Wijziging van de Kieswet inzake kiesrecht voor de verkiezing van de leden van het Europees Parlement; Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31392, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

31-03-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31392 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI ALGEMEEN DEELInleidingAchtergrondAanleiding wijzigingOpties na de uitspraak van de Raad van State1. Beperking van het kiesrecht voor Europese verkiezingen
tot ingezetenen van de Europese Unie2. Kiesrecht voor de (Europese) verkiezingen koppelen
aan een tijdsbepaling (aantal jaar dat men in Nederland heeft gewoond of aantal
jaar dat men uit Nederland is vertrokken).3. Alle Nederlanders buiten Nederland, dus ook Nederlanders
die ingezetenen zijn van de Nederlandse Antillen of Aruba, krijgen kiesrecht
voor het Europees ParlementReikwijdteUitvoeringsaspectenAdministratieve lastenPassieve kiesrechtRelatie met de verkiezingen voor de Tweede KamerKostenEvaluatieII ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel IABOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31392Toon alle publicaties in het hoofddossier

 
 
 Heruitgave en origineel

Kamerstuk 31392, nr. 3 h1Heruitgave van deze publicatie

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 33 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 392Wijziging van de Kieswet in verband met het verlenen van het kiesrecht
voor de verkiezing van de leden van het Europees Parlement aan alle Nederlanders
die in de Nederlandse Antillen en Aruba woonachtig zijnnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGI ALGEMEEN DEELInleidingHet onderhavige wetsvoorstel voorziet in het uitbreiden van het kiesrecht
voor de leden van het Europees Parlement tot alle Nederlanders die op de Nederlandse
Antillen en Aruba woonachtig zijn. De aanleiding daartoe vormt een uitspraak
van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, die het onderscheid
dat momenteel wordt gehanteerd bij het verlenen van kiesrecht voor de leden
van het Europees Parlement tussen Nederlanders in het buitenland enerzijds
en Nederlanders die in de Nederlandse Antillen of Aruba wonen anderzijds in
strijd achtte met het gelijkheidsbeginsel.AchtergrondBij de invoering van het kiesrecht voor Nederlanders in het buitenland
in 1985 is er bewust voor gekozen de inwoners van de Nederlandse Antillen
en Aruba geen kiesrecht te verlenen voor de Tweede Kamer en het Europees Parlement
met als voornaamste argument dat deze personen al kiesrecht hebben voor een
parlementair vertegenwoordigend orgaan binnen het Koninkrijk, te weten de
Antilliaanse en Arubaanse Staten. Verlening van het kiesrecht voor de Tweede
Kamer aan deze groep zou even merkwaardig zijn als verlening van het kiesrecht
voor de Antilliaanse Staten aan in Nederland wonende Nederlanders, zo oordeelde
het kabinet in 19851. De regering stelde voor
dat de uitsluiting betrekking zou hebben op alle inwoners van de Nederlandse
Antillen en Aruba en dus ook de uit Nederland afkomstige Nederlanders die
op de Nederlandse Antillen en Aruba woonachtig waren. De Tweede Kamer kon
zich niet vinden in dit standpunt. Uiteindelijk is een amendement aanvaard
waarbij het wetvoorstel in die zin werd gewijzigd dat het kiesrecht voor de
Tweede Kamer werd toegekend aan op de Nederlandse Antillen en Aruba woonachtige
Nederlanders die tenminste tien jaar in Nederland hebben gewoond, of in Nederlandse
openbare dienst werken. De kiesgerechtigheid voor de Europees Parlementsverkiezingen
is op grond van de formulering in de huidige Kieswet direct afgeleid van de
kiesgerechtigheid voor de Tweede Kamer. Dit heeft tot het gevolg
dat Antillianen en Arubanen die niet tenminste tien jaar in Nederland hebben
gewoond dan wel in Nederlandse openbare dienst werken, ook niet mogen stemmen
voor het Europees Parlement.Aanleiding wijzigingIn 2004 zijn de heren Eman en Sevinger, twee in Aruba woonachtige Nederlanders,
in beroep gegaan tegen de weigering van de gemeente Den Haag hen te registeren
als kiezers voor de Europees Parlementsverkiezingen. De Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State heeft het beroep van de heren Eman en Sevinger gegrond
verklaard. Volgens de Afdeling is er geen objectieve rechtvaardiging voor
de regel dat Nederlanders in het buitenland wel mogen stemmen voor het Europees
Parlement, terwijl Nederlanders die in de Nederlandse Antillen of op Aruba
wonen alleen kiesrecht hebben als ze ten minste tien jaar in Nederland hebben
gewoond1.De Afdeling heeft voorafgaand aan de uitspraak prejudiciële vragen
gesteld aan het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen2. Het Hof heeft in zijn antwoord op de prejudiciële vragen aangegeven
dat Arubanen en Antillianen die de Nederlandse nationaliteit bezitten en derhalve
burgers van de Unie zijn, zich om die reden kunnen beroepen op de rechten
die in het tweede deel van het EG-Verdrag aan de burgers van de Unie zijn
toegekend. Het Hof kwam voorts tot de conclusie dat de Nederlandse Kieswet
in strijd is met het communautaire gelijkheidsbeginsel, omdat Nederlanders
die bijvoorbeeld in Venezuela wonen wel voor het Europees Parlement kunnen
stemmen en Nederlanders woonachtig op de Nederlandse Antillen of Aruba niet.
Het beginsel van gelijke behandeling staat eraan in de weg dat de gekozen
criteria meebrengen dat onderdanen die zich in vergelijkbare situaties bevinden,
zonder objectieve rechtvaardiging ongelijk worden behandeld. Dat oordeel heeft
de Afdeling overgenomen.De Afdeling acht een wetswijziging noodzakelijk om het ongerechtvaardigde
onderscheid op te heffen en geeft in de uitspraak aan dat er in grote lijnen
twee mogelijkheden zijn om het onderscheid op te heffen: de strijdigheid met
het communautaire gelijkheidsbeginsel kan worden opgeheven door alsnog het
kiesrecht toe te kennen aan de inwoners van de Nederlandse Antillen en Aruba,
maar ook is een variant mogelijk waarbij het kiesrecht voor het Europees Parlement
wordt voorbehouden aan degenen die in Nederland woonachtig zijn.Opties na de uitspraak van de Raad van StateEr zijn verschillende manieren om het door de rechter geconstateerde ongerechtvaardigde
onderscheid op te heffen. Op de drie meest voor de hand liggende opties –
en de voor- en nadelen die daaraan zijn verbonden – wordt hierna ingegaan.1. Beperking van het kiesrecht voor Europese verkiezingen
tot ingezetenen van de Europese UnieDeze optie houdt in dat Nederlanders buiten de Europese Unie voortaan
niet meer mogen stemmen voor het Europees Parlement. Alleen Nederlandse ingezetenen
van Nederland en andere EU-lidstaten mogen stemmen voor de Nederlandse zetels
binnen het Europees Parlement. In deze optie wordt het kiesrecht aan de kleinst
mogelijke groep Nederlanders in het buitenland verleend. Het Europese recht
vereist dat aan deze groep minimaal het kiesrecht wordt verleend3 Voor het overige laat de Europese regelgeving de verlening van het
kiesrecht over aan de lidstaten. Verschillende lidstaten beperken het kiesrecht
voor hun onderdanen in het buitenland tot deze groep. Het argument
om het kiesrecht tot deze groep te beperken is dat deze groep ingezetenen
zijn van het gebied waar het Europese recht van kracht is. Nadeel van deze
optie is echter dat een groep Nederlanders in het buitenland die tot op heden
het kiesrecht heeft voor het Europees Parlement, dit recht verliest. Ik acht
dit niet wenselijk.2. Kiesrecht voor de (Europese) verkiezingen koppelen
aan een tijdsbepaling (aantal jaar dat men in Nederland heeft gewoond of aantal
jaar dat men uit Nederland is vertrokken).Deze optie houdt in dat als vereiste voor het kiesrecht wordt gesteld
dat men een bepaalde periode in Nederland moet hebben gewoond, of dat men
niet langer dan een bepaald aantal jaren geleden uit Nederland is vertrokken.
In dit geval zou het kiesrecht verleend kunnen worden aan alle Nederlanders
in het buitenland die tenminste tien jaar in Nederland woonachtig zijn geweest
of aan Nederlanders in het buitenland die nog niet langer dan tien jaar geleden
uit Nederland zijn vertrokken. Deze opties zijn ook overwogen bij de introductie
van het kiesrecht voor Nederlanders die hun werkelijke woonplaats buiten Nederland
hebben. Het argument voor een dergelijke inperking wordt ingegeven door de
veronderstelling dat de band met Nederland geringer zal zijn als men er nooit
heeft gewoond dan wel al lang geleden is vertrokken. Het toenmalige kabinet
achtte dit destijds een betrekkelijk willekeurig criterium omdat de duur van
het verblijf in Nederland niet indicatief hoeft te zijn voor de band met Nederland.
Daarnaast wees het kabinet op de administratieve en controleproblemen die
een dergelijke regeling mee zou brengen1. Beide
argumenten gelden ook heden ten dage nog onverkort. Ook deze optie heeft als
nadeel dat aan een groep Nederlanders in het buitenland die tot op heden het
kiesrecht voor het Europees Parlement heeft, dit recht verliest. Er zijn dus
verschillende redenen waarom deze optie niet wenselijk is.3. Alle Nederlanders buiten Nederland, dus ook Nederlanders
die ingezetenen zijn van de Nederlandse Antillen of Aruba, krijgen kiesrecht
voor het Europees ParlementDeze optie houdt in dat de extra eisen die nu gesteld worden aan deelname
aan de verkiezingen voor het Europees Parlement in de Nederlandse Antillen
en Aruba worden opgeheven. In deze optie krijgen alle Nederlanders woonachtig
op de Nederlandse Antillen en Aruba het recht te stemmen voor het Europees
Parlement. Er vindt dus een uitbreiding plaats van de groep kiesgerechtigden.
Voordeel van deze variant is dat er geen inperking plaatsvindt van de groep
Nederlanders in het buitenland die nu reeds gebruik kan maken van het kiesrecht
voor het Europees Parlement. Ook de missie van de Organisatie voor Samenwerking
in Europa (OVSE) die in november 2006 de verkiezingen voor de Tweede Kamer
heeft waargenomen, deed in haar rapport de aanbeveling om in deze kwestie
te kiezen voor de meest inclusieve oplossing (te weten de oplossing waarbij
het kiesrecht aan de grootst mogelijke groep wordt toegewezen)2 Administratief is deze optie bovendien de meest eenvoudige omdat controle
op woonplaats of periode van verblijf in Nederland niet noodzakelijk is.Ik ben dan ook van mening dat via deze optie op de beste manier uitvoering
wordt gegeven aan de uitspraken van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen
en van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Door te kiezen
voor uitbreiding van het kiesrecht voor het Europees Parlement tot alle Nederlanders
in de Nederlandse Antillen en op Aruba, wordt invulling gegeven aan het feit
dat de meeste ingezetenen van deze landen niet alleen Nederlands staatsburger
zijn, maar tevens burger van de Europese Unie. ReikwijdteIn totaal gaat het om circa 210 000 kiesgerechtigden op de Nederlandse
Antillen en Aruba. Het is niet bekend hoeveel personen van deze groep op grond
van de huidige bepalingen al het kiesrecht genoten. De kiesdeler (het aantal
stemmen nodig voor een zetel) was bij de vorige Europese verkiezingen 176 506
stemmen. Indien de opkomst in de Nederlandse Antillen en Aruba circa 85 %
zou zijn, en alle stemmen op één partij zouden worden uitgebracht,
zou een partij via deze nieuwe groep kiesgerechtigden één zetel
in het Europees Parlement kunnen bemachtigen. De ervaringen in de Franse overzeese
gebiedsdelen die momenteel al het kiesrecht hebben voor het Europees Parlement
laten overigens zien dat slechts een geringe groep daadwerkelijk gebruik maakt
van het kiesrecht.UitvoeringsaspectenBij de keuze voor het toekennen van het kiesrecht aan alle Nederlanders
woonachtig buiten Nederland is nagegaan of dit zou moeten leiden tot verdere
aanpassing van de Kieswet. Met name is daarbij overwogen of deze keus consequenties
zou moeten hebben voor de wijze waarop het kiesrecht voor Nederlanders buiten
Nederland wordt geëffectueerd. Op grond van artikel D 3 van de Kieswet
zijn Nederlanders die hun werkelijke woonplaats buiten Nederland hebben, verplicht
zich voorafgaande aan een verkiezing te laten registreren als kiesgerechtigde
bij de gemeente Den Haag. De vraag is of voor de ingezetenen van de Nederlandse
Antillen en Aruba ook een dergelijke verplichting moet gelden. Immers het
zou ook mogelijk zijn gebruik te maken van de bevolkingsadministratie van
de overheid aldaar om de bescheiden op te sturen die nodig zijn om te kunnen
stemmen, zonder dat daaraan voorafgaand een verzoek tot registratie is ingediend.
Ook kan worden overwogen om de stemming voor de Europees Parlementsverkiezingen
op de Nederlandse Antillen en Aruba zelf te laten plaatsvinden. Deze opties
worden echter niet wenselijk geacht.Het automatisch toezenden van de stembescheiden zonder voorafgaand verzoek
tot registratie van de kiesgerechtigdheid creëert nieuwe ongelijkheid
binnen de categorie Nederlanders in het buitenland. Inwoners van de Nederlandse
Antillen en Aruba zouden in dit geval immers automatisch een oproepingskaart
krijgen om deel te nemen aan de verkiezingen, terwijl Nederlanders in landen
buiten het Koninkrijk een dergelijke uitnodiging niet krijgen.Overigens wijs ik er op dat in het kader van de eventuele introductie
van een permanente registratie van niet-ingezetenen de registratie van kiezers
in het buitenland aan herziening zal worden onderworpen. Mocht besloten worden
tot een regeling waarbij alle niet-ingezetenen automatisch voor de stemming
worden uitgenodigd zonder voorafgaande registratie, dan zal dat uiteraard
ook gelden voor de inwoners van de Nederlandse Antillen en Aruba.Het organiseren van verkiezingen voor het Europees Parlement door de landsregeringen
van de Nederlandse Antillen en Aruba stuit op andere problemen. De regeling
van het kiesrecht in de landsverordeningen op de Nederlandse Antillen en Aruba
wijkt op een aantal aspecten af van de Kieswet. Dit geldt bijvoorbeeld voor
de regels die gelden in het stemlokaal en het gebruik van stemmachines. Indien
de overheden van de Nederlandse Antillen en Aruba zelf de verkiezingen voor
het Europees Parlement zouden moeten organiseren, zouden die onderdelen van
de Kieswet bij rijkswet geregeld moeten worden, teneinde een eenduidige wijze
van stemmen te garanderen. De reikwijdte van deze beslissing gaat verder dan de beperkte regeling die ik nu voorsta. Immers daarmee wordt ook
de discussie actueel over alle onderwerpen waar de Kieswet en de landsverordeningen
van elkaar afwijken.Naast het punt van de verplichte registratie vooraf heb ik mij afgevraagd
of het noodzakelijk is de Kieswet aan te passen met betrekking tot de wijze
van stemmen die aan Nederlanders buiten Nederland is toegestaan. Momenteel
hebben Nederlanders die zich buiten Nederland bevinden de mogelijkheid via
briefstemmen (dan wel op experimentele basis via internetstemmen) aan de verkiezing
deel te nemen, hun stem in persoon in Nederland uit te brengen en kunnen zij
iemand in Nederland machtigen. Ten aanzien van de Nederlandse Antillen en
Aruba zou kunnen worden overwogen bij de Nederlandse vertegenwoordigingen
aldaar stemlokalen in te richten waar de kiezers hun stem in persoon zouden
kunnen uitbrengen. Momenteel worden op de Nederlandse Antillen en Aruba bij
de Nederlandse vertegenwoordigingen immers al briefstembureaus ingericht:
hier kunnen ingezetenen van de Nederlandse Antillen en Aruba die momenteel
kiesgerechtigd zijn hun briefstem inleveren in plaats van deze naar Den Haag
op te sturen. De groep die hiervan gebruik maakt neemt de laatste jaren echter
gestaag af. Ik overweeg dan ook om de regeling met betrekking tot het instellen
van briefstembureaus in het buitenland te herzien.De Kiesraad wijst er in zijn advies van 28 september 20071 op dat er mogelijk rechtvaardigheidsgronden zijn voor
het onderscheid tussen Nederlandse kiesgerechtigden in de Nederlandse Antillen
en Aruba en overige Nederlandse kiesgerechtigden in het buitenland. Hij wijst
daarbij onder meer op het verschil in het karakter van het verblijf (tijdelijk
of permanent) en het aantal kiezers per land. Daarnaast brengt de Kiesraad
terecht onder mijn aandacht dat de Nederlandse Antillen en Aruba deel uitmaken
van het Koninkrijk der Nederlanden. Met name dit laatste punt zou een mogelijke
rechtvaardigingsgrond kunnen opleveren. Voor de andere twee argumenten geldt
dat naar mijn oordeel niet; immers een groot deel van de Nederlandse kiesgerechtigden
in het buitenland is daar permanent woonachtig als gevolg van emigratie en
in sommige gebieden, bijvoorbeeld in de grensstreek met België en Duitsland,
is het aantal Nederlandse kiesgerechtigden ook omvangrijk. Dit neemt niet
weg dat, indien mocht blijken dat de opkomst bij de verkiezingen voor het
Europees Parlement op de Nederlandse Antillen en Aruba hoog is en dit tot
uitvoeringsproblemen leidt, er naar andere uitvoeringsmodaliteiten zal moeten
worden gezocht.De Kiesraad wijst er tevens op dat het in toekomst mogelijk wenselijk
is in het proces-verbaal van kieskring 12 (gemeente Den Haag) apart melding
te maken van de resultaten van kiezers uit het buitenland om zo het verschil
in resultaten tussen de Nederlandse kiezers in het buitenland en de Haagse
kiezers duidelijk te maken. Dit zou vooral wenselijk zijn als een groot aantal
kiezers uit de Antillen en Aruba aan de Europees Parlementsverkiezingen deelneemt.
Mocht het inderdaad om grote groepen blijken te gaan is dit een optie die
ik zal overwegen. Vooralsnog zie ik echter geen reden de Kieswet op dit punt
aan te passen.De gemeente Den Haag is overigens door mij geconsulteerd over dit wetsvoorstel
en geeft in haar reactie geen blijk van problemen die zij in uitvoerende zin
met dit voorstel verwacht2. Uiteraard zullen de
extra kosten die de gemeente Den Haag in verband hiermee maakt, worden vergoed. Administratieve lastenDe gekozen regeling, te weten verplichte registratie vooraf en stemmen
volgens de voor kiezers in het buitenland beschikbare methoden brengt voor
de burgers op de Nederlandse Antillen en Aruba een zekere mate van administratieve
lasten met zich mee. Men moet zich immers vooraf registeren. Daartegenover
staat dat kiezers buiten Nederland bij de vorige Tweede Kamer- en Europees
Parlementsverkiezingen hun stem via internet konden uitbrengen. Zowel het
stemmen per brief als per internet betekent een geringer tijdbeslag voor de
burger dan een gang naar het stemlokaal. De Adviescommissie inrichting verkiezingsproces
heeft geadviseerd voor Nederlanders in het buitenland internetstemmen als
reguliere stemmethode te introduceren, overigens met handhaving vooralsnog
van de mogelijkheid om per brief te stemmen1.
Ook beveelt de commissie aan de registratie voor kiezers uit het buitenland
makkelijker te maken. Ook mijn voorganger heeft in zijn brief aan de Tweede
Kamer van 6 februari over kiezers in het buitenland al aangekondigd dat
hij zich zal inspannen om de registratieprocedure te versoepelen (Kamerstukken
II 30 800 VII, nr. 37). Ik neem die toezegging gaarne over. Ik zal echter
pas in het kader van de implementatie van het rapport van de Adviescommissie
inrichting verkiezingsproces concrete voorstellen hiervoor ontwikkelen.De uitbreiding van de doelgroep van kiezers die zich buiten Nederland
bevinden betekent extra lasten voor de overheid. De gekozen regeling betekent
vooral extra werk voor de briefstembureaus bij de Nederlandse vertegenwoordigingen
op de Nederlandse Antillen en Aruba en de gemeente Den Haag. Tegenover het
extra werk staat echter dat niet langer hoeft te worden gecontroleerd of kiezers
op de Nederlandse Antillen en Aruba ooit tenminste tien jaar in Nederland
hebben gewoond dan wel in Nederlandse openbare dienst zijn op de Nederlandse
Antillen of Aruba. Dit maakt de procedure een stuk eenvoudiger.Passieve kiesrechtHet staat Arubaanse en Antilliaanse burgers en partijen uiteraard vrij
om zich kandidaat te stellen voor de Europese verkiezingen en lid te worden
van het Europees Parlement. Deze mogelijkheid hadden zij overigens ook al
onder de huidige regeling omdat de beperking slechts zag op het actieve kiesrecht.
Zij zullen zich hiervoor, net als de andere partijen die deel willen nemen
aan de verkiezingen, tot de Kiesraad in Den Haag moeten wenden om zich te
kandideren. De Kiesraad merkt in zijn advies op dat tot op heden geen gebruik
is gemaakt van deze mogelijkheid zich kandidaat te stellen voor de Europees
Parlementsverkiezingen maar acht de kans daarop nu groter omdat kandidaten
in de toekomst zullen kunnen rekenen op steun uit de eigen directe omgeving.
Of dit in de praktijk zo zal zijn, moet worden afgewacht. Een andere opmerking
van de Kiesraad die verband houdt met de problematiek van het passief kiesrecht
ziet op de beoordeling door de Kiesraad van verzoeken tot registratie van
politieke partijen. De aanduidingen van groeperingen die deelnemen aan de
verkiezingen voor het Europees Parlement mogen ook voor de kiezers aldaar
niet misleidend zijn. Zoals de Kiesraad zelf in zijn advies al opmerkt, bieden
de huidige afwijzingsgronden van artikel G 1, vierde lid van de Kieswet hiervoor
voldoende aanknopingspunten. Overigens wijs ik er op dat de Kiesraad in dit
verband dan ook zou moeten bezien in hoeverre de aanduidingen voor andere
grote groepen kiezers in het buitenland misleidend zijn. Relatie met de verkiezingen voor de Tweede KamerDe heren Eman en Sevinger hebben in 2006 een tweede procedure aangespannen,
waarin ze verzocht hebben te mogen stemmen voor de Tweede Kamer. Voor deze
verkiezingen is de regeling thans identiek aan die voor de verkiezingen voor
het Europees Parlement. Toch is dit verzoek door de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State afgewezen1. De Afdeling
oordeelde dat Antillianen en Arubanen binnen het Koninkrijk vertegenwoordigd
worden door hun eigen parlementen (de Staten) en dus geen kiesrecht hoeven
te hebben voor de Tweede Kamer, die door de Afdeling beschouwd wordt als het
parlement van Nederland en niet van het gehele
Koninkrijk2. Ik zie daarom op dit moment geen
aanleiding het kiesrecht voor de Tweede Kamer in te voeren in de Nederlandse
Antillen en Aruba. De argumenten die destijds bij de invoering van het kiesrecht
voor Nederlanders buiten Nederland golden, zijn naar mijn oordeel nog steeds
onverkort van toepassing (zie paragraaf over de achtergrond hiervoor).KostenDe kosten die de invoering van het kiesrecht voor het Europees Parlement
voor de inwoners van de Nederlandse Antillen en Aruba met zich meebrengt,
kunnen niet goed tevoren worden ingeschat omdat deze sterk afhankelijk zijn
van het aantal mensen dat zich registreert. Ook beïnvloedt de keuze die
zij maken om het kiesrecht uit te oefenen de definitieve kosten. Uit onderzoek
is gebleken dat het uitbrengen van een briefstem circa 16 euro aan kosten
met zich meebrengt (inclusief de kosten van de registratie)3. De kosten per geregistreerde internetgebruiker liggen op circa 90
euro (dit cijfer is inclusief de kosten van de registratie en de kosten voor
voorlichting voor alle kiezers in het buitenland)4.
Bij gebruik van de mogelijkheid om via internet te stemmen zijn de investeringskosten
echter zeer hoog zodat de gemiddelde kosten per kiezer amper stijgen als er
veel meer mensen stemmen. Bij briefstemmen geldt dit niet en leidt elke extra
kiezer tot een vergelijkbare toename van de totale kosten. De Kiesraad plaatst
in zijn advies vraagtekens bij de kostenberekening en de daaraan ten grondslag
liggende gegevens, omdat de gegevens deels zijn gebaseerd op het referendum
over de Europese Grondwet. De kosten voor het stemmen via internet of brief
voor het referendum zijn evenwel niet anders dan de kosten voor internetstemmen
of briefstemmen voor andere verkiezingen. Overigens zal ik bij de voorgenomen
evaluatie, waarop hierna zal worden ingegaan, ook aan het kostenaspect aandacht
besteden. Ik ga er vanuit dat de kosten alle gedekt kunnen worden binnen de
begroting van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.EvaluatieNa de verkiezingen voor het Europees Parlement van juni 2009 zal een evaluatie
worden uitgevoerd naar zowel de deelname van het aantal kiezers vanuit de
Nederlandse Antillen en Aruba als naar de effectiviteit van de in dit wetsvoorstel
voorgestelde wijze van kiezen. Ook de gemaakte kosten zullen daarbij in overweging
worden genomen. Ik zal de Tweede Kamer uiteraard informeren over de uitkomsten
van deze evaluatie. II ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel IAIn hoofdstuk Y, artikel Y 3 van de Kieswet wordt geregeld dat het kiesrecht
voor deze verkiezingen toekomt aan alle Nederlanders die op de dag van de
kandidaatstelling de leeftijd van 18 jaar hebben bereikt en voor het overige
niet uitgesloten zijn van het kiesrecht. Hiermee wordt de thans op grond van
de artikelen Y 3 juncto B 1 geldende uitzondering voor de inwoners van de
Nederlandse Antillen en Aruba die niet tenminste tien jaar ingezetene van
Nederland zijn geweest of in Nederlandse openbare dienst werkzaam zijn dan
wel de echtgenoot, geregistreerd partner of levensgezel van de Nederlander
die in openbare dienst werkzaam is, opgeheven.BIn het nieuwe artikel Y 5a wordt de registratieprocedure voor kiezers
woonachtig op de Nederlandse Antillen en Aruba geregeld. De huidige aparte
registratieprocedures voor de groepen, genoemd in artikel D 3, vierde en vijfde
lid, van de Kieswet, zijn voor de Europese verkiezingen niet langer van toepassing.
De gekozen procedure is identiek aan de procedure zoals die nu al geldt voor
Nederlanders op de Nederlandse Antillen en Aruba die gedurende tien jaar in
Nederland woonachtig zijn geweest, met dien verstande dat tevens de mogelijkheid
wordt geopend voor kiezers woonachtig op de Nederlandse Antillen en Aruba
het verzoek tot registratie ook rechtstreeks naar de gemeente Den Haag te
sturen. Invoering van deze mogelijkheid is conform het voornemen van de regering
om kiezers in het buitenland de mogelijkheid te bieden het verzoek tot registratie
rechtstreeks naar de gemeente Den Haag te sturen, zoals is neergelegd in het
voorstel van wet tot wijziging van de Kieswet en enkele andere wetten houdende
enkele technische aanpassingen (Kamerstukken II 2006/07, 31 115, nr. 2).De Kiesraad is van oordeel dat niet langer gewerkt kan worden met één
register voor de verkiezing van de Tweede Kamer en van het Europees Parlement,
nu voor beide verkiezingen de criteria voor kiesgerechtigdheid niet langer
overeen zullen komen. Volgens de Kiesraad moet voorkomen worden dat wanneer
er voor de ene laatstgehouden verkiezing geen verzoek tot registratie is ingediend
omdat de desbetreffende kiezer niet kiesgerechtigd is, automatisch ook de
gegevens van deze kiezer ten aanzien van deelname aan de andere verkiezing
uit het bestand worden verwijderd.Ik wijs erop dat dit ook reeds geldt in de huidige situatie, waarin wordt
gewerkt met één bestand met daarin aparte aantekeningen voor
de verkiezing van de leden van de Tweede Kamer en van het Europees Parlement.
Kiezers die buiten Nederland in een andere lidstaat woonachtig zijn kunnen
er immers voor kiezen om zich wel te registreren voor de Tweede Kamerverkiezingen,
maar niet voor die van het Europees Parlement, wanneer zij in die lidstaat
hun stem willen uitbrengen voor de verkiezing van de leden van het Europees
Parlement. Indien geen verzoek tot registratie is ingediend voor de laatstgehouden
verkiezing van de leden van het Europees Parlement, leidt dit niet automatisch
tot verwijdering uit het bestand van de gegevens van deze kiezer ten aanzien
van deelname aan de verkiezing voor de Tweede Kamer. Omgekeerd zal voor Nederlanders
woonachtig op de Nederlandse Antillen en Aruba geen verwijdering uit het bestand
van hun gegevens ten aanzien van deelname aan de verkiezing voor het Europees
Parlement plaatsvinden vanwege het feit dat zij geen verzoek tot registratie
hebben ingediend voor de laatstgehouden verkiezing van de leden van de Tweede
Kamer. Voor de overige kiezers in het buitenland verandert de registratieprocedure
niet.Overigens zal ik, zoals in het algemeen deel van deze memorie van toelichting
reeds is uiteengezet, in het kader van de implementatie van het rapport van
de Adviescommissie inrichting verkiezingsproces concrete voorstellen ontwikkelen
om de registratieprocedure voor Nederlandse kiezers die in het buitenland
woonachtig zijn te vergemakkelijken.De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,A. Th. B. Bijleveld-Schouten XNoot1Kamerstukken II 1984/85, nr. 18.694, nr. 3, blz. 10.XNoot1Uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van
21 november 2006, zaaknrs. 200404446/1 en 200404450/1.XNoot2Uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen van
12 september 2006, C-300/04.XNoot3Zie artikel 19, tweede lid, van het Verdrag tot oprichting van de Europese
Gemeenschap.XNoot1Kamerstukken II 1984/85, 18 694, nr. 3, blz. 9.XNoot2Kamerstukken II 2006/07, 30 800 VII, nr. 45.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2Gemeente Den Haag, Kiesrecht ingezetenen Nederlandse Antillen en Aruba,
19 september 2007, kenmerk BBZ/2007116.XNoot1Adviescommissie inrichting verkiezingsproces, Stemmen met vertrouwen,
blz. 69–76 en blz. 104.XNoot1Deze zaak is door Eman en Sevinger vervolgens aan het Europees Hof voor
de rechten van de mens (EHRM) in Straatsburg voorgelegd; het EHRM heeft de
klacht in haar beslissing van 6 september 2007 niet-ontvankelijk verklaard
(Decision on Application 17173/07).XNoot2Uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van
21 november 2006, zaaknrs. 200607567/1 en 200607800/1.XNoot3Deloitte, Onderzoek naar de werkelijke additionele kosten van gemeenten
voor het raadplegend referendum Europese Grondwet 2005.XNoot4Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Kiezen op Afstand,
Stemmen via internet, rapportage Experiment Tweede Kamerverkiezingen 2006,
blz. 16–17. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31392-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl