Informatie- en communicatietechnologie (ICT) in het onderwijs; Verslag algemeen overleg op 23 juni 1998
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25733, nr. 21

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

16-09-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25733 nr. 21

01-09-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de minister van Onderwijs, Cultuur en
WetenschappenGedachtewisseling in tweede termijnOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25733Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 55 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 733Informatie- en communicatietechnologie (ICT) in het onderwijsnr. 21VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 1 september 1998De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft op 23 juni 1998 overleg gevoerd met minister Ritzen van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen over het groot project ICT in het onderwijs.Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit.Als voorzitter van de werkgroep die tot taak heeft het groot project ICT
in het onderwijs te begeleiden, gaf mevrouw Van der Hoeven (CDA)
een korte inleiding op dit algemeen overleg. Zij zei dat het erop lijkt dat
de minister met dit project in een «prisoners dilemma» is beland.
Zowel bij de financiering als bij de projectorganisatie doen zich problemen
voor. De Kamer heeft die meermalen nadrukkelijk aan de orde gesteld. De financiering
en dan met name van het vervolgtraject, moet worden geregeld tijdens de formatie,
maar de projectorganisatie had eerder geregeld moeten en kunnen zijn. Het
welslagen van het project is van beide aspecten in gelijke mate afhankelijk.
Er bestaat geen verschil van mening over het feit dat het ICT-project absoluut
noodzakelijk is om het onderwijs via een inhaalslag een behoorlijke startpositie
te geven op het terrein van ICT. Het is echter een groot en risicovol project.
De randvoorwaarden moeten daarom duidelijk zijn en dat is nog altijd niet
het geval.Met het beschikbaar stellen van de benodigde middelen zijn de problemen
van de projectorganisatie nog niet opgelost. De minister wijst er in de stukken
op dat het antwoord op de vele vragen moet worden gevonden in en tijdens dat
proces. Hierdoor verliest de Kamer echter de mogelijkheid om hem en het proces
te controleren. Dat kan echt niet, aldus mevrouw Van der Hoeven.De tweede voortgangsrapportage is niet rooskleurig. Op nagenoeg alle deelterreinen
is vertraging opgelopen. De vragen van de Kamer om verduidelijking van de
projectdoelen, de projectaanpak en de projectorganisatie met de daarbij behorende
verantwoordelijkheden en bevoegdheden, zijn nog niet beantwoord. Nog altijd
is er geen sprake van een goed geoperationaliseerd project. Gerichte sturing
en kostenbeheersing door de minister zijn daardoor nauwelijks mogelijk, waardoor
gerichte parlementaire controle onmogelijk is. Dit is echter niets nieuws;
al tijdens het algemeen overleg op 8 april jl. heeft de Kamer hierop gewezen.De vragen die de Kamer tijdens dat algemeen overleg heeft gesteld over
de relaties tussen ICT in het onderwijs en de vele andere initiatieven tot
onderwijsvernieuwing in de betreffende sectoren, zijn niet beantwoord. Deze
vragen hadden onder meer betrekking op de klassenverkleining en vernieuwing
van de lerarenopleiding. De verdere financiering van deze projecten wordt
door de minister geheel en al van de formatie afhankelijk gemaakt. Hij is
feitelijk aan zet, maar neemt geen initiatief om de onzekerheid over de financiering
van het vervolgtraject op te heffen.De commissie heeft de toegezegde accountantsrapportage en de externe gevalideerde
actualisatie van de financiële consequenties van ICT in het onderwijs
niet ontvangen. Zij heeft die rapporten nodig, omdat die het antwoord moet
geven op vragen over de financiële ramingen en de projectorganisatie.
Ook dit is niet nieuw. In maart 1998 berichtte de minister dat een deel van
de informatie waarover de accountantsdienst een oordeel moest afgeven, niet
beschikbaar was. Bij de stukken over de voortgang van het project in april
1998 ontbrak het accountantsrapport, omdat niet alle relevante informatie
beschikbaar was. Bij brief van 6 april jl. meldde de minister dat hij voornemens
is een externe auditor in te schakelen om de meerjarige ramingen te onderzoeken;
de resultaten zouden in mei bekend worden gemaakt. Op dit moment is echter
nog steeds niet bekend hoe de ramingen zijn onderbouwd. De Kamer heeft dringend
behoefte aan een overzicht op macroniveau en de vertaling daarvan op het niveau
van de scholen en waar nodig op het niveau van de leerlingen.De Kamer heeft het project ICT in het onderwijs niet voor niets tot groot
project verklaard. Het project is uitermate belangrijk, maar ook risicovol
en het is dus logisch dat de Kamer de vinger aan de pols wil houden. De vraag
is of de werkwijze van de minister tot op dit moment wel beantwoordt aan de
regels van de procedure voor grote projecten.Al deze zaken zijn in eerdere algemene overleggen aan de orde geweest.
De informatie die de minister verschaft, is onvoldoende. De Kamer kan daardoor
haar verantwoordelijkheid niet waarmaken. Er is een schriftelijke vragenronde
geweest over de tweede voortgangsrapportage waarin veel vragen zijn gesteld,
maar het antwoord daarop roept alleen maar meer vragen op. Mevrouw Van der
Hoeven drong erop aan dat de minister nu een helder antwoord geeft. De Kamer
hecht veel waarde aan het project, maar zij is van mening dat alleen meer
geld ter beschikking stellen niet voldoende is. De Kamer zal de inzet van
die middelen toetsen aan de voorwaarden die zij eerder heeft geëxpliciteerd.De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen noemde
het project ICT in het onderwijs een spannend project. Hij riep in herinnering
hoe het is gestart en welke afspraken er met de Kamer zijn gemaakt. Die afspraken
zijn voor het merendeel gehonoreerd. Hij betreurde het dat een aantal afspraken
niet is nagekomen en meende dat dit vooral is veroorzaakt door zijn eigen
optimisme over de uitvoering ervan. Daarom waarschuwde hij voor een te groot
optimisme over de oplossing van de problemen die mevrouw Van der Hoeven nu
aan de orde heeft gesteld.De term grote projecten is vooral verbonden aan projecten in het kader
van verkeer en waterstaat. Het ICT-project is echter veel complexer dan bijvoorbeeld
de Betuwelijn, want er is een groot verschil tussen het investeren in harde
en in zachte infrastructuur. Het ICT-project raakt zo'n drieëneenhalf
miljoen leerlingen en 350 000 personeelsleden. Dit draagt ertoe bij dat
de toepassing van de regels van de procedure voor een groot project in dit
geval veel ingewikkelder is.In de begroting voor 1997 is tot algemene tevredenheid ruimte vrijgemaakt
voor een eerste tranche ICT. Ook toen was de vraag al aan de orde wat daarmee
zou kunnen worden gedaan. Het kabinet heeft toen een duidelijke, maar lastige
afspraak gemaakt die nu in de formatie weer opspeelt: het heeft
zich akkoord verklaard met een eerste tranche van een traject waarvoor de
overige middelen nog niet beschikbaar waren.Die eerste tranche is gebaseerd op een hoofdlijn die de Kamer breed heeft
onderschreven bij de bespreking van het actieplan investeren in voorsprong
waarin wordt gekozen voor een integrale benadering. De ICT-impuls vraagt om
een cultuurverandering die niet met kleine stapjes kan worden bereikt. Met
de huidige norm van 40 leerlingen per computer bevindt Nederland zich op het
niveau van Griekenland en Portugal. Om echt iets te kunnen bereiken en de
doelstelling «leren door middel van ICT» te kunnen waarmaken,
is een brede aanpak vereist. Die doelstelling is in de eerste fase enthousiast
ontvangen, maar de keuze om de norm terug te brengen tot 1:10 vraagt om een
gerichte aanpak. De minister herinnerde eraan dat hij al eerder heeft gezegd
dat dit een ingewikkeld project is, omdat het leerproces ingrijpend moet veranderen.
Daarom is gekozen voor een benadering van onderop. De scholen worden uitgedaagd
plannen te maken waarin zij zich verplichten het project te volgen en de omslag
in het leerproces te maken. Pas dan kunnen zij in tranches over de financiële
middelen beschikken. Dit brengt wel het risico met zich mee dat voorhoedescholen
zich enigszins profileren ten opzichte van de andere scholen, maar de uitstraling
van de eerste zal weer tot voordeel strekken van de laatste.De projectorganisatie is uit de grond gestampt, waarbij gebruik kon worden
gemaakt van de deskundigheid van het Betuwelijnproject, omdat de directeur
van projectorganisatie eerder het Betuwelijnproject heeft begeleid. Alle elementen
van het proces zijn onderworpen aan de normale controle. De minister wilde
niet verhelen dat de projectorganisatie niet altijd optimaal heeft gefunctioneerd.
Omdat de organisatie van een dergelijk project helaas niet als een «turn
keypakket» te koop is, moest het zelf worden ontwikkeld.Uit de tweede voortgangsrapportage kan worden afgeleid dat de grootste
vertraging is ontstaan door de Europese aanbesteding. Verder heeft het interdepartementaal
overleg tijd gevraagd. Het ministerie van Financiën vroeg voortdurend
om lange termijn perspectieven, terwijl het ministerie van Economische Zaken
keer op keer wees op de eisen van het mededingingsbeleid.De minister herinnerde eraan dat hij tijdens het vorige overleg minder
optimistisch was over de doelen van het project dan mevrouw Van der Hoeven
nu aangeeft. Aan de uitwerking van die doelen is veel tijd en aandacht besteed.
Als de Kamer ze nog verder uitgewerkt wil zien, moet zij aangeven wat zij
bedoelt en welke criteria zij wil hanteren. De doelen zijn nu vooral geformuleerd
in termen van identificeerbare aspecten als bijscholing, software, hardware
en vernieuwingsprocessen en niet in de zin van leerprocessen of de verandering
van leermethodologie, omdat die moeilijk kunnen worden gemeten.Hij betuigde zijn spijt over het feit dat het rapport van de accountantsdienst
nog niet beschikbaar is. In overleg met het ministerie van Economische Zaken
is ervoor gekozen een externe auditor in te zetten. De werkzaamheden van die
externe auditor vragen natuurlijk de nodige tijd. Met het uitbrengen van een
accountantsrapport wordt gewacht op de uitkomsten van de externe audit. Het
meetmoment is verschoven, omdat zou worden gesproken over het bijgestelde
plaatje, niet over het oorspronkelijke plaatje.De heer Rijpstra (VVD) zei dat de minister terecht spreekt
over een bijgesteld plaatje. Het lijkt echter niet meer dan logisch dat de
accountantsdienst in maart al een begin had gemaakt met de rapportage over
het oorspronkelijke plaatje. Kost de bijstelling van die cijfers zoveel tijd? De minister antwoordde dat de accountantsdienst het proces
niet dagelijks volgt. De accountantsdienst wordt op een bepaald moment gevraagd
een oordeel te geven. De laatste situatie is aan de dienst voorgelegd, maar
is gecompliceerd door het aantrekken van de externe audit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Van der Hoeven (CDA) beaamde dat het ICT-project een
bijzonder groot project is, maar vond het flauwekul dat de procedure voor
grote projecten alleen zou zijn bedoeld voor harde infrastructuur. Vandaag
wordt gesproken over de eerste tranche en de projectorganisatie van die eerste
tranche. Vooral het laatste element roept veel vragen op. Zolang de Kamer
niet kan beschikken over de toegezegde financiële onderbouwing, kan zij
haar controletaak niet naar behoren uitoefenen.De vraag is verder hoe de minister zelf toetst hoe de realisatie van het
project verloopt, zolang de doelen alleen in algemene termen zijn gedefinieerd.
Het is zijn project en hij moet toch op een gegeven ogenblik kunnen aangeven
wat de doelen zijn en op welke manier zij geoperationaliseerd moeten worden.Overigens heeft de Kamer gevraagd om onderbouwde ramingen van de eerste
investeringen op macroniveau, onderbouwde ramingen van de eerste investeringen
op microniveau en onderbouwde ramingen van de doorwerking van de investeringen
uit de eerste stap op macro- en op microniveau. Al deze gegevens ontbreken
tot nu toe. Verder heeft zij behoefte aan onderbouwde ramingen van de kosten
van de volgende fase, uitgaande van geoperationaliseerde einddoelen voor het
project, onderbouwde ramingen van de doorwerking van de investeringen uit
de vervolgstappen en de structurele kosten waarmee de scholen worden geconfronteerd.
Deze gegevens heeft de Kamer nodig om op een bepaald ogenblik een oordeel
te kunnen geven over dit project en over de vraag of de gewenste doelen zijn
bereikt. Verder moet zij kunnen beoordelen of de ondernomen activiteiten verantwoord
zijn. Zij lichtte haar standpunt toe aan de hand van een voorbeeld. De minister
spreekt over een bedrag van f.330 per leerling dat aan de scholen zal worden
overgemaakt om in de kosten van een x-aantal zaken te voldoen. Uit de stukken
blijkt niet of dit bedrag gebaseerd is op reële kosten, zodat de scholen
er mee uit de voeten kunnen. Er wordt niet ingegaan op de kosten van een computer
of een netwerk of een bedrag voor afschrijving.Een tweede voorbeeld is het gebrek aan inzicht in de activiteiten voor
Edunet dat per 1 oktober a.s. moet kunnen draaien. Uit het antwoord op de
Kamervragen blijkt dat nog lang niet alle aanbestedingen tot een gunning hebben
geleid; er is slechts een principebeslissing genomen over Edunet en de lokale
netwerken in de scholen. Verder wordt gemeld dat het contract met Enertel
voor het landelijk netwerk nog niet is afgesloten. Is het dan realistisch
te verwachten dat de scholen op 1 oktober over dit systeem kunnen beschikken?
Zo zijn er nog meer voorbeelden te noemen waaruit duidelijk blijkt dat de
Kamer geen oordeel kan vellen over dit project en er geen controle op kan
uitoefenen. En dat is eenvoudigweg wat zij wil.Uit het antwoord van de minister blijkt dat de computers die worden geleverd
door de Stichting computerbemiddeling onderwijs niet milleniumproof zijn.
Dit zal een extra kostenpost met zich brengen. Hoe groot is dit probleem?Mevrouw Barth (PvdA) zei dat zij graag inzicht zou krijgen
in het beeld dat de minister heeft van de ontwikkeling van ICT op het mesoniveau,
omdat in de stukken een gewenst scenario per onderwijssector ontbreekt. De
Kamer moet niet alleen in staat zijn de discussie aan te gaan over financiële
aspecten, maar ook over de onderwijsinhoudelijke en politieke doelstellingen
die de regering voor ogen staan. De minister gaat uit van een gemiddelde van
een computer op tien leerlingen. Verder gaat hij ervan uit dat een leerling
gemiddeld 20% van de lestijd achter een computer doorbrengt. Kennelijk betreft
dit de hele onderwijssector wat zou betekenen dat dit ook geldt voor een kleuter
van vier jaar. Dit ging haar niet alleen te ver, zij vond dit ongewenst.Zij drong erop aan dat wordt ingegaan op de huidige stand van zaken, op
de vraag wat scholen thans tot hun beschikking hebben en wat zij nu al doen
zonder dat dit project tot volle wasdom is gekomen. Daarnaast vroeg zij de
minister aan te geven welke onderwijskundige doelen hem voor ogen staan. De
Kamer kan dan beter toetsen of de weg die de minister wil volgen wel de juiste
is.De minister heeft op basis van de ervaringen in Scandinavische landen
gekozen voor een benadering van onderop. Hij lijkt echter door te slaan naar
de andere kant, want op dit moment ligt er wel heel veel bij de scholen. Het
is vanzelfsprekend dat de scholen bij de opzet worden betrokken, maar het
is de vraag of zij dit allemaal wel kunnen trekken. Nu de Europese aanbesteding
is mislukt, moeten zij zelf onderhandelen over de apparatuur. Hoe verloopt
dit proces? Wat gebeurt er als de scholen bijvoorbeeld hun budget niet rond
krijgen? Mevrouw Barth vond het antwoord op de schriftelijke vraag over dit
onderwerp niet erg bevredigend. Het project ICT kan alleen als geslaagd worden
beschouwd als alle, dus ook de minder gemotiveerde scholen, meedoen. Hoe kan
dat worden bereikt? De minister vertrouwt op de uitstraling van de voorhoedescholen,
maar er is heel wat nodig om alle hoeken en gaten van het onderwijs te bereiken.
Hoe kan worden voorkomen dat er concurrentie ontstaat tussen de gemotiveerde
scholen die zich profileren als een school met veel computers en mogelijkheden
en de overige scholen? Er mogen niet zulke grote verschillen tussen de scholen
ontstaan dat kinderen min of meer toevallig, of, erger nog, op basis van sociaal-economische
overwegingen zullen profiteren van dit beleid.Het grootste zorgenkind is het basisonderwijs. De animo om voorhoedeschool
te worden, is hier relatief het kleinst, terwijl dit veruit de grootste en
ook de duurste groep is. Bovendien heeft ICT in het basisonderwijs alleen
zin als de meest vergaande vorm van ICT wordt bereikt, namelijk «het
leren door middel van». Het «leren over» en het «leren
met behulp van» ICT gebeurt per definitie pas als kinderen een stuk
ouder zijn. Daarom moet er in het basisonderwijs een enorme cultuuromslag
worden gemaakt. ICT zou een belangrijke rol kunnen spelen bij bijvoorbeeld
de opvang van Weer-samen-naar-schoolleerlingen of kleuters met achterstand,
maar dat kan alleen als het heel diep doordringt in het onderwijsproces. Kan
de minister aangeven hoe hij denkt dit te bereiken?De software is een van de achilleshielen van het project. De educatieve
uitgeverijen schijnen weinig behoefte hebben aan ontwikkelingssubsidies en
willen liever dat de koopkracht van de scholen wordt vergroot. Een nogal logische
wens van deze commerciële bedrijven, want dan is meteen duidelijk welke
koopkracht van de scholen zij kunnen opsnoepen. Bij een toename van de koopkracht
van de scholen zullen de prijzen van software stijgen. Dat kan toch niet de
bedoeling zijn? Hoe kunnen de uitgeverijen worden gestimuleerd tot een aantrekkelijk
prijzenbeleid? Is het mogelijk de concurrentie te vergroten door bijvoorbeeld
gebruik te maken van andere softwarehouses? Is het mogelijk de software die
leerkrachten zelf ontwikkelen, te voorzien van een keurmerk waaruit blijkt
dat het past bij de kerndoelen voor ICT?Een andere achilleshiel is de nascholing. De minister is zich daar zeer
van bewust, maar komt toch niet tot het besluit om de nascholing verplicht
op te leggen. Mevrouw Barth wees erop dat acht van de tien schooldirecteuren
daar voorstander van zijn. Zeker in het basisonderwijs is verplichte nascholing
een voorwaarde om ICT goed van de grond te krijgen. De minister spreekt in wervende taal over de mogelijkheden van het Edunet.
Veel scholen zijn hier echter nog niet aan toe. Zij steunde niettemin de start
van een pilotproject, omdat het project zonder Edunet duurder zal zijn dan
met.Tot slot drong zij erop aan dat de inzet van middelen voor PROMITT (Programme
on multimedian in teacher training) wordt voortgezet. Hoe denkt de minister
daarover?Mevrouw Lambrechts (D66) vond het ICT-project een fantastisch
project. Het is echter ook een groot project waarbij velen zijn betrokken
en waarmee grote investeringen zijn gemoeid. Het is daarom ook zeer risicovol;
alle reden dus om zorgvuldig de vinger aan de pols te houden. Dit geldt zowel
voor de minister als voor de Kamer. De commissie heeft haar werk gedaan en
heeft tijdens het overleg van 8 april piketpaaltjes geslagen en veiligheidskleppen
gesuggereerd. De minister heeft toegezegd dat hij die wil inbouwen, maar is
tot nu toe niet aan die toezegging tegemoet gekomen. Zij verzocht hem dit
alsnog te doen en de Kamer zo snel mogelijk de resultaten van de externe audit
en het accountantsrapport toe te sturen, opdat zij met meer vertrouwen het
project tegemoet kan zien. De Kamer laat geen kans voorbijgaan om de voortgang
veilig te stellen; de minister moet dit van zijn kant ook doen.Dit project is inderdaad complexer dan de Betuwelijn en de klassenverkleining
is in vergelijking met het ICT-project maar een peulenschil. De klassenverkleining
moet in de eerste plaats extra leerkrachten en formatie in de school brengen;
die doen dan voor een deel het werk. Maar zodra er extra computers in de school
zijn gebracht, begint het pas. Bij een verandering van het onderwijsproces
komt veel kijken.De eerste tranche is al in december 1997 beschikbaar gesteld in de veronderstelling
dat alles op dit moment klaar zou zijn ter beoordeling. Mevrouw Lambrechts
onderschreef het betoog van mevrouw Van der Hoeven en zei dat zij daar nog
heel wat punten aan zou kunnen toevoegen. Externe expertise heeft uitgewezen
dat er nog heel wat nodig is om zowel op micro- als op macroniveau vertrouwen
te krijgen in de financiële situatie en duidelijkheid te scheppen over
de onderwijsinhoudelijke gevolgen en de procesmatige kant van de zaak. Concreet
is het nu de vraag waarop de Kamer de minister over een jaar kan aanspreken.
Wat zijn dan de doelen op schoolniveau, op procesniveau en inhoudelijk?De Europese aanbesteding heeft het proces geblokkeerd. De scholen kunnen
nu zelf de aanbesteding doen. Omdat de opdrachten van de grote scholen een
bedrag van f.400 000 te boven zullen gaan, moeten zij waarschijnlijk
opnieuw een Europese aanbesteding starten. Zullen zij slagen, waar de minister
dat niet deed?Als op enig moment moet worden vastgesteld dat niet alle voornemens van
de minister kunnen worden uitgevoerd, moet er wellicht een zekere fasering
worden aangebracht. Wil de minister vanuit zijn kennis op dit moment aangeven
voor welke fasering hij zou kiezen? Zijn er bepaalde schooltype waaraan hij
de voorkeur geeft of zou hij kiezen voor één computer per twintig
leerlingen?In de stukken staat dat de educatieve uitgeverijen zijn gemobiliseerd.
Wat betekent dit? Hebben zij al wat gedaan?Mevrouw Lambrechts deelde de zorg over de achterhoede. Die zorg zou echter
een stuk minder zijn als de zorg over de voorhoede, de vraag of zij al op
een goede manier van start kunnen gaan, er niet zou zijn. Dat is op dit moment
nog niet het geval. Zij was er daarom nog niet op gerust dat de achterhoede
op een redelijk moment en goed onderbouwd, zowel financieel als inhoudelijk,
kan starten.De heer Rabbae (GroenLinks) had waardering voor het feit dat
de minister zich voor dit project zoveel inspanningen wil getroosten, maar wees erop dat er nogal wat losse einden aan dit project zitten. Veel
moet nog in gang worden gezet. De financiering is niet de minste van die losse
einden. De minister heeft geprobeerd het project zodanig voor te bereiden
en te activeren dat een nieuw kabinet er niet omheen kan, maar hij heeft geen
garantie dat het nieuwe kabinet het project evenzeer zal waarderen als hij
en het veld willen. In termen van politiek-morele verantwoordelijkheid kan
hij daarom niet zeggen dat het niet zijn verantwoordelijkheid is als het project
straks voor een deel sneuvelt.De heer Rabbae sloot zich aan bij de waarschuwing dat er geen tweedeling
mag ontstaan tussen de voorhoede- en de achterhoedescholen.Hij vond het niet getuigen van een efficiënt beleid, van eenheid
van beleid en van een goede regie dat de minister, kennelijk geschrokken door
de uitkomst van de Europese aanbestedingsprocedures, nu de zaak overlaat aan
de scholen. Het project zal daardoor versnipperen. De scholen gaan bij verschillende
leveranciers winkelen waardoor het onderhoud, reparaties en de onderlinge
uitwisseling van de infrastructuur in de knel komen. Bovendien geeft de minister
hiermee de regie uit handen. Hij heeft dit wellicht uit financiële overwegingen
gedaan, maar een grote aanbesteding kan goedkoper en efficiënter zijn
voor het veld.Alles wijst erop dat de minister is overvallen door de dynamiek van het
project. De ontwikkeling van computerapparatuur en software is buitengewoon
ingewikkeld, maar het zal niet de eerste keer zijn dat de ambtenaren op het
ministerie daarmee in aanraking komen.De minister geeft een verklaring voor het feit dat de door de Kamer gevraagde
accountantsverklaring nog niet is verschenen. De heer Rabbae vermoedde dat
er achter die verklaring problemen schuilen waarvan de Kamer geen weet heeft.
Het accountantsrapport had al enkele maanden geleden beschikbaar moeten zijn.
Het is begrijpelijk dat de accountantsverklaring en de externe valideringsexercitie
aan elkaar worden gekoppeld, maar voor die laatste is eerst het accountantsrapport
nodig.De minister wijst erop dat de bemoeienis van de ministeries van Financiën
en van Economische Zaken tot vertraging heeft geleid. Dit geldt niet alleen
voor de procedure, maar ook voor de financiering van dit project. De heer
Rabbae ging ervan uit dat het ministerie van Economische Zaken ook financieel
kan worden aangesproken voor dit project dat in de toekomst zijn vruchten
zal afwerpen voor de Nederlandse economie.De heer Rijpstra (VVD) meende dat de Kamer een grote verantwoordelijkheid
heeft voor de controle op de twee grote projecten op onderwijsgebied: de verkleining
van de groepsgrootte en het ICT-project. Hij zei te hechten aan een goed doortimmerde
opzet met stappenplannen, meetpunten en onafhankelijke financiële controles,
opdat duidelijk is dat het geld daar komt waarvoor het is bestemd.De minister heeft met het ICT-project veel hooi op zijn vork genomen.
Er worden veel ontwikkelingen in gang gezet die het gehele onderwijsveld beslaan.
Dit betekent dat het overzicht, de afstemming, de uitwisseling van gegevens
en de resultaten in een overzichtelijk geheel moeten worden gepresenteerd.
De bijlage bij het actieplan investeren in voorsprong waarin primair onderwijs,
voortgezet onderwijs, BVE-sector, HBO en het landbouwonderwijs worden gespecificeerd,
geeft wel een beeld, maar dit beeld moet langzaam maar zeker concreter worden.
Is bijvoorbeeld een begin gemaakt met de nascholing van docenten en leraren?
Worden de gelden die daarvoor tot nu toe zijn verstrekt, ook werkelijk daaraan
besteed?De heer Rijpstra was van mening dat het ICT-project ook vraagt om een
cultuuromslag in het werken met ICT. Daarvoor is goede software en een goede
scholing nodig, naast natuurlijk ook de hardware. Deze drie elementen zijn
nauw met elkaar verbonden, maar de eerste twee, software en scholing, lijken
in eerste instantie belangrijker dan de hardware. Temeer, omdat
de minister kiest voor halvering van het budget voor de stimulering van de
ontwikkeling van educatieve software ten gunste van de pilot Edunet. Waarom
heeft hij daarvoor gekozen?De kosten van het procesmanagement worden verhoogd van 4,3 mln. naar 11
mln. Dat is een gigantische sprong. Waaraan wordt dit bedrag besteed?De heer Rijpstra vroeg de minister de lijn van dit project nog eens uit
te zetten en in te gaan op de rol van de minister, van het ministerie en van
het procesmanagement. Is het niet zo dat alleen op decentraal niveau een cultuuromslag
moet worden bereikt? De herstructurering van de lerarenopleidingen geschiedt
op decentraal niveau met een procesmanagement op decentraal niveau, opdat
de afstemming veel dichter bij de instellingen kan plaatsvinden. Het is de
vraag of in de toekomst voor een goede uitvoering van ICT ook niet voor een
min of meer decentraal procesmanagement moet worden gekozen. Als dit dan zou
samenvallen met de regionale centra voor leertechnologie, zouden de scholen
direct met raad en daad kunnen worden bijgestaan en een goed aanbod voor nascholing
kunnen krijgen. Dan komt opnieuw de discussie over een educatief netwerk aan
de orde. Hoe denkt de minister hierover? Ook de heer Van der Vlies (SGP) noemde het ICT-project een
belangrijk project; het is belangrijk voor modern en kwalitatief hoogwaardig
onderwijs. Hij kon zich scharen achter die fracties die van een zeker ongeduld
hebben blijk gegeven en twijfels hebben geuit over de trefzekerheid van het
project en de inzet van de verschafte en nog te verschaffen middelen. Het
is een grote uitdaging om dit project over de hele breedte van het onderwijs
tot standaard te verwerken en aan te wenden. De voortrekkersscholen en enthousiaste
docenten zullen zelf wel aan het werk gaan, maar het gaat vooral om al die
andere scholen en docenten. In dit kader sloot hij zich aan bij de vragen
over de her- en bijscholing.Hij maakte een kanttekening bij de opmerkingen over een eventuele divergentie
tussen scholen. Het zou renderender, overzichtelijker en beter stuurbaar zijn
als er meer uniformiteit zou ontstaan. Hij wees echter op de positie van de
autonome scholen die een eigen keuze mogen maken, zo goed als zij dat kunnen
doen bij de leer- en hulpmiddelen. Het antwoord van de minister van Onderwijs, Cultuur en
WetenschappenDe minister zei dat hij niet ontevreden is over de wijze waarop
het ICT-project tot nu toe verloopt. Dit geldt ook voor de besluitvorming.
Er moesten lastige keuzes worden gemaakt, omdat dit een complex project is,
maar hij zei dat hij zich op geen enkel punt overvallen heeft gevoeld. Dit
neemt niet weg dat dit een proces met onverwachte wendingen is en blijft.
Bovendien wordt er van veel kanten aan het proces getrokken.Er is in het buitenland gezocht naar een systeem van bijscholing waaruit
lering zou kunnen worden getrokken. Uiteindelijk bleek alleen in Finland een
digitaal rijbewijs te worden uitgegeven. In de rest van de wereld bestaat
er geen diploma voor leraren die door middel van ICT les kunnen geven.Hij verontschuldigde zich voor het feit dat hij de signalen van de Kamer
over het rapport van de accountantsdienst en de stand van zaken onvoldoende
heeft begrepen.In feite is er sprake van vier gescheiden processen: primair onderwijs,
voortgezet onderwijs, beroepsonderwijs/volwasseneneducatie en lerarenopleidingen.
Uit de laatste sector is weinig onrust gemeld, omdat daar alles volgens plan
verloopt en op geen enkele wijze is afgeweken van de afspraken. Er is nu een
tweede tranche aanbesteding binnen het oorspronkelijke budget
van 200 mln. Aan de instellingen wordt voortdurend gevraagd zoveel mogelijke
eigen middelen in te zetten voor dit proces.Het proces voor beroepsonderwijs en volwasseneneducatie verloopt op bijna
alle punten zonder problemen. Er zijn stevige definities geformuleerd. In
bijlage 2 bij de brief van 6 april jl. worden de doelen omschreven.Mevrouw Van der Hoeven (CDA) merkte bij interruptie op dat
die doelstellingen moeten worden geoperationaliseerd en gepreciseerd. Dat
ontbreekt nog aan de stukken van de minister.De minister zei dat die wens gemakkelijker is geuit dan vervuld.
De vraag naar de mogelijkheid van operationalisering is aan nogal wat deskundigen
voorgelegd, maar het meten van cognitieve vaardigheden is een bijzonder ingewikkelde
materie. De internationale en nationale literatuur bieden geen maat voor «beter
leren». Daarom stelde hij voor de projecten van de vier genoemde sectoren
te bundelen en aan de Kamer voor te leggen. Uit de stukken die de scholen
zelf hebben ingediend, komt duidelijk naar voren wat zij willen. Die stukken
zouden het beoordelingskader moeten zijn; zo worden zij althans door het ministerie
gebruikt. De Kamer kan vervolgens aangeven of zij daarover andere gedachten
heeft.Mevrouw Barth (Pvda) vroeg of de minister het overzicht wil
voorzien van zijn eigen conclusies en de investeringen die eventueel nodig
zijn om goede initiatieven verder uit te breiden.De minister antwoordde dat hij dat graag zal doen. Door het
bijeen brengen van de documenten zal duidelijk worden wat de scholen beogen
en waarin zij door het ministerie zijn gesteund.Mevrouw Lambrechts (D66) zei dat deskundigen menen dat de startsituaties
van scholen in kaart moeten worden gebracht in termen van onderwijs, hardware,
software, scholingsgraad van de docenten, beheer, de verwachte eindsituatie,
hoe van het begin tot het einde moet worden gewerkt, wat welke partij wordt
geacht te doen om die weg af te leggen, enz. Aan de hand van dergelijk materiaal
kan na een of twee jaar worden vastgesteld hoe het proces verloopt en wat
er is bereikt.De minister wees erop dat hij op basis van een lijstje dat
de Kamer hem op 4 november 1997 heeft voorgelegd, een uitwerking heeft gemaakt:
de eindtermen onderwijsvernieuwingsbeleid, bijdragen ICT en randvoorwaardelijke
doelstellingen.Aan de scholen in het voortgezet onderwijs is in september 1997 gevraagd
zich beschikbaar te stellen als voorhoedeschool. In oktober en november is
vervolgens een selectie gemaakt en daarna zijn de plannen ontwikkeld. Dit
heeft enige vertraging opgelopen door de Europese aanbesteding, maar overigens
verloopt dit naar wens. De scholen zelf zouden veel sneller willen werken,
maar zij stuiten op de eis dat zij zich moeten verplichten tot een aantal
dingen, waaronder nascholing. Die maakt onderdeel uit van de planbeoordeling;
zolang de scholen niet overgaan tot nascholing, wordt er geen geld uitgekeerd.
In het primair onderwijs is voor 99% zeker welke de voorhoedescholen zullen
zijn. De laatste regeling waar men zich toe verplicht gaat altijd over de
na- en bijscholing. De computers zijn geen enkel probleem. Ook de structurele
middelen voor de software worden niet als een zware last beschouwd.Doelstellingen die niet met de scholen in de eerste tranche zijn besproken,
kunnen nu niet met terugwerkende kracht worden opgelegd. Op basis van de bundeling
van de projecten van de vier sectoren, moet de lijn voor de volgende tranche
worden uitgezet. Bij de voorbereiding van de eerste tranche is inderdaad niet
gekeken naar wat er al op de scholen was en ook niet gesproken
over waar men nu precies staat, ook al omdat daar geen maat voor is. Daarvoor
zijn tot nu toe geen deskundigen gevonden. Het is wel relevant, in die zin
dat een school die over veel apparatuur beschikt en voortrekkersschool wordt,
het gemakkelijker heeft.Het ambitieniveau is niet bijgesteld, wel de tijd waarin de ambities worden
gerealiseerd. De lat blijft hoog liggen. De minister zei dat hij ervan overtuigd
is dat er meer kan met de talenten van de jongeren en vooral van die jongeren
die het over het algemeen niet zo gemakkelijk hebben op school.Er zijn ramingen gemaakt voor het macro-, meso- en microniveau, maar die
moeten wellicht verder worden gepreciseerd. In het actieplan worden bedragen
genoemd, maar ook in het implementatieplan en de voortgangsverslagen. In die
documenten staan alle bedragen genoemd vanuit de invalshoek 1:10. De scholen
moeten echter ook in staat zijn de benodigde en gewenste software te kopen
en de bijscholing te financieren.Edunet maakt gebruik van de kabel en is daardoor een stuk goedkoper dan
Internet. In Zweden is wel gekozen voor Internet, in Denemarken voor een schoolnet.
Uit de pilot zal blijken of de Nederlandse keuze terecht is.De hoofddoelstelling van het project is te komen tot «leren door
middel van». De doelstelling van 20% van de leertijd is echter niet
verplichtend. Waar computers worden gebruikt, wordt meer samengewerkt, dit
geldt ook voor kleuters. De computer staat wat dat betreft dichterbij groepsgewijs
leren. Of kleuters dat moeten doen of niet, zal bij de verdere uitwerking
wel naar voren komen. Uit de ervaringen bij de voorhoedescholen zal blijken
of dit de manier is waarop verrijkingsstof kan worden geïntroduceerd
juist voor kleuters die vrij snel worden geknakt in hun zelfvertrouwen als
zij in de gewone lessen terzijde worden gezet.De minister was van mening dat een benadering van onderop nodig is om
de scholen aan het proces en een andere manier van werken te committeren en
te voorkomen dat de computer wordt gezien als een speeltje in de klas.De Europese aanbesteding is Nederland opgedrongen. Destijds is al de vraag
gesteld waarom een dergelijke procedure nodig was, omdat andere landen die
niet volgen. Uiteindelijk bleek die aanbesteding nergens toe te leiden. Het
voordeel is nu dat scholen hun computers desgewenst bij de winkel om de hoek
kunnen kopen, waardoor de zekerheid van service dichtbij ontstaat. Als de
aankoop het bedrag van f.400 000 in enig jaar overschrijdt, is een Europese
aanbesteding verplicht. De minister zegde toe dat hij zal nagaan waarom een
Italiaanse school die een paar miljoen besteedt dat niet hoeft te doen. Hij
zegde toe dat hij de scholen ruimhartig ter zijde zal staan om een Europese
aanbesteding waar mogelijk te vermijden. Het onderhandelen over apparatuur
is voor sommige scholen lastig, maar voor andere juist een voorrecht. De scholen
worden door het procesmanagement geholpen bij de aankoop. De bedragen zijn
afgestemd op de gemiddelde prijzen van de apparatuur in de «winkels
om de hoek». Die bedragen zijn bovendien zeker niet aan de lage kant.
Voor het budget kan merkapparatuur worden gekocht, al wordt dat zeker niet
geëist. Wel wordt de scholen gevraagd apparatuur aan te schaffen die
compatibel is en op Edunet kan draaien.De voorhoedescholen zijn gemotiveerde scholen. In de tweede, derde en
vierde tranche moet hun uitstraling zeker worden gesteld. Toch zal op enig
moment een aantal scholen overblijven dat niets wil. Zij verdienen een aparte
steun in de rug, bijvoorbeeld door speciale verbanden te creëren. Uit
de concurrentieverhoudingen zal overigens wel blijken welke voordelen de automatisering
oplevert. Daarnaast kan via de lerarenopleidingen extra steun worden geboden
gedurende de vervolgtranches.Het primair onderwijs levert meer problemen op dan de overige onderwijssoorten,
terwijl het toch zo belangrijk is dat ICT daarin diep doordringt. De leerkrachten
zijn vaak buitengewoon gemotiveerd, maar hebben niettemin veel
afstand tot informatie- en communicatietechnologieën. Uit de eerste tranche
zal blijken hoe ICT in het primair onderwijs werkt, wat er vervolgens toe
zal leiden dat andere scholen volgen. Ook voor de volgende tranche ligt het
voor de hand dat in het primair onderwijs meer ruimte zal ontstaan voor begeleiding
door de schoolbegeleidingsdiensten en de lerarenopleidingen.Het is merkwaardig dat in termen van bedragen die er omgaan in de scholen,
op dit moment 76% van de totale markt voor onderwijssoftware in de VS is gevestigd.
In Amerika is minder geld beschikbaar voor het onderwijs, maar is er toch
veel meer aandacht voor software dan in Nederland. De omvang van de markt
zal zeker een rol spelen, maar ook het feit dat de Nederlandse uitgeverijen
het wel makkelijk vinden om gewoon door te gaan met de huidige producten.
Op verzoek van het ministerie heeft de heer Etty een aantal voorstellen gedaan
voor het vrijmaken van die markt. Hij heeft heel wat gesprekken gevoerd met
de educatieve uitgevers en geleidelijk aan lijkt er iets op gang te komen.
Een punt is wel dat de scholen over structurele middelen moeten kunnen beschikken,
maar het bedrag van 96 mln. dat hiervoor is uitgetrokken, is nog niet aan
hen toegekend. De minister hoopte dat de onderhandelingen in het kader van
de formatie er toe zullen leiden dat in de toekomst meer structurele middelen
beschikbaar komen. Als de uitgevers kunnen rekenen op de koopkracht van de
scholen, zullen zij er eerder toe over gaan software te ontwikkelen. Desgevraagd
voegde hij hieraan toe dat sommige scholen in de verwachting leefden dat zij
het geld nu al hadden kunnen uitgeven, maar de scholen voor primair onderwijs
en voor voortgezet onderwijs kunnen pas in september starten. Zij moeten eerst
plannen opstellen om te voorkomen dat bijvoorbeeld de bijscholing naar de
achtergrond verdwijnt.Voor het vraagstuk van het keurmerk is intern nog geen oplossing gevonden.
Het leek eenvoudiger een keurmerk uit het buitenland te halen. De minister
zei dat hij over dit onderwerp verschillende malen van gedachten heeft gewisseld
met buitenlandse ambtgenoten. De Amerikaanse minister blijkt nu een keurmerk
te hebben dat door een kleine commissie tot stand is gebracht. Wellicht kan
daarop in Nederland worden voortgeborduurd. De OESO wil de ontwikkeling van
een internationaal keurmerk voor haar rekening nemen, omdat veel software
internationaal wordt gebruikt.Het Berenschottraject, de functiedifferentiatie, biedt veel ruimte voor
het bevorderen van loopbanen. De carrière van een leerkracht is mede
afhankelijk van de gevolgde bijscholing. Bijscholing in het kader van ICT
hoort daartoe. Ook bij de projecten in het kader van de klassenverkleining
en de kwaliteitsvergroting wordt veel aandacht besteed aan na- en bijscholing.
Die trajecten kunnen aan elkaar worden verbonden.De minister meende dat een fasering van 1:20 de dood in de pot is, omdat
dat een wel hele inefficiënte besteding van onderwijsmiddelen zou zijn.
Alleen een totale omschakeling zal doeltreffend zijn. Een fasering over jaren
zal het voorhoedeprobleem vergroten, omdat de andere scholen veel later volgen.
De enige mogelijkheid voor fasering lijkt daarom compartimentering. Het is
essentieel dat de lerarenopleidingen hun voortrekkersrol blijven vervullen,
omdat dit op termijn een beperking van de nascholing oplevert.Dat niet alle computers milleniumproof zijn, kwam als een verrassing.
Pas bij de beantwoording van de vragen, bleek dit niet het geval te zijn.
Overigens is dit mede afhankelijk van het type programmatuur en lijkt het
een beperkt probleem. Met de voorzitter van de stichting is inmiddels afgesproken
dat er überhaupt een andere richting wordt ingeslagen. De huidige computers
zijn te langzaam om goed te kunnen werken met Edunet. De stichting zou alleen
nog maar met pentium- en milleniumproofcomputers moeten werken. Te veel software die nu nog als zodanig wordt verkocht, is in feite gewoon
lesmateriaal dat in een computerversie is weergegeven. Overigens moet voor
de ontwikkeling van software vaak een beroep worden gedaan op leraren, omdat
zij over de benodigde kennis en ervaring beschikken. Bij de lerarenopleiding
is nadrukkelijk gekozen voor stimulering aan de aanbodkant. Er is veel geld
uitgetrokken voor de «mileprojecten» en daarmee is eigenlijk ook
het hele traject belegd vanuit de opvatting dat die duidelijk zullen maken
hoe een en ander werkt. In het basis onderwijs, het voortgezet onderwijs en
het beroepsonderwijs/volwasseneneducatie wordt vanuit de vraagkant gewerkt.
Op een duidelijk zichtbare vraag zullen uitgevers wel ingaan, zo veronderstelde
de minister.De kosten voor het procesmanagement zijn enorm opgelopen. Alleen al voor
de externe deskundigheid ten behoeve van de Europese aanbesteding is een bedrag
van 4 mln. uitgegeven. Het procesmanagement bestaat voor een belangrijk deel
uit externe IT-deskundigen en die zijn duur. De verdeling van verantwoordelijkheden
tussen ministerie en procesmanagement zijn nu steviger gedefinieerd. Het procesmanagement
heeft zijn eigen groep, is goed georganiseerd en maakt een overtuigende indruk.
De minister zegde toe dat hij de Kamer een specificatie zal sturen van de
besteding van de middelen voor dit jaar. Overigens wordt bezien of een aantal
medewerkers kan worden geïnternaliseerd. Desgevraagd zegde hij toe dat
hij de accountantsdienst zal vragen dit onderwerp specifiek op te nemen in
zijn rapport. De Kamer zal daarnaast de aangescherpte instellingsbeschikkingen
ontvangen.Het ligt voor de hand dat er in het primair onderwijs meer decentraal
zal worden gewerkt, maar misschien ook wel in het voortgezet onderwijs, het
beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie. Voor het primair onderwijs ligt
de aansluiting met de PABO's voor de hand, terwijl bij de andere vormen van
onderwijs de tweedegraads lerarenopleidingen in aanmerking zouden komen om
een gedecentraliseerd procesmanagement te voeren. Gedachtewisseling in tweede termijnMevrouw Van der Hoeven (CDA) wees erop dat in de oorspronkelijke
begroting werd gesproken over een bedrag van 120 mln. voor de eerste tranche.
Het bestedingsplan van februari 1998 sprak over een bedrag van 162 mln. In
het aangepaste bestedingsplan van juni 1998 is sprake van 205 mln. Het is
maar wat er met elkaar wordt vergeleken: of er is sprake van 50% overschrijding
tussen juni en de oorspronkelijke begroting of van 25% overschrijding tussen
juni en februari. Alleen al dit punt geeft aan waarom de Kamer de accountantsrapportage
nodig heeft.De minister zegt dat hij geen doelstellingen achteraf kan opleggen, maar
dat dit voor de nieuwe tranche zeker zal gebeuren. Hiermee geeft hij precies
aan waarom de Kamer steeds weer heeft gevraagd: hoe zit het met de doelstellingen,
geef de beginsituatie, geef het tijdpad en het traject aan en geef de eindsituatie
aan. Dat is niet gebeurd en dit betekent dat de projectorganisatie daar niet
op is ingericht, maar ook dat de Kamer niet kon controleren. Zij citeerde
verder de opmerking van de minister dat er «thans duidelijkheid bestaat
over de hoofdlijnen van de nieuwe projectorganisatie».Uit deze drie punten blijkt dat de Kamer, om groen licht te kunnen geven,
in de eerste plaats de accountantsrapportage nodig heeft en in de tweede plaats
inzicht in de doelstellingen van het project. De minister heeft al eerder
toezeggingen gedaan, maar hij heeft ze niet gestand gedaan. Zij voelde er
daarom weinig voor om nu, op basis van nieuwe toezeggingen groen licht te
geven voor een vervolgtraject.Mevrouw Barth (PvdA) vond het antwoord van de minister onbevredigend.
Hij vraagt de Kamer in feite om ruimte om te kunnen experimenteren
met het project. Hij zegt dat eigenlijk niet kan worden gemeten of het slaagt
of niet, omdat niet precies bekend is wat er bereikt zou kunnen worden. De
minister zegt dat hij het commitment van de scholen nodig heeft om het project
te laten slagen. Hij heeft echter ook het commitment van de politiek nodig.
Dat krijgt hij alleen maar als duidelijker dan tot nu toe wordt aangegeven
waaraan het belastinggeld wordt besteed.Zij vroeg de minister de bundeling van de plannen tot nu toe te voorzien
van zijn conclusie. Het ministerie zal bij de beoordeling van de plannen van
de scholen bekijken in welke mate de scholen hun leerproces veranderen. Daarvoor
zal het een aantal harde criteria hanteren. Als hij die criteria per onderwijssector
uitschrijft voor de Kamer, kan zij beoordelen of het goed gaat en kan over
enkele jaren worden bezien of die criteria tot wasdom komen. Een project als
dit heeft onvermijdelijk een experimenteel karakter, maar het risico moet
zo klein mogelijk zijn.Aan de hand van een keurmerk zou kunnen worden beoordeeld of de dingen
die op scholen worden bedacht en ontwikkeld, voldoen aan de kerndoelen. Daarvoor
moet er op de een of andere manier een infrastructuur ontstaan, bijvoorbeeld
een centraal meldpunt of een helpdesk.Het is goed dat de mate van nascholing bij de beoordeling van de plannen
van de scholen wordt meegewogen. De minister sprak in dit verband over het
Berenschottraject. Betekent dit dat de nascholing in het ICT-traject ook wordt
opgenomen in het register voor leraren?Mevrouw Lambrechts (D66) vroeg de minister zo snel mogelijk
tegemoet te komen aan de toezeggingen die hij in het overleg van april heeft
gedaan. Het gaat immers om veel geld en de tijd dringt. Zij was geen voorstander
van verder experimenteren: de achterstand moet worden ingelopen en er mag
geen cent worden weggegooid. Er zijn te veel kleine en grote problemen in
het onderwijs en iedere cent is nodig.De heer Rabbae (GroenLinks) hoopte met de minister dat het
milleniumprobleem slechts een beperkt probleem is.De kijk en de greep van de Kamer op dit project is onvoldoende. Zonder
inzicht in het accountantsrapport en de externe validering zou het eigenlijk
niet verder kunnen gaan, behalve als de minister kan aangeven dat een rood
licht door de Kamer tot enorme problemen bij de uitvoering van het project
kan leiden. Dan moet worden nagegaan wiens verantwoordelijkheid dat is.Voor de heer Rijpstra (VVD) stond voorop dat hij een oordeel
wil uitspreken op grond van wat voorligt en dat hij dat oordeel moet kunnen
baseren op onafhankelijke deskundigen. De minister heeft in feite zelf al
een uitweg gewezen uit de impasse die nu is ontstaan. De Kamer kan geen groen
licht geven omdat zij onvoldoende zicht heeft op de validering van de gegevens.
Dat schrijft de minister ook met zoveel woorden als hij stelt dat er ten aanzien
van de basisrapportage aan de Tweede Kamer nog vier punten openstaan. De twee
belangrijkste zijn: de onderbouwing van de financiële gevolgen van de
ICT-impuls en de externe audit daarop. Hij heeft Moret, Ernst en Young opdracht
gegeven die audit uit te voeren. Dat rapport komt naar verwachting aan het
eind van deze maand beschikbaar. Ditzelfde geldt voor het rapport van de accountantsdienst.
Dan zijn er nog de strategie en de aanpak van de vervolgstappen inclusief
de planning die natuurlijk mede afhankelijk zijn van de voornemens van de
opvolger van de minister en de hoeveelheid geld die ter beschikking wordt
gesteld. Een volgende stap kan dus pas worden genomen in september als alle
stukken gereed zijn. Dan kan er werkelijk een oordeel worden gegeven over
de stand van zaken en kan worden verder gegaan met dit grote project. De Kamer
kan er dan ook de verantwoordelijkheid voor dragen. De minister zei dat er verplichtingen zijn aangegaan en dat
het geld dat in deze tranche aan de PABO's en de nieuwe lerarenopleidingen
is toegekend, moet worden overgemaakt. De scholen in het beroepsonderwijs/volwassenenonderwijs
hebben het geld al ontvangen. Aan het voortgezet onderwijs en het primair
onderwijs is ook al geld toegezonden. De vraag over groen licht gaat dus alleen
over de tweede tranche en vervolgtranches.Hij zei dat hij geen deskundige heeft kunnen vinden die de doelstellingen
in operationele termen kan vertalen. Daarom is gekozen voor een pragmatische
aanpak: een beoordeling van wat de scholen zelf voor ogen staat.Het is wat gemakkelijk om kritiek te uiten op de opzet van de projectorganisatie.
In geen enkel ander land en bij geen enkel ander project in dit land verloopt
dit gemakkelijk. De minister herinnerde eraan dat hij altijd al heeft gezegd
dat zich op dit punt problemen zouden voordoen.Er zijn geen harde criteria aan de hand waarvan kan worden gemeten in
welke mate het leerproces verandert. Daarom wordt volstaan met het toezicht
van de inspectie. De inspectie heeft een goed stuk geschreven over onderwijs
op maat en zal bezien of op de voorhoedescholen onderwijs op maat wordt toegepast.
Daarvoor bestaat echter geen hard criterium, dat wil zeggen dat het niet op
een schaal kan worden weergegeven. De inspectie werkt steeds met hetzelfde
lijstje vragen wat globale maatstaven oplevert.De externe audit heeft betrekking op de financiële perspectieven,
maar Moret, Ernst en Young zijn ook organisatieadviseurs. De accountantsdienst
buigt zich ook over de organisatie, maar telt als zodanig geen enkele onderwijskundige
of onderwijsdeskundige. De minister maakte daarom een voorbehoud over de bevindingen
van de dienst.De criteria die wel zijn aangegeven, worden in statische termen «discriminerend»
genoemd. Er is alle moeite gedaan ze verder aan te vullen, maar daarmee is
weinig resultaat geboekt.Hij bestreed dat er geld wordt weggegooid. De scholen hebben het geld
uitstekend besteed, omdat hun uitgaven zo nadrukkelijk zijn gebaseerd op plannen.Hij zegde toe zich in te zetten voor de ontwikkeling van een nationaal
keurmerk. Verder was hij van mening dat de nascholing zeker in het register
moet worden opgenomen.Alle verplichtingen binnen de eerste tranche moeten worden gehonoreerd.
Voor vervolgtranches zijn nog geen voorstellen gedaan en nog geen middelen
beschikbaar. Het is heel belangrijk dat die vervolgtranches worden gebaseerd
op de eerste tranche en de inzichten die daaraan worden ontleend. In de begroting
voor 1999 is geen rekening gehouden met een tweede tranche, omdat iedere begroting
die voorafgaat aan een formatie, beleidsarm is. Zo'n begroting wordt aangevuld
met de inzichten van de formatie. Hij ging ervan uit dat de potentie van ICT
in de school en de wijze waarop de eerste tranche tot stand is gekomen, ertoe
leiden dat er in voorsprong wordt geïnvesteerd en dat een hoog rendement,
zowel sociaal als cultureel als economisch zal worden bereikt. De fungerend voorzitter van de commissie,Van der VliesDe griffier van de commissie,Mattijssen XNoot1Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Van der Vlies (SGP), De Cloe (PvdA),
Van de Camp (CDA), Reitsma (CDA), Van der Hoeven (CDA), Rabbae (GroenLinks),
J.M. de Vries (VVD), Lambrechts (D66), Rijpstra (VVD), Cornielje (VVD), Bakker
(D66), Dijksma (PvdA), Belinfante (PvdA), Kortram (PvdA), Duijkers (PvdA),
Van Ross-van Dorp (CDA), Hamer (PvdA), Nicolaï (VVD), Van Bommel (SP),
Barth (PvdA), Halsema (GroenLinks), Örgü (VVD) en Wijn (CDA).Plv. leden: Stellingwerf (RPF), Schimmel (D66), Netelenbos
(PvdA), Verburg (CDA), Hillen (CDA), Atsma (CDA), Harrewijn (GroenLinks),
Kamp (VVD), Van Boxtel (D66), Klein Molekamp (VVD), B.M. de Vries (VVD), Ravestein
(D66), Valk (PvdA), Gortzak (PvdA), Van Zuijlen (PvdA), Rehwinkel (PvdA),
Schreijer-Pierik (CDA), Wagenaar (PvdA), Passtoors (VVD), Poppe (SP), Arib
(PvdA), Vendrik (GroenLinks), Remak (VVD) en Verhagen (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25733-21.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl