Euregio's: grensoverschrijdend financieel beheer; Rapport "Euregio's: grensoverschrijdend financieel beheer"
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28280, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

28-03-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28280 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudSAMENVATTINGConclusiesAanbevelingenReacties staatssecretaris van EZ en Euregio'sNawoord Algemene Rekenkamer1 INLEIDING1.1 Euregio'sAfbeelding 1. Euregio's in het Belgisch-Duits-Nederlands
grensgebied1.2 Interreg-programmaTabel 1.1. Europese structuurfondsgelden naar Nederland Tabel 1.2. Onderdelen A, B en C van het communautaire
initiatief Interreg 1.3 Bevoegdheden Algemene Rekenkamer en anderen1.4 Het onderzoekDoelOnderzoeksvragenAanpakNormen1.5 Opbouw rapport2 ALGEMEEN BEELD VAN DE ZEVEN EUREGIO'S2.1 Aantal projecten en financieel belangTabel 2.1. Financieel belang EFRO-projecten 1994–1999,
Interreg-II 2.2 Kosten programmamanagementTabel 2.2. Technische bijstand per regio/project 2.3 Structuur Euregio's2.4 Beschrijving administratieve organisatie2.5 Accountantscontrole en «30-juni-controle»2.6 Review door departementale accountantsdienst2.7 Juiste en nuttige bestedingJuiste bestedingNuttige besteding2.8 Overheveling van overschotten en rentebaten2.9 Toereikendheid bevoegdheden Algemene Rekenkamer3 RISICO'S RONDOM MINISTERIËLE VERANTWOORDELIJKHEID3.1 Invulling ministeriële verantwoordelijkheidAfspraken en proceduresNieuwe ministeriële bevoegdheden3.2 Inperking rol minister door Europese verdragenHet Verdrag van AnholtHet Verdrag van Mainz4 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN4.1 Invulling verantwoordelijkheid voor financieel management4.2 Controle op besteding EU-subsidies4.3 Toereikendheid bevoegdheden Algemene Rekenkamer5 REACTIES EN NAWOORD5.1 ReactiesReactie staatssecretaris van EZReacties Euregio's5.2 Nawoord Algemene RekenkamerBIJLAGE 1BEVINDINGEN EUREGIO MAAS-RIJNGeografische liggingVerantwoordelijkheid voor de financiële afwikkelingAantal projecten en financieel belangAfrekening en rentebatenProjectorganisatieBeheer, controle en toezichtAccountantscontroleProjecten Euregio Maas-RijnFietsroutennetwerk Euregio Maas-Rijn BIJLAGE 2BEVINDINGEN EEMS-DOLLARD REGIOGeografische ligging van Eems-Dollard RegioVerantwoordelijkheid voor de financiële afwikkelingAantal projecten en financieel belangAfrekening en rentebatenProjectorganisatieBeheer, controle en toezichtAccountantscontroleProjecten Eems-Dollard RegioEuropark Coevorden/Emlichheim Cross Border Centrum Tussentijdse programma-evaluatie Marketing und Werbung BIJLAGE 3BEVINDINGEN EUREGIOGeografische ligging EUREGIOVerantwoordelijkheid voor de financiële afwikkelingAantal projecten en financieel belangAfrekening en rentebatenProjectorganisatieBeheer, controle en toezichtAccountantsverklaringenProjecten EUREGIOGrensoverschrijdende politiepost EUREGIO Binationaal instituut EUREGIO Scholingsproject EUREGIO Snelbusverbinding EUREGIO BIJLAGE 4 BEVINDINGEN BENELUX-MIDDENGEBIEDGeografische liggingVerantwoordelijkheid voor de financiële afwikkelingAantal projecten en financieel belangAfrekening en rentebatenProjectorganisatieBeheer, controle en toezichtAccountantscontroleProjecten Benelux-MiddengebiedNatuur Educatief Centrum de Wulp Grensoverschrijdend Watertoerisme BIJLAGE 5 LIJST MET GEBRUIKTE AFKORTINGENBIJLAGE 6 NORMENKADER BIJLAGE 7 OVERZICHT HOOFDCONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28280Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 255 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 280Euregio's: grensoverschrijdend financieel beheernr. 2RAPPORTInhoudSamenvatting5   1Inleiding91.1Euregio's91.2Interreg-programma11 1.3Bevoegdheden Algemene Rekenkamer
en anderen12 1.4Het onderzoek131.5Opbouw rapport14    2Algemeen beeld van de zeven Euregio's152.1Aantal projecten en financieel
belang15 2.2Kosten programmamanagement162.3Structuur Euregio's16 2.4Beschrijving administratieve organisatie17 2.5Accountantscontrole en «30-juni-controle»17 2.6Review door departementale accountantsdienst19 2.7Juiste en nuttige besteding202.8Overheveling van overschotten en
rentebaten212.9Toereikendheid bevoegdheden Algemene
Rekenkamer22   3Risico's rondom ministeriële verantwoordelijkheid233.1Invulling ministeriële verantwoordelijkheid23 3.2Inperking rol minister door Europese
verdragen24    4Conclusies en aanbevelingen264.1Invulling verantwoordelijkheid
voor financieel management26 4.2Controle op besteding EU-subsidies27 4.3Toereikendheid bevoegdheden Algemene
Rekenkamer28    5Reacties en nawoord295.1Reacties29 5.2Nawoord Algemene Rekenkamer30   Bijlage 1Bevindingen Euregio Maas-Rijn33Bijlage 2Bevindingen Eems-Dollard Regio39Bijlage 3Bevindingen EUREGIO47Bijlage 4Bevindingen Benelux-Middengebied56Bijlage 5Lijst met gebruikte afkortingen63Bijlage 6Normenkader64Bijlage 7Overzicht hoofdconclusies en aanbevelingen68                        SAMENVATTINGDe Algemene Rekenkamer heeft van mei tot oktober 2001 onderzoek verricht
naar het financieel beheer in zogenoemde «Euregio's». Dit zijn
grensoverschrijdende samenwerkingsverbanden aan de binnengrenzen van de Europese
Unie (EU). Binnen deze samenwerkingsverbanden worden projecten uitgevoerd
die moeten bijdragen aan een harmonieuze ontwikkeling en integratie van grensregio's.De Europese Unie betaalt onder bepaalde voorwaarden ongeveer de helft
van de kosten van deze projecten. Het geld komt uit het communautaire initiatief
Interreg, dat als uitgangspunt heeft dat landsgrenzen geen beletsel mogen
vormen voor een evenwichtige ontwikkeling van het Europese grondgebied.1De projecten die in de Euregio's worden uitgevoerd betreffen uiteenlopende
zaken als de aanleg van grensoverschrijdende fietspaden, samen-werking tussen
politieregio's, de aanleg van grensoverschrijdende bedrij-venterreinen enzovoort.
De Euregio's ontvangen de Europese subsidie voor deze projecten op basis van
een door de Europese Commissie goedgekeurd programma, veelal zonder tussenkomst
van de nationale overheid.Er zijn in totaal 75 Euregio's binnen de EU. In zeven van die Euregio's
nemen Nederlandse projectpartners deel. Deze zeven samenwerkingsverbanden
zijn gesitueerd aan de Duitse respectievelijk aan de Belgische grens. Voor
deze zeven Euregio's was in de programmaperiode 1994–1999 in totaal € 342
miljoen beschikbaar. Dit bedrag bestond voor € 141 miljoen uit Interregsubsidie;
de rest betrof cofinanciering uit de deelnemende landen.In één van zeven Euregio's waarin Nederland participeert,
te weten de Euregio Maas-Rijn in de grensstreek van Zuid-Limburg, is Nederland
eerstverantwoordelijk voor de financiële afwikkeling van het programma.
Nederland is daarover verantwoording verschuldigd jegens de Europese Commissie.
In de andere zes Euregio's dragen de Duitse of Belgische autoriteiten deze
verantwoordelijkheid.Over en weer kunnen Nederlandse, Belgische en Duitse autoriteiten schade
uit foutief bestede middelen op elkaar verhalen, als de fout op het grondgebied
van de andere lidstaat of door partijen uit die andere lidstaat is gemaakt.
De Nederlandse Staat is dus in alle zeven Euregio's waarin Nederlandse projectpartners
deelnemen (deels) aansprakelijk, ook al is de Staat in zes gevallen niet verantwoordelijk
voor de financiële afwikkeling van het programma.Om deze aansprakelijkheid en de daarmee verbonden ministeriële verant-woordelijkheid
te kunnen dragen moet Nederland, net als de andere betrokken lidstaten, toezicht
houden op de correcte uitvoering van het programma. De staatssecretaris van
Economische Zaken (EZ) is hiermee belast.In uitvoerings- en financieel-beheerovereenkomsten die zijn gesloten tussen
de partners in de zeven Euregio's, is onder meer geregeld wie gerechtigd is
tot controle en hoe de uitvoering en afwikkeling van het programma zal verlopen.
Het eerder genoemde verhaalsrecht is hierin opgenomen.Het Ministerie van EZ is ook vertegenwoordigd in de zogenoemde Comités
van Toezicht (CvT's), de hoogste besluitvormende organen in Euregio's voor
het Interreg-programma.2 Doordat in deze CvT's
op basis van unanimiteit wordt besloten, kan Nederland in opzet voldoende
invloed hebben op de besluitvorming. Voor Nederland is in de overeenkomsten bovendien een speciale controlebevoegdheid
in Euregio's toegekend aan de Algemene Rekenkamer. ConclusiesTezamen vormen de zojuist geschetste instrumenten in opzet een voldoende
basis om goede invulling te kunnen geven aan de ministeriële verantwoordelijkheid
voor de Euregio-programma's. Uit het onderzoek van de Algemene Rekenkamer
naar de programmaperiode 1994–1999 blijkt echter dat de uitwerking in
de dagelijkse praktijk toch risico's inhoudt voor de ministeriële verantwoordelijkheid
en dat de juiste en nuttige besteding van de Europese subsidies onvoldoende
wordt gecontroleerd en gewaarborgd.Dit blijkt uit de volgende bevindingen:– Het programmamanagement van sommige Euregio's maakt geen gebruik
van of beschikt niet over goede instrumenten om de juiste en nuttige besteding
van de subsidiebedragen te kunnen vaststellen.– Aan banken die worden ingeschakeld als betaalautoriteit worden
meer controletaken toegeschreven dan zij feitelijk (kunnen) uitvoeren.– Project- en programma-accountants controleren ter plaatse niet
over de grens heen.– De departementale accountantsdienst van het Ministerie van EZ
verricht slechts eenmaal per twee jaar een review (bestaande uit een collegiaal
overleg en een beperkte dossier-review) bij de programma-accountant van de
Euregio waarvoor Nederland eerst-verantwoordelijk is voor de financiële
programma-afwikkeling. In de overige Euregio's verricht de departementale
accountantsdienst geen reviews.De programmaperiode van het Interreg-II-programma was 1994–1999.
Projectvoorstellen mochten volgens de voorschriften van de Europese Commissie
uiterlijk tot 31 december 1999 worden ingediend. Alle projecten moesten
uiterlijk op 31 december 2001 zijn afgerond. Na die datum kon ook geen
aanspraak meer worden gemaakt op beschikbaar gestelde subsidie. Overigens
hebben de meeste Euregio's de data intern met een half jaar vervroegd, om
te voorkomen dat projecten te laat zouden worden afgerond. Uiterlijk op 30 juni
2002 vindt de afrekening van het gehele Interreg-II-programma plaats. Voor
die datum moet de Europese Commissie de einddeclaratie van de Euregio's hebben
ontvangen.Over de nuttige besteding is in Euregio's vrijwel geen systematische informatie
beschikbaar. Zo bleken kritiekpunten uit de tussentijdse evaluatie niet of
nauwelijks te zijn opgelost in de Interreg-II-periode. De Algemene Rekenkamer
kan over de nuttige besteding dan ook geen goed onderbouwd oordeel geven.Uit het onderzoek blijkt verder dat bepaalde passages uit de uitvoerings-
en financieel-beheerovereenkomsten in strijd zijn met de Verdragen van Anholt
en Mainz, waarvan de werkingssfeer zich uitstrekt tot enkele van de onderzochte
Euregio's. In deze verdragen worden soms andere bevoegdheden toegekend aan
partijen in de Euregio's dan in de uitvoerings- en financieel-beheerovereenkomsten.Overigens constateert de Algemene Rekenkamer dat de nieuwe Wet Toezicht
Europese Subsidies (Wet TES)3 in zijn huidige
vorm géén oplossing biedt waarmee de invulling van de ministeriële
verantwoordelijkheid met betrekking tot Euregio's verbeterd kan worden. Euregio's
zijn namelijk niet te karakteriseren als bestuursorganen en vallen
daarom niet onder de reikwijdte van deze wet.AanbevelingenDe Algemene Rekenkamer beveelt aan dat de staatssecretaris van EZ ook
bij de Euregio's waar de lidstaat Nederland niet eerstverantwoordelijk is
voor de financiële afwikkeling, een actievere rol speelt.Het toezicht op het financieel beheer in Euregio's zou versterkt kunnen
worden door bij alle zeven Euregio's reviews uit te laten voeren door de departementale
accountantsdienst.De Algemene Rekenkamer vindt dat een binnen het Europees-rechtelijk kader
passende oplossing moet worden gevonden om de accountantscontrole sluitend
te maken, bijvoorbeeld door accountants uit de betrokken lidstaten gezamenlijk
de controle te laten uitvoeren.De Algemene Rekenkamer beveelt verder aan dat de strijdigheid met de Verdragen
van Anholt en Mainz in de uitvoerings- en financieel beheerovereenkomsten
wordt opgeheven, opdat Nederland haar verantwoordelijkheid voor het financieel
beheer in Euregio's beter kan dragen.Reacties staatssecretaris van EZ en Euregio'sDe Algemene Rekenkamer heeft gecorrespondeerd over haar bevindingen met
de staatssecretaris van EZ en de CvT's van de vier Euregio's die betrokken
waren in het diepteonderzoek. In februari 2002 hebben zij hun reactie naar
de Algemene Rekenkamer gestuurd.De Euregio's hebben het onderzoek van de Algemene Rekenkamer positief
ontvangen. Zowel de staatssecretaris als de Euregio's melden dat al aanzetten
zijn gegeven tot verbetering in het financieel beheer. In hoeverre het mogelijk
is om tot een betere afstemming te komen tussen de verschillende controle-instanties,
waaronder begrepen de mogelijke uitbreiding van reviews door de departementale
accountantsdienst van het Ministerie van EZ, zal door de staatssecretaris
in overleg met andere lidstaten worden nagegaan.Ook zegt de staatssecretaris toe in overleg te zullen treden met zijn
ambtgenoot van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties om na te gaan hoe
aan de geconstateerde discrepantie tussen het Verdrag van Anholt en de uitvoerings-
en financieelbeheerovereenkomsten tegemoet kan worden gekomen. Eenzelfde toezegging
doet hij niet ten aanzien van het Verdrag van Mainz. Volgens hem ligt aanpassingen
op initiatief van Nederland niet in de rede, omdat Nederland geen verdragspartij
is.Ook de Euregio's EUREGIO en Eems-Dollard Regio gaan in hun reactie in
op de bevindingen van de Algemene Rekenkamer inzake de Verdragen van Anholt
en Mainz. Zij achten de risico's voor de Nederlandse Staat, bij de hiervoor
bedoelde discrepantie, niet groot.Overigens kondigt de staatssecretaris aan dat hij de samenvatting, conclusies
en aanbevelingen van het rapport zal laten vertalen, teneinde deze te laten
bespreken in de verschillende CvT's en met de andere lidstaten.Nawoord Algemene RekenkamerHet stemt de Algemene Rekenkamer tevreden dat inmiddels diverse verbeteringen
rond het financieel beheer van Interreg-middelen in Euregio's
zijn geïnitieerd of zelfs al zijn doorgevoerd. Zij is verheugd over de
voornemens van de staatssecretaris en dringt aan op het wegnemen van de geconstateerde
discrepanties tussen de Verdragen van Anholt en Mainz enerzijds en de uitvoerings-
en financieel-beheerovereenkomsten anderzijds. De Algemene Rekenkamer is van
mening dat ook als op de Nederlandse Staat slechts indirect, namelijk via
een andere lidstaat, ten onrechte betaalde EU-subsidies kunnen worden verhaald,
controle- en beheersystemen zo goed mogelijk moeten zijn ingericht.De staatssecretaris gaat in zijn reactie niet in op de constatering van
de Algemene Rekenkamer dat Euregio's buiten de reikwijdte van de nieuwe wet
TES vallen. De Algemene Rekenkamer is van mening dat de staatssecretaris zou
moeten streven naar vergelijkbare bevoegdheden in Euregio's als in deze wet
genoemd bij bestuursorganen (informatierecht, aanwijzende bevoegdheid en verhaalsrecht). 1 INLEIDING1.1 Euregio'sEuregio's zijn grensoverschrijdende samenwerkingsverbanden aan de binnengrenzen
van de Europese Unie (EU). Meestal zijn in de Euregio's de rijksoverheid en
lagere overheden, het bedrijfsleven, banken, publiekrechtelijke lichamen en
de Europese Commissie vertegenwoordigd.Deze samenwerkingsverbanden voeren projecten uit die van direct belang
zijn voor de eigen regio. Veelal gebeurt dit met subsidie van lokale en regionale
overheden of uit de private sector. Daarnaast krijgen sommige Euregio's inkomsten
uit een (veelal provinciale) omslagheffing, die gebaseerd is op het inwonertal.Euregio's voeren ook EU-projecten uit. Hiervoor ontvangen zij subsidie
uit de EU-begroting, namelijk via het Interreg-programma. Op deze Interreg-geldstromen
spitst dit onderzoek zich toe.Nederland is betrokken bij zeven van de in totaal circa 75 Euregio's in
de EU. Dit betreft de Euregio's Maas-Rijn, Rijn-Maas-Noord, Rijn-Waal, Benelux-Middengebied,
Eems-Dollard Regio, Scheldemond en EUREGIO.4 De
zeven Euregio's zijn weergegeven in afbeelding 1 (zie volgende bladzijde).In deze Euregio's hebben de aan het Interreg-programma deelnemende partijen
een uitvoerings- en een zogenoemde financieel-beheerovereenkomst gesloten.
Hierin is bepaald hoe de subsidies worden beheerd en hoe en onder welke voorwaarden
de betaling van gelden plaatsvindt. De financieel-beheerovereenkomsten zijn
voor Nederland mede of namens de staatssecretaris van Economische Zaken (EZ)
ondertekend.Voor één Euregio, de Euregio Maas-Rijn, heeft Nederland
(in casu het Ministerie van EZ) een speciale verantwoordelijkheid jegens de
Europese Commissie voor de financiële eindafwikkeling van het totale
Interreg-regioprogramma (operationeel programma). Voor de andere Euregio's
dragen hetzij Duitse deelstaten, hetzij de Vlaamse Gemeenschap deze verantwoordelijkheid.Overigens is in zes van de zeven Euregio's waarin Nederland participeert
het financieel beheer tegen betaling uitbesteed aan banken. Alleen in Euregio
Maas-Rijn, waar Nederland de verantwoordelijkheid draagt voor de financiële
afwikkeling, is het programmamanagement ook de betalingsautoriteit. Afbeelding 1. Euregio's in het Belgisch-Duits-Nederlands
grensgebied1.2 Interreg-programmaDe EU streeft met haar structuurbeleid naar het verkleinen van sociaal-economische
verschillen tussen de regio's van de lidstaten. Belangrijke instrumenten ter
verwezenlijking van dit beleid zijn de structuurfondsen (Europees Fonds voor
Regionale Ontwikkeling (EFRO), Europees Sociaal Fonds (ESF), Europees Oriëntatie-
en Garantiefonds voor de Landbouw, afdeling Oriëntatie (EOGFL-O) en het
Financieringsfonds voor de Oriëntatie van de Visserij (FIOV)).Voor de periode 1994–1999 was het budget voor structuurfondsen onge-veer € 141
miljard voor alle lidstaten tezamen. Het grootste deel van dit budget werd
besteed voor de verschillende doelstellingen van het structuurbeleid.5 Daarnaast was circa 9% beschikbaar voor veertien verschillende
communautaire initiatieven, waarvan Interreg de grootste is.Tabel 1.1 geeft de geldstromen uit structuurfondsen naar Nederland weer,
voor de programmaperiode 1994–1999.Tabel 1.1. Europese structuurfondsgelden naar Nederland Bijdrage uit structuurfondsen programmaperiode
1994–1999Goedgekeurde
operationele plannen met Nederlandse projectdeelnemersDoelstellingsbeleid: ESF€ 1 380,5 miljoenEFRO€ 660,0 miljoen EOGFL-O€ 190,1 miljoenFIOV€ 55,1 miljoen Totaal doelstellingsbeleid€ 2 285,7
miljoen Communautaire initiatieven: Interreg€ 292,1 miljoenOverig€ 139,9
miljoen Totaal€ 432,0 miljoenDe bedragen zijn ontleend aan beschikkingen van de Europese Commissie.
Ze worden exclusief cofinanciering, indexering en tussentijdse wijziging weergegeven.In totaal waren er in de periode 1994–1999 veertien communautaire
initia-tieven. Aan tien daarvan nam Nederland deel. Het grootste communautaire
initiatief is Interreg. Interreg wordt in hoofdzaak gefinancierd uit een van
de structuurfondsen van de EU, namelijk het Europees Fonds voor Regionale
Ontwikkeling (EFRO).6 Het onderzoek van de Algemene
Reken-kamer heeft betrekking op deel A van dit programma in de periode 1994–1999,
ook wel aangeduid met de term Interreg-II-A.7Tabel 1.2. Onderdelen A, B en C van het communautaire
initiatief Interreg Programmaperiode 1994–1999 (voor
het C-deel 1997–1999)EU-bijdrage voor goedgekeurde operationele plannen met Nederlandse projectdeelnemers Interreg II-A€ 140,5 miljoen Interreg II-B€ 0 miljoen Interreg II-C€ 151,6 miljoen Totaal€ 292,1 miljoenDe EU stelt subsidie uit Interreg-II-A beschikbaar voor grensoverschrijden-de
samenwerking in interregionale gebieden. De subsidie is bedoeld om projecten
(mede) te financieren die tot doel hebben om de ontwikkeling van
de achtergebleven gebieden langs de binnengrenzen van de EU te bevorderen.De projecten hebben soms te maken met (her-)scholing van langdurig werklozen,
dan weer met de aanleg van fietspaden, bedrijventerreinen, het onderhouden
van een busdienst in de grensstreek enzovoort.Er is sprake van cofinanciering. Dit houdt in dat, om voor subsidie in
aanmerking te komen, in ieder geval een deel van de kosten (meestal minimaal
50%) door andere financiers moet worden opgebracht. Meestal dragen provincies,
gemeenten en bedrijven in de Euregio bij in de kosten. Ook het Ministerie
van EZ neemt soms een deel van de financiering voor haar rekening. Volgens
informatie van het Ministerie van EZ bedroeg het totaal aan EZ-cofinanciering
voor zes van de zeven Euregio's in de jaren 1995 t/m 1999 van het begrotingsartikel
04.09 totaal € 11 miljoen. Voor één van de Euregio's,
te weten Eems-Dollard Regio, werd de rijkscofinanciering door tussenkomst
van het Samenwerkingsverband Noord Nederland toegekend voor in totaal € 4,7
miljoen. De totale rijkscofinanciering voor het Interreg-II-programma bedroeg
daarmee € 15,7 miljoen.Overigens worden voor de berekening van de subsidie en de cofinanciering
uitsluitend die kosten in aanmerking genomen die volgens de voorschriften
van de Europese Commissie ook voor subsidie in aanmerking komen (de zogenoemde
subsidiabele kosten). Niet-subsidiabele kosten komen voor de volle 100% ten
laste van de projectdeelnemers.Aan een subsidiabel project moeten projectdeelnemers uit de verschillende
lidstaten in de Euregio deelnemen. Deze regel wordt gehanteerd door alle zeven
Euregio's die in dit onderzoek zijn betrokken.De programmaperiode van het Interreg-II-programma was 1994–1999.
Projectvoorstellen mochten volgens de voorschriften van de Europese Commissie
uiterlijk tot 31 december 1999 worden ingediend. Alle projecten moesten
uiterlijk op 31 december 2001 zijn afgerond. Na die datum kon ook geen
aanspraak meer worden gemaakt op beschikbaar gestelde subsidie.Overigens hebben de meeste Euregio's de data intern met een half jaar
vervroegd, om te voorkomen dat projecten te laat zouden worden afgerond. Uiterlijk
op 30 juni 2002 vindt de afrekening van het gehele Interreg-II-programma
plaats. Voor die datum moet de Europese Commissie de einddeclaratie van de
Euregio's hebben ontvangen.1.3 Bevoegdheden Algemene Rekenkamer en anderenTen tijde van de uitvoering van dit onderzoek had de Algemene Rekenkamer
op grond van de Comptabiliteitswet nog niet de bevoegdheid om de besteding
van EU-middelen te controleren tot op het niveau van de eindbegunstigde (als
deze eindbegunstigde niet behoort tot het Rijk of daaraan verbonden organen).
Deze bevoegdheid krijgt zij met de achtste wijziging van de Comptabiliteitswet,
die op 1 mei 2002 in werking treedt.8De Algemene Rekenkamer heeft het onderzoek daarom verricht op basis van
een ándere, niet-wettelijke regeling. In de financieel-beheerovereenkomsten
van de Euregio's zijn speciale controlebevoegdheden ingebouwd voor de regeringscommissaris
van de Vlaamse regering, voor Bonds- en Deelstaatrekenkamers (Duitsland) en
voor nationale rekenkamers – dus ook voor de Algemene Rekenkamer. De
financiële overeenkomsten kennen de Algemene Rekenkamer het recht toe
om zowel de rechtmatige besteding als het financieel beheer te
controleren. Dit controlerecht is niet beperkt tot Nederlands grondgebied.Ook de Europese Commissie en de Europese Rekenkamer hebben controlerechten
in Euregio's. Zoals te doen gebruikelijk bij onderzoek op EU-terrein, heeft
de Algemene Rekenkamer de Europese Rekenkamer benaderd met het verzoek om
uitwisseling van informatie over controle-activiteiten in Euregio's. Vooruitlopend
op de achtste wijziging van de Comptabiliteitswet heeft de Algemene Rekenkamer
bovendien de mogelijkheid tot samenwerking met de Europese Rekenkamer voor
dit onderzoek verkend. Deze samenwerking bleek in verband met de planning
van de Europese Rekenkamer in de door de Algemene Rekenkamer voorgestane periode
echter niet mogelijk.De Algemene Rekenkamer heeft vastgesteld dat noch de Commissie noch de
Europese Rekenkamer in de programmaperiode 1994–1999 van hun controlerecht
gebruik hebben gemaakt in de vier door de Algemene Rekenkamer bezochte Euregio's.
De Europese Rekenkamer heeft in mei 1997 één betaling van de
Euregio Rijn-Waal gecontroleerd. Deze Euregio heeft de Algemene Rekenkamer
echter voor dit onderzoek, gezien het geringe financiële belang van deze
Euregio, niet bezocht.1.4 Het onderzoekDoelDe Algemene Rekenkamer wil met dit onderzoek een uitspraak doen over de
juiste en nuttige besteding van de EU-subsidies, en aanbevelingen doen ter
verbetering van het financieel management en ter verduidelijking van de rol
en taak van de nationale overheid in dezen.OnderzoeksvragenDe Algemene Rekenkamer heeft zich geconcentreerd op de beantwoording van
de volgende vragen:• Kan de lidstaat Nederland haar verantwoordelijkheid jegens de EU
waarmaken als het gaat om financieel management in Euregio's?• Is sprake van een zodanig financieel management in Euregio's dat
zeker gesteld kan worden dat de EU-subsidies juist en nuttig worden besteed?• Zijn de speciale bevoegdheden, die in de uitvoerings- en financieel
beheerovereenkomsten aan de Algemene Rekenkamer zijn toegekend, toereikend
om in de praktijk daadwerkelijk onderzoek uit te kunnen voeren in Euregio's?AanpakNa een aantal inleidende gesprekken en dossieronderzoek bij het Ministerie
van EZ is een vragenlijst uitgezet bij alle zeven Euregio's. Hierin is onder
meer informatie opgevraagd over de opzet in hoofdlijnen van het controle-
en beheersysteem, aantallen projecten en het totale programmabudget.Vervolgens heeft de Algemene Rekenkamer bezoeken gebracht aan vier Euregio's,
te weten Maas-Rijn, Benelux-Middengebied, Eems-Dollard Regio en EUREGIO. Bij
elk van deze vier Euregio's is het beheer- en controlesysteem in detail beoordeeld
en zijn maximaal vier projectdossiers integraal beoordeeld.Per Euregio is één van de geselecteerde projecten ter plaatse
bezocht.In één Euregio ten slotte, Eems-Dollard Regio, is de met
het financieel beheer belaste bank bezocht. NormenBij het onderzoek is de geldende Europese wet- en regelgeving als norm
gehanteerd. Deze Europese wet- en regelgeving is dwingend voorgeschreven en
moet daarom worden nageleefd. Daarnaast heeft de Algemene Rekenkamer haar
bevindingen getoetst aan de normen uit de financiële en beheerovereenkomsten
en programmaovereenkomsten. Ten slotte heeft het Ministerie van EZ zelf een
aantal normen nader uitgewerkt; ook deze zijn in het onderzoek gebruikt. Een
overzicht van de gebruikte normen is opgenomen in bijlage 6.1.5 Opbouw rapportHoofdstuk 2 van dit rapport geeft een algemeen beeld van de zeven Euregio's.
Beoordeeld zijn onder meer de kosten van het programmamanagement, de organisatiestructuur
en verantwoordelijkheidsverdeling, de kwaliteit van de beschrijving van de
administratieve organisatie, de kwaliteit van de accountantscontrole ter plaatse
en van de review daarop door de accountantsdienst van het Ministerie van EZ,
en de wijze van besteding van de Interreggelden. Aan het eind van het hoofdstuk
wordt de vraag beantwoord in hoeverre de speciale bevoegdheden die de Alge-mene
Rekenkamer heeft gebruikt bij deze beoordeling van de Euregio's, toereikend
waren.Hoofdstuk 3 bevat aan analyse van de risico's die uit het onderzoek naar
voren zijn gekomen rondom de ministeriële verantwoordelijkheid voor het
financieel beheer in de Euregio's. Het gaat daarbij onder meer om de wijze
waarop het toezicht op een juiste en nuttige besteding van Interreggelden
in de praktijk wordt ingevuld, en om de mogelijke inperking van de rol van
de minister door hetgeen is vastgelegd in een tweetal Europese verdragen waarvan
de werkingssfeer (delen van) een aantal Euregio's betreft.Hoofdstuk 4 geeft de conclusies en aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer
weer.De minister van EZ en de vier Euregio's die in het diepteonderzoek werden
betrokken, hebben in februari 2002 op het onderzoek gereageerd. Een weergave
van hun reacties en het nawoord van de Algemene Rekenkamer zijn opgenomen
in hoofdstuk 5.Bijlagen 1 tot en met 4 bevatten de specifieke bevindingen van Algemene
Rekenkamer ten aanzien van de vier in het diepteonderzoek betrokken Euregio's.De in het rapport gebruikte afkortingen worden verklaard in bijlage 5.
Het in het onderzoek gehanteerde normenkader is opgenomen in bijlage 6.Bijlage 7 ten slotte, bevat een overzicht van de belangrijkste conclusies
en aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer, alsmede de toezeggingen die de
staatssecretaris van EZ in reactie daarop heeft gedaan. 2 ALGEMEEN BEELD VAN DE ZEVEN EUREGIO'S2.1 Aantal projecten en financieel belang9Voor het communautaire initiatief Interreg-II was in de periode 1994–1999
uit EFRO-middelen voor de zeven Euregio's een totaal subsidiebedrag van ruim € 140
miljoen beschikbaar (dit bedrag is exclusief cofinanciering; inclusief cofinanciering
was het totaalbedrag ruim € 340 miljoen).Voor de periode 2000–2006 is er € 170 miljoen aan de zeven
Euregio's toegewezen uit EFRO (exclusief cofinanciering vanuit regionale partijen
van minimaal 50% van de totale subsidiabele projectkosten).Tabel 2.1. Financieel belang EFRO-projecten 1994–1999,
Interreg-II RegioBegroting projectenInterreg-II-bijdrageAantal EFRO-projecten Euregio Maas-Rijn€ 81,162
miljoen€ 34,923 miljoen92Eems-Dollard Regio€ 67,374
miljoen€ 23,390 miljoen40 EUREGIO€ 58,873 miljoen€ 21,200 miljoen68 Benelux-Middengebied€ 70,254
miljoen€ 32,531 miljoen47 Euregio Rijn-Maas-Noord€ 13,209
miljoen€ 6,699 miljoen39Euregio Rijn-Waal€ 26,550
miljoen€ 11,601 miljoen58 Scheldemond€ 24,215 miljoen€ 10,171
miljoen48 Totaal€ 341,637 miljoen€ 140,515 miljoen392In de Euregio's Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO10 en Rijn-Waal waren de beschikbaar gestelde Interreg-II-gelden, inclusief
cofinanciering, voor het programma 1994–1999 volledig aan projecten
toegekend, oftewel «gecommitteerd».In de Euregio Rijn-Maas-Noord en Benelux-Middengebied waren aan het eind
van de toekenningsperiode niet alle gelden gecommitteerd. Bij deze regio's
was het commiteringspercentage aan het eind van de programmaperiode 99,14
respectievelijk 87%.In de Euregio Benelux-Middengebied werd de Algemene Rekenkamer meegedeeld
dat het relatief lage commiteringspercentage voortkwam uit het feit dat een
groot project (ten bedrage van circa € 5 miljoen) in de aanvangfase
was geschrapt. Voor het vrijgekomen Interregbudget is niet een nieuw projectvoorstel
ingediend omdat dit, gegeven de korte periode die nog beschikbaar was om projectvoorstellen
in te dienen, wellicht ten koste zou gaan van de kwaliteit.In de andere regio's werd wel steeds getracht het budget tijdig volledig
te benutten door voor vrijgekomen middelen nieuwe projectvoorstellen goed
te keuren.Overigens is een groot deel van het gecommitteerde geld nog niet uitbe-taald.
Zo was ten tijde van de controle van de Algemene Rekenkamer de verwachting
dat nog 34% van het budget van Eems-Dollard Regio aan het eind van de programmaperiode
moest worden uitbetaald. Dit betekent dat aan het eind van de Interreg-II-periode
alsnog een risico bestaat van onderuitputting en een onevenredig grote administratieve
belasting van het programmamanagement in de Euregio's.11Tijdens de uitvoering van het Interreg-II-programma hebben verschuivingen
tussen maatregelen en thema's bij alle regio's plaatsgevonden. De gewijzigde
financiële tabellen zijn volgens voorschrift door de Comités van
Toezicht en de Europese Commissie goedgekeurd. 2.2 Kosten programmamanagementDe kosten van het programmamanagement worden geboekt ten laste van de
aparte post «technische bijstand». Uit het onderzoek is naar voren
gekomen dat de hoogte van deze post in de Euregio's sterk uiteenloopt. Ter
vergelijking zijn in onderstaande tabel de gemiddelde kosten voor technische
bijstand gerelateerd aan de totale programmakosten (inclusief de met ESF-gelden
gefinancierde projecten; deze konden niet apart wor-den gespecificeerd, maar
maken slechts een klein deel van het totaal uit).Tabel 2.2. Technische bijstand per regio/project RegioProgrammabegroting (in mln. €)Kosten technische bijstand (in mln. €)In % van programma-begrotingAantal Projecten (ESF
en EFRO)Gemiddelde kosten per project (in mln. €)Euregio Maas-Rijn86,04,14,812034 000Eems-Dollard Regio67,42,33,44057 500EUREGIO62,62,33,78028 750Benelux-Middengebied72,92,53,45248 000Euregio Rijn-Maas-Noord13,20,86,13920 500Euregio Rijn-Waal28,11,24,26319 000Scheldemond24,21,35,44827 000Totaal354,414,54,144232 800Totaal regio's met uitbesteed financieel beheer268,410,43,932232 300Bron: opgave Euregio's.De gemiddelde beheerskosten bedroegen per project € 32 800.
Bij de zes Euregio's die voor het financiële beheer een bank hadden ingeschakeld
en waarvan de kosten ook ten laste van de post «technische bijstand»
werden geboekt, variëren deze kosten per project van € 19 000
(Rijn-Waal) tot € 57 500 (Eems-Dollard Regio).2.3 Structuur Euregio'sAlle Euregio's hebben voor de uitvoering van Interregprogramma's een structuur
die in hoofdlijnen door de EU is voorgeschreven. Het hoogste, besluitvormende
orgaan is het Comité van Toezicht (CvT). Hierin hebben vertegenwoordigers
van nationale en regionale autoriteiten en de Euro-pese Commissie zitting.
Het CvT besluit formeel over toekenning van subsidie aan individuele projecten
en is verantwoordelijk voor de voort-gang van het programma. Voorgeschreven
is dat het CvT minimaal twee-maal per jaar vergadert. Tijdens het onderzoek
bleek dat een vergaderfrequentie van circa viermaal per jaar gebruikelijk
was.12Het programmamanagement van iedere Euregio verzorgt de verwerking van
de aanvragen, verleent hulp bij het uitwerken van projectvoorstellen, bemiddelt
tussen partners aan beide zijden van de grens, verleent hulp bij het verwerven
van cofinanciering en draagt zorg voor de bewaking en afwikkeling van het
projectsaldo en uitbetaling van gelden. Meestal wordt voor dit laatste overigens
een bank ingehuurd. Alleen de Euregio Maas-Rijn is zelf ook betalingsautoriteit.De rechtsvorm van de Euregio is niet door
de EU voorgeschreven en kan heel verschillend zijn. Zo heeft Euregio Benelux-Middengebied
in het geheel geen rechtspersoonlijkheid. Deze Euregio is een samenwerkingsverband
tussen de nationale en regionale autoriteiten. Euregio Maas-Rijn heeft
haar Interreg-activiteiten ondergebracht in een stichting, terwijl Eems-Dollard
Regio een grensoverschrijdend openbaar lichaam is.2.4 Beschrijving administratieve organisatieUit het onderzoek is naar voren gekomen dat zes van de zeven Euregio's
geen actuele beschrijving van de administratieve organisatie rond het Interreg-II-programma
hebben opgesteld. Bij de zevende Euregio, Schel-demond, was volgens het programmamanagement
wel een beschrijving van de administratieve organisatie beschikbaar. Echter,
deze was ten tijde van het onderzoek van de Algemene Rekenkamer niet voorhanden
en is dan ook niet beoordeeld.Voor de beschrijvingen verwezen de zes Euregio's onder andere naar hun
Interreg-II-handleiding, het aanvraagformulier met toelichting, de stan-daardbrieven
waarin de subsidie wordt toegekend, de algemene voor-waarden en aanvullende
voorwaarden en de standaardovereenkomsten tussen de projectaanvrager en de
bank.Vijf van de zes Euregio's merkten op dat een administratieve organisatie
beschrijving voor de Europese Commissie niet vereist was voor het Interreg-II-programma.
In Verordening (EG) nr. 4253/88 artikel 23 is deze eis echter wel degelijk
opgenomen.De Euregio's Eems-Dollard Regio, Rijn-Maas-Noord en Rijn-Waal bleken te
beschikken over een procedure voor het voorkomen, signaleren, herstel-len
en het melden van misbruik en oneigenlijk gebruik van de subsidiegelden. De
Euregio Maas-Rijn verwees hiervoor naar de algemene voorwaarden Interreg-II
en naar de mededeling elk kwartaal aan het Ministerie van EZ. De Euregio Benelux-Middengebied
gaf aan dat een formele procedure niet was opgesteld en dat controle op dit
aspect plaatsvond door het programmamanagement (dus door de regio zelf) en
de bank. Van de Euregio Scheldemond waren hierover ten tijde van het onderzoek
van de Algemene Rekenkamer geen gegevens beschikbaar.Een terugvordering van gelden of correctie van het budget door de Europese
Commissie wegens het niet correct uitvoeren van het Interreg-programma bleek
bij geen enkele Euregio te hebben plaatsgevonden.2.5 Accountantscontrole en «30-juni-controle»Na afronding van ieder project moet een accountantsverklaring worden overlegd
aan het programmamanagement en soms aan de bank. Die verklaring moet de juistheid
van de projectdeclaratie garanderen. Voor het opstellen van deze accountantsverklaring
wordt, afhankelijk van de lidstaat waartoe de eerstverantwoordelijke projectdeelnemer
behoort, een publieke accountant, de Vlaamse regeringscommissaris of een Rechnungsprüfer
(aangesteld door de deelstaat) met de uitvoering van de controle belast.Ook bij de afrekening van het gehele programma moeten accountantsverklaringen
worden opgesteld.Het doel van de accountantscontrole door de programma-accountant is:• vaststellen dat de beheer- en controlestructuur van de Euregio
voldoet aan de vereisten van de Europese Commissie;• beoordelen van het gevoerde financieel beheer (juistheid, volledigheid
en rechtmatigheid der verplichtingen en betalingen); • vaststellen van de getrouwheid van de einddeclaratie (als basis
voor het afleggen van verantwoording aan de Europese Commissie).Uit het onderzoek van de Algemene Rekenkamer is gebleken dat de accountantscontrole
bij de onderzochte Euregio's niet toereikend is om de rechtmatigheid van de
programma-uitgaven volledig te verzekeren.De Rechnungsprüfer respectievelijk de regeringscommissaris van de
Vlaamse regering en ook de Duitse en Nederlandse openbare accountants mogen
namelijk op grond van de voor hen geldende gedragsregels, wettelijke en verdragsbepalingen,
niet controleren op het grondgebied van een andere lidstaat. Dit betekent
dat de accountantscontrole alleen kan worden verricht bij de projectverantwoordelijke.
Een controle ter plaatse is niet mogelijk bij projectdeelnemers in andere
lidstaten.Bij de afrekening van het gehele programma betekent dit dat de program-ma-accountant
zich moet baseren op verklaringen van collega's. In het algemeen is hiervoor
een dossierreview en collegiaal overleg nodig. In de praktijk hebben bij geen
enkele Euregio dergelijke overleggen of dergelijke reviews plaatsgevonden.Bij Euregio Maas-Rijn vernam de Algemene Rekenkamer dat een onder-zoek/controle
ter plaatse van zowel Nederlandse projectaccountants als de programma-accountant
op weerstand zou stuiten in België (en in mindere mate ook in Duitsland),
omdat men daar in tegenstelling tot de Nederlandse situatie geen accountantscontrole
kent zoals dit in Nederlandse regelgeving is vastgelegd. De Nederlandse programma-accountant
op zijn beurt maakt geen gebruik van de verklaringen van projectaccountants
bij de Belgische en Duitse projecten, omdat deze niet voldoen aan de eisen
van het Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants (KNIVRA).Ook in Eems-Dollard Regio en Benelux-Middengebied is de Algemene Rekenkamer
op dit probleem gestuit. De Duitse Rechnungsprüfer respec-tievelijk de
Vlaamse Regeringscommissaris blijken niet gerechtigd om op Nederlands grondgebied
controles ter plaatse uit te voeren bij Nederlandse projectdeelnemers wanneer
het gaat om projecten met een Duitse dan wel Belgische projectverantwoordelijke.
En omgekeerd heeft de programma-accountant van de Euregio Benelux-Middengebied
nog nooit controles ter plaatse op Belgisch grondgebied uitgevoerd bij een
Belgi-sche projectdeelnemer van een project met een Nederlandse projectverantwoordelijke.Doordat dit probleem in alle Euregio's speelt, is sprake van een niet-sluitende
accountantscontrole.Het probleem is overigens niet onoplosbaar, zoals de situatie in EUREGIO
laat zien. Hier voerden in enkele gevallen Nederlandse en buitenlandse accountants
van dezelfde accountantsmaatschap gezamenlijk een controle uit, of werden
aparte rapportages of verklaringen opgesteld voor de territoriale uitgaven.
Het betrof hier de controle bij de afrekening van een aantal projecten. Hier
is dus wél een praktische oplossing gevonden om de controle ook «over
de grens» te kunnen uitvoeren.Naast de accountantsverklaring die na afronding van ieder project moet
worden overlegd aan het programmamanagement, moeten de Euregio's op grond
van Verordening 2064/97 verder jaarlijks per 30 juni een rapport uitbrengen,
waarin onder meer wordt ingegaan op de rechtmatige beste-ding van de EU-subsidie.
Hierbij wordt ook een verklaring afgegeven door een controleur die onafhankelijk
is van de beheerautoriteit. Om dit rapport en de verklaring op te kunnen opstellen
heeft de Europese Commissie bepaald dat minimaal 5% van de subsidiabele
uitgaven ter plaatse bij de projectuitvoerder moeten worden gecontroleerd.In een aantal gevallen bleek de 30-juni-rapportage niet voorhanden bij
de Euregio's, terwijl zij wel waren opgemaakt. Kennelijk wordt de 30-juni-rapportage
niet door deze Euregio's gebruikt om verbeteringen in de uitvoering van Interregprojecten
en het programmamanagement door te voeren.Overigens voldeed één verklaring bij de 30-juni-rapportage
niet aan de eisen. Deze verklaring luidde: «Alle projecten worden gecontroleerd
(...) waardoor aan de 5% controle-eis wordt voldaan.» De verklaring
werd afgegeven door de controleur die zelf een deel van deze controles had
verricht (deze constatering betreft Euregio Benelux-Middengebied).2.6 Review door departementale accountantsdienstIn het controleprotocol (de laatste versie dateert uit 1999) worden de
randvoorwaarden genoemd waaraan beheer en controle van Europese subsidies
uit structuurfondsen moeten voldoen. In dit controleprotocol is aansluiting
gezocht bij de vanaf 1998 geldende beheer- en (financiële) controle-eisen
van de EC (Verordening 2064/97).De departementale accountantsdienst (DAD) van het Ministerie van EZ is
belast met het toezicht op de controle door de (externe) accountants op de
uitvoering, het gevoerde beheer en de daarover afgelegde financiële verantwoording
van de EFRO-gelden. Ook is zij belast met de controle van de middelen die
uit de EZ-begroting worden gefinancierd (cofinanciering).Tot 1998 gaf de DAD zowel een oordeel over het financieel beheer van de
EFRO-gelden (inclusief de cofinanciering die via de begroting van het Ministerie
van EZ liep) als over de toereikendheid van de controle door de externe provinciale/regionale
accountant.Sinds 1998 beperkt de DAD haar activiteiten in de Euregio Maas-Rijn tot
een «collegiaal overleg» met de externe accountant, met het doel
infor-matie te verkrijgen over het financiële beheer en de uitgevoerde
accoun-tantscontrole. Incidenteel heeft de DAD in sommige Euregio's de laatste
jaren geadviseerd over de inrichting van de administratieve organisatie.Voor de Euregio's betekent dit dat de aandacht van het Ministerie EZ voornamelijk
gericht is op (de beoordeling vooraf van) de opzet van het beheer en de controle
van de programma-uitvoering en -verantwoording. In de praktijk richt de aandacht
zich slechts op de Euregio Maas-Rijn, ofschoon álle Euregio's een cofinancieringsbijdrage
uit de EZ-begroting ontvangen. Bij de Euregio Maas-Rijn toetst de DAD eens
per twee jaar de werking van het financieel beheer en van het opgelegde controleprotocol.
Zo werd er in 1995, 1997, 1999 en 2001 een beperkte review uitgevoerd door
de DAD bij de programma-accountant van de Euregio Maas-Rijn.Het Ministerie van EZ stelt zich op het standpunt dat Nederland wat het
financieel beheer van de Euregio Maas-Rijn betreft alleen verantwoordelijk
is voor tweedelijnstoezicht en dat bij de andere zes Euregio's de verantwoordelijkheid
voor het financieel management, in zijn geheel, bij andere lidstaten ligt. 2.7 Juiste en nuttige bestedingJuiste bestedingIn de Euregio Maas-Rijn, waar Nederland zoals gezegd eerstverantwoordelijk
is voor de financiële afwikkeling van het programma, geldt een andere
beheerstructuur dan in de andere zes Euregio's. In deze Euregio is ervoor
gekozen het financieel beheer niet in handen van een bank te geven. Het financieel
beheer wordt hier door het programmamanagement zelf uitgevoerd.In de overige Euregio's, die het financieel beheer aan banken hebben uitbesteed,
blijkt het programmamanagement die banken veel meer taken toe te schrijven
dan zij daadwerkelijk verrichten. Zo is in de financieel beheerovereenkomsten
van deze Euregio's opgenomen dat de banken verantwoordelijk zijn voor het
financieel beheer en de rechtmatige besteding van de Interregsubsidie en de
cofinancieringsmiddelen. Dit kan een bank evenwel onmogelijk controleren zonder
te beschikken over de daartoe benodigde informatie. Er is immers slechts sprake
van rechtmatige besteding als voldaan is aan de subsidievoorwaarden van de
Europese Commissie en de kosten voor subsidie uit het Interregbudget in aanmerking
komen, met andere woorden, subsidiabel zijn.In de praktijk wordt bij het indienen van
de projectaanvraag de juiste besteding op hoofdlijnen gecontroleerd –
door het programmamanagement en het CvT, niet door de bank. Bij afsluiting van het project wordt de subsidiabiliteit getoetst door
de accountant, de Rechnungsprüfer respec-tievelijk de Vlaamse regeringscommissaris.
Deze laatste toets is echter niet sluitend. Hij wordt als volgt uitgevoerd:
de door de projectaanvrager opgestelde eindafrekening wordt vergeleken met
betalingsbewijzen (dus meestal nadat de uitbetalingen van het projectbudget
hebben plaatsgevonden) en met de projectbegroting. Omdat de projectbegrotingen
bij een aantal Euregio's slechts zeer beperkt informatie geven over de verschillende
posten op de projectbegroting (dit is vastgesteld bij de Euregio's Eems-Dollard
Regio en Benelux- Middengebied), bestaat het gevaar dat uitgaven achteraf
ten onrechte als subsidiabel worden aangemerkt, wat weer kan leiden tot terugvorderingacties
door de Europese Commissie.Bij de Euregio Maas-Rijn, waar géén bank is ingeschakeld,
controleert het programmamanagement voorafgaand aan iedere uitbetaling de
subsidiabiliteit aan de hand van kopie-betalingsbewijzen. Het risico dat opgevoerde
kosten ten onrechte als subsidiabel worden aangemerkt is daarom bij deze Euregio
veel kleiner dan bij de andere Euregio's.Nuttige bestedingIn de projectdossiers van Euregio's heeft de Algemene Rekenkamer nauwelijks
informatie gevonden die erop zou kunnen wijzen dat er op relevante momenten
in het uitvoeringsproces een systematische afweging plaatsvindt van het nut
van individuele projecten, ten opzichte van bijvoorbeeld concurrerende of
mogelijk andere projecten. Uit de dossiers blijkt niet of er een afweging
wordt gemaakt of een project bijdraagt aan het realiseren van de doelen uit
het (door de Europese Commissie goedgekeurde) operationele programma. Het
operationeel programma geeft een indicatie van het uit te voeren project en
de daarmee te bereiken resultaten en effecten op hoofdlijnen.Uit gesprekken bij de diverse programmasecretariaten bleek dat het nut
van projecten met name in de projectvoorbereidingsfase regelmatig ter discussie
staat, maar daarna niet meer. Projectdoelen worden vaak slechts op hoofdlijnen
en nauwelijks gekwantificeerd opgenomen. Al snel wordt dan geconcludeerd
dat de doelen gehaald zijn. Als geconstateerd wordt dat zij níet gehaald
worden, leidt dit in de praktijk niet tot terugvordering van de subsidie,
of tot korting op de projectbegroting. In de nieuwe Interreg-III-periode zijn
de vereisten ten aanzien van het vastleggen van gekwantificeerde projectdoelen
overigens aangescherpt.In de projectdossiers zijn verslagen van bezoeken en controles ter plaatse
door bijvoorbeeld projectmanagers slechts bij grote uitzondering aange-troffen.
In de meeste gevallen betrof het overigens weinig informatieve verslagen,
die uitsluitend betrekking hadden op de uitputting van het budget en niet
zozeer op de inhoudelijke voortgang van het project.Opmerkelijk is dat de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieu (VROM) in antwoord op recente Kamervragen13 over twee nieuw in te richten bedrijventerreinen twijfel heeft geuit
over de nuttigheid vanéén bepaald Euregio-project (een grensoverschrijdend
bedrijventerrein «Europark» in hetzelfde gebied).Van deze discussie bleek niets uit het projectdossier van de betreffende
Euregio (Eems-Dollard Regio). Ook bij het projectbezoek ter plaatse heeft
de Algemene Rekenkamer hierover geen gegevens gevonden.De Euregio's zijn verplicht om gedurende een Interreg-programmaperiode
een tussentijdse evaluatie uit te voeren. Deze verplichting is gebaseerd op
artikel 25 van Verordening (EG) nr. 4253/88.Alle regio's blijken zo'n tussentijdse evaluatie voor het programma 1994–1999
te hebben uitgevoerd. De Algemene Rekenkamer heeft de evaluaties van de Euregio's
Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, Benelux-Middengebied en EUREGIO op hoofdlijnen
beoordeeld.De evaluaties voldeden aan de vereisten van de Europese Commissie. Echter,
de kritiekpunten uit de evaluaties (zoals op het punt van het ontwikkelen
van kwalitatieve meetindicatoren op projectniveau, het besluitvormingsproces
en de controle op de uitvoering) zijn door deze Euregio's niet of nauwelijks
opgelost in de Interreg-II-periode. Het is daarom de vraag wat het nut van
deze evaluatie voor de Euregio's is geweest.2.8 Overheveling van overschotten en rentebatenOverheveling van middelen tussen de verschillende Interreg-perioden is
op grond van de Europese regelgeving niet toegestaan. Alle regio's hebben
aangegeven dat een dergelijke overheveling van gelden ook niet had plaatsgevonden
en dat men ervan op de hoogte was dat de Europese Commissie dit uitdrukkelijk
verbiedt.Tijdens het onderzoek van de Algemene Rekenkamer bleek dat de bezochte
Euregio's alle een gering bedrag hadden overgehouden uit de afrekening over
de Interreg-I-periode. Bij een aantal Euregio's bleken deze bedragen wel degelijk
te zijn gebruikt voor het Interreg-II-programma (als cofinanciering) en/of
voor het Interreg-III-programma (als voorfinancie-ring). Hiervoor was geen
schriftelijke toestemming van de Europese Commissie voorhanden. Volgens het
Ministerie van EZ is dit ook niet noodzakelijk.Voorts is gebleken dat op de Interregmiddelen en cofinancieringsmiddelen
die de Euregio's aanhouden bij de betaalautoriteiten, rente wordt opgebouwd.
Deze rentebaten zijn ingezet ter financiering van nieuwe projecten. Dit is
op grond van de regelgeving toegestaan. Echter, ook de rente die gecreëerd
is op het afrekeningsoverschot is ingezet als cofinanciering.
Hierover is geen correspondentie met de Europese Commissie beschikbaar.Door het ontbreken van correspondentie met de Europese Commissie heeft
de Algemene Rekenkamer niet kunnen vaststellen of de Commissie akkoord is
met de bestemming van het afrekeningsoverschot en de rentebaten.2.9 Toereikendheid bevoegdheden Algemene RekenkamerBij de hiervoor weergegeven beoordeling van de zeven Euregio's heeft de
Algemene Rekenkamer gebruikgemaakt van bevoegdheden die haar zijn toegekend
in de financiële overeenkomsten van de Euregio's. Op grond hiervan mag
de Algemene Rekenkamer zowel de rechtmatige besteding als het financieel beheer
controleren.Voor dit onderzoek is deze speciale bevoegdheid toereikend gebleken. De
Algemene Rekenkamer constateert echter dat zij formeel slechts bij wet bevoegdheden
kan krijgen, en dus niet bij overeenkomst, zoals nu in Euregio's het geval
is.Met de achtste wijziging van de Comptabiliteitswet, waarin aan de Algemene
Rekenkamer bevoegdheden worden toegekend om Europese subsidies te controleren,
is dit probleem echter nog niet geheel opgelost. De daarin vermelde controlebevoegdheden
beperken zich namelijk tot Nederlands grondgebied. Euregio's strekken zich
nu juist ook uit buiten de landsgrenzen. De controlebevoegdheid van de Algemene
Rekenkamer in Euregio's wordt derhalve niet 100% afgedekt met de achtste wijziging
van de Comptabiliteitswet. 3 RISICO'S RONDOM MINISTERIËLE VERANTWOORDELIJKHEID3.1 Invulling ministeriële verantwoordelijkheidAfspraken en proceduresDe diverse partijen in de zeven Euregio's waarin Nederland deelneemt hebben
in uitvoerings- en financieel-beheerovereenkomsten afspraken gemaakt over
de uitvoering en afwikkeling van het Interreg-II-programma en de verdeling
van verantwoordelijkheden. In de uitvoeringsovereen-komsten zijn de relaties
tussen de partijen vastgelegd en in de financieel-beheerovereenkomsten de
relaties tussen de partijen en de betaalautoriteit; meestal is een bank tegen
betaling ingehuurd om de taken van de betaalautoriteit te vervullen. Deze
overeenkomsten zijn voor Nederland getekend door of namens de staatssecretaris
van EZ.In de overeenkomsten zijn overigens verhaalsmogelijkheden gecreëerd
voor de eerstverantwoordelijke lidstaat of deelstaat om boetes en kortin-gen
die de Commissie oplegt voor projecten die op het grondgebied van de andere
lidstaat of de andere deelstaat zijn uitgevoerd, te verhalen. Dit betekent
dat Nederland aansprakelijk kan worden gesteld voor onjuist bestede Interregsubsidie
in Nederland, ook als een andere lidstaat of deelstaat eerstverantwoordelijk
is voor de financiële afwikkeling (zoals eerder vermeld is Nederland
alleen eerstverantwoordelijk voor de financiële afwikkeling van de projecten
in Euregio Maas-Rijn).Een ambtelijk vertegenwoordiger van het Ministerie van EZ heeft zitting
in de Comités van Toezicht van alle zeven Euregio's. De staatssecretaris
van EZ kan zodoende beschikken over alle vergaderstukken (projectaanvragen
en besluiten van het CvT). Aldus kan hij een beeld verkrijgen van het financieel
management in de Euregio's, met name van de concrete projectvoorstellen en
de uitputting van het programmabudget.Via de ambtelijke vertegenwoordiging kan de staatssecretaris ook invloed
uitoefenen op de besluitvorming in het CvT. Besluitvorming in dit gremium
gebeurt namelijk op basis van «unanimiteit» of «consensus».
De hier beschreven procedures bieden in opzet voldoende beïnvloedingsmogelijkheden
voor de verantwoordelijke bewindspersoon in alle Euregio's waarin Nederland
deelneemt.Uit het onderzoek van de Algemene Rekenkamer naar de programmaperiode
1994–1999 (zie vorig hoofdstuk) blijkt echter dat de uitwerking in de
dagelijkse praktijk toch risico's inhoudt voor de ministeriële verantwoordelijkheid
en dat de juiste en nuttige besteding van de Europese subsidies onvoldoende
wordt gecontroleerd en gewaarborgd.Nieuwe ministeriële bevoegdhedenDe Wet Toezicht Europese Subsidies (TES), die op 1 mei 2002 in werking
treedt, geeft aan ministers toezichthoudende bevoegdheden bij bestuursorganen
(inlichtingenrecht, aanwijzende bevoegdheid en verhaalsrecht).De Algemene Rekenkamer constateert dat de Wet TES in zijn huidige vorm
geen oplossing biedt ter verbetering van de invulling van de ministeriële
verantwoordelijkheid voor het financieel beheer in Euregio's. Zij zijn namelijk
niet te karakteriseren als bestuursorganen en vallen daarom niet onder de
reikwijdte van deze wet.Een ander probleem rondom de ministeriële verantwoordelijkheid voor
het financieel beheer in de Euregio's is gelegen in het feit dat een tweetal
verdragen tussen Nederland en Duitsland gedeeltelijk ándere bevoegdheden toekennen aan partijen in de Euregio's (waaronder de verantwoordelijke
ministers in de lidstaten), dan de bevoegdheden die zijn vastgelegd in de
uitvoerings- en financieel-beheerovereenkomsten (zie volgende paragraaf).3.2 Inperking rol minister door Europese verdragenDe Europese Commissie heeft diverse verordeningen uitgegeven waarin beschreven
is hoe de uitvoering van Interregprogramma's precies moet gebeuren. Hierin
is bepaald dat de uitvoering in «partnerschap» tussen de Europese
commissie en de lidstaten plaatsvindt.Lidstaten zijn bovendien gehouden aan het vereiste van «gemeenschapstrouw»
conform artikel 10 van het EG-verdrag waarin is bepaald dat de lidstaat doeltreffende
maatregelen moet nemen voor de uitvoering van het EU-beleid.14 Maar voor de Euregio's gelden in sommige gevallen nog andere wetten,
regels en verdragen die voor de vraag, of voldaan is aan de Europese wet-
en regelgeving, van belang kunnen zijn.Het Verdrag van AnholtZo is bijvoorbeeld op 23 mei 1991 het Verdrag van Anholt gesloten tussen
het Koninkrijk der Nederlanden, de Bondsrepubliek Duitsland, het Land Nedersaksen
en het Land Noordrijn-Westfalen inzake grensoverschrijdende samenwerking.15De Euregio Eems-Dollard Regio is sinds 1998 een openbaar lichaam gebaseerd
op het Verdrag van Anholt. De zetel van dit openbaar lichaam is de plaats
Leer in de Duitse deelstaat Nedersaksen. Het verdrag bepaalt dat om die reden
het Nedersaksische ministerie van Binnenlandse Zaken (of een daardoor aangewezen
instantie) toezichthouder is. Deze toezichthoudende instantie moet overleg
plegen met de bevoegde Nederlandse toezichthoudende instanties voor intergemeentelijke
samenwerking. In het geval van Nederland zijn dit de provincies Groningen
en Drenthe.Tegelijkertijd heeft het Ministerie van EZ namens de lidstaat Nederland
toezichthoudende taken bij de Euregio's. Dit ministerie wordt echter niet
genoemd in het Verdrag van Anholt. Mogelijk wordt hierdoor de toezichthoudende
taak van het ministerie dus ingeperkt.Onduidelijk is ook de positie van controle-instanties die op grond van
de uitvoeringsovereenkomsten controlebevoegdheden hebben gekregen (zoals de
rekenkamers van de betrokken lidstaten), maar die in het Verdrag van Anholt
niet worden genoemd.In grote lijnen doen zich dezelfde onduidelijkheden omtrent de toezichthoudende
taak van het Ministerie van EZ voor in de Euregio Rijn-Waal, die sinds 1993
de status van publiekrechtelijk lichaam verkreeg op grond van het Verdrag
van Anholt.Overigens is er bij aanvang van de programmaperiode om praktische redenen
(men wilde niet te veel vertraging oplopen) bewust voor gekozen om in de uitvoerings-
en financiële beheerovereenkomsten randvoorwaarden op te nemen die mogelijk
zouden kunnen afwijken van het Verdrag van Anholt. De uitvoerings- en financieel-beheerovereenkomsten
verwijzen dan ook niet naar het Verdrag van Anholt. Er werd van uitgegaan
dat de betrokken partijen zich te allen tijde zouden houden aan de bepalingen
in de uitvoerings- en financiële beheerovereenkomsten. Dit is echter
niet in de overeenkomsten als voorwaarde opgenomen. Het Verdrag van MainzOp 8 maart 1996 is tussen de deelstaten Noordrijn-Westfalen en Rijnland-Palts,
het Waalse Gewest en de Duitstalige Gemeenschap in België het Verdrag
van Mainz inzake grensoverschrijdende samenwerking gesloten.16Het verdrag is onder andere van toepassing op (delen van) de gebieden
van de Euregio Benelux-Middengebied en de Euregio Maas-Rijn, waarin ook Nederland
participeert. Nederland was echter geen verdragspartij. Dit zou tot schade
kunnen leiden voor Nederlandse partijen.Het is immers denkbaar dat de Belgische en/of Duitse projectdeelnemers
rechtshandelingen verrichten op grond van het verdrag die strijdig zijn met
de uitvoeringsovereenkomst in de desbetreffende Euregio, zonder dat de lidstaat
Nederland hierin wordt gekend. Juist in de Euregio Maas-Rijn, waar Nederland
eerstverantwoordelijk is voor de financiële afhandeling van het programma,
zou dit nadelige gevolgen kunnen hebben.Een dergelijke situatie zou zich bijvoorbeeld kunnen voordoen wanneer
twee buitenlandse projectpartners van een van de genoemde Euregio's op grond
van artikel 6 van het Verdrag van Mainz een publiekrechtelijk, schriftelijk
akkoord zouden sluiten. In zo'n akkoord mogen volgens het verdrag bepalingen
worden opgenomen over opdrachten die andere openbare instanties namens hen
mogen vervullen. Het akkoord moet dan een beding bevatten over de mate van
vrijstelling van aansprakelijkheid ten opzichte van derden. In theorie is
het dus mogelijk dat twee buitenlandse projectpartners dergelijke afspraken
maken, zonder dat het Nederlandse projectmanagement hiervan op de hoogte is
en/of bij betrokken is. 4 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN4.1 Invulling verantwoordelijkheid voor financieel managementNederland heeft de uitvoering van grensoverschrijdende samenwerking in
Euregio's in uitvoerings- en financieel beheerovereenkomsten gedelegeerd aan
partijen in de regio. Deze invulling voldoet in opzet aan de vereisten uit
het EG-verdrag en de betreffende EU-verordeningen en richtlijnen.Echter, uit het onderzoek is gebleken dat bepaalde passages uit de uitvoerings-
en financieel beheerovereenkomsten in strijd zijn met de Verdragen van Anholt
en Mainz.De Algemene Rekenkamer beveelt aan dat de strijdigheid met de Verdragen
van Anholt en Mainz in de uitvoerings- en financieel beheerovereenkomsten
wordt opgeheven, opdat Nederland haar verantwoordelijkheid voor het financieel
beheer in Euregio's beter kan dragen.De Algemene Rekenkamer stelt vast dat in het geval van de Euregio's de
Wet Toezicht Europese Subsidies die op 1 mei 2002 in werking treedt, in zijn
huidige vorm de invulling van de ministeriële verantwoordelijkheid niet
kan verbeteren.De wet creëert weliswaar informatierecht, aanwijzende bevoegdheden
en verhaalsrecht voor ministers bij decentrale bestuursorganen die EU-subsidies
ontvangen, maar Euregio's zijn geen bestuursorganen en bovendien beperkt de
Wet TES zich tot Nederlands grondgebied.De lidstaat Nederland is voor de financiële afwikkeling van het program-ma
van de Euregio Maas-Rijn eerstverantwoordelijk. In de andere zes Euregio's
ligt deze verantwoordelijkheid bij autoriteiten van andere lidstaten.Het Ministerie van EZ stelt zich op het standpunt dat Nederland wat het
financieel beheer van de Euregio Maas-Rijn betreft alleen verantwoordelijk
is voor tweedelijnstoezicht en dat bij de andere zes Euregio's deze verantwoordelijkheid
voor het financieel management in zijn geheel bij andere lidstaten ligt. Dit
standpunt is in tegenspraak met hetgeen is opgenomen in de uitvoerings- en
financieel beheerovereenkomsten van de Euregio's. Hierin wordt uitsluitend
de primaire verantwoordelijkheid jegens de Europese Commissie voor de financiële
afwikkeling overgedragen – niet die voor het financieel management in
zijn geheel. Bovendien is de aansprakelijkheid van de lidstaat Nederland in
de uitvoeringsovereenkomst nog eens geëxpliciteerd in de vorm van een
verhaalsmogelijkheid tussen de lidstaten.Gelet op artikel 10 van het EG-Verdrag en overige EU-verordeningen en
-richtlijnen waarin verwezen wordt naar «gemeenschapstrouw» en
«partnerschap» tussen lidstaten en Europese Commissie, is de Algemene
Rekenkamer van mening dat de ministeriële verantwoordelijkheid niet beperkt
moet worden opgevat.De Algemene Rekenkamer beveelt dan ook aan dat de staatssecretaris van
EZ ook in de Euregio's waar de lidstaat Nederland niet eerstverantwoor-delijk
is voor de financiële afwikkeling, een actievere rol speelt (zie ook
volgende paragraaf).Uit het onderzoek is overigens naar voren gekomen dat de kosten voor het
programmamanagement in de Euregio's sterk uiteenlopen. Bij de zes regio's
die voor het financiële beheer een bank hadden ingeschakeld, variëren
deze kosten per project van € 19 000 tot € 57 500.4.2 Controle op besteding EU-subsidiesUit het onderzoek van de Algemene Rekenkamer is naar voren gekomen dat
in de praktijk de juistheid van de bestedingen van de EU-subsidies in Euregio's
onvoldoende wordt gecontroleerd. Dit blijkt uit de volgende bevindingen:1. Het projectmanagement van sommige Euregio's is onvoldoende voorzien
van goede instrumenten om de juiste besteding te kunnen vaststellen of maakt
van de beschikbare instrumenten onvoldoende gebruik. Projectbegrotingen zijn
bijvoorbeeld onvoldoende gespecificeerd. Doordat soms kosten van projecten
(bijvoorbeeld personeelskosten) niet worden gespecificeerd, bestaat het risico
dat deze kosten achteraf door de Europese Commissie als niet-subsidiabel worden
aangemerkt.2. Aan banken die worden ingeschakeld als betaalautoriteit worden meer
taken toegeschreven dan zij feitelijk (kunnen) uitvoeren. Het gaat met name
om controletaken die feitelijk beter kunnen worden uitgevoerd door het programmamanagement,
zoals de controle op de subsidiabiliteit van de uitgaven.3. Project- en programma-accountants controleren niet ter plaatse over
de grens heen. Hierdoor is de accountantscontrole niet sluitend. De Algemene
Rekenkamer vindt dat hiervoor een binnen het Europees-rechtelijk kader passende
oplossing moet worden gevonden. In de Euregio EUREGIO is ervoor gekozen accountants
van in verschillende lidstaten gevestigde accountantskantoren van dezelfde
maatschap de controle gezamenlijk te laten uitvoeren.4. De departementale accountantsdienst van het Ministerie van EZ verricht
slechts eenmaal per twee jaar een review (bestaande uit een collegiaal overleg
en een beperkte dossier-review) bij de programma-accountant van de Euregio
waarin Nederland eerstverantwoordelijk is voor de financiële programma-afwikkeling.
Bij de overige Euregio's verricht de departementale accountantsdienst geen
reviews. De Algemene Rekenkamer beveelt aan het toezicht te versterken en
bij alle zeven Euregio's reviews uit te laten voeren door de departementale
accountantsdienst.Uit het onderzoek is naar voren gekomen dat over de nuttige besteding
van Interregsubsidies bijzonder weinig wordt gesproken in Euregio's (dit geldt
zowel voor het programmamanagement als voor de CvT's). Algemeen geldt dat
als een projectaanvraag «past» in het programma en er nog voldoende
budget is, het al snel wordt aangemerkt als nuttig. Controle op de inhoudelijke
voortgang van projecten is er nauwelijks. Als tijdens de uitvoering of bij
afsluiting van het project blijkt dat doelen niet gehaald zijn, wordt de projectsubsidie
niet teruggevorderd. Aangezien de doelen in de Interreg-II-periode niet gekwantificeerd
behoefden te worden (dit is overigens in de Interreg-III-periode wél
voorgeschreven), werd al snel geconcludeerd dat zij waren gehaald.Doordat de subsidiabiliteit van projectuitgaven (met uitzondering van
de Euregio Maas-Rijn) soms onvoldoende wordt vastgesteld, bestaat het risico
dat de Interregsubsidie niet juist wordt besteed. Een nadere specificatie
van de projectkostenbegrotingen zou meer zekerheid kunnen bieden over de subsidiabiliteit.
Voor de Interreg-III-periode heeft de Europese Commissie de eisen voor specificatie
van kosten overigens aangescherpt. Over de nuttige besteding is in Euregio's vrijwel geen systematische informatie
beschikbaar. Zo bleken kritiekpunten uit de tussentijdse evaluatie niet of
nauwelijks te zijn opgelost in de Interreg-II-periode. De Algemene Rekenkamer
kan over de nuttige besteding dan ook geen goed onderbouwd oordeel geven.4.3 Toereikendheid bevoegdheden Algemene RekenkamerVoor de uitvoering van dit onderzoek bleken de bevoegdheden die de Algemene
Rekenkamer voor dit onderzoek heeft kunnen gebruiken toereikend. Formeel kan
de Algemene Rekenkamer echter alleen bij wet bevoegdheden krijgen. Indien
het wenselijk wordt geacht dat de Algemene Rekenkamer in Euregio's controles
uitvoert moet hiervoor een wettelijke basis worden gecreëerd.Ook de achtste wijziging van de Comptabiliteitswet, die per 1 mei aanstaande
in werking treedt en waarin aan de Algemene Rekenkamer bevoegdheden worden
toegekend om tot op het niveau van eindbegun-stigden van EU-subsidie te controleren,
biedt de wettelijke basis niet voor 100%. Deze nieuwe bevoegdheden betreffen
Nederlands grondgebied, terwijl Euregio's nu juist grensoverschrijdend zijn. 5 REACTIES EN NAWOORD5.1 ReactiesDe Algemene Rekenkamer heeft haar bevindingen op 28 januari 2002
gestuurd naar de staatssecretaris van EZ en naar de CvT's van de vier Euregio's
die betrokken waren in het diepteonderzoek.Reactie staatssecretaris van EZDe staatssecretaris van EZ heeft bij brief van 26 februari 2002 op
het conceptrapport gereageerd. De staatssecretaris memoreert dat het onderzoek
mede tot doel had bij zusterinstellingen aandacht te stimuleren voor de in
het onderzoek betrokken geldstromen en is van mening dat hieraan in het conceptrapport
voorbijgegaan wordt.Daarnaast meldt de staatssecretaris dat reeds aanzetten zijn gegeven tot
verbeteringen in het financieel beheer. Zo stelt hij dat voor de periode 2000–2006
tussen de EU, de betrokken lidstaten en de Euregio's is aangegeven welke doelstellingen
men wil bereiken met behulp van EU-gelden, hoe de verantwoordelijkheden liggen
en hoe de financiering eruit ziet. Ook is in het programmacomplement voor
die periode aangegeven welke gekwantificeerde doelstellingen men wil bereiken
en zal het voor alle zeven Euregio's ontwikkelde monitoringsysteem nauwkeuriger
informatie geven, waarop de CvT's kunnen sturen.De staatssecretaris zegt in zijn brief toe dat in overleg met de andere
lidstaten zal worden nagegaan in hoeverre een betere afstemming kan plaatsvinden
tussen de verschillende controle-instanties, waaronder begrepen de mogelijke
uitbreiding van werkzaamheden door de departementale accountantsdienst van
het Ministerie van EZ tot alle zeven Euregio's waarin Nederland participeert.Over de in het rapport geconstateerde discrepantie tussen het Verdrag
van Anholt en de uitvoerings- en financieelbeheerovereenkomsten zegt de staatssecretaris
toe in overleg te zullen treden met zijn ambtgenoot van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties om na te gaan hoe hieraan tegemoet kan worden gekomen.
Over de geconstateerde discrepantie met het Verdrag van Mainz stelt de staatssecretaris
dat het realiseren van aanpassingen op initiatief van Nederland niet in de
rede ligt, omdat Nederland geen verdragspartij is.Overigens kondigt de staatssecretaris aan dat hij de samenvatting, conclusies
en aanbevelingen van het rapport zal laten vertalen, teneinde deze te laten
bespreken in de verschillende CvT's en met andere lidstaten.Reacties Euregio'sDe Euregio Maas-Rijn heeft op 1 maart
2002 op het onderzoek gereageerd. De Euregio Maas-Rijn is positief over het
rapport en is verheugd over de vaststelling van de Algemene Rekenkamer dat
de kans dat onrechtmatig gebruikgemaakt wordt van Interreg-gelden kleiner
is, door de wijze waarop bij deze Euregio vorm gegeven is aan interne controle
en beheer.De Euregio Eems-Dollard Regio heeft op de
bevindingen van de Alge-mene Rekenkamer gereageerd bij brief van 23 februari
2002. Eems-Dollard Regio bedankt de Algemene Rekenkamer voor de prettige samenwerking
en meldt dat het onderzoek al tot een aantal verbeteringen heeft geleid in
het controle- en beheersysteem van de Euregio. Het onderzoeksrapport
bevat naar haar oordeel belangrijke aanbevelingen voor toekomstige grensoverschrijdende
samenwerking.Eems-Dollard Regio gaat vervolgens in op de constatering van de Algemene
Rekenkamer dat de uitvoerings- en financieel-beheerover-eenkomst op onderdelen
strijdig is met het Verdrag van Anholt. Men stelt dat deze strijdigheid theoretisch
bestaat, maar dat zij in de praktijk niet tot problemen leidt, omdat de uitvoeringsovereenkomst
leidend zou zijn.Ook gaat Eems-Dollard Regio in op de controlebevoegdheid van de Algemene
Rekenkamer. Men juicht het toe dat de Algemene Rekenkamer streeft naar een
wettelijke basis voor haar controlebevoegdheid in Euregio's. Eems-Dollard
Regio stelt voor om, als deze bevoegdheid bij wet geregeld wordt, rekening
te houden met het grensoverschrijdende karakter van deze controles. Zij beveelt
aan dat de Algemene Rekenkamer deze controles uitvoert in samenwerking met
zusterinstellingen. Eems-Dollard Regio concludeert dat dit op zichzelf al
een mooi grensoverschrijdend project zou zijn, dat meerwaarde voor alle betrokkenen
zou kunnen opleveren.De Euregio EUREGIO heeft op het onderzoek
gereageerd bij brief van 21 februari 2002. Ook EUREGIO bedankt de Algemene
Rekenkamer voor de prettige samenwerking. Men vindt het onderzoek van de Algemene
Rekenkamer een goede zaak en stelt tijdens het onderzoek vele praktische tips
voor de verdere Interreg-werkzaamheden te hebben gekregen.Net als Eems-Dollard Regio gaat ook EUREGIO in op de constatering in het
conceptrapport over strijdigheid tussen de uitvoeringsovereenkomst en het
Verdrag van Anholt. Men stelt dat de Algemene Rekenkamer ten onrechte uitsluitend
uitgaat van Nederlands recht, terwijl het naar Duits recht niet verplicht
is dat de uitvoeringsovereenkomst op het Verdrag van Anholt wordt gebaseerd.
Daar komt volgens EUREGIO nog bij dat er alleen juridisch risico wordt gelopen
door de Nederlandse Staat als er Interreg-middelen worden teruggevorderd door
de Europese Commissie en het land Nordrhein-Westfalen gebruikmaakt van haar
verhaalsrecht op de Nederlandse Staat.EUREGIO toont zich in haar reactie verrast over de constatering van de
Algemene Rekenkamer dat in Euregio's nauwelijks aandacht bestaat voor de nuttige
besteding van Interreg-subsidies. Volgens EUREGIO wordt er wel degelijk op
verschillende niveaus in de projectgoedkeuringsfase stilgestaan bij de nuttige
besteding in een bepaald project.De Euregio Benelux-Middengebied heeft op het
onderzoek gereageerd bij brief van 20 februari 2002 De reactie van deze
Euregio bevat een aantal feitelijkheden, maar gaat niet in op de voorliggende
conclusies en aanbevelingen. Waar nodig heeft de reactie van de Euregio Benelux-Middengebied
geleid tot enkele tekstuele correcties.5.2 Nawoord Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer is verheugd te vernemen dat inmiddels diverse verbeteringen
rond het financieel beheer van Interreg-middelen in Euregio's zijn geïnitieerd
of voor de nieuwe programmaperiode al zijn doorgevoerd.In reactie op de opmerking van de staatssecretaris van EZ over het stimuleren
van aandacht bij zusterinstellingen voor de in het onderzoek betrokken geldstromen
kan de Algemene Rekenkamer melden dat inmiddels van twee van deze zusterinstellingen
is vernomen dat een onderzoek in de nabije toekomst wordt overwogen.
Voor het onderhavige onderzoek is wel sprake geweest van informatie-uitwisseling.Helaas bleek verdergaande samenwerking in dit geval niet mogelijk.De Algemene Rekenkamer is voornemens het rapport te verspreiden onder
zusterinstellingen, opdat zij er hun voordeel mee kunnen doen, en blijft streven
naar samenwerking met als doel in Euregio's te komen tot een sluitende controle-aanpak.
Zij waardeert dan ook de opmerking van Eems-Dollard Regio over samenwerking
met andere rekenkamers.De Algemene Rekenkamer dankt de staatssecretaris bij voorbaat voor zijn
inspanningen om dit rapport te verspreiden onder en te bespreken met de verschillende
Comités van Toezicht en de andere lidstaten. Dit geldt evenzeer voor
zijn voornemen om een vertaling te laten maken van de samenvatting, conclusies
en aanbevelingen van dit rapport.De staatssecretaris gaat in zijn reactie niet in op de constatering van
de Algemene Rekenkamer dat de nieuwe wet Toezicht Europese Subsidies niet
van toepassing is op Euregio's omdat deze niet te karakteriseren zijn als
bestuursorganen. De Algemene Rekenkamer is van mening dat de staatssecretaris
zou moeten streven naar vergelijkbare bevoegdheden in Euregio's als in deze
wet genoemd bij bestuursorganen (informatierecht, aanwijzende bevoegdheid
en verhaalsrecht). Dit zou kunnen door, voor zover mogelijk, Euregio's onder
de werkingssfeer van de wet te brengen. Ook zouden afspraken kunnen worden
gemaakt met Duitsland en België over analoge bevoegdheden in Euregio's,
voor zover die nog niet zijn opgenomen in de uitvoerings- en financieel-beheerovereenkomsten.Met instemming constateert de Algemene Rekenkamer dat de staatssecretaris
initiatieven zal nemen om strijdigheden met het Verdrag van Anholt weg te
nemen.Zij had graag gezien dat de staatssecretaris een soortgelijke toezegging
doet aangaande het Verdrag van Mainz. Weliswaar is Nederland geen verdragspartij
bij dit laatste verdrag, maar waar Nederland of Nederlandse partijen in Euregio's
mogelijk schade kunnen ondervinden door discrepanties tussen uitvoerings-
en financieel-beheerovereenkomsten en dit verdrag, lijkt actie door een Nederlandse
bewindspersoon in de rede te liggen.De discrepantie zou via de vertegenwoordiger van EZ in het desbetreffende
CvT kunnen worden aangekaart, zodat een mogelijke oplossing aldaar kan worden
besproken.Overigens is de Algemene Rekenkamer van mening dat ook als op de Nederlandse
Staat slechts indirect, namelijk via een andere lidstaat, ten onrechte betaalde
subsidies kunnen worden verhaald, controle- en beheersystemen zo goed mogelijk
moeten zijn ingericht. Daar hoort bij dat uitvoerings- en financieel-beheerovereenkomsten
in overeenstemming zijn met verdragen. Uiteraard is de Algemene Rekenkamer
als Nederlandse controle-instantie daarbij gehouden aan Nederlands recht.Over de nuttige besteding van middelen merkt de Algemene Rekenkamer nog
op dat de door EUREGIO geschetste procedure betrekking heeft op de fase van
goedkeuring van een individueel project. Een afweging tegen mogelijk concurrerende
projectvoorstellen ontbreekt, terwijl gegevens over de toetsing niet worden
vastgelegd in de dossiers. Zo kan achteraf niet meer worden nagegaan of een
project aan de verwachting heeft voldaan of waarom het project destijds is
goedgekeurd, terwijl andere projecten werden afgekeurd. Nadat het project eenmaal is goedgekeurd, wordt niet meer
getoetst of de besteding nuttig was.De Algemene Rekenkamer kan uit de reactie van de staatssecretaris van
EZ niet opmaken of het door hem gememoreerde nieuwe monitoringssysteem voorziet
in informatie over de resultaten van projecten in relatie tot de gemaakte
kosten. Naar de mening van de Algemene Rekenkamer bestaat aan dergelijke informatie
in Euregio's zeker behoefte. BIJLAGE 1BEVINDINGEN EUREGIO MAAS-RIJNGeografische liggingGeografisch gezien omvat de Euregio Maas-Rijn de volgende gebieden:– in België: de provincie Limburg, de provincie Luik en de
Duitstalige Gemeenschap;– in Duitsland: de districten Heinsberg, Aachen, Düren en Euskirchen
en de Stadt Aachen (deelstaat Nordrhein-Westfalen); de districten Bitburg-Prüm
en Daun (deelstaat Rheinland-Pfalz);17– in Nederland: de provincie Limburg.Aan de noordelijke grens van de Euregio Maas-Rijn overlapt de Euregio
Maas-Rijn met een gebied van de Euregio Rijn-Maas-Noord. Dit betreft een gedeelte
van Midden-Limburg.Aan de oostelijke grens overlapt de Euregio Maas-Rijn met de Belgische
gebieden Maaseik, Hasselt en Tongeren en met de Nederlandse gebieden Zuid-Limburg
en een gedeelte van midden-Limburg, de Euregio Benelux-Middengebied.Verantwoordelijkheid voor de financiële afwikkelingIn 1991 werd de Stichting Euregio Maas-Rijn opgericht naar Nederlands
recht. Het programmamanagement van de Euregio Maas-Rijn is ondergebracht bij
deze stichting.Voor de uitvoering van het operationeel programma hebben de partners (vertegenwoordigers
van de nationale en regionale overheden) in 1995 een uitvoeringsovereenkomst18 en een financieel-beheerovereenkomst19 gesloten. Aanvullend hierop heeft het Ministerie van EZ een aparte
overeenkomst gesloten met de stichting voor de eigen cofinanciering.De lidstaat Nederland is eerstverantwoordelijk voor de financiële
afwikkeling van het operationeel programma van de gehele Euregio Maas-Rijn.Aantal projecten en financieel belangDe Europese Commissie heeft op 28 juli 1995 het operationeel program-ma
in het kader van het communautair initiatief Interreg-II 1994–1999 van
de Euregio Maas-Rijn goedgekeurd. Daarbij kende de Europese Commis-sie uit
het EFRO € 33,455 miljoen toe. Na een indexering en een aantal verschuivingen20 kon de Euregio Maas-Rijn over € 34,923 miljoen
aan EFRO-middelen beschikken.Inclusief cofinanciering bedroeg het totale programmabudget € 81,162
miljoen.Eind 1999 waren 120 projecten door het CvT goedgekeurd. Van deze projecten
werden er 92 mede gefinancierd uit het EFRO en 28 uit het ESF (deze worden
verder buiten beschouwing gelaten). De hiervoor toegezegde EFRO-middelen waren
op dat tijdstip gecommitteerd aan de afzonderlijke projecten. Op grond van
Euregio Maas-Rijn-voorschriften moesten alle projecten uiterlijk 30 juni 2001
afgerond zijn.21Afrekening en rentebatenDe uiterste datum waarop uitgaven gedaan en betaald mogen worden is door
de Europese Commissie vastgesteld op 31 december 2001. De Stichting Euregio
Maas-Rijn heeft besloten dat de projecten op 30 juni 2001 afgerond moesten
zijn, om te voorkomen dat veel projectverantwoordelijken op het laatste moment
de eindafrekening indienen en het programmamanagement daardoor
in tijdnood komt met de indiening van de programma-afrekening ten behoeve
van de Europese Commissie.De projectverantwoordelijken zijn verplicht uiterlijk drie maanden na
de goedgekeurde einddatum van het project de einddeclaratie met accountantsverklaring
in te leveren bij het programmamanagement.De opgevoerde projectkosten in de eindafrekeningen worden aan de hand
van de aanvraag, het goedgekeurde financieringsplan en de kostenbegrotingen
gecontroleerd.Een integrale controle op de subsidiabiliteit van de kosten vindt plaats.
Ondanks de aanwezigheid van een goedkeurende accountantsverklaring worden
alle nog niet tussentijds overgelegde bewijsstukken opgevraagd en gecontroleerd.Aan private uitvoerders wordt na aanvaarding van de einddeclaratie de
laatste 20% van het toegekende subsidiebedrag uitbetaald.Publieke projectverantwoordelijken ontvangen de resterende 20% na de definitieve
eindafwikkeling van het programma door de Europese Commissie.De afrekening van het Interreg-I-programma in juli 1998 door de Europese
Commissie bedroeg f 2,247 miljoen meer dan het bedrag waarop de Stich-ting
Euregio Maas-Rijn volgens haar berekening/einddeclaratie aanspraak had. Een
formele beschikking over de toewijzing van dit surplus dan wel een nadere
specificatie van de Europese Commissie werd nooit ontvangen. Volgens het programmamanagement
is het niet gebruikelijk dat de Europese Commissie nadere (schriftelijke)
informatie verstrekt.22De Stichting Euregio Maas-Rijn heeft het bedrag als bestemmingsreserve
geboekt. De rentebaten hierover worden voor nieuwe projecten ingezet.Een deel van de algemene reserve van de Stichting Euregio Maas-Rijn (ultimo
2000 f 1,9 miljoen) is ontstaan uit rentebaten die gekweekt zijn uit
liquiditeitsoverschotten gedurende de Interreg-I-programmaperiode.Vanwege de late goedkeuring van de eindafrekening van het Interreg-I-programma,
is toestemming verkregen van de Europese Commissie om het eerste voorschot
voor het Interreg-II-programma te gebruiken voor de uitbetaling van de restbedragen
(de laatste 20% van de toegezegde EFRO-bijdrage) van het Interreg-I-programma.De ontvangen EFRO-middelen, de cofinancieringsgelden van het Ministerie
van EZ alsmede de middelen van de provincie Limburg, worden beheerd door de
Stichting Euregio Maas-Rijn.Deze middelen zijn direct opeisbaar en vrij van risico (geen belegging
in effecten en dergelijke). Met de bank is afgesproken dat het overschot automatisch
wordt overgeboekt naar een rekening met de hoogste rentevergoeding.Deze rentebaten komen ten gunste van de algemene reserve van de Stichting
Euregio Maas-Rijn en het bestuur heeft bepaald dat deze gelden gebruikt worden
voor de cofinanciering van de eigen EFRO-projecten (kleinere grensoverschrijdende
projecten) en voor de voorfinanciering van private partners ter voorkoming
van eventuele liquiditeitsproblemen. Deze voorfinanciering heeft enkel betrekking
op de laatste 20% van de subsidie, die in principe pas wordt uitgekeerd na
eindafrekening met de Europese Commissie van het gehele programma. ProjectorganisatieVoor het beheer en de uitvoering van het programma worden door het programmamanagement
behalve een algemeen programmadossier afzonderlijke projectdossiers bijgehouden.
Alle relevante projectgegevens worden in het dossier opgenomen. De dossiers
maakten een nette en complete indruk.De samenstelling van de jaarrekening van de Stichting Euregio Maas-Rijn,
waarin opgenomen de verantwoording van de Interreg-uitgaven, is uitbesteed
aan een accountantskantoor.Beheer, controle en toezichtUit verscheidene projectpartners wordt onderling één partner
aangewezen als «projectverantwoordelijke». Deze draagt de juridische,
inhou-delijke en financiële verantwoordelijkheid van het gehele project.
Dit wordt voor ieder project geregeld in een privaatrechtelijke overeenkomst
tussen de Stichting Euregio Maas-Rijn en de projectverantwoordelijke.Projectverantwoordelijken kunnen een standaardaanvraagformulier indienen
bij de regiomanager. Deze toetst de aanvragen aan zeven selectiecriteria die
zijn afgeleid uit de subsidievoorwaarden van de Europese Commissie.Vervolgens toetst het programmamanagement de aanvraag aan de programmavoorwaarden
en aan het goedgekeurde operationeel plan.De definitieve goedkeuring van het projectvoorstel en de toezegging van
de middelen wordt gegeven door het CvT. Het CvT besluit op basis van unanimiteit.Projectwijzigingen (verlengingen projectlooptijd, inhoudelijke en finan-ciële)
moeten voorgelegd worden aan de CvT, waarbij dezelfde besluitvormingsprocedure
wordt gevolgd als voor projectvoorstellen. Kleine wijzigingen kunnen door
het programmamanagement afgehandeld worden. Het CvT heeft hiertoe aan het
programmamanagement schriftelijk mandaat verleend.In bepaalde gevallen eiste het programmamanagement een bankgarantie van
private cofinanciers. Omdat het afgeven van een bankgarantie de kredietruimte
van ondernemingen beperkt, bleek dit volgens het programmamanagement een extra
drempel te zijn voor bedrijven om te participeren in grensoverschrijdende
projecten. Het CvT heeft daarom de eis, een bankgarantie te overleggen, in
een aantal gevallen laten vervallen.De regiomanagers onderhouden in de uitvoeringsfase de contacten met de
projectverantwoordelijken en staan hen met raad en daad bij. Het toezicht
op de uitvoering van het project is een taak van het programmamanagement en
de regiomanagers. Deze managers bezoeken de projec-ten ter plekke. Een schriftelijk
verslag van het (inspectie- of controle-) bezoek wordt niet opgesteld.Een indirect toezicht op de voortgang van de projecten doet het programmamanagement
aan de hand van de voortgangsrapportages. Tot 1998 waren diverse vormen van
voortgangsrapportages mogelijk. In de door externen uitgevoerde tussenevaluatie
van het Interreg-II-programma begin 1998 werd het voorstel gedaan om een standaard
opzet voor deze rapportages te hanteren en om een sanctie in te stellen op
het niet of niet tijdig indienen van deze rapportages. In 1998 werd het voorstel
overgenomen. Een projectverantwoordelijke is verplicht iedere zes maanden een voort-gangsrapportage
in te dienen bij het programmamanagement. Deze rapportage dient (thans) drie
maanden na de uiterste inleveringdatum ontvangen te zijn. Bij niet-tijdige
inlevering kan naast het sturen van een aanmaning, directe opschorting van
de Interreggelden plaatsvinden. Dit had ten tijde van het onderzoek van de
Algemene Rekenkamer nog nooit plaatsgevonden.De Stichting Euregio Maas-Rijn heeft in het beheerproces geen afzonderlijke
meetpunten (inspectie/checks) ingebouwd die gericht zijn op de beoordeling
van de doelmatigheid. Volgens het programmamanagement vormen de maatregelen
in de projectvoorbereidingsfase en in het beheersproces voldoende waarborgen
voor een optimale, nuttige besteding van de Interregmiddelen.De programma-accountant – aangesteld door de Stichting Euregio Maas-Rijn –
wordt door de departementale accountantsdienst van het Ministerie van EZ eens
in de twee jaar gereviewd (in 1995, 1997, 1999 en 2001). Over de controlebevindingen
vindt hoor en wederhoor plaats.AccountantscontroleTot en met 5 juli 2001 waren in totaal 34 accountantsverklaringen bij
afgeronde projecten (ESF- en EFRO-projecten tezamen) ontvangen. In één
geval was in mei 2001 aan de projectverantwoordelijke om nadere informatie
gevraagd.Euregio Maas-Rijn vindt het niet nodig om een controleprotocol aan de
projectaccountants te verstrekken, omdat de subsidievoorwaarden in de toekenningsbrief
aan de projectverantwoordelijke zijn opgenomen en een model-accountantsverklaring
deel uit maakt van deze subsidievoorwaar-den.Tot augustus 2001 was slechts één project bekend waarbij
de beoogde projectresultaten niet gehaald waren. Het programmamanagement werd
pas tegen het einde van het project hiervan op de hoogte gesteld; de oorzaken
hiervoor waren niet bekend. Terugvordering van subsidie heeft niet plaatsgevonden
De programma-accountant van Euregio Maas-Rijn (een publiek accountant) maakt
gebruik van het controleprotocol dat door de accountantsdiensten van de Ministeries
van EZ en LNV is opgesteld.Voor de Belgische en Duitse projecten, die onder andere gecontroleerd
worden door het Rekenhof respectievelijk (veelal) door een Rechnungsprüfer,
zal de programma-accountant in plaats van een verklaring een «verslag
van bevindingen opstellen».23De reden voor deze praktische «tweedeling» is dat het Koninklijk
Nederlands Instituut van Registeraccountants (KNIVRA) van mening is dat de
Belgische en Duitse controle-instanties niet aan de KNIVRA-eisen voldoen.24Een onderzoek/controle door de programma-accountant ter plaatse in België
en Duitsland zou op weerstand stuiten, omdat men daar andere eisen aan de
accountantscontrole stelt dan in de Nederlandse regelgeving is vastgelegd.De programma-accountant verrichtte geen controles ter plaatse of reviews
van buitenlandse openbare of overheidsaccountants/controle-instanties. Door
de Europese Commissie zijn in Verordening Nr. 2064/97 richtlijnen verstrekt
met betrekking tot de fysieke controle (verificatie) van de projecten. De programma-accountant heeft, in het kader van de naleving van de 5%-controleverplichting,
tot medio 2001 geen projectverantwoordelijke bezocht. Gegeven de hoeveelheid
informatie bij het programmamana-gement en de interne controle, voegt controle
bij de projectverantwoor-delijken volgens de programma-accountant niets toe.De Algemene Rekenkamer heeft geconstateerd25
dat er toereikende maatregelen waren getroffen om misbruik en oneigenlijk
gebruik te beperken, te signaleren en zonodig voor de eindafrekening te herstellen.Projecten Euregio Maas-RijnOm de werking van de beheer- en controlestructuur in de praktijk vast
te stellen zijn van twee projecten van Euregio Maas-Rijn de dossiers beoordeeld.
Het betrof de projecten:• Toeristisch recreatief fietsroutennetwerk Belgisch-Nederlands Limburg;• Landschapsinterpretatie.Hieronder volgen in het kort de bevindingen over deze twee projecten.Fietsroutennetwerk Euregio Maas-Rijn Toeristisch recreatief fietsroutennetwerk Belgisch-Nederlands
Limburg (96.09.II.30).Doelstelling: Realiseren van een kwalitatief
hoogstaand grensoverschrijdend fietsroutennetwerk, gericht op een sterke positieve
impuls voor de werkgelegenheid van het (verblijfs-)toerisme in de Maasvallei
en aanliggende gebieden.Projectverantwoordelijke: Regionaal Landschap
Kempen en Maasland, Streekgewest Westelijke Mijnstreek, Gewest Midden-Limburg.Projectdeelnemers: Vlaamse Gemeenschap, provincies
Belgisch en Nederlands Limburg, Regionaal Landschap Kempen en Maasland, Streekgewest
Westelijke Mijnstreek, Gewest Midden-Limburg, de gemeenten Kinrooi, Maasmechelen,
Dilsen-Stokkem, Lanaken, Maasbracht, Susteren, Riemst, Echt en Meersen.Kostenverdeling (volgens subsidietoekenning):Totale kosten € 2 038 360waarvan:Interreg-II-bijdrage € 1 019 180Bijdrage Vlaamse Gemeenschap € 52 907Bijdrage provincie Limburg (NL) € 111 545Bijdrage provincie Limburg (B) € 151 770Bijdrage 9 gemeenten (NL/B) € 521 776Eigen middelen € 181 182Looptijd: Van 01-09-1996 tot 30-06-2001 (na
verlenging).Uit de notulen van het CvT blijkt niet waarom dit project is goedgekeurd.
Daarom is ook onduidelijk of en zo ja hoe dit project is gewogen tegen projectvoorstellen
die het niet hebben gehaald.De doelstellingen van het project werden niet geoperationaliseerd aan
de hand van concrete indicatoren noch was een bruikbare nulmeting beschikbaar.
Een ex-ante-evaluatie26 is opgesteld aan de
hand van globaal geformuleerde doelen. Een haalbaarheidstudie werd niet in
de dossiers aangetroffen. Na afronding van het project vond een evaluatie
plaats.27 Echter, gezien de niet-geoperationaliseerde
doelstelling is de waarde van deze evaluatie voor een beoordeling van de doeltreffendheid
gering.Voortgangsrapportages waren niet door alle partners ondertekend en bevatten
nauwelijks financiële informatie. Landschapsinterpretatie Euregio Maas-RijnLandschapsinterpretatie (2.96.09.II.40)Doelstelling: Een nauwere verbinding tot stand
te brengen tussen de moderne mens en zijn landschap.Projectverantwoordelijke: Verein Naturpark
Nordeifel e.V.Projectdeelnemers: Verein Naturpark Nordeifel
e.V., Parc naturel des Hautes-Fagnes-Eifel, Naturzentrum «Haus Ternell»,
Région Wallonne, Duitstalige Gemeenschap (B), deelstaten Nordrhein-Westfalen
en Rheinland-Pfalz, District Trier.Kostenverdeling (volgens subsidietoekenning):Totale kosten € 3 217 780Interreg-II-bijdrage € 1 608 890Bijdrage Région wallonne € 381 000Bijdrage Duitstalige gemeenschap (B) € 276 390Deelstaat Nordrhein-Westfalen € 207 000Deelstaat Rheinland-Pfalz € 160 804District Trier € 74 298Eigen middelen € 509 398Looptijd: Van 01–1996 tot 30-06-2001
(na verlenging)Volgens het programmamanagement werd de projectaanvraag getoetst aan standaardcriteria
Het resultaat van deze toetsing werd niet vastgelegd in het projectdossier.
Hierdoor blijft onduidelijk of, en zo ja, hoe dit project is gewogen tegen
projectvoorstellen die het niet hebben gehaald.De doelstellingen van het project werden niet geoperationaliseerd aan
de hand van concrete indicatoren; een nulmeting ontbrak. De manier waarop
eventuele prestaties en effecten gemeten zouden kunnen worden bleek niet uit
dossier. Een haalbaarheidstudie werd niet in de projectadministratie aangetroffen.De inhoudelijke informatie in de halfjaarlijkse voortgangsrapportage was
niet toereikend; dossiers bevatten evenmin financiële informatie.28Van de verlenging was het CvT-besluit niet beschikbaar.Gedeclareerde personeelskosten waren niet volledig controleerbaar, omdat
tijdverantwoordingsformulieren van de inzet van projectmedewerkers ontbraken.29BIJLAGE 2BEVINDINGEN EEMS-DOLLARD REGIOGeografische ligging van Eems-Dollard RegioDe Euregio Eems-Dollard Regio ligt geografisch gezien in het noordelijk
grensgebied van de EU en omvat het Noordoostelijk deel van Nederland (provincies
Groningen en Drenthe) en het Noordwestelijk deel van Duitsland (Landkreisen
Aurich, Emsland, Leer, Wittmund en de stad Emden). Aan de zuidelijke grens
van Eems-Dollard Regio overlapt de het gebied met gebieden van EUREGIO. Dit
betreft een gedeelte van Landkreis Emsland en een stuk van Zuidoost-Drenthe.Verantwoordelijkheid voor de financiële afwikkelingEems-Dollard Regio is opgericht op 28 februari 1977 te Bunde in Duitsland
als Duitse «eingetragener Verein» en te Nieuweschans als Nederlandse
Stichting. Eems-Dollard Regio is op 20 oktober 1997 omgevormd tot een
grensoverschrijdend openbaar lichaam op basis van het Verdrag van Anholt.Het programmamanagement voor Interregprojecten van de Euregio30 is ondergebracht bij Eems-Dollard Regio.Voor de uitvoering van het operationeel programma Interreg-II van Eems-Dollard
Regio is in 1995 een overeenkomst afgesloten tussen de diverse partners (vertegenwoordigers
van nationale en regionale overheden).31 Ook
is een aparte financiële overeenkomst inzake de uitvoering van het operationeel
programma van Interreg-II afgesloten tussen de partners en de instelling die
belast is met het beheer van de middelen, de Niedersächsische Landestreuhandstelle
für Wirtschaftsförderung te Hannover, hierna te noemen LTS-Wirtschaft.32De partijen in Eems-Dollard Regio hebben in de financiële overeenkomst
bepaald dat het Land Niedersachsen eerstverantwoordelijk is voor de financiële
afwikkeling van het operationeel plan.Voor zover door het Land Niedersachsen is voldaan aan zijn financiële
verplichtingen jegens de Europese Commissie met betrekking tot projecten die
vallen onder zakelijke verantwoordelijkheid, dan wel zijn uitgevoerd op grondgebied
van Nederland, ontstaat voor het Land Niedersachsen een verhaalsmogelijkheid
op de Nederlandse Staat.Aantal projecten en financieel belangDe Europese Commissie heeft op 11 juli 1995 het operationeel program-ma
in het kader van het communautair initiatief Interreg-II van Eems-Dollard
Regio goedgekeurd.33 Daarbij kende de Commissie € 22,470
miljoen aan subsidie toe uit het Interreg-II-programma. In 1999 is het toegekende
bedrag licht gewijzigd tot € 23,390 miljoen en werd een kleine verschuiving
tussen de verschillende programmaonderdelen door de Commissie goedgekeurd.34Het CvT heeft voor de gehele programmaperiode veertig projecten, met een
totaal projectbudget inclusief cofinanciering van € 67,374 miljoen
goedgekeurd. De cofinanciering bedroeg derhalve € 43,984 miljoen.35 Van die cofinanciering was € 4,7 miljoen
Nederlandse rijkscofinanciering, die door het Ministerie van EZ met tussenkomst
van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland ten gunste van projecten in Eems-Dollard
Regio kwam.36Op 31 maart 2001 was 46% van de in totaal € 23,39 miljoen toegezegde
EFRO-middelen uitbetaald door LTS-Wirtschaft namelijk € 13,07 miljoen.
Tegen de achtergrond van de door het CvT goedgekeurde projectverlengingen
en rekening houdende met het feit dat 20% van de toegekende middelen pas na
afsluiting van het project wordt uitbetaald verwacht het programmamanagement
dat de door de EG toegekende EFRO-gelden volledig zullen worden benut.Dit betekent wel dat in de laatste fase van de Interreg-II-programma nog
34% van de in totaal toegezegde EFRO-middelen moet worden uitbetaald. Hierdoor
ontstaan risico's van onderuitputting en een hoge administratieve druk aan
het einde van de Interreg-II-periode.Volgens het programmamanagement zijn er tot op heden geen middelen teruggevorderd
van projectpartners op grond van onregelmatigheden. In sommige gevallen zijn
subsidiebedragen gekort omdat de kosten uiteindelijk lager bleken te zijn
uitgevallen.Afrekening en rentebatenDe uiterste datum waarop uitgaven gedaan en betaald mogen worden is door
de Europese Commissie vastgesteld op 31 december 2001. In afwijking hiervan
heeft Eems-Dollard Regio besloten dat de projecten op 30 juni 2001 afgerond
dienen te zijn. Twaalf projecten konden niet worden afgesloten voor 30 juni
2001. Voor deze projecten heeft het CvT in juni 2001 uitstel verleend.Eems-Dollard Regio heeft besloten om de termijn op 30 juni 2001 te
stellen om te voorkomen dat veel projectverantwoordelijken op het laatste
moment de bestedingsverklaring indienen en Eems-Dollard Regio in tijdnood
komt met het indienen van de programma-afrekening. Eems-Dollard Regio moet
voor 30 juni 2002 de eindafrekening van het Interreg-II-programma bij
de Europese Commissie en het Ministerie van EZ indienen.Bij de afsluiting van het project moet de projectaanvrager een accountantsverklaring
en de verantwoording over de besteding naar het programmamanagement sturen.
Het programmamanagement controleert vervolgens of de besteding conform de
projectbegroting is. De opgevoerde projectkosten van de eindafrekeningen worden
aan de hand van de aanvraag, het goedgekeurd financieringsplan en kostenbegrotingen
gecontroleerd.De projectverantwoordelijken zijn op grond van de geaccordeerde subsidietoezegging
verplicht uiterlijk drie maanden na de goedgekeurde vermoedelijke einddatum
van het project deze einddeclaratie met accountantsverklaring bij de LTS-Wirtschaft
aan te leveren.37Het is op grond van de EU-regelgeving niet toegestaan om gelden uit de
verschillende Interregperiodes van de ene naar de andere periode over te hevelen.
Echter, uit het onderzoek van de Algemene Rekenkamer is gebleken dat over
de Interreg-I-periode na afrekening met de Europese Commissie een overschot
is blijven bestaan van € 15 710. Hiervan is € 13 000
gebruikt om de tussentijdse programma-evaluatie (Zusage-Nr 7980/0006) te cofinanciering.
De Europese Commissie heeft overigens nooit met de LTS gecorrespondeerd over
de bestemming van het overschot. Volgens het programmamanagement was dat ook
niet nodig.De rente en het afrekeningsverschil welke zijn gegenereerd op het bij
de LTS-Wirtschaft uitstaande Interreg-I- en Interreg-II-subsidiesaldo (totaal € 1 517 352,28), is deels gebruikt om de beheersvergoeding
voor de LTS-Wirtschaft te bekostigen en deels voor projecten die onder de
post«technische bijstand» door Eems-Dollard Regio zelf worden
uitgevoerd. Twee van deze projecten zijn mede uit de rente gefinancierd ter
compensatie van het feit dat het land Niedersachsen voor een ander project
niet voor het verwachte bedrag van € 98 000 cofinancierde.ProjectorganisatieVoor het beheer en de uitvoering van het programma wordt door Eems-Dollard
Regio per afzonderlijk project een dossier bijgehouden. Tijdens het controlebezoek
van de Algemene Rekenkamer maakten de dossiers een rommelige indruk en bevatten
geen standaard gestructureerde voortgangsinformatie behoudens enkele handgeschreven
aanteke-ningen en enkele briefwisselingen. Het programmamanagement was van
mening dat de projectdossiers alle gewenste informatie bevatten en achtte
het financieel niet haalbaar om een professionele kracht in te huren voor
de dossiervoering.De LTS-Wirtschaft is belast met het financieel beheer van de EG-middelen
en de cofinancieringsmiddelen. De gelden voor de realisatie van het operationeel
programma worden door LTS-Wirtschaft beheerd. De Interregmiddelen worden door
het Ministerium für Wirtschaft, Technologie und Verkehr van het Land
Niedersachsen opgevraagd bij de Europese Commissie en ter beschikking gesteld
van de LTS-Wirtschaft.LTS-Wirtschaft ontvangt voor de uitvoering van bovengenoemde taken voor
de jaren 1998 tot en met 2001 een vergoeding van € 38 750,00
per jaar. Dit bedrag wordt voor 50% vergoed vanuit de post technische bijstand
door de EU, en de resterende 50% wordt gedekt uit de renteopbrengsten van
de ontvangen EU-voorschotbetalingen.38Het Samenwerkingsverband Noord-Nederland ontvangt in één
bedrag de rijkscofinanciering voor het Integraal Structuur Plan van het Nederlandse
Ministerie van EZ waarin zowel reguliere stimuleringsmiddelen voor de drie
noordelijke provincies zitten als specifiek geoormerkte middelen zoals cofinanciering
van EU-programma's en Interregprogramma's.39LTS-Wirtschaft zal zeer waarschijnlijk voor het Interreg-III A programma
haar beheersactiviteiten voor Eems-Dollard Regio voortzetten. Beheer, controle en toezichtUit verscheidene projectpartners wordt onderling één partner
aangewezen als «projectverantwoordelijke». Deze draagt de juridische,
inhoudelijke en financiële verantwoordelijkheid van het gehele project.
Dit wordt voor ieder project afzonderlijk geregeld in een privaatrechtelijke
overeenkomst tussen de projectverantwoordelijke en LTS-Wirtschaft.De programmamanagers spelen een rol bij het aandragen van projecten. Zij
begeleiden en adviseren de partners bij het aanvragen, leggen contacten met
potentiële andere partners en zorgen dat de cofinanciering geregeld wordt.
De projectaanvragen worden op basis van een aantal selectiecriteria in overleg
met de aanvragers getoetst, een beoordeling van de subsidiabiliteit van de
kosten, opgenomen in de projectbegroting, vindt plaats en vervolgens wordt
het standaard aanvraagformulier met de voorgeschreven bijlagen ingediend bij
het programmamanagement van Eems-Dollard Regio. Uit het onderzoek van de Algemene Rekenkamer is gebleken dat de begrotingsposten
bij het aanvraagformulier onvoldoende worden gespecificeerd, waardoor controle
op de subsidiabiliteit van de projectkosten wordt bemoeilijkt.Het CvT beslist uiteindelijk over de projectaanvraag. De definitieve besluitvorming
in het CvT vindt plaats op basis van unanimiteit.Het CvT moet toestemming geven voor wijzigingen in reeds goedgekeurde
individuele projecten. Voor niet wezenlijke veranderingen van het project
waarvoor een bijdrage is verleend, of niet wezenlijke veranderingen in het
financieringsplan beslist de LTS-Wirtschaft zelfstandig.40Het toezicht op de uitvoering van het project is een taak van het program-mamanagement
en de programmamanagers. Deze projectmanagers bezoeken de projecten ter plekke.
Een schriftelijk verslag van het toezicht (de inspectie- of controlebezoeken)
wordt niet standaard opgesteld.De dossiers bevatten geen registratie van eventuele beoordelingen door
het programmamanagement van de juistheid, volledigheid van de door de projectverantwoordelijken
verstrekte voortgangsinformatie.Eems-Dollard Regio heeft in het beheerproces geen afzonderlijke meet-punten
(inspectie/checks) ingebouwd die gericht zijn op de beoordeling van de doelmatigheid.
Volgens het programmamanagement vormen de maatregelen in de projectvoorbereidingsfase
en in het beheersproces voldoende waarborgen voor een optimale nuttige besteding
van de Interregmiddelen.De LTS-Wirtschaft legt éénmaal per jaar na afsluiting van
het kalenderjaar doch uiterlijk op 31 maart van het volgend jaar verantwoording
af aan de partners over de besteding van het budget. De LTS-Wirtschaft stuurt
de partners volgens het standaardmodel van de EU projectgerichte kwartaaloverzichten
van de toezeggingen en uitbetalingen.De LTS-Wirtschaft dient de rechtmatige besteding van de middelen te controleren.
In de dossiers van de projecten bij LTS-Wirtschaft worden echter geen betalingsbescheiden
opgenomen. Er wordt gebruikgemaakt van een zogenoemde «einfache Verwendungsnachweis»
(eenvoudige declaratie), dat wil zeggen zonder bijlagen. De rechtmatige besteding
(met name de subsidiabiliteit) is door LTS-Wirtschaft daarom nauwelijks vast
te stellen.Er wordt nooit méér uitbetaald door LTS-Wirtschaft dan dat
er daadwerkelijk door haar voor een specifiek project is ontvangen. Bij afsluiting
van het project is de afsluitende accountantsverklaring voor de LTS-Wirtschaft
afdoende bewijs voor de rechtmatigheid (en dus ook de subsidiabiliteit) van
de uitgaven.Alle partners, waaronder ook het Nederlandse Ministerie van EZ krijgen
verantwoordingsinformatie zoals bijvoorbeeld de kwartaaloverzichten van LTS-Wirtschaft
toegestuurd.Het Land Niedersachsen is in het geval van Eems-Dollard Regio de verantwoordelijke
beheersautoriteit en daardoor ook verantwoordelijk voor het opstellen en doorsturen
aan de Europese Commissie van de 30-juni-rapportage. De meest recente 30-juni-rapportage
was ten tijde van het bezoek van de Algemene Rekenkamer niet
voorhanden bij Eems-Dollard Regio.In mei 2000 heeft een controle plaatsgevonden door de accountant van het
Ministerium für Wirtschaft, Technologie und Verkehr van het Land Niedersachsen.
Kennelijk was dit de 30-juni controle. Omdat in het rapport bevindingen staan
over het programmamanagement, was te verwachten dat het programmamanagement
kennis wil nemen van de 30-juni-rapportage en deze ook opvraagt bij het Land
Niedersachsen. Dit had het programmamanagement niet gedaan.Het programmamanagement stelde dat zij de bevindingen van de 30-juni-controle
natuurlijk kende omdat deze na afloop uitvoerig werden besproken. Probleem
was echter, volgens het programmamanagement, dat het Wirtschafsministerium
in Hannover het een en ander pas een jaar later, op verzoek van het programmamanagement,
in een verslag heeft vastgelegd.De departementale accountantsdienst van het Ministerie van EZ heeft geen
controlewerkzaamheden uitgevoerd bij Eems-Dollard Regio.AccountantscontroleDe door de projectverantwoordelijken aangestelde projectaccountant controleert
de projectuitgaven en de verantwoording op projectniveau.De accountantscontrole voor projecten met een Duitse projectverantwoordelijke
wordt uitgevoerd door het «Rechnungsprüfungsamt» of een «Wirtschaftsprüfer».
Projecten met een Nederlandse projectverantwoordelijke worden gecontroleerd
door een openbaar accountant die door de projectaanvrager zelf wordt uitgezocht.Overigens zijn de Duitse Rechnungsprüfer/Wirtschaftsprüfer niet
gerechtigd om op Nederlands grondgebied controles ter plaatse uit te voeren
bij Nederlandse projectdeelnemers aan projecten met een Duitse projectverantwoordelijke.De afsluitende controle van het programma zal worden verricht onder verantwoordelijkheid
van het Land Niedersachsen.Projecten Eems-Dollard RegioOm de werking van de beheer- en controlestructuur in de praktijk vast
te stellen zijn van vier projecten van Eems-Dollard Regio de projectdossiers
beoordeeld. Van deze projecten zijn ook de dossiers bij LTS-Wirtschaft beoordeeld.In onderstaande kaders zullen de vier afzonderlijke projecten in het kort
worden beschreven. Na elk kader volgen de bevindingen per project op hoofdlijnen. Europark Coevorden/Emlichheim Europark Coevorden/Emlichheim41(A.3.9 0035)Doelstelling: In 1995 hebben beide gemeenten
Coevorden en Emlichheim de handen ineengeslagen en de ontwikkeling van het
Europark, een grensoverschrijdend bedrijventerrein, ter hand genomen. Het
belangrijkste motief aan beide zijden van de grens is het realiseren van bedrijfsvestigingen
en hiermee samenhangende nieuwe arbeidsplaatsen te realiseren om de werkloosheid
een halt toe te roepen en er voor te zorgen dat dit economisch achtergestelde
gebied een reële kans krijgt zich te ontwikkelen.42Projectverantwoordelijke: Gemeente CoevordenProjectdeelnemers: Gemeente Emlichheim, Provincie
Drenthe, Grafschaft Bentheim, Noordelijke Ontwikkelings Maatschappij (NOM),
Niedersächsische Gesellschaft für Landesentwicklung und Wohnungsbau
GmbH (NILEG).Kostenverdeling (volgens projectaanvraag):Totale kosten € 4 355 132Interreg-II-bijdrage € 771 427Rijk (NL) € 938 191Gemeente Emlichheim € 755 532Gemeente Coevorden € 755 532Land Niedersachsen € 1 134 450(Gemeinschaftsaufgabe)Looptijd: 1999 – 1 december 2001 (werk
is gestart op 17 april 2000.43Het projectvoorstel bevat slechts een zeer globale indicatie van de doelstellingen
van het project. Indicatoren zijn niet voorzien van streefcijfers met uitzondering
van de indicator «te realiseren arbeidsplaatsen». Hiervoor is
het getal 1200 opgenomen in de eerste fase,44
hetgeen een nogal optimistische inschatting lijkt.Het dossier bevat bovendien geen gestructureerde voortgangsinformatie.
Het is onduidelijk of, en zo ja, hoe een controle heeft plaatsgevonden op
het behalen van de doelstellingen van het project.In het projectdossier werd een toekenning door LTS-Wirtschaft aan de projectaanvrager
aangetroffen van 2 november 1999, waarin een bedrag van € 1 134 450
wordt genoemd als bijdrage van het Nederlandse Rijk (uitbetaald via het Samenwerkingsverband
Noord-Nederland). Dit bedrag is € 196 259 hoger dan het bedrag
genoemd in de oorspronkelijke, goedgekeurde projectbegroting. Dit laatste
bedrag zou bestemd zijn voor «management en werkkapitaal» uit
het programma van EUREGIO (te Enschede).De Algemene Rekenkamer heeft tijdens de controle bij EUREGIO te Enschede
vastgesteld dat hier geen enkele bijdrage van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland
werd verwacht voor het Europark. Wel heeft EUREGIO een eigen project «management
en werkkapitaal Europark Coevorden» in uitvoering, waarvoor een nationale
cofinancieringsbijdrage van € 87 055 is ontvangen van het Ministerie
van EZ, via de Investitionsbank (de betaalautoriteit van EUREGIO).LTS-Wirtschaft zegde toe met het Samenwerkingsverband Noord-Nederland
en de gemeente Coevorden na te gaan, hoe de hierdoor ontstane onduidelijkheden
weggenomen kunnen worden.De goedgekeurde projectaanvraag bevat een ongespecificeerde post «voorbereiding
en toezicht gemeente» van € 70 288. Doorberekening van
personeelskosten is niet te herleiden uit de projectdossiers en ook niet uit
de projectadministratie van LTS-Wirtschaft. Volgens de voorschriften van de
EU moeten personeelskosten echter wel gespecificeerd worden. Het Europark Coevorden/Emlichheim heeft in vijf jaar tijd slechts 50 hectare
uitgegeven van de beschikbare 350 hectare. De minister van VROM meldde in
antwoord op kamervragen dat hij van mening is dat de perspectieven voor de
uitgifte van de overige capaciteit niet groot zijn, gelet op de regels dat
bedrijven die voor vestiging op het Europark in aanmerking komen minimaal
vijf hectare af moeten nemen. De minister van VROM is ook van mening dat in
de Regiovisie Zuid-Drenthe bij de onderlinge afstemming van de bedrijventerreinontwikkeling
voor de komende jaren niet is uitgegaan van een noodzakelijk kritische benadering
van behoefte en zuinig ruimtegebruik. Tevens zou er sprake zijn van een aanbodplanning
bij verschillende steden.45 Hiermee uit hij
dus twijfels over de nuttige besteding.Cross Border Centrum Cross Border Centrum (C.1.10.0041)Doelstelling: «Ruimtelijke voorwaarden
verschaffen voor een informatiepunt voor deelne-mers van Eems-Dollard Regio
voor al hun vragen met betrekking tot grensoverschrijdende samenwerking»
(in casu het bouwen van een kantoorpand met vergaderfaciliteiten).Projectverantwoordelijke: Eems-Dollard RegioProjectdeelnemers: Partners van Eems-Dollard
RegioKostenverdeling (volgens projectaanvraag):Totale kosten € 1 300 000Interreg-II-bijdrage € 650 000Eigen middelen € 650 000Looptijd: 1 oktober 1999 – 1 december
2001.Niet duidelijk is welke afspraken zijn gemaakt over het toekomstig gebruik
van het Cross Border Centrum. Eigenaar van het Cross Border Centrum is het
grensoverschrijdend openbaar lichaam Eems-Dollard Regio. Na afloop van Interreg-II
is het de bedoeling dat het bureau van Eems-Dollard Regio en het programmamanagement
voor het Interreg-III-programma in het Cross Border Centrum worden ondergebracht.In de goedgekeurde projectbegroting is een post groot € 50 000
opgenomen voor «voorbereiding en planning». Uit het dossier blijkt
niet hoe deze kosten worden berekend die op dit project worden geboekt. In
de project-aanvraag worden de kosten niet gespecificeerd. Er wordt geen tijdregistratiesysteem
gehanteerd. Het programmamanagement merkt op dat in het project geen personeelskosten
werden, worden en zullen worden afgerekend. Kennelijk wordt er onterecht vanuit
gegaan dat kosten van ingehuurd personeel niet onder «personeelskosten»
vallen en derhalve ook niet gespecificeerd hoeven te worden.Tussentijdse programma-evaluatie Tussentijdse programma-evaluatie voor vier Duits-Nederlandse
grensregio's (E.2.7.0040)Doelstelling: Uitvoering van een tussenevaluatie
van het operationele programma volgens Communautair Initiatief Interreg-II
voor de volgende vier Euregio's: Rijn-Maas-Noord, Euregio Rijn-Waal, EUREGIO
en Eems-Dollard Regio. Evaluatie is uitgevoerd door Deloitte & Touche
Subsidie adviseurs B.V.Projectverantwoordelijke: Eems-Dollard RegioProjectdeelnemers: Rijn-Maas-Noord, Euregio
Rijn-Waal, EUREGIOKostenverdeling (volgens projectaanvraag 2000 en in €'s)Totale kosten: € 92 000EFRO-bijdrage € 46 000Bijdrage Rijk NL € 13 200Bijdrage Land Nordrhein Westfalen € 13 200Euregio Rijn-Maas-Noord € 2 000Euregio Rijn-Waal € 2 000EUREGIO € 2 600Eems-Dollard Regio € 13 000Looptijd: 1 november 1997 – 31 december
1999.Uit het renteoverschot uit Interreg-I-programma is een bedrag van € 13 000
aan cofinanciering naar het project Tussentijdse programma-evaluatie gegaan.
Hiervoor is geen formele goedkeuring van de Europese Commissie ontvangen.Marketing und Werbung Marketing und Werbung (B.1.5.0019)Doelstelling: Verdere ontwikkeling van het
toerisme in het Eems-Dollard Regio-gebied en intensivering van de samenwerking
tussen de partners en de uitwisseling van ervaringen.Projectverantwoordelijke: Eems-Dollard RegioProjectdeelnemers: Fremdenverkehrsverbände
en provinciale VVV's.Projectkosten (volgens projectaanvraag):Totale kosten: € 1 670 400EFRO-bijdrage € 835 200Eigen middelen € 835 200Looptijd: 1 februari 1997 – 30 juni
2001.Het project Marketing und Werbung bestaat uit een groot aantal deelprojecten.
Voorbeelden van deze deelprojecten zijn: «grensoverschrijdend toerisme
Drenthe-Emsland» en «Uitbreiding en marketing van meer-daagse
fietsroutes». Doordat het projectdossier een rommelige indruk maakte,
is de voortgang van de verschillende deelprojecten niet goed te volgen.De accountantsverklaringen bij de verschillende deelprojecten, deels nagestuurd
door het programmamanagement, vermelden: «In de declaratie is een doorberekening
van interne uren begrepen. De urentoerekening berust niet op een sluitend
urenregistratiesysteem. De bij de doorberekening gehanteerde tarieven zijn
gebaseerd op de kosten die aan derden zijn betaald. De gehanteerde tarieven
en verantwoorde uren achten wij vrij aannemelijk.»Omdat de Europese Commissie eist dat voor personeelskosten een specificatie
voorhanden is, die is aan te sluiten met de administratie, bestaat het risico
dat de Europese Commissie deze kosten achteraf als niet-subsidiabel zal aanmerken. BIJLAGE 3BEVINDINGEN EUREGIOGeografische ligging EUREGIOGeografisch wordt het gebied van de Euregio «EUREGIO» begrensd
door de rivieren de Rijn, de IJssel en de Eems. Aan de noordelijke grens van
het gebied overlapt EUREGIO met gebieden van Eems-Dollard Regio. Dit betreft
een gedeelte van de Landkreis Emsland en een stuk van Zuidoost Drenthe. Aan
de zuidelijke grens overlapt EUREGIO, met een gedeelte van de Achterhoek,
de Euregio Rijn-Waal.Verantwoordelijkheid voor de financiële afwikkelingEUREGIO is een vereniging naar Duits recht, met zetel in Gronau.46 De uitvoering van het operationeel programma is door
de partners (vertegenwoordigers van nationale en regionale overheden) ondergebracht
bij deze vereniging.De partners hebben een uitvoerings- en een financieel-beheerovereenkomst
gesloten. Hierin hebben zij onder meer bepaald dat de deelstaat Nordrhein-Westfalen
eerstverantwoordelijk is voor de financiële afwikkeling van het operationeel
programma.47Voor zover door de deelstaat Nordrhein-Westfalen is voldaan aan zijn financiële
verplichtingen jegens de Europese Commissie met betrekking tot projecten die
vallen onder de zakelijke programmaverantwoordelijkheid, dan wel zijn uitgevoerd
op het grondgebied van Nederland respec-tievelijk het grondgebied van de deelstaat
Niedersachsen, ontstaat voor de deelstaat Nordrhein-Westfalen een verhaalsmogelijkheid
op de desbetreffende lidstaten.De Investitionsbank (IB-Bank) is belast met het financiële beheer
van de EU- en de cofinancieringsmiddelen.48Aanvullend hierop heeft het Ministerie van EZ een aparte overeenkomst49 gesloten met de IB-Bank over de Nederlandse rijkscofinanciering.Aantal projecten en financieel belangDe Europese Commissie heeft op 24 juli 1995 het operationeel program-ma
1994–1999 van EUREGIO goedgekeurd. Daarbij kende de Europese Commissie
uit het EFRO € 19,8 miljoen toe.50Na indexering en enkele verschuivingen kon EUREGIO over € 21,2
miljoen aan EFRO-middelen beschikken.Eind 1999 waren tachtig projecten door het CvT goedgekeurd. Van deze projecten
werden er 68 mede gefinancierd uit het EFRO en twaalf uit het ESF. In het
vervolg zijn de ESF-projecten buiten beschouwing gelaten.De aan de projecten toegezegde subsidie was op dat tijdstip gecommitteerd
aan de afzonderlijke projecten. In december 1999 keurde het CvT nog eens acht
projecten goed onder het voorbehoud dat deze gefinancierd moesten kunnen worden
uit vrijvallende middelen van reeds goedgekeurde (lopende) projecten. Aan
voornoemde voorwaarde werd evenwel niet voldaan. Deze acht projecten zijn
daarom niet uitgevoerd.De betrokken lidstaten/partners hebben voor deze projecten cofinancieringsmiddelen
ter beschikking gesteld van in totaal € 28,743 miljoen. De middelen
zijn, conform het operationeel plan en inclusief de goedgekeurde verschuivingen
binnen de maatregelen/thema's, tijdig aan de projecten gecommitteerd.Ten tijde van het onderzoek waren nog niet alle toegezegde middelen opgevraagd
door de projectverantwoordelijken. Het programmamanagement verwacht dat alle toegezegde middelen tijdig zullen
worden benut, rekening houdende met het feit, dat de laatste 20% van de toegezegde
middelen pas na afronding van het programma worden uitbetaald.EUREGIO heeft eerder nooit middelen hoeven terug te vorderen van projectpartners
wegens geconstateerde onregelmatigheden.Afrekening en rentebatenDe uiterste datum waarop uitgaven gedaan en betaald mogen worden is door
de Europese Commissie vastgesteld op 31 december 2001.In afwijking hiervan heeft EUREGIO besloten dat de projecten uiterlijk
op 30 juni 2001 afgerond moeten zijn.EUREGIO heeft dit besloten om te voorkomen dat veel projectverantwoor-delijken
op het laatste moment de eindafrekening indienen en het programmamanagement
daardoor in tijdnood komt met de indiening van de programma-afrekening ten
behoeve van de Europese Commissie.Voor tien projecten (12,5%) was eind juni 2001 de uitvoeringstermijn bij
wijze van uitzondering verlengd tot een datum na 30 juni 2001.De projectverantwoordelijken zijn verplicht uiterlijk drie maanden na
de goedgekeurde einddatum van het project de einddeclaratie met accountantsverklaring
in te leveren bij het programmamanagement.Na controle door de IB-Bank wordt een definitieve projecteindafrekening
opgesteld.De deelstaat Nordrhein-Westfalen moet voor 30 juni 2002 de eindafrekening
van het Interreg-II-programma bij de Europese Commissie indienen.Daarbij baseert de deelstaat zich op de door de IB-Bank (na interne controle)
opgestelde eindverantwoording.In 1998 is het Interreg-I-programma door de Europese Commissie afgere-kend
en heeft de Europese Commissie EUREGIO mondeling toestemming verleend om over
het overschot te beschikken. Een formele beschikking over de toewijzing van
het overschot dan wel een nadere specificatie van de Europese Commissie werd
nooit ontvangen.EUREGIO heeft het overschot en de hierover gekweekte rente gebruikt voor
dekking van de kosten van het programmamanagement in de Interreg-II-periode.Alle gelden (EFRO- en cofinancieringgelden) worden op een rekening van
het Land Nordrhein-Westfalen bij de IB-Bank gestort. Deze middelen zijn inclusief
de rentebaten direct opeisbaar en vrij van risico (geen belegging in effecten
en dergelijke).De rentebaten zijn na goedkeuring door het CvT als «eigen middelen»
ter dekking van de kosten voor het programmamanagement bijstand ingezet.ProjectorganisatiePer afzonderlijk project wordt een projectdossier bijgehouden. Alle relevante
projectgegevens zijn in het dossier opgenomen. Voorts bestaan onder meer aparte
(centrale) dossiers voor besluiten van het CvT, de kwartaaloverzichten van
de IB-Bank en dergelijke. De dossiers van EUREGIO maakten een nette en volledige
indruk. Beheer, controle en toezichtHet programmamanagement verlangt dat projectpartners onderling één
partner aanwijzen als coördinator («projectverantwoordelijke»).
De projectverantwoordelijke draagt de juridische, inhoudelijke en financiële
verantwoordelijkheid voor alle projectpartners jegens het programmamanagement.
De IB-Bank sluit een privaatrechtelijke overeenkomst met de projectverantwoordelijke
waarin dit wordt vastgelegd.Projectaanvragen moeten worden ingediend bij het programmamanage-ment.51EUREGIO heeft richtlijnen opgesteld waaraan een projectaanvraag (vorm
en inhoud) moet voldoen.52Een aanvraag wordt in eerste instantie voorbereid en beoordeeld door de
regionale werkgroepen/commissies alvorens het projectvoorstel ingediend wordt
bij het programmamanagement.In de voorbereidende fase wordt een projectaanvraag getoetst aan bestaand
beleid (in regionale, provinciale en deelstaatontwikkelingsplannen).53 Tevens wordt, in voorkomende gevallen,54 een verklaring van onafhankelijke derden-deskundigen gebruikt. Deze
aanpak dient als extra waarborg om projectvoorstellen optimaal te laten aansluiten
bij het beleid en de doelstellingen van het operationeel programma van EUREGIO
en de daaraan gekoppelde subsidiecriteria.Projectaanvragen worden op basis van een aantal selectiecriteria getoetst,
waarbij tevens de subsidiabiliteit van de opgevoerde projectkosten (projectbegroting)
wordt beoordeeld. De definitieve goedkeuring van een project vindt plaats
in een vergadering van het CvT, dat bij unanimiteit beslist.Een voorwaarde voor goedkeuring door het CvT is dat in alle gevallen de
financiering voor 100% (inclusief nationale en regionale cofinanciering) zeker
gesteld is.Het programmamanagement hanteert de in Verordening (EG) nr. 1681/94 geformuleerde
definitie van onregelmatigheden.55Het programmamanagement beschouwt misvattingen of nalatigheden van partners
die voorafgaand uitbetaling van de subsidie worden ontdekt en voor het programmamanagement
noch voor de IB-Bank aanleiding vormen voor een administratieve of gerechtelijke
sanctie, niet als een onregelmatigheid in de zin van voornoemde verordening.
De deelstaat Nordrhein-Westfalen informeert de Europese Commissie over eventuele
onregelmatigheden per kwartaal via het Duitse ministerie van Economische Zaken.
De hiervoor gemelde misvattingen of nalatigheden zijn hierin dus niet opgenomen.Betalingsverzoeken van projectverantwoordelijken worden door de IB-Bank
pas in behandeling genomen nadat het programmamanagement de overlegde bewijsstukken
(rekeningen en betalingsbewijzen) heeft aanvaard.56
Bovendien controleert de IB-Bank, voorafgaand aan een voorschotbetaling/eindafrekening,
de aanvaardbaarheid van de gedeclareerde uitgaven aan de hand van de kostenbegroting,
het financieringsbesluit en de van toepassing zijnde EG-regelgeving.De projectcoördinatoren onderhouden in de uitvoeringsfase de contacten
met de projectverantwoordelijken en staan hen met raad en daad bij. Naar behoefte
worden projectbegeleidingsgroepen ingesteld ter ondersteuning van
de projectuitvoerder. Het programmamanagement is vertegenwoordigd in deze
groepen.Het dagelijks toezicht op de projectuitvoering is een taak van het programmamanagement.
De coördinatoren bezoeken – afhankelijk van het project, samen
met de begeleidingsgroep – de projecten ter plekke en houden voortgangsgesprekken;
hiervan worden verslagen opgesteld.Tijdens het driewekelijks programmamanagementoverleg en zonodig buiten
dit overleg, wordt de programmacoördinator over de stand van zaken en
verwachte ontwikkelingen op de hoogte gehouden.De projectverantwoordelijken rapporteren over de inhoudelijke voortgang/stand
van zaken en de verwachte verrichtingen voor het komende halfjaar. De rapportages
zijn grotendeels beschrijvend van aard en bevatten niet in alle gevallen financiële
(voortgangs-)informatie.Een standaardrapportage is niet voorgeschreven.57Daarnaast laat het programmamanagement zich jaarlijks integraal (door
alle projectverantwoordelijken) informeren over de inhoudelijke stand van
zaken. Daarbij wordt informatie gevraagd over de kwantitatieve en kwalitatieve
projectresultaten en de bereikte effecten.De dossiers bevatten geen registratie van eventuele beoordelingen door
het programmamanagement van de betrouwbaarheid van de door projectverantwoordelijken
verstrekte voortgangsinformatie.Conform de voorwaarden van de Europese Commissie moet een operatio-neel
programma ook tussentijds geëvalueerd worden. Een extern bureau heeft
tussen december 1997 en juni 1998 een tussentijdse evaluatie uitgevoerd voor
de Interreg-II-programma's van vier Euregio's waaronder EUREGIO.Het bureau kwam voor EUREGIO tot een aantal aanbevelingen. Een aanbeveling
was dat de indicatorenset op programma-, maatregel-, thema- en projectniveau
verbeterd zou kunnen worden, om de voortgang van het programma beter in beeld
te kunnen krijgen. De Algemene Rekenkamer heeft bij haar controle niet kunnen
vaststellen dat deze aanbeveling is opgevolgd.De deelstaat Nordrhein-Westfalen als eindverantwoordelijke partner, heeft
in 2001 een extern accountantskantoor opdracht gegeven om, in het kader van
de 5%-controleverplichting58 vijf projecten
bij EUREGIO te controleren en ter plaatse te bezoeken. Eerder werd een dergelijke
controle voor Interreg-I en -II nog niet ingesteld. De controle is in augustus
2001 uitgevoerd.59Elk kwartaal ontvangt het programmamanagement van de IB-Bank per project
onder meer een overzicht van:• goedgekeurde investeringen;• toegezegde financieringsmiddelen (EFRO en cofinanciering);• uitbetaalde bedragen.Voorschotaanvragen aan de IB-Bank (in afschrift aan het programmamanagement)
zijn niet voorzien van bewijsstukken.Projectverantwoordelijken moeten binnen drie maanden na ontvangst van
een voorschot schriftelijk, onder bijvoeging van bewijsstukken, verklaren
dat het voorschot binnen twee maanden na ontvangst daadwerkelijk is besteed. De bestedingsverklaringen, voorzien van bewijsstukken ter staving van
de verrichte uitgaven en de causaliteit met de goedgekeurde projectverrichtingen,
worden via het programmamanagement bij de IB-Bank ingediend.Het programmamanagement beoordeelt de causaliteit en plausibiliteit van
de opgevoerde kosten/uitgaven alvorens (alleen) de verklaring door te leiden
naar de IB-Bank.De IB-Bank controleert de voorschotaanvragen en de door het programmamanagement
geautoriseerde bestedingsverklaring aan de hand van de kostenbegroting en
het financieringsplan.Controle op de rechtmatigheid van de uitgaven geschiedt derhalve indirect;
het is een afgeleide controle op basis van de geautoriseerde bestedingsverklaring
van het programmamanagement.Betalingsverzoeken (voorschotaanvraag) worden tevens aan de van toepassing
zijnde EU-regelingen en subsidievoorwaarden getoetst.De IB-Bank legt eenmaal per jaar na afsluiting van het kalenderjaar, doch
uiterlijk op 31 maart van het volgend jaar, verantwoording af aan de partners
over de besteding van de bijdragegelden.Jaarlijks wordt door de IB-Bank een «30-juni-rapportage» ten
behoeve van de Europese Commissie (en het CvT) opgesteld. Deze rapportage
is voorzien van een verklaring van de deelstaat Nordrhein-Westfalen.In de overeenkomst tussen de partners en de IB-Bank- is opgenomen dat
de centrale inspectiedienst van de WestLB de uitgevoerde beheertaken door
de IB-Bank zal controleren.De omvang van de controle wordt in principe aan de beoordeling van de
centrale inspectie overgelaten.Over de controleresultaten wordt het ministerie van Economische Zaken
van de deelstaat Nordrhein-Westfalen als representant van de andere partners
op de hoogte gesteld.In het kader van de 5%-controleverplichting wordt jaarlijks ook het financieel
beheerstelsel van de IB-Bank (systeemgericht) gecontroleerd door de centrale
inspectiedienst van de WestLB (Zentralbereich Revision).60De departementale accountantsdienst van het Ministerie van EZ heeft geen
gebruikgemaakt van haar controlebevoegdheid in EUREGIO omdat dit stuit op
weerstand bij andere lidstaten.Er zijn projecten waar een Nederlandse of Duitse accountant de totale
projectuitgaven (van Duitse en Nederlandse partners) controleert.Daarnaast kan er sprake zijn van een gesplitste accountantscontrole (verscheidene
accountants voor partnergebonden uitgaven). Onderling wordt dan bepaald welke
accountant als eindverantwoordelijke zal optreden en de accountantsverklaring
bij de eindbestedingsverklaring zal verstrekken.AccountantsverklaringenBij de eindbestedingsverklaring van een project moet een standaard-accountantsverklaring61 worden bijgevoegd. Bij Nederlandse projectverantwoordelijken
wordt deze verklaring afgegeven door een publiek accountant. Bij Duitse projectverantwoordelijken
door een Wirtschafts- of Rechnungsprüfer. Accountantsverklaringen die afwijken van de standaardtekst worden altijd
door het programmamanagement nader bekeken op de eventuele gevolgen. Zonodig
worden vragen voorgelegd aan de projectaccountant.Op 1 april 2001 was voor 27 projecten:• de einddeclaratie met accountantsverklaring bij EUREGIO ontvangen;• de eindafrekening door de IB-Bank opgesteld.Voor 33 projecten zou naar verwachting in oktober 2001 de eindafrekening
beschikbaar komen.62Het programmamanagement en de IB-Bank bewaken de tijdige ontvangst van
de eindbestedingsverklaringen en de bijbehorende accountantsverklaringen.Projecten EUREGIOOm de werking van beheer- en controlestructuur in de praktijk vast te
stellen zijn van vier projecten van de EUREGIO de desbetreffende dossiers
beoordeeld. Hieronder volgen de bevindingen.Grensoverschrijdende politiepost EUREGIO Grensoverschrijdende politiepost Dinxperlo (5/14/98)Doelstelling: Verbeteren bereikbaarheid van
politie in het grensgebied via grensoverschrijdende samenwerking.Projectverantwoordelijke: Regiopolitie Noord-
en Oost-Gelderland.Projectdeelnemers: Regiopolitie Noord- en
Oost-Gelderland, politie district Borken (D).Kostenverdeling (volgens subsidietoekenning):Totale kosten € 314 038waarvanInterreg II-bijdrage € 134 251Bijdrage ministerie van BiZa (N) € 64 600Bijdrage Deelstaat Nordrhein-Westfalen € 21 900Eigen middelen € 93 287Looptijd:18-11-1998 tot 30-06-2001.De argumentatie van het CvT voor de goedkeuring van het projectvoorstel
blijkt niet uit de desbetreffende notulen van het CvT. Hierdoor is onduidelijk
of, en zo ja, hoe dit projectvoorstel is afgewogen ten opzichte van andere
projectvoorstellen en tegen de subsidievoorwaarden.Het programmamanagement heeft gecontroleerd of de projectaanvraag overeenkwam
met het operationeel programma. Het resultaat van deze controle is niet vastgelegd
in het projectdossier.63De doelstelling van het project werd niet geoperationaliseerd aan de hand
van concrete indicatoren. Meting van het nut heeft plaatsgevonden aan de hand
van registratie meldingen en aangiften. Tussentijdse voortgangsrapportages
zijn vanwege de late start en de korte daadwerkelijke projectduur niet opgesteld
en ook door het programmamanagement niet (op)gevraagd. Onduidelijk is of de
doelstelling ook is gehaald. In ieder geval is het subsidiebedrag niet verlaagd
wegens het niet realiseren van de doelstelling. Binationaal instituut EUREGIO Binationaal instituut voor revalidatietechnologiën
(2/7/95)Doelstelling: Het versterken van het innovatief
onderzoek en van de ontwikkeling van de revalidatietechnologie alsmede verbetering
van de efficiëntie, de effectiviteit en de toegankelijkheid van de revalidatiezorg
in de Euregio.Projectverantwoordelijke: Revalidatiecentrum
het RoessinghProjectdeelnemers: Revalidatiecentrum het
Roessingh, universiteit Twente, universiteit Münster.Kostenverdeling (volgens subsidietoekenning):Totale kosten € 1 258 963waarvan:Interreg-II-bijdrage € 476 989Bijdrage ministerie van EZ (N) € 65 350Bijdrage deelstaat Nordrhein-Westfalen € 131 374Eigen middelen € 585 250Looptijd: 01-01-1996 tot 01-10-1999.Dit project was een vervolgproject op een pilot uit het Interreg-I-programma.De argumentatie van het CvT voor de goedkeuring van het projectvoorstel
blijkt niet uit de desbetreffende notulen van het CvT. Hierdoor is onduidelijk
of en zo ja hoe dit projectvoorstel is afgewogen ten opzichte van andere projectvoorstellen
en tegen de subsidievoorwaarden.De doelstelling van het project werd niet geoperationaliseerd aan de hand
van concrete indicatoren. Er werden slechts twee voortgangsrapportages ingeleverd.
Eén uitgebreide voor de periode juni 1998-mei 1999 en een beknopte
eindrapportage. Financiële informatie in deze rapportages was summier.
Het programmamanagement verzamelt deze informatie aan de hand van de kwartaalsgewijze
betalings-/budgetoverzichten van de IB-Bank en van de bestedingsverklaringen
van de projectverantwoordelijke. Een analyse door programmamanagement van
de voortgangsrapportages werd niet aangetroffen. Het programmamanagement zag
geen aanleiding om het project te bezoeken/controleren.Onduidelijk is of de doelstelling ook is gehaald. In ieder geval is het
subsidiebedrag niet verlaagd wegens het niet realiseren van de doelstelling.In het projectdossier werd geen informatie aangetroffen over de werkelijke
personeelskosten, hoewel dit wel door de IB-Bank als voorwaarde was gesteld.
Het programmamanagement is van mening dat uurverantwoordingen onderdeel zijn
van de controle door de projectaccountant. Echter, volgens de voorwaarden
van de Europese Commissie moeten personeelskosten altijd gespecificeerd worden.
Zo niet, dan bestaat het risico dat de Europese Commissie de kosten achteraf
als niet-subsidiabel aanmerkt. Scholingsproject EUREGIO Scholingsproject metselaars en timmerlieden (4/7/96)Doelstelling: Het omscholen van 20 (langdurig)
werklozen tot gekwalificeerde metselaars en timmerliedenProjectverantwoordelijke: Stichting Scholing,
Restauratie en Innovatie in de bouw in Overijssel (RIBO).Projectdeelnemers: Stichting RIBO, Stichting
SVB te Zwolle,Stichting VVBA te Almelo, RBA te Overijssel,Kreishandwerkschaft Steinfurt, Arbeidsämtern Rheine en Nordhorn,
bouwondernemingen en architecten.Kostenverdeling (volgens subsidietoekenning):Totale kosten € 5 404 113waarvanInterreg-II-bijdrage € 1 500 000Bijdrage Ministerie van EZ (N) € 207 046Bijdrage Ministerie van OCenW (N) € 386 955Bijdrage Rijksdienst Monumentenzorg € 36 505Bijdrage provincie Overijssel € 36 505Bijdrage deelstaat Nordrhein-Westfalen € 579 408Bijdrage deelstaat Niedersachsen € 117 804Eigen middelen € 2 539 890Looptijd: 01-08-1996 tot 31-12-1999.Ook voor dit project geldt dat de argumentatie van het CvT voor de goedkeuring
van het projectvoorstel niet blijkt uit de desbetreffende notulen van het
CvT. Hierdoor is onduidelijk of en zo ja hoe dit projectvoorstel is afgewogen
ten opzichte van andere projectvoorstellen en tegen de subsidievoorwaarden.De doelstelling van het project werd geoperationaliseerd aan de hand van
concrete indicatoren (twintig werklozen opleiden en inzetten tot metselaar/timmerman
binnen twee jaar in vijftien restauratieprojecten). Overigens bleek de Interregsubsidie
uitsluitend te worden gebruikt voor het restauratieproject. De theoretische
scholing werd geheel uit eigen middelen van EUREGIO en projectpartners betaald.
De indicator «twintig werklozen opleiden» bleek dus niet relevant
voor het beantwoorden van de vraag of het projectdoel van het Interreg-gesubsidieerde
deelproject bereikt was, hoewel het zonder deze theoretische scholing op zich
onmogelijk was geweest om het project uit te voeren.De voortgangsrapportages bevatten nauwelijks financiële informatie.
Het programmamanagement verzamelt deze informatie aan de hand van de kwartaalsgewijze
betalings-/budgetoverzichten van de IB-Bank en van de bestedingsverklaringen
van de projectverantwoordelijke. Een analyse door programmamanagement van
de voortgangsrapportages werd niet aangetroffen. Het programmamanagement heeft
van de bezochte (deel)projecten geen verslag gemaakt.In het projectdossier werd geen informatie aangetroffen over de werkelijke
personeelskosten. De IB-Bank verlangde ook geen urenverantwoordingen.64 Het programmamanagement is van mening dat uurverantwoordingen
onderdeel zijn van de controle door de projectaccountant. Echter, volgens
de voorwaarden van de Europese Commissie moeten personeelskosten altijd gespecificeerd
worden. Zo niet, dan bestaat het risico dat de Europese Commissie de kosten
achteraf als niet-subsidiabel aanmerkt. Volgens de subsidievoorwaarden van de Europese Commissie is terug te vorderen
BTW niet subsidiabel. Immers, het zijn geen kosten. Bij dit project bleek
achteraf dat de eerder als subsidiabel aangemerkte BTW terug te vorderen was.
De projectverantwoordelijke had de terug ontvangen BTW daarom terug moeten
betalen aan EUREGIO.Echter, omdat de beslissing van de fiscus pas in mei 2000 bekend werd
kon er voor dit bedrag geen nieuw project meer worden gestart door EUREGIO.
De laatste datum voor het indienen en goedkeuren van een project was immers
31 december 1999. Mede omdat de kosten van het scholingsproject hoger
waren uitgevallen dan geraamd, heeft het CvT ingestemd met inzet van het BTW-bedrag
ten gunste van het project. Het BTW-bedrag is dus niet teruggevorderd van
de projectuitvoerder.Snelbusverbinding EUREGIO Snelbusverbinding Münster-Winterswijk(1/2/95)Doelstelling: Het sluiten van een ontbrekende
schakel in het grensoverschrijdende openbare vervoersnetwerk d.m.v. een goed
geoutilleerde busverbindingProjectverantwoordelijke: Regionalverkehr
Münsterland GmbHProjectdeelnemers: Regionalverkehr Münsterland
GmbH,NV OostnetKostenverdeling (volgens subsidietoekenning):Totale kosten € 1 415 146waarvan:Interreg-II-bijdrage € 313 549Bijdrage provincie Gelderland € 93 989Bijdrage deelstaat Nordrhein-Westfalen € 93 989Eigen middelen € 250 388Geraamde opbrengsten € 663 231Looptijd: 10-1998 tot 30-09-2001.Ook voor dit project geldt dat de argumentatie van het CvT voor de goedkeuring
van het projectvoorstel niet blijkt uit de desbetreffende notulen van het
CvT. Hierdoor is onduidelijk of en zo ja hoe dit projectvoorstel is afgewogen
ten opzichte van andere projectvoorstellen en tegen de subsidievoorwaarden.De kwantitatieve doelstelling van het project werd geoperationaliseerd
aan de hand van de indicatoren reizigersbezetting en personeels-/en materieelinzet.Realisatie van de lijnbezettingsdoelstelling werd gemeten aan de hand
van herhaalde fysieke tellingen en enquêtes door studenten op alle (deel)trajecten
van de verbinding.De halfjaarlijkse voortgangsrapportages werden tijdig verstrekt en bevatten
uitvoerige inhoudelijke en financiële informatie. Een analyse door programmamanagement
van de voortgangsrapportages werd echter niet aangetroffen.Verslagen van projectbezoeken waren wel aanwezig.Urenverantwoordingsstaten van de administrateur waren wel, maar tijdregistratieformulieren
van de chauffeurs waren niet aanwezig in de projectdossiers. Volgens de voorwaarden
van de Europese Commissie moeten personeelskosten altijd gespecificeerd worden. BIJLAGE 4 BEVINDINGEN BENELUX-MIDDENGEBIEDGeografische liggingDe Euregio Benelux-Middengebied ligt in het grensgebied van België
en Nederland en omvat de Nederlandse provincies Noord-Brabant en Limburg en
de Belgische provincies Antwerpen en Limburg en het Arrondissement Leuven
in de Provincie Vlaams-Brabant. Aan de Noord- en Oostgrenzen overlapt het
gebied gedeeltelijk met dat van respectievelijk de Euregio's Rijn-Waal en
de Euregio Maas-Rijn.Verantwoordelijkheid voor de financiële afwikkelingDe Euregio Benelux-Middengebied is een samenwerkingsverband van een aantal
provincies in Nederland en België en heeft geen rechtspersoonlijkheid.
De uitvoering van het operationeel programma voor Benelux-Middengebied is
ondergebracht bij het secretariaat van Benelux-Middengebied.Voor de uitvoering van het operationeel programma Interreg-II van de Euregio
Benelux-Middengebied is in 1995 een overeenkomst afgesloten tussen de diverse
partners.65 De partners in Benelux-Middengebied
hebben in die programmaovereenkomst bepaald dat de Vlaamse Gemeenschap eerstverantwoordelijk
is voor de financiële afwikkeling van de Interreggelden. Het financieel
beheer van het totale projectbudget (dus Interregsubsidies en cofinancieringsmiddelen
tezamen) in handen gegeven van het Gemeentekrediet (later Dexia Bank).Over de afwikkeling is verder bepaald dat als zich onregelmatigheden voordoen
bij projecten die op Nederlands grondgebied worden uitgevoerd, waarbij noch
de Vlaamse Gemeenschap, noch de bank te kort zijn geschoten in de nakoming
van hun verplichtingen, dat daarvoor dan een verhaalsmogelijkheid ontstaat
voor de Vlaamse Gemeenschap op de Nederlandse Staat.66Aantal projecten en financieel belangDe Europese Commissie (heeft op 16 oktober 1995 het operationeel programma
in het kader van het communautair initiatief Interreg-II van Benelux-Middengebied
goedgekeurd.67 Daarbij kende de Commissie € 32,410
miljoen aan subsidie toe uit het Interreg-II-programma. In 1999 is het toegekende
bedrag licht gewijzigd tot € 33,731 miljoen en werd een kleine verschuiving
tussen de verschillende programmaonderdelen door de Commissie goedgekeurd.68 Van die € 33,731 miljoen wordt € 32,531
miljoen gefinancierd door het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO),
één van de structuurfondsen van de Europese Unie. Het restant
komt uit het Europees Sociaal Fonds, maar is voor het onderhavige onderzoek
buiten beschouwing gelaten.Het CvT heeft voor de gehele programmaperiode 53 projecten, met een totaal
projectbudget inclusief cofinanciering van € 83,210 miljoen goedgekeurd
(inclusief vijf projecten die uitsluitend werden gefinancierd met ESF-subsidie).
De cofinanciering bedroeg derhalve € 50,679.De totale Nederlandse rijkscofinanciering voor Benelux-Middengebied bedroeg
volgens opgave van het Ministerie van EZ € 2,5 miljoen.69Eind 2000 bleek dat één EFRO-project (projectbudget inclusief
cofinanciering circa € 5 miljoen) alsnog niet tot uitvoering kwam.
Bovendien zijn een aantal projecten iets goedkoper uitgevoerd.
Totaal zijn er dus 47 EFRO-projecten door Benelux-Middengebied uitgevoerd.Hierdoor is niet het gehele, door de Commissie goedgekeurde Interregsubsidie
(€ 32,351 miljoen) besteed, maar € 28,214 miljoen (87%).
Het totaal toegekende budget inclusief cofinanciering voor alle 47 in uitvoering
genomen Benelux-Middengebied-projecten die werden gefinancierd met EFRO-subsidie
tezamen bedroeg € 70,254 miljoen.Afrekening en rentebatenNa 31 december 1999 konden er in het kader van Interreg-II geen project-voorstellen
meer worden ingediend en goedgekeurd. Volgens de pro-grammaovereenkomst moeten
projecten uiterlijk 30 juni 2001 gerealiseerd zijn.70 Echter, volgens de beschikking van de Europese Commissie waarmee
het operationeel programma van Benelux-Middengebied werd goedgekeurd, geldt
een uiterste datum van 31 december 2001.71 Hiermee
heeft Benelux-Middengebied dus een marge van een half jaar voor zichzelf ingevoerd.
In de praktijk werd door het CvT dan ook voor een aantal projecten uitstel
verleend tot na 30 juni 2001.Binnen drie maanden na afsluiting van een project moet het project voorzien
worden van een goedkeurende verklaring volgens een voorgeschreven model,72 die door de projectverantwoordelijke moet worden toegestuurd
aan de Dexia Bank. Pas daarna vindt afrekening van het nog openstaande saldo
plaats.In het algemeen overzicht bij het jaarverslag 2000 opgesteld door Dexia
Bank is een opbrengst vermeld van € 1 249 160,53 («bonus
Interreg-I»). Dit blijken rentebaten, koersverschillen en een afrekeningsverschil
te zijn uit de Interreg I periode. Op haar vergadering van 12 maart 2001
heeft het CvT verzocht om over deze «reserve» te kunnen beschikken.
Bij brief van 16 maart 2001 is aan de partners verzocht hiervoor goedkeuring
te verlenen. Alle partijen hebben deze instemming schriftelijk verleend.73De middelen zullen worden gebruikt voor de voorfinanciering van Interreg-III.Overigens is er geen correspondentie tussen Benelux-Middengebied en de
Europese Commissie beschikbaar waarin de aanwending van deze middelen wordt
goedgekeurd. Volgens het programmamanagement is dit ook niet noodzakelijk.ProjectorganisatieVoor het beheer en de uitvoering van het programma wordt door Benelux-Middengebied
per afzonderlijk project een dossier bijgehouden. Relevante gegevens van het
betreffende project zijn in het dossier opgenomen. Daarnaast worden de vergaderstukken
van het CvT apart bewaard. Hierin zijn de besluiten ten aanzien van individuele
projecten terug te vinden.De informatie in de projectdossiers bleek summier, maar tezamen met de
CvT-stukken toereikend. De volledige informatie bleek te zijn verspreid over
de provincies.De Dexia Bank is belast met het financieel beheer van de EG-middelen en
de cofinancieringsmiddelen. De gelden voor de realisatie van het operationeel
programma worden door de Europese Commissie en de cofinanciers aan Dexia Bank
ter beschikking gesteld. Dexia Bank houdt hiervoor een aparte rekening aan
voor Benelux-Middengebied. Pas als de totale financiering van het project verzekerd is (gelden zijn
alle gestort bij Dexia Bank, in handen van de projectverantwoordelijke dan
wel er is een bank- of gemeentegarantie voor afgegeven) gaat Dexia over tot
het aangaan van de privaatrechtelijke overeenkomst zoals hiervoor bedoeld.
Dit betekent dat een project niet van start kan gaan voordat de financiering
geheel rond is.Voor haar werkzaamheden ontvangt de bank een vergoeding van Benelux-Middengebied.
Een en ander is uitgewerkt in een aparte financiële overeenkomst inzake
de uitvoering van het operationeel programma Interreg-II afgesloten tussen
de partners in Benelux-Middengebied en het Gemeentekrediet.74 De vergoeding wordt aangemerkt als managementkosten en door Dexia
bank rechtstreeks afgenomen van de rekening waarop het projectbudget van Benelux-Middengebied
wordt aangehouden. De maandelijkse vergoeding aan de bank bedraagt 170 150
Bef. De vergoeding wordt bekostigd uit rentebaten over het openstaande saldo.
Indien dit niet toereikend is, is bepaald dat 50% van de resterende kosten
zullen worden gedragen door het Interregprogramma en 25% door elk van de Vlaamse
en Nederlandse overheden.75Beheer, controle en toezichtDe projectpartners wijzen uit hun midden een projectverantwoordelijke
aan die juridisch en financieel verantwoordelijk is tegenover Benelux-Middengebied.
Hoe projectaanvragers hun verantwoordelijkheid onderling regelen mogen zij
zelf bepalen. De projectverantwoordelijke moet achteraf alles, dus ook van
de overige projectdeelnemers kunnen verantwoorden en ontvangt namens alle
projectdeelnemers de subsidiegelden.76Projectaanvraagformulieren worden tezamen met de projectverantwoordelijke
op het programmamanagement ingevuld. Zo moet worden verzekerd dat de invulling
conform de vereisten is en de aanvraag compleet is met alle relevante specificaties
en bijlagen. Het CvT beslist over uiteindelijke goed- of afkeuring van een
projectvoorstel. Dit gebeurt op basis van unanimiteit.De projectverantwoordelijke moet de aanvaarding van een toegekende Interregsubsidie
met de bijbehorende voorwaarden bevestigen aan Dexia Bank. Dit gebeurt in
een privaatrechtelijke overeenkomst tussen de projectverantwoordelijke en
Dexia Bank.77De programmamanagers van de provincies onderhouden in de uitvoeringsfase
de contacten met de projectverantwoordelijken en staan laatstgenoemde met
raad en daad ter zijde, voor het (mede)helpen oplossen van gerezen problemen.
De projectmanagers bezoeken de projecten desnoods ter plekke. Een schriftelijk
verslag van het toezicht (de inspectie- of controlebezoeken) werd niet altijd
aangetroffen in de de projectdossiers.De Euregio Benelux-Middengebied heeft in het beheerproces geen afzonderlijke
meetpunten (inspectie/checks) ingebouwd die gericht zijn op de beoordeling
van de doelmatigheid. Volgens het programmamanagement vormen de maatregelen
in de projectvoorbereidingsfase en in het beheersproces voldoende waarborgen
voor een optimale nuttige besteding van de Interregmiddelen. De Dexia Bank stuurt maandoverzichten van het saldo en de mutaties op
de rekening van Benelux-Middengebied naar het programmamanagement. De overzichten
worden besproken tijdens vergaderingen van het CvT.Eenmaal per jaar (uiterlijk 31 maart van het jaar volgend op het boekjaar)
legt Dexia Bank verantwoording af aan de partners over de besteding van de
gelden.78De Dexia Bank dient de rechtmatige besteding van de middelen te controleren.
Volgens artikel 8 van de financiële overeenkomst dient de bank dit enkel
op basis van de haar door de aanvrager overgelegde rekeningen en financiële
bewijsstukken na te gaan. De verantwoording over de besteding van middelen
gebeurt feitelijk aan de hand van een Excel-bestand dat door de projectverantwoordelijke
periodiek op floppydisk aan de Dexia Bank wordt toegezonden. Hierbij worden
geen originele betalingsbewijzen overlegd. Deze worden alle bewaard bij de
projectverantwoordelijke.Jaarlijks wordt door het programmamanagement een «30-juni-rapportage»
opgesteld. Hiermee moet worden voldaan aan de controlevereisten volgens Verordening
2064/97.De verklaring bij de laatste 30-juni-rapportage luidde: «Alle projecten
worden gecontroleerd door de externe accountant KPMG of de regeringscommissaris
van de Vlaamse regering, waardoor aan de 5% controle-eis wordt voldaan.»
De verklaring werd afgegeven door de regeringscommissaris zelf die eerder
een deel van de projectcontroles had verricht. Hiermee wordt voorbijgegaan
aan de eisen van de Europese Commissie dat de 5%-controle wordt uitgevoerd
door een onafhankelijke accountant.AccountantscontroleBenelux-Middengebied heeft in haar algemene voorwaarden bepaald dat projecten
met een Belgische projectverantwoordelijke worden gecontroleerd door de Vlaamse
regeringscommissaris en die met een Nederlandse door een publiek accountant
(in casu KPMG). Hierbij wordt gewerkt met een standaardcontroleprotocol.Overigens is de Vlaamse regeringscommissaris niet gerechtigd om op Nederlands
grondgebied controles ter plaatse uit te voeren bij Nederlandse projectdeelnemers
aan projecten met een Belgische projectverantwoordelijke.KPMG daarentegen heeft nog nooit controles ter plaatse op Belgisch grondgebied
uitgevoerd bij een Belgische projectdeelnemer van een project met een Nederlandse
projectverantwoordelijke.79 Hierdoor is de accountantscontrole
niet sluitend.Projecten Benelux-MiddengebiedVan vier projecten van Benelux-Middengebied zijn de projectdossiers beoordeeld
en bij één projectverantwoordelijke is tijdens het onderzoek
een bezoek ter plaatste afgelegd. Hieronder volgen de bevindingen over twee
van de beoordeelde projectdossiers. Bij twee gecontroleerde dossiers bleek
dat hierin geen rijkscofinanciering was opgenomen. Bovendien had de Algemene
Rekenkamer bij deze twee projecten geen voor het onderzoek relevante controlebevindingen.
Deze twee projecten zijn in de rapportage dan ook niet meegenomen. Natuur Educatief Centrum de Wulp Natuur Educatief Centrum de Wulp (B/96/th/3/02)Doelstelling: Op basis van een vastgesteld
beheersplan toeristisch-recreatieve mogelijkheden en voorlichting ontwikkelen
in en rond het grensoverschrijdend natuurreservaat Het Hageven (B) –
De Plateaux (NL).Projectverantwoordelijke: De Wulp VZV te Neerpeld
(B)Projectdeelnemers: Gemeente Neerpelt (B),
Natuurreservaten (B), Provincie Belgisch Limburg en de Vereniging Natuurmonumenten.Kostenverdeling volgens projectaanvraag:80Totale kosten € 355 595Interreg-II-bijdrage € 177 797Vereniging Natuurmonumenten € 95 663Natuurreservaten (B) € 82 135Looptijd: 23 september 1996 (goedkeuring CvT)
tot 28 april 1998 (afgifte verklaring door de Commissaris van de Vlaamse
Regering).Het projectvoorstel bevat een globale indicatie van de doelstellingen
van het project. Indicatoren zijn niet voorzien van streefcijfers. Er was
voorzien dat de programma-manager ter plaatse de voortgang van het project
periodiek zou beoordelen. Volgens informatie van het programmamanagement hebben
deze bezoeken ook daadwerkelijk plaatsgevonden. Hiervan zijn in het projectdossier
echter geen stukken terug te vinden.Volgens de verklaring van de Vlaamse regeringscommissaris, die het project
volgens het voor Benelux-Middengebied geldende controleprotocol heeft gecontroleerd,
is het project goedkoper uitgevallen dan begroot. De totale goedgekeurde projectkosten
bedroegen € 314 645.In de financiële verantwoording van Benelux-Middengebied is vermeld
dat de EFRO/Interreg-II-bijdrage uiteindelijk € 157 322 bedroeg,81 dus € 20 475 minder dan begroot. Dit
betekent dat de cofinanciering ook € 20 475 minder heeft bedragen.Overigens was de verklaring van de Vlaamse regeringscommissaris niet opgenomen
in het projectdossier van het programmamanagement. Dit moest ten behoeve van
de controle van de Algemene Rekenkamer speciaal worden opgevraagd bij Dexia
Bank. Accountantsverklaringen en verklaringen van de regeringscommissaris
blijken rechtstreeks aan Dexia Bank te worden toegestuurd. Dexia Bank regelt
dan namens Benelux-Middengebied de afrekening en meldt het totaal uitgekeerde
bedrag aan het Programmamanagement.Grensoverschrijdend Watertoerisme Grensoverschrijdend Watertoerisme (B/97/th1/06)Doelstelling: De doelstelling van het project
is het ontwikkelen van een grensoverschrijdende vaarroute in het grensgebied
van Nederland en België. Informatieverstrekking over het project is onder
meer voorzien middels een te ontwikkelen vaarkaart en een vaargids.Projectverantwoordelijke: Stichting Brabants
Bureau voor ToerismeProjectdeelnemers: Gemeenten Bergen, Broekhuizen,
Etten-Leur, Heel, Maasbracht, Tegelen, Veghel, Venlo, Neerpelt (B), Hasselt
(B), ministerie van de Vlaamse Gemeenschap (Dept. Leefmilieu en Infrastructuur),
NV Zeekanaal en Waterwegen Grondbeheer Vlaanderen, afd. Maas en Albertkanaal,
Provinciale VVV Limburg (NL), Provincie Limburg (NL), Provincie Noord-Brabant,
Steden Leuven, Lier, Mechelen, Stichting Recreatie Toervaart(NL), Toeristische Federatie Provincie Antwerpen, Toerisme Limburg (B),
Toerisme Vlaanderen, VVV Herentals, VVV Leuven, VVV HYAC (B), Stad Lommel.Totale kosten (volgens projectaanvraag: € 5 848 734Interreg-II-bijdrage € 1 890 598Nederland Rijk € 100 000Regionale Overheden Nederland € 1 100 290Centrale overheid Vlaanderen € 883 291Regionale overheid Vlaanderen € 732 867Overige cofinanciering (privaat) € 1 141 688Looptijd: 1 december 1998 tot 13 december
1999. De looptijd is twee maal verlengd; tot respectievelijk 1 juli 2000
en 31 december 2000. De afrekening was ten tijde van het onderzoek nog
niet afgerond.Ten tijde van het onderzoek van de Algemene Rekenkamer was Dexia Bank
bezig met het opstellen van de eindafrekening. Een aantal projectpartijen
bleek voortijdig uit het project te zijn gestapt bijvoorbeeld vanwege het
ontbreken van een bouwvergunning. Daarnaast is de bouw op een aantal locaties
goedkoper uitgevallen dan begroot.In dit geval (een Nederlandse projectverantwoordelijke) zal een publiek
accountant, te weten KPMG, de controle volgens het controleprotocol uitvoeren.
Ten tijde van het onderzoek was deze controle nog niet afgerond. De afwikkeling
vindt derhalve ruim na de volgens de algemene voorwaarden gestelde termijn
van drie maanden plaats. Volgens de algemene voorwaarden mag Dexia Bank de
termijn van de afrekening in uitzonderlijke gevallen verlengen, maar hiervan
zijn in het projectdossier geen stukken aangetroffen.Bij de projectverantwoordelijke van dit project (Stichting Brabants Bureau
voor Toerisme) heeft een team van de Algemene Rekenkamer aanvullend een bezoek
ter plaatse afgelegd.Hieruit kwam de volgende informatie naar voren:KPMG controleert uitsluitend bij de projectverantwoordelijke ter plaatse,
omdat daar alle declaraties en (kopie-)facturen aanwezig zijn. Alle projectdeelnemers
moeten voor het project een aparte administratie hebben. Tot op heden heeft
KPMG geen controles ter plaatse uitgevoerd op Belgisch grondgebied bij de
niet-Nederlandse projectdeelnemers aan het project.De Stichting Brabants Bureau voor Toerisme bewaart uitsluitend kopieën
van facturen en kopieën van betalingsbewijzen (geparafeerd) van de projectpartijen.
De originelen worden door de projectpartijen zelf bewaard.De Dexia-bank bewaakt het budget gedurende de looptijd overigens niet
tegen overschrijdingen. Die verantwoordelijkheid ligt bij de projectverantwoordelijke
partner. Wél controleert de Dexia-bank of de facturen op de juiste
posten worden geboekt. Of facturen terecht of niet terecht worden gedeclareerd
moet door de accountant worden beoordeeld.Op de vraag of, en zo ja, hoe het Brabants Bureau voor Toerisme inzicht
heeft in de resultaten en effecten van het project meldde zij te beschikken
over de volgende gegevens:– er zijn 4000 vaargidsen verkocht;– er is een enquête gehouden onder de kopers hiervan, waaruit
is gebleken dat 25% van de ondervraagden het betreffende gebied
voor het eerst heeft bezocht;– het Brabants Bureau voor Toerisme beschikt over aantallen nieuw
aangelegde steigers;– Idem wat sluistellingen betreft.Gegeven de niet afdoende gekwantificeerde doelstelling van het project
is onduidelijk hoe uiteindelijk zal worden bepaald of het doel bereikt is. BIJLAGE 5 LIJST MET GEBRUIKTE AFKORTINGENCvTComité van
ToezichtDADDepartementale Accountantsdienst EZ(het Ministerie van)
Economische Zaken EFROEuropees Fonds voor
Regionale Ontwikkeling KNIVRAKoninklijk Nederlands
Instituut van Registeraccountants TES(Wet) Toezicht Europese
SubsidiesBIJLAGE 6 NORMENKADER  NormBron 1De lidstaat dient jaarlijks
een rapportage (30-juni-rapportage) te richten aan de Europese Commissie,
over de opzet, bestaan en werking van het beheer- en controlesysteem (uiterlijk
30 juni na afloop van een kalenderjaar). Controleprotocol EZ (02/99)1; Art. 9 Vo (EG) Nr. 2064/97. 2Het Euregiobestuur dient
een jaarlijkse voortgangsrapportage op te stellen over de uitvoering van de
projecten.Controleprotocol EZ (02/99);
 Art. 25, lid 4 van Vo (EG) Nr. 2082/93. 3De lidstaat dient na
afloop van de programmeringsronde een laatste uitgavenaangifte in te dienen
zijnde een verzoek tot een definitieve afrekening van de door de Europese
Commissie verstrekte voorschotten. Controleprotocol EZ (02/99); Art. 8 van Vo (EG) Nr. 2064/97; Art. 25 lid
4 van Vo (EG) Nr. 2082/93. 4De externe accountant
van het Euregiobestuur dient bij het 30-juni-rapport van het regiobestuur
een jaarlijkse accountantsverklaring af te geven. Controleprotocol EZ (02/99).5De externe accountant
van het Euregiobestuur dient bij het jaarlijkse voortgangsrapport van de provincie
over de uitvoering van projecten een accountantsverklaring af te geven. Controleprotocol EZ (02/99). 6De externe accountant
van het Euregiobestuur dient een accountantsverklaring bij de laatste uitgavenaangifte
van de provincie af te geven. Controleprotocol
EZ (02/99); Art. 8 van Vo (EG) Nr. 2064/97. 7De externe accountant
van de Euregio Maas-Rijn dient een accountantsverklaring af te geven bij de
afrekening van het EFRO-programma (cofinanciering) doelstelling 1,2 en 5b
c.q. communautaire initiatief ten behoeve van het Ministerie van Economische
Zaken. Controleprotocol EZ onder 1.3.1 punt 4
(02/99).8Verplichtingen van lidstaten
(Euregiobestuur) ten aanzien van betalingsverplichtingen, voorschotten en
eindbetalingen/bewijsstukken.V0 (EG)
Nr. 2082/93, atikelen 20 en 21; Beschikking 97/320 (SEM Sheets). 9Verplichtingen van lidstaten
(Euregiobestuur) ten aanzien van jaarverslag en eindverslag over de uitvoering. V0 (EG) Nr. 2082/93, artikel 25. 10Verplichtingen van
de lidstaten (Euregiobestuur) om te zorgen voor toereikende beheer- en controlesystemen. V0 (EG) Nr. 2082/93, artikel 23. 11Eisen gesteld aan de
lidstaten (Euregiobestuur) ten aanzien van de subsidiabiliteit van uitgaven. Beschikking 97/320 (SEM sheets).12Er moet een actuele
en toereikende beschrijving van de administratieve organisatie en interne
controle zijn. Opzet van de administratieve organisatie en interne controle
dient te voldoen aan de doelstellingen van goed financieel beheer. Dient te
worden verstrekt aan de controledienst van de Europese Commissie, DG XX Financiële
Controle. Controleprotocol EZ (02/99);
 Audit Manual van DG XX (pagina 17); Art. 9 Vo (EG) Nr. 2064/97; Vo (EG)
2082/93, artikel 23, lid 1. 13De opzet van de administratieve
organisatie dient te voorzien in toereikende controletechnische functiescheidingen
en een daarop aansluitende bevoegdhedenregeling. Controleprotocol EZ (02/99); Audit Manual van DG XX (pagina
17). 14Er dienen transparante
besluitvormingsprocedures te zijn binnen en tussen Comité van Toezicht
en het uitvoerend programmanagement gericht op inzichtelijke besluitvorming
met inachtneming van communautaire regelgeving ter zake (controledoelstelling
1). Besluitvormingsprocedures, selectiecriteria en projectbeschikkingen dienen
te voldoen aan een aantal eisen. Controleprotocol EZ (02/99); Audit Manual van DG XX (pagina 17). 15Er dienen toereikende
goedkeuringsprocedures op aanvragen voor financiering van projecten te zijn
(controledoelstelling 1). Controleprotocol
EZ (02/99); Audit Manual van DG XX (pagina 17). 16Er dienen toereikende
procedures voor het toekennen van voorschotten van voorschotten bij de Europese
Commissie te zijn. Controleprotocol
EZ (02/99); Audit Manual van DG XX (pagina 17). 17Er dienen toereikende
procedures voor het tijdig uitbetalen van voorschotten bij de Europese Commissie
te zijn. (controledoelstelling 2,3,4 en 6).Controleprotocol EZ (02/99); Audit Manual van DG XX (pagina 17).18Er dient toereikende
voortgangsbewaking op de uitvoering van projecten te zijn (controledoelstelling
2 en 4). Controleprotocol EZ (02/99);
 Audit Manual van DG XX (pagina 17). 19Er dienen toereikende
controles op de realisatie van en financiële verantwoording over projecten
te zijn (controledoelstelling 4).Controleprotocol EZ (02/99); Audit Manual van DG XX (pagina 17); Art. 3
en 4 van Vo (EG) Nr. 2064/97. 20Er dient een toereikende
inrichting van de financiële en projectadministratie te zijn (audit-trail)
(controledoelstelling 5). Controleprotocol
EZ (02/99); Audit Manual van DG XX (pagina 17); Bijlage 1 bij Vo (EG) Nr.
2064/97. 21Er dienen toereikende
procedures om onregelmatigheden te voorkomen te zijn (controledoelstelling
6).Controleprotocol EZ (02/99); 
Audit Manual van DG XX (pagina 17); V0 (EG) Nr. 1681/94; Art. 7 van Vo (EG)
Nr. 2064/97.22Er dienen toereikende
procedures om onregelmatigheden te detecteren te zijn (controledoelstelling
6). Controleprotocol EZ (02/99);
 Audit Manual van DG XX (pagina 17); V0 (EG) Nr. 1681/94; Art. 7 van Vo
(EG) Nr. 2064/97 23Er dienen toereikende
procedures om onregelmatigheden te herstellen (controledoelstelling 6). Controleprotocol EZ (02/99); Audit Manual
van DG XX (pagina 17); V0 (EG) Nr. 1681/94; Art. 7 van Vo (EG) Nr. 2064/97. 24Er dienen toereikende
procedures te zijn om onregelmatigheden te melden aan de Europese Commissie
(controledoelstelling 6). Controleprotocol
EZ (02/99); Audit Manual van DG XX (pagina 17); V0 (EG) Nr. 1681/94; Art.
7 van Vo (EG) Nr. 2064/97. 25Van de externe accountant
van het Euregiobestuur wordt verwacht dat vastgesteld wordt dat alle in enig
jaar afgegeven projectbeschikkingen voldoen aan de minimaal daaraan gestelde
eisen. Controleprotocol EZ (02/99).26Van de externe accountant
van het Euregiobestuur wordt verwacht dat, op basis van een risicoanalyse,
jaarlijks reviews op de door de eindbegunstigden ingediende accountantsverklaringen
worden uitgevoerd. Controleprotocol
EZ (02/99); Art. 4 van Vo (EG) Nr. 2064/97. 27Van de externe accountant
van het Euregiobestuur wordt verwacht dat vastgesteld wordt dat rentebaten
en lasten, voor zover gegenereerd door geldstromen van de Europese Commissie
en cofinanciers zichtbaar in de financiële administratie tot uiting worden
gebracht. Controleprotocol EZ (02/99). 28Van de externe accountant
van het Euregiobestuur wordt verwacht dat vastgesteld wordt dat eventuele
rentesaldi zijn of worden aangewend ten behoeve van de programma's en niet
ten gunste zijn gebracht of worden gebracht van algemene middelen. Controleprotocol EZ (02/99).29Van de externe accountant
van het Euregiobestuur wordt verwacht dat vastgesteld wordt dat eventuele
rentesaldi gebruikt worden ter compensatie van negatieve koersverschillen. Controleprotocol EZ (02/99). 30Van de externe accountant
van het Euregiobestuur wordt verwacht dat vastgesteld wordt dat koersresultaten,
voor zover van toepassing, zichtbaar in de financiële administratie tot
uiting worden gebracht. Controleprotocol EZ (02/99). 31Van de externe accountant
van het Euregiobestuur wordt verwacht dat vastgesteld wordt dat er procedures
bestaan en werken die gericht zijn op het zoveel mogelijk elimineren van koersverschillen.Controleprotocol EZ (02/99). 32Het project moet voldoen
aan de in het operationeel programma gestelde criteria. Operationeel Programma; Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard
Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 33Het grensoverschrijdend
karakter moet per project door positieve effecten aan beide zijden van de
grens(zen) tot uitdrukking komen. Uitvoeringsovereenkomst
Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied.34Beschikbare middelen
dienen besteed te worden in gebieden zoals opgenomen in het desbetreffende
operationeel programma.Operationeel
programma; Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO,
Benelux-Middengebied. 35Niet meer dan 20% (voor
Benelux-Middengebied geldt 25%; voor EUREGIO 30%) van de totale uitgaven voor
de desbetreffende operationele programma's mogen in aangrenzende gebieden
worden besteed. Operationeel Programma;
 Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 36Naast EG-bepalingen
voor bijstand, zijn met betrekking tot cofinancieringsmiddelen de bepalingen
van de desbetreffende cofinanciers van toepassing.Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 37De projecten moeten
met de doelstellingen en criteria van de EG en van de partners overeenstemmen.Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard
Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 38Er moeten verscheidene
ondernemingen bij de uitvoering van een project betrokken zijn.Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO,
Benelux-Middengebied. 39De totale financiering
van een project moet zeker gesteld zijn. Uitvoeringsovereenkomst
Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 40Projecten die voor
01-11-1994 begonnen zijn komen niet voor een bijdrage in aanmerking. Uitvoeringsovereenkomst
Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied.  41Met de uitvoering van
een project mag voor het indienen van een aanvraag niet begonnen zijn.Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio,
EUREGIO, Benelux-Middengebied. 42Alle projecten
moeten binnen het door de Europese Commissie vastgestelde tijdschema van het
operationeel programma gerealiseerd en financieel afgewikkeld worden: 31-12-1999:
uiterlijke toezegging door stichting 30-06-2001: feitelijke realisatie van
het project (einddatum) 31-12-2001: uiterste datum voor het doen van betalingen
(Maas-Rijn) 30-09-2001: uiterste datum voor het aanbieden van de gecontroleerde
verantwoording over de besteding van de middelen van het project (Eems-Dollard
Regio, EUREGIO)Operationeel Programma;
 Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 43Een aanvraag voor een
bijdrage, alsmede een aanvraag met betrekking tot een wijziging van een reeds
goedgekeurd project dient schriftelijk voor 01-06-1999 ingediend te worden.Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, EUREGIO. 44Een aanvraag voor een
bijdrage dient voor 01-06-1999 schriftelijk te worden ingediend. Uitvoeringsovereenkomst Eems-Dollard Regio.45Een aanvraag tot wijziging
van een reeds goedgekeurd project, dient voor 01-06-1999 schriftelijk te worden
ingediend.Uitvoeringsovereenkomst Eems-Dollard
Regio. 46Bij de aanvraag moet
worden gebruikgemaakt van een juist en volledig ingevuld en van een originele
ondertekening voorzien aanvraagformulier.Uitvoeringsovereenkomst
Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO.47Aanvragers van een
project kunnen zijn: publieke, publiekrechtelijke rechtspersonen met volledige
rechtsbevoegdheid, alsmede «Personenhandelsgesellschaften» (naar
Duits recht) en natuurlijke personen die een onderneming drijven.Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio,
EUREGIO, Benelux-Middengebied. 48Bijdrage wordt verleend
aan projecten die een grensoverschrijdend karakter hebben op: ruimtelijke
structuur, economie, technologie en innovatie, leefmilieu, benutting van het
menselijk potentieel, maatschappelijke integratie, technische bijstand.Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio,
EUREGIO, Benelux-Middengebied. 49Voor een bijdrage komen
slechts in aanmerking kosten die direct verband houden met het project.Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio,
EUREGIO, Benelux-Middengebied. 50Financieringskosten,
vervoermiddelen en grondkosten komen normaliter niet voor bijdrage in aanmerking.Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard
Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 51De bijdrage vanuit
het EFRO bedraagt maximaal 50% van de voor een bijdrage in aanmerking komende
kosten waarbij het aandeel uit de EG-middelen niet meer kan bedragen dan 25%
bij maatregelen op het gebied van verkeerinfrastructuur.Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 52Voor een adequate en
correcte afrekening is het ten opzichte van Europese Commissie en alle cofinanciers
noodzakelijk dat de administratieve en financiële afwikkeling van het
programma op één punt wordt geconcentreerd en gecontroleerd. Financiële overeenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard
Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 53De Stichting/LTS Wirtschaft/Investitionsbank
Nord-Rhein Westfalen (IB)/Dexia Bank sluit een privaat-rechtelijke overeenkomst
met de aanvrager. Financiële overeenkomst
Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 54De Stichting/LTS Wirtschaft/IB/Dexia
Bank dient de rechtmatige besteding van de middelen enkel op basis van de
door de aanvrager overgemaakte rekeningen en betaalwijzen te controleren.
De partners hebben het recht, de telkens bevoegde rekenkamer of een accountant
bij de controle op de rechtmatige besteding van de middelen te betrekken. Financiële overeenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard
Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied.55De Stichting/LTS Wirtschaft/IB/Dexia
Bank legt éénmaal per jaar na afsluiting van het kalenderjaar
doch uiterlijk op 31.3 van het volgende jaar verantwoording af aan de partners
over de besteding van de bijdrage. Deze verantwoording dient voorzien te zijn
van een goedkeurende accountantsverklaring. Financiële
overeenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied.56De Stichting/LTS Wirtschaft/Dexia
Bank/IB-Bank zal de partners volgens het standaardmodel van de EG projectgerichte
kwartaaloverzichten (maandoverzichten bij Benelux-Middengebied) van de toezeggingen
en de uitbetalingen doenFinanciële overeenkomst
Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied.57De bevoegde controle
instanties van de EG en de Algemene Rekenkamers en het Rekenhof/ rekenplichtige
van de Vlaamse partners, alsmede de Stichting/LTS Wirtschaft/IB/Dexia Bank
en de ander genoemde partners hebben het recht te controleren of de bijdrage
rechtmatig besteed is. Financiële overeenkomst
Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 58De bevoegde controle-instanties
van de EG en de Algemene Rekenkamers zijn bevoegd tot het controleren van
het financiële beheer van de aan de Stichting/LTS Wirtschaft/IB/Dexia
Bank toevertrouwde financiële middelen. De Stichting/LTS Wirtschaft/IB/Dexia
Bank verleent de verantwoordelijke instanties een toegangsrecht. Financiële overeenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio,
EUREGIO, Benelux-Middengebied. 59De Stichting/LTS Wirtschaft/IB
wijst in overeenstemming met de stuurgroep een onafhankelijk accountantsbureau
aan. Financiële overeenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard
Regio, EUREGIO. 60Bestaat er verdenking
van onrechtmatigheden bij de ontvanger dan stelt de Stichting/LTS Wirtschaft/IB/Dexia
Bank de partners daarvan direct in kennis. Financiële
overeenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied.61Elke lidstaat en de
Commissie plegen ten minste eenmaal per jaar overleg om hun programma's van
controles op elkaar af te stemmen teneinde het nuttig effect van de middelen
die op nationaal en op Gemeenschapsniveau voor controles worden ingezet, zo
groot mogelijk te doen zijn2. Art.
6 van Vo (EG) Nr. 2064/97.62De Stuurgroep moet
begeleidend toezien op de financiële afwikkeling van het programma door
de Stichting/LTS Wirtschaft/IB/Dexia Bank. Uitvoeringsovereenkomst
Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 63De Stuurgroep moet
binnen het mandaat van de EG adviezen opstellen ten behoeve van wijzigingen,
respectievelijk aanpassingen van het operationeel programma.Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO,
Benelux-Middengebied. 64De Stuurgroep moet
beoordelen of de individuele projectaanvragen met het oog op een uniforme
uitvoering, aan de beoordelingscriteria van het operationeel programma voldoen.Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard
Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 65De Stuurgroep dient
te besluiten over de totale voor een bijdrage in aanmerking komende kosten
van een project, op basis van de door het secretariaat ter besluitvorming
voorgelegde projectvoorstellen. Uitvoeringsovereenkomst
Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 66De Stuurgroep dient
te besluiten over in het kader van de totale financiering over de inzet van
de EG-middelen voor het project en het doen van aanbevelingen voor het verkrijgen
van de cofinancieringsmiddelen voor de afzonderlijke projecten.Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO,
Benelux-Middengebied. 67De Stuurgroep dient
toestemming te verlenen tot het aanbrengen van belangrijke wijzigingen in
reeds goedgekeurde individuele projecten. Uitvoeringsovereenkomst
Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied.68De Stuurgroep dient
informatie te verschaffen aan de cofinanciers/partners/EC over de voortgang
van het Operationele Programma door de Stichting/LTS Wirtschaft/IB/Dexia Bank.Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard
Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 69De Stuurgroep dient
een reglement van orde vast te stellen. Uitvoeringsovereenkomst
Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied.70Besluitvorming in de
Stuurgroep geschiedt unaniem (Benelux-Middengebied bij consensus). Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio,
EUREGIO, Benelux-Middengebied.71De voorzitter roept
de Stuurgroep ten minste tweemaal per jaar bijeen. Uitvoeringsovereenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 72De Stichting/LTS Wirtschaft/IB/Dexia
Bank beslissen over verlenging van de termijn voor het aanvragen van een uitbetaling
(voorschot) tot zes maanden (0vereenkomst Benelux-Middengebied noemt geen
termijn). Financiele overeenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard
Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied 73De Stichting/LTS Wirtschaft/IB
beslissen over de verlenging van de termijn tot maximaal zes maanden voor
het overleggen van de stukken waaruit blijkt dat kosten betaald en gemaakt
zijn. Financiële overeenkomst Maas-Rijn,
Eems-Dollard Regio, EUREGIO. 74De Stichting/LTS Wirtschaft/IB/Dexia
Bank geven toestemming voor niet wezenlijke veranderingen van het project
of financieringsplan. Financiële overeenkomst
Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 75De Stichting/LTS Wirtschaft/IB/Dexia
Bank beslissen na raadplegen van de Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO
en Benelux-Middengebied en alleen met vooraf gekregen toestemming van de stuurgroep
over wezenlijke veranderingen van het project. Financiële overeenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied.76De Stichting/LTS Wirtschaft/IB/Dexia
Bank beslissen na raadplegen van de Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO
en Benelux-Middengebied en alleen met vooraf gekregen toestemming van de stuurgroep
over het overdragen en het handhaven van de bijdrage in de Algemene voorwaarden. Financiële overeenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard
Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied. 77De Stichting/LTS Wirtschaft/IB/Dexia
Bank delen zo spoedig mogelijk aan de desbetreffende Euregio mede het vervallen
of intrekken van de bijdrage van de toezegging. Financiële overeenkomst Maas-Rijn, Eems-Dollard Regio, EUREGIO, Benelux-Middengebied.1 Protocol integraal alleen van toepassing verklaard door de
euregio EMR.2 Dit overleg is tussen de Europese Commissie en de accountantsdiensten
van de structuurfondsdepartementen. Het laatste overleg was op 23 januari
2001. BIJLAGE 7 OVERZICHT HOOFDCONCLUSIES EN AANBEVELINGENConclusieAanbeveling Algemene RekenkamerToezegging/reactie
staatssecretaris EZNawoord Bepaalde passages uit de uitvoerings-
en financieel beheerovereenkomsten zijn in strijd zijn met de Verdragen van
Anholt en Mainz. De strijdigheid met
de Verdragen van Anholt en Mainz in de uitvoerings- en financieel beheerovereenkomsten
zou moeten worden opgeheven, opdat Nederland haar verantwoordelijkheid voor
het financieel beheer in Euregio's beter kan dragen. De staatssecretaris zal over Verdrag van Anholt in overleg treden
met minister van BZK.Het realiseren van aanpassingen van Verdrag van Mainz
op initiatief van Nederland ligt niet in de rede omdat Nederland geen verdragspartij
is.Als Nederland of Nederlandse partijen
in Euregio's schade kunnen ondervinden door discrepanties tussen uitvoerings-
en financieel-beheerovereenkomsten en het Verdrag van Mainz, ligt actie door
een Nederlandse bewindspersoon in de rede, ook al is Nederland geen verdragspartij.De
discrepantie zou via de vertegenwoordiger van EZ in het betreffende CvT kunnen
worden aangekaart, zodat mogelijke oplossing daar kan worden besproken.Lidstaat Nederland is voor de financiële
afwikkeling van het programma van Euregio Maas-Rijn eerstverantwoordelijk.
In de andere zes Euregio's ligt deze verantwoordelijkheid bij autoriteiten
van andere lidstaten. Staatssecretaris
van EZ zou actievere rol moeten spelen, ook in Euregio's waar Nederland niet
eerstverantwoordelijk is voor financiële afwikkeling.Staatssecretaris zegt toe in overleg met de andere lidstaten
na te gaan in hoeverre een betere afstemming kan plaatsvinden tussen de verschillende
controle-instanties... [zie tekst hierna] In de praktijk wordt de juistheid van
de bestedingen van de EU-subsidies in Euregio's onvoldoende gecontroleerd. Het toezicht moet versterkt worden
en bij alle zeven Euregio's zou de staatssecretaris van EZ reviews moeten
laten uitvoeren door de departementale accountantsdienst. ...waaronder begrepen de mogelijke uitbreiding van werkzaamheden
door de departementale accountantsdienst. Over de nuttige besteding van Interregsubsidies
wordt bijzonder weinig gesproken in Euregio's (geldt zowel programmamanagement
als CvT's). Staatssecretaris meldt dat reeds aanzetten zijn gegeven tot verbetering
van financieel beheer. Tevens noemt staatssecretaris nieuw monitoringssysteem. Algemene Rekenkamer mist informatie
over monitoringssysteem (voorziet het in informatie over resultaten in relatie
tot gemaakte kosten?) De Algemene Rekenkamer heeft voor dit
onderzoek gebruikgemaakt van controlebevoegdheden die haar door partijen in
Euregio's bij overeenkomst zijn toegekend. Voor de uitvoering van dit onderzoek
bleken die bevoegdheden toereikend. Formeel kan de Algemene Rekenkamer echter
alleen bij wet bevoegdheden krijgen. Indien het wenselijk wordt geacht dat de Algemene Rekenkamer in Euregio's
controles uitvoert, moet hiervoor een wettelijke basis worden gecreëerd.  De Wet TES is niet van toepassing in Euregio's en
kan derhalve geen verbetering tot gevolg hebben van de invulling van de ministeriële
verantwoordelijkheid in Euregio's. De staatssecretaris gaat hier in zijn reactie niet op in. De Algemene Rekenkamer is van mening dat de staatssecretaris
ook in de Euregio's zou moeten streven naar vergelijkbare bevoegdheden (informatierecht,
aanwijzende bevoegdheid en verhaalsrecht) als in de nieuwe Wet TES voor bestuursorganen
gelden.XNoot1Publicatieblad nr. C143 van 23 mei 2000, p. 6.XNoot2Op grond van artikel 25 van de de Coördinatieverordening (4253/88,
later vervangen door 2082/93) is het instellen van de CvT's verplicht. De
Europese Commissie kan zich in het CvT laten vertegenwoordigen. In Euregio's
is ook een zogenoemde Stuurgroep actief. Besluiten over ingediende projectvoorstellen
vindt plaats in de Stuurgroep, in feite een CvT waarin de vertegenwoordiger
van de Commissie participeert als waarnemer. Om redenen van eenvormigheid
wordt in dit rapport verder uitsluitend gesproken over CvT.XNoot3Wet van 17 januari 2002, Staatsblad 2002, nr. 40 van 5 februari 2002.XNoot4Deze Euregio, waarvan het programmasecreteriaat is gevestigd in Enschede,
heet daadwerkelijk «EUREGIO».XNoot5De doelstellingen van het EU-structuurbeleid in de periode 1994–1999
waren: 1) bevordering van de ontwikkeling en structurele aanpassing van regio's
met een ontwikkelingsachterstand, 2) omschakeling van regio's, grensregio's
of deelregio's die zwaar door de achteruitgang in de industrie zijn getroffen,
3) bestrijding van langdurige werkloosheid, 4) vergemakkelijken van de aanpassing
van werknemers aan gewijzigde omstandigheden in het bedrijfsleven en aan de
ontwikkeling van productieselsels, 5a & 5b) bevordering van plattelandsontwikkeling,
6) ontwikkeling van dunbevolkte gebieden (aan doelstelling 6 nam Nederland
niet deel).XNoot6Een klein deel wordt gefinancierd uit het Europees Sociaal Fonds. Dit
onderzoek heeft echter uitsluitend betrekking op het EFRO-deel.XNoot7Het B-deel heeft betrekking op het opzetten van energie-netwerken. Hieraan
nam Nederland niet deel. Het C-deel heeft betrekking op watermanagement. Hieraan
neemt Nederland wel deel. Gezien de geheel andere beheers- en controlesystematiek
en de andere betrokken actoren voor het C-deel is ook dit deel in het onderzoek
van de Algemene Rekenkamer buiten beschouwing gelaten.XNoot8Wet van 17 januari 2002, Staatsblad nr. 39 van 5 februari 2002.XNoot9In de loop van de uitvoeringsperiode van het Interreg II-programma is
de euro ingevoerd. Omwille van de leesbaarheid zijn de in dit rapport vermelde
bedragen uitsluitend uitgedrukt in euro's. Hierdoor ontstaan geringe afwijkingen
ten opzichte van de aan de oorspronkelijke bronnen ontleende bedragen, veelal
uitgedrukt in ecu. De afwijkingen zijn verwaarloosbaar.XNoot10De EUREGIO ontving voor het Interreg-II-programma ook een kleine financiële
bijdrage van de begrotingen van de Ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Gezien de geringe omvang van
deze bedragen zijn deze in dit onderzoek buiten beschouwing gelaten.XNoot11Volgens informatie van Eems-Dollard Regio was eind 2001 ongeveer 80% van
de middelen uitbetaald aan projectdragers.XNoot12Soms vergaderen de vertegenwoordigers ook in een iets andere samenstelling.
Deze vergadering wordt wel aangeduid met de term «Stuurgroep».
De Stuurgroep is verantwoordelijk voor de goedkeuring en begeleiding van projecten,
terwijl het CvT toezicht houdt op het programma en beslist over noodzakelijke
wijzigingen daarop. De vertegenwoordiger van de Commissie participeert als
waarnemer in de Stuurgroep. In dit rapport wordt steeds gesproken van het
CvT, conform de aanduiding van dit orgaan in de EU-regelgeving.XNoot13Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, aanhangsel, Kamervraag 85,
ingezonden 6 september 2001. Antwoord door de minister van VROM, ontvangen
op 9 oktober 2001. N.B.: Uit de begroting van het Ministerie van EZ werd
ruim 1 miljoen euro als cofinanciering bijgedragen aan dit project.XNoot14Artikel 10 van het Verdrag: «De lidstaten treffen alle algemene
of bijzondere maatregelen welke geschikt zijn om de nakoming van de uit dit
Verdrag of uit handelingen van de instellingen der Gemeenschap voortvloeiende
verplichtingen te verzekeren».XNoot15Verdrag van Isselburg-Anholt met Protocol, 23 mei 1991, Tractatenblad
van het Koninkrijk der Nederlanden (1991), nr. 102.XNoot16Decreet d.d. 2 juli 1998, ondertekend te Mainz op 8 maart 1996,
bekend gemaakt in het Belgisch Staatsblad van 7 november 1998, blz. 36432.XNoot17Deze districten behoren niet tot de Euregio, maar worden wel bij de uitvoering
van het Interregprogramma betrokken.XNoot18Overeenkomst inzake de uitvoering van het operationele programma Interreg-II
van de Euregio Maas-Rijn; datum inwerkingtreding 12 december 1995.XNoot19Overeenkomst tussen de partners en de stichting Euregio Maas-Rijn; datum
inwerkingtreding 12 december 1995.XNoot20Besluit van CvT van 18 december 1998.XNoot21Volgens voorschriften van de Europese Commissie moet het programma 31
december 2001 inhoudelijk en financieel afgesloten zijn.XNoot22De Europese Commissie heeft de toewijzing van het surplus Interreg-I mondeling
medegedeeld aan Euregio Maas-Rijn.XNoot23Zie antwoord Deloitte & Touche van 21 juni 2001 op de Algemene Vragenlijst,
onderdeel accountantscontrole.XNoot24Zie de brief van 21 juni 2001 van Deloitte & Touche aan de Stichting
Euregio Maas-Rijn.XNoot25Onder meer via deskundigenverklaringen omtrent causaliteit verrichtingen
en uitgaven, het toetsen van de aanvaardbaarheid van tarieven en loonkosten
en via verklaringen van projectaccountants.XNoot26Van 13 maart 1996.XNoot27Door middel van herhaalde registratie van aantallen fietstoeristen en
een indicatieve meting van de toename van het verblijfstoerisme en de economische
bedrijvigheid in de regio.XNoot28Volgens het programmamanagement is dit te verklaren uit het feit dat de
inhoudelijke voortgang meestal niet één-op-één
loopt met de budgetuitputting.XNoot29Een tijdverantwoordingsformulier wordt niet verlangd wanneer medewerkers
voor een vast aantal projecturen werkzaam zijn.XNoot30Door Eems-Dollard Regio afgekort tot PMI, in dit rapport verder te noemen:
programma-management.XNoot31Overeenkomst inzake de afwikkeling van het operationeel programma Interreg-II
van Eems-Dollard Regio, Mettingen 23 juni 1995.XNoot32Overeenkomst tussen de partners en de Niedersächsische Landestreuhandstelle
für Wirtschafstförderung (LTS-Wirtschaft), Mettingen 23 juni 1995.XNoot33Beschikking C(1995)1371.XNoot34Beschikking C(1999)3384 van 23 november 1999.XNoot35Bron: Jaarverslag 2000 Eems-Dollard Regio.XNoot36Fax van SNN d.d. 18 oktober 2001.XNoot37Algemene voorwaarden bij het operationeel programma.XNoot38Brief Ministerie van EZ d.d. 11 december 1997, RBM/RSB 97 079 321.n19.XNoot39Vanaf 2000 gaat het ISP overigens REONN heten. Bron: artikel 04.09 020
begroting Ministerie van EZ jaar 2001 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2000–2001;
27 400, nr. 2 p. 135).XNoot40Overeenkomst tussen de partners en de LTS-Wirtschaft.XNoot41Jaarverslag 2000.XNoot42Stuurgroep INTERREG/EDR, 7 juli 1999, Agendapunt 4a.XNoot43Brief Gemeente Coevorden aan LTS-Wirtschaft d.d. 11 september 2000.XNoot44Vragenlijst projectdossier Europark Coevorden/Emlichheim.XNoot45Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 85, Kamervragen 14 406.XNoot46Statuut van 11 november 1999.XNoot47Artikel I van de Uitvoeringsovereenkomst gezamenlijke Operationele Programma's
Interreg-II van 24 juli 1995.XNoot48Financiële overeenkomst van 24 juli 1995, artikel 1.1.XNoot49Aanvullende overeenkomst ter regeling van de cofinanciering van 23 juli
1996.XNoot50Met beschikking Europese Commissie van 24 juli 1995.XNoot51Samenwerkingsprojecten met aangrenzende Euregio's zijn – onder behoud
van de eigen beheersverantwoordelijkheid van de subsidie-aanvragende Euregio
ook mogelijk.XNoot52Zie de toelichting bij aanvraagformulier (en brochure].XNoot53De betrokken districtsregeringen en provincies brengen deel- of totaaladviezen
uit.XNoot54Onder andere bij complexe, technische en ICT-projecten.XNoot55Zie brief van 12 april 2000 van het ministerie van EZ/ Nordrhein-Westfalen.XNoot56Het programmamanagement geeft aparte akkoordverklaringen af voor de IB-Bank
bij elke uitgavenbevestiging van projectverantwoordelijken.XNoot57Voor het Interreg-III-A-programma is een standaard (de 15-puntenlijst)
opgesteld.XNoot58Verordening nr. 2064/97, artikel 3.XNoot59Rapportage is aan de Algemene Rekenkamer toegezegd.XNoot60Verordening (EG) 2064/97, artikel 4.XNoot61Voorgeschreven model maakt deel uit van de Algemene Voorwaarden.XNoot62Conform voorschrift: binnen drie maanden na (uiterste datum) voor projectafsluiting.XNoot63Voor IR-3 zal gewerkt worden met een kwaliteitsbeoordelingschecklist,
waaruit het resultaat van de beoordeling is af te leiden.XNoot64Toewijzingsbrief van 21-03-1997.XNoot65«Overeenkomst inzake de uitvoering van de Operationele Programma's
Interreg-II van de euregio Benelux-Middengebied en de euregio Scheldemond»,
Programma Overeenkomst, Antwerpen 12 december 1995.XNoot66Artikel 1 in de Programmaovereenkomst.XNoot67Beschikking C(1995)2333 van 16 oktober 1995.XNoot68Beschikking C(1999)4023 van 10 december 1999.XNoot69Lijst van door Ministerie van EZ meegefinancierde projecten in het kader
van EFRO-cofinanciering, telefax, d.d. 15 oktober 2001, Ministerie van EZ.XNoot70Programmaovereenkomst artikel 2.2.9.XNoot71C(1195)2333, artikel 5.XNoot72Bijlage 2a bij de algemene voorwaarden die gelden tussen de projectverantwoordelijke
en het Gemeentekrediet, waarmee akkoord moet worden gegaan in de privaatrechtelijke
overeenkomst.XNoot73Ministerie van EZ d.d. 9 april 2001, kenmerk O/REB/ERB01019392; Vlaamse
Regering d.d. 6 april 2001, kenmerk 1.2.01/MDF 022184; Provincie Noord-Brabant
d.d. 24 april 2001, kenmerk 745 652/748736; Provincie Limburg (NL)
d.d. 6 april 2001, kenmerk 2001/18774; Provincie Limburg (B) d.d. 14 mei
2001 (fax); Provincie Antwerpen per «uitgifte» van 26 april 2001.XNoot74«Financiële overeenkomst Interreg II – 1994–1999
Euregio Benelux-Middengebied», Antwerpen 12 december 1995.XNoot75Financiële overeenkomst, artikel 17.XNoot76Gespreksverslag Benelux-Middengebied, standaard-aanvraagformulier.XNoot77Gespreksverslag Benelux-Middengebied.XNoot78Artikel 12 en 13 van de financiële overeenkomst.XNoot79Algemeen verslag Benelux-Middengebied.XNoot80Door het Gemeentekrediet toegekend budget aan projectverantwoordelijke
per brief van 13 januari 1997.XNoot81Financieel overzicht pagina 2. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28280-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl