumenormen voor geselecteerde oncologische en vaatchirurgische
 interventies vast te stellen. Onder regie van het Zorginstituut zijn voor de uitwerking
 van deze beweging Ronde Tafels18 ingericht die een uitgebreid en zorgvuldig proces hebben doorlopen. Op 25 maart heeft
 besluitvorming plaatsgevonden en zijn de (volume)normen vastgesteld door de partijen
 aan de Ronde Tafels. De komende maanden zullen de regio’s op basis van de uitgevoerde
 impactanalyses en de vastgestelde normen afspraken maken over samenwerking in netwerken
 en de herverdeling van zorg.
 
 Hoe gaat de Minister ervoor zorgen dat voorzieningen die bijdragen aan de kwaliteit
 van leven van mensen die leven met en na kanker geborgd worden en breder bekend worden?
 Helaas krijgt ongeveer de helft van alle mensen met kanker vroeg of laat te horen
 dat ze niet meer zullen genezen. Zij komen dan in de palliatieve fase. Deze fase kan
 maanden of zelfs jaren duren. In deze fase is er palliatieve zorg en ondersteuning.
 Deze biedt lichamelijke, maar ook emotionele, spirituele en sociale steun. Het draait
 om kwaliteit van leven en de dingen kunnen blijven doen die iemand belangrijk vindt.
 Palliatieve ondersteuning en zorg zouden een vanzelfsprekend onderdeel moeten zijn
 van reguliere zorg en het sociaal domein, en moeten goed georganiseerd en toegankelijk
 zijn. Ook is het belangrijk dat mensen vroegtijdig het gesprek aangaan over de laatste
 levensfase en dit niet alleen in de spreekkamer van de arts doen, maar ook met hun
 familie en andere naasten. In het Nationaal Programma Palliatieve Zorg II wordt samen
 met alle betrokken partijen gewerkt aan maatschappelijke bewustwording, proactieve
 zorgplanning en regionale transformaties palliatieve zorg.
 
 Daarnaast draagt het Ministerie van VWS bij aan het onderzoek van IPSO dat gericht
 is op het toekomstbestendig organiseren en financieren van (informele) psychosociale
 zorg bij kanker. Deze resultaten zullen breed gedeeld worden door IPSO, zodat zij
 meer bekendheid zullen verwerven.
 
 
 In uw brief stelt u dat «het bereiken van de doelen in eerder gesloten landelijke
 akkoorden zoals het Nationaal Preventieakkoord (NPA), het Integraal Zorgakkoord (IZA)
 en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) van groot belang».
 Hoe rijmt u deze uitspraak met de bezuinigingen van € 230 miljoen minder incidentele
 middelen, 10% korting op SPUK-gelden en een bezuinigingstaak van € 1 miljard bij VWS?
 
 Het is een gegeven dat er minder middelen beschikbaar zijn voor preventie dan onder
 voorgaande kabinetten. Daarom wordt goed gekeken naar de inzet van andere beleidsinstrumenten
 dan subsidies, zoals wet- en regelgeving of verdergaande afspraken met producenten
 en supermarkten. Tevens wordt zorgvuldig met (veld)partijen gekeken waar efficiëntiewinst
 mogelijk is. Ook laat de Staatssecretaris Jeugd, Preventie en Sport een investeringsmodel
 voor preventie ontwikkelen. Dit model kan in de toekomst helpen om de kosten en baten
 van preventie beter in kaart te brengen, en deze mee te wegen in de (financiële) besluitvorming
 over preventieve maatregelen van VWS en op andere beleidsterreinen en deze (mede)
 te financieren.
 
 Zijn er inschattingen wat deze bezuinigingen betekenen voor het voorkomen van kanker?
 Nee, hier zijn geen specifieke inschattingen van gemaakt. Het gaat hier veelal om
 indirecte effecten die niet één op één te relateren zijn aan het voorkomen van kanker.
 
 
 De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie vinden het spijtig dat «Verbinding Aanpak
 Kanker» voor de zomer al wordt opgeheven. Hiermee komt een belangrijke partner te
 vervallen, die een essentiële schakel vormt in de doelstellingen die we met elkaar
 geformuleerd hebben.
 Waarom wordt het team «Verbinding Aanpak Kanker» opgeheven, terwijl verschillende
 veldpartijen dit erg waardeerden?
 Welke stappen neemt het ministerie om de opgebouwde kennis en samenwerkingsverbanden
 te behouden?
 Hoe bouwt het ministerie verder aan een aanpak tegen kanker?
 Welke structurele oplossing biedt het kabinet om de betrokkenheid bij de resultaten
 vanuit het ministerie bij de Nederlandse Kanker Agenda te garanderen?
 
 Het team Verbinding Aanpak Kanker (VAK) van het Ministerie van VWS is in het leven
 geroepen om het contactpunt te zijn voor het NKC en de samenwerking op binnen het
 ministerie te verbeteren op het terrein van kanker. Het team was van begin af aan
 tijdelijk bedoeld. Het heeft een impuls gegeven aan de interne en externe samenwerking.
 Om deze samenwerking te borgen, wordt de komende periode uitgewerkt hoe een aantal
 taken van team VAK blijvend binnen het Ministerie van VWS belegd kunnen worden. Belangrijk
 onderdeel daarvan is het contact met het NKC over de NKA.
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
 
 De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de brief over de
 «Voortgang Nederlandse Kanker Agenda» (NKA). Deze leden waarderen het initiatief van
 het Nederlands Kanker Collectief (NKC) en hebben nog enkele vragen naar aanleiding
 van deze brief.
 De doelen van de NKA en de inzet vanuit de overheid zijn niet precies dezelfde, zo
 lezen de leden van de VVD-fractie. Zij willen graag van de Minister weten wat volgens
 haar de belangrijkste overeenkomsten en verschillen zijn.
 De Nederlandse Kanker Agenda (NKA) is een initiatief vanuit zorgpartijen zelf. Welke
 acties onderneemt de Minister om deze agenda te ondersteunen en ook toekomstbestendig
 te implementeren in beleid?
 
 De NKA en de inzet op kanker vanuit de overheid stemmen geheel overeen waar het gaat
 om het overkoepelende doel: de impact van kanker op de samenleving verminderen. Hoewel
 VWS de twintig doelen van de NKA volledig onderschrijft, komen deze niet één op één
 overeen met de eigen beleidsinzet op kankerbestrijding. Soms gaat het om een verschil
 in tempo, zoals bij rookpreventie. VWS houdt hier vast aan het doel van een rookvrije
 generatie in 2040 (Nationaal Preventieakkoord), terwijl de NKA dit doel al in 2032
 wil realiseren. Rookpreventie is voor VWS breder dan kanker, het gaat bijvoorbeeld
 ook over preventie van andere longaandoeningen, zoals COPD, en cardiovasculaire ziekten.
 Ook voor andere NKA-doelen geldt dat VWS hierop actief is, maar niet altijd specifiek
 met het oog op kanker. Zo voert VWS beleid op zeldzame ziekten, inclusief zeldzame
 kankers, en palliatieve zorg, inclusief palliatieve zorg voor kankerpatiënten. Voor
 sommige NKA-doelen geldt dat zij vooral raken aan beleid van andere ministeries. Denk
 hierbij aan «onderwijs en kanker» (NKA-doel 16) en «milieu- en luchtverontreiniging»
 (NKA-doel 5).
 
 Ik ondersteun de NKA door steeds te bezien waar VWS en de veldpartijen elkaar kunnen
 versterken. Dat betekent onder meer dat bij de uitwerking van NKA-doelen in actieplannen
 steeds wordt bezien of actieve VWS-betrokkenheid bij de uitwerking van actieplannen meerwaarde heeft. Daarnaast heeft
 VWS ook een brugfunctie tussen de NKA en relevante andere ministeries.
 
 
 Daarnaast vragen deze leden de Minister om mede-eigenaarschap te nemen voor deze agenda,
 zoals beschreven in de motie Tielen-Kuik19. Genoemde leden lezen een verwijzing naar een nog te publiceren brede preventiestrategie,
 maar kankerzorg is breder dan preventie en gaat ook over vroegsignalering, behandelingen
 (met aandacht voor kwaliteit van leven) en het leven met en na kanker.
 Is de Minister bereid zelf met een beleidsagenda te komen waarin wordt ingegaan op
 deze aspecten gerelateerd aan de NKA?
 En zo nee, op welke manier zorgt de Minister dat de Nederlandse Kanker Agenda in synergie
 is met kabinetsbeleid en op die manier ook bijdraagt aan het behalen van de doelen.
 
 Er zijn in eerder gesloten landelijke akkoorden zoals het Nationaal Preventieakkoord
 (NPA), het IZA en het GALA allerlei doelen weergegeven die bijdragen aan de doelen
 uit de NKA. Om die reden zie ik op dit moment geen reden om met een aparte beleidsagenda
 te komen op het terrein van kanker.
 
 Op het gebied van vroege opsporing geldt dat er een natuurlijke verbinding bestaat
 tussen de bevolkingsonderzoeken naar kanker en de NKA. De doelstellingen van de NKA
 zijn dan ook meegenomen in de ontwikkelagenda bevolkingsonderzoek, die op 20 maart
 2024 is gepubliceerd.
 
 Verder maakt sinds 2019 een subsidieregeling de inzet van geestelijk verzorgers in
 de thuissituatie mogelijk. Geestelijke verzorging in de thuissituatie wordt ingezet
 bij levensvragen van mensen die ongeneeslijk ziek zijn, kwetsbare senioren, ouders
 van een kind met een ernstige ziekte, maar ook mensen die te maken hebben met verlies
 van werk, relaties, of naasten. Ook kinderen en jongvolwassenen (tot 23 jaar) van
 wie de vader of moeder komt te overlijden of is overleden, kunnen door een rouw- en
 verliesbegeleider of geestelijk verzorger begeleid worden.
 
 Daarnaast ontvangt IPSO vanuit het Ministerie van VWS een projectsubsidie van 2022
 t/m 2025. IPSO is een organisatie die informele psychosociale (na)zorg aan kankerpatiënten
 en hun naasten biedt. Deze projectsubsidie is gericht op het toekomstbestendig organiseren
 en financieren van (informele) psychosociale zorg bij kanker.
 
 
 De leden van de VVD-fractie zijn positief over de constatering dat mede dankzij bevolkingsonderzoek,
 darmkanker vaker in een vroeg(er) stadium wordt ontdekt en tot betere overleving leidt.
 Zij zien helaas ook dat de deelnamegraad achterblijft bij alle aangeboden bevolkingsonderzoeken.
 Klopt het dat het telefoonnummer van de «twijfeltelefoon» niet wordt vermeld in de
 uitnodigingsbrieven voor bevolkingsonderzoeken?
 Hoe staat de Minister tegenover het idee om dit daar wel in op te nemen zoals inmiddels
 gebeurt in herinneringsbrieven voor vaccinaties uit het Rijksvaccinatieprogramma?
 
 Het telefoonnummer van de twijfeltelefoon is niet opgenomen in de uitnodigingsbrieven
 voor de bevolkingsonderzoeken, omdat voor het beantwoorden van vragen over de bevolkingsonderzoeken
 al een nummer beschikbaar is. Het nummer van Bevolkingsonderzoek Nederland (BVO NL).
 De contactgegevens van BVO NL staan in de uitnodigingsbrieven voor de bevolkingsonderzoeken.
 Ik hecht eraan dat de informatievoorziening overzichtelijk is en mensen op één plek
 terecht kunnen met hun (soms ook heel praktische) vragen over deelname aan bevolkingsonderzoek.
 
 Het RIVM en BVO NL hebben doorlopend aandacht voor het optimaliseren van de informatie
 in de uitnodigingsbrieven en mogelijkheden om vragen te stellen. Ook wordt in verschillende
 pilots gekeken naar het bereiken van mensen met lage gezondheidsvaardigheden door
 middel van begrijpelijke informatie over de bevolkingsonderzoeken. Er wordt onder
 andere ingezet op voorlichting in de wijk en informatiematerialen zijn toegankelijker
 en begrijpelijker gemaakt.
 
 
 Onlangs bleek uit onderzoek van IKNL dat de stijgende zorgkosten op het gebied van
 kankerzorg voornamelijk worden veroorzaak door nieuwe (dure) geneesmiddelen en niet
 door een stijgend aantal patiënten20.
 De leden van de VVD-fractie vragen de Minister om een reactie op dit onderzoek en
 de uitkomsten. Welke rol hebben de Minister, de farmaceutische industrie en de zorg
 om te voorkomen dat deze kosten andere zorg verdringt?
 
 De resultaten van het onderzoek van IKNL komen overeen met de rapportages die ik jaarlijks
 ontvang van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa): zij hebben in oktober vorig jaar
 een gedetailleerde analyse gepubliceerd over de kostenontwikkeling van dure intramurale
 geneesmiddelen.21 Deze rapportages onderschrijven de noodzaak om het pakketbeheer voor nieuwe geneesmiddelen
 te verbeteren. Ik ben daarmee aan de slag, en verwacht dat per 1 januari 2027 de verbeteringen
 zijn doorgevoerd. Die verbeteringen moeten ertoe leiden dat het juiste geneesmiddel
 bij de juiste patiënt terecht komt, tegen een aanvaardbare prijs. Over de stand van
 zaken van deze verbeterplannen heb ik uw Kamer in december 2024 geïnformeerd.22
 Over veel nieuwe geneesmiddelen worden financiële afspraken gemaakt. Door deze afspraken
 leggen nieuwe geneesmiddelen een minder groot beslag op het zorgbudget. Ik wil de
 positie van zorgverzekeraars en ziekenhuizen verbeteren zodat zij een sterkere positie
 hebben in de onderhandelingen over de prijs. Dat moet er ook aan bijdragen dat de
 uitgaven aan nieuwe geneesmiddelen minder, of minder vaak, andere zorg verdringen.
 
 
 De leden van de VVD-fractie vinden het belangrijk dat mensen met en na kankerdiagnose
 zo veel mogelijk mee kunnen blijven doen in de maatschappij. In het Landenprofiel
 202523 lezen zij dat de impact van kanker op de Nederlandse arbeidsmarkt groter is dan gemiddeld
 in de EU.
 Waar heeft dat volgens de Minister mee te maken?
 
 
 De Organisatie voor Europese Samenwerking en Organisatie (OESO) constateert op pagina
 23 van het Landenprofiel 2025 dat de impact van kanker op de arbeidsmarkt in Nederland
 groter is dan gemiddeld in de EU. Tussen 2030 en 2050 zal er jaarlijks naar verwachting
 gemiddeld een verlies zijn van 250 voltijdequivalenten (fte’s) per 100.000 mensen,
 door de noodzaak om minder te werken ten gevolge van kanker. Dit is aanzienlijk meer
 dan het EU-gemiddelde van 178 per 100.000.
 
 De volgende aspecten kunnen eraan bijdragen dat de (gemeten) impact van kanker op
 de Nederlandse arbeidsmarkt groter is dan gemiddeld in de EU:
 
 
 
 – Nederland heeft een hogere incidentie en prevalentie van kanker dan het EU-gemiddelde.
 Ook de kankersterfte is hoger in Nederland. In de rapportage wordt aangegeven dat
 «de zeer hoge kwaliteit, tijdigheid en volledigheid van de Nederlandse Kankerregistratie
 een van de redenen is voor de bijzonder hoge incidentie en prevalentie».
 
 
 
 – De arbeidsparticipatie is in alle leeftijdsgroepen gestegen en bij vrouwen van 55
 tot 65 jaar het meest. Volgens Eurostat is de arbeidsparticipatie (tot 65 jaar) in
 Nederland het hoogst. Daarnaast ligt de pensioenleeftijd in Nederland hoger dan in
 veel andere EU-landen. De hoge pensioenleeftijd en hoge arbeidsparticipatie zullen
 er ook aan bijdragen dat er in Nederland onder werkenden (relatief) meer kankergevallen
 gemeten worden dan gemiddeld in de EU.
 
 
 
 
 Wat kan Nederland leren van andere landen?
 Het is van belang dat bedrijven preventiebeleid voeren zoals bedoeld in de Arbowet
 en -regelgeving om de beroepsmatige blootstelling aan gevaarlijke stoffen te verminderen.
 Dit volgt uit de «Arbovisie 2040: De trend gekeerd».24 Werkgevers en opdrachtgevers investeren gemiddeld te weinig in preventiemaatregelen.
 Er moet veel gebeuren om de arbeidsomstandigheden in de breedte op een hoger niveau
 te krijgen. Met de Arbovisie legt het kabinet een stevige ambitie neer om de komende
 periode het tij te keren.
 
 
 Wat is de stand van zaken van het subsidieprogramma Kanker en Werk?
 Welke concrete acties zijn voortgekomen uit dit subsidieprogramma en wat zijn de ervaringen?
 
 Naar aanleiding van het amendement van de leden Tielen (VVD) en Van Weyenberg (D66)
 op de conceptbegroting van het Ministerie van VWS voor het jaar 202325 heeft mijn ambtsvoorganger ZonMw opdracht gegeven het programma Kanker en Werk te
 starten. Het doel van het programma is, zoals de indieners van het amendement voor
 ogen hadden, het bundelen van informatie rondom ondersteuning bij kanker en werk en
 mogelijk interventies die hieraan bijdragen. Er is een consortium samengesteld dat
 bestaat uit verschillende belangrijke partners in het veld rondom kanker en werk:
 de Stichting Kanker.nl, de NFK, het IKNL, Amsterdam UMC, de Nederlandse Vereniging
 voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB), de Nederlandse Vereniging voor Klinische
 Arbeidsgeneeskunde (NVKA) en Re-integratiebureau Re-Turn. Het consortium heeft in
 de eerste fase van het programma een overzicht gemaakt van de behoefte aan en het
 aanbod van informatie over kanker en werk. Daarnaast is het consortium gestart met
 het vormen van een netwerk dat in het vervolg van het programma zorgdraagt voor actuele
 en betrouwbare informatie op de juiste plek. In de huidige fase van het programma
 wordt de gevonden informatie samengebracht en worden voorbereidingen getroffen voor
 het organiseren van een werkconferentie.
 
 Welke acties worden vanuit de Ministeries van VWS en van SZW ondernomen als het gaat
 om werken met en na kanker?
 VWS
 Hierboven ben ik al ingegaan op het subsidieprogramma Kanker en Werk. Ik wil ook wijzen
 op de module Arbeidsparticipatie voor medisch specialistische richtlijnen van de Federatie
 Medisch Specialisten, gepubliceerd op 30 mei 2024. Het doel van deze module is de
 kwaliteit van de medisch specialistische zorgverlening voor werkenden te verbeteren.26 Ik juich het toe dat dit initiatief vanuit de beroepsgroep is genomen.
 
 SZW
 Mede naar aanleiding van de motie van het lid Van Weyenberg c.s.27 over de inbedding van klinische arbeidsgeneeskundige zorg in de reguliere oncologische
 zorg, zet de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in op arbeidsgerichte
 zorg, waarbij tijdens de behandeling en nazorg de relatie met werk zoveel mogelijk
 in stand blijft. Het doel is dat kankerpatiënten die in verband met hun behandeling
 tijdelijk niet (volledig) kunnen werken, op die manier eerder terugkomen in het werkproces
 («werk als medicijn»). Het versterken van de arbeidsgerichte zorg in algemene zin
 is ook onderdeel van de Arbovisie 2040. In een eerste advies van de SER op de Arbovisie
 204028, benoemde de SER de integratie van arbeidsgerichte zorg in de algemene gezondheidszorg
 ook als een belangrijk thema. De SER zal hier in een tweede advies nader op ingaan.
 
 
 IKNL maakte onlangs bekend dat jonge vrouwen met baarmoederhalskanker vaak niet gevaccineerd
 zijn29. De vorige Staatssecretaris onderschreef de doelstelling van het Europees Kankerbestrijdingsplan
 in het kader van HPV-vaccinatie, namelijk het elimineren van baarmoederhalskanker
 en andere vormen van HPV-gerelateerde kankers30.
 Onderschrijft de huidige Minister deze doelstelling ook?
 Zo ja, welke concrete acties worden ondernomen om deze doelstelling te behalen?
 
 De Staatssecretaris Jeugd, Preventie en Sport onderschrijft deze doelstelling. De
 HPV-vaccinatie is, in het jaar dat een kind 10 wordt, een regulier onderdeel van het
 RVP en wordt dan ook meegenomen bij de algemene communicatie over het RVP. Daarnaast
 wordt jaarlijks extra aandacht besteed aan de HPV-vaccinatie tijdens de HPV Awareness
 Day (4 maart), in samenwerking met o.a. KWF Kankerbestrijding, de Taskforce NL HPV-kankervrij
 en het Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker. Vanaf 2024 wordt in de uitnodigingsbrief
 voor de MenACWY-vaccinatie31 ook expliciet genoemd dat de HPV-vaccinatie ingehaald kan worden als iemand (volgens
 de gegevens bekend bij RIVM) de HPV-vaccinatie nog niet heeft gehaald.
 
 
 Dat IKNL bovenstaand onderzoek heeft kunnen uitvoeren komt door gegevensuitwisseling
 en inzicht in data vanuit onder meer het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
 (RIVM). Het benadrukt dus het belang van goede gegevensuitwisseling.
 Deelt de Minister de mening dat dergelijk onderzoek zeer nuttig is voor het vormen
 van effectief beleid en dat het mogelijk maken van gegevensuitwisseling hierbij onmisbaar
 is?
 Zo ja, hoe gaat de Minister ervoor zorgen dat veilig secundair datagebruik makkelijker
 wordt?
 
 Ik deel deze mening. In december 2024 heb ik de nationale strategie voor het gezondheidsinformatiestelsel32 naar de Tweede Kamer gestuurd. In de nationale strategie staat wat de komende jaren
 moet gebeuren om te komen tot een integraal georganiseerd gezondheidsinformatiestelsel
 dat de noodzakelijke beweging naar passende (digitale en hybride) zorg, gezondheid
 en preventie ondersteunt. Deze strategie richt zich niet alleen op de databeschikbaarheid
 in het zorgproces (primair datagebruik), maar ook op de beschikbaarheid van gezondheidsgegevens
 voor secundair datagebruik.
 
 In de strategie beschrijf ik dat het belangrijk is dat burgers bereid zijn om gepseudonimiseerde
 of geanonimiseerde gezondheidsgegevens beschikbaar te stellen voor onderzoek dat het
 publieke belang dient. Daarvoor is het nodig dat er waarborgen zijn voor patiëntveiligheid,
 privacy en vrije toegang tot zorg. De komende jaren werk ik aan de invulling hiervan.
 Dit doe ik onder andere door generieke functies in te richten voor secundair gebruik,
 zoals rolgebaseerde autorisatie en generieke functies op het gebied van logging en
 pseudonimisering/ anonimisering. Daarnaast werk ik aan een landelijk dekkend netwerk
 van infrastructuren en een bijbehorend landelijk vertrouwensstelsel met technische,
 organisatorische en juridische afspraken die nodig zijn om ervoor te zorgen dat burgers
 en zorgverleners kunnen vertrouwen op de data en het veilige en verantwoorde gebruik
 daarvan. Ik vind het belangrijk dat burgers daarbij ook zeggenschap hebben over het
 secundair gebruik van gezondheidsgegevens die over hen zijn vastgelegd in verschillende
 systemen. Eerdergenoemde zaken worden in eerste instantie ontwikkeld voor de ondersteuning
 van het zorgproces, maar bij de ontwikkeling wordt er al rekening mee gehouden dat
 deze infrastructuur vanaf het tweede plateau van de nationale visie en strategie (NVS)
 ook gereed gemaakt wordt voor secundair datagebruik.
 
 Naast deze nationale ontwikkelingen geeft ook de onlangs aangenomen European Health
 Data Space verordening (EHDS) nieuwe, aanvullende kaders voor secundair datagebruik
 op basis van een vergunning. De EHDS regelt dat elektronische gezondheidsgegevens
 beschikbaar worden gesteld voor een aantal gebruiksdoelen, zoals bijvoorbeeld wetenschappelijk
 onderzoek, statistiek, beleidsontwikkeling en innovatie. Datagebruikers uit de gehele
 Europese Unie mogen daarvoor een aanvraag doen bij een Health Data Access Body (HDAB).
 De verordening geeft burgers het recht om bezwaar te maken (opt-out-recht) tegen het
 gebruik van individuele gezondheidsgegevens via de HDAB voor andere doeleinden dan
 hun eigen zorg, zoals (medisch) wetenschappelijk onderzoek, (zorg)innovatie en beleidsontwikkeling
 (secundair gebruik).
 
 De komende jaren wordt de EHDS ook in Nederland geïmplementeerd. Dit betekent onder
 andere dat een Nederlandse HDAB zal worden opgezet die aanvragen voor het gebruik
 van elektronische gezondheidsgegevens zal beoordelen en vergunningen zal afgegeven
 voor secundair gebruik. Deze Europese regels gaan de databeschikbaarheid voor secundair
 gebruik in Europa vergroten en dragen bij aan de beschikbaarheid in Nederland van
 gegevens voor onderzoek, statistiek, beleid en innovatie. Bestaande regelgeving, zoals
 de AVG, blijft van kracht. Ook blijft de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) toezicht
 houden op toepassing van deze regels in de praktijk.
 
 Deze stappen zorgen er samen voor dat secundair gebruik van zorggegevens op een veilige
 en efficiëntere manier plaats kan vinden.
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de NSC-fractie
 De leden van de NSC-fractie hebben de brief over de «Voortgang Nederlandse Kanker
 Agenda» (NKA) gelezen. Zij zijn van mening dat een samenhangende, lange termijnaanpak
 met preventie als speerpunt cruciaal is in de strijd tegen kanker. Genoemde leden
 zijn verheugd te constateren dat een jaar na de lancering van het NKA de doelstellingen,
 met name die met betrekking tot rookgedrag, worden omgezet in actieplannen. Desondanks
 benadrukken deze leden dat de doelstellingen uit landelijke akkoorden, zoals het Nationaal
 Preventieakkoord, gerealiseerd moeten worden. Deze leden hebben nog enkele vragen
 en opmerkingen.
 
 De leden van de NSC-fractie lezen in de brief dat de Organisatie voor Economische
 Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) op 3 februari 2025 geactualiseerde landenprofielen
 heeft gepresenteerd, waaruit blijkt dat het aantal kankergevallen en -sterfgevallen
 per 100.000 inwoners in Nederland hoger is dan het EU-gemiddelde.
 Hoe verklaart de Minister deze cijfers en welke uitdagingen ziet de Minister momenteel
 in de strijd tegen kanker?
 Daarnaast lezen deze leden dat in landen als Zweden het aantal sterfgevallen aan kanker
 per 100.000 inwoners aanzienlijk lager is, ondanks dat de Net Survival Rates voor
 verschillende kankervormen niet significant hoger liggen dan het EU-gemiddelde. Hoe
 duidt de Minister deze relatief goede resultaten van Zweden en welke positieve initiatieven
 zou de Minister kunnen overnemen om het aantal kankergevallen in Nederland te verlagen?
 
 In Zweden ligt de kankermortaliteit met 207 per 100.000 inwoners inderdaad aanzienlijk
 lager dan het EU-gemiddelde van 235 per 100.000 inwoners. Het is niet eenvoudig om
 op basis van enkele cijfers harde conclusies te trekken over de achtergrond(en) van
 verschillen. Op basis van de landenprofielen en andere beschikbare cijfers is wel
 een eerste aanzet te geven.
 
 Het feit dat kankersterfte in Zweden lager is dan in Nederland, en lager dan het EU-gemiddelde,
 heeft verschillende oorzaken, maar vooral dat Zweden het op het terrein van preventie
 al decennialang heel goed doet. Dat uit zich bijvoorbeeld in een veel lager aantal
 rokers wat weer leidt tot veel lagere longkankerincidentie. Aangezien longkanker een
 slechte prognose heeft en verantwoordelijk is voor veel sterfte, leidt dat over het
 algemeen tot lagere kankersterfte in Zweden. In Nederland komt relatief veel longkanker
 voor, door rookgedrag in het verleden.
 
 In Zweden liggen de Net Survival Rates voor verschillende kankervormen niet significant
 hoger dan het EU-gemiddelde. Sterfte en overleving zijn andere uitkomstmaten die ook
 anders geïnterpreteerd dienen te worden. De Zweedse 5-jaarsoverleving mag dan in de
 buurt van EU-gemiddelde liggen, maar een hoge longkankerincidentie werkt door in de
 mortaliteitsstatistieken.
 
 Daarnaast vragen de leden van de NSC-fractie welke uitdagingen ik momenteel zie in
 de strijd tegen kanker. Op basis van de cijfers (en het Zweedse voorbeeld) constateer
 ik dat het van belang blijft om kanker door middel van een integrale aanpak te bestrijden.
 Dat betekent slimmer en beter worden in het vroeg opsporen en behandelen van de ziekte.
 Primaire preventie geldt als de meest (kosten)effectieve strategie om op de langere
 termijn de impact van kanker op de samenleving te verminderen. Het is daarom zaak
 om vermijdbare kankers (door leefstijl en milieufactoren) zoveel mogelijk te voorkomen.
 
 De leden van de NSC-fractie constateren dat uit een uitgebreid onderzoek van IKNL
 naar voren komt dat mensen met een lage sociaaleconomische status (SES), een hoger
 risico op kanker hebben.
 Kan de Minister aangeven hoe zij ervoor gaat zorgen dat de sociaaleconomische verschillen
 in de kankerzorg worden verkleind, gezien de aanzienlijke impact van factoren zoals
 lagere deelname aan bevolkingsonderzoeken en grotere moeilijkheden voor mensen met
 een lage SES in het zorgsysteem?
 
 Ik vind het belangrijk dat iedereen in Nederland gelijkwaardige toegang heeft tot
 goede zorg. Uit het uitgebreide onderzoek van IKNL33 naar de relatie tussen kanker en SES blijkt dat mensen met een lage SES een hoger
 risico op kanker hebben, deels door leefstijlgerelateerde factoren (zoals roken en
 overgewicht), en minder vaak deelnemen aan bevolkingsonderzoeken en aan het HPV-vaccinatieprogramma.
 
 Dit kabinet zet zich in om de gezondheidsverschillen in Nederland te verkleinen. Hiervoor
 neemt het kabinet verschillende maatregelen. Zo verlaag ik bijvoorbeeld het eigen
 risico voor een gelijkwaardigere toegang tot zorg voor iedereen. Verder is uw Kamer
 in december 2024 geïnformeerd over de eerste contouren van de beleidsagenda «Gezondheid
 in alle Beleidsdomeinen».34 Doel van deze Rijksbrede beleidsagenda is het terugdringen van gezondheidsachterstanden
 en om de gezondheid van iedereen, én in het bijzonder die van mensen in een kwetsbare
 situatie, te verbeteren.
 
 Daarnaast vind ik het belangrijk dat zorgprofessionals en organisaties binnen de oncologie
 rekening houden met gezondheidsvaardigheden, door onder andere het gebruiken van begrijpelijke
 taal en door persoonsgericht te werken.
 
 Om het bereik van de bevolkingsonderzoeken te verhogen voert het RIVM samen met BVO
 NL sinds 2023 verschillende pilots uit. De focus van deze pilots is, zoals uiteengezet
 in de Kamerbrief van 20 maart jl.35, het bereiken van mensen met lage gezondheidsvaardigheden met begrijpelijke informatie
 over de bevolkingsonderzoeken. Het doel is het verbeteren van geïnformeerde besluitvorming
 en het verlagen van drempels voor deelname aan de bevolkingsonderzoeken.
 
 
 Welke concrete maatregelen worden genomen om de samenwerking tussen VWS en andere
 beleidsdomeinen, zoals werk en inkomen, te versterken om de volksgezondheid op deze
 gebieden te verbeteren?
 
 Naar aanleiding van het amendement van de leden Tielen (VVD) en Van Weyenberg (D66)
 op de conceptbegroting van het Ministerie van VWS voor het jaar 202336 heeft mijn ambtsvoorganger ZonMw opdracht gegeven het programma Kanker en Werk te
 starten. Het doel van het programma is, zoals de indieners van het amendement voor
 ogen hadden, het bundelen van informatie rondom ondersteuning bij kanker en werk en
 mogelijk interventies die hieraan bijdragen. Er is een consortium samengesteld dat
 bestaat uit verschillende belangrijke partners in het veld rondom kanker en werk:
 de Stichting Kanker.nl, de NFK, het IKNL, Amsterdam UMC, de NVAB, de NVKA en Re-integratiebureau
 Re-Turn.
 
 Het consortium heeft in de eerste fase van het programma een overzicht gemaakt van
 de behoefte aan en het aanbod van informatie over kanker en werk. Daarnaast is het
 consortium gestart met het vormen van een netwerk dat in het vervolg van het programma
 zorgdraagt voor actuele en betrouwbare informatie op de juiste plek. In de huidige
 fase van het programma wordt de gevonden informatie samengebracht en worden voorbereidingen
 getroffen voor het organiseren van een werkconferentie.
 
 Door het Kabinet is op 17 december 2024 de beleidsagenda «Gezondheid in alle beleidsterreinen»
 vastgesteld. Met deze beleidsagenda worden de eerste stappen van een Rijksbrede aanpakgezondheid
 in alle beleidsterreinen gepresenteerd. We voeren dat uit langs drie lijnen. De eerste
 lijn focust op de beleidsthema’s die de meeste impact hebben op gezondheidsachterstanden,
 overeenkomstig met de adviezen van de SER. Dat gaat onder andere over werk en bestaanszekerheid,
 een gezonde generatie, een gezonde omgeving om te wonen en preventie. De tweede lijn
 verkent mogelijkheden om gezondheid beter mee te nemen in algeheel Rijksbeleid. De
 derde en laatste lijn richt zich op het scherper in beeld brengen van de kosten en
 baten van gezondheid. In de komende tijd wordt de beleidsagenda verder doorontwikkeld
 (in samenwerking met o.a. gemeenten, maatschappelijke organisaties en kennisinstituten)
 en zal deze meer focus en concretere doelen krijgen.
 
 Ik wil ook wijzen op de module Arbeidsparticipatie voor medisch specialistische richtlijnen van de Federatie Medisch Specialisten, gepubliceerd op 30 mei
 2024. Het doel van deze module is de kwaliteit van de medisch specialistische zorgverlening
 voor werkenden te verbeteren.37 Ik juich het toe dat dit initiatief vanuit de beroepsgroep is genomen.
 
 
 
 De leden van de NSC-fractie lezen dat de verkoop van tabaksproducten vanaf 2032 uitsluitend
 zal worden toegestaan in tabak speciaalzaken. Onlangs werd echter een motie van Danielle
 Jansen38 aangenomen, waarin wordt voorgesteld de verkoop van nicotineproducten al vanaf 2028
 te beperken tot speciaalzaken.
 Kan de Minister garanderen dat zij deze motie, die inmiddels is aangenomen, ook daadwerkelijk
 zal uitvoeren?
 
 
 Op dit moment verken ik de mogelijkheden om het moment waarop de verkoop voorbehouden
 zal zijn aan speciaalzaken te vervroegen naar 2028. Ik laat daarbij twee onderzoeken
 verrichten, gericht op de implicaties van het vervroegen.
 
 Het eerste onderzoek richt zich specifiek op de gevolgen voor de grensoverschrijdende
 aankopen, illegale handel en de gevolgen voor het verkooppuntenlandschap. Daarbij
 zullen deze effecten zowel worden onderzocht voor de situatie waarbij aan het tijdspad
 van 2032 wordt vastgehouden als de versnelling waarbij de verkoop vanaf 2028 is voorbehouden
 aan speciaalzaken. Voorts zal ik de Landsadvocaat vragen te adviseren over de gevolgen
 van de versnelling naar 2028 in verhouding tot de beperking op het eigendomsrecht.
 Beperking van het eigendomsrecht is juridisch alleen toelaatbaar als er voldoende
 rekening gehouden wordt met belang van de ondernemers van wie het eigendom (bedrijfsmiddelen
 voor de verkoop van tabaksproducten en aanverwante producten) gereguleerd wordt. De
 vraag die speelt is of er bij een versnelling naar 2028 voldoende rekening gehouden
 wordt met de belangen van de ondernemers, die zich sneller dan voorheen voorzien moeten
 aanpassen aan nieuwe regelgeving. Om de voortgang van het wetsvoorstel te bewaken,
 zal ik het wetsvoorstel waarin het tijdpad tot 2032 is opgenomen, verder in procedure
 brengen. Dit is noodzakelijk om te blijven streven naar inwerkingtreding van de maatregel
 dat de verkoop van elektronische dampwaar (waaronder e-sigaretten) per 2026 voorbehouden
 is aan speciaalzaken.
 
 
 
 De leden van de NSC-fractie merken op dat uit de Kanker Barometer van het NKC naar
 voren komt dat de cijfers rondom alcoholgebruik momenteel onvoldoende zijn om de doelen
 van het NKA van 2032 te halen.
 De leden van de NSC-fractie zijn benieuwd wat de Minister van deze cijfers vindt.
 Ziet zij noodzaak om de aanpak en bewustwording van alcoholpreventie te verstevigen?
 Zo ja, hoe wordt dit concreet vormgegeven?
 
 
 Het kabinet werkt aan een gezonde generatie in 2040 en zet de NPA doelstellingen voor
 2040 door. De meest recente leefstijlmonitor van het CBS39 laat zien dat het aantal overmatige drinkers onder de volwassen populatie in 10 jaar
 tijd is gedaald van 10% in 2014 naar 6% in 2024. We zijn dus goed op weg. Het lijkt
 erop dat mensen wat vaker niet drinken. Uiteindelijk streven we naar maximaal 5% overmatige
 drinkers in 2040, daar blijft dit kabinet aan werken.
 
 De Staatssecretaris Jeugd, Preventie en Sport werkt aan een samenhangende effectieve
 preventiestrategie voor de komende jaren en neemt alcoholpreventie daarin mee. Uw
 Kamer wordt voor het Commissiedebat Leefstijl van 24 april 2025 geïnformeerd over
 de voortgang van de preventiestrategie.
 
 
 
 De leden van de NSC-fractie waarderen de aandacht voor voeding in de brief, maar zijn
 benieuwd naar de voortgang van de NKA-doelen rondom beweging. In het NKA worden oplossingsrichtingen
 genoemd, zoals het verlagen van de drempel tot sport- en beweegaanbod en het creëren
 van een beweegvriendelijke leefomgeving. Deze leden merken op dat deze punten eerder
 besproken zijn in de context van het vastleggen van de taken en verantwoordelijkheden
 van overheden op dit gebied. In het kader hiervan is een motie van het lid Saris40 aangenomen.
 Kan de Minister aangeven wat de stand van zaken is van deze motie?
 
 In de brief van de Staatssecretaris Jeugd, Preventie en Sport van 28 november 2024
 heeft de Staatssecretaris aangegeven om in 2025 te starten met een beleidsevaluatie
 die input gaat opleveren voor nieuw beleid na 2026. In dezelfde brief is ook toegezegd
 dat verkend wordt of een sport- en beweegwet tot de mogelijkheden behoort. In het
 licht van de besluitvorming over het overhevelen van Specifieke Uitkeringen naar het
 Gemeentefonds bereidt de Staatssecretaris Jeugd, Preventie en Sport alternatieve mogelijkheden
 voor om vanuit het Rijk beleidsdoelen op het terrein van sport en bewegen te kunnen
 realiseren en verantwoordelijkheden vast te leggen, waarbij onder andere het proces
 tot het komen van een sport- en beweegwet wordt hernomen. Een sport- en beweegwet
 draagt bij aan het duidelijker vastleggen van verantwoordelijkheden en taken van overheden
 op het gebied van sport- en beweegbeleid. De Staatssecretaris Jeugd, Preventie en
 Sport zal uw Kamer in de zomer informeren over de plannen met deze wet en de voortgang
 op de motie Saris.
 
 
 De leden van de NSC-fractie merken op dat de Staatssecretaris eerder heeft aangegeven
 met een Samenhangende Effectieve Preventie Strategie te komen.
 Deze leden vragen hoe het thema voeding in deze strategie terugkomt.
 
 De Preventiestrategie is een samenhangende strategie waarin verschillende thema’s
 op het gebied van leefstijl integraal gepresenteerd worden. In de preventiestrategie
 zet ik de omgeving waarin kinderen en jongeren opgroeien, zich ontwikkelen en waardoor
 zij worden beïnvloed centraal. Per omgeving wil ik maatregelen nemen en afspraken
 maken om de gezonde keuze te stimuleren. Voeding is daar een onderdeel van. De precieze
 uitwerking ontvangt uw Kamer later dit voorjaar.
 
 Is de Minister van plan om ongezonde voeding minder aantrekkelijk of toegankelijk
 te maken en zo ja, hoe?
 Eén van de maatregelen waar het kabinet op inzet is het verbod op kindermarketing
 voor bepaalde voedingsmiddelen. Daarnaast beraadt het kabinet zich momenteel over
 het omzetten van de verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken in een gedifferentieerde
 verbruiksbelasting op basis van het suikergehalte. Ook beraadt het kabinet zich momenteel
 over het omzetten van de verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken in een gedifferentieerde
 verbruiksbelasting op basis van het suikergehalte. Daarnaast heeft het kabinet besloten
 om de uitzondering voor zuiveldranken in de verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken
 aan te passen. Zo wordt het niet langer mogelijk om een vleugje zuivel toe te voegen
 aan dranken en daarmee in aanmerking te komen voor een vrijstelling van de verbruiksbelasting.
 Ook worden zuiveldranken met veel suiker, bijvoorbeeld chocolademelk of frambozenmelk,
 niet langer uitgezonderd. Deze aanpassing loopt mee in het Belastingplan 2026. Al
 eerder heeft de Staatssecretaris Jeugd, Preventie en Sport aangekondigd een monitor
 te introduceren om jaarlijks in kaart te brengen hoeveel gezonde versus ongezonde
 producten supermarkten verkopen en heeft hij aangekondigd afspraken te gaan maken
 met supermarkten over deze verhouding gezond-ongezond. Verdere maatregelen om ongezonde
 voeding minder aantrekkelijk of toegankelijk te maken ontvangt u later via de brief
 over de Preventiestrategie van de Staatssecretaris.
 
 Genoemde leden merken daarnaast op dat er kritiek is op de Nutri-Score, zoals het
 onvoldoende aansluiten bij de Schijf van Vijf en de mogelijkheid om de score kunstmatig
 te verhogen door water toe te voegen aan producten. Is de Minister tevreden met de
 huidige versie van de Nutri-Score?
 
 Voor een gezond voedingspatroon is de Schijf van Vijf de belangrijkste leidraad: welke
 producten passen in welke hoeveelheid in een gezond voedingspatroon. In het NPA zijn
 met de ondertekenaars afspraken gemaakt over de introductie van een voedselkeuzelogo
 zodat consumenten in een oogopslag eenvoudig bewuste keuzes kunnen maken. Om hierin
 te faciliteren heeft de Rijksoverheid het voedselkeuzelogo Nutri-Score geïntroduceerd,
 op basis van onafhankelijk consumentenonderzoek dat uitwees dat Nutri-Score een makkelijk
 te begrijpen logo is. Ook voor producten die niet in de Schijf van Vijf staan en waarvoor
 nu geen eenvoudige handvatten bestaan om de betere keuze te maken. Nutri-Score is
 gebaseerd op wetenschappelijk inzichten en zo goed mogelijk in lijn met de voedingsrichtlijnen
 die gelden in de deelnemende landen aan Nutri-Score. De Gezondheidsraad heeft eind
 2022 advies uitgebracht over het herziene algoritme van Nutri-Score en geconcludeerd:
 «het logo heeft een meerwaarde, in het bijzonder voor mensen met beperkte voedingskennis
 die met de huidige voedingsvoorlichting moeilijk te bereiken zijn en die vaker een
 ongezond voedingspatroon hebben. Nutri-Score is een intuïtief en visueel krachtig
 logo dat al bekendheid heeft doordat het logo al op tal van producten staat. Bovendien
 is het in de ons omringende landen ingevoerd en komt het via die landen op de Nederlandse
 markt».
 
 De Gezondheidsraad concludeerde in het advies over Nutri-Score dat het herziene algoritme
 goed aansluit bij de Richtlijnen Goede Voeding en de Schijf van Vijf: de producten
 buiten de Schijf van Vijf krijgen met het herziene algoritme bijna allemaal een D
 of E. Bij de productgroepen die een groene score krijgen is de aansluiting tussen
 Nutri-Score en de Nederlandse voedingsaanbevelingen vaak wel goed, maar niet altijd.
 Het Internationaal Wetenschappelijk Comité (IWC) van Nutri-Score blijft de komende
 jaren werken aan verdere verbeteringen van het algoritme maar volledige overeenstemming
 met de Schijf van Vijf zal niet haalbaar zijn omdat de herziene Nutri-Score tot stand
 komt op basis van de voedingsrichtlijnen van alle deelnemende landen.
 
 
 Hoe ziet de Minister de toekomst van dit systeem, en worden er verbeteringen onderzocht
 om de gezondere keuze voor consumenten makkelijker te maken?
 Het IWC van Nutri-Score blijft de komende jaren werken aan verdere verbeteringen van
 het algoritme en betrekt hierin de aanbevelingen van de Gezondheidsraad. Het IWC richt
 zich hierbij op het optimaliseren van het algoritme voor het groente-, fruit- en peulvruchtenaandeel,
 zoetstoffen in vaste voedingsmiddelen, het vetgehalte van kaas en beter onderscheid
 tussen granen (wel of niet volkoren).
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
 Met interesse hebben de leden van de D66-fractie kennisgenomen van de brief van de
 Minister over de «Voortgang Nederlandse Kanker Agenda». Daartoe hebben deze leden
 verdere vragen.
 
 In de brief besteed de Minister aandacht aan de kwaliteit van leven van kankerpatiënten:
 een ontzettend belangrijk onderwerp. Echter beperkt de aandacht voor kwaliteit van
 leven zich in de desbetreffende brief slechts tot het thema kanker en werk.
 Daartoe vragen de leden van de D66-fractie hoe de Minister ervoor gaat zorgen dat
 ook andere voorzieningen die bijdragen aan de kwaliteit van leven voor kankerpatiënten,
 zoals psychologische hulp en ondersteuning bij angst, depressie en eenzaamheid als
 gevolg van het leven met kanker, zowel breder bekend worden, als ook breder gedragen
 worden?
 Welke beleidsinstrumenten gaat de Minister hiervoor inzetten?
 Wanneer gaat de Minister deze stappen zetten, en wanneer wordt de Kamer hierover geïnformeerd?
 
 Het Ministerie van VWS verstrekt een projectsubsidie aan IPSO gericht op het toekomstbestendig
 organiseren en financieren van (informele) psychosociale zorg bij kanker. De verwachting
 is dat dit onderzoek in het vierde kwartaal van 2025 afgerond zal zijn en ik zal uw
 Kamer hierover informeren.
 
 
 Daarnaast wordt er in de brief geen aandacht besteed aan de afweging tussen kwaliteit
 van leven en behandelen. Dit is een onderwerp waar nog veel taboe op rust, terwijl
 uit onderzoek blijkt dat patiënten vaak een andere keuze zouden maken als er in de
 spreekkamer meer ruimte en tijd was geweest om stil te staan bij alle behandelopties,
 inclusief de optie om niet te behandelen41. Het gebrek aan openheid in de spreekkamer zorgt ervoor dat patiënten het gesprek
 over niet-behandelen vaak uit de weg gaan of het gevoel hebben dat hun wensen niet
 serieus genomen worden.
 Voorts vragen de leden van de D66-fractie of de Minister het ook als belangrijk ziet
 dat er meer ruimte komt voor het behandelend personeel en de patiënt om samen een
 afweging te maken tussen kwaliteit van leven en het kiezen voor een behandeling.
 Welke stappen zullen ondernomen worden om hier meer aandacht voor te vragen?
 Op welke wijze en welke termijn zal de Minister hierover in gesprek gaan met veldpartijen,
 en hoe gaat de Minister de Kamer hiervan op de hoogte houden?
 
 
 Ik onderstreep het belang om het goede gesprek in de spreekkamer te bevorderen zodat
 de patiënt samen met de zorgverlener kan beslissen over de best passende behandeling
 of om te kiezen voor de niet-behandeloptie. Het programma Uitkomstgerichte zorg (UZ) Fase II (2023–2026), voortvloeiend
 uit het IZA, richt zich op het beschikbaar maken van uitkomsten van zorg die inzicht
 geven in de kwaliteit van leven van een patiënt ná de behandeling. Deze uitkomstinformatie
 kunnen de zorgverlener en de patiënt gebruiken om samen te beslissen over welke behandeling
 het meest passend is, afhankelijk van de situatie en voorkeur van de patiënt.
 
 Het proces «samen beslissen» biedt de patiënt de gelegenheid om eigen regie in het
 zorgproces te voeren, de voor- en nadelen van alle keuze-opties af te wegen inclusief
 de niet-behandeloptie, en de persoonlijke voorkeuren voorop te stellen. Om meer aandacht
 te vragen voor het toepassen van samen beslissen in de praktijk, zet het Programma
 UZ een aantal stappen. Zo heeft er een behoeftebepaling bij alle Medisch Specialistische
 Zorg-instellingen (MSZ-instellingen) plaats gevonden. Hierin is gevraagd naar het
 toepassen van samen beslissen door de instellingen en de behoefte op ondersteuning
 hiervan. Op basis van deze behoeften ontwikkelt het programma UZ-activiteiten om «samen
 beslissen» samen met de MSZ-instellingen te verankeren. De activiteiten zijn voor
 zowel de zorgverlener als de patiënt bedoeld. Dit doe ik samen met de IZA MSZ-partijen.
 Het programma Uitkomstgerichte zorg stuurt eind 2025 de jaarlijkse voortgangsrapportage
 naar uw Kamer.
 
 Ook is het belangrijk dat mensen vroegtijdig het gesprek aangaan over de laatste levensfase
 en dit niet alleen in de spreekkamer van de arts doen, maar ook met hun familie en
 andere naasten. Zorgverleners moeten vroegtijdig het gesprek aangaan met de patiënt
 over zijn/haar wensen en voorkeuren om te weten wat een patiënt belangrijk vindt in
 de laatste fase van het leven (proactieve zorgplanning). De NZa heeft ter stimulering
 hiervan per 2025 een betaaltitel ingevoerd voor proactieve zorgplanning in ziekenhuizen.
 Hiermee kunnen zorgaanbieders in de medisch-specialistische zorg specifiek vastleggen
 wanneer sprake is van proactieve zorgplanning of samen beslissen. Met deze wijziging
 in de bekostiging wordt het goede gesprek tussen patiënt en behandelaar gestimuleerd.
 Daarnaast werken veldpartijen en NZa gezamenlijk aan opname van proactieve zorgplanning
 in de basisbekostiging van de huisartsen per 2027.
 
 
 Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractie
 
 De leden van de BBB-fractie hebben kennisgenomen van de «Voortgang Nederlandse Kanker
 Agenda». Deze leden hebben de volgende vragen aan de Minister.
 De leden van de BBB-fractie lezen in de brief dat om besmettingen met het HPV-virus
 zo veel mogelijk te voorkomen, het belangrijk is om een zo hoog mogelijke deelname
 aan het HPV-vaccinatieprogramma te realiseren.
 Hoe kijkt de Staatssecretaris aan tegen de recente berichtgeving van de NOS waarin
 staat dat jonge vrouwen met baarmoederhalskanker vaak niet gevaccineerd zijn42?
 En wat gaat de Staatssecretaris doen, met aandacht voor de keuze om wel of niet te
 vaccineren, om het percentage van het HPV-vaccinatieprogramma te verhogen?
 
 Het nieuws dat jonge vrouwen met baarmoederhalskanker vaak niet gevaccineerd zijn,
 onderstreept het belang van vaccinatie tegen HPV. De HPV-vaccinatie is, in het jaar
 dat het kind 10 wordt, een regulier onderdeel van het RVP en wordt dan ook meegenomen
 bij de algemene communicatie over het RVP. Daarnaast wordt jaarlijks extra aandacht
 besteed aan de HPV-vaccinatie tijdens de HPV Awareness Day (4 maart), in samenwerking
 met o.a. KWF Kankerbestrijding, de Taskforce NL HPV-kankervrij en het Bevolkingsonderzoek
 Baarmoederhalskanker. Vanaf 2024 wordt in de uitnodigingsbrief voor de MenACWY-vaccinatie43 ook expliciet genoemd dat de HPV-vaccinatie ingehaald kan worden als iemand (volgens
 de gegevens bekend bij RIVM) de HPV-vaccinatie nog niet heeft gehaald.
 
 
 Daarnaast hebben deze leden signalen bereikt dat uit onderzoek blijkt dat het bezoeken
 van IPSO centra, bijdraagt aan een snellere en succesvolle terugkeer naar werk na
 ziekte.
 Hoe gaat de Minister ervoor zorgen dat voorzieningen die bijdragen aan de kwaliteit
 van leven van mensen die leven met en na kanker geborgd en breder bekend worden?
 
 Het Ministerie van VWS draagt bij aan het onderzoek van IPSO dat gericht is op het
 toekomstbestendig organiseren en financieren van (informele) psychosociale zorg bij
 kanker. Deze resultaten zullen breed gedeeld worden door IPSO, zodat zij meer bekendheid
 zullen verwerven.