Wijziging Wetboek van Strafvordering en enkele andere wetten in verband met bevoegdheden tot het vorderen van gegevens; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29441, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

02-03-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29441 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN DEEL1. Inhoud van het wetsvoorstel2. Het rapport van de commissie Mevis en het kabinetsstandpunt3. De in het geding zijnde belangen3.1. Het belang van de opsporing3.2. Het belang van de derde van wie de gegevens gevorderd
worden3.3. Het belang van degene op wie de gegevens betrekking
hebbenToetsing aan artikel 8 EVRMHet DatabeschermingsverdragAnderen dan de verdachte4. De voorgestelde bevoegdheden4.1. De bevoegdheid tot het vorderen van identificerende
gegevens (artikelen 126nc en 126uc)4.2. Bevoegdheid tot het vorderen van ook andere dan identificerende
gegevens (artikelen 126nd en 126ud)4.3. Toekomstige gegevens (artikelen 126ne en 126ue)4.4. Bevoegdheid tot het vorderen van gevoelige gegevens
(artikelen 126nf en 126uf)4.5. Bevoegdheid tot het vorderen van medewerking aan
het ontsleutelen van versleutelde gegevens (artikelen 126nh en 126uh)4.6. Doorzoeking ter vastlegging van gegevens (artikel
125i)5. De verhouding tot andere bevoegdheden5.1. De verhouding tot de bevoegdheden tot inbeslagneming5.2. De verhouding tot de bevoegdheden betreffende het
strafrechtelijk financieel onderzoek5.3. Het wetsvoorstel vorderen gegevens financiële
instellingen5.4. De verhouding tot de bevoegdheden tot het vorderen
van telecommunicatiegegevens en tot het wetsvoorstel vorderen gegevens telecommunicatie6. Adviezen7. Gevolgen voor de praktijkARTIKELSGEWIJSARTIKEL IOnderdeel AOnderdeel BOnderdeel COnderdelen D, E en FOnderdeel GOnderdeel HOnderdelen I en JArtikel 126ncEerste lidTweede lidDerde lidVierde lidVijfde lidZesde lidArtikel 126ndEerste lidTweede tot en met vijfde lidZesde lidZevende lidArtikel 126neEerste lidTweede lidDerde lidArtikel 126nfArtikel 126ngArtikel 126nhOnderdelen K en LOnderdeel MOnderdeel NOnderdeel OOnderdeel POnderdeel QARTIKELEN II EN IIIARTIKELEN IV EN VARTIKEL VIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29441Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 82 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 441Wijziging van het Wetboek van Strafvordering en enkele andere wetten
in verband met de regeling van bevoegdheden tot het vorderen van gegevens
(bevoegdheden vorderen gegevens)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGALGEMEEN DEEL1. Inhoud van het wetsvoorstelHet advies van de Raad van State wordt niet openbaar gemaakt, omdat het
uitsluitend opmerkingen van redactionele aard bevat (artikel 25a, vierde lid,
onderdeel b, van de Wet op de Raad van State).Het wetsvoorstel strekt ertoe dat in het Wetboek van Strafvordering algemene
bevoegdheden tot het vorderen van gegevens worden opgenomen. Gegevens over
personen en hun handelingen kunnen van grote betekenis zijn voor de opsporing
van strafbare feiten. Indien derden – personen, instanties en bedrijven –
beschikken over deze gegevens kan het nodig zijn deze ten behoeve van de opsporing
van strafbare feiten te vergaren.Door het gebruik van informatie- en communicatietechnologie beschikken
derden steeds vaker over gegevens van personen. Het staat derden – voor
zover zij dat zouden willen – niet vrij persoonsgegevens ten behoeve
van de opsporing ter beschikking te stellen. Evenmin staat het de met opsporing
belaste instanties zonder meer vrij persoonsgegevens van derden te vragen.
De regels voor een zorgvuldige omgang met persoonsgegevens zoals neergelegd
in de Wet bescherming persoonsgegevens stellen hieraan namelijk grenzen. In
de afgelopen decennia heeft de juridische bescherming van persoonsgegevens
vorm gekregen. Daarom zijn er – voor die gevallen waarin het nodig is
in het belang van de opsporing de beschikking te krijgen over persoonsgegevens –
strafvorderlijke bevoegdheden nodig. Dergelijke bevoegdheden zijn ook nodig,
om – indien dit nodig is – dwang te kunnen uitoefenen en de verstrekking
van gegevens af te kunnen dwingen. De voorgestelde bevoegdheden sluiten wat
dit betreft aan bij reeds bestaande dwangmiddelen in het Wetboek van Strafvordering,
in het bijzonder bij de bevoegdheden tot inbeslagneming van voorwerpen.Het Wetboek van Strafvordering kent reeds bevoegdheden tot het vorderen
van gegevens van bedrijven in de telecommunicatiesector. Bij de Eerste Kamer
is het wetsvoorstel vorderen gegevens financiële sector in behandeling
(Kamerstukken I 2002/2003, 28 353, nr. 83). Nu worden algemene bevoegdheden
voorgesteld die niet zijn beperkt tot een bepaalde sector.Het betreft bevoegdheden tot het vorderen van zogenaamde identificerende
gegevens, het vorderen van andere dan identificerende gegevens, het vorderen
van gevoelige gegevens en het vorderen van medewerking aan het ontsleutelen
van versleutelde gegevens. Deze bevoegdheden omvatten mede de
thans in artikel 125i neergelegde bevoegdheid van de rechter-commissaris te
bevelen dat gegevens uit een geautomatiseerd werk worden verstrekt. Het wetsvoorstel
is gebaseerd op de voorstellen van de Commissie Strafvorderlijke gegevensvergaring
in de informatiemaatschappij (hierna, naar haar voorzitter, de commissie Mevis)
en op het kabinetsstandpunt over dit rapport.2. Het rapport van de commissie Mevis en het kabinetsstandpuntIn haar rapport concludeerde de commissie Mevis dat een nieuwe regeling
van bevoegdheden tot het vorderen van gegevens in het Wetboek van Strafvordering
nodig is. In het kabinetsstandpunt over dit rapport is deze conclusie overgenomen
(Kamerstukken II 2001/2002, 28 366, nr. 1). De commissie Mevis signaleerde
een aantal knelpunten in de praktijk. Het eerste knelpunt is dat de bevoegdheden
in de huidige wetgeving die kunnen worden aangewend om gegevens te verkrijgen
gefragmenteerd zijn. Op deze bevoegdheden wordt hierna ingegaan in paragraaf 5.
Dit leidt tot onduidelijkheid en tot rechtsonzekerheid, zowel bij de met opsporing
belaste instanties als bij de derde van wie gegevens worden verkregen. Het
tweede knelpunt is dat deze bevoegdheden niet toereikend zijn voor de gevallen
waarin gegevens noodzakelijk zijn voor opsporingsonderzoek. In de praktijk
wordt dan op de derde een beroep gedaan om op vrijwillige basis gegevens te
verstrekken. Daarbij doen zich echter problemen voor. De derde dient in het
kader van de vrijwillige medewerking op grond van artikel 43 van de Wet bescherming
persoonsgegevens een afweging te maken of er een dwingende en gewichtige reden
is die verstrekking van gegevens noodzakelijk maakt. Daartoe is hij echter
vaak niet goed in staat, omdat hij geen kennis draagt van alle achtergronden
van het verzoek. Hij wordt dan belast met een verantwoordelijkheid die eigenlijk
bij de met opsporing belaste instantie behoort te liggen. Daarnaast is de
derde in geval van vrijwillige medewerking aan de gegevensvergaring verantwoordelijk
en aansprakelijk voor de verstrekking van de gegevens. Hij kan zich niet beroepen
op een wettelijke plicht om gegevens te verstrekken waarmee de verantwoordelijkheid
en aansprakelijkheid voor de verstrekking bij de bevoegde opsporingsinstantie
zou komen te liggen. Voor de met opsporing belaste instanties levert de vrijwillige
medewerking het probleem op dat ten behoeve van de afweging die de derde moet
maken soms vertrouwelijke opsporingsinformatie nodig is, die echter niet verstrekt
kan worden. Ook is een probleem dat de met opsporing belaste instanties afhankelijk
zijn van de bereidheid tot medewerking.Teneinde een oplossing te vinden voor deze knelpunten stelde de commissie
Mevis een nieuwe regeling in het Wetboek van Strafvordering voor. Deze regeling
voorziet in precies omschreven bevoegdheden en legt de verantwoordelijkheid
voor de gegevensvergaring bij de met opsporing belaste instanties. Mede naar
aanleiding van de adviezen die zijn uitgebracht over het rapport, zijn in
het kabinetsstandpunt de voorstellen van de commissie Mevis overgenomen, op
enkele onderdelen in een gewijzigde vorm (Kamerstukken II 2001/2002, 28 059,
nrs. 1–3, blz. 4–5). In deze memorie van toelichting is geput
uit de teksten van het rapport van de commissie en uit het kabinetsstandpunt.Het rapport van de commissie Mevis heeft reeds ten grondslag gelegen aan
het al genoemde wetsvoorstel vorderen gegevens financiële sector. Hierop
wordt ingegaan in paragraaf 5.3.3. De in het geding zijnde belangenBij de voorgestelde bevoegdheden zijn drie belangen in het geding: het
belang van de opsporing, het belang van de derde van wie de gegevens gevorderd
worden en het belang van degene op wie de gegevens betrekking
hebben. De regeling van de bevoegdheden moet met elk van deze belangen rekening
houden.3.1. Het belang van de opsporingDe eerste reden waarom de voorgestelde bevoegdheden nodig zijn in het
belang van de opsporing is – zoals in het voorgaande al is aangegeven –
dat gegevens over personen en hun handelingen die bij derden beschikbaar zijn,
van grote betekenis kunnen zijn voor de opsporing van strafbare feiten. In
veel opsporingsonderzoeken spelen dergelijke gegevens een belangrijke rol.
Het kan bijvoorbeeld gaan om gegevens van transportbedrijven, vervoersbedrijven
of winkelbedrijven. Het betreft gegevens die bijdragen aan de vaststelling
van de identiteit, de verblijfplaats, het vermogen of de relatienetwerken
van een persoon, of aan het traceren van geld- of goederenstromen. Het belang
van gegevens voor de opsporing neemt bovendien toe. Door de informatie- en
communicatietechnologie zijn steeds meer gegevens beschikbaar bij instellingen
en bedrijven over de personen die van hen diensten of producten afnemen, of
van wie zij om andere redenen gegevens verwerken. Wanneer deze gegevens kunnen
bijdragen aan de opsporing van strafbare feiten is het voor de instanties
die belast zijn met de opsporing van belang om over deze gegevens de beschikking
te kunnen krijgen.De tweede reden waarom de voorgestelde bevoegdheden nodig zijn is, dat
informatie steeds vaker nog slechts in geautomatiseerde vorm beschikbaar is,
zodat de inbeslagneming van bescheiden in betekenis voor de opsporing afneemt.
Transacties vinden steeds vaker langs elektronische weg plaats en gegevens
worden steeds vaker alleen nog langs geautomatiseerde weg verwerkt en opgeslagen.
Steeds minder vaak zijn gegevens op schrift terug te vinden. Hierdoor is er
in de opsporingspraktijk steeds vaker de noodzaak om de beschikking te kunnen
krijgen over geautomatiseerde gegevens. Weliswaar zou denkbaar zijn ter verkrijging
van geautomatiseerde gegevens, de fysieke drager van geautomatiseerde gegevens
(de computer) in beslag te nemen, maar dit zal vaak disproportioneel zijn,
omdat langs die weg (veel) méér gegevens worden verkregen dan
noodzakelijk is en omdat tevens de beschikking wordt verkregen over de fysieke
drager.De derde reden waarom de bevoegdheden nodig zijn, is dat het privacyrecht
in de vorm van de bescherming van persoonsgegevens sterk is ontwikkeld. Het
persoonsgegeven is gejuridiseerd, zodat verstrekking ten behoeve van de opsporing
niet zondermeer is toegestaan. Normering hiervan is nodig. Gegevensvergaring
ten behoeve van de opsporing is onmisbaar en behoeft, gelet op de voornoemde
ontwikkelingen een eigen zelfstandige regeling, ook nu de reeds bestaande
bevoegdheden niet toereikend zijn, terwijl het verlangen van vrijwillige medewerking
om gegevens te verstrekken eveneens problematisch is. De wet dient een sluitend
stelsel van bevoegdheden te bevatten voor de gegevensvergaring ten behoeve
van opsporingsonderzoek, dat het resultaat is van een redelijke belangenafweging.3.2. Het belang van de derde van wie de gegevens gevorderd
wordenHet belang van de derde van wie de gegevens gevorderd worden, brengt met
zich mee dat de bevoegdheden voldoende afgebakend moeten zijn en dat deze
helderheid moeten verschaffen over de handelingen die van de derde kunnen
worden gevraagd. In paragraaf 3.3. zal op de afbakening van de bevoegdheden
worden ingegaan. Helderheid over de handelingen die van de derde kunnen worden
gevraagd, wordt mede verkregen door die afbakening van de bevoegdheden, Daarnaast
is daarvoor de vordering van belang. De vordering moet schriftelijk gedaan
worden. Deze moet een zo nauwkeurig mogelijke aanduiding bevatten van de persoon
of de personen over wie gegevens gevorderd worden, een zo nauwkeurig
mogelijke aanduiding van de gegevens en de termijn waarbinnen deze verstrekt
moeten worden.Het is voor de derde van belang dat de gevraagde handeling binnen het
bereik ligt van zijn normale activiteiten en geen onevenredige inspanning
vergt. Hiermee is bij de invulling van de bevoegdheden rekening gehouden.
Naarmate een bevoegdheid meer inspanningen vergt van de derde is er een hogere
autoriteit die over de toepassing kan beslissen. Als uitgangspunt van de regeling
geldt dat naarmate de handelingen meer inspanning vergen van de derde van
wie de medewerking wordt gevorderd en verder afliggen van zijn normale activiteiten,
de regeling zwaardere voorwaarden dient te bevatten.Tot slot is voor de derde van belang dat de kosten die verbonden zijn
aan de naleving van een vordering voor vergoeding uit 's Rijks kas in aanmerking
komen. Hierop wordt in paragraaf 7 ingegaan.3.3. Het belang van degene op wie de gegevens betrekking
hebbenHet belang van degene op wie de gegevens betrekking hebben, is gelegen
in het recht op bescherming van zijn persoonlijke levenssfeer en in de zorgvuldige
omgang met gegevens die op hem betrekking hebben. Om dit belang te behartigen
geldt als uitgangspunt van de regeling dat naarmate de categorie gegevens
die gevorderd kan worden omvangrijker is of gevoeliger van aard, er zwaardere
voorwaarden verbonden worden aan de toepassing van de bevoegdheid. Onderscheiden
is in identificerende gegevens, andere dan identificerende gegevens en gevoelige
gegevens. Tevens zijn de bevoegdheden voorzien van waarborgen voor een zorgvuldige
toepassing. Deze waarborgen worden hierna besproken.Indien gegevens over een persoon worden vergaard in het belang van een
opsporingonderzoek, kan het grondrecht op bescherming van de persoonlijke
levenssfeer van de persoon op wie de gegevens betrekking hebben, daarbij in
het geding zijn. . Ingevolge artikel 10 van de Grondwet dient een beperking
van het grondrecht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer een basis
te hebben in een wet in formele zin. Een regeling in het Wetboek van Strafvordering
voldoet aan die eis.Toetsing aan artikel 8 EVRMEen regeling van een bevoegdheid die een inbreuk kan maken op het recht
op bescherming van de persoonlijke levenssfeer dient getoetst te worden aan
artikel 8, tweede lid, van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten
van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). Artikel 8 EVRM bepaalt dat
een beperking van het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer
alleen is toegestaan voor zover daarin «bij de wet is voorzien»
en dit «in een democratische samenleving noodzakelijk is» in het
belang van enkele met name genoemde doelen, waaronder het voorkomen van strafbare
feiten. Onder het doelcriterium «het voorkomen van strafbare feiten»,
is de strafvorderlijke afwikkeling van strafbare feiten, waaronder de opsporing
daarvan, begrepen. Bij de eis dat inmenging in het privacyrecht noodzakelijk
moet zijn in een democratische samenleving geldt een eigen beoordelingsruimte
voor de nationale overheid. Deze moet de afweging maken of regeling van de
bevoegdheden nodig is voor de opsporing van strafbare feiten. Hierbij dient
te worden afgewogen of het individuele belang van de burger bij bescherming
van de persoonlijke levenssfeer in bepaalde gevallen minder zwaar dient te
wegen dan het algemene belang van de opsporing van strafbare feiten. Zoals
in paragraaf 3 aan de orde kwam wordt geoordeeld dat de voorgestelde
regeling – die een inmenging in het privacyrecht kan inhouden –
inderdaad noodzakelijk is in een democratische samenleving. De
bevoegdheden zijn nodig voor de opsporing van strafbare feiten omdat in veel
opsporingsonderzoeken gegevens die bij derden beschikbaar zijn een belangrijke
rol spelen. Deze rol neemt toe, zoals onder 3.1. aan de orde kwam. De ontwikkeling
van het privacyrecht vergt dat een afgewogen regeling tot stand komt.Artikel 8 EVRM en de daarop gebaseerde jurisprudentie stellen ook eisen
aan de kwaliteit van de wettelijke regeling. Deze houden in dat de regeling
voor de burger voldoende toegankelijk en voorzienbaar moet zijn en dat de
regeling waarborgen moet bieden tegen willekeurige inmenging van de overheid
in het persoonlijke leven van de burger en tegen misbruik van bevoegdheid.
Deze eisen brengen met zich mee dat de regeling voldoende precies moet zijn
geformuleerd, zodat de burger vooraf kan weten onder welke omstandigheden
en voorwaarden de bevoegdheid mag worden toegepast. Dit betekent dat de wet
de gevallen en gronden moet omschrijven waarin en waartoe de bevoegdheid kan
worden toegepast en dat de reikwijdte van de bevoegdheid helder is. Ook dient
de wet te voorzien in de aanwijzing van de bevoegde autoriteit en in waarborgen
die de toepassing van de bevoegdheden controleerbaar maken, zoals voorschriften
voor motivering, verbalisering en verslaglegging zijn hiervoor van belang.
Deze eisen wegen zwaarder naarmate een bevoegdheid meer ingrijpend is en heimelijk
kan worden toegepast (EHRM 25 september 2001, P.G. en J.H. vs. het VK).Gelet op deze eisen is in de voorgestelde bevoegdheden telkens de aard
en de omvang van de bevoegdheid omschreven. Onderscheiden is in soorten gegevens
en ook zijn de gevallen omschreven waarin de bevoegdheid kan worden toegepast
en zijn de bevoegde autoriteiten aangewezen. Naarmate de bevoegdheid ingrijpender
is, dient het te gaan om een verdenking van een ernstiger misdrijf en komt
de bevoegdheid toe aan een hogere autoriteit. Daarbij geldt dat voor de meest
ingrijpende bevoegdheden een machtiging van de rechter-commissaris is vereist.
Hetzelfde geldt naarmate de bevoegdheid meer inspanning vraagt van de derde
van wie de medewerking wordt gevorderd. Voor de gevallen waarin de bevoegdheden
tot het vergaren van gegevens worden toegestaan, wordt aangesloten bij de
gevallen die bekend zijn in het Wetboek van Strafvordering. Bij de hierna
afzonderlijk te bespreken bevoegdheden komt dit aan de orde. Met het voorgaande
wordt bereikt dat de regeling voldoende precies is geformuleerd, zodat de
burger vooraf kan weten onder welke omstandigheden en voorwaarden de bevoegdheid
mag worden toegepast. Hiermee wordt voldaan aan de eisen van toegankelijkheid
en voorzienbaarheid.Waarborgen tegen een willekeurige inmenging van de overheid en tegen misbruik
van bevoegdheid zijn gelegen in het vereiste dat een vordering tot het verstrekken
van gegevens altijd schriftelijk moet zijn en dat de vordering een zo nauwkeurig
mogelijke aanduiding moet bevatten van de gegevens die worden gevorderd. Van
de verstrekking van gegevens dient een proces-verbaal te worden opgemaakt.
Hierin dienen de feiten of omstandigheden te worden vermeld waaruit blijkt
dat is voldaan aan het vereiste van een verdenking van een strafbaar feit
van een bepaalde ernst en waarin de reden waarom de gegevens in het belang
van het onderzoek worden gevorderd dient te worden vermeld. Het proces-verbaal
dient, voor zover het voor het onderzoek in de zaak van betekenis is, bij
de processtukken te worden gevoegd. Aan de persoon over wie de gegevens zijn
gevorderd, dient, zodra het belang van het onderzoek het toelaat, mededeling
te worden gedaan over de toepassing van de bevoegdheid. Dit laatste geldt
niet voor de bevoegdheid tot het vorderen van identificerende gegevens, in
verband met het beperkte karakter van deze bevoegdheid. Hiermee wordt aangesloten
bij de systematiek van andere in het Wetboek van Strafvordering opgenomen
opsporingsbevoegdheden. Hiermee is voorzien in waarborgen tegen willekeurige
inmenging van de overheid in het persoonlijke leven van de burger
en tegen misbruik van bevoegdheid. Deze waarborgen bevorderen dat verantwoording
moet en kan worden afgelegd over de toepassing van de bevoegdheden.Het DatabeschermingsverdragDe vergaring van gegevens ten behoeve van de opsporing zal in veel gevallen
leiden tot verwerking van persoonsgegevens op een wijze die onverenigbaar
is met de doeleinden waarvoor de derde deze verwerkt. Artikel 9 van het Databeschermingsverdrag
van de Raad van Europa van 28 juni 1981 (Verdrag tot bescherming van personen
in verband met de geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens, Trb. 1988,
7.) bepaalt evenwel dat verwerking desalniettemin mogelijk is, maar uitsluitend
indien dit bij wet is voorzien en noodzakelijk is in een democratische samenleving
in het belang van het bestrijden van strafbare feiten. Ook uit dit verdrag
vloeit dus de eis voort dat voldaan dient te worden aan het noodzakelijkheidscriterium.
Dit criterium kan op dezelfde wijze worden ingevuld, als het hiervoor besproken
criterium van artikel 8 van het EVRM. Bovendien dient de vergaring van gegevens
rechtmatig te zijn en niet bovenmatig. Voor gegevens die vanwege hun aard
op fundamentele vrijheden of op de persoonlijke levenssfeer inbreuk kunnen
maken – de hierna te bespreken gevoelige gegevens, gelden ingevolge
het verdrag zwaardere eisen: er dient sprake te zijn van een zwaarwegend maatschappelijk
belang. In geval van opsporing van ernstige strafbare feiten is daarvan sprake.Anderen dan de verdachteDe voorgestelde bevoegdheden houden in dat ook omtrent anderen dan de
verdachte gegevens mogen worden vergaard, omdat ook gegevens betreffende andere
personen nodig kunnen zijn in het belang van het opsporingsonderzoek. Het
kan bijvoorbeeld gaan om gegevens van het slachtoffer of gegevens van derden
waarmee de (potentiële) verdachte contacten heeft onderhouden en die
kunnen bijdragen aan een goede afronding van het opsporingsonderzoek. Hiermee
wordt aangesloten bij de bevoegdheden tot observatie, opnemen van vertrouwelijke
communicatie en onderzoek aan telecommunicatie. Ook de bestaande bevoegdheden
tot inbeslagneming en doorzoeking zijn niet beperkt tot de persoon van de
verdachte of tot voorwerpen die van de verdachte zijn. De kring van personen
van wie gegevens gevorderd kunnen worden, wordt afgegrensd door het belang
van het opsporingsonderzoek. Alleen indien gegevens van personen nodig zijn
voor een goede afronding van het opsporingsonderzoek, kunnen deze gegevens
worden vergaard. Bij gegevens van niet-verdachte personen zal hiervan doorgaans
minder snel sprake zijn dan bij gegevens van de verdachte. Het beginsel van
proportionaliteit brengt bovendien met zich mee dat aan de motivering voor
het vorderen van gegevens over personen die geen verdachte zijn hogere eisen
worden gesteld dan aan de motivering voor het vorderen van gegevens over de
verdachte. Het beginsel van proportionaliteit houdt namelijk in dat de eventuele
beperking van de persoonlijke levenssfeer van de persoon over wie gegevens
vergaard worden in verhouding moet staan tot het belang voor het opsporingsonderzoek.
Een beperking van de persoonlijke levenssfeer van de verdachte is eerder gerechtvaardigd
dan een beperking van de persoonlijke levenssfeer van een niet verdachte persoon.
Het voorgaande brengt met zich mee dat de voorgestelde bevoegdheden weliswaar
in beginsel kunnen worden toegepast ter verkrijging van gegevens betreffende
niet verdachte personen, maar dat hierbij grotere terughoudendheid geboden
is. In het proces-verbaal dient hierover verantwoording te worden afgelegd.4. De voorgestelde bevoegdheden4.1. De bevoegdheid tot het vorderen van identificerende
gegevens (artikelen 126nc en 126uc)Voorgesteld wordt in het Wetboek van Strafvordering een bevoegdheid op
te nemen tot het vorderen van identificerende gegevens van een bepaalde persoon.
Onder het begrip gegevens wordt verstaan: informatie die is vastgelegd of
opgeslagen op een gegevensdrager, hetzij op schrift, hetzij in elektronische
vorm. Onder identificerende gegevens worden verstaan: naam, adres, woonplaats,
geboortedatum, geslacht en administratieve kenmerken. Administratieve kenmerken
zijn de kenmerken die de relatie tussen de persoon die onderwerp is van onderzoek
en de derde van wie de gegevens worden gevorderd aanduiden, dan wel de kenmerken
van de diensten die de derde aan de persoon verleent. Het kan bijvoorbeeld
gaan om een klantnummer, een nummer van een polis, een bankrekeningnummer,
of een lidmaatschapsnummer. Aan identificerende gegevens bestaat in veel gevallen
behoefte. Zij vormen de basis van het opsporingsonderzoek, vooral bij de start
daarvan. Met behulp van identificerende gegevens kan de opsporingsambtenaar
vaststellen wie de personen zijn waarop het onderzoek is gericht en kan hij
verbanden leggen tussen situaties en personen.De categorie identificerende gegevens betreft een beperkte categorie gegevens
die op zichzelf slechts in beperkte mate kan raken aan de persoonlijke levenssfeer
en waarvan de vordering niet zeer belastend is voor de derde van wie de gegevens
worden gevorderd. Om die reden wordt voorgesteld dat deze bevoegdheid is toegestaan
voor de opsporing van elk misdrijf, dan wel in geval van verdenking dat in
georganiseerd verband misdrijven worden beraamd of gepleegd die een ernstige
inbreuk op de rechtsorde opleveren. Met deze gevallen wordt aangesloten bij
enkele andere bevoegdheden in het Wetboek van Strafvordering, zoals de stelselmatige
observatie (artikelen 126g en 126o) en het stelselmatig inwinnen van informatie
(artt. 126j en 126r).De bevoegdheid kan worden toegepast door de opsporingsambtenaar. Per politieregio
zullen opsporingsambtenaren worden aangewezen die geautoriseerd zullen zijn
identificerende gegevens te vorderen.De bevoegdheid tot het vorderen van identificerende gegevens kan worden
uitgeoefend jegens degene die daarvoor in aanmerking komt en die anders dan
ten behoeve van persoonlijk gebruik gegevens verwerkt. Dit betekent dat de
bevoegdheid alleen kan worden aangewend jegens degene die vanwege een bepaalde
functie, of beroepsuitoefening gegevens verwerkt. Het gaat hierbij om rechtspersonen
en om natuurlijke personen in de uitoefening van een beroep of bedrijf, zoals
overheidsdiensten, verenigingen, professionele dienstverleners en instellingen
die diensten verlenen op het terrein van cultuur, sport, hobby enzovoort,
al dan niet op commerciële basis. Personen die als cliënt, afnemer
van diensten of anderszins betrokken zijn bij deze instellingen weten of kunnen
weten dat hun gegevens in verband daarmee verwerkt worden. Dergelijke gegevens
liggen buiten de strikt persoonlijke sfeer. Gegevens die worden vastgelegd
voor persoonlijk gebruik vallen hiermee buiten de bevoegdheid. Identificerende
gegevens die worden verwerkt ten behoeve van persoonlijk gebruik kunnen uitsluitend
door de officier van justitie worden gevorderd, zoals hierna aan de orde zal
komen.Met deze beperking van de bevoegdheid tot het vorderen van identificerende
gegevens wordt tegemoet gekomen aan de adviezen die zijn uitgebracht over
het rapport van de commissie Mevis, waarin de vrees tot uitdrukking kwam dat
de bevoegdheid tot het vorderen van identificerende gegevens de opsporingsambtenaar
de bevoegdheid zou geven gegevens te vorderen van iemand die uitsluitend persoonlijke
contacten onderhoudt met de persoon op wie het onderzoek zich richt, hetgeen
als ingrijpend voor de persoonlijke levenssfeer zou kunnen worden
ervaren. De beperking sluit ook aan bij de praktijk: in de praktijk worden
de verzoeken om identificerende gegevens vooral gericht tot bedrijven en andere
instellingen. Deze hebben geen betrekking op uitsluitend persoonlijke contacten.
Het belang voor de opsporingspraktijk bij identificerende gegevens ligt vooral
bij de gegevens bij bedrijven en instellingen. In het artikelsgewijs deel
wordt nader ingegaan op de beperking dat de bevoegdheid tot het vorderen van
identificerende gegevens alleen kan worden uitgeoefend jegens degene die daarvoor
in aanmerking komt.4.2. Bevoegdheid tot het vorderen van ook andere dan identificerende
gegevens (artikelen 126nd en 126ud)Voorgesteld wordt in het Wetboek van Strafvordering een bevoegdheid op
te nemen tot het vorderen van ook andere dan identificerende gegevens, met
uitzondering van gevoelige gegevens. Het gaat bijvoorbeeld om gegevens over
diensten die verleend zijn, zoals de duur, de data, de plaats en de aard van
de dienstverlening en rekening- en betalingsgegevens. Deze gegevens kunnen
van veel belang zijn wanneer het opsporingsonderzoek verder gevorderd is.
Ze zijn van belang om zicht te kunnen verkrijgen op bepaalde gebeurtenissen
en op het gedrag of het patroon van gedragingen van een persoon: zijn reisgedrag,
de plaatsen waar hij verblijft, de duur van zijn verblijf, zijn financiële
transacties, of de lading van voertuigen waarbij hij betrokken is. Deze gegevens
zijn meeromvattend en kunnen meer blootgeven van iemands persoonlijk leven
dan identificerende gegevens. De persoonlijke levenssfeer van de persoon op
wie de gegevens betrekking hebben, kan verdergaand worden beperkt. De bevoegdheid
tot het vorderen van ook andere dan identificerende gegevens dient dan ook
aan zwaardere voorwaarden te worden gebonden. Daarom wordt voorgesteld de
bevoegdheid toe te kennen aan de officier van justitie in geval van verdenking
van een misdrijf als omschreven in artikel 67, eerste lid, Sv, dan wel in
geval van verdenking dat in georganiseerd verband van misdrijven worden beraamd
of gepleegd die een ernstige inbreuk op de rechtsorde opleveren. De bevoegdheid
dient gericht te worden toegepast, op basis van een op feiten of omstandigheden
gegrond vermoeden dat bepaalde gegevens bij de derde beschikbaar zijn. De
gegevens kunnen gevorderd worden van degene van wie redelijkerwijs kan worden
vermoed dat hij toegang heeft tot de gegevens. Een dergelijk vermoeden kan
voortvloeien uit informatie die reeds beschikbaar is in het opsporingsonderzoek,
bijvoorbeeld uit observaties of door toepassing van de bevoegdheid tot het
vorderen van identificerende gegevens. Indien er geen redelijk vermoeden bestaat,
maar er zijn wel aanwijzingen dat de derde toegang zou kunnen hebben tot gegevens
betreffende een bepaalde persoon, kan door toepassing van de bevoegdheid tot
het vorderen van identificerende gegevens daaromtrent zekerheid worden verkregen.
Dit is een functie van de bevoegdheid tot het vorderen van identificerende
gegevens.De bevoegdheid houdt in dat de officier van justitie uitsluitend vooraf
bepaalde gegevens kan vorderen: hij dient vooraf de gegevens zo nauwkeurig
mogelijk te beschrijven. De bevoegdheid staat toe dat gegevens worden gevorderd
omtrent een groep van personen. Wanneer bijvoorbeeld in de bagage van een
vlucht op 10 april van Amsterdam naar Panama een pakket cocaïne is gevonden,
kan de vordering van de passagierslijst van die vlucht eraan bijdragen dat
de persoon die de bagage meebracht, kan worden achterhaald. Een vordering,
niet gericht op een op voorhand bepaalde persoon, is in dit geval gerechtvaardigd
omdat er een aanknopingspunt is voor een opsporingsonderzoek: er is cocaïne
gevonden en dus een vermoeden van een strafbaar feit. In een dergelijk geval
worden terecht gegevens vergaard. Wanneer de vordering niet begrensd is door
een op voorhand bepaalde persoon, dient er een andere begrenzing
te zijn. Deze vloeit voort uit het belang van het onderzoek. Blijvend bij
het voorbeeld is het niet in het belang van het onderzoek alle passagierslijsten
van 10 april te vorderen, maar dient te worden volstaan met de passagierslijsten
naar Panama, of alleen de lijsten van de vluchten die vertrokken tussen bijvoorbeeld
10.00 en 12.00 uur.4.3. Toekomstige gegevens (artikelen 126ne en 126ue)Voorgesteld wordt dat de bevoegdheid tot het vorderen van ook andere dan
identificerende gegevens betrekking kan hebben op zogenaamde toekomstige gegevens.
Dit zijn gegevens die op het moment van de vordering nog niet door de derde
zijn verwerkt. Pas na het tijdstip van de vordering zullen deze gegevens door
de derde worden ontvangen en voor het eerst worden verwerkt. De bevoegdheid
tot het vorderen van toekomstige gegevens heeft in beginsel betrekking op
dezelfde gegevens als de bevoegdheid tot het vorderen van gegevens die reeds
zijn verwerkt (historische gegevens). Het verschil is het moment van de eerste
verwerking van de gegevens in relatie tot het moment van de vordering. De
voorwaarden die zijn verbonden aan de bevoegdheid tot het vorderen van toekomstige
gegevens zijn dezelfde als de voorwaarden die zijn verbonden aan de bevoegdheid
tot het vorderen van historische gegevens. Het doel van de bevoegdheid is
dat deze kan voorkomen dat een vordering tot het verstrekken van gegevens
door de officier van justitie telkens moet worden herhaald, bijvoorbeeld indien
de officier van justitie elke week gegevens wil vorderen over de afgelopen
week. Een dergelijke herhaling zou zowel voor de officier van justitie als
voor de derde meer lasten met zich meebrengen.De bevoegdheid heeft ook tot doel dat gevorderd kan worden dat gegevens
direct na de eerste verwerking van de gegevens door de derde worden verstrekt.
Het kan in het belang van het opsporingsonderzoek zijn dat gegevens direct
worden verstrekt, zodra de derde deze heeft ontvangen. Indien bijvoorbeeld
fraude met een pasje wordt onderzocht, kan het zeer aan de opheldering van
het strafbare feit bijdragen wanneer van de derde kan worden gevorderd direct
melding te doen, wanneer, waar en op welke wijze het pasje wordt gebruikt.Een directe verstrekking door de derde zal in beginsel extra belastend
zijn, omdat de derde zelf moet opletten wanneer hij de gegevens ontvangt en
moet verstrekken. Ook zal een dergelijke verwerking van gegevens door de derde
veelal verder afstaan van het doel waartoe hij de gegevens in het kader van
zijn normale activiteiten verwerkt. Dergelijke inspanningen dienen beperkt
te worden tot de dringend noodzakelijke gevallen. Daarom kan de bevoegdheid
te vorderen dat toekomstige gegevens direct worden verstrekt alleen worden
toegepast indien het onderzoek dit dringend vordert en na machtiging van de
rechter-commissaris. De rechter-commissaris zal bij de afweging of hij tot
machtiging zal overgaan, dienen te toetsen of sprake is van een dringend onderzoeksbelang.
Ook zal hij toetsen of geen onevenredige inspanning wordt gevraagd van de
derde. De concrete omstandigheden van het geval en de gegevens die gevorderd
worden, zullen bepalend zijn voor de vraag welke inspanningen nodig zijn.
Van de derde mogen geen onevenredige inspanningen worden gevraagd; de gevraagde
handelingen dienen binnen het bereik van de normale activiteiten te vallen.De bevoegdheid strekt slechts tot het vorderen van vooraf bepaalde gegevens
die op een later tijdstip toch al zouden worden verwerkt, en niet tot het
vorderen dat bepaalde gegevens worden verwerkt of vergaard die normaliter
niet zouden worden verwerkt. In de formulering van de bevoegdheid is hieraan
mede uitdrukking gegeven doordat in de bepaling over het vorderen van toekomstige
gegevens wordt terugverwezen naar de bevoegdheid tot het vorderen van reeds
opgeslagen of vastgelegde gegevens. Omdat de bevoegdheid slechts strekt tot
het vorderen van vooraf bepaalde gegevens die op een later tijdstip
toch al zouden worden verwerkt brengt de aard van de bevoegdheid tot het vorderen
van toekomstige gegevens met zich mee dat zij vooral van betekenis is indien
de derde van wie de gegevens worden gevorderd deze vanwege zijn reguliere
activiteiten verwerkt. Alleen indien vanwege dergelijke activiteiten gegevens
worden verwerkt, kan immers vermoed worden dat gegevens op een later tijdstip
verwerkt zullen gaan worden. Daarom wordt de bevoegdheid tot het vorderen
van toekomstige gegevens – net als de bevoegdheid tot het vorderen van
identificerende gegevens – beperkt tot de derde die anders dan ten behoeve
van persoonlijk gebruik gegevens verwerken.4.4. Bevoegdheid tot het vorderen van gevoelige gegevens
(artikelen 126nf en 126uf)Voorgesteld wordt in het Wetboek van Strafvordering een bevoegdheid op
te nemen tot het vorderen van gevoelige gegevens. Onder gevoelige gegevens
worden verstaan gegevens, bedoeld in artikel 16 van de Wet bescherming persoonsgegevens:
gegevens over bijvoorbeeld iemands godsdienst, ras, politieke gezindheid,
gezondheid of seksuele leven. Gevoelige gegevens zijn gegevens die vanwege
hun aard een indringende inbreuk kunnen maken op de persoonlijke levenssfeer.
Om die reden dient de bevoegdheid aan zwaardere voorwaarden te zijn gebonden
dan de bevoegdheid tot het vorderen van andere gegevens. Voorgesteld wordt
dat de bevoegdheid kan worden toegepast door de officier van justitie indien
het belang van het onderzoek dit dringend vordert, na machtiging door de rechter-commissaris,
in geval van verdenking van een misdrijf als omschreven in artikel 67, eerste
lid, Sv dat gezien zijn aard of de samenhang met andere door de verdachte
begane misdrijven een ernstige inbreuk op de rechtsorde oplevert, dan wel
in geval van verdenking dat in georganiseerd verband van misdrijven worden
beraamd of gepleegd die een ernstige inbreuk op de rechtsorde opleveren. Deze
voorwaarden komen overeen met de voorwaarden die zijn verbonden aan de bevoegdheid
tot het aftappen van telecommunicatie (artikel 126m) en aan de bevoegdheid
tot het opnemen van gesprekken met een technisch hulpmiddel.De gevoelige gegevens zijn uitgezonderd van de bevoegdheid tot het vorderen
van identificerende gegevens en de bevoegdheid tot het vorderen van andere
dan identificerende gegevens. In de formulering van die bevoegdheden wordt
namelijk bepaald dat de te vorderen gegevens geen betrekking mogen hebben
op iemands godsdienst of levensovertuiging, ras, politieke gezindheid, gezondheid,
seksuele leven of lidmaatschap van een vakvereniging. Dit betekent bijvoorbeeld
dat van een kerkgenootschap, een vakvereniging of een vereniging van personen
die een bepaalde aandoening hebben alleen op basis van de bevoegdheid tot
het vorderen van gevoelige gegevens, gegevens gevorderd kunnen worden. Bij
deze instellingen is namelijk vooraf duidelijk dat het om gevoelige gegevens
gaat. Bij andere instellingen ligt dat anders. Indien de officier van justitie
bijvoorbeeld gegevens vordert betreffende de financiële transacties van
een persoon in een bepaalde periode, dan dient hij de algemene bevoegdheid
toe te passen. Financiële transacties zijn namelijk geen gevoelige gegevens.
Indien tussen deze gegevens, gegevens zitten over giften aan een levensbeschouwelijke
organisatie, kunnen deze gegevens op zichzelf wel beschouwd worden als gevoelige
gegevens, maar deze kunnen dan toch verstrekt worden op grond van de algemene
bevoegdheid. Pas achteraf kan namelijk worden vastgesteld dat tussen de gevraagde
gegevens, gevoelige gegevens zaten. Bij de toepassing van deze opsporingsbevoegdheid
is, net als bij de toepassing van verschillende andere opsporingsbevoegdheden,
vooraf niet geheel te voorzien wat het resultaat zal zijn. Dit maakt de toepassing
van de bevoegdheid niet achteraf onrechtmatig. Het resultaat
kan, indien het relevant is voor het betreffende opsporingsonderzoek, ook
verder worden verwerkt.4.5. Bevoegdheid tot het vorderen van medewerking aan
het ontsleutelen van versleutelde gegevens (artikelen 126nh en 126uh)Indien gegevens die door toepassing van de hiervoor besproken bevoegdheden
worden gevorderd met behulp van codes zijn beveiligd, is het van belang dat
deze beveiliging kan worden doorbroken. In de voorgestelde artikelen is opgenomen
dat in de vordering gegevens te verstrekken tevens de wijze waarop de gegevens
verstrekt worden, dient te worden aangegeven. De vordering impliceert dat
de gegevens ontsleuteld verstrekt dienen te worden. Het is evenwel denkbaar
dat de houder van de gegevens niet zelf over de code beschikt waarmee de gegevens
beveiligd zijn, maar dat deze bij een derde berust.In het Wetboek van Strafvordering is reeds een regeling voor het ontsleutelen
van gegevens opgenomen. Het betreft artikel 125k. In het tweede lid van dit
artikel is de bevoegdheid opgenomen om personen die kennis dragen van de versleuteling
van gegevens te verplichten deze kennis ter beschikking te stellen aan de
met opsporing belaste instanties. Artikel 125k, tweede lid, geeft zowel de
bevoegdheid om de codeersleutel zelf te vorderen als de mogelijkheid om te
vorderen dat de derde meewerkt aan het ontsleutelen van de gegevens. Daarnaast
kan het huidige artikel 125i van het Wetboek van Strafvordering mede worden
gebruikt om van een derde te vorderen opgave te doen van beveiligingscodes
van de verdachte. Dergelijke codes kunnen immers als gegevens zijn opgeslagen
in een geautomatiseerd werk.Voorgesteld wordt in lijn met de regeling van artikel 125k een speciale
bepaling op te nemen ten behoeve van de medewerking aan het ontsleutelen van
gegevens. Deze bepaling houdt in dat de officier van justitie, indien het
belang van het onderzoek dit vordert, bij of terstond na de toepassing van
een bevoegdheid tot het vorderen van gegevens, degene van wie redelijkerwijs
kan worden vermoed dat hij kennis draagt van de wijze van versleuteling van
de gevorderde gegevens, kan bevelen medewerking te verlenen aan het ontsleutelen
van de gegevens. De medewerking kan eruit bestaan dat de versleuteling ongedaan
wordt gemaakt, dan wel dat de kennis die daarvoor nodig is ter beschikking
wordt gesteld. Beveiligingscodes en encryptiesleutels die zijn opgeslagen
of vastgelegd kunnen worden aangemerkt als gegevens die door de officier van
justitie met toepassing van de algemene bevoegdheid tot het vorderen van gegevens
kunnen worden gevorderd. Uitgangspunt dient evenwel te zijn dat dergelijke
codes op grond van de speciale bepaling worden gevorderd.4.6. Doorzoeking ter vastlegging van gegevens (artikel
125i)Voorgesteld wordt in het Wetboek van Strafvordering te bepalen dat de
rechter-commissaris, de officier van justitie en de opsporingsambtenaar, op
gelijke voet met de hen toekomende bevoegdheden tot doorzoeking ter inbeslagneming,
bevoegd zijn tot doorzoeking ter vastlegging van gegevens. Hiermee wordt tot
uitdrukking gebracht dat doorzoeking uitsluitend ter vastlegging van gegevens
is toegestaan. Wanneer een doorzoeking uitsluitend gericht is op het doorzoeken
van computers en het op een drager vastleggen van gegevens, is feitelijk geen
sprake van een doorzoeking ter inbeslagneming.Tijdens een doorzoeking kan onderzoek worden gedaan naar, inzage worden
verkregen in en kopie worden gemaakt van gegevens die, hetzij op papier, hetzij
op enige andere gegevensdrager, daaronder begrepen een geautomatiseerd werk,
zijn opgeslagen.Voor de normering van de doorzoeking ter vastlegging van gegevens wordt
aangesloten bij de normering van de doorzoeking ter inbeslagneming van voorwerpen.
Het onderscheid naar categorieën gegevens (identificerende gegevens,
andere dan identificerende gegevens en gevoelige gegevens) is bij de doorzoeking
moeilijk hanteerbaar omdat de met opsporing belaste instantie bij de doorzoeking
vooraf niet weet wat hij aan zal treffen. Dat is ook nu het geval bij toepassing
van de bevoegdheid tot doorzoeking ter inbeslagneming van een voorwerp. Belangrijk
bij de bevoegdheid tot doorzoeking is, dat deze pas wordt toegepast indien
andere bevoegdheden, zoals het vorderen van gegevens of het vorderen van de
uitlevering van een voorwerp ter inbeslagneming, niet effectief zijn. Indien
lichtere bevoegdheden niet tot resultaat (kunnen) leiden, kan een zwaardere
bevoegdheid worden toegepast. In enkele gevallen kennen de bevoegdheden tot
het vorderen van gegevens voor een bepaalde categorie gegevens zwaardere voorwaarden
dan de bevoegdheden tot doorzoeking. De voorwaarden die zijn verbonden aan
de bevoegdheid van de officier van justitie tot het vorderen van andere dan
identificerende gegevens zijn bijvoorbeeld zwaarder dan de bevoegdheid van
de opsporingsambtenaar tot doorzoeking van een vervoermiddel. Toch behoeft
niet gevreesd te worden dat de opsporingsambtenaar zal overwegen een vervoermiddel
te doorzoeken om de beschikking te krijgen over andere dan identificerende
gegevens, terwijl deze door toepassing van de bevoegdheid tot het vorderen
van andere dan identificerende gegevens door de officier van justitie verkregen
zouden moeten worden. Dit zou misbruik van bevoegdheid opleveren.5. De verhouding tot andere bevoegdheden5.1. De verhouding tot de bevoegdheden tot inbeslagnemingDe bevoegdheden tot inbeslagneming van een voorwerp en tot het vorderen
van de uitlevering van een voorwerp ter inbeslagneming (artikelen 94 tot en
met 105 Sv) stellen de met opsporing belaste instanties in staat gegevens
te vergaren door inbeslagneming van de dragers waarop deze zijn vastgelegd,
zoals: documenten, boeken en ordners. Ook gegevens die langs elektronische
weg zijn vastgelegd, kunnen op grond van deze bevoegdheden worden vergaard,
door de computer, een diskette of een andere gegevensdrager waarop zij zijn
vastgelegd in beslag te nemen. Inbeslagneming van computers of andere gegevensdragers
kan echter al snel disproportioneel zijn, wanneer dit ingrijpende gevolgen
heeft voor de beslagene of wanneer daardoor (veel) meer gegevens worden verkregen
dan met de toepassing van het dwangmiddel is beoogd. De bevoegdheden tot inbeslagneming
van een voorwerp en tot het vorderen van de uitlevering van een voorwerp ter
inbeslagneming bevatten geen basis om van degene bij wie beslag gelegd wordt
te vorderen dat hij een selectie of bewerking van gegevens print of op een
diskette zet. Zij bevatten evenmin een basis om het verstrekken van gegevens
te vorderen. Een gegeven kan namelijk niet beschouwd worden als voorwerp.
Voor het verkrijgen van gegevens is thans een speciale bevoegdheid neergelegd
in het huidige artikel 125i.De voorgestelde bevoegdheden tot het vorderen van gegevens leiden ertoe
dat geen gebruik van de bevoegdheden tot inbeslagneming van een voorwerp en
tot het bevelen van de uitlevering van een voorwerp mag worden gemaakt, indien
met toepassing van de voorgestelde bevoegdheden kan worden volstaan. Indien
het doel is dat gegevens verkregen worden, dient van de voorgestelde bevoegdheden
gebruik te worden gemaakt. Alleen indien er omstandigheden zijn die ertoe
nopen dat de gehele gegevensdrager wordt verkregen, kunnen de inbeslagnemingsbevoegdheden
worden toegepast. Dit kan zich bijvoorbeeld voordoen indien langdurig onderzoek
in omvangrijke dossiers nodig is voordat de gegevens die voor
het opsporingsonderzoek van belang zijn, kunnen worden geselecteerd. Indien
langdurig onderzoek nodig is in geautomatiseerde werken, zal het vaak mogelijk
zijn de relevante bestanden te kopiëren. Indien dit het geval is dient
van inbeslagneming van de geautomatiseerde werken te worden afgezien. Indien
het doel is dat de gegevensdrager, bijvoorbeeld het originele document, wordt
veilig gesteld blijven vanzelfsprekend de inbeslagnemingsbevoegdheden van
toepassing.5.2. De verhouding tot de bevoegdheden betreffende het
strafrechtelijk financieel onderzoekTen behoeve van het strafrechtelijk financieel onderzoek (sfo) is reeds
een bevoegdheid tot vergaring van gegevens opgenomen. Het betreft artikel
126a Sv. Het eerste lid, onder a, geeft de opsporingsambtenaar een algemene
bevoegdheid tot het vergaren van gegevens teneinde inzicht te verkrijgen in
de vermogenspositie van degene tegen wie het onderzoek is gericht. Deze bevoegdheid
betreft ook de vordering inzage te verschaffen. De voorgestelde bevoegdheden
tot het vorderen van identificerende gegevens en andere dan identificerende
gegevens bieden voor het sfo geen nieuwe mogelijkheden, behoudens de mogelijkheid
van artikel 126ne om toekomstige gegevens te vorderen. De bevoegdheid van
artikel 126a, eerste lid, is ten dele ruimer, daar waar zij de opsporingsambtenaar
bevoegd maakt gegevens te vorderen die in de voorstellen van de commissie
alleen door de officier van justitie gevorderd kunnen worden. Ten dele is
zij beperkter, omdat de opsporingsambtenaar altijd optreedt krachtens de door
de rechter-commissaris gegeven machtiging op grond waarvan het sfo is ingesteld.
Ook is zij beperkter vanwege de doelbinding – alleen ter vaststelling
van wederrechtelijk verkregen vermogen kunnen gegevens worden gevorderd –
en vanwege de aard van het onderzoek, waarbij het accent ligt op financieel
boekhoudkundig onderzoek. Artikel 126a, eerste lid, Sv kan daarom niet vervallen.
Wel wordt voorgesteld artikel 126a te beperken in die zin dat gevoelige gegevens
zullen worden uitgezonderd van de reikwijdte van artikel 126a, eerste lid.
Dit betekent dat gevoelige gegevens, ook tijdens een sfo, alleen gevorderd
kunnen worden op basis van het voorgestelde artikel 126nf.5.3. Het wetsvoorstel vorderen gegevens financiële
instellingenMede ter uitvoering van het protocol bij het EU-rechtshulpverdrag (Trb.
2000, 96) is als onderdeel van het Actieplan Terrorismebestrijding en veiligheid
(Kamerstukken II 2001/2002, 27 925, nr. 10, blz. 14) het wetsvoorstel
vorderen gegevens financiële sector ingediend (Kamerstukken I 2002/2003,
28 353, nr. 83). Het wetsvoorstel betreft de regeling in het Wetboek
van Strafvordering van bevoegdheden tot het vorderen van gegevens van instellingen
in de financiële sector. Het betreft bevoegdheden die – behoudens
dat zij uitsluitend toegepast kunnen worden jegens instellingen in de financiële
sector – geheel overeenkomen met de hiervoor besproken bevoegdheden.
Indien de hiervoor besproken bevoegdheden tot stand komen, wordt daarmee de
wetgeving voor de instellingen in de financiële sector overbodig en kan
deze vervallen. Voor de instellingen in de financiële sector heeft dit
geen gevolgen, nu de bevoegdheden voor hen hetzelfde blijven.5.4. De verhouding tot de bevoegdheden tot het vorderen
van telecommunicatiegegevens en tot het wetsvoorstel vorderen gegevens telecommunicatieHet Wetboek van Strafvordering kent reeds bevoegdheden tot het vorderen
van gebruikersgegevens en verkeersgegevens van de aanbieders
van openbare telecommunicatienetwerken en -diensten. Deze bevoegdheden blijven
gehandhaafd. Gegevens die op grond van deze bevoegdheden gevorderd kunnen
worden, kunnen niet door toepassing van de voorgestelde bevoegdheden gevorderd
worden. In het wetsvoorstel is dit bepaald in de artikelen 126ng en 126ug.
In de artikelsgewijze toelichting wordt dit nader toegelicht. Gegevens die
beschikbaar zijn bij de aanbieders van telecommunicatie en die niet gevorderd
kunnen worden op grond van de bevoegdheden tot het vorderen van gebruikersgegevens
en verkeersgegevens, kunnen wel door toepassing van de voorgestelde bevoegdheden
gevorderd worden. Een bijzondere categorie daarbij zijn gegevens betreffende
de inhoud van een e-mail die is opgeslagen bij een internetaanbieder. Voorgesteld
wordt aan deze gegevens dezelfde bescherming te bieden als aan de brief die
is toevertrouwd aan de instelling van vervoer (vergelijk artikel 100 en 101,
tweede lid en 114, tweede lid, Sv). De achtergrond hiervan is dat een brief
of een e-mail die is toevertrouwd aan de dienstverlener die deze bezorgt,
extra wordt beschermd (vergelijk de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel
computercriminaliteit II, Kamerstukken II 1998/99, 26 671, nr. 3, blz.
34). De gegevens betreffende de inhoud van een e-mail die is opgeslagen bij
een internetaanbieder mogen in de voorgestelde bepaling alleen worden gevorderd
voor zover «de gegevens klaarblijkelijk van de verdachte afkomstig zijn,
voor hem bestemd zijn of op hem betrekking hebben, of indien zij klaarblijkelijk
tot het begaan van het strafbare feit hebben gediend, of klaarblijkelijk met
betrekking tot die gegevens het strafbare feit is gepleegd». De officier
van justitie is bevoegd deze gegevens te vorderen, na machtiging van de rechter-commissaris.De nieuwe bevoegdheden zullen niet tot extra investeringen behoeven te
leiden voor de aanbieders van openbare telecommunicatienetwerken en -diensten.In het advies van het Overlegorgaan Post en Telecommunicatie / Deelorgaan
aftappen (OPT / DAF) dat ook in paragraaf 6 aan de orde komt, stellen
de aanbieders van openbare telecommunicatienetwerken en -diensten dat helderheid
nodig is over de verhouding tussen de voorgestelde bevoegdheden en de speciaal
voor de telecommunicatiesector geldende bevoegdheden. Door de artikelen 126ng
en 126ug wordt deze helderheid verkregen. In de telecommunicatiesector bestaat
reeds veel ervaring met vorderingen van opsporingsinstanties van gebruikersgegevens
en verkeersgegevens. Deze gegevens zullen ook na inwerkingtreding van dit
wetsvoorstel blijven plaatsvinden op grond van de speciale bevoegdheden en
op de reeds bekende wijze. Hiermee zijn de voor de opsporing meest belangrijke
gegevens gedekt.De bevoegdheden tot het vorderen van verkeersgegevens en tot het vorderen
van gebruikersgegevens worden aangepast in het wetsvoorstel vorderen gegevens
telecommunicatie (Kamerstukken I 2002/2003, 28 059, nr. 187). In dat
wetsvoorstel worden de categorie verkeersgegevens en de categorie gebruikersgegevens
limitatief omschreven.6. AdviezenOver het rapport van de Commissie Mevis en de daarin opgenomen wetgevingsvoorstellen,
die in het onderhavige wetsvoorstel zijn verwerkt, is advies uitgebracht door
het Korpsbeheerdersberaad en de Raad van Hoofdcommissarissen (KBB/RHC), het
openbaar ministerie (OM), de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR),
het Platform Bijzondere Opsporingsdiensten (PBOD), de Koninklijke Marechaussee
(Kmar), het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP), het Overlegorgaan
Post en Telecommunicatie Deelorgaan aftappen (OPT/DAF), het Verbond van Verzekeraars
(VvV), de Nederlandse Vereniging van Banken (NVvB), De Nederlandsche
Bank (DNB), de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) en de Koninklijke Notariële
Broederorganisatie (KNB).Met deze adviezen is rekening gehouden bij het opstellen van het kabinetsstandpunt
(Kamerstukken II 2001/2002, 28 366, nr. 1, blz. 4 en 5 (Algemene reactie
op het rapport). De adviezen hebben ertoe geleid dat de voorstellen op enkele
onderdelen zijn aangepast, zoals hierna aan de orde komt. De meeste adviezen
delen de conclusie dat het gewenst is te komen tot een stelsel van bevoegdheden
in het Wetboek van Strafvordering. De meeste adviezen bevestigen dat de voorstellen
tegemoet komen aan knelpunten in de praktijk.CBP en NOvA menen dat meer aandacht nodig is voor de belangen van degene
op wie de gegevens betrekking hebben. Zij zien een risico in de drang van
de politie om informatie in te winnen. Ook in de adviezen van de NVvB en het
OPT/DAF wordt hierop gewezen. De vrees werd geuit dat de bevoegdheid tot het
vorderen van identificerende gegevens de opsporingsambtenaar in staat zou
stellen gegevens te vorderen van iemand die uitsluitend persoonlijke contacten
onderhoudt met de persoon op wie het onderzoek zich richt, hetgeen als ingrijpend
voor de persoonlijke levenssfeer zou worden ervaren. Naar aanleiding hiervan
is de bevoegdheid tot het vorderen van identificerende gegevens in die zin
beperkt dat deze alleen kan worden uitgeoefend jegens degene die anders dan
ten behoeve van persoonlijk gebruik gegevens verwerkt (zie hierover paragraaf 4.1).
Mede naar aanleiding van de adviezen zijn tevens de gevallen waarin de bevoegdheid
tot het vorderen van identificerende gegevens kan worden toegepast, beperkt.
De Commissie Mevis stelde voor deze bevoegdheid toe te staan in geval van
verdenking van een strafbaar feit en in geval van verdenking dat in georganiseerd
verband misdrijven worden beraamd of gepleegd die een ernstige inbreuk op
de rechtsorde opleveren. In het kabinetsstandpunt is vermeld dat de beschikbaarheid
van deze bevoegdheid voor elk strafbaar feit gelet op het beginsel van proportionaliteit
te ruim lijkt en dat beperking tot de opsporing van misdrijven beter aansluit
bij de andere bevoegdheden in het Wetboek van Strafvordering.Naast deze beperkingen in de wettelijke regeling zullen ook in de praktijk
maatregelen worden genomen voor een zorgvuldige toepassing van de bevoegdheid
tot het vorderen van identificerende gegevens. Per politieregio zullen opsporingsambtenaren
worden aangewezen die geautoriseerd zullen zijn identificerende gegevens te
vorderen. Veelal zullen dit de medewerkers zijn van de zogenaamde infodesks,waarmee veel regio's ervaring hebben. Ook wordt
de aanbeveling van het College Bescherming Persoonsgegevens gevolgd om in
de Wet politieregisters een verplichting op te nemen tot het houden van een
audit op de gegevensverwerking door de politie. Dit maakt onderdeel uit van
de herziening van de Wet politieregisters (Kamerstukken II 2002/2003, 28 600
IV, nr. 134).De NOvA stelt als beperking voor dat de bevoegdheden alleen betrekking
zouden mogen hebben op gegevens van de verdachte. In het kabinetsstandpunt
is in paragraaf 3.3. ingegaan op het belang dat ook over anderen dan
de verdachte gegevens gevorderd kunnen worden. Ook in paragraaf 3.3.
van deze memorie van toelichting is hierop ingegaan. Betoogd is dat het, gelet
op het belang van de opsporing, niet gewenst is de voorgestelde bevoegdheden
te beperken tot gegevens van de verdachte.De NOvA en de NVvB brengen naar voren dat de bevoegdheid tot het vorderen
van identificerende gegevens beperkt zou moeten worden tot het geval van verdenking
van misdrijven als bedoeld in artikel 67 Sv. Zoals hiervoor al is aangegeven
zijn naar aanleiding van de adviezen de gevallen waarin de bevoegdheid tot
het vorderen van deze gegevens kan worden toegepast, beperkt. De NVvB meent
ook dat de tussenkomst van de officier van justitie nodig is. Op deze elementen
is ingegaan in paragraaf 4.1. Daarbij kwam naar voren dat
de categorie identificerende gegevens een beperkte categorie gegevens betreft
die op zichzelf slechts in beperkte mate kan raken aan de persoonlijke levenssfeer
en waarvan de vordering niet zeer belastend is voor de derde van wie de gegevens
worden gevorderd. Om die reden wordt voorgesteld dat deze bevoegdheid is toegestaan
voor de opsporing van elk misdrijf, dan wel in geval van verdenking dat in
georganiseerd verband misdrijven worden beraamd of gepleegd die een ernstige
inbreuk op de rechtsorde opleveren. Om diezelfde reden kan de bevoegdheid
worden toegepast door de opsporingsambtenaar. Hiermee wordt aangesloten bij
de andere bevoegdheden in het Wetboek van Strafvordering.Het CBP en de NVvB wijzen erop dat de bevoegdheid tot het vorderen dat
toekomstige gegevens direct worden verstrekt veel inspanning zal vergen van
degene van wie de gegevens gevorderd worden en verder afstaat van het doel
waartoe de gegevens oorspronkelijk zijn verwerkt. Op deze aspecten is in paragraaf 4.3.
ingegaan. Een extra waarborg bij deze bevoegdheid is dat een voorafgaande
machtiging van de rechter-commissaris is vereist.De adviezen gingen ook in op een bevoegdheid tot het vorderen dat gegevens
beschikbaar blijven. Deze bevoegdheid is niet in het wetsvoorstel opgenomen.
Dit zal gebeuren in de wetgeving ter implementatie van het Verdrag Crime in
Cyberspace (Trb. 2002. 18).Het CBP en de NOvA bevelen aan, te komen tot een regeling voor het vorderen
van gegevens in de omgeving van de beroepsgeheimhouders. Het kabinet meent
dat aangesloten kan worden bij artikel 96a, derde lid, onder b, van het Wetboek
van Strafvordering. Hiermee wordt erkend dat gegevens die onder het verschoningsrecht
vallen geen onderwerp kunnen zijn van de toepassing van de voorgestelde bevoegdheden.
Dit betekent tevens dat de bevoegdheden niet zodanig mogen worden aangewend
dat deze gegevens langs andere weg verkregen worden. Het is niet nodig hiervoor
in de wet een regeling te treffen. (Zie ook de artikelsgewijze toelichting
op artikel 126nc, derde lid) Het CBP bepleit een opschortend beklagrecht voor
de verstrekker. Ook DNB en de NVvB bepleiten dit. Met deze adviezen kan in
zoverre worden ingestemd dat een beklagrecht een waarborg kan bieden die bijdraagt
aan een verantwoorde toepassing van de bevoegdheden en een zorgvuldige omgang
met de verkregen gegevens. Dit geldt echter ook indien het beklagrecht geen
opschortende werking heeft. De beklagregeling dient mede in te houden dat
van politie en openbaar ministerie gevorderd kan worden dat de verstrekte
gegevens worden vernietigd in de bestanden en de dossiers waarin deze zijn
opgenomen, en dat hiervan proces-verbaal wordt opgemaakt. Zodoende kunnen
ook achteraf de gevolgen van een verstrekking ongedaan worden gemaakt.De adviezen ondersteunen dat de kosten die verbonden zijn aan het voldoen
aan een vordering tot het verstrekken van gegevens, vergoed dienen te worden.Het advies van het OPT/DAF spreekt van een onwenselijke uitbreiding van
opsporingsbevoegdheden in relatie tot de regeling van de huidige bevoegdheden
voor de sector van de telecommunicatieaanbieders. Betreurd wordt dat de duidelijkheid
die het wetsvoorstel vorderen gegevens telecommunicatie schept nu weer teniet
gedaan wordt. Men bepleit een meer op de sector toegesneden regeling van de
algemene bevoegdheid. Naar aanleiding van dit advies is in het kabinetsstandpunt
aangegeven dat de bevoegdheden die thans reeds voor de telecommunicatiesector
gelden, en die in het wetsvoorstel vorderen gegevens telecommunicatie worden
aangepast, gehandhaafd blijven. Wel moet worden voorzien in een regeling die
betrekking heeft op de gegevens die niet begrepen zijn onder de specifieke
telecommunicatiebevoegdheden. Dit is gebeurd in de artikelen
126ng en 126ug en dit is toegelicht in paragraaf 5.4.7. Gevolgen voor de praktijkIn de praktijk bestaat veel onduidelijkheid over de verstrekking en vergaring
van gegevens ten behoeve van de opsporing. De voorgestelde bevoegdheden brengen
voor de derden van wie de medewerking gevorderd wordt en voor de met opsporing
belaste instanties meer duidelijkheid. Gegevensvergaring vindt in de huidige
praktijk voor een deel plaats op vrijwillige basis. Daarbij doet zich als
knelpunt voor dat de derde van wie de gegevens gevraagd worden met inachtneming
van de Wet bescherming persoonsgegevens een eigen afweging moet maken of het
belang van het opsporingsonderzoek zwaar genoeg is om de gevraagde gegevens
te verstrekken. Hij kan aansprakelijk zijn jegens degene op wie de gegevens
betrekking hebben, indien deze door een eventuele onrechtmatige verstrekking
schade ondervindt. Het wetsvoorstel bevat een beter werkbare en beter op de
vergaring en verstrekking van gegevens toegesneden regeling. De verantwoordelijkheid
voor het vergaren van gegevens wordt – anders dan bij het vergaren van
gegevens op vrijwillige basis – eenduidig neergelegd bij de met de opsporing
belaste instanties. In dit opzicht is de regeling van de bevoegdheden in het
wetsvoorstel ontlastend voor de derden van wie gegevens worden verkregen.
Dit geldt ook voor bedrijven die in de praktijk te maken hebben met verzoeken
van opsporingsambtenaren of van de officier van justitie. Voorzover het wetsvoorstel
lasten met zich meebrengt voor bedrijven is het van belang dat de kosten die
aan de nakoming van een vordering kunnen worden toegerekend in de vorm van
extra personeelskosten en extra administratiekosten, voor vergoeding in aanmerking
komen, voor zover deze inzichtelijk gemaakt kunnen worden. Verwezen zij naar
de toelichting op artikel 592, hierna in het artikelsgewijze deel. Mede gelet
op de adviezen die zijn uitgebracht over het rapport van de commissie Mevis,
waarin aandacht werd gevraagd voor de zorgvuldige toepassing van de bevoegdheden,
zal worden gewerkt aan een aanwijzing van het openbaar ministerie waarin instructies
voor de praktijk zullen worden gegeven met het oog op de zorgvuldige toepassing
van de bevoegdheden. De bevoegdheid tot het vorderen van identificerende gegevens
zal uitsluitend worden toegepast door daartoe aangewezen opsporingsambtenaren.
Daarnaast zullen in de aanwijzing modellen van de vorderingen kunnen worden
opgenomen, die voldoen aan de voorschriften die in het wetsvoorstel aan de
vorderingen worden gesteld. In de aanwijzing kunnen ook richtbedragen voor
de vergoeding van kosten worden opgenomen.De regeling van bevoegdheden heeft gevolgen voor de werklast van politie
en openbaar ministerie. De werkzaamheden die in dit kader door politie en
openbaar ministerie moeten worden verricht bestaan uit het opmaken van de
vorderingen en het opmaken van processen verbaal. In de regeling van de bevoegdheden
zijn hiervoor voorschriften gegeven. De vordering dient schriftelijk te zijn
en dient bepaalde informatie te bevatten. Van de vertrekking van gegevens
dient proces-verbaal te worden opgemaakt. Dit proces-verbaal dient eveneens
aan bepaalde eisen te voldoen. Daartegenover staat dat ook nu reeds lasten
verbonden zijn aan het vergaren van gegevens ten behoeve van de opsporing
en dat er een efficiencywinst is voor de opsporing. De regeling van bevoegdheden
brengt, als gezegd, meer duidelijkheid over de verstrekking en vergaring van
gegevens, waar daarover in de huidige praktijk veel onduidelijkheid bestaat.
In het kader van opsporingsonderzoeken zullen met de voorgestelde regeling
gemakkelijker en sneller gegevens worden verkregen. Opsporingsambtenaren kunnen
zelf (zonder tussenkomst van de officier van justitie) direct identificerende
gegevens vorderen.Nu in de huidige praktijk reeds gegevens worden verkregen en vergoedingen
van kosten worden betaald en nu er reeds wetgeving bestaat voor de telecommunicatiesector
en er een wetsvoorstel in behandeling is voor de financiële sector, zijn
de extra kosten die gemoeid zijn met het wetsvoorstel zeer beperkt.ARTIKELSGEWIJSARTIKEL IOnderdeel AHet opschrift van de zevende afdeling van titel IV van het Eerste Boek
wordt gewijzigd. De bepalingen in deze afdeling hebben alleen nog betrekking
op de doorzoeking ter vastlegging van gegevens.Onderdeel BArtikel 125i wordt vervangen. De nieuwe tekst van artikel 125i houdt in
dat aan de rechter-commissaris, de officier van justitie, de hulpofficier
van justitie en de opsporingsambtenaar op gelijke voet als mogelijk is ter
inbeslagneming van voorwerpen, de bevoegdheid toekomt tot het in het belang
van het onderzoek doorzoeken van plaatsen ter vastlegging van gegevens. Het
doorzoeken van een plaats ter vastlegging van gegevens houdt in dat –
met het oog op het ter beschikking krijgen van gegevens die nodig zijn voor
het opsporingsonderzoek – een plaats wordt betreden, teneinde de gegevens
te zoeken en op een gegevensdrager vast te leggen zodat deze ten behoeve van
het opsporingsonderzoek gebruikt kunnen worden.Ook bij de uitoefening van de bestaande bevoegdheden tot doorzoeking ter
inbeslagneming van een voorwerp mogen gegevens worden vastgelegd en meegenomen.
(Kamerstukken II 1989/90, 21 551, nr. 3, blz. 10–13). De voorgestelde
regeling strekt ertoe te bepalen dat doorzoeking mogelijk is uitsluitend ter
vastlegging van gegevens, bijvoorbeeld indien vooraf vaststaat dat inbeslagneming
van voorwerpen niet nodig is, omdat volstaan kan worden met het ter plekke
inzien van de computer en het vervaardigen van kopieën van de gezochte
gegevens door deze op een gegevensdrager vast te leggen. Dit laatste is minder
belastend voor degene die op de plaats van de doorzoeking dagelijks van de
computer gebruik maakt, zeker wanneer de computer deel uitmaakt van een netwerk.
Met de term «vastlegging van gegevens» wordt aangesloten bij de
terminologie die thans reeds wordt gebruikt, onder andere in artikel 125j,
eerste lid, tweede volzin, Sv.De normering van de doorzoeking ter vastlegging van gegevens sluit aan
bij de normering van de doorzoeking ter inbeslagneming van voorwerpen. Verwezen
zij naar paragraaf 5.1.Onderdeel CArtikel 125j Sv gaat over een zogenaamde netwerkzoeking vanaf de plaats
van de doorzoeking in computers elders. De wijziging van het eerste lid strekt
ertoe te verhelderen dat alleen onderzoek mogelijk is naar gegevens die reeds
aanwezig zijn. De doorzoeking en ook de netwerkzoeking dienen gericht te zijn
op reeds opgeslagen of vastgelegde gegevens. De doorzoeking is alleen toegestaan
indien kan worden vermoed dat op de te doorzoeken plaats de gezochte gegevens
aanwezig zijn. Hiermee is niet gezegd dat gegevens die op het moment van de
doorzoeking binnenkomen niet mogen worden vastgelegd. Uitgesloten is echter
dat de doorzoeking of de netwerkzoeking tot doel heeft de vastlegging
van zogenaamde toekomstige gegevens, gegevens die nog binnen moeten komen.De herformulering van het tweede lid, betreft een taalkundige verbetering.Onderdelen D, E en FNu de bepalingen vervallen die betrekking hebben op de bevoegdheid van
de rechter-commissaris de overdracht van gegevens uit een geautomatiseerd
werk te bevelen, dienen de artikelen 125l, 125m en 125n Sv daaraan technisch
te worden aangepast.In het voorgestelde artikel 125l wordt een regeling gegeven voor de doorzoeking
ter vastlegging van gegevens bij de aanbieder van een openbaar telecommunicatienetwerk
of een openbare telecommunicatiedienst. Dit betreft de gegevens in een e-mail
die is opgeslagen bij een internetaanbieder en die niet voor de internetaanbieder
bestemd is of van deze afkomstig is. Het gaat om de e-mails van de abonnees
van de internetaanbieder. De regeling houdt in dat van deze gegevens slechts
kennis kan worden genomen voor zover de gegevens klaarblijkelijk van de verdachte
afkomstig zijn, voor hem bestemd zijn of op hem betrekking hebben, of indien
zij klaarblijkelijk tot het begaan van het strafbare feit hebben gediend,
of klaarblijkelijk met betrekking tot die gegevens het strafbare feit is gepleegd.
De term «klaarblijkelijk» betekent in dit verband dat alleen van
die gegevens kan worden kennisgenomen waarvan van buitenaf, bijvoorbeeld aan
de hand van de adressering of de herkomstgegevens van het bericht, eventueel
mede gelet op andere uit het opsporingsonderzoek bekende gegevens, duidelijk
is dat ze van de verdachte afkomstig zijn, voor hem zijn bestemd enz. De met
opsporing belaste instantie kan bij de doorzoeking bij een internetaanbieder
vooraf inzicht hebben in de gegevens die hij waarschijnlijk aan zal treffen.
Ook is een extra waarborg nodig in de vorm van een voorafgaande machtiging
van de rechter-commissaris. De voorgestelde artikelen 126ng, tweede lid, en
artikel 126ug, tweede lid, geven een regeling voor het vorderen van deze gegevens.
Die artikelen zijn toegelicht in paragraaf 5.4. en in het artikelsgewijs
deel.In het voorgestelde artikel 125m wordt bepaald dat van een vastlegging
van gegevens aan de betrokkenen schriftelijk mededeling wordt gedaan. Aangesloten
is bij de zogenaamde notificatieplicht van artikel 126bb Sv. De mededeling
behoeft geen uitputtende opgave van alle vastgelegde gegevens te bevatten.
Volstaan kan worden met een aanduiding van de aard van de betrokken gegevens.
De mededeling geschiedt door de opsporingsambtenaar dan wel, indien de vastlegging
heeft plaatsgevonden op last van de officier van justitie dan wel de rechter-commissaris,
door deze officier van justitie of rechter-commissaris. (Zie ook Kamerstukken
II, 1998/99, 26 671, nr. 3, blz. 51/53.)Onderdeel GDeze wijziging betreft de bevoegdheid tot het vorderen van gegevens tijden
een strafrechtelijk financieel onderzoek. Deze wijziging is in paragraaf 5.2
toegelicht.Indien de opsporingsambtenaar identificerende gegevens wil vorderen in
een zaak waarin een sfo is ingesteld, heeft hij geen vrije keuze tussen de
voorgestelde bevoegdheid tot het vorderen van identificerende gegevens en
artikel 126a, eerste lid, onder a, Sv. Hij dient laatstgenoemde bevoegdheid
toe te passen. Daar waar een bevoegdheid gegeven is speciaal met het oog op
een bepaald doel kan niet de algemene bevoegdheid worden toegepast.De officier van justitie behoeft voor toepassing van enkele voorgestelde bevoegdheden tot gegevensvergaring de machtiging van de rechter-commissaris.
Ook indien een sfo is ingesteld is deze machtiging van de rechter-commissaris
nodig, telkens wanneer de officier van justitie een dergelijke bevoegdheid
tot het vergaren van gegevens toepast. De sfo-machtiging maakt de machtiging
van de artikelen 126ne, derde lid, 126nf en 126ng niet overbodig.Onderdeel HIn het wetsvoorstel vorderen gegevens financiële sector (Kamerstukken
I 2002–2003, 28 353, nr. 83) wordt in titel IVa van het Eerste
Boek een achtste afdeling ingevoegd. In onderdeel H wordt het opschrift van
deze achtste afdeling gewijzigd. De voorgestelde bepalingen in deze afdeling
betreffen algemene bevoegdheden tot het vorderen van gegevens. Onderdelen I en JDeze onderdelen bevatten de nieuwe bevoegdheden, zoals beschreven in paragraaf 4.
De onderdelen I en J gaan uit van het Wetboek van Strafvordering zoals dit
luidt nadat de wetsvoorstellen vorderen gegevens telecommunicatie (Kamerstukken
I 2002/2003, 28 059, nr. 187) en vorderen gegevens financiële sector
(Kamerstukken I 2002/2003, 28 353, nr. 83) kracht van wet hebben gekregen
en in werking zijn getreden.Artikel 126ncEerste lidDe toepassing van de bevoegdheid is beperkt tot degene die daarvoor redelijkerwijs
in aanmerking komt en die anders dan ten behoeve van persoonlijk gebruik gegevens
verwerkt. Degene «die daarvoor redelijkerwijs in aanmerking komt»
is degene ten aanzien van wie de opsporingsambtenaar aanwijzingen heeft, hoe
licht ook, die erop wijzen dat er een kans is dat deze gegevens heeft van
de persoon die onderwerp is van onderzoek. De opsporingsambtenaar verwacht
bijvoorbeeld dat een postorderbedrijf een klant heeft op een bepaald adres
dat in het onderzoek van belang is. Welk postorderbedrijf het betreft, kan
echter geheel onbekend zijn. De bevoegdheid tot het vorderen van identificerende
gegevens omvat mede dat van de derde gevorderd wordt bekend te maken of hij
over gegevens over de betreffende persoon beschikt.Indien de politie beschikt over een klantnummer op een bepaalde factuur,
kan de politie bij een bedrijf vorderen de gegevens van de desbetreffende
persoon te verstrekken. Een ander voorbeeld is dat de politie weet dat een
verdachte een auto heeft gehuurd bij een autoverhuurbedrijf. De politie kan
dan van dat bedrijf vorderen het kentekennummer van de auto en andere identificerende
gegevens te verstrekken.De bevoegdheid mag dus niet ongericht jegens derden worden toegepast,
maar er behoeft geen redelijk vermoeden te bestaan – op grond van feiten
of omstandigheden – dat de gegevens aanwezig zullen zijn. Indien gezocht
wordt naar de winkel waar een persoon een computer heeft gekocht, of naar
het bedrijf waarbij een auto is gehuurd, dient een beperking van het aantal
te bevragen winkels of bedrijven te worden aangebracht. Veelal zullen er aanwijzingen
zijn op grond waarvan een selectie kan worden gemaakt, bijvoorbeeld alleen
de winkels of bedrijven in de omgeving waar de desbetreffende persoon woont.De formulering «degene die anders dan ten behoeve van persoonlijk
gebruik gegevens verwerkt» houdt in dat de bevoegdheid alleen kan worden
aangewend jegens degene die vanwege een bepaalde functie, of beroepsuitoefening
gegevens verwerkt. Het gaat hierbij – zoals in paragraaf 4.1. al
aan de orde kwam – om rechtspersonen en om natuurlijke personen
in de uitoefening van een beroep of bedrijf, zoals overheidsdiensten, verenigingen,
professionele dienstverleners en instellingen die diensten verlenen op het
terrein van cultuur, sport, hobby enzovoort, al dan niet op commerciële
basis.De bevoegdheid strekt ertoe dat gegevens vergaard kunnen worden die de
opsporingsambtenaar in staat stellen vast te stellen of er een relatie bestaat
tussen de persoon waarop het onderzoek is gericht en de derde, wat de identiteit
is van de persoon waarop het onderzoek is gericht en onder welk nummer of
andere kenmerken de persoon bij de derde bekend is. Het gaat om bestaande,
reeds beschikbare gegevens.Tweede lidOnder identificerende gegevens wordt in dit artikel verstaan: naam, adres,
woonplaats, geboortedatum, geslacht, en de zogenaamde administratieve kenmerken.
Daaronder is begrepen elk nummer of ander kenmerk waaronder de persoon (natuurlijke
persoon of rechtspersoon) bij de derde bekend is. Indien de derde diensten
verleent aan de persoon, kan sprake zijn van een klantnummer, of van een toegangscode
die de klant toegang verschaft tot bepaalde diensten. Bij een verzekeraar
of een bank gaat het om een nummer van een polis of een bankrekeningnummer.
Bij een autoleasebedrijf gaat het om het kentekennummer van de auto. Bij een
vereniging kan het gaan om het lidmaatschapsnummer. Met administratief kenmerk
wordt dus bedoeld het eventuele nummer of de code waaronder een persoon bekend
is, of geregistreerd staat, of met behulp waarvan hij een dienst ontvangt
of toegang heeft tot een dienst, dan wel waarmee een geboden dienst wordt
aangeduid. Naast nummers zijn ook andere aanduidingen mogelijk waarmee een
relatie wordt aangeduid of toegang tot een dienst wordt verkregen. Te denken
valt aan letters en andere tekens, alsmede aan biometrische gegevens. Het
vorderen van laatstgenoemde gegevens vergt geen bijzondere regeling. Een vingerafdruk
of ander lichaamskenmerk dat een persoon toegang heeft tot een bepaalde dienst
of een bepaalde ruimte heeft, net als een persoonsgebonden nummer, verificatie
tot doel. Wanneer de opsporingsambtenaar voldoende heeft aan de gegevens omtrent
naam, adres, woonplaats, geboortedatum en geslacht, dient hij de gegevens
omtrent administratieve kenmerken niet te vorderen.Derde lidEen vordering tot het verstrekken van identificerende gegevens kan niet
kan worden gericht tot de verdachte. Op dit punt wordt aangesloten bij de
bestaande regelingen in het Wetboek van Strafvordering, die als uitgangspunt
kennen dat in beginsel geen actieve medewerking van de verdachte wordt verlangd.
Zo bepaalt artikel 96a, tweede lid, dat aan de verdachte geen bevel tot het
ter inbeslagneming uitleveren van een voorwerp gericht kan worden.Een verschoningsgerechtigde is niet gehouden te voldoen aan een vordering
tot het verstrekken van identificerende gegevens. De regeling van artikel
96a, derde lid, is van overeenkomstige toepassing. Dat artikellid bepaalt
dat verschoningsgerechtigden in bepaalde gevallen niet verplicht zijn aan
een bevel tot uitlevering van een voor inbeslagneming vatbaar voorwerp te
voldoen. Het gaat bij verschoningsgerechtigden om de personen, bedoeld in
de artikelen 217–219 Sv. Dit zijn enerzijds de bloed- en aanverwanten
van de verdachte, dan wel personen die zichzelf of hun bloed- of aanverwanten
door hun medewerking aan het gevaar van een strafrechtelijke vervolging zouden
blootstellen en anderzijds de zogenaamde beroepsmatige geheimhouders: zij
die uit hoofde van hun stand, hun beroep of hun ambt tot geheimhouding verplicht
zijn, zoals de advocaat, de notaris en de arts.Gegevens die onder het verschoningsrecht vallen kunnen geen onderwerp
zijn van de toepassing van de voorgestelde bevoegdheden. Dit betekent tevens
dat de bevoegdheden niet zodanig mogen worden aangewend dat deze gegevens
langs andere weg verkregen worden. In de rechtspraak wordt dit ook aangenomen.
Verwezen zij naar Hoge Raad 1 november 1988, NJ 1989, 349, en Hoge Raad 29
maart 1994, NJ 1994, 552. De ratio van een bepaling als artikel 96a, derde
lid, onder b, verzet zich tegen de mogelijkheid dat de waarborg van deze bepaling
zou worden omzeild door dezelfde gegevens bij een andere derde te vorderen.Indien een beroepsmatige geheimhouder zelf verdachte is in een zaak, kan
dit een rechtvaardiging zijn gegevens te vergaren die in beginsel onder het
verschoningsrecht vallen. Voor de vraag in hoeverre het toegestaan kan zijn
dat over een geheimhouder zelf gegevens worden vergaard, is het arrest van
de Hoge Raad van 29 juni 1993 (NJ 692) van betekenis. Daarin wordt door de
Hoge Raad uitgesproken dat als de geheimhouder zelf verdachte is in een onderzoek,
zijn telefoonaansluiting mag worden afgeluisterd. Analoog hieraan kan worden
gesteld dat indien de geheimhouder verdachte is over de geheimhouder zelf
bij een derde gegevens kunnen worden gevorderd. Daarbij dient aangesloten
te worden bij de in de huidige praktijk gevolgde gedragslijn dat indien het
beroepsgeheim van de advocaat in het geding kan komen, het oordeel wordt ingewonnen
van de deken van de plaatselijke orde van advocaten. Zo kan ook, indien het
gaat om een notaris, de voorzitter van de plaatselijke ring bij de zaak worden
betrokken.Tot slot regelt het derde lid dat de vordering identificerende gegevens
te verstrekken geen betrekking mag hebben op gevoelige gegevens. Onder gevoelige
gegevens worden – voor zover voor de identificerende gegevens van belang –
verstaan gegevens, bedoeld in artikel 16 van de Wet bescherming persoonsgegevens:
gegevens over bijvoorbeeld iemands godsdienst, ras, politieke gezindheid,
gezondheid of seksuele leven. In paragraaf 4.4 is dit toegelicht.Vierde lidDe vordering die aan de derde gericht wordt, moet schriftelijk zijn en
een aantal gegevens vermelden. In de vordering moeten worden vermeld een aanduiding
van de persoon van wie de identificerende gegevens worden gevorderd (onderdeel
a), de identificerende gegevens die worden gevorderd (onderdeel b), de termijn
waarbinnen en de wijze waarop de gegevens dienen te worden verstrekt (onderdeel
c) en de titel van de vordering (onderdeel d). Deze gegevens heeft de derde
minimaal nodig om de vordering uit te kunnen voeren. Onderdeel a strekt ertoe
dat de vordering voor degene van wie de gegevens worden gevorderd aanknopingspunten
bevat voor het zoeken naar de identificerende gegevens. Veelal zal reeds een
van de identificerende gegevens als bedoeld in het tweede lid bekend zijn
en als aanknopingspunt kunnen dienen om ontbrekende gegevens die tot identificatie
kunnen leiden te achterhalen. Ook kunnen andere gegevens bekend zijn, bijvoorbeeld
over een locatie en tijdstip waarop iemand is gesignaleerd of in de buurt
moet zijn geweest bij de derde van wie de gegevens worden gevorderd. Te denken
valt aan een persoon die door een opsporingsambtenaar wordt geobserveerd terwijl
hij geld opneemt. Het moet gaan om voldoende concrete aanknopingspunten over
de persoon. Onderdeel d strekt ertoe dat in de vordering wordt vermeld op
grond van welk wetsartikel de vordering wordt gedaan.Vijfde lidEr kunnen zich situaties voordoen die spoedeisend zijn. Het vijfde lid
bepaalt dat bij dringende noodzaak de vordering mondeling kan worden gedaan.
Deze dient dan binnen drie dagen op schrift te worden gesteld.Zesde lidDit lid geeft voorschriften voor het proces-verbaal. Het is niet per se
nodig dat van elke vordering een proces-verbaal wordt opgemaakt. Denkbaar
is verschillende vorderingen in één proces-verbaal te verantwoorden.
Van belang is dat vermeld wordt in welk onderzoek naar welk strafbaar feit
de bevoegdheid is toegepast. Daartoe dient onderdeel c.Artikel 126ndEerste lidDe bevoegdheid tot het vorderen van ook andere dan identificerende gegevens
kan worden toegepast jegens een derde van wie op grond van feiten of omstandigheden
vermoed wordt dat hij tot de gewenste gegevens toegang heeft. Op dit punt
wordt aangesloten bij de huidige bevoegdheden tot het bevelen dat een voorwerp
ter inbeslagneming wordt uitgeleverd (artikelen 96a en 105 Sv) en tot het
vergaren van gegevens uit een geautomatiseerd werk (artikel 125i Sv), bij
welke bevoegdheden gesproken wordt van «een persoon / hij die redelijkerwijs
moet worden vermoed houder te zijn van..» en «hij van wie redelijkerwijs
kan worden vermoed dat hij toegang heeft tot.».De bevoegdheid omvat de lichtere bevoegdheid tot het vorderen van identificerende
gegevens, bedoeld in artikel 126nc. Deze zijn in artikel 126nd niet uitgesloten.
Indien de officier van justitie zowel identificerende gegevens als «andere
gegevens» wil vorderen is hij dus niet gehouden twee vorderingen te
doen, één op grond van artikel 126nc en één op
grond van artikel 126nd. Hij kan volstaan met de vordering op grond van laatstgenoemd
artikel. Met de woorden «opgeslagen of vastgelegde gegevens» wordt
aangeduid dat het gaat om historische gegevens: gegevens die op het moment
van de vordering al door de derde zijn verwerkt. De term «opgeslagen»
wordt gebruikt voor gegevens in een geautomatiseerd werk, de term vastgelegd
voor gegevens die op ander wijze zijn vastgelegd, bijvoorbeeld op papier of
microfiche.De toepassing van de bevoegdheid dient gericht te zijn op bepaalde gegevens.
Dat wil zeggen dat de officier van justitie moet preciseren welke gegevens
hij vordert. Hij dient bijvoorbeeld te vermelden op welke persoon de gevorderde
gegevens betrekking hebben en op welk aspect van diens handelingen of van
de relatie tussen de persoon en de derde van wie de gegevens worden gevorderd.
Indien de vordering geen betrekking heeft op personen dan wel betrekking heeft
op een onbepaalde groep van personen dient in de vordering op andere wijze
te worden gepreciseerd om welk gegevens het gaat, bijvoorbeeld doordat wordt
vermeld over welke periode de gegevens worden gevorderd. Deze periode dient
zo kort mogelijk te zijn. De bevoegdheid kan worden uitgeoefend in het belang
van het onderzoek: het nemen van strafvorderlijke beslissingen (art. 132a
Sv).De bevoegdheid tot het vorderen van ook andere dan identificerende gegevens
kan in beginsel zien op een onbepaalde groep van personen. Hierbij kan bijvoorbeeld
gedacht worden aan een casus waarin rond een bepaald uur een misdrijf is gepleegd,
bijvoorbeeld een overval op een auto, in de buurt van een benzinestation.
Denkbaar is dat nagevraagd wordt welke gegevens- bijvoorbeeld van de elektronische
betalingen die rond dat uur zijn gedaan – aanwezig zijn over personen
die rond dat uur benzine hebben getankt. Deze gegevens kunnen bijdragen aan
de opheldering van het misdrijf. Van degene van wie de gegevens worden gevorderd
mag geen onevenredige inspanning worden gevergd. De beginselen van proportionaliteit
en subsidiariteit brengen dit met zich mee.Het behoeft bij de bevoegdheid tot het vorderen van ook andere dan identificerende
gegevens niet in alle gevallen te gaan om persoonsgegevens in de zin van de
Wet bescherming persoonsgegevens (WBP). Het kan gaan om bedrijfsgegevens of
om gegevens over voorwerpen of bepaalde feiten of omstandigheden. Indien bijvoorbeeld
het misdrijf van oplichting of bedrog moet worden opgehelderd kan daarvoor
een onderzoek van gegevens nodig zijn, zonder dat deze op voorhand in verband
kunnen worden gebracht met een of meer bepaalde personen. Wel zullen deze
gegevens (uiteindelijk) te herleiden moeten zijn tot personen, maar het is
denkbaar dat op voorhand nog geen persoon is aan te duiden. Om die reden dient
de bevoegdheid tot het vorderen van ook andere dan identificerende gegevens
niet beperkt te worden tot het vorderen van gegevens over een persoon. In
de formulering van de bevoegdheid is mede daarom niet aangesloten bij het
begrip «verantwoordelijke» of «bewerker» in de zin
van de WBP. Overigens zal het in de praktijk vaak wel gaan om een verantwoordelijke
of bewerker in de zin van de WBP. Denkbaar is evenwel dat gegevens worden
gevraagd aan iemand die wel toegang tot de gegevens heeft, maar daarvoor niet
als verantwoordelijke of bewerker geldt. Wel dient het te gaan om iemand die
rechtmatig toegang heeft. De bevoegdheid legitimeert niet tot het verschaffen
van onrechtmatige toegang tot gegevens.Tweede tot en met vijfde lidVoor een toelichting op deze leden kan worden verwezen naar de toelichting
op artikel 126nc, derde tot en met zesde lid.Zesde lidDe vordering van gegevens kan noodzakelijk zijn voor het opsporingsonderzoek
ter zake van minder ernstige strafbare feiten dan aangeduid in het eerste
lid. Om gegevensvergaring in die gevallen niet onmogelijk te maken is het
zesde lid toegevoegd. In beginsel is de bevoegdheid daarvoor echter niet bedoeld
en dient toepassing van het zesde lid tot bijzondere gevallen beperkt te blijven.
Daarom is opgenomen dat alleen met machtiging van de rechter-commissaris voor
lichtere strafbare feiten andere dan identificerende gegevens gevorderd kunnen
worden. Er is op dit punt een overeenkomst met de artikelen 104 en 110 Sv
betreffende de overkoepelende bevoegdheid van de rechter-commissaris tot inbeslagneming
en doorzoeking.Zevende lidDit lid biedt een grondslag voor het bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur stellen van regels over de wijze waarop de gegevens door de officier
van justitie worden gevorderd of de wijze waarop de gegevens door de derde
worden verstrekt. Hierbij kan gedacht worden aan het gebruik van bepaalde
geautomatiseerde systemen met behulp waarvan de vordering of verstrekking
van gegevens plaats kan vinden.Artikel 126neIn artikel 126ne is bepaald dat de vordering van andere dan identificerende
gegevens betrekking kan hebben op toekomstige gegevens. Dat zijn gegevens
die pas na het tijdstip van de vordering worden verwerkt. Deze bevoegdheid
is toegelicht in paragraaf 4.3. De term «verwerkt» heeft
hier dezelfde betekenis als in de Wet bescherming persoonsgegevens, waar de
term niet alleen geautomatiseerde handelingen ten aanzien van gegevens omvat
maar ook iedere menselijke handeling. Onder verwerken is begrepen elke handeling
die, na het ontstaan van een gegeven, met het gegeven wordt verricht,
zoals: ontvangen, opslaan, vastleggen, vernietigen, bewerken, verstrekken.Eerste lidBij toekomstige gegevens gaat het in beginsel om dezelfde gegevens als
bij historische gegevens. In het eerste lid wordt daarom verwezen naar artikel
126nd.In de vordering vermeldt de officier van justitie de termijn waarbinnen
de gegevens moeten worden verstrekt. Het kan gaan om een termijn die langer
is dan de periode gedurende welke de derde de gegevens voor de uitvoering
van de eigen taken zou bewaren. Dit betekent dat van de derde kan worden gevraagd
gegevens die hij normaliter niet zo lang zou bewaren, ten behoeve van het
opsporingsonderzoek te bewaren tot het moment van verstrekking. De derde mag
de gegevens desgewenst ook direct verstrekken. Omdat het gaat om een verdenking
van een misdrijf als omschreven in artikel 67, eerste lid, in een concreet
opsporingsonderzoek is het verantwoord een dergelijke inspanning van een derde
te verlangen. Hierbij weegt mee dat eenzelfde resultaat kan worden bereikt,
wanneer van de derde gevorderd zou worden veelvuldig historische gegevens
over een kortere periode te verstrekken. Voorkomen moet worden dat die weg
zou worden bewandeld, waardoor de derde van wie de gegevens worden gevorderd
zwaarder zou worden belast.Tweede lidOmdat de toepassing van de bevoegdheid zich uitstrekt over een komende
periode, dient erin voorzien te worden dat de toepassing van de bevoegdheid
gestaakt wordt, wanneer in de loop van die periode de omstandigheden veranderen
en niet langer voldaan wordt aan de voorwaarden die aan de toepassing van
de bevoegdheid zijn gesteld. Het Wetboek van Strafvordering kent dergelijke
bepalingen reeds bij bevoegdheden die zich over een komende periode uitstrekken,
vergelijk artikel 126g, zevende lid (observatie).Derde lidAlleen indien het onderzoek dit dringend vordert, kan de officier van
justitie in de vordering bepalen dat de derde de gegevens direct doorgeleidt.
Bovendien behoeft de officier van justitie hiertoe de voorafgaande machtiging
van de rechter-commissaris. Dezelfde voorwaarden gelden voor de vordering
dat de gegevens telkens binnen een bepaalde periode na verwerking worden verstrekt.
Als gevorderd wordt dat telkens een dag na verwerking moet worden verstrekt,
vergt dit namelijk elke dag een inspanning op eigen initiatief van de derde.
Dergelijke inspanningen dienen beperkt te worden tot de dringend noodzakelijke
gevallen. De rechter-commissaris zal bij de afweging of hij tot machtiging
zal overgaan, toetsen of daarvan sprake is.Artikel 126nfDeze bevoegdheid tot het vorderen van gevoelige gegevens is toegelicht
in paragraaf 4.4. De bevoegdheid kan worden toegepast in geval van verdenking
van een misdrijf als omschreven in artikel 67, eerste lid, Sv dat gezien zijn
aard of de samenhang met andere door de verdachte begane misdrijven een ernstige
inbreuk op de rechtsorde oplevert. Hiervan is sprake in geval van bijvoorbeeld
moord, handel in drugs, zedendelicten, mensenhandel, omvangrijke milieudelicten,
wapenhandel of ernstige fraude. Ook minder ernstige misdrijven kunnen een
inbreuk op de rechtsorde opleveren, doordat zij in combinatie met andere misdrijven
worden gepleegd. De concrete feiten en omstandigheden dienen
meegewogen te worden bij de beoordeling of sprake is van een ernstige inbreuk
op de rechtsorde.Artikel 126ngArtikel 126ng betreft de gegevens die beschikbaar zijn bij de aanbieders
van openbare telecommunicatienetwerken en -diensten en die niet begrepen zijn
onder de specifieke telecommunicatiebevoegdheden. Deze wijziging is besproken
in paragraaf 5.4. De specifieke telecommunicatiebevoegdheden zijn neergelegd
in de artikelen 126n en 126na van het Wetboek van Strafvordering. Artikel
126n betreft de zogenaamde verkeersgegevens. Verkeersgegevens zijn gegevens
betreffende de wijze van totstandkoming en afwikkeling van het telecommunicatieverkeer,
zoals de betrokken nummers, de gebruikte apparatuur en het tijdstip van de
aanvang en de duur van het verkeer. Artikel 126na betreft de gegevens over
naam, adres, woonplaats, nummer en soort dienst. Gebruikersgegevens komen
sterk overeen met de identificerende gegevens, maar deze dienen, ook na inwerkingtreding
van het wetsvoorstel, gevorderd te worden op grond van artikel 126na.De artikelen 126n en 126na worden aangepast in het wetsvoorstel vorderen
gegevens telecommunicatie (Kamerstukken I 2002/2003, 28 059, nr. 187).
Daarbij wordt in artikel 126n bepaald dat bij algemene maatregel van bestuur
de gegevens worden aangewezen die begrepen zijn onder de bevoegdheid tot het
vorderen van verkeersgegevens. De gegevens die begrepen zijn onder de bevoegdheid
tot het vorderen van gebruikersgegevens zijn in artikel 126na limitatief opgesomd.Artikel 126ng houdt in dat de gegevens die niet begrepen zijn onder de
artikelen 126n en 126na, gevorderd kunnen worden door de toepassing van de
artikelen 126nc-126ne. De gegevens die wel begrepen zijn onder de artikelen
126n en artikel 126na kunnen uitsluitend gevorderd worden door de toepassing
van die artikelen.Een voorbeeld van een geval waarin gegevens gevorderd kunnen worden door
de toepassing van de artikelen 126nc-126ne is het geval waarin een opsporingsonderzoek
loopt naar fraude met de betalingen van (telefoon)rekeningen. De officier
van justitie zou ten behoeve van dat onderzoek van de aanbieder van telecommunicatie
gegevens over de betaling van rekeningen kunnen vorderen op grond van artikel
126nd.Het tweede lid van artikel 126ng ziet op de gegevens betreffende de inhoud
van een e-mail die is opgeslagen bij een internetaanbieder. De regeling is
toegelicht in paragraaf 5.4. Ook wordt op deze gegevens ingegaan in de
toelichting op onderdelen D, E en F van Artikel I.Artikel 126nhDeze bevoegdheid tot het vorderen van medewerking aan het ontsleutelen
van versleutelde gegevens is toegelicht in paragraaf 4.5.Onderdelen K en LIn deze onderdelen worden de hiervoor besproken bevoegdheden ook opgenomen
in de titel over de bijzondere bevoegdheden tot opsporing voor het onderzoek
naar het beramen of plegen van ernstige misdrijven in georganiseerd verband.Onderdeel MDeze aanpassing van het vijfde lid van artikel 126bb betreft de plicht
van de derde jegens wie een bevoegdheid wordt toegepast, omtrent al hetgeen
hem over de vordering bekend is, geheimhouding in acht te nemen. Onderdeel NIn artikel 552a, eerste lid, is bepaald dat belanghebbenden zich kunnen
beklagen over de toepassing van bepaalde bevoegdheden. In dit lid worden de
nieuwe bevoegdheden toegevoegd, zodat de beklagregeling ook voor deze bevoegdheden
van toepassing is. Beklag is mogelijk tegen de vordering van gegevens en tegen
de kennisneming of het gebruik van gegevens die gevorderd zijn op grond van
de voorgestelde bevoegdheden. Ook is beklag mogelijk tegen de vordering tot
medewerking aan het ontsleutelen van gegevens. Daarnaast wordt de bepaling
aangevuld met de mogelijkheid te vorderen dat de verstrekte gegevens worden
vernietigd. De rechter die op het beklag beslist, dient aan te geven wat het
gevolg is van het gegrond verklaren van het beklag. Ook degene op wie de gegevens
betrekking hebben kan als belanghebbende in de zin van artikel 552a Sv worden
aangemerkt.Onderdeel ONu de bevoegdheid van de rechter-commissaris tot het doen van onderzoek
van gegevens in een geautomatiseerd werk komt te vervallen, kan deze bevoegdheid
in de opsomming van artikel 552o worden geschrapt.Onderdeel PArtikel 552oa, eerste lid, bepaalt dat de officier van justitie limitatief
opgesomde opsporingsbevoegdheden waarvan de toepassing is gebonden aan de
machtiging van de rechter-commissaris, ook ter uitvoering van een verzoek
om rechtshulp kan toepassen. Nu het wetsvoorstel inhoudt dat enkele nieuwe
opsporingsbevoegdheden waarvan de toepassing is gebonden aan de machtiging
van de rechter-commissaris worden opgenomen in het Wetboek van Strafvordering,
dienen deze nieuwe bevoegdheden in het eerste en vierde lid van artikel 552oa
te worden vermeld. Het gaat om de bevoegdheid tot het vorderen van gegevens
ter opsporing van een ander strafbaar feit dan een misdrijf als omschreven
in artikel 67, eerste lid, de bevoegdheid tot het vorderen dat gegevens direct
na verwerking worden verstrekt en de bevoegdheid tot het vorderen van gevoelige
gegevens.Artikel 552oa, tweede lid, bepaalt dat de officier van justitie de opsporingsbevoegdheden
die hij zelfstandig kan toepassen, ook ter uitvoering van een verzoek om rechtshulp
kan toepassen. Deze bevoegdheden zijn niet limitatief opgesomd. Deze bepaling
behoeft daarom geen aanvulling met de nieuw voorgestelde bevoegdheden.Onderdeel QArtikel 592 bevat een regeling voor de vergoeding van kosten in geval
van uitlevering of overbrenging van voorwerpen dan wel in geval van nakoming
van een bevel krachtens artikel 125i. Voorgesteld wordt de verwijzing naar
artikel 125i te laten vervallen en het artikel aan te vullen met de nieuw
voorgestelde bevoegdheden. De kosten van de naleving van een vordering tot
het verstrekken van gegevens komen voor vergoeding in aanmerking. Kosten die
aan de naleving van de vordering kunnen worden toegerekend in de vorm van
extra personeelskosten en extra administratiekosten komen voor vergoeding
in aanmerking, voor zover deze kosten inzichtelijk gemaakt worden. Het gaat
hierbij niet om kosten die in het kader van de reguliere bedrijfsvoering toch
al gemaakt moeten worden. Dat hoeft overigens geenszins te betekenen dat de
kosten van verstrekking altijd gering zullen zijn. In een geval
waarbij een ingewikkelde zoekvraag wordt verlangd, kunnen de kosten van de
naleving van een vordering navenant hoger zijn. Zie paragraaf 7.ARTIKELEN II EN IIIDeze artikelen gaan uit van de Telecommunicatiewet en de Wet op de economische
delicten zoals deze luiden nadat de wetsvoorstellen vorderen gegevens telecommunicatie
(Kamerstukken I 2002/2003, 28 059, nr. 187) en vorderen gegevens financiële
sector (Kamerstukken I 2002/2003, 28 353, nr. 83) kracht van wet hebben
gekregen en in werking zijn getreden.In artikel III wordt voorgesteld in de Telecommunicatiewet een nieuw artikel
op te nemen. Dit artikel 13.2b behelst de plicht voor de aanbieder van een
openbaar telecommunicatienetwerk of een openbare telecommunicatiedienst tot
het voldoen aan een vordering op grond van de artikelen 126nc tot en met 126ni
en 126uc tot en met 126ui van het Wetboek van Strafvordering. De opzet van
hoofdstuk 13 van de Telecommunicatiewet is zodanig dat daarin verplichtingen
zijn opgenomen tot het verlenen van medewerking aan de toepassing van bepaalde
strafvorderlijke bevoegdheden. Het opnemen van deze plicht tot medewerking
heeft ook gevolgen voor de artikelen 13.5 (beveiliging) en 13.6 (vergoeding
van kosten ) van de Telecommunicatiewet en zal ook doorwerken in de uitvoeringsregelgeving.Het nieuwe artikel in hoofdstuk 13 van de Telecommunicatiewet wordt vermeld
in artikel 1, onder 2o , van de Wet op de economische delicten. Daarmee wordt
het niet voldoen aan deze medewerkingsverplichting strafbaar met hechtenis
van ten hoogste zes maanden of geldboete van de vierde categorie.ARTIKELEN IV EN VIn deze artikelen worden het wetsvoorstel computercriminaliteit II (Kamerstukken
II 1998/99, 26 671, nr. 2) en het onderhavige wetsvoorstel op elkaar
afgestemd.Artikel IV past het wetsvoorstel computercriminaliteit II aan. Door deze
aanpassing wordt voorkomen dat enkele artikelen uit het Wetboek van Strafvordering
kort achter elkaar twee maal gewijzigd zouden worden. Het voornemen bestaat
om bij nota van wijziging op het wetsvoorstel computercriminaliteit reeds
de onderdelen A en D van dat wetsvoorstel te laten vervallen en onderdeel
E van dat wetsvoorstel aan te passen. Indien een dergelijke nota van wijziging
wordt ingediend bij de Tweede Kamer, kan artikel IV komen te vervallen.ARTIKEL VIIn dit artikel is bepaald dat de artikelen van de wet in werking treden
op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip, dat voor de verschillende
artikelen of onderdelen daarvan verschillend kan worden vastgesteld. Deze
wijze van inwerkingtreding is gewenst in verband met het afstemmen van de
inwerkingtreding van de wet met de implementatie van de wet in de praktijk.De Minister van Justitie,J. P. H. Donner 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29441-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl