Opwerking van radioactief materiaal; Brief minister met reactie op uitspraken van oud-ECN-directeur Saris over het bijna smelten van de kern van de Hoge Flux Reactor (HFR) in Petten op 16 november 2001
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139198
 2009-2010
 
 25 422
 Opwerking van radioactief materiaal
 
 
 
 
 Nr. 
 76
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEER
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 8 december 2009
 
 Naar aanleiding van het verzoek van de vaste commissie voor Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer geef ik u een reactie op de uitspraken
die zijn gedaan door de oud-directeur F.W. Saris van Energieonderzoek Centrum
Nederland (ECN) over het bijna smelten van de kern van de Hoge Flux Reactor
(HFR) in Petten in 2001.
 
 In de bijlage staan de feiten zoals die zich in de middag van 16 november
2001 in de HFR in Petten hebben afgespeeld. Dit feitenoverzicht is gebaseerd
op het inspectierapport dat door medewerkers van de KFD is opgesteld na een
inspectie ter plaatse op 26 november en 3 december 2001.
 
 Mijn conclusie is dat op 16 november 2001 de reactor een noodstop
maakte zoals dat zou moeten na een stroomstoring in het externe net.
 Dit betekent dat de kettingreactie stopt. Een onbeheersbare situatie is
daarmee voorkomen. Er is dan alleen nog restwarmte die afgevoerd moet worden
via het koelwater. Volgens ontwerp is de noodstroomvoorziening ten behoeve
van de nakoeling naar behoren in werking getreden, nadat ook de noodstroominstallatie
van de onderzoekslocatie Petten niet voor stroom kon zorgen. De koeling van
de reactor is op geen enkel moment in gevaar geweest. Wij zijn daarom zeer
ver weg gebleven van het bijna smelten van de kern van de Hoge Flux Reactor,
zoals wordt gesuggereerd door de heer Saris in zijn boek.
 
 Echter, niet alles is naar behoren verlopen, zoals blijkt uit het feit
dat er in de regelzaal slechts één zaklantaarn aanwezig was
terwijl er twee zaklantaarns behoorden te zijn. Dit zou gezien kunnen worden
als een uiting van de in begin 2002 manifest geworden problemen die te maken
hadden met de veiligheidscultuur bij de bedrijfsvoering van de HFR. Mijn ambtsvoorganger
heeft de Tweede Kamer daarover begin 2002 uitvoerig en volledig geïnformeerd. Op grond van deze problemen is destijds op verzoek van
mijn ambtsvoorganger de HFR tijdelijk uit bedrijf genomen. Vervolgens heeft
een IAEA missie een onderzoek verricht naar de veiligheidscultuur binnen
de HFR en heeft daarover aanbevelingen gegeven. Deze aanbevelingen zijn geïmplementeerd.
Mijn ambtsvoorganger heeft aangegeven dat er op geen enkel moment acuut gevaar
is geweest voor de veiligheid, ondanks de problemen rond de veiligheidscultuur.
 Ik onderschrijf de uitspraken van mijn ambtsvoorganger met betrekking
tot de HFR. Voor de details daarover verwijs ik u naar de stukken zoals die
door mijn ambtsvoorganger in 2002 naar de Tweede Kamer zijn verzonden.
 
 De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
 J. M. Cramer
 
 
 BIJLAGE
 Weergave van de gebeurtenissen in de kernreactor van Petten
in de middag van 16 november 2001
 Op de middag van 16 november 2001 deed zich een stroomstoring voor
in de kop van Noord Holland. Op het terrein van de Onderzoekslocatie Petten
(OLP) staat een noodstroominstallatie, bestaande uit 3 noodstroomaggregaten,
waarvan in dergelijke situaties er één stroom moet leveren specifiek
voor de HFR. De automatische inschakeling van deze noodstroominstallatie heeft
die middag niet gefunctioneerd als gevolg van een opgetreden storing in de
besturing- en signaleringspanning in deze installatie.
 
 Op het moment dat de stroom was uitgevallen, werd de reactor van de HFR
volgens ontwerp automatisch afgeschakeld. Er is dan alleen nog restwarmte
die afgevoerd moet worden via het koelwater systeem en een warmtewisselaar.
 Omdat de noodstroominstallatie niet naar behoren functioneerde, is vervolgens
een aparte noodstroomvoorziening, volgens het ontwerp, voor de nakoeling in
werking getreden. Met deze noodstroomvoorziening wordt een elektrische noodkoelpomp
ingeschakeld. Ook is er als back-up voor het nakoelen een voorziening in de
vorm een dieselnoodkoelpomp. Beide voorzieningen zijn in de middag van 16 november
2001 in werking getreden, waarna, wederom volgens ontwerp, de dieselnoodkoelpomp
weer is afgeschakeld omdat de elektrische noodkoelpomp functioneerde.
 De dieselnoodkoelpomp bleef volledig beschikbaar in deze situatie, mocht
de elektrische noodkoelpomp alsnog uitgevallen zijn.
 Na circa 4 minuten keerde de hoogspanning terug op het OLP terrein en
binnen 10 minuten werd de reactor weer opgestart. Er is derhalve geen sprake
geweest van een onveilige situatie.
 
 In die 4 minuten was er dus geen verlichting in de regelzaal. Echter,
de signaallampen op de regelzaalpanelen blijven in functie aangezien ze gevoed
zijn vanuit de daarvoor specifiek geïnstalleerde batterijen.
 Het hoofd van de wacht controleert de panelen en concludeert dat de reactor
afgeschakeld is en dat de nakoeling in werking is. De noodverlichting in de
reactorhal is aan en in de regelzaal blijft men met een camera zicht houden
op wat daar kan gebeuren.
 Om voor alle zekerheid na te gaan of de noodkoelpompen daadwerkelijk waren
bijgesprongen, heeft het hoofd van de wacht een operator gevraagd om in het
pompgebouw te gaan controleren of de noodkoelpompen functioneerden. De operator
hoorde bij het pompgebouw de noodkoelpompen niet, en meldde dit aan het hoofd
van de wacht. Vervolgens heeft hij de dieselnoodkoelpomp gestart.
 Ondertussen heeft het hoofd van de wacht, nadat hij van de operator gehoord
had dat deze de pompen niet hoorde, geheel volgens procedure de zogenoemde
convectiekleppen willen openen. In zijn kantoor zijn normaal gesproken twee
zaklantaarns aanwezig; één daarvan was echter elders in gebruik
en één werd meegenomen om een experimentele opstelling te controleren.
 Doordat er te weinig verlichting was in de regelzaal en hij geen zaklantaarn
tot zijn beschikking had, heeft het hoofd van de wacht een schakelaar in de
verkeerde stand gezet, waardoor de kleppen dicht bleven en niet werden opengezet.
De convectiekleppen bestaan uit twee kleppen die op het reactorvat zitten;
een onder het niveau van de reactorkern en een erboven. Door het openen van
die kleppen ontstaat er een convectiestroming en stroomt het water uit het
reactorbassin in het reactorvat. Het water stroomt vervolgens door de kern
en uit het reactorvat weer het reactorbassin in, waarmee de warmte uit de
kern afgevoerd wordt.
 Nadat de operator vanuit het pompgebouw had gemeld dat hij de dieselnoodkoelpomp
had gestart, werd afgezien om de convectiekleppen alsnog te openen. Dat was
in die situatie niet meer nodig.
 Dat de kleppen niet opengingen was inmiddels ook al via een camera dat
op het aandrijfmechanisme van de kleppen gericht was, waargenomen.
 
 Deze storing is door NRG gemeld aan de Kernfysische Dienst. De KFD heeft
dit incident als niet ernstig beoordeeld. Wel is de storing als een INES 1
melding gekenschetst omdat de reactor na het herstel van de stroomvoorziening
niet opgestart had mogen worden, voordat de noodstroomvoorziening in orde
was.
 
 Het incident is uitvoerig beschreven in de storingsrapportage 2001, die
mijn ambtsvoorganger in 2002 naar de Tweede Kamer heeft gezonden.
 Naar aanleiding van deze storing heeft NRG als vergunninghouder van de
HFR een aantal maatregelen genomen om de beschikbaarheid van de noodstroominstallatie
van het OLP terrein te vergroten.
 
 
 
 
 TK 2001–2002, 25 422 nrs 11 en 13
 niet-dossier-stukken: brief van 01 maart 2002, VROM 020269
 brief van 13 maart 2002, VROM 020352
 brief van 20 maart 2002, VROM 020413
 brief van 28 juni 2002, VROM 020705.