Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen; Brief van de Minister van Buitenlandse Zaken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2002-2003
 
 
 
 KST66434
 2002-2003
 
 21 501-02
 Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen
 
 
 
 
 Nr. 
 459
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 24 januari 2003
 
 Conform de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij, mede namens de
Staatssecretaris voor Europese Zaken, de geannoteerde agenda van de Raad Algemene
Zaken en Externe Betrekkingen van 27 en 28 januari a.s. aan te bieden.
 
 De Minister van Buitenlandse Zaken,
 J. G. de Hoop Scheffer
 
 GEANNOTEERDE AGENDA VAN DE RAAD ALGEMENE ZAKEN EN EXTERNE
BETREKKINGEN VAN 27 EN 28 JANUARI 2003
 Algemene zaken
 Stand van zaken overige Raadsformaties
 In het kader van zijn horizontale, coördinerende functie zal de Raad
kort de werkzaamheden van de overige Raadsformaties bezien en, waar noodzakelijk,
bespreken.
 Werkprogramma van de Raad in 2003
 Dit agendapunt betreft een openbaar debat over het jaarprogramma van de
Raad dat het Griekse en toekomstige Italiaanse voorzitterschap in de RAZEB
van 9 en 10 december vorig jaar presenteerden. Het programma is een breed
opgezet document, dat vier hoofdthema's kent:
 – uitbreiding en hervorming;
 – Lissabon-strategie;
 – asiel- en migratieproblematiek;
 – externe betrekkingen.
 
 Nederland zal in het openbaar debat aangeven dat dit eerste jaarprogramma
in zijn soort een goed middel lijkt om op de langere termijn enige sturing
te geven aan de werkzaamheden van de Raad. Nederland is er voorstander van
dit planningsinstrument zo operationeel mogelijk te houden en aan te laten
sluiten bij de Annual Priority Strategy van de Commissie en de budgetcycli.
Dit zal dan ook de Nederlandse inzet zijn bij het vervolg van deze exercitie:
het Iers-Nederlandse jaarprogramma voor 2004 en het meerjarenprogramma voor
de periode 2004–2006.
 
 Nederland zal in het debat tevens naar voren brengen dat het zich in grote
lijnen kan vinden in de voorgestelde aandachtspunten.
 – Uitbreiding en hervorming:
 Nederland steunt het streven om op 16 april het Toetredingsverdrag te
kunnen tekenen en het vervolgbeleid t.a.v. de overgebleven kandidaat-lidstaten
vorm te geven. Nederland hecht aan een degelijk inhoudelijk debat over de
toekomstige structuur van de Unie. Wat betreft het in het jaarprogramma opgenomen
streven om de op de Conventie volgende IGC onder Italiaans voorzitterschap
(dit najaar) af te ronden, staat voor Nederland voorop dat dit nooit mag afdoen
aan de inhoud van de besprekingen, noch aan de volledige betrokkenheid van
de tien nieuwe lidstaten.
 – Lissabon-strategie:
 Nederland is groot voorstander van de Lissabon-strategie. Het feit dat
de lidstaten een gezamenlijke doelstelling hebben geformuleerd voor het sociaal-economische
beleid, is binnen de EMU van groot belang. Nederland ziet meerwaarde in de
gezamenlijke benadering van de economische, sociale en duurzaamheidsaspecten
van het sociaal-economische beleid. De leidraad voor de Nederlandse inzet
voor de Lissabon-strategie is dat de nadruk moet liggen op de uitvoering van
de actiepunten. De Raad, de Commissie en de lidstaten moeten de «opdrachten»
van de Europese Raad binnen de gestelde termijnen uitvoeren om de Lissabon-doelstellingen
te kunnen verwezenlijken. Actieve betrokkenheid van de kandidaat-lidstaten
is daarbij essentieel.
 
 In tijden van economische tegenwind lijkt een wat sterkere focus op de
economische dimensie (waaronder de vervolmaking van de interne markt) wenselijk.
Dat mag echter niet ten koste gaan van de sociale en duurzaamheidsdimensies.
Kernpunten van de Nederlandse inzet zijn in dat verband (herstel van het)
vertrouwen in de economie, werk en ondernemen en innovatie.
 – Justitie en Binnenlandse Zaken:
 Op het gebied van asiel en migratie zal het voorzitterschap het actieplan
van de Europese Raad van Sevilla voortzetten. Nederland hecht aan harmonisatie
van het Europese asielbeleid en wil dat de termijnen van het actieplan gerespecteerd
worden.
 
 Over migratie zal een tweeledige discussie worden gevoerd:
 – enerzijds over brede thema's als de relatie tussen migratie en
ontwikkeling en migratie om redenen van werk of studie,
 – anderzijds over het bestrijden van illegale immigratie.
 Dit houdt ook in het verder integreren van JBZ-beleid in de externe betrekkingen
van de Unie.
 
 Nederland verwelkomt die aanpak. De discussie over de grote thema's –
hoe gevoelig ook – moet worden gevoerd. Nederland bepleit al vele jaren
de volwaardige integratie van JBZ in het externe beleid. Het zal het Griekse
voorzitterschap bij de uitvoering ervan door het HLWG-programma, gezamenlijk
beheer en contractuele relaties met derde landen dan ook krachtig steunen.
 
 Bijzondere aandacht vergt de Griekse wens voor meer gemeenschappelijke
verantwoordelijkheid voor het bewaken van de buitengrenzen van de Unie. Nederland
onderkent daar een gezamenlijk belang, maar zal voorstellen dienaangaande
zorgvuldig bezien en aan strikte criteria binden.
 
 Nederland verwelkomt de Griekse inzet voor voortgaande samenwerking op
gebied van politie en justitie. Het wil bijdragen aan een beter functioneren
van Europol en afstemming van strafrecht en verwelkomt de voorgenomen discussie
over strafprocesrecht. De bestrijding van terrorisme blijft onverminderd de
aandacht vragen.
 – Extern beleid:
 Het Grieks-Italiaanse jaarprogramma bestrijkt het gehele externe beleid
van de Unie. Niettemin zal de Westelijke Balkan in 2003 hoge prioriteit hebben
(zie verder onder Westelijke Balkan).
 Opvolging Europese Raad te Kopenhagen
 Tijdens de Europese Raad van Kopenhagen is een aantal institutionele aspecten
van de uitbreiding aan de orde gekomen. De Europese Raad heeft bevestigd dat
per 1 mei 2004 tien Commissarissen uit de kandidaat-lidstaten tot de Commissie
zullen toetreden en dat de zittingsperiode van de nieuw te vormen Commissie
zal beginnen op 1 november 2004. Hierbij is aangetekend dat het vereiste overleg
met het Europees Parlement over deze data voor eind januari 2003 afgerond
moet zijn.
 
 De voorzitter van het Europees Parlement Cox heeft het Griekse voorzitterschap
inmiddels een voorstel voor de planning voor de benoeming van zowel de tien
additionele Commissarissen als van het nieuwe College voorgelegd. In beide
gevallen vraagt het Europees Parlement aandacht voor de tijd die het nodig
heeft om de Commissarissen in het kader van de goedkeuringsprocedure
te kunnen bevragen. Het Europees Parlement doet daarbij een voorstel voor
de termijnen waarop de Raad de namen van de beoogde Commissarissen zou moeten
overleggen.
 
 De regering hecht eraan dat hierover in goed overleg met het Europees
Parlement werkbare afspraken worden gemaakt. De regering kan zich vinden in
de termijnen die het Europees Parlement de Raad stelt, maar is van mening
dat deze termijnen, waar nodig, met enige flexibiliteit gehanteerd moeten
worden.
 Voorbereiding Europese Raad te Brussel, maart 2003
 Tijdens de Raad zal de Commissie haar «voorjaarsrapport» (voorheen
het «syntheserapport») presenteren. Het rapport is getiteld «Choosing to grow: knowledge innovation and jobs in a cohesive
society». Het is de bijdrage van de Commissie aan de Europese
Voorjaarsraad van 21 maart 2003 en daarmee het belangrijkste document voor
de discussie. In het voorjaarsrapport beschrijft de Commissie in hoeverre
de Unie op koers ligt om de doelstellingen van de Lissabon-strategie te behalen
in 2010. Daarnaast geeft zij aanbevelingen voor beleidsintensiveringen. Het
rapport ging uw Kamer reeds toe (referte brief DIE-22/03 van 21 januari jl.).
 
 Nederland zal zijn waardering uitspreken voor dit voorjaarsrapport. De
boodschap van de Commissie is duidelijk: de lidstaten moeten grotere inspanningen
doen om de doelstellingen van de Lissabon-strategie in 2010 te kunnen realiseren.
Nederland kan zich goed vinden in het motto van het voorjaarsrapport «Choosing to grow». Dit is inderdaad waar
de Lissabon-strategie om draait. Gezien het huidige economische klimaat is
het motto zeer relevant. Het voorjaarsrapport heeft grote raakvlakken met
de kern van het Nederlandse standpunt zoals dit nu wordt ontwikkeld. De regering
zal dit standpunt medio februari aan de Tweede Kamer aanbieden.
 Externe betrekkingen
 Prioriteiten conflictpreventie
 Elk half jaar stelt het Raadssecretariaat ten behoeve van het inkomend
voorzitterschap een (vertrouwelijke) watchlist
op, waarin de prioriteiten op het gebied van conflictpreventie worden aangegeven.
Deze lijst wordt in samenwerking met de Commissie opgesteld. Doel ervan is
om de EU in staat te stellen tijdig te onderkennen dat ergens een conflict
ontstaat en er tijdig op te reageren. Naar aanleiding van de watchlist zal mogelijk nog een discussie plaatsvinden in de Raad.
Van belang is dat de watchlist concrete opvolging
krijgt en dat het niet blijft bij signalering alleen.
 Westelijke Balkan
 De Raad zal spreken over werkprogramma van het Griekse voorzitterschap
met betrekking tot de Westelijke Balkan. De Westelijke Balkan heeft hoge prioriteit
in het externe beleid van het voorzitterschap, zoals blijkt uit een separaat
beleidsdocument dat als bijlage is toegevoegd.
Een Balkantop is voorzien en marge van de Europese Raad in Thessaloniki (juni
2003). Rode draad binnen het Griekse programma vormt de verdere aansluiting
van de vijf landen in de regio bij de EU.
 
 Nederland onderschrijft het belang van het reeds in 1999 door de Unie
geboden geconditioneerde perspectief op toetreding voor de vijf landen van
de Westelijke Balkan. Dit perspectief is onmisbaar voor het politieke draagvlak dat betrokken regeringen nodig hebben bij het doorvoeren
van de vereiste pijnlijke hervormingsprocessen. Bovendien is de regio –
na de uitbreiding – een «witte vlek» in de uitgebreide Unie.
 
 Tegelijkertijd zal Nederland onderstrepen dat de EU de Balkanlanden streng
moet blijven toetsen op de criteria van het Stabilisatie- en Associatieproces
(in het bijzonder regionale samenwerking, mensenrechten, rule of law en criminaliteitsbestrijding, ICTY, vluchtelingenterugkeer,
macro-economische hervormingen). De politieke Kopenhagen-criteria zijn nog
door geen van de landen vervuld. Dit geldt zelfs voor koploper Kroatië
(zie bijv. de ICTY/Bobetko-zaak, naar aanleiding waarvan Nederland in december
2002 heeft besloten het deponeren van de acte van bekrachtiging van de Stabilisatie-
en Associatieovereenkomst met Kroatië voorlopig aan te houden).
 
 Nederland zal voorts onderstrepen dat de EU zich met name moet inzetten
om de sociaal-economische ontwikkeling van de landen in de regio te versterken,
de zichtbaarheid van de EU te verhogen en het draagvlak voor de benodigde
politieke hervormingen te vergroten. Dit zou ondermeer kunnen door te onderzoeken
of de markttoegang voor bepaalde producten uit de Balkan kan worden verbeterd
en de bestaande preferenties beter kunnen worden benut. Nederland wil voorstellen
dat de landen van de Westelijke Balkan deel kunnen nemen aan de aanbestedingsprocedures
voor bepaalde Europese hulpprogramma's. Tot slot is Nederland er voorstander
van om deze landen – net als de huidige kandidaat-lidstaten –
toegang te geven tot bepaalde thematische Gemeenschapsprogramma's (Erasmus,
Socrates, onderzoek, samenwerkingsprogramma's op het gebied van MKB e.d.).
 Midden-Oosten
 De bespreking in de Raad van de situatie in het Midden-Oosten vindt plaats
tegen de achtergrond van de Israëlische verkiezingen op 28 januari a.s..
In februari zal een nieuwe ministeriële bijeenkomst van het Kwartet worden
belegd, met als doel definitieve aanvaarding en lancering van de road map. Alsdan zullen ook de Israëlische regering en de Palestijnse
autoriteiten akkoord moeten gaan met de road map
en zal zo spoedig mogelijk een begin moeten worden gemaakt met de uitvoering
ervan. In de tussentijd wordt gewerkt aan het zogeheten «monitoring
mechanisme» dat deel uitmaakt van de road map
en de implementatie ervan zou moeten faciliteren. Nederland is van mening
dat de EU er op moet toezien dat de laatste versie van de road map niet opnieuw ter discussie wordt gesteld, maar integraal
door alle betrokkenen wordt aanvaard. Dit laatste zal ook in sterke mate afhangen
van de opstelling van de VS.
 Irak
 De Raad zal zich buigen over de laatste ontwikkelingen rond Irak. De in
de VR-resolutie 1441 genoemde wapeninspecties zijn in volle gang en zullen
intensief worden voortgezet. Tevens heeft de eerste evaluatie van de inspecties
en van de Iraakse medewerking plaatsgevonden. De logistieke medewerking van
Irak zou over het algemeen goed zijn, maar voor het overige – met name
voor wat betreft de Iraakse opgave van 7 december 2002 en algemene informatieverlening –
te wensen overlaten. Daarnaast zijn ook de onlangs gevonden raketten en documenten
over het Iraakse nucleaire programma in de jaren '80 reden voor zorg.
 
 Nederland zal zorg uitspreken over deze gebrekkige samenwerking en benadrukken
dat slechts door volledige medewerking een vreedzame oplossing van de crisis
mogelijk is. Nederland blijft dan ook van mening dat de internationale
druk op Irak – ook door middel van dreiging met geweld – dient
te worden gehandhaafd.
 Noord-Korea
 De Raad zal zich buigen over de recente ontwikkelingen met betrekking
tot Noord-Korea. De opzegging van het Non-Proliferatie Verdrag (NPV) door
Noord-Korea heeft de zaak verder op scherp gezet. De internationale gemeenschap
heeft de stap van Noord-Korea in scherpe bewoordingen veroordeeld. Ook de
EU heeft inmiddels in diverse verklaringen Noord-Korea opgeroepen zich aan
zijn internationale verplichtingen te houden en terug te keren in het NPV.
De EU heeft voorts verklaard bereid te zijn een bijdrage te leveren aan de
totstandkoming van een duurzame en vreedzame oplossing voor de huidige crisis.
 
 De Raad zal tevens spreken over de verdere rol die de EU kan spelen. De
VS, Zuid-Korea, Rusland, Japan en China voeren intensief overleg over de ontstane
situatie. Nederland is voorstander van verder contact van de Unie met vooral
Rusland en China, teneinde deze landen te overtuigen van de noodzaak hun invloed
in Noord-Korea aan te wenden om Pyongyang tot een soepelere opstelling te
bewegen en daarmee ook een dialoog tussen Noord-Korea en de VS te bevorderen.
 Europees Veiligheids- en Defensiebeleid
 Momenteel wordt gewerkt aan de uitwerking van de regeling tussen de EU
en de NAVO inzake de toegang tot NAVO-capaciteiten, waarover eind vorig jaar
een doorbraak werd bereikt. Het is voor de verdere ontwikkeling van het EVDB
van belang om de uitgewerkte regelingen zo spoedig mogelijk gereed te hebben
(streefdatum is 1 maart 2003), mede met het oog op de mogelijke overname
door de EU van de militaire operaties in Macedonië en Bosnië-Herzegovina.
De Raad streeft naar een eerste bespreking – en mogelijk goedkeuring –
van het juridisch instrument (Gemeenschappelijk Optreden ex art. 14 van het
Verdrag) waarmee de EU de NAVO-geleide operatie in Macedonië zou kunnen
overnemen.
 
 Voorts zal de Raad kennisnemen van twee «kader»-Raadsbesluiten
waarmee een structuur wordt vastgelegd voor de financiering en administratie
van de gemeenschappelijke kosten die voortvloeien uit EVDB-operaties. Deze
constructie is noodzakelijk omdat deze operaties buiten de EU-begroting om
worden gefinancierd.
 
 Aan de Raad zal ter goedkeuring voorliggen een «General
concept for a possible EU military role in FYROM», het basisdocument
voor een eventuele EU-overname van de NAVO-geleide operatie Allied Harmony. Nederland zal er op toezien dat dit document ook
voldoende duidelijkheid biedt over de door Nederland gewenste betrokkenheid
van KFOR, vooral wat betreft de extractie van EU-eenheden in geval van nood.
De EU zou de operatie in Macedonië kunnen overnemen zodra het bovengenoemde
pakket maatregelen («Berlijn-plus») is uitgewerkt, de Macedonische
autoriteiten formeel om overname hebben verzocht en de NAVO-missie is beëindigd.
 Zimbabwe
 De Raad zal spreken over de verlenging van het Gemeenschappelijk Standpunt
over Zimbabwe, dat op 18 februari 2002 voor één jaar werd aangenomen.
Dit Gemeenschappelijk Standpunt behelst een wapenembargo, alsmede visumrestricties
en bevriezing van banktegoeden gericht tegen de leiders van het regime. De
lijst met de door de restricties getroffen politici en hoge militairen
is herhaaldelijk uitgebreid. De situatie in Zimbabwe is inmiddels verder verslechterd.
Nederland steunt daarom verlenging van het Gemeenschappelijk Standpunt met
één jaar tot 18 februari 2004.
 Centraal Afrika
 Dit agendapunt is opgenomen op verzoek van België teneinde minister
Michel in staat te stellen een debriefing te geven van zijn reis door het
gebied van 5 tot 10 januari jl.. Michel heeft gesproken met alle deelnemers
aan de Inter Congolese dialoog (het vredesproces in de DR Congo), diverse
Presidenten in de regio, onderhandelaar Masire en VN-vertegenwoordiger Niasse.
Op 17 december jl. werd in Pretoria een akkoord getekend door de deelnemers
aan de Inter Congolese Dialoog. Het akkoord betreft een wapenstilstand en
een afspraak over machtsdeling voor een tweejarige transitie-periode, waarna
democratische verkiezingen moeten volgen. De wapenstilstand werd echter enkele
dagen later reeds geschonden.
 EU-Afrika
 De Raad zal spreken over de voorbereiding van de EU-Afrika Top, die op
4 en 5 april a.s. in Lissabon is voorzien. In dit kader zal ook het probleem
van de deelname van Zimbabwe aan de Top ter sprake komen. Momenteel zijn hierover
consultaties gaande van de EU-trojka met de Afrikaanse partners, waaronder
de Afrikaanse Unie en de SADC. Nederland hecht veel waarde aan de consultaties
met Afrikaanse partners. Het regime van Mugabe is een probleem voor de gehele
regio en zal tijdens de Top moeten worden besproken.
 Overig
 Nederland zal tijdens de Raad nogmaals de ontvoering opbrengen van de
humanitaire hulpverlener Erkel, hoofd van de Zwitserse sectie van Artsen Zonder
Grenzen in Machatsjkala. Erkel werd op 12 augustus vorig jaar ontvoerd in
Dagestan in de Noordelijke Kaukasus (Russische Federatie). Nederland zal het
Griekse voorzitterschap en EU-partners verzoeken om, zowel in EU-verband als
bilateraal, deze kwestie bij de Russische autoriteiten onder de aandacht te
blijven brengen en erop te blijven aandringen dat zij alle mogelijke inspanningen
leveren om deze ontvoering tot een spoedig en veilig einde te brengen.
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.