Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten; Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2021-10-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST134028
 2008-2009
 
 32 026 
 (
 R 1888
 )
 Regels voor het financieel toezicht op de landen Curaçao en Sint
Maarten (Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten)
 
 
 
 
 Nr. 
 3
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 ALGEMEEN
 1. Doelstelling en strekking
 Dit voorstel van rijkswet regelt het financieel toezicht zoals dat met
ingang van het moment van wijziging van de staatkundige verhoudingen binnen
het Koninkrijk zal worden uitgeoefend op de nieuwe landen Curaçao en
Sint Maarten. Door middel van het Besluit tijdelijk financieel toezicht Nederlandse
Antillen, Curaçao en Sint Maarten is financieel toezicht ingesteld
op de landsbegroting van de Nederlandse Antillen en op de begrotingen van
de eilandgebieden Curaçao en Sint Maarten. Die algemene maatregel van
rijksbestuur vervalt uiterlijk met ingang van 1 januari 2011. In dit
wetsvoorstel wordt het financiële toezicht in de nieuwe staatkundige
verhoudingen vormgegeven voor de nieuwe landen Curaçao en Sint Maarten.
 
 Het toezicht zal worden uitgeoefend door de raad van ministers van het
Koninkrijk, terwijl het College financieel toezicht Curaçao en Sint
Maarten (hierna: het College) hierbij een signalerende en adviserende rol
heeft. Meer in het algemeen is het financiële toezicht zoals dat in dit
voorstel van rijkswet wordt geregeld erop gericht dat de instituties en de
bestuurlijke werkwijze van de nieuwe landen dat toezicht op termijn overbodig
maken. Vijf jaar na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel zal dit toezicht
worden geëvalueerd aan de hand van de criteria die zijn opgenomen in
dit wetsvoorstel en zal de raad van ministers van het Koninkrijk beslissen
in hoeverre dat toezicht voor beide dan wel een van beide landen geheel of
gedeeltelijk beëindigd kan worden. Zonodig wordt die evaluatie daarna
ten minste eenmaal per drie jaar herhaald.
 Voor een verdere toelichting hierop zij verwezen naar de toelichting bij
artikel 33.
 
 Dit voorstel van rijkswet is gebaseerd op artikel 38 van het Statuut voor
het Koninkrijk der Nederlanden. Dat artikel voorziet in de mogelijkheid voor
Nederland, de Nederlandse Antillen en Aruba, om onderling regelingen te treffen,
desgewenst vastgelegd in een rijkswet of een algemene maatregel van rijksbestuur
(consensusrijkswetten of consensusamvrb’s). De op die bepaling
gebaseerde rijkswetgeving kan, anders dan de rijkswetgeving ter zake van aangelegenheden
van het Koninkrijk, alleen tot stand komen en worden gewijzigd indien de betrokken
landen daarmee instemmen. Evenals bij de meeste andere regelingen op grond
van artikel 38 van het Statuut zijn in een considerans de belangrijkste afspraken
en principes vastgelegd die aan dit wetsvoorstel ten grondslag liggen.
 2. Achtergrond en aanleiding
 De bevolkingen van de eilanden van de Nederlandse Antillen hebben zich
in 2000 en 2005, met gebruikmaking van het recht van zelfbeschikking, in referenda
uitgesproken om te komen tot een nieuwe staatkundige status van die eilanden
binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Die uitspraken van de bevolkingen van
de vijf eilanden worden door Nederland gerespecteerd en hebben de aanzet gegeven
tot het proces van staatkundige hervorming.
 
 In dat proces van staatkundige hervorming is voor Nederland, het land
de Nederlandse Antillen, de eilandgebieden Curaçao en Sint Maarten,
als aankomende landen, en Bonaire, Sint Eustatius en Saba, als toekomstige
openbare lichamen binnen het Nederlands staatsbestel, het gezamenlijk uitgangspunt
dat de beoogde nieuwe entiteiten in een gezonde financiële positie komen
bij de start van de nieuwe staatkundige verhoudingen.
 
 Op de start-Rondetafelconferentie van 26 november 2005 is geconstateerd
dat de schuldpositie van de Nederlandse Antillen, die van het land en die
van de eilandgebieden, een obstakel vormen om te komen tot een gezonde financiële
startpositie van de beoogde nieuwe entiteiten. Het land de Nederlandse Antillen
en de eilandgebieden van de Nederlandse Antillen ondervinden al jarenlang
problemen op het terrein van de overheidsfinanciën. Begrotingen fungeren
nog onvoldoende als het financiële beleidsinstrument en de schuldposities
en betalingsachterstanden zijn problematisch. Afgesproken is dat Nederland
een oplossing biedt voor de schulden-problematiek. Verder is geconstateerd
dat voor een gezonde financiële startpositie van belang is dat de financiële
huishouding op orde moet komen en blijven en dat ter voorkoming van nieuwe
financiële problemen, gezamenlijk afspraken moeten worden gemaakt over
een deugdelijk begrotingsbeleid, het op orde brengen van het financieel beheer
en een effectief financieel toezicht ter voorkoming van nieuwe schuldopbouw.
 
 In de Slotverklaring van 2 november 2006 van
het bestuurlijk overleg van Nederland, het land Nederlandse Antillen en de
eilandgebieden Curaçao en Sint Maarten is in het kader van het staatkundige
vernieuwingsproces afgesproken dat Nederland de verplichting op zich neemt
om een belangrijk deel van de schulden over te nemen. In verband daarmee en
in verband met de gezondmaking van de overheidsfinanciën is ook afgesproken
dat er voor de overgangsperiode naar de nieuwe staatkundige verhoudingen een
op consensus gebaseerde vorm van financieel toezicht zou worden ingesteld.
 
 In het overgangsakkoord van 12 februari 2007 tussen Nederland, het
land Nederlandse Antillen en de eilandgebieden Sint Maarten, Bonaire, Sint
Eustatius en Saba zijn nadere afspraken gemaakt over de wijze waarop het proces
tot aan de staatkundige veranderingen zou worden ingevuld en aangestuurd,
over sociaal-economische initiatieven en over de schuldsanering. Verdere nadere
afspraken zijn gemaakt in het bestuursakkoord van 28 augustus 2007 houdende
de toetreding van het eilandgebied Curaçao tot het overgangsakkoord
van 12 februari 2007. 
 
 Het Besluit tijdelijk financieel toezicht Nederlandse Antillen, Curaçao
en Sint Maarten, zoals dat thans geldt, is de uitwerking van het afgesproken
financieel toezicht op de landsbegroting van de Nederlandse Antillen en op
de begrotingen van de eilandgebieden Curaçao en Sint Maarten teneinde
te bewerkstelligen dat het land de Nederlandse Antillen en de eilandgebieden
in de overgangsperiode toewerken naar evenwichtige begrotingen en schuldbeheersing.
Het moet tijdens de overgangsperiode naar nieuwe staatkundige verhoudingen
waarborgen dat de begrotingen binnen afgesproken grenzen in evenwicht zijn,
dat dit in het kader van het financiële beheer bij de uitvoering van
de begroting ook zo blijft en dat daarbij het totaal van geldleningen niet
boven een afgesproken limiet (de rentelastnorm) uitkomt. Gegeven de gemaakte
afspraken en gelet op de autonomie van de Nederlandse Antillen en de eilandgebieden
Curaçao en Sint Maarten blijven hierbij de begrotingsautoriteiten echter
zelf verantwoordelijk voor de eigen begroting. Het thans op grond van het
Besluit tijdelijk financieel toezicht Nederlandse Antillen, Curaçao
en Sint Maarten functionerende College financieel toezicht beoordeelt uitsluitend
op begrotingstechnische aspecten. Het begeeft zich niet in een beleidsmatige
beoordeling van de begroting.
 
 In samenhang hiermee is Nederland volgens afspraak ter gelegenheid van
de inwerkingtreding van het Besluit tijdelijk financieel toezicht Nederlandse
Antillen, Curaçao en Sint Maarten begonnen met het saneren van de schulden
van de Nederlandse Antillen, Curaçao en Sint Maarten. Het betreft de
per 31 december 2005 bestaande schulden van deze drie entiteiten, met
inbegrip van de herfinanciering van die schulden en de financiering van de
rente op die schulden, tot het niveau van de voor het jaar 2005 geldende rentelastnorm,
en de betalingsachterstanden per 31 december 2005. Bij de inwerkingtreding
van de nieuwe staatkundige verhoudingen neemt Nederland de dan nog resterende
hoofdsom van de bovenbeschreven schulden over. Op 26 november 2008 zijn
hierover nadere afspraken gemaakt in de op Sint Maarten gehouden vergadering
van de politieke stuurgroep.
 3. De inhoud van de regeling
 3.1 Bevoegdheden
 Gelet op de autonomie van Curaçao en Sint Maarten hebben Nederland,
Curaçao en Sint Maarten afspraken gemaakt over een aanpak die uitgaat
van de eigen inzet van de begrotingsautoriteiten voor de gezondmaking van
de overheidsfinanciën. Het uit deskundigen samengestelde College heeft
een signalerende en adviserende rol. Het College zal in voorkomende gevallen
door overleg en met adviezen de bij de begroting betrokken partijen moeten
overtuigen om deze in overeenstemming te brengen met en te houden aan de voor
het financieel toezicht afgesproken normen. Het College onthoudt zich van
het geven van een beleidsmatig oordeel. De besturen zijn niet gebonden aan
de aanbevelingen, maar dienen wel aan het College te berichten of, in hoeverre
en op welke wijze rekening wordt gehouden met die aanbevelingen. Ingevolge
dit voorstel van rijkswet kan alleen de rijksministerraad, na berichtgeving
van het College, aanwijzingen geven aan de besturen.
 
 Bij een blijvend verschil van inzicht tussen het College en een landsregering
inzake de uitvoering van dit wetsvoorstel bericht het College de rijksministerraad
daarover. Hiermee wordt gewaarborgd dat voorzieningen die dan kunnen worden
getroffen van een aanvaardbare bestuurlijke legitimatie worden voorzien. Niet
het College kan ingrijpen. Uitsluitend de rijksministerraad kan dat doen.
Indien een voorstel wordt gedaan om een aanwijzing te geven krijgt het betrokken
bestuur de gelegenheid zijn visie te geven voordat dat voorstel
bij de raad van ministers van het Koninkrijk wordt ingediend. Tegen een koninklijk
besluit op grond van deze regeling om een bestuur een aanwijzing te geven,
staat voor dat bestuur vervolgens Kroonberoep open.
 3.2 De samenstelling en taak van het College
 Het College bestaat uit vier personen. Van de leden van het college wordt
verwacht dat zij beschikken over een brede bestuurlijke, beleidsmatige en
financiële deskundigheid. Het College wordt ondersteund door een secretaris
en deskundig personeel. Secretaris en personeel worden op voordracht van het
College vanwege de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
ter beschikking gesteld. Secretaris en personeel staan onder de leiding van
het College.
 
 De taken van het College zijn gericht op de vaststelling en de uitvoering
van begrotingen die binnen afgesproken grenzen in evenwicht zijn en op de
beheersing van het totaal van de geldleningen. Gewaarborgd is dat voldoende
deskundigheid in het college aanwezig zal zijn, dat specifieke inbreng vanuit
Curaçao en Sint Maarten mogelijk zal zijn en dat voldoende capaciteit
beschikbaar is voor de werkzaamheden voor en het overleg met de landen.
 
 Voor het financieel toezicht op de nieuwe openbare lichamen Bonaire, Sint
Eustatius en Saba komt een afzonderlijk College financieel toezicht Bonaire,
Sint Eustatius en Saba. De twee colleges zullen in de praktijk wel een gemeenschappelijk
secretariaat hebben.
 
 De Raad van State heeft in zijn advies over het voorstel van wet financiën
openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (hierna: FinBES –
Kamerstukken II 2008/09, 31 958, nr. 4) geadviseerd het Cft voor wat
betreft het toezicht op Bonaire, Sint Eustatius en Saba te vervangen door
een organisatorische eenheid van het ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, en deze krachtens mandaat van de minister het financiële
toezicht te laten uitoefenen. Dit met het oog op de rechtstreekse interbestuurlijke
verhouding tussen die drie openbare lichamen en de rijksoverheid en de wenselijkheid
van een vorm van directe democratische verantwoording, In zijn advies over
het thans voorliggende voorstel van rijkswet herinnert de Raad van State van
het Koninkrijk aan dat advies. De Raad vraagt zich af of, bij de in de aan
de Raad voorgelegde voorstellen van wet voorgestelde vergaande vorm van samenhang
en samenwerking tussen beide toezichtscolleges, de eigenheid, ook in constitutioneel
opzicht, van de afzonderlijke toezichtsvelden nog wel voldoende zal zijn gewaarborgd.
 
 In het voorstel voor de FinBES zoals dat onlangs naar de Tweede Kamer
is gezonden heeft de regering het advies van de Raad op dit punt gedeeltelijk
gevolgd. Het College financieel toezicht Bonaire, Sint Eustatius en Saba blijft
als zodanig bestaan, maar zal zijn taak voor een deel uitoefenen krachtens
mandaat van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Daarnaast
houdt het Cft Bonaire, Sint Eustatius en Saba eigen taken als het adviseren
van de openbare lichamen en van de minister en het begeleiden van de openbare
lichamen bij het dagelijks beheer. Wij vrezen daarom niet voor de eigenheid
van de twee toezichtsvelden. Het gaat om twee verschillende colleges die onder
een (gedeeltelijk) verschillende naam opereren en met elk van beide eigen
taken. Bovendien, feitelijke beslissingen in het kader van het toezicht worden
ten aanzien van Bonaire, Sint Eustatius en Saba genomen door de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van Nederland, en ten aanzien van
de landen Curaçao en Sint Maarten door de raad van ministers
van het Koninkrijk. Het beschikken over een gemeenschappelijk secretariaat
levert naar ons oordeel een praktische meerwaarde op, gelet op de gewenste
ambtelijke deskundigheid, maar dat staat naar onze overtuiging die eigenheid
van de twee toezichtsregiems ook niet in de weg.
 3.3 Wijze van toezicht
 Om het financieel toezicht optimaal te laten plaatsvinden, moet het College
zicht hebben op de begrotingscyclus en het financieel beheer van de landen
en voorts kunnen beschikken over alle informatie die het nodig acht voor zijn
taak. In deze toelichting komen achtereenvolgens aan de orde:
 – de indiening en vaststelling van de begroting (hoofdstuk 3 van
het voorstel);
 – de beoordelingsnormen voor de begroting en de geldleningen (hoofdstuk
4 van het voorstel);
 – de uitvoering en verantwoording van de begroting, waaronder het
financieel beheer (hoofdstuk 5 van het voorstel).
 3.3.1. De vaststelling van de begroting
 De regeling van het begrotingstoezicht voorziet erin dat een vastgestelde
begroting of begrotingswijziging onmiddellijk na vaststelling aan het College
wordt gezonden. Het College beoordeelt de begroting op basis van artikel 15
en voorziet het zonodig van zijn advies. Indien het College daartoe redenen
aanwezig acht kan de begroting ter beoordeling worden voorgelegd aan de rijksministerraad.
Het College kan daarbij de rijksministerraad adviseren te beslissen tot het
geven van een aanwijzing tot aanpassing van de begroting. De procedure waarborgt
dat, voordat het zover komt, het betrokken bestuur gelegenheid heeft om zelf
naar eigen inzicht de nodige aanpassingen door te voeren dan wel het eigen
standpunt te presenteren. De rijksministerraad kan uiteindelijk anders beslissen
dan het advies van het College.
 3.3.2. Advisering bij de begrotingsvoorbereiding
 Het College kan gevraagd en ongevraagd ook adviseren over een ontwerp-begroting.
Zonodig kunnen de desbetreffende stukken bij de landen opgevraagd worden.
Als er zo’n gevraagd of ongevraagd advies wordt uitgebracht over de
ontwerpbegroting moet het bij de Staten van het desbetreffende land ingediende
ontwerp vergezeld gaan van dat advies en moet de indiener aangeven in hoeverre
en op welke wijze met dat advies rekening is gehouden.
 3.4 De financiële normen
 3.4.1. De financiële normen voor de begroting
 De in de begroting opgenomen ramingen van de uitgaven en de ontvangsten
moeten passen binnen de in artikel 15, eerste lid, opgenomen normering. Bij
de boordeling of aan die normen is voldaan worden de aspecten betrokken die
in het tweede lid van artikel 15 zijn opgesomd. Het College voert een begrotingstechnische
toets uit: het beoordeelt of de begrotingen binnen de afgesproken grenzen
in evenwicht zijn (geen tekort op de gewone dienst en geen overschrijding
van de rentelastnorm). Met het oog op die beoordeling beziet het College of
de begrotingen ook voldoen aan de basisaspecten van een volledige, ordelijke
en controleerbare begroting.
 
 In artikel 15 zijn neergelegd de norm van een sluitende gewone dienst
en de rentelastnorm. Bij een sluitende gewone dienst worden de geraamde uitgaven gedekt door de ter dekking van die uitgaven opgenomen middelen.
Ook voor de kapitaaldienst moeten tegenover de uitgaven middelen staan van
eenzelfde omvang. Verschil met de gewone dienst is dat voor de kapitaaldienst
rekening mag worden gehouden met verwachte ontvangsten uit geldleningen. De
rentelastnorm stelt echter een grens aan de omvang van de geldleningen die
nog ten laste van de landen kunnen worden aangetrokken.
 3.4.2. De rentelastnorm
 De rentelastnorm bewerkstelligt dat voor de beide landen elk afzonderlijk
de jaarlijkse rentelasten niet boven een bepaalde limiet uitkomen. Bij het
beoordelen van de vraag of de rentelastnorm wordt overschreden, wordt gekeken
naar de gehele collectieve sector van het betreffende land. De jaarlijkse
uitgaven aan rente door een collectieve sector als geheel mogen niet meer
bedragen dan 5% van de over drie voorafgaande jaren gemiddeld gerealiseerde
inkomsten in die collectieve sector. Op deze wijze hebben de landen alle belang
bij de ontwikkeling van de rentelasten in de eigen collectieve sector.
 
 Voor een omschrijving wat tot de collectieve sector behoort, wordt verwezen
naar de toelichting op artikel 23.
 
 Bij de rentelastnorm wordt uitgegaan van de
drie jaren (t-4 t/m t-2) die voorafgaan aan het jaar (t-1) waarin de begroting
wordt ingediend en niet over de drie jaren (t-3 t/m t-1) direct voorafgaande
aan het begrotingsjaar (t). Immers, het jaar voorafgaande aan het begrotingsjaar
is nog niet afgesloten op het moment waarop de begroting wordt ingediend,
waardoor de gegevens over de ontvangsten van de collectieve sector ontbreken.
 
 Voor de beoordeling van de rentelastnorm zijn niet alle rentelasten van
belang. Voor die norm zijn alleen van belang de uitgaven aan rente over de
geconsolideerde schuld. De definitie van geconsolideerde
schuld is zodanig gekozen dat de onderlinge schulden van rechtspersonen
(overheid, bedrijven, instellingen, organisaties) binnen een collectieve sector
niet meetellen. Bij consolidatie vallen die onderlinge schulden tegen elkaar
weg.
 
 Tot schulden worden zowel gerekend schuldtitels in de vorm van bijvoorbeeld
obligatieleningen en schatkistpromessen als onderhandse lening- en kredietovereenkomsten.
Ook (formeel en feitelijk) leverancierskrediet (openstaande crediteuren),
indien de duur daarvan langer is dan in het maatschappelijk verkeer gebruikelijk
is, valt onder het begrip schuld.
 
 Bij de beoordeling van de rentelastnorm worden ook meegenomen de door
de Nederlandse Staat verleende rekening-courantkredieten voor tijdelijke liquiditeitstekorten
(zie artikel 22 en de toelichting daarop).
 
 Gedurende de eerste jaren na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel kan
de rentelastnorm nog niet op basis van deze definitie bepaald worden. Er zijn
dan immers nog geen gerealiseerde inkomsten bekend over de voorafgaande drie
jaar. In verband daarmee is in artikel 29 een overgangsregeling opgenomen.
Voor een toelichting hierop zij verwezen naar de toelichting bij dat artikel. 
 3.5 De uitvoering van de begroting en het financieel beheer
 3.5.1. De uitvoering en de wijziging van de begroting
en de verantwoording over de uitvoering van de begroting
 Gedurende het begrotingsjaar moet het College inzicht hebben in de uitvoering
van de vastgestelde begrotingen. Dat teneinde te kunnen bepalen of er sprake
is van een tekort op de gewone dienst of van een overschrijding van de rentelastnorm.
Daartoe zenden de besturen ieder kwartaal uitvoeringsrapportages aan het College,
zonodig voorzien van een opgave van de voorgenomen maatregelen ter compensatie
van het tekort respectievelijk de overschrijding. Het College maakt cijfermatige
analyses van de uitputting van de begroting en van de verplichtingen die zijn
aangegaan. Ontwerpen voor landsverordeningen tot wijziging van de begroting
doorlopen dezelfde procedure als een ontwerpbegroting. Op grond van artikel
8 kan het College nadere informatie opvragen.
 
 Artikel 20 heeft betrekking op het aangaan van financiële verplichtingen.
Dat mag alleen voor zover een rechtsgeldige begroting dat toelaat. De Minister
van Financiën van elk van beide landen moet erop toezien dat deze regel
ook wordt nageleefd. Hij kan zonodig zelfs voorafgaand toezicht instellen
op het aangaan van financiële verplichtingen in die zin dat daarvoor
zijn instemming is vereist. Mocht in een concrete situatie, waarin uitgaven
worden gedaan zonder dat een rechtsgeldige begroting daarin voorziet, dat
voorafgaande toezicht uitblijven of ontoereikend zijn, dan kan het College
die minister daarover een advies uitbrengen. Als vervolgens blijkt dat dat
toezicht door de desbetreffende minister van Financiën nog steeds uitblijft
of ontoereikend is, dan kan het College de raad van ministers van het Koninkrijk
aanbevelen via het geven van een aanwijzing zelf preventief toezicht in te
stellen op het aangaan van financiële verplichtingen. In dat geval wordt
dat toezicht uitgeoefend door het College.
 3.5.2. Verbetering van het financieel beheer
 Het financieel beheer van de landen dient op orde te zijn. Er wordt gewerkt
aan de nodige verbeteringen van het financieel beheer. Daartoe zijn er door
de werkgroep Algemene Financiële Positie implementatieplannen opgesteld.
Deze plannen zijn door de eilandgebieden Curaçao en Sint Maarten en
Nederland vastgesteld. Waar in artikel 19 van deze wet implementatieplannen
worden genoemd, worden deze plannen bedoeld. Het College houdt aan de hand
van kwartaalrapportages toezicht op de uitvoering van die plannen en kan indien
noodzakelijk ter zake van die uitvoering aanbevelingen doen. Ook kunnen de
bevindingen van accountant en Algemene Rekenkamer, evenals eigen bevindingen,
voor het College aanleiding zijn tot het geven van aanbevelingen op het terrein
van financieel beheer.
 
 De implementatieplannen financieel beheer zijn concrete plannen van aanpak
voor het Land respectievelijk de eilandgebieden om geconstateerde knelpunten
in het financieel beheer op te lossen en betreffen het geheel van comptabiliteit,
begrotingsinfrastructuur en administratieve organisatie. De plannen richten
zich in het bijzonder op de volgende verbeteringen:
 1. het tijdig afronden van de financiële verantwoordingen (inhaal
jaarrekeningen);
 2. het tijdig opstellen van de begroting;
 3. het opstellen van een meerjarenbeleidsplan en meerjarencijfers;
 4. het versterken van de financiële functie; 
 5. het inrichten van een begrotingsadministratie en verplichtingenadministratie;
 6. het opleggen en innen van achterstallige belastingen;
 7. de organisatie van het belastingapparaat;
 8. het opstellen van een corporate governance code voor overheids NV’s
en -stichtingen.
 3.6 Corporate Governance
 Het is van groot belang dat zorgvuldig wordt omgegaan met het gebruikmaken
van privaatrechtelijke constructies bij het uitvoeren van de overheidstaak.
In de gevallen waarin de overheid invloed kan uitoefenen in een privaatrechtelijke
rechtspersoon, bijvoorbeeld op basis van een deelneming in die rechtspersoon,
is het eveneens van groot belang dat zorgvuldig wordt omgegaan met het gebruikmaken
van die beïnvloedingsmogelijkheid. In het kader van de totstandkoming
van het Besluit tijdelijk financieel toezicht Nederlandse Antillen, Curaçao
en Sint Maarten is overeengekomen dat zorgvuldige regelgeving tot stand zou
komen op de volgende terreinen:
 • procedures voor de vervreemding en verkrijging van deelnemingen
in rechtspersonen door het Land, respectievelijk de eilandgebieden;
 • richtlijnen voor het dividendbeleid van rechtspersonen waarin het
Land, respectievelijk de eilandgebieden deelnemen;
 • procedures en eisen rond de benoeming en het ontslag van bestuurders
van rechtspersonen waarin het Land, respectievelijk de eilandgebieden deelnemen.
 In het bestuurlijk overleg op 22 januari 2008 is overeengekomen dat
in het land en de beide eilandgebieden regelgeving op bovengenoemde terreinen
in werking zal zijn die voldoet aan internationaal aanvaarde normen. Dit voorstel
van rijkswet bevestigt dat die afspraak ook geldt voor de nieuwe landen Curaçao
en Sint Maarten.
 4. Uitvoering van beleidsvoornemens
 De uitvoering van het in de begroting aangekondigde beleid met financiële
gevolgen, zowel aan de inkomsten- als aan de uitgavenkant, moet worden opgenomen
in een voorziening. Dat kan zijn een formele verordening of regeling, dan
wel een intern voorschrift, afhankelijk van wat voor soort beleidsmaatregel
is voorgeschreven. Als vaststelling of invoering van een dergelijke voorziening
uitblijft, rapporteert het College hierover. De uitvoering van de begroting
kan immers in gevaar komen. In het uiterste geval kunnen op basis van een
beslissing van de rijksministerraad op dit terrein aanwijzingen worden gegeven
tot het aanpassen van de begroting. Deze voorziening achten Nederland, Curaçao
en Sint Maarten nodig om er zeker van te zijn dat begrotingen ook worden uitgevoerd.
Als in de begroting bijvoorbeeld belastingmaatregelen zijn aangekondigd, moeten
die hun legitimatie krijgen in ter zake aangepaste belastingverordeningen.
Als die aanpassing niet plaatsvindt, kunnen de geraamde belastingen niet geheven
worden en dreigt een ontvangstenpost van de begroting niet gerealiseerd te
worden. Een dergelijke situatie moet vermeden worden.
 5. Rechtsbescherming
 Ingevolge dit besluit verkrijgt de Koninkrijksregering een aantal ingrijpende
bevoegdheden, waarover geschillen kunnen ontstaan. Het ligt daarom in de rede
een vorm van geschillenbeslechting te kiezen op Koninkrijksniveau. Daarbij
is gekeken naar verschillende mogelijkheden, zoals beroep bij de Raad van
State van het Koninkrijk en beroep bij de Kroon. Uiteindelijk is gekozen voor
beroep bij de Kroon waarbij de Raadvan State van het Koninkrijk
is belast met de voorbereiding. Voordeel van deze keuze is namelijk dat deze
administratieve beroepsgang de mogelijkheid biedt van een rechtmatigheids-
en doelmatigheidstoetsing. Daarnaast is de mogelijkheid van een voorlopige
voorziening geregeld.
 
 Om te voorkomen dat de bestuursrechter in Nederland zich bevoegd zal verklaren
bij een beroep tegen de beslissing op het Kroonberoep, wordt in artikel 26,
twaalfde lid, bepaald dat besluiten op grond van dit wetsvoorstel niet vatbaar
zijn voor beroep op de administratieve rechter.
 6. Financiële gevolgen voor Nederland
 De schuldovername door Nederland brengt voor Nederland een groot budgettair
beslag met zich mee. Bij de voorjaarsnota 2007 is daarvoor tot en met 2010
een bedrag van in totaal € 2,2 miljard gereserveerd.
 
 De kosten die met het College gemoeid zijn liggen jaarlijks, gezien de
geschatte omvang van College en personeel, bij volledige bezetting, tegen
de € 3 miljoen.
 
 Beide posten worden bekostigd uit Hoofdstuk IV van de Rijksbegroting.
 Artikelsgewijs
 Artikel 1
 Dit artikel bevat een aantal definities van begrippen die elders in het
wetsvoorstel worden gebruikt.
 Artikel 2
 De leden van het College worden uitsluitend benoemd op grond van deskundigheid
op het terrein van de werkzaamheden van het College.
 Artikel 3
 Het College is onafhankelijk. Gelet op zijn bevoegdheden is het van groot
belang dat de leden geen nevenfuncties of andere betrekkingen vervullen die
hun onafhankelijkheid zouden kunnen aantasten. Om die reden is gekozen voor
een systeem waarbij eventuele nevenfuncties of andere betrekkingen voorafgaand
aan het aanvaarden daarvan, moeten worden gemeld. In het kader van de transparantie
zullen alle nevenfuncties en andere betrekkingen van leden van het College
openbaar worden gemaakt. Bij een nevenfunctie moet in dit verband worden gedacht
aan een bestuursfunctie en dergelijke; bij een andere betrekking aan een andere
baan.
 Artikel 4
 Aangezien bepaalde werkzaamheden van het College mede tot de verantwoordelijkheid
worden gerekend van verschillende ministers en deze ministers hiervoor ter
verantwoording kunnen worden geroepen in de vertegenwoordigende organen van
Nederland en de landen, heeft het College een inlichtingenplicht ten opzichte
van deze ministers. In verband met die verantwoordelijkheid kan de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, na instemming van de raad van
ministers van het Koninkrijk en in overeenstemming met de regeringen van de
landen, beleidsregels (zoals procedure-voorschriften) vaststellen en algemene
en bijzondere aanwijzingen geven voor de uitoefening van de taken van het
College. 
 Artikel 5
 Om ervoor te zorgen dat duidelijk is op welke wijze het College intern
besluiten neemt en intern zijn werkzaamheden ordent, stelt het college zelf
een bestuursreglement op en publiceert het dat reglement.
 
 Een lid kan zich laten vertegenwoordigen, maar alleen door een ander lid,
en bij schriftelijke volmacht. De deugdelijkheid van die volmacht wordt door
de voorzitter beoordeeld.
 Artikel 6
 De terbeschikkingstelling in het derde lid houdt in dat het door het College
geselecteerde personeel door tussenkomst van de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties ter beschikking wordt gesteld aan het College.
 Artikel 7
 Het is voor de uitoefening van hun taken noodzakelijk dat de leden van
het College en hun medewerkers vrijelijk toegang hebben tot het grondgebied
van de beide landen en dat zij daar mogen werken.
 Artikel 8
 Tot de informatieplicht van de besturen op grond van het eerste lid van
dit artikel wordt ook gerekend de verstrekking van informatie van de rechtspersonen
die tot de collectieve sector behoren. De gevraagde informatie op grond van
dit artikel kan daarnaast ook betrekking hebben op de toepassing van de regelgeving,
bedoeld in artikel 28 van dit wetsvoorstel, voor zover het gevolgen heeft
voor de toepassing van artikel 15.
 De informatie waarover een bestuur niet beschikt en ook niet kan beschikken,
kan het college vanzelfsprekend niet vragen. Voor wat betreft de informatie
waarover een bestuur wel beschikt of kan beschikken, is de informatieplicht
in zoverre begrensd dat het college slechts informatie kan vragen die rechtstreeks
van belang is voor de taakuitoefening. Zo vallen individuele medische en fiscale
dossiers niet onder de informatieplicht. Het college dient vanzelfsprekend
ook de met betrekking tot natuurlijke personen en rechtspersonen geldende
geheimhoudingsbepalingen in acht te nemen.
 Artikel 9
 In dit artikel wordt geregeld ten laste van welke begroting de kosten
van het uitvoeringsapparaat van het College zullen worden bekostigd. Het betreft
hier Hoofdstuk IV (Koninkrijksrelaties) van de rijksbegroting.
 Artikel 10
 Voorzieningen wegens het ernstig in gebreke blijven van het College kunnen
alleen tot stand komen in overeenstemming met degenen die rechtstreeks met
het College te maken hebben, te weten de regeringen van de landen.
 De voorzieningen, bedoeld in het eerste lid, hebben een tijdelijk karakter
en kunnen zowel een lid van het College als het gehele College betreffen.
Voor een structurele voorziening gelden uiteraard de benoemingsvoorwaarden,
bedoeld in artikel 2. 
 Artikel 11
 De raad van ministers van een land kan aan het College advies vragen over
een ontwerpbegroting of ontwerpbesluit tot wijziging van de begroting. Het
College kan daarover desgewenst ook ongevraagd advies uitbrengen. Het geven
van een advies door het College belemmert niet de indiening van de ontwerpbegroting
bij de Staten van het desbetreffende land. Wel dient het bestuur de Staten
te informeren over dit advies en moet worden aangegeven op welke wijze rekening
is gehouden met dat advies.
 Ingevolge het derde lid kan het College, gevraagd en ongevraagd, ook in
een eerdere fase van de begrotingsvoorbereiding adviseren.
 Artikelen 12 en 13
 Deze artikelen regelen de procedure rondom advisering door het College
en de mogelijkheid voor de raad van ministers van het Koninkrijk op aanbeveling
van het College in te grijpen als ondanks signaleren en adviseren naar het
oordeel van dat college sprake blijft van een afwijking van de normen in artikel
15.
 In paragraaf 3.3 van het algemeen deel van deze toelichting is al
aangegeven dat het College in dit kader bevoegd is om aan de besturen aanbevelingen
te doen. Die hebben betrekking op de wijze waarop een ontwerpbegroting of
een vastgestelde begroting in overeenstemming met artikel 15 kan worden gebracht.
De besturen zijn niet gebonden aan die aanbevelingen, maar dienen wel aan
het College te berichten in hoeverre en op welke wijze rekening wordt gehouden
met die aanbevelingen. Indien het College van oordeel blijft dat een vastgestelde
begroting of begrotingswijziging niet voldoet aan artikel 15, kan het zich
met een gemotiveerd advies wenden tot de raad van ministers van het Koninkrijk.
Dat kan uiteindelijk leiden tot het geven van een aanwijzing door de raad
van ministers van het Koninkrijk aan het desbetreffende bestuur om de begroting
aan te passen.
 Het desbetreffende bestuur ontvangt een afschrift van het gemotiveerde
advies aan de raad van ministers van het Koninkrijk. Dat kan aanleiding zijn
de uitvoering van de begroting of een deel daarvan op te schorten. Daarmee
krijgt het betrokken bestuur gelegenheid om het risico dat een aanwijzing
wordt gegeven en de implicaties daarvan in te schatten.
 Artikel 14
 Het streven is uiteraard om per 1 januari van elk jaar een rechtsgeldige
begroting te hebben. Dat is nodig om het bestuur bevoegd te doen zijn om uitgaven
te doen. Artikel 14 biedt het College de mogelijkheid de raad van ministers
van het Koninkrijk te adviseren om met een aanwijzing te komen om de totstandkoming
van de begroting te bespoedigen. Mocht desondanks niet tijdig een begroting
zijn vastgesteld, dan wordt het financieel beheer gevoerd uitgaande van de
begroting van het voorafgaande jaar, om de dienst gaande te houden.
 Artikel 15
 Dit artikel is toegelicht in onderdeel 3.4. van het algemeen deel van
deze toelichting.
 Artikel 16
 Ook het geldleningbeleid en -beheer moeten voldoen aan de normen van artikel
15. De procedure in het eerste tot en met vijfde lid stelt het College in
staat zich hierover een oordeel te vormen. 
 
 Vanaf het zesde lid wordt de wijze van het aantrekken van leningen geregeld.
Hierbij is onderscheid gemaakt tussen de mogelijkheid van het aantrekken van
leningen middels een open biedingsproces en het onderhands aantrekken van
leningen. De procedures die in acht moeten worden genomen zijn er steeds op
gericht dat leningen ten laste van een land worden aangegaan tegen de meest
gunstige voorwaarden.
 
 Bij het aantrekken van een lening via een open biedingsproces verlopen
de inschrijvingen van potentiële leningverschaffers door tussenkomst
van de centrale bank van Curaçao en van Sint Maarten, vanwege haar
rol op de kapitaalmarkt. De Nederlandse staat heeft een staande inschrijving
voor het gevraagde leningbedrag tegen het actuele rendement op staatsleningen
van de desbetreffende looptijd. De centrale bank zet het resultaat van dit
biedingsproces af tegen het gevraagde bedrag en adviseert het desbetreffende
land ten aanzien van de te accepteren inschrijvingen. In het geval van gelijke
leningvoorwaarden hebben inschrijvingen via op Curaçao of Sint Maarten
gevestigde commerciële banken voorrang bij de toewijzing. Het desbetreffende
land volgt het advies van de centrale bank.
 
 In tegenstelling tot het open biedingsproces is er bij het onderhands
aantrekken van leningen sprake van direct contact tussen een land en de potentiële
leningverschaffers. In alle gevallen wordt de Nederlandse Staat in de gelegenheid
gesteld om een aanbod te doen. Dat is conform het negende lid van dit artikel
hetzelfde aanbod als hierboven bedoeld bij de open inschrijving bij de desbetreffende
centrale bank. Die gelegenheid moet telkens ook tegelijkertijd aan een of
meerdere derde partijen worden gegeven. Het gunstigste aanbod wordt geaccepteerd,
maar niet eerder dan nadat het College door het betrokken bestuur is gevraagd
om te adviseren op basis van een onderlinge vergelijking van de leningvoorwaarden.
Ook hier hebben lokale partijen voorrang in het geval van gelijke leningvoorwaarden.
 
 Indien een land afwijkt van dat advies, geschiedt dit met een gemotiveerd
besluit en wordt het College terzake geïnformeerd. Het College kan in
die afwijking aanleiding zien de raad van ministers van het Koninkrijk te
berichten en deze zonodig te adviseren tot het geven van een aanwijzing met
betrekking tot het onderhands aangaan van leningen. Die raad kan desgewenst
besluiten een aanwijzing te geven. Dat geschiedt dan bij koninklijk besluit
op de voordracht van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
 
 De aard van de aanwijzing zal afhankelijk zijn van de ernst van de aanleiding
daartoe en kan variëren van het geven van richtlijnen met betrekking
tot leningvoorwaarden voor in de toekomst aan te trekken leningen, tot het
instellen van preventief toezicht op het onderhands aangaan van leningen.
Bij preventief toezicht zullen voornemens om onderhands leningen aan te gaan
op basis van een onderlinge vergelijking van de leningvoorwaarden worden getoetst
aan het criterium in het negende lid dat de lening moet worden aangegaan daar
waar de leningvoorwaarden het meest gunstig zijn. Bij de aanwijzing tot het
instellen van preventief toezicht moet ook worden aangegeven onder welke voorwaarden
dat toezicht weer vervalt. Die voorwaarden kunnen alleen betrekking hebben
op de omstandigheden die aanleiding waren voor de aanwijzing.
 Artikel 17
 Het is noodzakelijk dat de voorzieningen die voorgenomen zijn voor de
uitvoering van de begroting, tijdig worden genomen. Zonder die voorzieningen
komt de haalbaarheid van de uitgaven- en ontvangstenraming in gevaar. Het
college signaleert en adviseert het betrokken bestuur als die dreiging
er is. Het College kan zich ook wenden tot de raad van ministers van het Koninkrijk
met de aanbeveling een aanwijzing te geven. Het College zal in dit verband
in ieder geval ook aandacht besteden aan de uitvoering van voornemens op het
gebied van vervreemding en verkrijging van deelnemingen en de uitvoering van
het dividendbeleid, voor zover deze betrekking hebben op het voldoen aan de
normen van artikel 15.
 Artikel 18
 Ook gedurende de uitvoering van de begroting is er toezicht op het naleven
van de norm van een sluitende gewone dienst en de rentelastnorm. Om dat mogelijk
te maken ontvangt het College kwartaalrapportages en de jaarrekening. Als
uit de laatste kwartaalrapportage over een begrotingsjaar of uit de jaarrekening
blijkt dat sprake is van een tekort op de gewone dienst, of dat de rentelastnorm
wordt overschreden, geeft het desbetreffende bestuur aan welke maatregelen
worden genomen ter compensatie daarvan. Het College beoordeelt die voorstellen
op basis van de normen, genoemd in artikel 15. De procedures van de artikelen
12 en 13 zijn verder van toepassing. Dat houdt derhalve in dat in het uiterste
geval de raad van ministers voor het Koninkrijk op aanbeveling van het college
kan besluiten tot het geven van een aanwijzing.
 Artikel 19
 Dit artikel is toegelicht in paragraaf 3.5.2 van deze toelichting.
 Artikel 20
 Uitgangspunt voor goed financieel beheer is uiteraard dat uitsluitend
financiële verplichtingen aangegaan worden voor zover die zijn opgenomen
in een rechtsgeldige begroting. De regels voor financieel beheer houden daarom
in dat diegenen die bevoegd zijn namens een land verplichtingen aan te gaan
niet verder kunnen gaan dan een bepaalde limiet, die is afgeleid van de begroting.
Om beter zicht te hebben op de financiële verplichtingen die worden aangegaan,
is bepaald dat de directeur Financiën en bij zijn afwezigheid zijn eerste
of tweede plaatsvervanger met betrekking tot een voornemen tot het aangaan
van verplichtingen feitelijk moet bevestigen of die verplichtingen al dan
niet een basis hebben in de begroting.
 
 Het is echter niet nodig om in alle gevallen advies te vragen aan de directeur
Financiën. Veelal hebben onderdelen van de organisatie een eigen, beperkt
budget. Die kunnen daarmee tot een bepaalde limiet zelfstandig verplichtingen
aangaan. Een advies als boven bedoeld moet dan worden gevraagd aan iemand
binnen dat onderdeel die daartoe is aangewezen. Een advies van de directeur
Financiën is alleen vereist bij overschrijding van die limiet. Uitgangspunt
hierbij zijn de limieten zoals ze van toepassing zijn bij de inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel. Die kunnen na overleg met het College worden aangepast.
 
 Indien de directeur Financiën meent dat de voorgenomen verplichting
geen basis vindt in de begroting, geeft hij geen positief advies. Als een
bestuur besluit een verplichting aan te gaan zonder een voorafgaand positief
advies, kan de Minister van Financiën van het desbetreffende land voorafgaand
toezicht instellen in die zin dat het aangaan van financiële verplichtingen
voortaan zijn instemming behoeft. Het College wordt over een en ander geïnformeerd
via de uitvoeringsrapportages, bedoeld in artikel 18. Als het College tot
de conclusie komt dat dat toezicht van de minister van Financiën ten
onrechte uitblijft of ontoereikend is kan het College die minister
adviseren over toepassing van het derde lid van artikel 20.
 
 Als vervolgens dat toezicht nog steeds uitblijft of ontoereikend is kan
het College desgewenst de raad van ministers van het Koninkrijk adviseren
te komen met een aanwijzing dat besluiten tot het aangaan van bepaalde financiële
verplichtingen de voorafgaande instemming behoeven van het College zelf. In
de praktijk zal dat beperkt blijven tot de situaties waarbij grote risico’s
worden gelopen met betrekking tot de budgettaire beheersing. Dit is de realisatie
van een sluitende gewone dienst, het niet overschrijden van de rentelastnorm
of de controle over het financieel beheer. Het College zal in ieder geval
instemming verlenen als het aangaan van de verplichting voldoet aan de eis
van het eerste lid van dit artikel. De grondslag voor dit handelen van het
College wordt gevonden in de aanwijzing van de rijksministerraad.
 Artikel 21
 Artikel 21 moet worden begrepen in samenhang met artikel 20. Beide bepalingen
beogen te waarborgen dat aan de begroting wordt vastgehouden. Artikel 20 stelt
de regel dat alleen verplichtingen die uit de begroting voortvloeien mogen
worden aangegaan. Daar voegt artikel 21 aan toe dat financiële verplichtingen
die worden aangegaan door personen die daartoe niet gemachtigd zijn, nietig
zijn.
 
 Het aangaan van financiële verplichtingen gebeurt juridisch onder
meer in de vorm van privaatrechtelijke rechtshandelingen, te weten het sluiten
van contracten. Het bestuur beslist tot het aangaan van financiële verplichtingen.
De privaatrechtelijke rechtshandeling die uit die beslissing voortvloeit,
wordt verricht door diegenen die door het desbetreffende bestuur daartoe gemachtigd
zijn. De Minister van Financiën van het desbetreffende land houdt daarvan
een openbaar register bij, dat kan worden geraadpleegd om desgewenst iemands
bevoegdheid tot het aangaan van een bepaalde rechtshandeling vast te kunnen
stellen.
 
 De overheid kan ingevolge artikel 21 bij het sluiten van contracten alleen
worden gebonden door diegenen die daartoe door het bestuur zijn gemachtigd
en in een openbaar register zijn opgenomen. In incidentele gevallen kan er
een schriftelijke machtiging worden verstrekt. Bijvoorbeeld kan dat nodig
blijken in een rechtszaak waarin een schikking met financiële gevolgen
moet worden getroffen. De contracterende burgers en het bedrijfsleven hebben
er belang bij dat zij er op mogen vertrouwen dat het contract de overheid
juridisch alleen dan niet bindt als het contract met andere personen is aangegaan
dan de in het openbare register opgenomen gemachtigden dan wel iemand met
een schriftleijke machtiging als hierboven bedoeld. Dat levert voor die burgers
en bedrijven meer duidelijkheid en zekerheid op dan in een systeem waarbij
zij tot na het sluiten van een contract moeten wachten om te weten of er een
bindend contract tot stand is gekomen. Om die reden is er niet gekozen voor
een systeem waarbij achteraf, door bekrachtiging, alsnog gebondenheid kan
worden bewerkstelligd.
 
 De introductie van het openbare register heeft voor burgers en bedrijfsleven
verstrekkende gevolgen. Het is van belang dat zij zich voorafgaande aan het
sluiten van een contract met de overheid ervan vergewissen wie gemachtigd
is om de betrokken entiteit juridisch te binden. Om hen op dat belang te wijzen,
zal bij de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel door de besturen brede voorlichting
worden gegeven over de werking van het register. Gelet op dat belang is in
artikel 21, eerste lid, bepaald dat publicatie van het register
geschiedt op de website van het Ministerie van Financiën.
 Artikel 22
 Curaçao en Sint Maarten zullen in de nieuwe constellatie een rekening
hebben bij de centrale bank van Curaçao en van Sint Maarten. Daarnaast
kunnen ze ook bankrekeningen hebben bij commerciële banken. Een van die
rekeningen moet worden aangewezen als hoofdbankrekening. Als de beschikbare
middelen van een land niet toereikend zijn zal Nederland dagelijks via de
eerder genoemde centrale bank de debetsaldi op de hoofdbankrekening aanvullen.
Over de lening bij Nederland die daardoor ontstaat wordt rente in rekening
gebracht. Die telt ook mee bij toetsing aan de normen, genoemd in artikel
15.
 Artikel 23
 Bij het financieel toezicht wordt de gehele collectieve sector in de beschouwing
betrokken. Financiële verplichtingen via rechtspersonen die behoren tot
een land kunnen van veel belang zijn voor hun financiële positie. Bij
het vaststellen of de rentelastnorm al dan niet is overschreden wordt gekeken
naar de gehele collectieve sector van het desbetreffende land. De Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het betrokken bestuur stellen
gezamenlijk vast wat tot die collectieve sector behoort. Bij de omschrijving
van wat tot de collectieve sector behoort wordt gebruik gemaakt van de definities
die de Verenigde Naties hanteren voor de internationale statistieken (het
zogenoemde System of National Accounts). In de kern komt de definitie erop
neer dat een instelling tot de collectieve sector gerekend wordt als de ontvangsten
voornamelijk afkomstig zijn uit collectieve heffingen zoals belastingen en
premies. Als de ontvangsten voor meer dan de helft afkomstig zijn van de markt,
dan is sprake van een marktpartij en niet van een onderdeel van de collectieve
sector. Deze benaderingswijze is gevolgd omdat normering pas zin heeft als
onomstotelijk vaststaat waarop de normering betrekking heeft; de definities
moeten duidelijk zijn.
 Artikel 24
 Voor de beoordeling van de financiële situatie van een land wordt
de gehele collectieve sector in ogenschouw genomen. Het kan gebeuren dat de
rentelastnorm wordt overschreden door ontwikkelingen in de collectieve sector,
niet zijnde het land zelf. Om dat te kunnen beoordelen, volstaat het niet
dat alleen wordt gekeken naar de jaarrekeningen van het desbetreffende land
maar moet ook worden gekeken naar relevante informatie over de rest van de
collectieve sector. Artikel 24 bevat een procedure met het oog op de mogelijkheid
dat voor een collectieve sector de rentelastnorm wordt overschreden. Daarbij
ligt de verantwoordelijkheid primair bij het betrokken bestuur. Dat bestuur
wordt van de relevante informatie voorzien door het centraal bureau voor de
statistiek van Curaçao onderscheidenlijk van Sint Maarten. Het Nederlandse
Centraal Bureau voor de Statistiek adviseert hierbij. De besturen informeren
op hun beurt het College en moeten daarbij zo nodig aangeven welk beleid zal
worden gevoerd ter beheersing van de rentelasten. Als een bestuur een heersende
dreiging van overschrijding van de rentelastnorm naar het oordeel van het
College niet in voldoende mate wegneemt kan het College aanbevelingen doen
aan dat bestuur over de te nemen maatregelen. In het uiterste geval kan het
College aan de raad van ministers van het Koninkrijk een aanbeveling doen
voor een te geven aanwijzing. Met het oog daarop is artikel 13, tweede, zesde
en zevende lid, van overeenkomstige toepassing verklaard. Indien in dat verband
een aanwijzing wordt gegeven, zal die gericht moeten zijn op
het tegengaan van een overschrijding van de rentelastnorm.
 Artikel 25
 In uitzonderlijke gevallen kan er reden zijn om af te wijken van dit wetsvoorstel.
Het gaat dan in het bijzonder om de normen, genoemd in artikel 15. Hierin
wordt bepaald op welke gronden het College een begroting beoordeelt. In het
geval van een natuurramp of een andere buitengewone gebeurtenis kan het echter
noodzakelijk zijn dat het bestuur in afwijking van de neergelegde criteria
toch besluiten neemt waardoor een afwijking van die normen ontstaat. Uitgangspunt
is dat hierover door het betrokken bestuur overeenstemming wordt bereikt met
de raad van ministers van het Koninkrijk. Als dat in spoedeisende gevallen
niet kan worden afgewacht kan worden volstaan met consultatie van de voorzitter
van de raad van ministers van het Koninkrijk. Als met hem geen contact mogelijk
is, kan het bestuur zelfstandig de nodige maatregelen treffen.
 Artikel 26
 In artikel 26 is de rechtsbescherming geregeld door beroep bij de Kroon
mogelijk te maken. Het schept de mogelijkheid van beroep bij de Kroon tegen
op grond van dit voorstel van rijkswet gegeven aanwijzingen en tegen beslissingen
ter zake van het al dan niet beëindigen of beperken van het in dit voorstel
van wet geregelde toezicht.
 Artikel 26 bevat de nodige waarborgen voor de kwaliteit van de bescherming
die de besturen wordt geboden in het kader van het hier aan de orde zijnde
beroep bij de Kroon. De Raad van State van het Koninkrijk stelt een advies
vast in de vorm van een ontwerp-koninklijk besluit. Het betrokken bestuur
wordt door de Raad in de gelegenheid gesteld te worden gehoord bij de voorbereiding
van het advies, en nogmaals als de Raad wordt gevraagd het ontwerp in nadere
overweging te nemen.
 Met de in het negende tot en met elfde lid opgenomen waarborgen wordt
de mogelijkheid voor de Kroon om een besluit te nemen dat afwijkt van het
ontwerpbesluit – het zogenoemde contrair gaan – aanzienlijk beperkt.
Het tiende lid bepaalt dat niet contrair gegaan zal worden voor zover het
advies van de Raad van State van het Koninkrijk uitsluitend gebaseerd is op
rechtmatigheidsgronden. Op dat punt zal dus steeds het advies van de Raad
gevolgd worden. Voor het overige zal alleen op zeer zwaarwegende, op het in
dit besluit geregelde toezicht betrekking hebbende, gronden contrair worden
gegaan. Welke gronden dat concreet kunnen zijn, zal in de praktijk moeten
blijken. De ernst van de bedenkingen van de minister over het ontwerpbesluit,
respectievelijk het nader ontwerp, zal ook naar voren komen in de correspondentie
met de Raad over het verzoek het ontwerp in nadere overweging te nemen, alsmede
in de redengeving, als het zover mocht komen, om contrair te gaan. Om misverstanden
te voorkomen is wel in het tiende lid opgenomen dat de gronden om contrair
te gaan betrekking moeten hebben op het in dit wetsvoorstel geregelde toezicht.
 Een andere waarborg is dat termijnen worden verbonden aan die mogelijkheid
van het zogenoemde contrair gaan. Daarnaast zal, in het geval het voornemen
bestaat om contrair te gaan, eerst de Raad van State van het Koninkrijk nogmaals
moeten worden geconsulteerd met een gemotiveerd verzoek. Indien er contrair
zal worden gegaan, moeten met de beslissing op het beroep ook de redenen om
contrair te gaan, alsmede de in die kwestie aan de orde zijnde adviezen van
de Raad worden gepubliceerd.
 In het twaalfde lid wordt zeker gesteld dat er geen rechtsgang op grond
van de Landsverordening Administratieve rechtspraak en de Algemene wet bestuursrecht
openstaat tegen besluiten op grond van deze rijkswet. 
 Artikel 27
 In dit artikel wordt de mogelijkheid van een voorlopige voorziening geregeld.
 Artikel 28
 Het Besluit tijdelijk financieel toezicht Nederlandse Antillen, Curaçao
en Sint Maarten beoogt door middel van artikel 32 van dat besluit zeker te
stellen dat in de Nederlandse Antillen en de eilandgebieden Curaçao
en Sint Maarten regelgeving van toepassing is op het gebied van corporate
governance die voldoet aan internationaal aanvaarde normen. Artikel 28 van
het thans voorliggende voorstel van rijkswet bevestigt dat voor de landen
Curaçao en Sint Maarten ook dergelijke regelgeving van toepassing moet
zijn.
 Artikel 29
 Bij de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel zal de rentelastnorm nog
gedurende enkele jaren niet vastgesteld kunnen worden op de wijze als gedefinieerd
in artikel 1. Omdat sprake is van nieuwe landen zijn er immers nog geen gerealiseerde
inkomsten over de drie jaren voorafgaand aan het jaar waarin de begroting
wordt ingediend. Met het oog daarop biedt artikel 29 een overgangsregeling.
In eerste instantie wordt alleen uitgegaan van de begrote inkomsten voor het
lopende jaar. De jaren daarna worden ook de inkomsten van de verstreken jaren
daar bij betrokken, en voor zover de gerealiseerde inkomsten nog niet bekend
zijn, de inkomsten die voor het desbetreffende jaar begroot waren, na alle
wijzigingen van die begroting. Vanaf het vijfde jaar na inwerkingtreding van
dit wetsvoorstel zijn de gerealiseerde inkomsten over de voorafgaande drie
jaar bekend en kan de rentelastnorm gehanteerd worden zoals die is gedefinieerd
in artikel 1.
 Artikel 30
 Bij inwerkingtreding van dit wetsvoorstel zal het bestaande College financieel
toezicht geen doorstart maken. Er komt een nieuw college dat een nieuw begin
maakt. Dit artikel creëert een startpositie voor de beoordeling door
dat nieuwe college van de financiële positie van de landen. Zo spoedig
mogelijk na inwerkingtreding van dit besluit zenden de besturen een afschrift
van de begroting voor het lopende jaar aan het College. Het College beoordeelt
die op dezelfde wijze als bij het reguliere toezicht.
 Artikel 31
 In de eerste twee leden van dit artikel wordt geregeld ten laste van welke
begroting de kosten zullen komen die samenhangen met het verstrekken van leningen
door de Nederlandse Staat als bedoeld in de artikelen 16 en 22.Het betreft
hier Hoofdstuk IV (Koninkrijksrelaties) van de rijksbegroting.
 Het derde lid legt vast op welke wijze de afronding plaatsvindt van de
schuldsanering die is overeengekomen.
 Artikel 33
 Het toezicht zoals het in dit wetsvoorstel wordt geregeld is geen doel
op zich. Het is er op gericht de instituties van de nieuwe landen zo te laten
functioneren en hun bestuurlijke werkwijze zo te organiseren dat het toezicht
op termijn overbodig wordt. Daarom zijn in artikel 33 bepalingen opgenomen
over evaluatie, voortzetting, beperking en beëindiging van het toezicht.
Het toezicht dient te bevorderen dat de landen structureel voldoen
aan de in artikel 15 genoemde normen. Deze normen dienen ook te worden verankerd
in de eigen wetgeving van de landen.
 Beslissingen over voortzetting, beperking of beëindiging van het
toezicht worden genomen door de raad van ministers van het Koninkrijk na een
voorafgaande evaluatie. Die evaluatie wordt uitgevoerd door een uit onafhankelijke
deskundigen samengestelde commissie. De commissie bestaat uit vier leden waaronder
de voorzitter. Nederland,Curaçao en Sint Maarten wijzen gezamenlijk
de voorzitter aan voor benoeming en daarnaast elk nog een van de andere leden.
 Vijf jaar na de inwerkingtreding van dit voorstel van wet wordt voor de
eerste maal een beslissing genomen over voortzetting, beperking of beëindiging
van het toezicht. Zolang het toezicht niet geheel is beëindigd, moet
daarna tenminste elke drie jaar opnieuw een beslissing worden genomen. De
raad van ministers van het Koninkrijk kan naar aanleiding van een daartoe
strekkend advies van de evaluatiecommissie of gemotiveerd verzoek van Curaçao
of Sint Maarten beslissen tot een kortere periode dan die drie jaar. Beslissingen
om vast te houden aan een periode van drie jaar worden gemotiveerd.
 
 De beslissingen over voortzetting, beperking of beëindiging van het
toezicht worden voor Curaçao en Sint Maarten afzonderlijk genomen.
De raad van ministers van het Koninkrijk kan slechts gemotiveerd afwijken
van het advies van de evaluatiecommissie op basis van gronden ontleend aan
de in artikel 15 van dit voorstel van wet genoemde normen. Extra bescherming
is dat Curaçao dan wel Sint Maarten tegen beslissingen over al dan
niet voortzetting en beperking van het toezicht beroep bij de Kroon kunnen
instellen.
 De evaluatiecommissie hoort, alvorens advies uit te brengen, het bestuur
van Curaçao respectievelijk Sint Maarten. De commissie vermeldt deze
bezwaren en motiveert in voorkomende gevallen waarom daaraan geen gevolg is
gegeven.
 
 Voor beslissingen over voortzetting,beperking of beëindiging van
het toezicht wordt door de raad van ministers van het Koninkrijk een oordeel
geveld over de vraag of er structureel wordt voldaan aan de in artikel 15
van dit voorstel van wet genoemde normen. In het elfde lid van artikel 33
is bepaald hoe er structureel aan die normen kan worden voldaan. Daarvan zal
sprake zijn als er gedurende ten minste de laatste drie achtereenvolgende
jaren geheel aan de normen is voldaan en die normen eveneens in de eigen wetgeving
zijn verankerd. Bij zijn oordeel houdt de evaluatiecommissie rekening met
eventuele omstandigheden die aan het voldoen aan de normen in de weg hebben
gestaan voor zover het betreft omstandigheden die niet aan Curaçao
respectievelijk Sint Maarten zelf zijn te wijten. Ook beziet de evaluatiecommissie
bij zijn beoordeling in hoeverre er door de landen zelfstandig aan de normen
van artikel 15 is voldaan. Dat kan blijken uit de door het College uitgebrachte
adviezen en rapportages en uit de eventuele, op grond van dit voorstel van
wet gegeven aanwijzingen.
 
 Naast een oordeel over de voortzetting, beperking of beëindiging
van het toezicht geeft de evaluatiecommissie zo nodig een aanbeveling over
het tijdstip van de volgende evaluatie. De evaluatiecommissie geeft in voorkomende
gevallen eveneens aanbevelingen over maatregelen die bevorderen dat Curaçao
en Sint Maarten aan de normen kunnen voldoen en, indien nodig met het oog
op een optimale uitvoering van deze wet, over het uit te oefenen toezicht.
Dit laatste kan aanleiding zijn gebruik te maken van de mogelijkheid tot het
stellen van beleidsregels of het geven van algemene of bijzondere aanwijzingen
zoals geregeld in het vierde lid van artikel 4. 
 Voor het geval dat de evaluatiecommissie van oordeel is dat het toezicht
niet kan worden beëindigd, geeft zij eveneens een oordeel over de vraag
of de toepassing van een of meer bepalingen van deze wet achterwege kan blijven
en welke het betreft.
 Artikel 34
 De wet zal inwerkingtreden op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.
Dat zal hetzelfde tijdstip zijn als dat waarop de artikelen I en II van de
Rijkswet wijziging Statuut in verband met de opheffing van de Nederlandse
Antillen in werking treden.
 Artikel 35
 Als gevolg van artikel 33 zal deze wet op enig moment niet meer worden
toegepast. Om zeker te stellen dat de wet dan is vervallen zal die dan bij
koninklijk besluit vervallen worden verklaard. In de praktijk kan dat hetzelfde
koninklijke besluit zijn als dat op grond waarvan het nog op grond van deze
wet bestaande toezicht niet meer van toepassing zal zijn.
 
 De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 A. Th. B. Bijleveld-Schouten
 De minister van Financiën,
 W. J. Bos