Verpakkingsbeleid; Brief staatssecretaris met antwoorden op vragen die door de verschillende fracties zijn gesteld
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28694, nr. 23

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

23-03-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

28694 nr. 23

14-03-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Het stimuleren van meermaligheid van drankenverpakkingen
op vrijwillige basis (PVDA)1.1. Opvattingen Europa en vrijwillige actie zonder interventie
van de overheid1.2. Mogelijke acties van de overheid1.3. Financiële prikkels1.3.1. Positieve financiële prikkels1.3.2. Negatieve financiële prikkels1.4. Voorlichting1.5. Conclusie2. Zwerfafvalbestrijding2.1. Metingen zwerfafval en samenstelling daarvan (VVD
4, 22, 25, 26, 28)2.2. Handhaving zwerfafval (VVD 42, 43, CDA)2.3. Voorlichtingscampagnes zwerfafval (VVD 18)2.4. Infrastructuur zwerfafval (VVD 19)2.5. Inleverpunten voor statiegeldblikjes en PET-flesjes
(VVD 20)2.6. Milieuaspecten zwerfafval (VVD 23)2.7. Overige maatregelen ter voorkoming en opruimen
van zwerfafval (VVD 29, 45, CDA)2.8. Producentenverantwoordelijkheid en wettelijke
basis zwerfafvalbeleid (VVD 30, 31, 45, 46, 49, SP, CDA)3. Zwerfafval in relatie tot de invoering van statiegeld
(VVD 21, 33)4. Statiegeld (VVD 3, 6, 10, 11, 24, 27, 39, 41,
57)5. Afvalstoffenheffing (VVD 1, 14, 17, 34, 35, SP)6. Verplichtingen t.a.v. verschillende onderdelen
van kunststof (VVD 2, 47, 51, 54, 55)7. Verplichtingen t.a.v. andere materialen (VVD 5,
13) en verplichtingen t.a.v. mededeling en rapportage (SP)8. De lange termijn studie van (PWC) (VVD 7, 8, 15,
16, 32, 48)9. Europese context (VVD 9, 12, 36, 37, 38, 56)10. Handhaving, totstandkoming van afspraken en administratieve
lasten (VVD 40, 50, 52, 53, 58)11. Verschillen tussen ontwerpbesluit en het definitieve
besluit (SP)12. Voorlichtingscampagne over gescheiden afvalinzameling
(SP)Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 28694, nr. 23 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28694Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 67 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 694Verpakkingsbeleidnr. 23BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING
EN MILIEUBEHEERAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 maart 2006In bovengenoemde brief (06-VROM-B-003) geeft de griffier van de commissie
voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer aan dat in genoemde
commissie is besloten een kort schriftelijk overleg te houden over het verpakkingendossier1.Met deze brief ga ik in op de vragen die door de verschillende fracties
naar voren zijn gebracht.Om het inzicht in de samenhang van de reacties op deze vragen te vergroten,
ga ik in het onderstaande in op een aantal afzonderlijke onderwerpen waarin
de antwoorden op de diverse vragen zijn verwerkt. Ik verwijs daarbij zo veel
mogelijk naar de partij die vragen over de betreffende onderwerpen stelde.1. Het stimuleren van meermaligheid van drankenverpakkingen
op vrijwillige basis (PVDA)1.1. Opvattingen Europa en vrijwillige actie zonder interventie
van de overheidVooraf moet worden vastgesteld dat, zoals ik u in mijn brief van 20 augustus
2004 (TK 2003–2004, 28 694, nr. 8) heb aangegeven, de kans dat
Nederland een eventuele procedure bij het Europese Hof zou winnen bij het
eventueel verplicht voorschrijven van meermalige verpakkingen beperkt is.
Dit op grond van de opvattingen van de Europese Commissie over de interpretatie
van de Europese verpakkingenrichtlijn en eerdere uitspraken van het Europese
Hof naar aanleiding van verschillen in opvatting over de mogelijkheden die
genoemde richtlijn biedt.Dat houdt in dat meermaligheid alleen op vrijwillige basis gestimuleerd
kan worden. Zo kan het bedrijfsleven zowel op eenmalige als op meermalige
grote verpakkingen statiegeld heffen. Als het op meermalige verpakkingen een
veel lager statiegeld zou heffen dan op eenmalige zou meermaligheid worden
bevorderd.1.2. Mogelijke acties van de overheidOnder meer in het onderzoek in augustus 2004 dat bureau CE in opdracht
van de Vereniging Nederlandse Frisdrankenindustrie (NFI) heeft uitgevoerd,
is vastgesteld dat er milieuverlies optreedt indien van meermalige naar eenmalige
verpakkingen van grote flessen frisdrank en water wordt overgegaan. Er zijn
voor de overheid globaal twee varianten denkbaar meermaligheid te stimuleren
indien dat op vrijwillige basis onvoldoende gebeurt:• De overheid geeft een financiële prikkel die het mogelijk
maakt om een gelijke of zelfs lagere prijs te bewerkstelligen voor meermalige
verpakkingen;• In voorlichting vanuit de overheid wordt het milieuvoordeel van
meermalige verpakkingen en de condities waaronder dat geldt, naar voren gebracht.1.3. Financiële prikkelsM.b.t. een eventuele financiële prikkel kan een onderscheid worden
gemaakt in positieve en negatieve financiële prikkels1.3.1. Positieve financiële prikkelsEen positieve prikkel zou de vorm kunnen hebben van een subsidie waarbij
de overheid meermalige verpakkingen goedkoper maakt dan eenmalige verpakkingen.
Dat betekent dat vanuit de algemene middelen dan wel gecompenseerd via een
doelheffing middelen daarvoor ter beschikking zouden worden gesteld.Ik ben van mening dat dit om meerdere reden niet aan de orde is.In de eerste plaats zou Brussel bezwaren kunnen maken omdat zoiets als
staatssteun zou kunnen worden gedefinieerd. Maar ook al zou dat niet aan de
orde zijn dan kan alleen een substantieel verschil in de prijs tussen eenmalige
en meermalige verpakkingen tot een betekenisvolle verschuiving leiden. Er
zou zo een lastenverzwaring ontstaan, dan wel via een verhoging van de algemene
lasten, dan wel indirect wanneer er sprake zou van een specifieke doelheffing
om deze subsidie mogelijk te maken.Tot slot ontstaat een systeem met een verhoging van administratieve lasten
waarbij het effect van de bedoelde maatregel gegeven het eerste punt geheel
onzeker is; met andere woorden, naast een algemene lastenverhoging ook een
verhoging van administratieve lasten die zeker is terwijl het beoogde inhoudelijke
effect geheel onzeker is.1.3.2. Negatieve financiële prikkelsEen negatieve financiële prikkel zou kunnen bestaan uit een belasting
op eenmalige verpakkingen, ecotax. Maar ook een verhoging van de verbruiksbelasting
zou hetzelfde effect kunnen hebben. Verder zou een differentiatie in belasting
kunnen worden toegepast: een lage belasting voor meermalige verpakkingen en
een hoge voor eenmalige.Wat betreft de effecten van ecotax m.b.t. het onderwerp zwerfafval, is
van belang de zeer onlangs afgeronde studie die ik door bureau CE heb laten
verrichten naar de mogelijke effecten van een ecotaxheffing en die ik u als
bijlage bij deze brief aanbied1.CE heeft de effecten onderzocht van twee varianten van een ecotax met
een hoogte van € 0,10 en € 0,25 per blikje of flesje.
Het primaire doel van deze studie was overigens niet om te bezien in hoeverre
ecotax gecombineerd met een vrijwillig statiegeldsysteem het gebruik van meermalige
verpakkingen zou kunnen bevorderen, maar of de combinatie ecotax/statiegeld
zou kunnen leiden tot een effectieve afname van de hoeveelheid flesjes en
blikjes in het zwerfafval. De hoofdconclusies zijn dat een ecotax
minder effectief is dan verplicht statiegeld, dat de effecten minder zeker
zijn, en dat het effect afneemt naarmate de ecotax lager is. De administratieve
lasten van een ecotax/statiegeldsysteem zijn iets hoger dan van een verplicht
statiegeld systeem. De werking van een ecotax/statiegeldsysteem berust op
het feit dat sommige partijen liever vrijwillig statiegeld heffen dan een
ecotax betalen en statiegeld een effectieve manier is om zwerfafval van blikjes
en flesjes te verminderen, zo blijkt uit eerder onderzoek van CE.De effecten van een ecotax zijn afhankelijk van gedragsreacties van producenten,
detailhandel en consumenten. De interactie tussen deze partijen maakt het
precieze effect onvoorspelbaar. Desalniettemin is in deze studie een poging
gedaan om de effecten in te schatten. Een ecotax van € 0,10 zal
naar inschattingen van CE het aantal blikjes en flesjes in het zwerfafval
met 20% tot 60% kunnen doen afnemen. Een ecotax van € 0,25
zal kunnen resulteren in een afname van 40%–80%. Verplicht
statiegeld kan een resultaat van 80% bereiken. De resultaten voor de
ecotaxopties zijn volgens CE sterk afhankelijk van het gedrag van betrokken
actoren. Wanneer deze partijen zich strategisch gaan verzetten tegen statiegeld
is een lager effect te verwachten dan bij een puur economische optimalisatie.
Verplicht statiegeld is veel minder gevoelig voor strategisch gedrag, aldus
CE.De vraag is of de resultaten van deze studie gebruikt kunnen worden om
een nadere inschatting te geven van het effect van een belasting op het stimuleren
van meermalige verpakkingen.Het is bijvoorbeeld mogelijk om frisdrank in dezelfde verpakking in drie
varianten van ecotax te brengen:1. Hoge ecotax op een eenmalige fles zonder statiegeld en dus niet meermalig
en ook zonder materiaalhergebruik;2. Lage ecotax op een eenmalige fles met statiegeld die dus wordt teruggebracht
met materiaalhergebruik, maar niet meermalig is;3. Geen ecotax op een meermalige fles met statiegeld.Theoretisch lijken hierbij grosso modo dezelfde effecten te zullen optreden
als in de CE-studie genoemd. Daarbij zou uiteraard van hogere ecotaxen dan
onderzocht in de studie ook een groter effect mogen worden verwacht.Dat neemt niet weg dat een aantal onzekerheden blijft bestaan in de reactie
van de economische actoren: als de markt zo samenwerkt dat er alleen frisdrank
in eenmalige flessen zonder statiegeld komt, ontstaat er alleen een voor de
consument kostprijsverhogend effect zonder dat meermaligheid wordt gestimuleerd.Daarnaast geldt overigens nog dat invoering van een nieuwe belasting ook
de nodige tijd zal vergen.De vraag of tot invoering van enigerlei vorm van een dergelijke ecotax
moet worden overgegaan is mede afhankelijk van de vraag of partijen tot een
afspraak kunnen komen waarbij zowel het zwerfafvalprobleem op een adequate
wijze wordt aangepakt en daarnaast tot een effectief inzamelsysteem van kleine
flesjes kan worden gekomen. Indien zo’n overeenstemming wordt bereikt
en dus flinke milieuwinst wordt geboekt, ligt het niet voor de hand tot invoering
van een ecotax over te gaan.Indien er geen overeenstemming wordt bereikt, heeft invoering van verplicht
statiegeld volgens eerder genoemd Besluit, waarbij is voorzien in een differentiatie
in statiegeld om het gebruik van meermalige verpakkingen te bevorderen, mijn
voorkeur.1.4. VoorlichtingVia een voorlichtingscampagne zou de overheid theoretisch het gebruik
van meermalige verpakkingen kunnen stimuleren. Daarbij gaat het wel om een
heel specifieke categorie producten, namelijk fris en water (bier verschijnt
al voor een zeer groot deel in meermalige verpakkingen op de markt). Immers
voor andere producten in de consumentenmarkt is niet of nauwelijks
sprake van meermalige verpakkingen. De vraag is of zo’n campagne daadwerkelijk
effectief is en wel in voldoende mate leidt tot de gewenste gedragsverandering
bij consumenten. Daar komt nog bij dat voorwaarde ook is dat deze producten
daadwerkelijk op de markt verschijnen in een meermalige verpakking. Immers
voorlichting waarbij het gebruik van producten wordt gepromoot die niet of
nauwelijks op de markt zouden verschijnen, is zinloos. Ik heb evenwel geen
aanwijzingen dat het bedrijfsleven bereid is de consument die keuze te bieden.
Eerder is het tegendeel het geval. Ergo een voorlichtingscampagne vanuit de
overheid lijkt ook vanuit dit opzicht niet op zijn plaats.1.5. ConclusieHet geheel overziend kom ik tot de volgende conclusies:• Het verplichten van meermaligheid is niet aan de orde gegeven de
opvattingen van de Europese Commissie en de uitspraken van het Europese Hof.• Vrijwillig zal het bedrijfsleven niet overgaan op het stimuleren
van meermalige systemen tenzij het meent daarmee een economisch voordeel te
kunnen behalen.• De overheid kan theoretisch meermaligheid stimuleren, maar in de
praktijk zal dat niet of onvoldoende werken om de volgende redenen:• Subsidies stuiten waarschijnlijk op bezwaren van Brussel maar brengen
ook lastenverhogingen met zich mee terwijl het effect onzeker is;• Ecotaxen (of andere vormen van belasting) hebben in deze specifieke
situatie een onzeker effect en zijn minder effectief dan statiegeld;• Ecotax is onnodig indien partijen overeenstemming bereiken over
een totaal pakket maatregelen inclusief de aanpak van zwerfafval en inzameling
van kleine flesjes;• Een ecotax is overbodig als geen overeenstemming wordt bereikt
omdat dan een verplicht en bovendien gedifferentieerd statiegeld wordt ingevoerd
dat meermaligheid stimuleert;• Voorlichting is niet reëel zolang de markt zelf niet bereid
is te zorgen voor voldoende keuze voor de consument tussen een- en meermalige
verpakkingen.Mijn conclusie luidt dan ook dat ik gegeven het voorgaande thans geen
specifieke mogelijkheden voor de overheid zie om meermaligheid op vrijwillige
basis te bevorderen. Tot slot merk ik nog op dat de conclusies t.a.v. ecotax
uitsluitend gelden m.b.t. de hier onderzochte specifieke situatie namelijk
of ecotax gecombineerd met statiegeld zou kunnen resulteren in een afname
van het aantal flesjes en blikjes in het zwerfafval dan wel het gebruik van
meermalige verpakkingen zou kunnen bevorderen. Een inzet van ecotax op een
andere wijze bijvoorbeeld als een soort verwijderingsbijdrage waarmee ook
een zekere sturing kan worden bereikt is daarmee niet per definitie op voorhand
uitgesloten.2. Zwerfafvalbestrijding2.1. Metingen zwerfafval en samenstelling daarvan (VVD
4, 22, 25, 26, 28)De meting van de hoeveelheid zwerfafval vindt vanaf 2002 jaarlijks
plaats door bureau Oranjewoud op 340 meer vervuilde plaatsen in Nederland.
Bij de meting worden in stroken van 100 bij 5 tot 25 meter de zwerfafvalcomponenten
geteld op tien verschillende soorten locaties. De 340 plekken zijn geheim
om te voorkomen dat bij bekendheid van de locaties door extra opruimactiviteiten
een vertekend beeld ontstaat.De meting is uitsluitend bedoeld om overig zwerfafval qua aantallen stuks
te meten. De meting is niet geschikt om mutaties in deelcomponenten als flesjes en blikjes uit af te leiden. Verder mogen er geen algemeen
geldende reductie uitspraken over heel Nederland van worden afgeleid omdat
het als aangegeven gaat om meer vervuilde plaatsen. Van jaar op jaar wordt
de methode verbeterd op grond van de ervaringen in de praktijk. In de meting
is het aantal stuks kauwgom (84%) en sigarettenpeuken (15%)
zeer dominant aanwezig. De visueel het meest in het oog springende elementen
(waaronder blikjes en flesjes) vormen slecht 0,7% van de getelde stuks
zwerfafval. Een gerichte schoonmaakactie om jarenlang aangeplakte kauwgom
te verwijderen, geeft dus een flinke reductie in het aantal getelde stuks
zwerfafval te zien, maar zal visueel veel minder effect hebben. De constatering
van de Commissie Verpakkingen dat de hoeveelheid overig zwerfafval met 39%
is afgenomen geldt voor druk bezochte plaatsen waar relatief veel zwerfafval
vrijkomt. Ik heb in mijn brief van 15 december 2005 geen expliciete getallen
uit onderzoeken, noch afkomstig van de Commissie Verpakkingen genoemd omdat
ik wil voorkomen dat dit soort afzonderlijke getallen een eigen leven gaan
leiden.De aandacht is qua resultaat nogal gericht op flesjes en blikjes ook al
is het aandeel in het zwerfafval maar klein en wordt 86% van het blik
gerecycled. Dit omdat deze verpakkingen naast andere zaken als stukken plastic,
kranten etc. sterk in het oog springen en ook omdat er een heel makkelijke
methode is om het aantal daarvan in het zwerfafval waarneembaar te beperken,
namelijk het instellen van statiegeld.Dat wil uiteraard niet zeggen dat wanneer alle flesjes en blikjes zouden
zijn opgeruimd daarmee het zwerfafvalprobleem vrijwel is opgelost.In het beleid dat in de praktijk wordt gevoerd om zwerfafval te voorkomen
en op te ruimen wordt daarom aandacht besteed aan alle componenten, dus niet
alleen aan flesjes en blikjes maar ook aan andere rommel en aan de qua aantallen
meer dominant aanwezige peuken en kauwgom. Dat de aandacht ook op andere componenten
gericht is, blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat in het laatste onderzoek
van Oranjewoud naar voren komt dat juist het aantal peuken en kauwgom veel
sterker is afgenomen dan andere componenten als flesjes en blikjes.Specifiek voor blikjes en flesjes werd het aantal afgeleid uit vanaf 2001
door bureau Trendbox gehouden enquêtes onder een representatieve groep
van ongeveer 850 Nederlanders. Later is besloten deze enquête niet meer
te hanteren als basis omdat er van jaar op jaar onverklaarbare schommelingen
plaatsvonden in het aantal afgeleide blikjes en flesjes in zwerfafval. Ik
heb u daarover geïnformeerd in mijn brief van 17 juni 2004 (TK 2003–2004,
28 694, nr. 6).Beide meetmethoden, zowel die van Oranjewoud als die van Trendbox, zijn
afgeleid uit een wetenschappelijk studie van een breed samengestelde onderzoeksgroep
bestaande uit vier onderzoeksbureaus te weten PriceWaterhouseCoopers, De Straat,
NFO-Trendbox en CE. Deze studie, «Inzameling en beloningssystemen ter
vermindering van zwerfafval» is in oktober 2001 afgerond. Vervolgens
is in het Convenant Verpakkingen III in een monitoringprotocol uitgebreid
beschreven hoe de twee genoemde monitoringsystemen werken.2.2. Handhaving zwerfafval (VVD 42, 43, CDA)Het handhaven van het gedrag m.b.t. het veroorzaken van zwerfafval is
zeker van belang. Indien de indruk zou bestaan dat er toch nooit wordt gehandhaafd,
is dat een slecht signaal naar potentiële veroorzakers van zwerfafval.
Tegelijkertijd moet worden geconstateerd dat het effectief handhaven, dat
wil zeggen het op heterdaad betrappen van overtreders, wil men grote aantallen
bereiken zeer kostbaar zal zijn. Gemeenten kunnen niet op alle plekken waar
zwerfafval ontstaat constant handhaven. Er zal dus moeten worden gezocht naar
gerichte acties op specifieke plekken en op specifieke tijdstippen. Het naar
verwachting binnenkort beschikbaar komen van de mogelijkheid van
het opleggen van een bestuurlijke boete, waarbij gemeenten zelf de opbrengst
van de boete kunnen behouden, zal gemeenten ongetwijfeld stimuleren om vaker
en effectiever te handhaven. De parlementaire behandeling van het wetsontwerp
bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte is nog niet afgerond, dus
kan dit instrument thans dan ook nog niet worden toegepast. Van verscherpte
handhaving kan ook een preventieve werking uitgaan omdat potentiële veroorzakers
van zwerfafval dan weten dat verkeerd gedrag beboet wordt.T.a.v. van het aantal boetes specifiek voor overtredingen m.b.t. zwerfafval
in algemene zin geldt dat deze tot voor kort niet in een aparte feitencode
werden geregistreerd en dus ook niet kan worden aangegeven om hoeveel boetes
het gaat en welke trend daar in is. Wel is er sprake van registratie van overtredingen
specifiek in recreatiegebieden. Daarbij gaat het om enkele tientallen boetes
per jaar en is er sprake van een stijgende tendens in het aantal uitgereikte
boetes.Sinds 1 januari 2006 bestaat ook de feitcode: straatafval achterlaten
in de openbare ruimte zonder gebruik te maken van de van gemeentewege of anderszins
geplaatste of voorgeschreven bakken, manden of soortgelijke voorwerpen. Over
deze feitcode zijn thans nog geen cijfers beschikbaar.Overigens is in het convenant zwerfafval geen intensivering van de hoeveelheid
mensen en middelen op gemeentelijk niveau afgesproken. Ik verwacht dat, indien
er een substantiële financiële bijdrage van het bedrijfsleven komt
om zwerfafval te voorkomen en op te ruimen, ook de handhaving via de inzet
van meer menskracht op een hoger niveau zal kunnen komen.2.3. Voorlichtingscampagnes zwerfafval (VVD 18)Nederland Schoon heeft de afgelopen jaren via allerlei publiekscampagnes
en het op zeer veel plaatsen neerzetten van afvalbakken intensief campagne
gevoerd om zwerfafval te voorkomen. Het effect is in elk geval een grote naamsbekendheid
van Nederland Schoon en de zichtbare aanwezigheid van de bakken van Nederland
Schoon. Het directe effect van de campagne van Nederland Schoon op de hoeveelheid
zwerfafval is evenwel niet te meten. Niet alleen omdat niet duidelijk is welk
effect uitgaat van de specifieke acties van Nederland Schoon t.o.v. andere
acties van burgers, gemeenten, actiegroepen en t.o.v. het opruimen van zwerfafval
met name door gemeenten. Het grootste probleem is wellicht dat is gebleken
dat ondanks de vele onderzoeken het in het algemeen niet mogelijk is om enigszins
betrouwbaar aan te geven met hoeveel procent de hoeveelheid zwerfafval in
het algemeen is teruggelopen.2.4. Infrastructuur zwerfafval (VVD 19)Of het huidige aantal afvalbakken in Nederland voldoende capaciteit biedt
om, zoals wordt gevraagd, al het zwerfafval in Nederland weg te gooien, is
moeilijk te beoordelen omdat het aantal benodigde bakken van plaats tot plaats
zal verschillen. Het kenmerk van zwerfafval is dat het ten onrechte ergens
buiten de bakken om wordt weggegooid. Van de consument mag verwacht worden
dat hij zijn afval meeneemt en in een afvalbak deponeert. Dat hoeft niet perse
een afvalbak in de openbare ruimte te zijn. Daarnaast is van belang de frequentie
waarmee afvalbakken in de openbare ruimte worden geleegd. Dat is een zaak
van de gemeentelijke afvalinzameling of andere terreinbeheerders. Indien zou
blijken dat zwerfafval ontstaat omdat er onvoldoende afvalbakken zijn, dan
wel dat deze niet vaak genoeg zouden worden geleegd, dan zal allereerst de
terreinbeheerder daar wat aan moeten doen. Overigens is mijn indruk dat weliswaar
soms niet geleegde bakken zorgen voor zwerfafval, maar dat ook veel
zwerfafval wordt aangetroffen op plekken waar voldoende ruimte in de bakken
aanwezig is.2.5. Inleverpunten voor statiegeldblikjes en PET-flesjes
(VVD 20)Indien statiegeld wordt ingevoerd is het aan het bedrijfsleven om te bepalen
hoeveel inzamelpunten nodig zijn. Ik kan mij zeer wel voorstellen dat de huidige
infrastructuur bij supermarkten daarvoor toereikend is.2.6. Milieuaspecten zwerfafval (VVD 23)Het terugdringen van de hoeveelheid zwerfafval hangt nauw samen met de
wens om de leefbaarheid te vergroten. Zwerfafval is, naast hondenpoep één
van de grootste ergernissen. Het afwegen van de verhoging van de leefbaarheid
veroorzaakt door vermindering van de hoeveelheid zwerfafval kan niet met dezelfde
maatstaf worden gemeten als een mogelijke extra CO2-uitstoot door
extra transportbewegingen. Ditzelfde geldt uiteraard voor veel andere maatschappelijk
en politieke prioriteiten die mogelijk ook extra CO2-uitstoot met
zich brengen.2.7. Overige maatregelen ter voorkoming en opruimen
van zwerfafval (VVD 29, 45, CDA)Voor de preventie van zwerfafval is een gedragsverandering van dat (kleine)
deel van de Nederlandse bevolking dat zwerfafval veroorzaakt van belang. Intensieve
campagnes van de Stichting Nederland Schoon hebben nog niet het gewenste effect
gehad. In het kader van de subsidieregeling aanpak milieudrukvermindering
(SAM-regeling) worden al een aantal jaren subsidies verleend aan gemeenten
om de situatie t.a.v. zwerfafval in kaart te brengen en tevens programma’s
uit te voeren om zwerfafval te voorkomen en op te ruimen. Hierbij wordt intensief
samengewerkt tussen «uitvoerende organisaties» van betrokken partijen
in een zogenaamde «Uitvoeringsagenda zwerfafval». Daarbij zijn
betrokken de NVRD, waarin met name de gemeentelijke belangen zijn vertegenwoordigd,
Stichting Nederland Schoon namens het bedrijfsleven en Senter-Novem namens
het Ministerie van VROM. In dat kader worden ook de maatregelen besproken
die nodig zijn om de hoeveelheid zwerfafval verder te reduceren, rekening
houdend met ieders eigen verantwoordelijkheid. Daarbij wordt ook aandacht
besteed aan de integratie van de aanpak van zwerfafval in het beheer van de
openbare ruimte. Het regelmatig schoonhouden van de openbare ruimte door vaak
genoeg te vegen, papier te prikken, schoon te maken etc. is van groot belang
omdat vuil ook extra vuil aantrekt, terwijl van een goed verzorgde openbare
ruimte op zich al een zekere preventieve werking uitgaat. Ook zullen gemeenten
in dat kader burgers betrekken bij het schoonhouden van openbare ruimtes zoals
nu al regelmatig te zien is uit perspublicaties over actieve betrokkenheid
van burgers in diverse gemeenten. Juist in zo’n afstemmingsoverleg op
uitvoerend niveau kunnen zowel integrale instrumenten worden uitgewerkt als
instrumenten die heel specifiek een afzonderlijk probleem aanpakken. Zoals
de specifieke aanpak voor deelcomponenten sigarettenpeuken en kauwgom, die
niet alleen moeilijk te verwijderen zijn, maar bovendien vaak op een beperkt
aantal specifieke punten vrijkomen. Verder verdient het gericht schoonmaken
aandacht. Waar worden wel, waar juist niet (extra) bakken neergezet? Hoe gaan
we om met minder drukke plekken? Wat is de directe verantwoordelijkheid van
bijvoorbeeld winkels en waar moet juist de gemeente zich meer inzetten? Allemaal
vragen de zich bij uitstek lenen voor bespreking in het overleg over de uitvoeringsagenda
zwerfafval.2.8. Producentenverantwoordelijkheid en wettelijke
basis zwerfafvalbeleid (VVD 30, 31, 45, 46, 49, SP, CDA)In het Convenant Verpakkingen III zijn de expliciete verantwoordelijkheden
van de verschillende actoren t.a.v. de vermindering van zwerfafval vastgelegd.
Zo gold t.a.v. de vermindering van het aantal flesjes en blikjes in het zwerfafval
een verplichting van het Bedrijfsleven dit aantal terug te brengen met 80%.De aanpak van zwerfafval berust in het algemeen op het uitgangspunt dat
er sprake is van een gedeelde verantwoordelijkheid van gemeenten en bedrijfsleven.
Dat betekent bijvoorbeeld dat de producent, zoals ook is aangegeven in het
Besluit beheer verpakkingen en papier en karton, verantwoordelijk is voor
het nemen van maatregelen die er op gericht zijn het ontstaan van zwerfafval
zoveel mogelijk te voorkomen. Daarbij is het uiteraard niet zo dat van de
producent verwacht wordt dat hij er voor zorgt dat er nooit meer enig zwerfafval
van zijn verpakkingen of producten in de openbare ruimte te vinden is. Wel
wordt hij geacht er voor te (laten) zorgen dat het zwerfafval van de producten
of verpakkingen die hij op de markt brengt niet boven een algemeen geaccepteerd
streefniveau uitkomt. Zo was bijvoorbeeld eerder genoemde 80% vermindering
van het aantal flesjes en blikjes in het zwerfafval als taak voor het bedrijfsleven
afgesproken. Voor andere rommel die niet afkomstig is van verpakkingen of
producten, zoals hondenpoep, veegvuil, onkruid etc. geldt een directe verantwoordelijkheid
voor de gemeenten.In antwoord op de vraag wat mijn mening is over reclames waarin het maken
van zwerfafval wordt gepromoot, hoe zich dat verhoudt tot de doelstelling
van producentenverantwoordelijkheid en wat ik daar aan ga doen, deel ik u
mee dat ik van mening ben dat reclame waarin zwerfafval wordt gepromoot niet
passen in genoemde doelstelling. Ik ga er vanuit dat bedrijven elkaar aanspreken
op dit onwenselijk gedrag.Zoals ik u in mijn brief van 27 januari jl. heb aangegeven heb ik
de heer Rinnooy Kan verzocht gesprekken met bedrijfsleven en gemeenten te
voeren om tot goede afspraken te komen over zwerfafval. Daarbij zal het, in
tegenstelling tot mijn eerdere verwachting overigens niet mogelijk zijn al
op zeer korte termijn tot afspraken te komen, gegeven de complexiteit van
de materie en de bestaande verschillen in opvatting tussen partijen. Ik hecht
daarbij zeer aan een inschatting van de gesprekspartners zelf van de tijd
die zij nodig achten om tot nadere resultaten te kunnen komen. Voor mij zal
de doorslag geven om al dan niet over te gaan tot het instellen van statiegeld
de vraag of er voldoende vertrouwen is dat het zwerfafval nu op korte termijn
daadwerkelijk wordt opgeruimd. Dat kan niet zonder een substantiële extra
inspanning bij het opruimen daarvan en dat kan niet zonder de beschikbaarheid
van voldoende financiële middelen daarvoor.Tot voor kort waren over verpakkingen die in het zwerfafval voorkomen
expliciet afspraken gemaakt in het Convenant Verpakkingen III. Het ligt voor
de hand, ook al is het convenant nu afgelopen, dat deze aanpak van het zwerfafval
wordt gecontinueerd. Daarnaast is het van belang dat de basis wordt verbreed:
zwerfafval bestaat niet alleen uit verpakkingen, maar ook uit andere producten
zoals sigarettenpeuken en kauwgom, terwijl er daarnaast ook andere rommel
op straat wordt aangetroffen zoals hondenpoep, veegvuil en onkruid. Uitgangspunt
is dat op vrijwillige basis tot goede afspraken wordt gekomen om een effectieve
aanpak te bereiken. Daarbij gaat het niet zo zeer om het milieudoel van het
recyclen van afval dat in het Besluit beheer verpakkingen en papier en karton
afdoende is geregeld maar vooral om afspraken die uiteindelijk resulteren
in een goede kwaliteit van de openbare ruimte. In het Besluit beheer verpakkingen
en papier en karton is statiegeld de stok achter de deur, een ultimum remedium
om zwerfafval van een bepaalde categorie verpakkingen te voorkomen. In artikel
3 van het Besluit is daarnaast opgenomen dat tot de preventie
van verpakkingen ook wordt gerekend dat het ontstaan van zwerfafval zoveel
mogelijk wordt voorkomen. Dat betekent bijvoorbeeld dat producenten en importeurs
krachtens het Besluit min of meer gedwongen worden een ketenbenadering te
volgen waarbij preventie van zwerfafval al in de ontwerpfase van een product
aan de orde is. Mocht blijken dat op basis van vrijwilligheid en de bestaande
regelgeving niet tot goede afspraken kan worden gekomen, dan zou kunnen worden
bezien of er behalve de inzet van statiegeld en voorschriften t.a.v. preventie
nog aanpassing van bestaande regelgeving nodig is om tot een effectieve aanpak
van zwerfafval, ook van niet verpakkingen te komen.3. Zwerfafval in relatie tot de invoering van statiegeld
(VVD 21, 33)De invoering van statiegeld op drankenverpakkingen om een belangrijk deel
van behoorlijk in het oog springend zwerfafval te voorkomen, is nooit een
doel op zich geweest. Het is een soort uiterste redmiddel dat alleen wordt
toegepast als niets anders in voldoende mate blijkt te helpen. Juist omdat
ik ruim de kans wil geven om andere middelen op vrijwillige basis toe te passen
om hetzelfde doel te bereiken, heb ik het moment waarop ik een definitief
besluit over de invoering van statiegeld zal nemen nu al een aantal keren
uitgesteld. In mijn brief van 15 december jl. heb ik u aangegeven dat
de afgesproken afname van de hoeveelheid flesjes en blikjes in het zwerfafval
niet is bewezen en dat de landelijke voorlichtingscampagnes niet het gewenste
effect hebben bereikt. Samengevat blijkt dat de tot nu toe toegepaste methoden
onvoldoende werken om tot een flinke vermindering te komen. Ik heb dan ook
opnieuw gezocht naar andere middelen om het doel te bereiken. Ik ben van mening
dat waar blijkbaar de vele preventie-inspanningen onvoldoende effect hebben
meer accent moet worden gelegd op het daadwerkelijk opruimen van zwerfafval
in plaats van, zoals tot nu toe, vrijwel alleen op het voorkomen van zwerfafval
door voorlichtingsacties en het plaatsen van extra afvalbakken. Daarbij gaat
het niet primair om de directe milieuwinst die met preventie wellicht kan
worden bereikt maar vooral om het voorkomen van overlast door het verbeteren
van de kwaliteit van de openbare ruimte. Dat opruimen beperkt zich niet alleen
tot flesjes en blikjes, maar omvat ook andere verpakkingen en niet verpakkingen
(bijvoorbeeld kauwgom, sigarettenpeuken, bankafschriften) en andere rommel
(zoals hondenpoep en onkruid). Zo’n brede aanpak vergt een gezamenlijke
inzet van bedrijfsleven en gemeenten. Zo’n gezamenlijke inzet gericht
op het opruimen van zwerfafval, het voorkomen van overlast en dus het verbeteren
van de kwaliteit van de openbare ruimte kan op een redelijke termijn meer
effect hebben en wellicht goedkoper zijn dan een beleid waarbij enerzijds
het bedrijfsleven uitsluitend middelen inzet gericht op preventie zoals nu
al een aantal jaren gebeurt, terwijl de gemeenten zich anderzijds concentreren
op het opruimen. Tot slot merk ik naar aanleiding van een vraag daarover op
dat indien diverse methoden om zwerfafval te voorkomen zouden worden vergeleken,
de vrijwillige methoden met veel voorlichting en het plaatsen van extra afvalbakken
m.b.t. flesjes en blikjes tot nu toe niet tot de gewenste resultaten hebben
geleid.4. Statiegeld (VVD 3, 6, 10, 11, 24, 27, 39, 41,
57)Bij vraagstukken over het al dan niet invoeren van statiegeld is het van
belang om te bezien hoe de markt van dranken en verpakkingen daarvan waarop
eventueel statiegeld wordt geheven, is samengesteld. Daarbij spelen de volgende
variabelen een rol:• De soort drank en de concurrentie van andere dranken;• Het verpakkingsmateriaal van de drankenverpakking en de vraag of dezelfde drank ook in een verpakking van ander materiaal op de markt
kan worden gebracht;• De vraag of er sprake is van statiegeld en zo ja of het om een
eenmalige of een meermalige verpakking gaat;• De grootte van de drankenverpakking.De meest recente informatie hierover is te vinden in eerder genoemd rapport
van CE over de effecten van ecotax.De vraag is in hoeverre bij het instellen van statiegeld voor kleine PET-flesjes
een vlucht naar niet-statiegeld gebonden verpakkingen ontstaat. Allereerst
moet worden vastgesteld dat, indien tot verplicht statiegeld wordt overgegaan,
deze verplichting zal gelden voor alle concurrerende materialen tegelijkertijd,
dus zowel op kunststof, blik als op glas. Bovendien op alle formaten consumentenverpakkingen.
Dit juist om te voorkomen dat er een vlucht naar andere materialen dan wel
andere formaten verpakkingen zou ontstaan. Er is één materiaal
dat is uitgezonderd van statiegeld, namelijk drankenkarton. Dat is niet alleen
om praktische redenen, maar ook omdat qua directe milieubelasting drankenkartons
minder bezwaarlijk zijn dan andere materialen. Het overgrote deel van de dranken
bestaat uit koolzuurhoudende dranken. Deze kunnen niet goed in drankenkartons
worden verpakt omdat ze dan al snel in kwaliteit achteruit gaan. Vanuit dat
oogpunt zal dan ook geen sprake zijn van een vlucht naar niet statiegeld gebonden
verpakkingen. Theoretisch zou de consument vanwege het instellen van statiegeld
zijn consumptiepatroon kunnen aanpassen en overgaan naar een andere drank
die in een verpakking wordt verkocht waarop geen statiegeld wordt geheven.
Dat lijkt evenwel onwaarschijnlijk gezien de verschillen in soort drank.Bij een beschouwing over de kosten en baten van het invoeren van statiegeld
is het van belang welke materialen worden meegenomen. Zoals aangegeven ligt
het voor de hand om ook eenmalige glazen flesjes mee te nemen in een statiegeldsysteem.
In een onderzoek van de bureaus CE en B&G («Een breed inzamelplan
voor drankenverpakkingen») is in augustus 2004 berekend dat de bruto
kosten van uitbreiding van het statiegeldsysteem € 60 miljoen per
jaar bedragen. Omdat deze studie recenter is dan een eerdere studie van CE
en PWC uit 2001 (inzamel- en beloningsystemen ter vermindering van zwerfafval)
en CE bij beide studies is betrokken, ga ik er vanuit dat de meest recente
studie ook de meest juiste informatie bevat. In dat onderzoek gaat het bij
de kosten met name om geautomatiseerde inname, leeggoedverwerking en verdere
bewerking en transport. De opbrengst is berekend op minimaal € 58
miljoen Euro en maximaal € 92 miljoen Euro. De belangrijkste opbrengstcomponenten
zijn niet geïnd statiegeld, renteopbrengsten en de opbrengst van het
gerecycled materiaal. Dit betekent, aldus genoemd onderzoek, dat de uitbreiding
van statiegeld zeker nagenoeg gefinancierd kan worden uit de opbrengsten,
maar dat het ook zeer goed mogelijk is dat er een substantiële netto-opbrengst
is. De variatie hangt met name samen met de opbrengst van het materiaal dat
sterk afhankelijk is van de fluctuatie van grondstofprijzen op de wereldmarkt.
Dat het bedrijfsleven toch tegen statiegeld is, hangt met name samen met de
algemene filosofie van de supermarkten dat hun taak is het verkopen van producten
en niet het inzamelen van gebruikte verpakkingen hetgeen extra handeling vraagt.
Voor het voorkomen van fraude bestaan in de praktijk talrijke systemen als
het toepassen van unieke barcodes. In andere landen is daarmee de nodige ervaring
opgedaan en dit hoeft dan ook geen probleem te vormen.Wat betreft de Europees rechtelijke aspecten aan de invoering van statiegeld
is, bevestigd door procedures van bedrijven bij het Europese Hof, komen vast
te staan dat het invoeren van statiegeld zonder meer is toegestaan op voorwaarde
dat er sprake is van een algemene inlevermogelijkheid en een voldoende overgangsperiode
alvorens over te gaan tot invoering. De AMvB voldoet aan beide voorwaarden.
Het gevolg is dat eventueel eerst op zijn vroegst in 2007 effectief verplicht
statiegeld van kracht zal kunnen zijn omdat in de AMvB is bepaald
dat de statiegeldbepalingen eerst een jaar na afkondiging in werking zullen
treden. M.b.t. de invoering van statiegeld in Duitsland blijkt dat na een
zekere gewenningsperiode de meeste problemen daar nu voorbij zijn. Wat dat
betreft is nog van belang dat, waar het statiegeld in Duitsland is ingevoerd
onder de vorige Regering ook de nieuwe Regering in Duitsland zich zonder reserves
heeft opgesteld achter het systeem van statiegeld zoals dat nu van kracht
is.Indien statiegeld wordt ingevoerd, is het niet uitgesloten dat er binnen
de alternatieve soorten verpakkingen voor een drank, gekozen zal worden voor
een andere verpakkingsmateriaal dan in een situatie zonder statiegeld. De
ondernemer zal zich altijd aanpassen aan nieuwe omstandigheden en daarin nieuwe
voor hem optimale keuzen maken. Zo betekent de verschuiving van glazen flessen
en flesjes naar kunststof flessen en flesjes die in het verleden heeft plaatsgevonden
dat de afzet van glas voor deze toepassing daalt en die van kunststof stijgt.
Een mogelijke overgang van blikken drankenbusjes naar aluminium drankenbusjes
is net zo’n soort beweging die meer afzet in de ene categorie materialen
en minder afzet in de andere categorie betekent.Een eventuele inwerkingtreding van verplicht statiegeld betekent dat er
minder zwerfafval zal zijn en dat er ook minder drankenverpakkingen in het
restafval zullen voorkomen.Het feit dat sommige bestaande meermalige verpakkingen bij de verplichte
invoering van statiegeld goedkoper worden, omdat het huidige vrijwillige statiegeld
hoger is dan het in het besluit voorgeschreven statiegeld, zal naar verwachting
tot gevolg hebben dat het aantal ingeleverde verpakkingen van deze categorie
wellicht iets kleiner is. Maar dat nadeel weegt niet op tegen het feit dat
met de invoering van statiegeld voor verpakkingen waarop tot dan toe nog geen
statiegeld werd geheven ten eerste veel meer verpakkingen worden ingeleverd
en kunnen worden gerecycled en ten tweede het gebruik van meermalige verpakkingen
van deze producten stijgt, omdat ze goedkoper zijn dan eenmalige verpakkingen
omdat er conform de voorschriften van de AMvB een lager statiegeld op van
toepassing is.5. Afvalstoffenheffing (VVD 1, 14, 17, 34, 35, SP)Ik ben van mening dat die inkomsten die gemeenten van het bedrijfsleven
ontvangen voor het ophalen van verpakkingsafval, hetgeen vroeger werd gefinancierd
uit de afvalstoffenheffing, in beginsel zouden kunnen leiden tot een verlaging
van deze heffing. Gemeenten zouden ook kunnen besluiten de inzameling te intensiveren
dan wel het extra geld besteden aan het opruimen van zwerfafval dat vrijkomt
bij de inzameling van afval. Het is de bevoegdheid van een individuele gemeente
om eventueel te besluiten zonder verdere extra inspanningen deze bijdrage
niet in mindering te brengen op de afvalstoffenheffing. Ik heb geen wettelijke
middelen om dit tegen te gaan en ben daarnaast ook van mening dat individuele
gemeenten niet verplicht moeten worden één uniform tarief voor
de afvalstoffenheffing te hanteren. Immers de omstandigheden verschillen nu
eenmaal van gemeente tot gemeente, waardoor een eis tot een uniform tarief
niet redelijk zou zijn.Ten aanzien van de hoogte van de afvalstoffenheffing hebben diverse betrokkenen
in de pers verschillende bedragen genoemd. Uiteindelijk is relevant het bedrag
dat wordt afgesproken tussen bedrijfsleven en gemeenten. Uit de onderhandelaarovereenkomst
kan een totaalbedrag worden afgeleid in de orde van grootte van 10 Euro per
aansluiting. Daarbij moet wel worden aangetekend dat het zeer de vraag is
of met deze overeenkomst uiteindelijk door het bedrijfsleven aan de in de
AMvB voorgeschreven percentages recycling zou kunnen komen. Overigens wordt
nog verder onderhandeld tussen bedrijfsleven en gemeenten over meer
definitieve afspraken, zodat het definitieve plaatje nog niet helder is. Als
gemeenten besluiten om een bedrag dat uiteindelijk wordt afgesproken tussen
partijen terug te geven, zal de gemeente dat naar verwachting in de begroting
van het jaar nadat zo’n besluit is genomen kunnen verwerken.De vraag of de fabrikant de kosten als gevolg van de producentenverantwoordelijkheid
kan en zal doorbelasten aan de consument zal iedere fabrikant voor zich zelf
moeten beantwoorden en is afhankelijk van de marktverhoudingen m.b.t. specifieke
producten. Uiteraard zal de producent direct dan wel indirect proberen de
kosten zo veel mogelijk door te berekenen.Zelfs in het theoretisch geval waarin noch een verlaging van de afvalstoffenheffing
zou plaatsvinden, noch een directe doorberekening van kosten in consumentenprijzen
is de invoering van producentenverantwoordelijkheid niet mislukt. Immers de
verantwoordelijkheid voor het inzamelen is daadwerkelijk verschoven van de
gemeenten naar het bedrijfsleven.Aan de andere kant zal van dubbel betalen, zowel door de burger als consument,
geen sprake zijn omdat, ook wanneer de afvalstoffenheffing niet omlaag zou
gaan, de gemeenten andere taken met het geld zouden doen die anders zouden
kunnen leiden tot een verhoging van gemeentelijke tarieven.6. Verplichtingen t.a.v. verschillende onderdelen
van kunststof (VVD 2, 47, 51, 54, 55)M.b.t. de in de AMvB opgelegde percentages materiaalhergebruik en overige
nuttige toepassing merk ik op dat bij de voorschriften voor kunststof sprake
is van een onderscheid tussen kunststof drankenverpakkingen en overig kunststof.
De aparte eisen t.a.v. kunststof drankenverpakkingen vloeien rechtstreeks
voort uit een vrijwillig door het bedrijfsleven met de overheid gemaakte afspraak.
Immers het bedrijfsleven wenste geen verplichte meermaligheid van drankenverpakkingen
meer en was bereid bij inwilliging van deze wens de specifieke percentages
materiaalhergebruik t.a.v. eenmalige kunststof drankenverpakkingen die in
de AMvB zijn opgenomen, te realiseren. Deze percentages voor kunststof drankenverpakkingen
komen overeen met de percentages die nodig zijn om het milieuverlies van de
overgang van meermalige naar eenmalige drankenverpakkingen te compenseren
en zijn in een onderzoek in opdracht van de Vereniging Nederlandse Frisdrankenindustrie
(NFI) in augustus 2004 door CE vastgesteld. Daarin staat dat de industrie
verwacht dat zelfs met een retourpremie half zo hoog als het huidige statiegeld
een terugbrengpercentage van 95 kan worden gehaald. Ook in het PWC-rapport
wordt er (in de overzichtstabel op pagina 7) van uitgegaan dat met statiegeld
95% inzameling gehaald wordt. De uitspraak van PWC dat dit percentage «te
benaderen is» (zie pag 56 punt 3.75 van het PWC-rapport) wordt niet
onderbouwd en is in tegenspraak met de in het rapport van CE door de frisdrankenindustrie
zelf uitgesproken verwachting. Omdat de industrie eerder, met het huidige
statiegeld zelfs een inzamelpercentage van 98 heeft genoemd, is het percentage
van 95 niet te hoog vastgesteld. Daarnaast is in eerder genoemd rapport van
CE vastgesteld dat ter compensatie van het milieuverlies als gevolg van de
afschaffing van meermalige flessen tenminste 55% van de kleine PET-flesjes
moet worden ingezameld en gerecycled. In mijn brief van 15 december jl.
heb ik aangegeven dat er aan kan worden getwijfeld dat er met het voorgestelde
systeem voldoende perspectief is op het behalen van de voorgeschreven percentages.
Ik heb niet aangegeven dat er onvoldoende perspectief is. Overigens is het
al sinds de tweede helft van 2004 aan het bedrijfsleven bekend dat de 55%
wordt geëist. Verder is ook het formele besluit vroegtijdig
bekend gemaakt zodat wat dat betreft de eis dat per 1-1-2006 aan de eisen
moet worden voldaan, niet irreëel is.Er is in de AMvB overigens bewust voor gekozen om de 55% doelstelling
voor kleine kunststof flesjes niet te combineren met de doelstelling voor
overig kunststof omdat het niet juist zou zijn andere bedrijfssectoren die
plastic verpakkingen gebruiken extra inspanningen te vragen omdat de industrie
die kunststof drankenverpakkingen gebruikt, afstapt van meermalige verpakkingen.
De 27% materiaalhergebruikseis is overigens al opgenomen in het per
31-12-2005 afgelopen Convenant Verpakkingen III. Praktisch gesproken valt
er overigens veel voor te zeggen om, zoals in het onderhandelaarresultaat
tussen bedrijfsleven en VNG van 24 november 2005 is afgesproken, de inzameling
van kleine kunststof drankverpakkingen en overige kunststof verpakkingen wel
te combineren. Maar daarvoor is het niet perse nodig dat er sprake is één
percentage voor alle kunststoffen.Dat voor drankenverpakkingen separate doelstellingen en inzameling gelden,
hangt samen met de situatie die tot voor kort bestond, namelijk dat frisdranken
en waters voor een zeer groot deel in meermalige verpakkingen op de markt
kwamen. Omdat dat vanuit eisen van de Europese Commissie bezwaren oproept,
is op vrijwillige basis met het bedrijfsleven afgesproken dat het milieuverlies
van de afschaffing van verplichte meermaligheid, expliciet zou worden gecompenseerd
door voortaan eenmalige kleine flesjes in te zamelen. Daarom gelden er afzonderlijke
doelstellingen en bronscheiding voor kunststof drankenverpakkingen en overige
kunststoffen.Bronscheiding is in de AMvB opgenomen omdat daarbij zeker is dat er weinig
tot geen vervuiling optreedt. Bij nascheiding is er een groot risico van vervuiling
bijvoorbeeld met productresten waardoor uiteindelijk veel meer kunststof moet
worden ingezameld dan overblijft voor materiaalhergebruik.Indien in de toekomst zou blijken dat de nascheiding van kunststof uit
gemengd ingezameld afval tot dezelfde of betere resultaten leidt als behaald
kunnen worden met de thans in de AMvB voorgeschreven separate inzameling,
ben ik bereid te overwegen om de voorschriften die thans in de AMvB zijn opgenomen
te wijzigen.7. Verplichtingen t.a.v. andere materialen (VVD 5,
13) en verplichtingen t.a.v. mededeling en rapportage (SP)Met betrekking tot de voorgeschreven percentages materiaalhergebruik en
overige nuttige toepassing voor andere drankenverpakkingen, overige kunststof
en overige materialen, ben ik van mening dat deze zonder meer haalbaar zijn.
Dat blijkt ook uit de ervaringen in een aantal andere landen waar producentenverantwoordelijkheid
is ingevoerd. Ook zonder financiële impulsen van het bedrijfsleven werden
al goede resultaten bereikt. Maar met enige extra inspanningen van de kant
van het bedrijfsleven moeten ook de nu voorgeschreven percentages zonder meer
haalbaar zijn. Overigens geldt voor de producentenverantwoordelijkheid t.a.v.
de vraag of er sprake is van een 100% verantwoordelijkheid dat net
als in andere landen deze verantwoordelijkheid geldt voorzover noodzakelijk
om de voorgeschreven percentages hergebruik en overige nuttige toepassing
te behalen. Deze percentages zijn opgenomen in het Besluit beheer verpakkingen
en papier en karton en zijn dus niet, zoals in een vraag wordt gesuggereerd,
vastgelegd in een nieuw convenant.Krachtens artikel 6 van het besluit moet iedere producent of importeur
voor 1 april a.s. meedelen hoe hij uitvoering zal geven aan de artikelen
2 t.m. 5 van dat besluit. Dat betekent dat de ondernemer onder meer moet laten
zien hoe hij invulling denkt te gaan geven aan de preventieverplichtingen
die hem zijn opgelegd krachtens artikel 3 van het Besluit. Vervolgens moet
hij krachtens artikel 7 van het Besluit jaarlijks achteraf een
verslag geven van de activiteiten die hij feitelijk heeft verricht om aan
zijn verplichtingen te voldoen. Gemeenten hebben krachtens het Besluit geen
verplichtingen tot het indienen van mededelingen of rapportages.8. De lange termijn studie van (PWC) (VVD 7, 8, 15,
16, 32, 48)De hoofdvraag die in het onderzoek naar nascheiding dat PriceWaterhouseCoopers
(PWC) in gezamenlijke opdracht van het bedrijfsleven en VROM heeft verricht,
beantwoord moest worden, was : «Kan een systeem van nascheiding van
kunststofverpakkingen al dan niet in combinatie met inzameling en voor- en/of
nascheiding van andere verpakkingen niet later dan in 2010 tegen de laagste kosten invulling geven aan de vereiste milieuresultaten
uit het Besluit, en hoe verhouden deze kosten en de kostenverdeling zich tegenover
die van andere systemen die ook aan de vereiste milieuresultaten uit het Besluit
kunnen voldoen?»De conclusie van het onderzoek is dat een landelijk dekkend systeem van
nascheiding van kunststofafval in 2010 niet realistisch is. Dat betekent dat
in ieder geval voor de komende jaren nog niet gerekend kan worden op nascheiding.Daarnaast kan uit de bijlagen bij het rapport worden opgemaakt dat er
nogal wat kanttekeningen worden geplaatst bij de inhoud van het rapport. Zo
voldoet nascheiding in elk geval niet aan de eis van 95% inzameling
van grote flessen. Daarnaast bestaat de indruk dat de kosten van nascheiding
zijn onderschat. Zo zou de grootschalige overgang op nascheiding tot gevolg
kunnen hebben dat er sprake zal zijn van desinvesteringen wanneer de huidige
verwerkingsstructuur zou moeten worden aangepast. Verder lijken de mogelijkheden
van recycling bij nascheiding te zijn overschat omdat zoals uit de bijlagen
blijkt door deskundigen uit de afvalverwerkingbranche wordt getwijfeld aan
de kwaliteit van de nagescheiden fracties omdat deze soms te veel vervuild
zijn met aanhangend vuil bijvoorbeeld van productresten. Ook wordt bij de
onderzochte alternatieven voor nascheiding uitgegaan van te lage recyclingmogelijkheden
van overig kunststof. Verder worden vraagtekens geplaatst bij de veronderstelde
hoeveelheden kunststof en PET-flesjes in 2010. Dit geheel aan kritiekpunten
blijkt uit de opmerkingen van leden van de klankbordgroep die ter gelegenheid
van deze studie werd ingesteld en zijn terug te vinden in de bijlagen bij
het rapport. Dit gevoegd bij het feit, zoals blijkt uit het commentaar van
SenterNovem op het rapport, dat een aantal belangrijke onderzoeksgegevens
uit het buitenland niet zijn meegenomen in de studie, maakt het moeilijk zonder
meer te stellen dat de nascheidingsmethodiek t.o.v. andere methodieken de
minste bijdrage levert aan het broeikaseffect.Als PWC stelt dat met geen enkel alternatief alle doelstellingen uit het
besluit worden gehaald, moet dat worden geplaatst tegen de achtergrond van
te lage inschattingen voor de recycling van overige kunststofstromen zoals
blijkt uit het overzichtsschema in het PWC-rapport. Indien evenwel rekening
wordt gehouden met de recyclingmogelijkheden bij de bedrijvensector, zijn
de recyclingpercentages zeker haalbaar. Dit blijkt onder meer uit de tussenrapportage
in juni 2005 van het zogenaamde Impulsproject van SVM.PACT en de VMK.Dit alles neemt uiteraard niet weg dat het rapport van PWC laat zien dat
nascheiding in principe kan, ondanks dat er vele kanttekeningen bij worden
geplaatst.Blijkbaar ziet het bedrijfsleven in het rapport aanleiding om op hun kosten
een aantal pilots voor nascheiding te gaan doen. Dat is op zich verheugend
omdat de ontwikkeling van dit soort nieuwe technologieën bijdraagt aan
de dynamiek van de economie. Bovendien gaat het om ontwikkelingen vanuit de
marktsector zelf. Dat is van belang omdat blijkbaar het private bedrijfsleven
hier mogelijkheden ziet. Wellicht kunnen met dit soort afvalverwerkingsinstallaties
hogere efficiëntie en kostenbesparing worden gerealiseerd
dan wanneer de overheid dit soort investeringen zou realiseren. Na afloop
van deze pilots in 2008 of later kan nader worden bezien of met nascheiding
op grote schaal daadwerkelijk tegen de laagste kosten en met de hoogste milieuwinst
aan de vereisten van het besluit kan worden voldaan. Op dat moment kan ook
worden bezien of en zo ja welke steun daarbij van de overheid nodig en gewenst
is.Tot die tijd verandert er niets: d.w.z. dat via een haalsysteem met aparte
zakken dan wel met een brengsysteem alsnog aan de vereisten van het besluit
zal moeten worden voldaan.9. Europese context (VVD 9, 12, 36, 37, 38, 56)In mijn brief van 15 december 2005 met de visie op het verpakkingenbeleid
is de gang van zaken uiteengezet die ik heb gevolgd bij het tot stand komen
van de definitieve AMvB na voorpublicatie van het ontwerp in de Staatscourant
in december 2001. In de definitieve versie is niet alleen rekening gehouden
met de diverse reacties op het ontwerp en met de reactie van de Raad van State,
maar is ook expliciet rekening gehouden met de uitspraken van het Europese
Hof van Justitie in de zaak tegen het Duitse statiegeld. Die uitspraken behelsden
ondermeer de volgende drie elementen op grond waarvan de definitieve AMvB
essentieel afwijkt t.a.v. het ontwerp en die als volgt kort kunnen worden
samengevat :• Het voorschrijven van verplichte meermaligheid staat op gespannen
voet met de richtlijn verpakking en verpakkingsafval (94/62/EG); daarom is
verplichte meermaligheid niet in de definitieve AMvB opgenomen;• Er moet sprake zijn van een nationaal inzamelsysteem, dat wil zeggen
dat verpakkingen waarop statiegeld wordt geheven praktisch gesproken overal
moeten kunnen worden ingeleverd waar een vergelijkbare drank wordt verkocht,
dit om zogenaamde «eilandoplossingen» waarbij zeer beperkte inlevermogelijkheden
bestaan, te voorkomen; deze bepaling is expliciet in de AMvB overgenomen;• Er moet voldoende overgangstijd zijn tussen een bestaand systeem
zonder verplicht statiegeld en een systeem met verplicht statiegeld; in de
AMvB geldt een ruime overgangstermijn van een jaar.Mocht er toe worden besloten de statiegeldbepalingen in werking te laten
treden, dan is het bedrijfsleven wettelijk verplicht statiegeld toe te passen.
De kans dat schadeclaims, zo die al zouden worden ingediend, worden toegekend,
is dan ook gegeven de conformiteit van het Besluit beheer verpakkingen en
papier en karton met deze uitspraken bijzonder klein.Uit informele contacten met de Commissie is gebleken dat Brussel geen
inhoudelijke bezwaren heeft tegen de AMvB. Ook heeft men in deze contacten
niet aangegeven bezwaren te hebben tegen het verschil in statiegeld tussen
eenmalige en meermalige verpakkingen. Er is dan ook geen reden te veronderstellen
dat het op deze wijze stimuleren van meermalige verpakkingen, hetgeen in artikel
5 van richtlijn 94/62/EG expliciet wordt toegestaan, niet zou worden geaccepteerd.Brussel heeft wel aangegeven dat, ook al heeft men geen enkel inhoudelijk
bezwaar, de gewijzigde bepalingen alsnog officieel zullen moeten worden genotificeerd.
Dat zal ik dan ook op zo kort mogelijke termijn doen.Eerder genoemde uitspraken van het Hof van Justitie hebben er ook toe
geleid dat de destijds aangekondigde rechtszaken tegen Duitsland van Nederlandse
exporteurs voor het Hof van Justitie wegens marktbescherming volgens informatie
van het bedrijfsleven niet zijn doorgegaan. Ook Duitsland heeft haar regelgeving
m.b.t. statiegeld na de uitspraken van het Hof aangepast.10. Handhaving, totstandkoming van afspraken en administratieve
lasten (VVD 40, 50, 52, 53, 58)De naleving van het Besluit richt zich primair op het indienen van een
mededeling. Daarbij wordt door de VROM-inspectie eerst gekeken naar de grootste
bedrijven in de bedrijfsklassen waarin het meeste verpakkingen omgaan. In
deze bedrijven gaan niet alleen relatief de meeste verpakkingen om, maar ze
hebben tevens een grote uitstraling naar de rest van de sector. Met de aanpak
van de grote bedrijven is de verwachting dat de kleinere bedrijven zullen
volgen. Daarnaast zullen er andere middelen worden aangewend om de naleving
te verhogen. Hierbij moet worden gedacht aan voorlichting, publiciteit, gesprekken
met vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en hulp leveren bij het voldoen
aan de verplichtingen.Het gaat om zo’n 400 000 bedrijven in totaal. Een paar duizend
grote bedrijven brengen 90% van de verpakkingen op de markt. Juist
op die bedrijven wordt de aandacht geconcentreerd. Uitgangspunt is een redelijk
niveau van handhaving. Daarbij zal niet 100% kunnen worden bereikt.
Maar dat is niet anders dan bij andere beleidsterreinen en ook niet anders
dan in andere landen. Duitsland heeft al zeer lang ervaring maar daarbij zijn
altijd nog meer dan 10% free riders.Het Besluit richt zich op individuele bedrijven, maar verwacht wordt dat
er één of enkele collectieven zullen ontstaan. De VNG is actief
betrokken in gesprekken met het bedrijfsleven. Alle partijen hebben belang
bij het tot stand komen van collectieve afspraken. Daarom zijn ook de gesprekken
tussen bedrijfsleven en de VNG om tot goede afspraken te komen, inmiddels
opnieuw van start gegaan. Indien onverhoopt geen overeenstemming kan worden
bereikt, is het aan het bedrijfsleven om de inzameling zelf ter hand te nemen
omdat het bedrijfsleven krachtens het besluit daarvoor verantwoordelijk is.
Daarbij ligt het voor de hand dat bedrijfsleven collectief het een en ander
ter hand nemen. Maar mocht dit niet gebeuren, dan is het individuele bedrijf
uiteindelijk verantwoordelijk. De inspectie zal naleving van deze verplichtingen
controleren op de hierboven aangegeven wijze. M.b.t. de administratieve lasten,
verwijs ik naar de uitgebreide beschouwingen daarover op pagina 20, 21 en
22 van de nota van toelichting bij het Besluit.11. Verschillen tussen ontwerpbesluit en het definitieve
besluit (SP)Zoals ik onder punt 9 heb uiteengezet, is in het definitieve besluit zoveel
mogelijk rekening gehouden met alle reacties. In mijn brief van 8 april
2002 (kenmerk SAS 20022028835) ben ik uitgebreid ingegaan op mijn reactie.
Daarover is vervolgens ook in november 2002 met u gesproken.Dit geheel heeft geleid tot zeer vele tekstuele verschillen tussen het
ontwerp en het definitieve besluit.Voor een exacte vergelijking kunnen het best de stukken zelf naast elkaar
worden gelezen. Ik voeg hier aan toe dat één zaak inhoudelijk
in elke geval (behoudens toevoeging van specifieke eisen t.a.v. kunststof
drankenverpakkingen) niet is gewijzigd en dat is de producentenverantwoordelijkheid
voor het behalen van de vastgestelde percentages materiaalhergebruik en overige
nuttige toepassing. Voor alle helderheid dit betekende en betekent geen 100%
producentenverantwoordelijkheid. In alle andere Europese landen wordt deze
interpretatie gevolgd, waarbij nog wordt aangetekend dat de eisen in het Besluit
relatief hoog zijn t.o.v. de meeste andere Europese landen.12. Voorlichtingscampagne over gescheiden afvalinzameling
(SP)VROM heeft in de zomer van 2005 een postbus 51-campagne voor consumenten
over afvalscheiding gevoerd met als doel agendasetting van het onderwerp afvalscheiding
algemeen. De campagne was niet intensief maar ondersteunend voor door gemeenten
op lokaal niveau te ondernemen activiteiten. Hiertoe is via de VROM-site standaardinformatiemateriaal
en advertentiemateriaal beschikbaar gesteld, dat aangevuld kon worden met
gemeentelijke informatie.De rapportage van de campagne vindt plaats tegelijk met de jaarlijkse
rapportage van de postbus 51-campagnes van de Rijksvoorlichtingsdienst. Deze
rapportage staat gepland voor juni 2006De Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer,P. L. B. A. van GeelXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28694-23.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl