Cultuurnota 2005-2008; Brief minister over herziening van het beeldende kunstbeleid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28989, nr. 61

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

17-12-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

28989 nr. 61

07-12-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidingBelangrijkste maatregelenNaar een bloeiende en sterke kunstsector1. Ruimte voor talentStimulans voor ontwikkeling en kwaliteit2. Wisselwerking tussen productie en presentatie,
tussen aanbod en publiekImpuls voor presentatie van (inter)nationaal aanbod3. Een sterke sectorEen sterke ondersteuningsstructuur voor beeldende kunst
en vormgevingStimulans voor samenwerking met andere maatschappelijke
sectoren en bedrijfslevenBestuurlijke verhoudingen, verdeling van verantwoordelijkhedenAfloop Geldstroom BKVFocus op stedenProcesOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 28989, nr. 61 b1Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 28989, nr. 61 b2Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28989Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 989Cultuurnota 2005–2008nr. 61BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 7 december 2007InleidingIn Kunst van Leven (Kamerstuk 28 989,
nr. 44) heb ik een herziening van het beeldende kunstbeleid aangekondigd.
Tijdens het algemeen overleg over deze hoofdlijnennotitie met uw Kamer op
6 september jl. (Kamerstuk 28 989, nr. 56) heb ik u vervolgens
een brief hierover toegezegd. Deze toezegging doe ik hiermee gestand.De laatste tijd is veel gesproken en geschreven over de beeldende kunst
in Nederland. De meningen van deskundigen over de kracht van de sector en
de werking van het beeldende kunstbeleid zijn verdeeld. Althans dat lijkt
zo na het lezen van de bundels All that Dutch1 en Second Opinion2, waarin een aantal sectorspecialisten zijn opinie geeft over
het beleid en de positie van de beeldende kunstsector in eigen land en daarbuiten.
Sommige deskundigen spreken van «een totale ontsporing» van het
beeldende kunstbeleid, anderen zijn van mening dat de huidige beleidsinstrumenten
voldoen. Uit de discussies die deze uitgesproken stellingnames hebben uitgelokt,
blijkt echter dat wel degelijk sprake is van een breed gedragen idee in de
sector dat de beeldende kunst in Nederland aan kracht kan winnen. Ook de gesprekken
die ik met meerdere deskundigen uit de sector heb gevoerd, bevestigen dit
beeld.De Raad voor Cultuur kiest de nuance: zowel in het adviesCultuur, meer dan ooit3 uit 2003, als
in Innoveren, participeren!4
uit 2007 spreekt de Raad over een vitale beeldende kunstsector, maar signaleert
hij ook een aantal algemene knelpunten, die een verdere ontwikkeling van de
sector in de weg staan:– een beperkte afstemming tussen beleidsinstrumenten maar ook tussen
instellingen onderling;– een gebrek aan slagkracht als gevolg van versnippering;– een onvoldoende inzicht van instellingen in hun eigen positie
en het onvermogen hun potentieel optimaal in te zetten;– een ontoereikend niveau van communicatie en overdracht.De Raad pleit voor focus, samenwerking en gezamenlijke ambities, van de
overheid en van de sector.Ik kan mij vinden in de genuanceerde benadering van de Raad voor Cultuur
en herken de gesignaleerde knelpunten en kansen. Tevens zijn er aanknopingspunten
voor verbeteringen in All that Dutch en Second Opinion, al zijn de kanttekeningen te begrijpen
die anderen bij de vaak uitgesproken stellingnames in de opiniebundels plaatsen.
Naar aanleiding van de adviezen van de Raad voor Cultuur heb ik de conclusie
getrokken dat het noodzakelijk is om het functioneren van de beeldende kunstsector
tegen het licht te houden en de financiële middelen en beleidsinstrumenten
van de overheid meer gericht en meer in samenhang in te zetten. Hierbij is
het van belang te onderzoeken en te bepalen op welke wijze de overheid voorwaarden
kán en wíl scheppen en hoe verantwoordelijkheden verdeeld zijn.
Het komt er vooral op aan dat de sector zijn verantwoordelijkheid neemt, daartoe
aangezet en ondersteund door de overheid.Het doel van de herziening van het beeldende kunstbeleid is talent optimaal
tot zijn recht te laten komen en het potentieel van de sector zodanig in te
zetten, dat sprake is van een bloeiende kunstsector met een sterke positie
in de Nederlandse samenleving. Deze brief beschouw ik als een eerste stap
in dit proces. Ik formuleer mijn ambities en plannen en ik geef mijn overwegingen
daarbij weer. Een gedetailleerde uitwerking van oplossingen valt grotendeels
buiten het kader van deze brief. Daarvoor is het nog te vroeg. Met betrekking
tot een aantal onderwerpen is nader onderzoek en overleg nodig.Belangrijkste maatregelenDe maatregelen in deze brief betreffen een meer gerichte inzet van financiële
middelen en beleidsinstrumenten voor de versterking van de relatie tussen
productie en presentatie van het beeldende kunstaanbod en tussen het aanbod
en publiek. Tevens is de versterking van de sector een prioriteit, door samenwerking
binnen de sector te stimuleren, alsook tussen de beeldende kunstsector en
andere sectoren. De beleidsinstrumenten van het rijk betreffen het Fonds voor
Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst, de Mondriaan Stichting, subsidies
voor instellingen in de basisinfrastructuur, de Geldstroom Beeldende Kunst
en Vormgeving (BKV), de WWIK en het flankerend beleid van de WWIK. Voor beeldende
kunst en vormgeving is hiermee vanuit de OCW-begroting 51,6 miljoen euro1 per jaar gemoeid.De belangrijkste maatregelen die ik wil nemen staan hieronder. Deze worden
gefinancierd uit de middelen die per 2009 vrijkomen door het vervallen van
de specifieke uitkering «Geldstroom BKV».– Het kabinet zet in op de kracht van gemeenten door van het rijksbudget
voor hedendaagse beeldende kunst 13,3 miljoen euro te decentraliseren naar
35 steden. De middelen komen hiermee terecht op de plekken «waar het
gebeurt». De lijst met de huidige veertien Geldstroom-BKV steden wordt
uitgebreid met 21 steden, gespreid over Nederland. Deze steden hebben een
functie op het gebied van talentontwikkeling en publieksbereik en dragen daarmee
bij aan een stevige basis in de beeldende kunstsector.– De ontwikkeling van actuele kunst in combinatie met de presentatie
ervan krijgt een impuls door een investering van 2,5 miljoen euro in een landelijk
gespreid netwerk van presentatie-instellingen voor beeldende kunst en vormgeving.
Presentatie-instellingen plaatsen nieuw aanbod in een nationale
en internationale context, functioneren als makelaar tussen kunstenaar en
publiek, en zijn vaak een platform voor debat en reflectie. Vanwege het ontbreken
van de zorg voor een eigen collectie, kunnen presentatie-instellingen meer
flexibel opereren dan kunstmusea.– Het internationale aanbod van de musea voor hedendaagse kunst
wordt versterkt met 500 000 euro voor één of enkele spraakmakende
internationale tentoonstelling(en) per jaar, die zowel van belang zijn voor
de professie, als een groot en breed publiek kunnen bereiken. Ook kunnen met
dit budget internationale kunstmanifestaties of festivalachtige evenementen
worden mogelijk gemaakt, die door samenwerkende musea of andere kunstinstellingen
worden georganiseerd.– Een sterkere wisselwerking tussen de kunstenaar en zijn afnemers,
tussen productie en presentatie en tussen kunst en publiek wordt met het subsidie-instrument
gestimuleerd. Ik vraag het Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst
(BKVB) en de Mondriaan Stichting voorstellen te doen voor aanpassing en ontwikkeling
van beleidsinstrumenten. Het doel van individuele subsidies is niet zozeer
de kunstenaar te ondersteunen in zijn kosten van levensonderhoud, maar hem
uit te dagen goed werk te maken en zich sterk in de (inter)nationale markt
te positioneren. Ook presentatie-instellingen en kunstmusea worden gestimuleerd
een sterke positie in de sector en de samenleving in te nemen.– Om aan slagkracht te winnen en een stevige inbedding in de samenleving
te verwerven worden «ondersteunende functies», zoals educatie,
nationale en internationale promotie, onderzoek, debat en kennisuitwisseling
goed in de kunstsector verankerd. In de beeldende kunstsector is hiervoor
nader onderzoek nodig en eventueel een bundeling van krachten, in de sector
vormgeving zijn deze functies belegd bij de Premsela Stichting. Om het groeiend
belang van de vormgevingssector te ondersteunen en de toenemende publieke
belangstelling voor vormgeving te faciliteren, bied ik de Premsela Stichting
met een extra investering van 400 000 euro de mogelijkheid om door te
groeien tot een volwaardig sectorinstituut.Naar een bloeiende en sterke kunstsectorHieronder schets ik een beeld van een bloeiende en sterke beeldende kunstsector.
Daarna volgen mijn prioriteiten en plannen waarmee ik beoog om de huidige
situatie in Nederland dichter bij dit ideaalbeeld te brengen. Ik ga hierbij
uit van drie thema’s:1. talent2. relatie tussen productie en presentatie, tussen aanbod en publiek3. kracht van de sectorEEN BLOEIENDE EN STERKE KUNSTSECTORTalentEen bloeiende kunstsector biedt ruimte aan talent. Aanstormend en bewezen
talent heeft de mogelijkheid om zich te ontwikkelen en werk te maken. De kunstenaars
in Nederland produceren een divers, vernieuwend en kwalitatief hoogstaand
kunstaanbod. Er is bijzondere aandacht voor de ontwikkeling van talent dat
zich met de internationale top kan meten.Productie en presentatie, aanbod en publiekIn een bloeiende kunstsector is het kunstaanbod op veel en verschillende
plekken te zien: in presentatie-instellingen en kunstmusea, in galeries en
bedrijven, in de openbare ruimte en bij mensen thuis.Presentatie-instellingen hebben een stevige positie en zijn de ideale
plekken voor het experiment, de vernieuwing en het debat. Ze plaatsen nieuw
aanbod in een nationale en internationale context, en brengen tevens kunstenaar
en publiek bij elkaar. De kunstmusea bereiken een breed en groot publiek,
zonder concessies te doen aan inhoud. Deze musea hebben een sterk eigen profiel;
sommige plaatsen kunst in een artistieke context, andere in een meer maatschappelijke.
Naast eigen collecties, tonen kunstmusea regelmatig spraakmakende internationale
tentoonstellingen.Kinderen wordt geleerd waarom kunst leuk en de moeite waard is, volwassenen
worden goed geïnformeerd over wat er te zien is. Er wordt veel over kunst
geschreven en gesproken. Kunst heeft betekenis voor en wordt gedragen door
de samenleving.Kunst wordt niet alleen gezien, maar ook gekocht. Publieke en particuliere
collecties worden met nieuwe kunst opgebouwd. Zowel particulieren als bedrijven
weten de kunstenaar te vinden, via het museum, via de presentatie-instelling,
maar vooral ook via de kunstuitleen en de galerie. De galerie heeft een sterke
positie in de markt, is in staat om een eigen stal van kunstenaars te creëren,
en weet zowel de geïnteresseerde leek, als de fervent verzamelaar, als
de multinational te verleiden om kunst te kopen. De Nederlandse kunsthandel
reikt tot ver over de nationale grenzen.Kracht van de sectorEen ideale kunstsector is sterk en heeft slagkracht. Alle actoren, van
kunstenaar tot galerie, zijn professioneel en ondernemend. De sector leunt
niet al te zeer op de overheid, maar heeft een sterk zelfregulerend karakter.
Er is sprake van een vruchtbare samenwerking, tussen gesubsidieerde en commerciële
partijen, tussen kunstenaars en afnemers, tussen nationale en internationale
actoren.1. Ruimte voor talentIn Nederland is talent aanwezig; aanstormend talent en talent met een
sterke internationale reputatie. Tegelijkertijd wordt door verschillende deskundigen
gesteld dat de opleiding en ontwikkeling van beeldend kunstenaars aan kwaliteit
kan winnen; dat de kwaliteit van het aanbod er op vooruit gaat als er meer
gericht wordt geïnvesteerd in kunstenaars, als productie en presentatie
meer aan elkaar gekoppeld worden, als de kunstenaar meer uitgedaagd wordt
zich te verhouden tot het publieke domein en de (internationale) markt.Er wordt veel kunst geproduceerd; een deel met overheidssteun, een veel
groter deel zonder. Zo geven bedrijven, galeries en overheden opdrachten aan
kunstenaars. Tevens produceren vele kunstenaars – ook bij het ontbreken
van een opdracht – werk zonder subsidie. Dit is een goede zaak. Hoe
meer «in de markt» gebeurt, hoe beter. Ongetwijfeld geeft het
maken van werk waar vraag naar is vanuit de markt de kunstenaar de meeste
voldoening. Het gaat er dan wel om dat de kunstenaar zijn creativiteit in
dat werk heeft kunnen leggen. De overheid heeft de taak om ruimte te bieden
aan talent, waar de markt dat niet doet. Zij schept voorwaarden voor de totstandkoming
van een divers en kwalitatief hoogstaand kunstaanbod.Stimulans voor ontwikkeling en kwaliteitHet Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst is primair gericht
op het faciliteren van talent en de totstandkoming van een kwalitatief hoogstaand
aanbod. Het fonds heeft de afgelopen jaren een koerswijziging ingezet door
het accent van zijn beleid te verschuiven: beleidsinstrumenten die gestoeld
waren op sociaal-economische principes zijn deels vervangen door meer stimulerende
instrumenten. Een voorbeeld hiervan zijn de buitenlandateliers,
waarmee het fonds de internationale oriëntatie van kunstenaars stimuleert.Om de kunstenaar uit te dagen (nog) beter werk te maken en zich sterker
in de nationale en internationale markt te positioneren, vraag ik het Fonds
BKVB zijn nieuwe koers voort te zetten en een deel van zijn budget voor individuele
subsidies in te zetten voor de versterking van de relatie tussen de kunstenaar
en zijn afnemers. Ik volg hiermee het advies Innoveren,
participeren! van de Raad voor Cultuur, die op grond van de veranderde
mentaliteit en mogelijkheden van de jongere kunstenaarsgeneratie een heroverweging
van de verschillende budgetten bepleit. Dit betekent geenszins dat mínder
subsidie beschikbaar is voor kunstenaars, maar dat andere subsidievoorwaarden
worden gesteld of subsidie via andere kanalen bij de kunstenaar terecht komt.
Ik vraag het Fonds BKVB hiervoor voorstellen te doen.Recent Onderzoek van IVA Beleidsonderzoek en Advies1 wijst uit dat sprake is van een overlap tussen de subsidies van het
Fonds BKVB en de WWIK. De WWIK is een inkomensvoorziening van het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor kunstenaars die recentelijk een
kunstvakopleiding hebben afgerond en voor zij-instromers. Deze regeling houdt
in dat de kunstenaar tijdelijk de mogelijkheid krijgt om met behoud van 70%
van de bijstandsuitkering een renderende – al dan niet gemengde –
beroepspraktijk op te bouwen. De geconstateerde overlap tussen WWIK en subsidies
van het Fonds BKVB betreft met name de startstipendia van het fonds. In de
periode 1999–2005 heeft namelijk 50% van de beeldend kunstenaars
met een startstipendium ook gebruik gemaakt van de WWIK. De doelstellingen
van de WWIK en startstipendia zijn hetzelfde. Alleen de toetsingscriteria
om ervoor in aanmerking te komen, verschillen. Voor de startstipendia van
het fonds gelden kwalitatieve criteria, voor de WWIK wordt getoetst op professionaliteit.Ik bepleit een nog sterkere differentiatie van beleidsinstrumenten en
vraag het Fonds BKVB hiervoor voorstellen te doen. Denkbaar is de startstipendia
meer in te zetten voor het stimuleren van de internationale oriëntatie
van kunstenaars. De WWIK wordt in 2009 geëvalueerd.In het verleden is veel onderzoek gedaan naar de individuele subsidies
voor beeldend kunstenaars. In de onderzoeken stond vooral de sociaal-economische
positie van kunstenaars2 centraal en het gebruik
van landelijke subsidieregelingen3. De resultaten
zijn van belang, maar geven een beperkt beeld. Een nieuwe opzet van onderzoek
is gewenst, waarmee tevens inzicht verkregen wordt in de effecten van beleid en de relatie van de kunstenaar tot zijn afnemers.Over de opleiding en ontwikkeling van kunstenaars wordt in de sector verschillend
gedacht. Sommige deskundigen zijn van mening dat er teveel mensen worden toegelaten
tot het kunstvakonderwijs, anderen vinden dat er niet genoeg kunstenaars in
de samenleving kunnen zijn. Volgens mij is het aantal mensen op kunstvakopleidingen
geen probleem, als deze daarna een renderende beroepspraktijk kunnen opbouwen.
Dit betekent echter dat niet iedereen met een kunstvakopleiding kan verwachten
als autonoom kunstenaar door het leven te gaan. Een gemengde beroepspraktijk
biedt hiertoe de mogelijkheid.Het aantal opleidingsplaatsen in het kunstvakonderwijs wordt regelmatig
in relatie gebracht met de kwaliteit van de opleiding. Ik vind het van groot
belang dat, naast een goede voorbereiding op de beroepspraktijk, binnen het
kunstvakonderwijs de mogelijkheid aanwezig is om toptalent te ontwikkelen.
Bovendien is het voor bewezen talent wenselijk om na een opleiding de mogelijkheid
te hebben om door te groeien.Ik ga de komende tijd in gesprek met betrokken partijen. Het is van belang
om te komen tot een goede afstemming tussen en een optimaal functioneren
van de daartoe aangewezen voorzieningen, zoals de kunstvakopleidingen, de
postacademische opleidingen, Kunstenaars & Co en het Fonds BKVB. Een bijzonder
aandachtspunt is de ontwikkeling van de internationale oriëntatie van
kunstenaars, waarin de postacademische opleidingen een belangrijke functie
vervullen.2. Wisselwerking tussen productie en presentatie,
tussen aanbod en publiekEen bloeiend beeldend kunstleven bestaat bij gratie van een levendige
(internationale) uitwisseling tussen kunstenaars, collectioneurs, opdrachtgevers,
tentoonstellingsmakers en publiek. Hier valt veel winst te behalen. Alle partijen
zijn aanwezig, maar de relatie tussen productie en presentatie en tussen aanbod
en publiek kan beter.Primair ligt de verantwoordelijkheid voor een gezonde wisselwerking tussen
aanbod en afname bij kunstenaars, kunstinstellingen en marktpartijen. De overheid
kan deze verantwoordelijkheid niet overnemen. Dat hoeft ook niet. Verschillende
deskundigen stellen immers dat de nieuwe generatie museumdirecteuren, galeriehouders
en kunstenaars in toenemende mate in staat is om zich tot het publieke domein
en de (inter)nationale markt te verhouden. Instellingen organiseren bijvoorbeeld
verzamelaarscursussen voor particulieren en leggen relaties met het bedrijfsleven.
Ook de jongere generatie kunstenaars opereert meer en meer als cultureel ondernemer.
Waarschijnlijk speelt hierbij een meer ondernemende mentaliteit een rol, alsook
de groeiende creatieve industrie, waardoor meer mogelijkheden zijn voor een
gemengde beroepspraktijk.De overheid kan deze positieve ontwikkelingen kracht bijzetten door gericht
te stimuleren. De taak om de relatie tussen productie en presentatie en tussen
aanbod en publiek te versterken, is belegd bij de Mondriaan Stichting. Ik
vraag dit stimuleringsfonds om met voorstellen te komen om de wisselwerking
tussen aanbod en afname een nieuwe impuls te geven.Impuls voor presentatie van (inter)nationaal aanbodDe presentatie-instellingen in Nederland hebben een smalle financiële
basis. Deze «musea zonder collectie» zijn echter van groot belang
voor de ontwikkeling en presentatie van actueel aanbod. Presentatie-instellingen
plaatsen nieuwe kunst in een nationale en internationale context, functioneren
als makelaar tussen kunstenaar en publiek, en zijn vaak een platform voor
debat en reflectie. Presentatie-instellingen en kunstmusea maken gebruik van
elkaars expertise. Vanwege het ontbreken van de zorg voor een eigen collectie
kunnen presentatie-instellingen meer flexibel opereren dan kunstmusea en beter
inspelen op nieuwe ontwikkelingen. Voorbeelden van dergelijke instellingen
zijn De Appel in Amsterdam, De Vleeshal in Middelburg en Witte de With in
Rotterdam.Ik investeer met een budget van 2,5 miljoen euro in de presentatie-instellingen,
waarmee ik een versterking per instelling beoog en tevens een landelijk gespreid
netwerk. Ik volg hiermee het advies van de Raad voor Cultuur die in zijn advies Innoveren, participeren! uit maart 2007 pleit voor een
ruimhartigere ondersteuning van deze instellingen. Het extra budget verdeel
ik over de basisinfrastructuur (1,5 miljoen euro voor presentatie-instellingen)
en de Mondriaan Stichting (1 miljoen euro voor presentatie-instellingen en
kunstenaarsinitiatieven). De Raad voor Cultuur en de Mondriaan Stichting geef
ik de opdracht om bij de selectie van instellingen rekening te houden met
de geografische spreiding. Met deze investering wordt tevens ruimte geboden
aan presentatiemogelijkheden op het gebied van vormgeving, waaraan volgens
de Raad voor Cultuur een groot gebrek is. In het kader van de convenanten
met de andere overheden zal overleg volgen over de verhouding
tussen het rijksaandeel en het gemeentelijk aandeel van de financiering.In de kunstsector vindt een discussie plaats over het functioneren van
de Nederlandse kunstmusea. Verschillende spelers roepen de vraag op of het
concept van een aantal musea nog voldoet – het tonen van collecties
en maken van tentoonstellingen in een kunsthistorische context – of
dat de musea kunst meer in relatie tot maatschappelijke ontwikkelingen dienen
te presenteren. Het gaat er mij vooral om dat kunstmusea een betekenisvolle
positie hebben, zowel in de kunstsector, als in de samenleving.De musea voor hedendaagse kunst worden grotendeels gesubsidieerd door
de gemeentelijke overheid. De rijksoverheid heeft daarin slechts een marginale
rol, via (aanvullende) aankoop- en presentatiesubsidies van zijn afnamefonds,
de Mondriaan Stichting. Vanwege de cruciale functie die de kunstmusea in de
sector vervullen, is het van belang dat ze een sterk eigen profiel hebben
en dat gestreefd wordt naar variatie in collecties en naar een groot publieksbereik.
Een flexibel bruikleenbeleid en een onderling afgestemd aankoopbeleid zijn
hierbij nodig, evenals een aantrekkelijke programmering, die inspeelt op artistieke
en maatschappelijke ontwikkelingen. De taak om dit te stimuleren is belegd
bij de Mondriaan Stichting. Ik vraag het fonds om in overleg met de musea
en betreffende gemeenten nieuwe mogelijkheden te verkennen.Zoals ik in Kunst van Leven heb aangekondigd,
stelt een meer internationale programmering ons in staat met belangrijke cultuuruitingen
kennis te maken. Ook de Raad voor Cultuur benadrukt in zijn advies Innoveren, participeren! het belang hiervan, omwille van
het overzicht en het debat. Ik zal daarom het internationale aanbod van hedendaagse
kunstmusea versterken en stel hiervoor per 2009 500 000 euro beschikbaar.
Het doel is de programmering/coproductie van een of enkele grote internationale
tentoonstelling(en) per jaar mogelijk te maken die zowel van belang zijn voor
de professie, als een groot en breed publiek kunnen bereiken. Ook kunnen met
dit budget internationale kunstmanifestaties mogelijk worden gemaakt, die
door samenwerkende musea of andere kunstinstellingen worden georganiseerd.
Het budget beleg ik bij de Mondriaan Stichting. De beste plannen worden gehonoreerd.Onderzoek toont aan dat de meeste galeries in Nederland een relatief zwakke
financiële basis hebben.1 Vanwege het ontbreken
van financiële spankracht zijn ze niet in staat om een sterke band met
kunstenaars op te bouwen en hun werk sterk te positioneren. Bewezen talent
verbindt zich eerder aan buitenlandse galeries met een sterke internationale
reputatie. De relatief zwakke positie van Nederlandse galeries kent mede zijn
oorzaak in het beperkt aantal verzamelaars en kopers. Hierdoor is sprake van
een vicieuze cirkel.Om het verzamelklimaat in Nederland te versterken en de aankoop van kunst
door particulieren en bedrijven nationaal en internationaal te bevorderen,
zijn galeriewereld, musea, en niet in de laatste plaats, kunstenaars aan zet.
Onderzoek toont aan dat er nog veel bereikt kan worden in de keten van kijken,
lenen/huren, kopen en verzamelen2.In het kader van de in het regeerakkoord afgesproken bezuinigingen op
cultuur heb ik mijn voornemen aangekondigd om de bijdrage aan de Mondriaan
Stichting voor de uitvoering van de KunstKoopregeling te beëindigen.
Deze regeling heeft zeker betekenis, maar kan ook door de markt worden voortgezet.
Onderzoek toont aan dat 29% van het totale aantal galeries met andere
financieringsinstrumenten dan de KunstKoopregeling werkt3. Ik vraag de Mondriaan Stichting met betrokken partijen – zowel
gesubsidieerde als commerciële – overleg te voeren over de mogelijkheden
aanbod en afname beter op elkaar af te stemmen, zowel op de nationale, als
op de internationale markt. Waar nodig en mogelijk kunnen met
overheidsbijdragen onderzoek en activiteiten ondersteund en gestimuleerd worden.3. Een sterke sectorEen sterke sector is een professionele en ondernemende sector, die midden
in de samenleving staat. De Raad voor Cultuur signaleert in zijn sectoranalyses
uit 2003 en 2007 dat het de beeldende kunstsector ontbreekt aan vermogen en
inzicht om zijn potentieel optimaal in te zetten. Tevens spreekt de Raad van
een gebrek aan afstemming tussen instellingen onderling en een ontoereikend
niveau van communicatie en overdracht. Tijdens de gesprekken met deskundigen
is opgevallen dat de beeldende kunstsector in vergelijking met een aantal
andere kunstsectoren beter kan worden georganiseerd. Collectieve belangen
worden nauwelijks behartigd en een gezamenlijke aanpak van knelpunten ontbreekt.
De sector kan aan kracht winnen. De sleutel daartoe ligt in samenwerking,
bundeling van krachten en kennisuitwisseling. Daarnaast is het van groot belang
dat de sector zijn vleugels uitslaat en verbindingen aangaat met andere maatschappelijke
en economische sectoren. De overheid kan het leggen van samenwerkings- en
dwarsverbanden stimuleren, maar de sector moet relaties zelf aangaan.Een sterke ondersteuningsstructuur voor beeldende kunst
en vormgevingHet stimuleren van ondernemersschap van kunstenaars, de nationale en internationale
promotie van kunstenaars en de sector, de kunsteducatie van kinderen, en de
uitvoering van onderzoek en kennisuitwisseling zijn alle functies die de overheid
stimuleert en ondersteunt. In de podiumkunsten en in de amateurkunst zijn
deze functies gebundeld in sectorinstituten, in de beeldende kunst zijn deze
functies verdeeld over een aantal instellingen. Ik noem enkele voorbeelden.
Op het gebied van internationalisering worden taken uitgevoerd door de Mondriaan
Stichting, het Fonds BKVB en Transartists, het cultureel ondernemersschap
wordt gestimuleerd door Kunstenaars & Co, advisering en begeleiding van
kunst in openbare ruimte geschiedt door de SKOR, en cultuureducatieve projecten
en (collectieve) promotionele activiteiten worden onder andere ontwikkeld
door de Nederlandse Museumvereniging en Stichting Artes.Het is nodig te komen tot een stevige verankering van de ondersteunende
functies in de beeldende kunstsector. De bundeling van krachten kan hiervoor
een oplossing zijn. In eerste instantie dient in kaart te worden gebracht
welke functies in de beeldende kunstsector worden uitgevoerd, door welke partijen –
gesubsidieerd én commercieel – deze worden uitgevoerd en welke
functies ontbreken. De Raad voor Cultuur heeft afgelopen voorjaar hiervoor
al een goede aanzet gegeven in zijn sectoranalyse. Ik zal de komende tijd
in overleg met de sector onderzoeken hoe te komen tot een effectieve ondersteuningsstructuur.
De Raad voor Cultuur vraag ik om een nader advies.De Premsela Stichting is de ondersteunende instelling in de sector vormgeving.
Deze landelijke instelling brengt onder andere informatie over de sector in
kaart, zet zich in voor meer presentatiemogelijkheden, verzorgt publicaties
en stimuleert het debat. Ter verbetering van het investerings-, productie-
en distributieklimaat heeft de instelling aansluiting gezocht bij het ministerie
van Economische Zaken. De Raad voor Cultuur pleit in zijn advies Innoveren, participeren! voor een ruimere ondersteuning van de Premsela
Stichting, zodat deze instelling zich kan ontwikkelen tot een volwaardig sectorinstituut
voor de vormgeving. Per 2009 reserveer ik hiervoor 400 000 euro.Stimulans voor samenwerking met andere maatschappelijke
sectoren en bedrijfslevenEen stevige relatie met het bedrijfsleven biedt kunstenaars, galeries
en musea interessante mogelijkheden voor het produceren, het aankopen en het
verkopen van werk. De voorbeelden van kwalitatief hoogstaande bedrijfscollecties
zijn talrijk. Tevens is het waard te investeren in een sterke relatie tussen
kunstsector en andere maatschappelijke sectoren. Op deze gebieden is de afgelopen
jaren veel ondernomen, zowel door de kunstsector, als door de overheid. Zo
verrijkt Kunstenaars & Co de mogelijkheid voor kunstenaars om een renderende
beroepspraktijk op te bouwen door relaties te leggen tussen kunst en zorg,
onderwijs, wijkverbetering en bedrijfsleven. In het kader van het programma
Cultuur en Economie stimuleert het kabinet de samenwerking tussen de kunstsector
en het bedrijfsleven. Met Kunst & Zaken heeft de overheid een programma
cultuurmecenaat in gang gezet met als doel meer private middelen voor de kunstsector
te werven. Bovendien zal de Commissie Cultuurprofijt mij in februari 2008
adviseren over nieuwe mogelijkheden voor de kunstsector om dwarsverbanden
aan te gaan met andere maatschappelijke sectoren en het bedrijfsleven.In Kunst van leven heb ik aangekondigd meer
ruimte te willen bieden aan de verdere ontwikkeling van kunstdisciplines die
internationaal sterk staan. Vormgeving is daar een goed voorbeeld van. De
vormgevingssector en de ministeries van Economische Zaken, Buitenlandse Zaken
en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap ontwikkelen momenteel een programma om
te bouwen aan een sterkere internationale reputatie van design, mode en architectuur
van Nederlandse bodem. Het bevorderen van internationaal ondernemen en het
verruimen van de internationale markt zijn doelstellingen, alsook het toetsen
van kwaliteit op een internationaal podium en het bevorderen van innovatie.Tenslotte noem ik de oprichting van het Programmafonds Cultuurparticipatie
waarmee het kabinet de amateurkunst en cultuureducatie in alle kunsten wil
versterken. Dit fonds is sterk gericht op de andere overheden, zodat locale
en landelijke initiatieven elkaar kunnen versterken en kennis en expertise
kunnen worden uitgewisseld. U heeft een aparte brief over het Programmafonds
Cultuurparticipatie ontvangen, waarin de doelstellingen en het totstandkomingproces
van het fonds zijn beschreven.Bestuurlijke verhoudingen, verdeling van verantwoordelijkhedenAfloop Geldstroom BKVZoals in Kunst van Leven aangekondigd en met
IPO en VNG besproken, komt een einde aan de Geldstroom Beeldende Kunst en
Vormgeving, een specifieke uitkering van OCW die tot 2009 via twaalf provincies
en veertien gemeenten wordt ingezet voor gezamenlijk geformuleerde doelen
op het gebied van beeldende kunst en vormgeving. In totaal is met de specifieke
uitkering aan provincies en gemeenten 16,7 miljoen euro gemoeid. Verschillende
onderzoeken hebben uitgewezen dat de Geldstroom BKV een weinig effectief en
efficiënt instrument is. Bovendien is het kabinet met IPO en VNG overeengekomen
om in het kader van het beperken van «bestuurlijke drukte» het
aantal specifieke uitkeringen sterk te verminderen.In 2003 heeft Deloitte en Touche de Geldstroom BKV tegen het licht gehouden.
De belangrijkste conclusies van de onderzoekers waren dat de Geldstroom BKV
zeer versnipperd werd ingezet, er sprake was van overlap tussen beleidsinstrumenten,
er niet gestuurd werd op dezelfde effecten, en effectmeting en kwaliteitsbeoordeling
onmogelijk was:«De doelstellingen van het ministerie worden
in meer of mindere mate zowel via de Geldstroom BKV als via de Mondriaan Stichting,
Fonds BKVB en Kunstenaars & Co gerealiseerd. Dit roept de vraag op of
er op deze manier sprake is van een voldoende effectieve en efficiënte
manier van inzet van middelen. Voor het ministerie is ook niet te controleren
of en in welke mate daarbinnen sprake is van stapeling van subsidies. Stapeling
of versnippering van middelen is van invloed op de mogelijkheden om de beoogde
effecten te bereiken, en moet om die reden onderdeel zijn van nader te maken
beleidsafwegingen»1.In opdracht van OCW is de Geldstroom BKV afgelopen zomer opnieuw geëvalueerd
door het Instituut voor Onderzoek van Overheidsuitgaven (zie bijgaand rapport)2. Uit de evaluatie blijkt dat veel knelpunten uit 2003
nog steeds van toepassing zijn, ondanks het feit dat de Geldstroom naar aanleiding
van het rapport van Deloitte en Touche is herzien. De versnippering van middelen
en de onmogelijkheid van effectmeting worden opnieuw aangetoond. Een goed
voorbeeld hiervan is het aantal outputindicatoren dat gemeenten en provincies
geformuleerd hebben: 537. In het verlengde hiervan stelt IOO dat de invulling
van outputdoelstellingen door provincies en gemeenten zeer breed en divers
is. Logischerwijs is het onmogelijk om effecten te meten en kwalitatieve uitspraken
te doen over de resultaten.De middelen die per 2009 vrijkomen uit de Geldstroom BKV blijven behouden
voor instellingen, activiteiten en programma’s op het gebied van beeldende
kunst en vormgeving.Focus op stedenPer 2009 decentraliseer ik 13,3 miljoen euro van de beschikbare rijksmiddelen
voor beeldende kunst en vormgeving naar 35 gemeenten3. Het rijksbudget voor beeldende kunst en vormgeving voor de provincies
vervalt. In plaats daarvan wordt de lijst met de huidige veertien Geldstroom-BKV
steden uitgebreid met 21 steden, gespreid over het land. De gehanteerde criteria
zijn een inwoneraantal van boven de 90 000 en alle provinciehoofdsteden.
Met deze decentralisatie zet ik gericht in op de plekken «waar het gebeurt».
De steden hebben een functie op het gebied van talentontwikkeling en dragen
daarmee bij aan een stevige basis in de beeldende kunstsector. De negen zogenoemde«netwerksteden»4 behouden het budget dat ze in de huidige situatie uit
de specifieke uitkering van het rijk ontvangen. Naar elk van de 26 andere
steden wordt per 2009 een budget ter hoogte van 150 000 euro gedecentraliseerd.
De decentralisatie zal via een decentralisatie-uitkering worden vormgegeven.Met de decentralisatie van 25% van het totale OCW-budget voor beeldende
kunst en vormgeving naar steden leg ik het zwaartepunt van het beeldende kunstbeleid
bij twee overheidslagen: het rijk en de gemeenten. Ik kom hiermee tegemoet
aan de afspraken in het regeerakkoord over het beperken van «bestuurlijke
drukte». Bovendien hoeven de gemeenten in de toekomst geen verantwoording
meer aan het rijk af te leggen over de besteding van middelen. Hiermee wordt
een sterke reductie van administratieve lasten gerealiseerd.Een heldere verdeling van verantwoordelijkheden tussen overheden blijft
van groot belang. In de huidige situatie neemt het rijk op het gebied van
de beeldende kunst en vormgeving een verantwoordelijkheid voor kunstvakonderwijs,
ondersteuning van kunstaanbod en -afname (Fonds BKVB en Mondriaan Stichting),
WWIK en flankerend beleid, een deel van de ontwikkelingsfunctie (o.a. postacademische
opleidingen en presentatie-instellingen) en voor ondersteunende instellingen
(o.a. op het gebied van promotie, internationalisering, onderzoek en debat).
De gemeentelijke overheid neemt een verantwoordelijkheid voor
een deel van de ontwikkelingsfunctie (o.a. ateliers, broedplaatsen, kunstenaarsinitiatieven),
ondersteunende instellingen (CBK’s), uitvoering van de WWIK en kunstmusea.Ik zal met de gemeenten overleg voeren over deze verdeling. Bij de subsidiëring
van een aantal instellingen (m.n. kunstenaarsinitiatieven en presentatie-instellingen)
zal sprake blijven van een gedeelde verantwoordelijkheid, maar het streven
is om overlap zoveel mogelijk te beperken.ProcesZoals eerder gesteld, is deze brief een eerste stap in het proces van
de herziening van het beeldende kunstbeleid. Ik heb ambities geformuleerd,
een richting aangegeven en met betrekking tot een aantal onderwerpen maatregelen
aangekondigd. Sommige knelpunten in de sector moeten nader worden onderzocht,
andere vragen nog om overleg met betrokken partijen. Dit zal in 2008 gebeuren.
Het gaat hierbij om onderwerpen als de opleiding en ontwikkeling van kunstenaars,
het onderzoek naar effecten van beleid en mogelijkheden om de relatie tussen
aanbod en afname te versterken.Met deze brief bied ik een beleidskader voor het Fonds BKVB en de Mondriaan
Stichting. Ze kunnen aan de slag met de ontwikkeling van plannen en beleidsinstrumenten.
Het beleidsplan van beide fondsen verwacht ik medio maart 2008 en zal ik beoordelen
in het licht van dit beleidskader. Ik vraag de Raad voor Cultuur hetzelfde
te doen en de verdeling van middelen en taken over de twee fondsen kritisch
te beschouwen.In financiële zin heb ik op basis van de adviezen van de Raad voor
Cultuur enkele reserveringen aangekondigd voor programma’s, activiteiten
en instellingen in de sectoren beeldende kunst, vormgeving en nieuwe media.
Deze reserveringen zijn van belang voor instellingen die een positie beogen
in de basisinfrastructuur en daartoe voor 1 februari 2008 een beleidsplan
en subsidieaanvraag kunnen indienen. In de adviesaanvraag aan de Raad voor
Cultuur over de basisinfrastructuur zullen met betrekking tot de functies
ontwikkeling, ondersteuning en internationaal platform een aantal nadere overwegingen
en vragen aan de Raad worden meegegeven. Het gaat dan onder andere om de samenhang
van beleidsinstrumenten, de afstemming tussen instellingen en de ontwikkeling
van kunstenaars in nationale en internationale context. De Raad zal medio
februari 2008 de adviesaanvraag ontvangen.De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,R. H. A. PlasterkXNoot1Ben Hurkmans, George Lawson, Gitta Luiten, e.a.: «All That Dutch,
over internationaal Cultuurbeleid», Amsterdam, 2005.XNoot2Lex ter Braak, Gitta Luiten, e.a.: «Second Opinion, over beeldende
kunstsubsidie in Nederland», Rotterdam, 2007.XNoot3Raad voor Cultuur: «Cultuur, meer dan ooit, vooradvies van de Raad
voor Cultuur», Den Haag, 2003.XNoot4Raad voor Cultuur: «Innoveren, participeren!, Advies agenda cultuurbeleid
en culturele basisinfrastructuur», Den Haag, 2007.XNoot1Dit budget is exclusief de subsidie voor de Mondriaan Stichting t.b.v.
erfgoedtaken en inclusief de subsidie voor het Fonds BKVB t.b.v. bouwkunst.
De budgetten voor WWIK (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) en flankerend beleid
WWIK zijn niet meegerekend vanwege openstelling van deze voorzieningen voor
kunstenaars uit alle kunstdisciplines.XNoot1Teunis Ijdens en Hans Mariën: «Statistiek van landelijke subsidieregelingen
voor beeldende kunst 2001–2005», Tilburg, 2007.XNoot2Van 1994 t/m 1999 jaarlijks onderzoek door Stichting voor Economisch Onderzoek
te Amsterdam, daarna vierjaarlijks.XNoot3Teunis Ijdens, Wouter de Nooij en Astrid Vloet: «Het landelijk subsidiestelsel
voor beeldende kunst, 1984–2005: bereik, structuur en doorstroming»,
Tilburg, 2007.XNoot1EIM, onderzoek voor bedrijf en beleid: «Onderzoek aanbieders van
hedendaagse beeldende kunst 2007», Zoetermeer, 2007.XNoot2Motivaction: «Vraagonderzoek naar hedendaagse beeldende kunst»,
Amsterdam, 2007.XNoot3EIM, onderzoek voor bedrijf en beleid: «Onderzoek aanbieders van
hedendaagse beeldende kunst 2007», Zoetermeer, 2007.XNoot1Deloitte & Touche, «De BKV tegen het licht», Zoetermeer
2003.XNoot2Instituut voor Onderzoek van Overheidsuitgaven: «Midterm Review
Geldstroom BKV», Leiden, 2007. Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer.XNoot3Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag, Groningen, Enschede, Arnhem,
Eindhoven, Maastricht, Leeuwarden, Zwolle, Den Bosch, Tilburg, Breda, Alkmaar,
Almere, Amersfoort, Apeldoorn, Assen, Delft, Deventer, Dordrecht, Ede, Emmen,
Haarlem, Haarlemmermeer, Heerlen, Leiden, Middelburg, Nijmegen, Sittard/Geleen,
Venlo, Westland, Zaanstad en Zoetermeer.XNoot4Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag, Groningen, Enschede, Arnhem,
Eindhoven, Maastricht. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28989-61.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl