Wijziging Wetboek van Strafrecht i.v.m. strafbaarstelling discriminatie wegens een handicap; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28221, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

30-05-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28221 nr. 6

24-05-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Het begrip «lichamelijke, psychische of verstandelijke
handicap»3. Discriminatie op grond van lichamelijke, psychische
of verstandelijke handicap in het sociaal-economisch verkeer4. Handhaving en kostenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28221Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 221Wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met de strafbaarstelling
van beledigende uitlatingen en het aanzetten tot haat, discriminatie of gewelddadig
optreden wegens een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap (strafbaarstelling
discriminatie wegens een handicap)nr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 24 mei 2002Met belangstelling heb ik kennisgenomen van het verslag bij het onderhavige
wetsvoorstel. Het verheugt me dat de fracties die in het verslag hebben gereageerd
het voorstel om beledigende uitlatingen en het aanzetten tot haat, discriminatie
of gewelddadig optreden wegens een lichamelijke, psychische of verstandelijke
handicap strafbaar te stellen, ondersteunen. Graag maak ik van de gelegenheid
gebruik om de inhoud en strekking van het wetsvoorstel op een aantal onderdelen
te verduidelijken.1. InleidingDe leden van de fractie van de PvdA gaven aan dat zij menen dat met dit
wetsvoorstel een goede invulling is gegeven aan het beleid ter voorkoming
en bestrijding van discriminatie en dat artikel 1 van de Grondwet op deze
wijze verdere betekenis krijgt. Zij gaven vervolgens aan dat zij er vanuit
gaan dat na aanvaarding van het voorstel tot wijziging van het Wetboek van
Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering in verband met een verhoging
van de strafmaat bij structurele vormen van discriminatie (Kamerstukken II
2000/01, 27 792, nrs. 1–6) de verhoogde strafmaat ook van
toepassing wordt in gevallen van discriminatie wegens een handicap, wanneer
het onderhavige voorstel eveneens wordt aangenomen. Dat is inderdaad het geval.
Eerdergenoemd wetsvoorstel strekt er immers toe de strafmaat voor schendingen
van de artikelen 137c tot en met 137e en 137g van het Wetboek van Strafrecht
te verhogen indien de in die artikelen omschreven feiten worden gepleegd door
een persoon die daarvan een beroep of gewoonte maakt of indien zij worden
gepleegd door twee of meer verenigde personen. De grond «lichamelijke,
psychische of verstandelijke handicap» gaat deel uitmaken van de artikelen
137c tot en met 137e, indien het onderhavige wetsvoorstel tot wet wordt verheven.
Dit brengt met zich dat de verhoging van het wettelijk strafmaximum ook op
deze feiten betrekking zal hebben. Voorts wezen de leden van de PvdA-fractie
erop dat zij bij het nadere schriftelijk overleg naar aanleiding van het eerdergenoemde
wetsvoorstel de discongruentie tussen de discriminatiegronden in de limitatieve
bepaling van artikel 1 van de Grondwet en de artikelen 137c–g en 429quater
van het Wetboek van Strafrecht aan de orde hebben gesteld en dat zij daarover
een nadere discussie willen voeren tijdens het debat over dat
wetsvoorstel. Zij vroegen evenwel of reeds kan worden aangegeven of het voornemen
bestaat ook andere gronden dan het hebben van een handicap toe te voegen aan
de strafrechtelijke discriminatiebepalingen, en zo nee, waarin dan het verschil
in ernst ligt met bijvoorbeeld discriminatie op grond van politieke overtuiging.In reactie op de opmerkingen van deze leden bij het nader schriftelijk
overleg is onder andere aangegeven dat er vormen van onderscheid zijn die
volgens de Grondwet zijn verboden, maar geen aanleiding geven tot strafrechtelijke
aansprakelijkstelling, en dat dit verschil moet worden bezien tegen de achtergrond
van het verschil in strekking van de grondwettelijke en de strafrechtelijke
discriminatieverboden. Mede tegen deze achtergrond is samenvattend aangegeven
dat de verschillen tussen de Grondwet en het Wetboek van Strafrecht geen incongruentie
of inconsistentie opleveren (Kamerstukken II 2001/02, 27 792, nr. 6,
blz. 6). De vraag of thans het voornemen bestaat ook andere gronden dan
handicap op te nemen in de strafrechtelijke discriminatiebepalingen, moet
ontkennend worden beantwoord. Op de aangekondigde discussie over de verschillen
tussen de Grondwet en het Wetboek van Strafrecht zal ik hier verder niet vooruitlopen.De leden van de fractie van de PvdA vroegen voorts of de regering het
eens is met de opvatting van het College van procureurs-generaal, weergegeven
in zijn advies over het wetsvoorstel, dat de motivering van het wetsvoorstel
aanvulling behoeft. In samenhang daarmee vroegen zij waarom de passage in
de memorie van toelichting bij onderhavig wetsvoorstel, inhoudende dat discriminatie
voorkomt «in verschillende vormen en in verschillende sectoren van de
samenleving», niet nader is toegelicht. In de memorie van toelichting
is behalve de hiervoor genoemde passage onder andere aangegeven dat gehandicapten
worden geconfronteerd met achterstelling en discriminatie, en dat ook uit
gegevens van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is af te leiden
dat ongerechtvaardigd onderscheid wordt gemaakt tussen mensen op grond van
hun lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap. Deze gegevens hebben
onder meer betrekking op het in het openbaar beledigen van gehandicapten door
vernederende opmerkingen te maken, waarbij het zelfs is voorgekomen dat gesuggereerd
wordt dat aan gehandicapten niet het recht om te leven zou toekomen. Ik meen
dat deze gegevens de noodzaak voor dit wetsvoorstel voldoende ondersteunen.Tenslotte vroegen de leden van de PvdA-fractie of de regering kan bestrijden
dat er sprake is van «symboolwetgeving». De aanduiding symboolwetgeving
wordt wel gebruikt om wetgeving aan te duiden waarin het erom gaat uitdrukking
te geven aan bepaalde waarden zonder dat de handhavingspraktijk door dergelijke
wetgeving aanmerkelijk behoeft te veranderen. Voor de aanpak van discriminatiezaken
is specifiek handhavingsbeleid ontwikkeld. Ook de bestrijding van de discriminatie
van gehandicapten zal langs die lijnen kunnen geschieden. Het vervolgingsbeleid
in discriminatiezaken is neergelegd in de Aanwijzing discriminatie (Stcrt.
1999, 61), die op 24 februari 1999 door het College van procureurs-generaal
is vastgesteld. Hoofdregel is dat bij overtreding van discriminatiebepalingen
uit het Wetboek van Strafrecht altijd een strafrechtelijke reactie volgt en
dat zaken in beginsel bij de rechter worden aangebracht.De leden van de fractie van D66 vroegen welke andere wetgeving dan het
door de regering aangegeven voorstel voor een Wet gelijke behandeling op grond
van handicap of chronische ziekte, de Wet verbetering poortwachter, de Arbeidsomstandighedenwet
1998 en de uitvoering van richtlijn nr. 2000/78/EG van de Raad van de Europese
Unie van 27 november 2000 (PbEG L 303) op stapel staat om de positie van gehandicapten
te verbeteren. Behalve de genoemde wetgeving wordt nog onderzocht of uitbreiding van het wetsvoorstel gelijke behandeling op grond van handicap
of chronische ziekte mogelijk is (Kamerstukken II 2001/02, 24 170, nr. 70).
Eveneens wordt artikel 1 van de Grondwet aan een nadere studie onderworpen.
De leden van de fractie van D66 vroegen naar de stand van zaken rond de opneming
van handicap als discriminatiegrond in artikel 1 van de Grondwet, zoals verzocht
in de motie Rouvoet c.s. (Kamerstukken II 2001/02, 28 000 XVI, nr. 63).
Zij vroegen ook naar de opvatting van de regering over het bij een eventuele
wijziging van de Grondwet tevens toevoegen van seksuele voorkeur als discriminatiegrond.
Voor de beantwoording van deze vragen verwijs ik naar de brief van 5 april
2002 (Kamerstukken II 2001/02, 28 000 XVI, nr. 112) waarmee de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties namens het kabinet reageerde
op de motie Rouvoet c.s. In deze brief wordt een nota van het (volgende) kabinet
in het vooruitzicht gesteld, waarin een aantal modaliteiten van handhaving
of wijziging van het discriminatieverbod in het huidige artikel 1 van de Grondwet
zullen worden besproken.De leden van de fractie van GroenLinks onderschreven de bedoeling van
het wetsvoorstel. Hun mening, dat bij het uitbannen van ongerechtvaardigd
onderscheid tussen mensen het evenwicht tussen het verbod op discriminatie
en de vrijheid van meningsuiting van groot belang is en de uiterste prudentie
vergt van de wetgever, wordt door het kabinet onderschreven.2. Het begrip «lichamelijke, psychische of verstandelijke
handicap»De leden van de fractie van de PvdA vroegen de regering nader toe te lichten
waarom een sluitende definitie van het begrip handicap, bijvoorbeeld in het
wetsvoorstel Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte,
niet mogelijk is. In de memorie van toelichting op voornoemd wetsvoorstel
(Kamerstukken II 2001/02, 18 169, nr. 3) is de reden opgenomen waarom
de regering een sluitende definitie van het begrip handicap wenselijk noch
noodzakelijk acht. Daarbij is aangegeven dat handicaps zich voordoen in verschillende
verschijningsvormen. Doorgaans gaat het om situationeel bepaalde beperkingen
en niet om nauw omschreven eigenschappen van een persoon. Bovendien is het
sterk afhankelijk van de mening van anderen en omgevingsfactoren of een aandoening
of gebrek wordt ervaren als handicap.Deze leden vroegen voorts waarom niet is volstaan met de term handicap.
De reden daarvoor is dat het gehanteerde begrippenpaar van enerzijds «handicap»
en anderzijds «lichamelijke, psychische of verstandelijke» een
duidelijke betekenis heeft in het maatschappelijk taalgebruik. Het samenstel
«lichamelijke, psychische of verstandelijke» is in het wetsvoorstel
dan ook aan het begrip handicap toegevoegd om de aard van de aandoeningen
en stoornissen waarop de strafbaarstelling ziet, helder te maken en om de
rechter een duidelijk richtsnoer te geven voor de beoordeling van gevallen
die aan hem worden voorgelegd.De leden van de PvdA-fractie vroegen om een nadere toelichting van de
begrippen «voldoende objectiveerbare handicaps» en «(het
moet) om meer gaan dan de subjectieve beleving van een individu». In
verband daarmee vroegen zij vervolgens wie er beslist of een handicap voldoende
objectiveerbaar is, en op welke grond de regering het hanteren van deze begrippen
werkbaar acht. Het begrippenpaar «voldoende objectiveerbare handicaps»
is in de memorie van toelichting toegelicht met de opmerking dat het moet
gaan «om meer (...) dan de subjectieve beleving van een individu».
Beide begrippenparen staan aldus in relatie tot elkaar en zijn nader toegelicht
met de opmerking dat het moet gaan om gebreken of stoornissen die een ieder
redelijkerwijs als handicap zal ervaren. De beantwoording van de vraag of
daarvan sprake is in een bepaald geval, zal niet altijd even eenvoudig
zijn en zal met name afhangen van de omstandigheden van het geval. Het is
uiteindelijk aan het oordeel van de rechter of een handicap in een concreet
geval als voldoende objectiveerbaar wordt beschouwd. Overigens zijn de begrippen
objectiviteit en subjectiviteit in het strafrecht vertrouwde begrippen. Er
is geen aanleiding te veronderstellen dat zij bij de beoordeling van gevallen
die op grond van deze strafbepalingen aan de rechter zullen worden voorgelegd
niet werkbaar blijken te zijn.De leden van de fractie van de PvdA gaven aan dat zij van mening zijn
dat met de term «lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap»
en de toelichting op deze begrippen in de memorie van toelichting in feite
een definitie van het begrip handicap wordt gegeven. Zij vroegen om welke
reden dit was gedaan, aangezien eerder was aangegeven dat het geven van een
definitie mogelijk noch noodzakelijk was. Anders dan deze leden meen ik dat
van een definitie geen sprake is. Aan de wettelijke omschrijving is in de
memorie van toelichting een voldoende omlijnde inhoud gegeven om te kunnen
dienen als richtsnoer voor gedrag van de burger en beoordeling daarvan door
de rechter. Vervolgens wezen de aan het woord zijnde leden er op dat de regering
heeft benadrukt dat het moet gaan om discriminatie van groepen mensen. Naar
aanleiding daarvan vroegen zij of dit betekent dat tegen discriminatie van
een individu in beginsel geen bescherming wordt geboden. Uit de redactie van
de artikelen 137c en 137f van het Wetboek van Strafrecht volgt dat het bij
deze artikelen gaat om het zich beledigend uitlaten over «een groep
mensen» dan wel het aanzetten tot haat tegen mensen of gewelddadig optreden
tegen persoon of goed van mensen wegens hun ras, hun godsdienst of een andere
opgenomen grond. Het gaat derhalve per definitie om een groep mensen die zich
van anderen onderscheidt. Dat doet er evenwel niet aan af dat ook de individuen
die tot de desbetreffende groep behoren zich bij beledigende of haatzaaiende
uitlatingen over die groep tot het openbaar ministerie kunnen wenden met een
verzoek tot strafvervolging.De leden van de fractie van de PvdA vroegen voorts aan te geven wat wordt
verstaan onder een vermeende handicap. Het begrip vermeende handicap is opgenomen
in artikel 1, onder b, van het voorstel voor de Wet gelijke behandeling op
grond van handicap of chronische ziekte. Met het begrip wordt gedoeld op gevallen
waarin ten onrechte wordt aangenomen dat een handicap bestaat. Het volgen
van de suggestie van de Chronisch zieken en Gehandicapten Raad (CG-Raad) om
voor ongeborenen een specifieke voorziening in het wetsvoorstel op te nemen,
komt mij niet nodig en niet wenselijk voor. Discriminatie van ongeborenen
met een handicap raakt gewoonlijk namelijk ook geborenen met die handicap.
Zo zal een oproep om kinderen met een handicap niet geboren te laten worden
onder omstandigheden een overtreding kunnen opleveren van artikel 137e van
het Wetboek van Strafrecht, als deze uiting ook een belediging vormt voor
levenden met die handicap. De regering meent daarmee recht te doen aan de
bedoeling van de CG-Raad om ongeborenen te beschermen tegen discriminerende
uitlatingen. Hiermee zijn tevens de hierna volgende vragen van de fracties
van de ChristenUnie en de SGP over discriminatie van ongeborenen beantwoord.De leden van de fractie van de VVD gaven aan dat zij, anders dan de regering,
er niet van overtuigd zijn dat het begrippenpaar «lichamelijke, psychische
of verstandelijke handicap» een zodanig voldoende omlijnde inhoud heeft
dat het een duidelijk richtsnoer voor de rechter biedt. Het lijkt deze leden
noodzakelijk het begrip nader te preciseren. Nadere precisering van de gebruikte
terminologie is slechts mogelijk door een catalogus van beperkingen en aandoeningen
in het Wetboek van Strafrecht op te nemen. Niet alleen is opneming van een
dergelijke catalogus systematisch onwenselijk, maar ook is niet denkbeeldig
dat bepaalde aandoeningen en beperkingen ten onrechte over het hoofd worden
gezien. Ook «ras» en de andere in het Wetboek van
Strafrecht opgenomen discriminatiegronden zijn niet nader gedefinieerd. Zoals
hiervoor is aangegeven naar aanleiding van vragen van de leden van de PvdA-fractie
biedt het gehanteerde begrippenpaar een voldoende duidelijk richtsnoer voor
de burger en de rechter.De leden van de VVD-fractie vroegen voorts of de regering kon aangeven
of de gehanteerde begrippen voldoende objectiveerbaar zijn en op grond van
welke criteria de rechter kan toetsen of feitelijk sprake is van een handicap.
De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak heeft geen aanleiding gezien om
in haar advies naar aanleiding van een ontwerp voor dit wetsvoorstel hiervoor
bijzondere aandacht te vragen. Ik voorzie geen problemen bij het nader omlijnen
van de gehanteerde begrippen door de rechter. Ook de ontwikkeling van criteria
op grond waarvan de rechter kan bepalen of daadwerkelijk sprake is van een
handicap moet aan de rechter worden overgelaten. Daartoe is opneming in het
Wetboek van Strafrecht van een opsomming van mogelijke criteria alsmede een
nadere precisering van «wat in het maatschappelijk verkeer onder handicap
wordt verstaan» niet noodzakelijk. Bovendien zou een nadere specificatie
van het samenstel «lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap»
een belemmering kunnen vormen voor ontwikkeling van de inhoud van de strafbepaling
in overeenstemming met de maatschappelijke opvattingen. Op de vraag van deze
leden of een en ander voldoende is uitgekristalliseerd, kan vooropgesteld
worden dat wat als een handicap wordt ervaren, geen statisch gegeven is. Ontwikkelingen
in de maatschappij (bijvoorbeeld technologie en medische wetenschap) kunnen
invloed hebben op datgene wat als handicap wordt ervaren. Voor strafrechtelijke
aanpak van discriminatie is noodzakelijk dat in het algemeen een aandoening
of beperking als handicap wordt ervaren en gedragingen die aan die aandoeningen
of beperkingen refereren als krenkingen of beledigingen worden ervaren. Het
gegeven dat een deel van een groep mensen een aandoening als een handicap
ervaart en een ander deel niet, kan daarbij van belang zijn. In dat geval
zal het van de verdere omstandigheden van het geval afhangen of strafrechtelijk
optreden gerechtvaardigd is, omdat alleen het maken van onderscheid op grond
van voldoende objectiveerbare handicaps strafbaar is. Er moet sprake zijn
van gebreken of stoornissen, die een ieder redelijkerwijs als een handicap
ervaart. In verband hiermee zij ook verwezen naar de hiervoor gegeven beantwoording
van de vragen van de leden van de PvdA-fractie.De leden van de fractie van de VVD vroegen voorts op welke grond personen
die zich discriminerend uitlaten over gehandicapten als zodanig of over personen
met een chronische ziekte strafrechtelijk kunnen worden vervolgd. In beide
gevallen is denkbaar, afhankelijk van de omstandigheden van het geval, dat
vervolging plaatsvindt op grond van de artikelen 137c tot en met 137f van
het Wetboek van Strafrecht, zoals deze zullen luiden indien onderhavig wetsvoorstel
wordt aangenomen.De leden van de fractie van het CDA vroegen of het begrip handicap wel
volstaat nu de belangenorganisaties het begrip beperking hanteren. De regering
meent dat dit het geval is. Het begrip beperking biedt niet dezelfde duidelijkheid
als het begrip lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap. Laatstbedoeld
begrip heeft in het maatschappelijk taalgebruik een duidelijke betekenis.
Van het begrip beperking is de betekenis, gelet op het doel van het onderhavige
wetsvoorstel minder eenduidig. De term beperking geeft aan dat mensen problemen
ondervinden bij het uitvoeren van taken, hetgeen verder reikt dan wat aangeduid
wordt met lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap. Om een voorbeeld
te noemen: linkshandigheid kan soms een beperking opleveren, maar wordt algemeen
niet beschouwd als een lichamelijke handicap.De leden van de CDA-fractie merkten op dat in de memorie van toelichting
is opgenomen dat bij de strafrechtelijke bestrijding van het maken van ongerechtvaardigd onderscheid op grond van een handicap het belang
van de groep, waartoe de slachtoffers behoren, en de mate waarin de maatschappij
geschokt is door de gedraging voorop staan. Zij vroeg of de regering nadere
criteria kon aangeven waaraan het begrip«maatschappij schokkend»
kan worden getoetst en uit welk normstellend kader deze criteria voortvloeien.
Voorts vroegen zij aan te geven of erop vertrouwd kan worden dat wat in dit
verband als «maatschappij schokkend» wordt ervaren, over een aantal
jaren nog dezelfde waarde heeft. Vaste algemene criteria voor het bepalen
van de mate, waarin een gedraging maatschappij schokkend is, zijn moeilijk
te geven. Er ligt een verband met het «algemeen belang» waarover
artikel 167 van het Wetboek van Strafvordering spreekt: naarmate een beledigende
uitlating de maatschappij meer schokt, zal het algemeen belang eerder strafvervolging
eisen. Gedacht kan bijvoorbeeld worden aan de (mate van) aantasting van menselijke
waardigheid en vrijheid. In een samenleving als de onze moet het vanzelfsprekend
zijn dat mensen met een handicap met evenveel respect behandeld worden als
mensen zonder handicap. Overigens is het niet uitgesloten dat wat thans als
maatschappij schokkend wordt ervaren, over een bepaalde periode niet als zodanig
wordt ervaren, en omgekeerd.De leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen nader toe te lichten
om welke reden, anders dan in het voorstel voor de Wet gelijke behandeling
op grond van handicap of chronische ziekte, in dit wetsvoorstel wordt gekozen
voor een nadere bepaling van het begrip handicap. Voorts vroegen deze leden
of het samenstel «lichamelijke, psychische of verstandelijke»
wezenlijk iets toevoegt aan het begrip handicap als zodanig. Graag verwijs
ik deze leden voor de beantwoording van deze vragen naar hetgeen hiervoor
is opgemerkt naar aanleiding van vergelijkbare vragen van de leden van de
fracties van de PvdA en VVD.De vraag van deze leden of toevoeging van het samenstel «lichamelijke,
psychische of verstandelijke» geen ongewenste inperking van de bescherming
tegen discriminatie tot gevolg heeft, mede gelet op de discussie omtrent de
bescherming van ongeborenen, moet ontkennend worden beantwoord; strafrechtelijk
optreden tegen discriminatie waarbij onderscheid wordt gemaakt op grond van
een stoornis of aandoening die voor anderen niet als lichamelijk, psychisch
of verstandelijk te categoriseren is, is niet goed denkbaar. Wat betreft de
discussie omtrent de bescherming van ongeborenen verwijs ik deze leden graag
naar de hiervoor gegeven beantwoording van de vergelijkbare laatste vraag
van de leden van de PvdA-fractie.De leden van de fractie van de ChristenUnie verzochten voorts aan te geven
welke begrippen zijn opgenomen in vergelijkbare wetgeving in andere landen.
In weinig andere landen is discriminatie wegens een handicap strafrechtelijk
gesanctioneerd. De Franse Code Penal bevat de begrippen «apparence physique»,
«patronyme» , «état de santé» en «handicap».
In het Finse strafrecht is discriminatie op grond van gezondheid strafbaar
gesteld. In het civiele recht van andere landen zijn de begrippen handicap
en chronische ziekte vaak niet of nauwelijks nader omschreven of aangeduid.De leden van de SGP-fractie vroegen om een toelichting op de zin, vermeld
op pagina 4 van de memorie van toelichting, die luidt: «In de gevallen
waarop de delictsomschrijvingen van de artikelen 137c tot en met 137f zien,
speelt een vermeende handicap geen rol omdat de beledigende gedraging zich
in een dergelijk geval ook richt op mensen, die de handicap daadwerkelijk
hebben.» Deze zin maakt deel uit van het gedeelte van de memorie van
toelichting waarin wordt toegelicht waarom de begrippen «werkelijk of
vermeend» uit artikel 1, onder b en c, van het voorstel voor de Wet
gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte niet in het
Wetboek van Strafrecht worden overgenomen. In gevallen waarin
iemand zich beledigend uitlaat in verband met een handicap tegenover een persoon,
die deze handicap niet blijkt te hebben, beledigt betrokkene daarmee tevens
personen, die de handicap wel hebben. Voor de toepasselijkheid van de artikelen
137c tot en met 137f is niet relevant of de aangesprokene daadwerkelijk gehandicapt
is, maar of de beledigende uiting grievend is voor de groep mensen die de
betreffende handicap heeft dan wel aanzet tot haat tegen of discriminatie
van mensen of gewelddadig optreden tegen een persoon of een goed van mensen,
die deze handicap hebben. Toevoeging van het begrippenpaar «werkelijk
of vermeend» heeft voor de toepassing van het strafrecht om die reden
geen toegevoegde waarde.De hier aan het woord zijnde leden verzochten vervolgens om een toelichting
op de reactie in de memorie van toelichting op het advies van de Chronisch
zieken en Gehandicapten Raad om de bescherming van ongeborenen tegen discriminatie
op grond van een handicap expliciet in de wet op te nemen om daarmee oproepen
met de strekking kinderen met een handicap niet geboren te laten worden, te
bestrijden. Graag verwijs ik deze leden voor de beantwoording van deze vraag
naar de hiervoor gegeven beantwoording van een vergelijkbare laatste vraag
van de leden van de PvdA-fractie.3. Discriminatie op grond van lichamelijke, psychische
of verstandelijke handicap in het sociaal-economisch verkeerDe leden van de fractie van de PvdA vroegen uitvoeriger te motiveren waarom
een duidelijke begrenzing van het aantal gevallen waarin discriminatie op
grond van handicap zich voordoet en waarin deze strafwaardig is te achten
niet is te geven. In veel gevallen kan door aanpassingen in werktijden, werkmaterialen,
begeleiding en toegankelijkheid van gebouwen een persoon met een handicap
in staat worden gesteld om in het sociaal-economisch verkeer op gelijkwaardige
wijze te participeren als een persoon die niet een dergelijke handicap heeft.
De vraag is hoe ver de verplichting reikt om deze aanpassingen te verrichten.
In het civiele recht wordt deze grens getrokken als het gaat om een «onevenredige
belasting». Het is van belang om deze in het civiele recht getrokken
grens niet door het stellen van een strafrechtelijke norm inzake discriminatie
in het sociaal-economisch verkeer op te rekken. Als die norm zou gelden zouden
bijvoorbeeld werkgevers om een mogelijke strafrechtelijke veroordeling te
vermijden gedwongen kunnen worden datgene te doen waartoe men op grond van
het civiele recht niet gehouden zou zijn. Daarmee krijgt het strafrecht in
dit opzicht een reikwijdte die het niet behoort te hebben. Discriminatie van
gehandicapten op dit terrein dient daarom langs andere weg bestreden te worden.
Het voorgestelde artikel 2 van de Wet gelijke behandeling op grond van handicap
of chronische ziekte kan daartoe dienen. Daarin is opgenomen dat het verbod
op onderscheid tevens inhoudt dat degene tot wie dat verbod zich richt gehouden
is naar gelang de behoefte doeltreffende aanpassingen te verrichten tenzij
deze voor hem een onevenredige belasting vormen. Het strafproces is niet de
weg om de omvang van deze verplichtingen te bepalen.Voorts vroegen de leden van de fractie van de PvdA of de regering niet
bang is dat nu discriminatie wegens een handicap in het sociaal-economisch
verkeer voorlopig niet strafbaar wordt, discriminatie op de werkvloer niet
of niet afdoende wordt bestreden. In geval van discriminatie op de werkvloer
is er altijd een direct gedupeerde die zich daartegen te weer kan stellen.
De gedupeerde staan adequate middelen ten dienste om zijn belangen te verdedigen.
Ik wijs op de voorgestelde Wet gelijke behandeling op grond van handicap of
chronische ziekte. Artikel 4 van dit voorstel ziet op het maken van onderscheid
bij de arbeid. In artikel 4 van het voorstel wordt het maken van onderscheid
bij de arbeid op grond van handicap of chronische ziekte verboden. Het gaat
daarbij onder meer om onderscheid bij de aanbieding van een betrekking,
de behandeling bij de vervulling van een openstaande betrekking, het aanstellen
tot ambtenaar en het beëindigen van het arbeidsverband van een ambtenaar,
de arbeidsvoorwaarden en bevordering.Vervolgens vroegen de leden van de fractie van de PvdA of de regering
kan motiveren waarom discriminatie wegens een handicap niet en de andere in
artikel 429quater van het Wetboek van Strafrecht genoemde discriminatiegronden
wel aanleiding zijn voor strafbaarstelling. Hiervoor is al aangegeven welke
problemen strafbaarstelling van discriminatie wegens een handicap in het sociaal-economisch
verkeer met zich meebrengt. Dezelfde problemen doen zich in geval van discriminatie
op andere gronden als vermeld in artikel 429quater van het Wetboek van Strafrecht
niet voor.De leden van de PvdA-fractie vroegen tenslotte op welke termijn en op
welke wijze de norm op sociaal-economisch terrein zich zal uitkristalliseren
en of de regering na de inwerkingtreding van de op handen zijnde Wet gelijke
behandeling op grond van handicap of chronische ziekte wel overweegt discriminatie
op grond van handicap op te nemen in de artikelen 137g en/of 429quater
van het Wetboek van Strafrecht. Naar het oordeel van de regering dienen de
normen in het sociaal-economisch verkeer eerst door toepassing van andere
wettelijke instrumenten verder uit te kristalliseren voordat toepassing van
het strafrecht aan de orde kan komen. In de memorie van toelichting bij het
wetsvoorstel is gewezen op andere wettelijke voorzieningen, die bijdragen
aan de bevordering van participatie en zelfstandig functioneren van gehandicapten.
De voorgestelde Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische
ziekte zal periodiek geëvalueerd worden. Indien de evaluatie daartoe
aanleiding geeft zal bezien worden of op dat moment aanvulling van de artikelen
137g en 429quater van het Wetboek van Strafrecht met de grond lichamelijke,
psychische of verstandelijke handicap mogelijk en wenselijk is.De leden van de fractie van de VVD verzochten de regering aan te geven
wanneer zij van plan is het voorstel voor de Wet gelijke behandeling op grond
van handicap of chronische ziekte in te dienen. Het voorstel is bij Koninklijke
boodschap van 18 december 2001 bij Uw kamer ingediend. Op 5 april
2002 heeft de regering uw kamer de nota naar aanleiding van het verslag doen
toekomen (Kamerstukken II 2001/02, 28 169, nr. 5). Het wetsvoorstel
bevat in de artikelen 2 en 3 de algemene normstelling. In de artikelen 4 tot
en met 6 wordt de norm nader geconcretiseerd voor de terreinen arbeid en beroepsonderwijs.
Het wetsvoorstel is bedoeld als aanbouwwet. Dat houdt in dat de reikwijdte
van de wet in de toekomst verbreed kan worden. Uw Kamer is daarover geïnformeerd
met de brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
van 18 december 2001 naar aanleiding van de motie van de heer Passtoors c.s.
(Kamerstukken II 2001/02, 24 170, 70). Hiermee is tevens de vraag van
de leden van de SGP-fractie om inzicht te geven in de vormgeving in dat wetsvoorstel
van de bestrijding van discriminatie in het sociaal-economisch verkeer beantwoord.De leden van fractie van de VVD vroegen of de regering gelijktijdig met
het indienen van het voorstel voor een Wet gelijke behandeling op grond van
handicap of chronische ziekte een wetsvoorstel strekkende tot aanvulling van
artikel 137g en 429quater van het Wetboek van Strafrecht zal indienen. Dat
is niet het geval. Zoals hiervoor naar aanleiding van een vraag van de leden
van de fractie van de PvdA is vermeld, zal ter gelegenheid van de evaluatie
van de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte
bezien worden of de artikelen 137g en 429quater aangevuld dienen te worden.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de CDA-fractie welke termijn
de regering noodzakelijk acht om het niet aanpassen van artikel 429quater
Wetboek van Strafrecht in het licht van de ervaringen die zijn opgedaan met
de recente Wet verbetering poortwachter te evalueren merkt de regering het
volgende op. Ingevolge artikel XIV van de Wet verbetering poortwachter zendt
de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor 1 april 2006 een verslag
over de doeltreffendheid en de effecten van die wet in de praktijk aan de
Staten-Generaal. Daarbij kan ook dit aspect aan de orde komen.De leden van de fractie van D66 vroegen de regering waarom wordt afgezien
van opneming in het Wetboek van Strafrecht van een bepaling die ziet op bestrijding
van discriminatie in het sociaal-economisch verkeer terwijl wordt aangegeven
dat het slechts «vooralsnog» ingewikkeld is een duidelijke begrenzing
te geven van discriminatie op grond van handicap in het sociaal-economisch
verkeer. Voorts vragen deze leden de regering om aan te geven welke inspanningen
worden verricht om die begrenzing tot stand te brengen en alsnog tot een dergelijke
bepaling te komen. Naar aanleiding van vragen van de leden van de PvdA is
nader aangegeven waarom de regering aanvulling van het Wetboek van Strafrecht
op dit moment niet aangewezen acht. Graag verwijs ik daarnaar.Voorts verzochten de leden van de fractie van D66 aan te geven welke adequate
juridische middelen als bedoeld in richtlijn nr. 2000/78/EG van de Raad
van de Europese Unie van 27 november 2000 (PbEG L 303) tot instelling
van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep de regering
voorstelt. De wijze waarop de regering de kaderrichtlijn en de anti-rassendiscriminatierichtlijn
wil implementeren is aangegeven in de notitie omtrent implementatie, die de
Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, mevr. mr. A. E. Verstand-Bogaert,
op 18 december 2001 naar Uw Kamer zond (Kamerstukken II 2001/02, 28 187,
nr. 1). Doel van deze notitie is te komen tot een eenduidige implementatie.
Voor de grond handicap zal implementatie plaatsvinden in het voorstel voor
de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte. In
onderdeel 11 (Sancties) van de notitie worden de in het Nederlandse recht
bestaande sanctiemogelijkheden beschreven.Ook vroegen de leden van de fractie van D66 welk flankerend beleid wordt
gevoerd om discriminatie van gehandicapten tegen te gaan. De regering meent
dat mensen met een handicap op dezelfde wijze moeten kunnen deelnemen aan
de maatschappij en dezelfde kansen moeten hebben als mensen zonder handicap.
De regering draagt daaraan langs twee wegen bij. Er wordt voorwaardenscheppend
en stimulerend beleid gevoerd om noodzakelijke voorzieningen aan gehandicapten
te kunnen aanbieden zodat zij zo zelfstandig mogelijk kunnen functioneren.
Bij wijze van voorbeeld kan worden gewezen op maatregelen gericht op de integratie
van arbeidsgehandicapten en het toekennen van extra financiële middelen
voor het in dienst nemen of opleiden van gehandicapten. In het actieplan «beeldvorming»
dat de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport recent aan Uw
Kamer heeft toegestuurd (Kamerstuk II 2001/02, 28 169, nr. 71) worden
voornemens aangekondigd om barrières die participatie van gehandicapten
in de weg staan te slechten. Daarnaast wordt beleid vorm gegeven dat zich
richt op de individuele bescherming van mensen met een handicap. Dit wetsvoorstel
en het voorstel voor de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische
ziekte vormen daarvan een belangrijk onderdeel.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen aan te geven waarom de
regering gekozen heeft voor het buiten beschouwing laten van artikel 429quater
van het Wetboek van Strafrecht. Het antwoord op deze vraag ligt besloten in
de hiervoor opgenomen beantwoording van vergelijkbare vragen van andere leden.
Met het aldaar gestelde acht de regering ook vergelijkbare vragen
van de leden van de fracties van de ChristenUnie en de SGP beantwoord. De
leden van de ChristenUnie verzochten nog de keuze om de artikelen 137g en
429quater niet aan te vullen met de grond handicap te heroverwegen. Hiervoor
is al aangegeven op welke gronden de regering het voornemen om op dit moment
van aanvulling af te zien handhaaft.4. Handhaving en kostenDe leden van de PvdA-fractie vroegen waarop de regering de verwachting
baseert dat aanvulling van de artikelen 137c tot en met 137f van het Wetboek
van Strafrecht geen significante toename van het aantal aangiften tot gevolg
zal hebben. Deze verwachting is gebaseerd op de ervaring die is opgedaan bij
eerdere aanvulling van de discriminatiegronden in het Wetboek van Strafrecht.
Ook toen was er geen sprake van een plotselinge stijging van het aantal aangiftes.
Het is daarom niet te verwachten dat er bij de toevoeging van de grond «lichamelijke,
psychische of verstandelijke handicap» aan de artikelen 137c tot en
met 137f wel sprake zal zijn van een significante toename. Ook uit de gegevens
van de CG-Raad blijkt niet dat gedragingen, waarop deze strafbepalingen van
toepassing zijn, op grote schaal voorkomen. Vooralsnog zullen dan ook geen
maatregelen worden genomen om de capaciteit van het openbaar ministerie in
dit opzicht uit te breiden.De leden van de PvdA-fractie stelden de vraag of de regering bereid is
het aantal aangiften nauwlettend te volgen en zo nodig op een later tijdstip
maatregelen te nemen. Het Landelijk Expertise Centrum Discriminatie van het
openbaar ministerie volgt het aantal ingeschreven discriminatiezaken. In deze
registratie zullen na de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel ook gevallen
van discriminatie op grond van een handicap worden opgenomen. Op basis van
die gegevens kan worden bezien of er in de toekomst aanleiding is voor aanvullende
maatregelen.De leden van de fractie van de PvdA wezen nog op het advies van de Nederlandse
Vereniging voor Rechtspraak (NVvR). Zij stelden dat de regering het advies
van de NVvR af zou doen als «technisch». Dat is niet het geval.
In de inleiding van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel is ter
zake van de inhoud van het advies van de NVvR vooropgesteld dat de NVvR in
het advies aangeeft zich geheel te kunnen verenigen met het voorstel van wet.
Daarna is aangegeven dat de NVvR in het advies volstaat met een drietal opmerkingen
voornamelijk van technische aard. Deze laatste aanduiding betrof met name
een opmerking in verband met de wijze waarop de aanvulling in de wettekst
in het Wetboek van Strafrecht wordt verwerkt. In hoofdstuk 4 van de memorie
van toelichting en hiervoor is nader ingegaan op de tevens door de NVvR aan
de orde gestelde punten betreffende de handhaving.Met de leden van de fractie van de PvdA is de regering van mening dat
de effectiviteit van dit wetsvoorstel afhankelijk is van de mate waarin de
strafbepalingen gehandhaafd worden.De leden van de fractie van PvdA vroegen hoe de stelling dat hoofdregel
is dat altijd een strafrechtelijke reactie volgt bij de overtreding van discriminatiebepalingen
is te rijmen met de sepotpercentages, die zijn opgenomen in het verslag bij
het wetsvoorstel ter verhoging van de strafmaat bij structurele discriminatie
(Kamerstukken II 2001/02, 27 792, nr. 5). Op overtreding van een
discriminatiebepaling volgt een strafrechtelijke reactie indien de zaak zich
daarvoor technisch leent. Dat wil zeggen dat vereist is dat het strafbare
feit bewezen moet kunnen worden. Wanneer dit niet mogelijk blijkt zal het
openbaar ministerie ervan afzien de zaak voor de rechter te brengen en tot
een sepot moeten besluiten. Overigens is het percentage sepotbeslissingen
voor discriminatiezaken in 2001 gedaald naar 22 procent. In 94 procent van
de discriminatiezaken die het openbaar ministerie in 2001 aanbracht volgde
een veroordeling door de rechter. In 2001 werden in totaal 104
zaken voor de rechter gebracht. 98 zaken eindigden in een veroordeling.De leden van de VVD-fractie verzochten aan te geven hoe het Landelijk
Expertise Centrum Discriminatie (LECD) bij het openbaar ministerie invulling
geeft aan zijn taken. Het LECD levert expertise en fungeert als helpdesk voor
de coördinerende officieren van justitie die bij alle arrondissementen
zijn aangewezen voor discriminatiebestrijding. Het centrum organiseert onder
meer elk half jaar een bijeenkomst waarop een inhoudelijk thema betreffende
de strafrechtelijke bestrijding van discriminatie aan de orde wordt gesteld.
Recent werd een bezoek van vertegenwoordigers van het openbaar ministerie
aan het Landelijk Bureau Racismebestrijding georganiseerd. Het LECD geeft
vier keer per jaar een nieuwsbrief uit, waarin onder meer relevante jurisprudentie
is opgenomen. Deze wordt ook toegankelijk gemaakt door publicatie op het Omtranet,
een toepassing van het internet binnen het OM. In individuele discriminatiezaken
adviseert het LECD de betrokken advocaten-generaal en officieren van justitie.Voorts verzochten de leden van de fractie van de VVD om cijfermatige gegevens
over de strafrechtelijke bestrijding van discriminatie. In 1999 schreef het
openbaar ministerie 193 strafzaken in, in 2000 214 en in 2001 198. Van
de discriminatiefeiten uit 2001 betrof 77% de grond ras, 5% de grond homoseksuele
gerichtheid, 2% de grond godsdienst of levensovertuiging en 1% de grond geslacht.
In 104 discriminatiezaken werd de verdachte gedagvaard. Dit leidde tot 98
veroordelingen.De leden van de fractie van de VVD verzochten aan te geven of de politie
beschikt over een expertisecentrum op het terrein van de bestrijding van discriminatie
en of de regering kan aangeven hoe dat centrum bijdraagt in de strafrechtelijke
aanpak van discriminatie. Binnen de politie bestaat sinds 1 april 2002
het Landelijk Bureau Discriminatiezaken (LBD). Dit bureau is ondergebracht
bij het regionale politiekorps Rotterdam-Rijnmond. Met verschillende relevante
partners op landelijk niveau en met vertegenwoordigers van verschillende politiekorpsen
is contact gelegd. Het bureau participeert in het Nationaal Platform overleg
en samenwerking Racisme- en Discriminatiebestrijding dat door het ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is opgezet.De leden van de fractie van D66 stelden de vraag of discriminatiezaken
op grond van een handicap herkenbaar zullen worden geregistreerd. Het openbaar
ministerie registreert strafzaken in het COMPAS-systeem. Daarbij wordt onder
meer het toepasselijke wetsartikel geregistreerd. Met behulp van de Discriminatie
Registratie Code kan worden vastgesteld hoeveel dossiers ter zake van discriminatie
wegens een handicap zijn ingeschreven. Ook voor het Landelijk Bureau Discriminatiezaken
bij de politie vormt de registratie van discriminatiezaken een speerpunt.Tenslotte vroegen deze leden of de regering voorstander is van regelgeving
zoals deze in Amerika geldt. In dat verband wijzen zij op de Rehabilitation
Act. Ook de Americans with Disabilities Act mag niet ongenoemd blijven. De
regering heeft de Rehabilitation Act en de Americans with disabilities Act
betrokken bij de voorbereiding van het voorstel voor een Wet gelijke behandeling
op grond van handicap of chronische ziekte. Omdat de situatie hier en die
in de Verenigde Staten niet één op één te vertalen
is, is vooral gekeken naar de ervaringen met de Amerikaanse wetgeving en minder
naar het overnemen van de normstelling. Ook voor een eventuele uitbreiding
van het wetsvoorstel gelijke behandeling op grond van handicap of chronische
ziekte zal de Amerikaanse wetgeving een inspiratiebron zijn.De Minister van Justitie,A. H. Korthals 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28221-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl