Integratienota 2007-2011; Brief van de Ministers van Justitie en voor Wonen, Wijken en Integratie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31268, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

03-09-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31268 nr. 9

19-08-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamKABINETSSTANDPUNT WRR-RAPPORT IDENTIFICATIE MET NEDERLAND1. Inleiding2 Kabinetsstandpunt2.1 Algemeen2.2 Democratische rechtsstaat als grondslag voor
vrije identificatie2.3 Nationale identiteit: een zaak van álle
Nederlanders2.4 Binding en samenhang: verschillende wegen, gezamenlijk
reisdoelOnderwijs en arbeid cruciaal voor emancipatie en verbindingBuurt, wijk en stad: proeftuinen voor identificatie met
de samenleving3 En wat doet de overheid?3.1 Een veilige leefomgeving als voorwaarde3.2 Binding door burgerschap3.3 Binding door gezin en onderwijsGezinSchooluitvalSegregatieOnderwijs en burgerschap3.4 Binding door werkScherp antidiscriminatiebeleidVerbeteren arbeidsparticipatie van migranten4 Tot besluit
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31268Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 67 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 268Jaarnota Integratiebeleid 2007–2011nr. 9BRIEF VAN DE MINISTERS VAN JUSTITIE EN VOOR WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 augustus 2008Hierbij bieden wij u aan de kabinetsreactie aan op WRR-rapport nr. 79, «Identificatie
met Nederland».De minister van Justitie,E. M. H. Hirsch BallinDe minister voor Wonen, Wijken en Integratie,C. P. VogelaarKABINETSSTANDPUNT WRR-RAPPORT IDENTIFICATIE MET NEDERLAND1. InleidingIn september 2007 heeft de WRR het rapport Identificatie
met Nederland uitgebracht. Aanleiding voor deze publicatie vormde
de constatering van de raad dat het integratievraagstuk tegenwoordig steeds
meer een identiteitsvraagstuk is geworden. De WRR stelt dat in steeds bredere
politieke en maatschappelijke kringen de opvatting heerst dat integratie,
naast maatschappelijke participatie, noodzakelijkerwijs een identiteitsverandering
impliceert en, daaraan gekoppeld, een verschuivende loyaliteit van het land
van herkomst naar Nederland. De raad constateert bovendien dat integratie
in toenemende mate wordt voorgesteld als een zero-sum game; van migranten wordt verwacht dat zij zich exclusief zouden
moeten «identificeren» met Nederland en afstand zouden moeten
nemen van andere banden.De WRR plaatst vraagtekens bij de wenselijkheid en houdbaarheid van een
scherpe definitie van Nederlandse identiteit als antwoord op de roep om maatschappelijke
samenhang te bevorderen en integratie van minderheden tot stand te brengen.
In deze tijd, waarin de pluriformiteit van de maatschappij eerder toe- dan
afneemt, draagt de pretentie van zo’n afgebakende nationale identiteit
er volgens de raad juist toe bij dat steeds meer groepen zich hierin niet
zullen herkennen. Daardoor ontstaat het risico van vervreemding van de Nederlandse
samenleving. Het gevaar van desidentificatie ligt op de loer. Die kan zich
uiten in stilzwijgende desidentificatie, waarbij groepen mensen zich mentaal
terugtrekken uit de samenleving, en bijvoorbeeld niet meer gaan stemmen en
zich niet bemoeien met het openbare leven, maar ook in meer radicale vormen
van disidentificatie, waarbij de democratische rechtsorde niet langer wordt
erkend. De nationale identiteit, zo betoogt de WRR, is één van
de vele verbindingen waarmee volwaardig lidmaatschap van de Nederlandse samenleving
tot stand kan komen. De raad pleit voor een open identiteitsopvatting die
erkent dat mensen zowel dankzij gedeelde belangen (functionele identificatie)
als gedeelde normen (normatieve identificatie) verbinding maken met elkaar
en met de samenleving.Het kabinet ziet de – hierboven kort samengevatte – bijdrage
van de WRR aan de discussies over de nationale identiteit en de manieren waarop
mensen zich met Nederland kunnen identificeren als een gelegenheid om zijn
visie te geven op vragen rond de Nederlandse identiteit. Het kabinet vindt
dat het een taak van de overheid is de randvoorwaarden voor mensen te scheppen
om zich met Nederland te kunnen identificeren. Het gaat dan allereerst om
het borgen van de kernwaarden envrijheden van de Nederlandse rechtsstaat en
het stellen en handhaven van grenzen. Deze staan immers aan de basis van het
klimaat van vrijheid waarin betrokkenheid en identificatie met de Nederlandse
samenleving kunnen gedijen. Ook dient de overheid te bevorderen dat burgers
over de kennis en vaardigheden beschikken om mee te kunnen doen in de samenleving
en niet worden buitengesloten of op andere manieren belemmerd in de mogelijkheden
zich te identificeren met Nederland. Het is in de opvatting van het kabinet
echter nadrukkelijk niet de taak van de overheid
voor te schrijven op welke wijze en op welke gronden mensen zich – individueel
of collectief – met Nederland en de Nederlandse samenleving zouden moeten
identificeren.2 Kabinetsstandpunt2.1 AlgemeenHet kabinet constateert dat er een verschuiving heeft plaatsgevonden in
het denken over de Nederlandse identiteit. In 1999 concludeerde de Raad voor
de Maatschappelijke Ontwikkeling nog, en dat werd nauwelijks weersproken,
dat men in Nederland weliswaar hechtte aan een nationale identiteit, maar
dan wel in gematigde vorm. Anno 2008 is het beeld diffuus. Migrantengroepen
zijn blijvend aanwezig en elementen van hun cultuur van herkomst zijn zichtbaar
in de samenleving. De Europese integratie en de toenemende verknoping van
Nederland met de rest van de wereld roepen vragen op over de nationale identiteit.
Dat leidt tot een hernieuwde belangstelling voor en een zoektocht naar wat
Nederland typisch Nederland maakt.De felheid waarmee de discussie over de Nederlandse identiteit wordt gevoerd,
onderstreept de zorgen van velen over de plaats en eigenheid van Nederland
in de wereld. De terugkerende vraag of het hebben van een dubbele nationaliteit
of van andere culturele «wortels» dan wel het belijden van de
islam de identificatie met Nederland in de weg staat, illustreert de behoefte
bij veel Nederlanders aan een herkenbare culturele omgeving.In de brief aan de Tweede Kamer van 12 oktober 20071 heeft het kabinet al zijn standpunt neergelegd over meervoudige nationaliteit: «Nationaliteit
maakt deel uit van persoonlijke identiteit. Zij geeft het recht om zich in
een land te verblijven, daar vrij rond te reizen, het actieve en passieve
kiesrecht uit te oefenen en gebruik te maken van een aantal voorzieningen.
Daar staat ook een aantal plichten tegenover, die minder van juridische, maar
meer van politiek-maatschappelijke aard zijn. Wetten en regels zijn verbonden
met normen en waarden die voor iedereen die zich in Nederland bevindt betekenis
hebben. Loyaliteit en verantwoordelijkheid horen daarbij. Burgerschap wordt
verwacht van alle Nederlanders. Respect voor onze rechtsorde en de waarden
waaruit zij is opgebouwd, participatie aan die samenleving en het nastreven
van politieke doelen met uitsluitend democratische middelen, zijn daar de
belangrijkste van. Deze rechten en plichten zijn essentieel voor de vrijheid
van de burgers enerzijds en het ordenen van de samenleving anderzijds. (...)
Nederlanderschap bevordert deelname aan het maatschappelijk verkeer. Meervoudige
nationaliteit hoeft daaraan niet in de weg te staan. Het zijn eerder overwegingen
van praktische en juridische aard die een beperking rechtvaardigen dan vermeende
disloyaliteit. Bovendien kan het debat over meervoudige nationaliteit waarbij
loyaliteit, integratie en identiteit als scheidslijn worden opgeworpen, uitlopen
op diskwalificatie van burgers. Een meervoudige nationaliteit is voor betrokkenen
niet altijd gemakkelijk en wenselijk, maar het afstand doen daarvan evenmin.
Het zou in elk geval onjuist zijn het bezit van een tweede staatsburgerschap
op te vatten als een teken dat iemand niet goed is geïntegreerd. Waar
het echt op aankomt, is immers de betrokkenheid bij de Nederlandse samenleving
en rechtsorde.»Mede om die reden acht het kabinet het ongewenst dat zich in de Nederlandse
samenleving grote groepen mensen zouden bevinden die hier permanent verblijven
en geen Nederlander zouden kunnen worden. Bij verkrijging van het Nederlanderschap
moet wel aan een aantal voorwaarden worden voldaan. Zo is bij naturalisatie
het met succes afleggen van een naturalisatietoets verplicht en voorziet het
coalitieakkoord erin kennis van het Nederlands in het gehele Koninkrijk daarbij
als voorwaarde te stellen. Deze eis gaat dan ook gelden voor personen die
in de Nederlandse Antillen en Aruba worden genaturaliseerd.Voor wie in Nederland geboren en getogen is, is identificatie met Nederland
een eenvoudiger, maar vaak ook minder bewust beleefd proces dan voor nieuwkomers
die hun voetstappen ook elders hebben liggen. Veel migranten en hun kinderen
geven blijk van een sterke identificatie met zowel Nederland en de «eigen»
etnische groep in Nederland als met het land waar hun genealogische wortels
liggen.1 Dat is op zich geen probleem. Het kabinet
beschouwt het als een realiteit dat burgers meerdere identiteiten hebben,
maar verwacht van hen wel verbondenheid met en betrokkenheid bij de Nederlandse
samenleving. Zich buiten de samenleving opstellen of zich daarvan afkeren
is wel een probleem, en dat laat dit kabinet dan
ook niet passeren. Identificatie wil in de visie van het kabinet zeggen dat
mensen verantwoordelijkheid nemen voor de samenleving waarin zij leven. In
de eerste plaats gaat het dan om het vervullen van burgerplichten, bijvoorbeeld
op het gebied van openbare orde en belastingen, net als de gezamenlijke zorg
voor een leefbare woonomgeving en het milieu. In de tweede plaats behoort
het meedoen en een bijdrage leveren aan het instandhouden van de samenleving
tot de verantwoordelijkheden van wie daar deel van uitmaakt.Een punt van zorg is hierbij dat groepen in de samenleving worstelen met
hun identiteit. Sommige migranten, of hun (kinds)kinderen, hebben moeite zich
met de Nederlandse samenleving te identificeren, bijvoorbeeld doordat de contexten
thuis en «buiten» sterk van elkaar verschillen. Een deel van hen
ondervindt ook druk en soms zelfs dwang uit het land waaruit zij afkomstig
zijn. Het ligt voor de hand dat de overheid extra inspanningen verricht om
ook hen aan de Nederlandse samenleving te binden, enerzijds door hen een helpende
hand te bieden – bijvoorbeeld door het wegnemen van belemmeringen voor
migranten om afstand te doen van de nationaliteit van het land van herkomst –
en anderzijds door drang en dwang toe te passen als zij zich afkeren of de
wet overtreden. Maar er is nog een tweede belangrijke ontwikkeling gaande,
namelijk de zoektocht naar authenticiteit en de behoefte van een deel van
de bevolking om zich meer als (nationale) gemeenschap te manifesteren. Ook
hieraan wil het kabinet tegemoet komen – overigens zonder daarbij een
nationalistische of uitsluitende koers te kiezen.Het beleid waarmee het kabinet het voor alle Nederlanders en voor allen
die in Nederland verblijven eenvoudiger wil maken om zich met Nederland te
identificeren, is in feite al beschreven in het coalitieakkoord. Het WRR-rapport
geeft echter aanleiding om nog eens op de uitgangspunten van dat beleid in
te gaan. Deze reactie sluit af met een overzicht van een aantal concrete beleidsmaatregelen.2.2 Democratische rechtsstaat als grondslag voor
vrije identificatieDe kernwaarden en vrijheden waarop de Nederlandse rechtsstaat is gebaseerd,
staan in de visie van het kabinet aan de basis van het klimaat van vrijheid
waarin betrokkenheid en identificatie met de Nederlandse samenleving kunnen
gedijen. Het kabinet staat voor deze kernwaarden, verdedigt ze tegen aantasting
en voert een samenbindend beleid dat mensen uitnodigt om zich met deze waarden
en vrijheden te identificeren.2 Met de wijziging
van de Rijkswet op het Nederlanderschap wordt een verklaring van verbondenheid
ingevoerd waarin de nieuwe Nederlander bij aanvaarding van het Nederlanderschap
zweert of verklaart dat hij de grondwettelijke orde van het Koninkrijk der
Nederlanden, haar rechten en vrijheden respecteert en zweert of belooft dat
hij de plichten die het staatsburgerschap met zich meebrengt getrouw zal vervullen.3 Hiermee wordt de verbondenheid van het individu met Nederland
uitgedrukt in termen die naar de mening van het kabinet voor alle Nederlanders
gelden.In de Nederlandse opvattingen over de verhouding tussen individu en gemeenschap
staat, naast een verantwoordelijkheid van eenieder jegens de gemeenschap,
de persoonlijke vrijheid en gelijkwaardigheid van alle mensen centraal. Elk
mens heeft het recht over zijn eigen lot te beschikken en geen mens is middel
in het bereiken van gemeenschappelijke doelen. Niet voor niets is het eerste
artikel van onze grondwet de bepaling die zegt dat allen die zich in Nederland
bevinden in gelijke gevallen gelijk behandeld worden. Discriminatie wegens
godsdienst, levensovertuiging, sekse of seksuele gerichtheid, politieke gezindheid,
ras, of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.Het respect voor de menselijke waardigheid zonder onderscheid staat aan
de basis van de drie kernwaarden die door de Commissie Uitdragen Kernwaarden
van de Rechtsstaat worden benoemd: vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit.1 Vrijheid wil zeggen dat alle mensen in Nederland vrij
zijn om te denken, te zeggen en te doen wat ze willen, maar alleen als ze
daarmee geen inbreuk maken op de vrijheid van anderen niet in gevaar brengen.
Alle mensen zijn gelijkwaardig, want de menselijke waardigheid en vrijheid
van deéén is niet belangrijker dan die van de ander. Gelijkwaardigheid
betekent dat er ruimte is voor verschillen tussen mensen en verschillen in
opvattingen en levensbeschouwingen. De Commissie Uitdragen Kernwaarden van
de Rechtsstaat constateert dat als kernwaarde«gelijkwaardigheid»
weinig ter discussie staat, maar dat de discussie vooral gaat over de vraag
hoe deze kernwaarde moet worden ingevuld en deze zich verhoudt tot de kernwaarde
vrijheid.2Vrijheid kent vele aspecten. De vrijheid van meningsuiting is de basis
van de omgangsvormen in de democratische samenleving. Zonder deze vrijheid
is geen open communicatie mogelijk en vindt er geen publiek debat plaats.
Vrijheid omvat ook godsdienstvrijheid en vrijheid van levensovertuiging. Het
zijn vooral deze vrijheden die sterk verbonden zijn met de vorming van een
Nederlandse nationale staat, waarbij natuurlijk moet worden erkend dat in
de praktijk «afwijkende» levensovertuigingen niet zonder meer
geaccepteerd werden en dat het beginsel van gewetensvrijheid bevochten werd
ten koste van een katholieke minderheid. Vanuit deze strijd is een traditie
gegroeid van wederzijdse acceptatie. Actieve tolerantie, respect voor en respectvolle
omgang met ieders levensovertuiging, inclusief de vrijheid om van geloof te
veranderen of geen geloof (meer) aan te hangen, beschouwt het kabinet dan
ook als een wezenskenmerk van de Nederlandse samenleving.Solidariteit is een uitdrukking van het besef dat wij als eenling niet
kunnen overleven. Om samen te leven, moeten we samenwerken – maar ook
wie niet (volledig) kan meedoen, heeft recht op een menswaardig bestaan. Solidariteit
ligt ten grondslag aan de verzorgingsstaat, maar verplicht evenzeer tot meedoen
naar vermogen. Solidariteit gaat over het tonen van respect voor anderen,
maar brengt ook met zich het actief opkomen voor de rechten van anderen als
die ernstig in het gedrang zijn.3 Deze solidariteit
blijft niet beperkt tot de eigen kring of het eigen land, maar strekt zich
uit tot potentieel alle mensen. Dit brengt met zich mee dat Nederland een
actieve gesprekspartner wil zijn in Europees verband en in alle internationale
verbanden waar dat van toepassing is, zodat het een bijdrage kan leveren aan
internationaal vreedzaam leven.Bovengenoemde kernwaarden sluiten niet altijd naadloos op elkaar aan;
ze kunnen conflicten veroorzaken en dilemma’s oproepen. De democratische
rechtsstaat biedt prima mechanismen om daarmee om te gaan. Maar dat kan alleen
door tegelijkertijd vast te houden aan een ononderhandelbare kern. Dit geldt
met name voor de reeds aangehaalde kernwaarden die aangeven welk gedrag binnen
de grenzen van de Nederlandse rechtsstaat past en welk gedrag daarbuiten valt
en dus onacceptabel is. Nederland heeft op dit gebied een achtenswaardige
traditie. De militaire dienstplicht erkende gewetensbezwaren, maar ook de
sociale zekerheidswetgeving biedt ruimte voor mensen die om principiële
redenen niet verzekerd wilden zijn. De Nederlandse onderwijswetgeving biedt
al heel lang ruimte aan iedereen om onderwijs van de eigen overtuiging te
geven en te volgen. Het erkennen van verschil in opvattingen en overtuigingen
is diep geworteld in de Nederlandse wetgeving en heeft gezorgd voor duurzame
vreedzame verhoudingen. Beslissend is of de ruimte die mensen wordt geboden
en het gedrag dat zij vertonen, uiteindelijk acceptabel zijn binnen het geldende
systeem.Voor de Nederlandse samenleving betekent deze stellingname over de kernwaarden
van de rechtsstaat verschillende zaken:• De bestaande wetten en regels gelden voor iedereen die in Nederland
verblijft. De overheid dient deze met kracht te handhaven.• Dit impliceert dat veel aandacht moet worden besteed aan handhaving
van de regels. Om de vrijheid van de één tegenover de vrijheid
van de ander te verdedigen is het nodig dat overtreding van de regels ook
wordt aangepakt. Goed ontwikkelde opsporing, toezicht en handhaving is in
ieders belang en vormt een belangrijke prioriteit voor het kabinet.• Wie zich in die bestaande regels, of de uitleg daarvan, niet kan
vinden, heeft alle recht om dat uit te spreken en te proberen deze langs democratische
weg te veranderen. De rechtsstaat zal zich echter met kracht en inzet van
alle rechtsmiddelen teweerstellen tegen degenen die dat proberen met ondemocratische
middelen.• De overheid consulteert de belanghebbende burgers bij het totstandbrengen
van regels.• Bij het nemen van belangrijke besluiten wordt recht gedaan aan
de diversiteit aan belangen en opvattingen, ook al werkt dit soms vertragend
op de besluitvorming. Alleen zo kunnen wetten en regels een bindende factor
in de samenleving zijn.• De overheid heeft de plicht te handelen conform de wet, en in het
bijzonder de Grondwet en de mensenrechtenverdragen. Alleen dan zijn de vrijheden
en rechten voor eenieder geborgd.2.3 Nationale identiteit: een zaak van álle
NederlandersEen belangrijke meerwaarde van het WRR-rapport is dat het aandacht vraagt
voor het complexe karakter van nationale identiteit. Nationale identiteiten
worden persoonlijk ingevuld, maar veronderstellen een collectief zelfbeeld.
Identiteiten hebben een geschiedenis, komen ergens vandaan en zijn bovendien
contextgebonden. Ze winnen aan belang en vervagen weer naar gelang de omstandigheden.
Het gevoel van Nederlanderschap dat overheerst tijdens momenten van nationale
verbondenheid – bijvoorbeeld tijdens belangrijke maatschappelijke gebeurtenissen,
tijdens grote sport- en culturele evenementen of tijdens een verblijf in het
buitenland – ebt in het leven van alledag weer weg.Identiteiten verbinden ons ook met de toekomst. Ze maken duidelijk wat
in een veranderende wereld niet zomaar opgegeven kan worden, maar omvatten
ook – gedeelde – idealen en een visie op wat nagestreefd moet
worden, hoe de toekomst er uit moet zien.Nederlandse identiteit behoort toe aan álle Nederlanders: zij geven
ieder op eigen wijze invulling aan hun Nederlanderschap en aan wat voor hen
Nederland tot Nederland maakt. Die individuele invulling neemt niet weg dat
er culturele herkenningspunten zijn die veel Nederlanders delen. Een gemeenschappelijke
identiteit is zowel een product van de geschiedenis als van een gezamenlijk
beeld van de toekomst, van gedeelde ervaringen en verhalen die iedereen kent
en doorgeeft aan volgende generaties. De kern daarvan wordt gevormd
door – uiteraard – de Nederlandse taal en herkenningspunten die
onze geschiedenis letterlijk zichtbaar maken, zoals ons koningshuis, burgerschapsrituelen,
musea en monumenten. Maar evenzeer behoort tot die kern een historisch zelfbeeld
van een klein land dat kan bogen op een eeuwenlange strijd tegen het water,
een handelsgeest, technologisch vernuft en openheid tegenover andersdenkenden
en anderslevenden. Ten slotte bestaan de herkenningspunten ook uit culturele
uitingen, uit landschappelijke en bouwkundige kenmerken die Nederland zijn
gezicht geven, en uit een schier eindeloze, zich in de loop van de geschiedenis
ontwikkelende, verzameling ongeschreven manieren en informele gedragscodes
die naar gelang de situatie op de voorgrond treden.Vooral die alledaagse omgangsvormen, manieren, landschappelijke en bouwkundige
kenmerken bieden herkenbaarheid, geven een gevoel van wat «normaal»
en vanzelfsprekend is. Voorbeelden hiervan zijn begroetingsrituelen, maar
ook kledinggewoonten, het onderhouden van de achtertuintjes en de eetcultuur.
Daarbij geldt overigens wel dat omgangsvormen en gedragscodes vaak sterk gebonden
zijn aan een bepaalde sociale context en variëren naargelang de familie-
en vriendenkring, werkomgeving, politieke partij, geloofsgemeenschap en sportvereniging
waar men in verkeert of de buurt waarin men woont. Wat in de ene situatie
wordt beschouwd als ongedwongen of gezellig, kan in een andere gelden als
onbeleefd of overlast.Gevoelens van wat «normaal» en vanzelfsprekend is bepalen
mede of mensen zich wel of niet thuis en geaccepteerd voelen in hun leefomgeving.
Alleen al daarom kan de instroom van migranten – in de wijk, de school,
de vereniging, de werkomgeving – gepaard gaan met gevoelens van onbehagen,
verlies en zelfs onveiligheid. Deze gevoelens worden sterker naarmate het
gedrag van nieuwkomers sterker afwijkt van wat voorheen als normaal gold,
en helemaal bij crimineel of ander grensoverschrijdend gedrag. In deze omstandigheden
kan de overheid niet afzijdig blijven en dient zij in te grijpen.Tegelijkertijd is het in een dynamische samenleving onontkoombaar dat
normen veranderen en continu worden bijgesteld: gedragingen of cultuuruitingen
die vroeger niet werden geaccepteerd, worden dat nu wel, maar kunnen evengoed
weer opnieuw ter discussie worden gesteld. In de pluriforme samenleving die
Nederland van oudsher is, zijn normen en waarden voortdurend onderwerp van
vaak felle discussie. Door processen als globalisering en internationalisering
is er wel iets essentieels veranderd. De confrontatie met denkwijzen en gebruiken
uit andere landen zorgt ervoor dat normatieve kaders in een steeds hoger tempo
hun vanzelfsprekendheid verliezen, er steeds vaker ruimte wordt opgeëist
voor nieuwe denkwijzen en gebruiken. Dat raakt direct aan de grondslagen van
het samenleven, en roept nieuwe, urgente vragen op.Het debat over nationale identiteit gaat óók hierover: hoeveel
ruimte is er voor nieuwe gebruiken en denkwijzen, waar liggen de grenzen,
wat is onaantastbaar? Dat debat moet worden gevoerd en mag ook controversieel
zijn. Het kabinet onderschrijft het belang van gemeenschappelijke normvinding
en een open debat waarin posities en normen duidelijk worden uitgesproken
en besproken. Discussie en debat in de media, de politiek en de rest van de
samenleving zijn essentieel voor het instandhouden van de democratie, óók
wanneer extreme standpunten ter sprake worden gebracht. Een controversieel
debat betekent echter niet een respectloos debat – net zomin als respect
betekent dat men zwijgt om de ander niet voor het hoofd te stoten of te mishagen.
Respect betekent wel: rekening houden met gevoelens van anderen, niet nodeloos
kwetsen, kunnen incasseren en geduld hebben. Respect veronderstelt
ook een realistische blik op de eigen positie. Van nieuwkomers in de samenleving
mag verwacht worden dat ze zich aanpassen aan de daar heersende regels en
algemene gebruiken. Een realistische blik is daarnaast nodig in de ontvangende
samenleving. Bijvoorbeeld in de vorm van het besef dat een samenleving die
nieuwkomers opneemt, hun ruimte moet bieden en daardoor verandert. In een
democratische rechtsstaat kan iedereen meedoen aan het vaststellen van de
regels, geboden en verboden. Juist het democratische proces, gecombineerd
met de garanties van de rechtsstaat, maakt dat mogelijk zonder dat het risico
bestaat dat de kern wordt aangetast.2.4 Binding en samenhang: verschillende wegen, gezamenlijk
reisdoelTerwijl de WRR vooral ingaat op de identificatie met Nederland door nieuwkomers
en de acceptatie van nieuwkomers als deel van de Nederlandse samenleving en
van de Nederlandse identiteit, is het kabinet van mening dat het debat over
Nederlandse nationale identiteit vraagt om een ruimere benadering, die oog
heeft voor de opgave tot sociale binding tussen állen die deel uitmaken
van de Nederlandse samenleving. Doel moet zijn een samenleving tot stand te
brengen waarin iedereen zich thuis kan voelen. Dat betekent dat burgers in
Nederland gezamenlijk voor de taak staan de Nederlandse samenleving zodanig
in te richten, dat zij ruimte en houvast biedt.
Ruimte voor eigenheid, vrijheid en pluriformiteit, houvast door het streven
naar gemeenschappelijkheid, zekerheid en herkenbaarheid.Sociale samenhang, een van de zes pijlers van het kabinetsprogramma «Samen
werken samen leven», is dan ook een opgave die verder reikt dan de integratie
van migranten in de Nederlandse samenleving. De opdracht om op vreedzame wijze
om te gaan met maatschappelijke tegenstellingen, achterstanden te bestrijden
en waar mogelijk mensen onderling te verbinden strekt zich uit naar jong en
oud, hoog- en laagopgeleid, gezonde mensen en mensen met beperkingen, naar
degenen die hun wortels hier al vele generaties hebben zowel als naar nieuwkomers
in de Nederlandse samenleving. Participatie, emancipatie, binding en integratie
zijn sleutelwoorden voor al deze groepen. Het kabinet stelt echter ook vast
dat de integratie, identificatie en binding van (voormalige) migranten en
hun kinderen met de Nederlandse samenleving een van de dringendste vraagstukken
van deze tijd is. Sociale samenhang is immers niet denkbaar zonder de integratie
van juist deze, in omvang toegenomen, groepen in de samenleving. Om die reden
is integratie een zelfstandig doel van het kabinetsbeleid.Onderwijs en arbeid cruciaal voor emancipatie en verbindingDe WRR wijst op de verschillende, naast elkaar bestaande wegen die beschikbaar
zijn voor het bevorderen van binding met Nederland. Ook als mensen zich in
cultureel opzicht (nog) weinig verbonden voelen met Nederland, bieden onderwijs,
arbeid en de leefomgeving belangrijke aanknopingspunten om identificatie met
Nederland te versterken en een scheidend «wij-zij»-denken tussen
de verschillende (etnische) groepen tegen te gaan, aldus de WRR. Het kabinet
is mét de WRR van mening dat de school, de werkplek en de woonomgeving
(stad, buurt of wijk) belangrijke plekken zijn waar mensen de binding met
de Nederlandse samenleving kunnen ervaren en versterken. Onderwijs en arbeid
bieden mensen bij uitstek aangrijpingspunten zich te verbinden met anderen
over de grenzen van hun primaire (groeps)identiteiten heen. Zeker op school
en in het werk komen ze immers regelmatig en langdurig op een vanzelfsprekende
manier met elkaar in contact, werken ze samen op basis van wederzijdse afhankelijkheid
en tellen hun individuele capaciteiten meer dan statusverschillen
of groepsgebonden (etnische) identiteiten. Onder die omstandigheden kunnen
mensen elkaar gemakkelijker beoordelen als individu in plaats van als lid
van een groep, en hun stereotyperingen over elkaar bijstellen. In de huidige
ontzuilde, op prestatie gerichte samenleving vormen werk en scholing steeds
belangrijkere bronnen van (persoonlijke) zingeving, maatschappelijke stijging
en sociale contacten. Ofwel: onderwijs en werk zijn voor velen bij uitstek
domeinen waar doelen, normen en emoties samenvallen en kansen liggen voor
identificatie met de samenleving.Bovendien vormen school en werkplek belangrijke plaatsen van culturele
overdracht van de formele normen en al die ongeschreven manieren en informele
gedragscodes die zo nauw verweven zijn met de Nederlandse context en met de
manieren waarop in Nederland met diversiteit wordt omgegaan.Onderwijs en arbeid bieden ten slotte ook mogelijkheden voor identificatie
op een indirectere manier. Wanneer door scholing en werk de sociaal-economische
positie van mensen verbetert, stijgt hun maatschappelijk aanzien, hebben zij
meer grip op hun leven, een robuustere identiteit en zijn er betere voorwaarden
om het ontstaan van scheidslijnen tussen groepen te voorkomen, sociale segregatie
te verminderen en samenhang en binding te bevorderen. Het kabinet doet een
appèl op alle burgers om mee te doen in de samenleving op basis van
wederzijdse acceptatie en gelijkwaardigheid. Van álle burgers wordt
verlangd dat zij een plaats verwerven in de samenleving door een opleiding
te volgen en afmaken, een inkomen te verwerven en de verantwoordelijkheid
te nemen voor de opvoeding van hun kinderen. Van nieuwkomers wordt óók
verwacht dat zij de taal leren en zich verdiepen in het reilen en zeilen van
de Nederlandse samenleving. En van autochtone Nederlanders wordt verwacht
dat zij de inspanningen van nieuwkomers op waarde schatten en open staan voor
mensen met een andere etnische, culturele of levensbeschouwelijke achtergrond
die mee willen doen in de samenleving.1Buurt, wijk en stad: proeftuinen voor identificatie met
de samenlevingOndanks het feit dat een combinatie van ontwikkelingen (toegenomen mobiliteit,
internationalisering, de verspreiding van ICT en de individualisering) bepaalde
groepen minder afhankelijk heeft gemaakt van sociale contacten en voorzieningen
in hun directe leefomgeving, ontlenen veel mensen nog altijd een zekere binding
aan de buurt of stad waarin zij wonen. Het kabinet is zich bewust van het
belang van stedelijke identificatie. Voor migranten kan de stad of buurt een
identificatiekader vormen dat eenvoudiger te combineren is met loyaliteitgevoelens
met het land van herkomst.In een aantal wijken – veelal in de grote steden – is de samenstelling
van de bevolking ingrijpend veranderd en de leefbaarheid sterk onder druk
komen te staan. Er is sprake van een verlies van herkenningspunten voor de
oorspronkelijke bewoners, afkalvende sociale binding en sociale controle en
toenemende onveiligheid, wantrouwen en fricties tussen bevolkingsgroepen,
overlast door hangjongeren en crimineel gedrag. Hierdoor voelen mensen zich
vaak onveilig, mijden ze contacten in de buurt of trekken zich terug achter
de voordeur. Het kabinet heeft deze problematiek hoog op de politieke agenda
gezet via het programma «Veiligheid begint bij Voorkomen»2 en het Actieplan Krachtwijken.3
De aanpak van het kabinet moet ertoe leiden dat deze wijken weer omgevormd
worden tot vitale woon-, werk- en leefomgevingen, waarmee mensen zich kunnen
identificeren en zich zo weer betrokken gaan voelen bij de Nederlandse samenleving.In de volgende paragraaf zal een aantal beleidsmaatregelen en beleidsvoornemens
de revue passeren die de persoonlijke identificatie van mensen met Nederland
versterken. Maatschappelijke emancipatie door onderwijs, meedoen door werk,
en opgroeien en wonen in een stimulerende, veilige leefomgeving vormen de
pijlers van het integratiebeleid van dit kabinet. In de Integratienota 2007–2011: Zorg dat je erbij hoort! heeft het
kabinet zijn eigen visie ontwikkeld op het beleid dat hiervoor nodig is.3 En wat doet de overheid?3.1 Een veilige leefomgeving als voorwaardeHet kabinet staat voor een samenleving waarin mensen zich veilig en vertrouwd
voelen. Veiligheid is een voorwaarde voor mensen om zich met hun woon- en
leefomgeving te kunnen identificeren. Het veiligheidsbeleid, en in het bijzonder
het programma Veiligheid begint bij Voorkomen
richt zich op het tegengaan van agressie en geweld – waaronder huiselijk
en eergerelateerd geweld – en de aanpak van overlast en verloedering.
Het levert hiermee een positieve bijdrage aan de identificatiemogelijkheden
die mensen ter beschikking staan.1 Het kabinet
kiest daarbij voor een persoonsgerichte aanpak om de criminaliteit en overlast
terug te dringen. Soms betekent dit dat een harde aanpak nodig is, bijvoorbeeld
wanneer iemand door blijft gaan met het plegen van delicten of overlastgevend
gedrag. In andere gevallen volstaan maatregelen die gericht zijn op het bewerkstelligen
van een positieve binding met de samenleving, zoals scholing of gerichte arbeidstoeleiding.
In het licht van de hier besproken problematiek is het van grote betekenis
dat de Tweede Kamer zich in ruime meerderheid positief betoonde over dit beleid.
Doelstelling is dat in 2010 de criminaliteit in Nederland met 25 procent is
afgenomen ten opzichte van 2002. Daarmee zijn we al op de goede weg: de criminaliteit
tegen burgers is gerekend tot en met 2007 met circa 10 procent gedaald.Het veiligheidsbeleid van dit kabinet stelt het voorkomen van criminaliteit
en het terugdringen van overlast centraal. Het kabinet zet via het programma Veiligheid begint bij voorkomen en het Actieplan overlast en verloedering2
hoog in op het voorkomen van problemen en spanningen zodat mensen zich prettig
en veilig voelen in de eigen buurt. Dit beleid richt zich op het versterken
van het instrumentarium zodat overlastgevers al in een vroeg stadium via een
op de persoon gerichte aanpak op het juiste pad kunnen worden geholpen. Ook
de samenwerking (tussen ketenpartners) op lokaal niveau wordt versterkt, zoals
door de afstemming van de aanpak in veiligheidshuizen. Daarnaast stimuleert
het actieplan het zelfoplossend vermogen van de burgers (denk hierbij aan
buurtbemiddelingsprojecten).Bij de Tweede Kamer is inmiddels een aantal maatregelen aanhangig ter
bestrijding van voetbalvandalisme en ernstige overlast.3 Het gaat daarbij om een bevoegdheid voor de burgemeester tot het geven
van een bevel voor de handhaving van de openbare orde en een in de Gemeentewet
op te nemen regeling voor het opleggen van een langerdurend gebieds- of groepsverbod
door de burgemeester. Daarnaast bevat het wetsvoorstel een bevoegdheid voor
de officier van justitie tot het geven van een gedragsaanwijzing ter strafrechtelijke
handhaving van de rechtsorde. Het wordt daarmee mogelijk een gebiedsverbod,
een contactverbod of een meldingsplicht op te leggen, dan wel de aanwijzing
zich te doen begeleiden bij hulpverlening ter voorkoming van nieuwe strafbare
feiten.In dit verband kan ten slotte ook het programma Alle
kansen voor alle kinderen4 worden genoemd
dat tot doel heeft om alle kinderen, ongeacht hun culturele achtergrond, gezond
en veilig te laten opgroeien, hun talenten te laten ontwikkelen,
een steentje te laten bijdragen aan de maatschappij en goed voorbereid te
zijn op de toekomst. Het eerder en beter bereiken van migrantenjeugd en ouders
is een belangrijk aandachtpunt en wordt verder uitgewerkt in de beleidsbriefDiversiteit in het Jeugdbeleid die op 11 juli jl.
aan uw Kamer is aangeboden.13.2 Binding door burgerschapHet kabinet is van mening dat de Nederlandse taal het cement vormt van
de Nederlandse samenleving en aan de basis staat van identificatie met Nederland.
Onderwijs, werk, maar ook contacten met buurtgenoten worden ernstig belemmerd
wanneer mensen de Nederlandse taal niet spreken. Om ervoor te zorgen dat nieuwkomers
direct en op gelijke voet mee kunnen doen is inburgering van groot belang.
Dit betekent dat men de taal leert en kennis maakt met de Nederlandse samenleving.
Om de kwaliteit van inburgering te verbeteren en er voor te zorgen dat méér
mensen inburgeren, is in 2007 het Deltaplan inburgering van start gegaan. Dit gaat ervan uit dat
mensen de Nederlandse taal pas echt gaan beheersen als ze er in het dagelijkse
leven mee aan de slag gaan: in winkels, op het werk en in de ontmoeting met
Nederlandse stad- en buurtgenoten. Via de speciale cursussen kunnen jaarlijks
60 000 mensen beginnen met inburgeren en het leren van de Nederlandse
taal. Om het belang hiervan te onderstrepen zijn ook twee taalcampagnes van
start gegaan: De Nederlandse taal verbindt ons allemaal en hetbegintmettaal.nl. Hiernaast zijn
er verschillende stappen gezet om taalachterstanden weg te werken bij álle
Nederlanders die moeite hebben met lezen en schrijven, zoals aandacht voor
taalontwikkeling als onderdeel van de vroeg- en voorschoolse educatie, de
campagne Leersucces en het Aanvalsplan Laaggeletterdheid 2006–2010.2In dit verband is ook de door het kabinet beoogde versnelling van de procedure
voor toelating tot Nederland van belang, zoals neergelegd in de blauwdruk
modern migratiebeleid die in juni jl. aan uw Kamer is aangeboden.3 Niet alleen is het voor betrokkenen een belasting om
lang te moeten wachten op een beslissing; het betekent ook dat minder tijd
beschikbaar is voor de inburgering en het leveren van een bijdrage aan de
samenleving. Het reguliere toelatingsbeleid zal opnieuw worden vormgegeven.
Hierbij is niet restrictie, maar selectiviteit het uitgangspunt. Kennismigratie
kan een belangrijke positieve bijdrage leveren aan de Nederlandse economie,
cultuur en wetenschap. In dit licht is het van belang dat de wet- en regelgeving
zo wordt vereenvoudigd dat het beleid beter aansluit bij de praktijk en de
behoeften van de Nederlandse samenleving. Het beleidskader zal dan ook worden
vereenvoudigd, zodat op voorhand duidelijk kan zijn of een aanvraag kans van
slagen heeft, en beslistermijnen zullen worden verkort.Actieve deelname aan de Nederlandse samenleving is een taak van álle
burgers. Actief burgerschap betekent niet alleen maatschappelijke participatie
(kansen grijpen op onderwijs, scholing en arbeid), maar ook betrokkenheid
via politieke participatie en actieve deelname aan maatschappelijke instellingen
en het maatschappelijk middenveld. Om als actieve burger te kunnen functioneren
in een steeds pluriformere samenleving is kennis nodig van de rechtsstaat,
de democratische kernwaarden en de democratische processen die daaruit voortvloeien.
Burgerschapsvorming is opgenomen in de kerndoelen van het primair en voortgezet
onderwijs. Door burgerschap een plaats te geven in het onderwijs wordt beoogd
dat zowel autochtone leerlingen als migrantenleerlingen een gedeeld perspectief
ontwikkelen op de rol die zij als burgers in de Nederlandse samenleving spelen.
De oprichting van het Nationaal Historisch Museum
en een Huis van de Democratie en Rechtsstaat waar
bezoekers – met name jongeren – op allerlei manieren
kennis kunnen opdoen over de vele facetten van de Nederlandse democratie,
vergroot het draagvlak en kennis van de Nederlandse democratische rechtstaat.
Ook zet het kabinet zich in voor een Handvest voor verantwoordelijk
burgerschap. Het handvest zal de belangrijkste democratische waarden
noemen en de bijbehorende verantwoordelijkheden voor instellingen en individuele
burgers.Wie respect wil ontvangen, moet respect kunnen geven. Wie vrijheid wil,
moet tolerant zijn jegens anderen. Respectvol en tolerant met elkaar omgaan
betekent niet «leven en laten leven», wegkijken en maar alles
over je heen laten komen. Respect en tolerantie ontvangen betekent niet alle
ruimte krijgen – of nemen – ten koste van anderen. Respect en
tolerantie betekenen een actieve betrokkenheid op elkaar: rekening houden
met de ander, maar die ander ook aanspreken, elkaar ruimte geven maar ook
elkaar geen overlast bezorgen. In het beleidsprogramma noemt het kabinet een
aantal wegen waarlangs het een respectvolle omgang van mensen met elkaar wil
bevorderen. Juist omdat het dat samen met betrokken burgers wil doen biedt
het proces zelf ook weer mogelijkheden tot identificatie.Identificatie met Nederland stimuleert het kabinet ook door aandacht te
vragen voor bijzondere momenten waarop die gemeenschappelijkheid centraal
staat: Koninginnedag, Bevrijdingsdag, Prinsjesdag, Koninkrijksdag. Juist die
dagen verwijzen naar ankerpunten van de gezamenlijke identiteit, waaronder
de rechtsstaat en de universaliteit van de in Nederland aanvaarde kernwaarden.
Actieve verspreiding van kennis van en betrokkenheid bij de Nederlandse geschiedenis,
recent door het opstellen van de canon van de Nederlandse geschiedenis, ziet
het kabinet eveneens als een belangrijk middel om betrokkenheid bij Nederland
te stimuleren. De in 2005 ingevoerde naturalisatieceremonie is bedoeld om
het verkrijgen van Nederlanderschap te vieren als een belangrijk moment in
het leven van migranten.Bijzondere stimulansen worden tevens geboden door sport, spel, kunst en
cultuur. Grote sport- en culturele evenementen bieden velen bij uitstek een
mogelijkheid zich met een hele gemeenschap verbonden te voelen. Maar ook op
kleinere schaal, met name bij actieve deelname, leveren sport, spel, kunst
en cultuur identificatiemogelijkheden. Verenigingen – en vooral op het
terrein van sport verbinden die miljoenen mensen – bieden een plaats
waar mensen elkaar ontmoeten en zich identificeren: allereerst met de eigen
vereniging, maar ook met de grotere gemeenschap. Sport neemt hier, zowel door
de grote hoeveelheid mensen die er actief bij betrokken zijn als door het
competitieverband, een bijzondere plaats in. Met de beleidsbrief De kracht van sport van oktober 20071
heeft het kabinet dan ook een groot aantal maatregelen aangekondigd om de
sportbeoefening te bevorderen; het programma Meedoen allochtone
jeugd door sport2 bevordert in het bijzonder
ontmoeting, binding, opvoeding en integratie van allochtone jeugd –
en hun ouders – in en door sport. Ruim 500 sportverenigingen maken zich
in dit kader sterk voor een forse toename van de sportdeelname onder deze
jongeren en ook voor opvoedings- en integratiedoelen.Het kabinet wil mensen primair als burger in de Nederlandse samenleving
benaderen, en niet als vertegenwoordiger van een specifieke groep. Dit laat
onverlet dat het soms nodig is om afzonderlijke groepen apart te benoemen
en aan te spreken. Het aanpakken van problemen begint immers met het op de
juiste wijze benoemen ervan, en dus is het in beleid essentieel dat categorieën
worden gehanteerd die precies, relevant en functioneel zijn voor de context
waarin zij worden gebruikt. Dit betekent dat iemand op school als leerling
wordt aangesproken, op het werk als werknemer, in bepaalde situaties
als christen of moslim en in weer andere situaties als Turkse Amsterdammer,
Achterhoeker – of Nederlander zonder meer.3.3 Binding door gezin en onderwijsVoor nieuwe generaties zijn het gezin en de school bij uitstek belangrijke
plekken van identificatie. Centraal staat nu in veel gezinnen en scholen het
ontwikkelen van het vermogen bij kinderen om bindingen te creëren met
de samenleving door mee te doen, te onderhandelen, de regels te kennen en
te stellen en ook zelf invloed uit te oefenen, bijvoorbeeld op de afspraken
binnen het gezin, de school of de sportvereniging. Het voordeel hiervan is
dat dit kinderen voorbereidt op een sterk veranderende, steeds pluriformere
samenleving. Tegelijkertijd brengt dit een zware opgave mee voor ouders en
de samenleving als geheel. Ouders, familie, scholen, burgers, maatschappelijke
organisaties en overheden hebben alle de (mede)verantwoordelijkheid om gewenste
waarden te onderhouden en actief uit te dragen.GezinHet gezin is een belangrijke plaats voor het kweken van betrokkenheid
bij de samenleving. In het gezin worden kinderen opgevoed, wordt geborgenheid
geboden en worden essentiële waarden en normen voorgeleefd en overgedragen
aan volgende generaties. Ouders moeten daar voldoende tijd, middelen en vaardigheden
voor hebben. Met het beleid ten aanzien van het gezin, waaronder het tot stand
brengen van de Centra voor Jeugd en Gezin, de diverse vormen van financiële
ondersteuning, de maatregelen rond opvoedingsondersteuning en de aandacht
voor de negatieve gevolgen van echtscheiding, zet het kabinet hier stevig
op in. Het programma Alle kansen voor alle kinderen
van juni 20071 biedt hiervoor het algemene kader;
in de brief Diversiteit in het Jeugdbeleid van
juli 20082 wordt een nadere uitwerking gegeven
naar een beleid dat ook migrantenkinderen en hun ouders goed bereikt.SchooluitvalHet kabinet onderschrijft dat de school een belangrijk domein is waarbinnen
identificatie met de Nederlandse samenleving tot stand kan komen. Voortijdig
schoolverlaten vormt een hardnekkige belemmering voor betrokkenheid van groepen
jongeren met de samenleving. Deze problematiek vindt veelal haar oorsprong
in eerder opgelopen taalachterstand bij de start van het basisonderwijs, die
in het voorgezet onderwijs niet meer wordt ingehaald. In combinatie met het
ontbreken van een stabiele gezinssituatie, «verkeerde» vrienden
en een verstoorde persoonlijkheidsontwikkeling kan deze achterstand leiden
tot het voortijdig afbreken van de opleiding. Deze jongeren lopen het risico
niet alleen op school maar uiteindelijk ook op de arbeidsmarkt uit de boot
te vallen.In november 2007 presenteerde het kabinet zijn beleid om voortijdige schooluitval
aan te pakken in het programma Aanval op de schooluitval: een kwestie van uitvoeren en doorzetten.3 In convenanten met de regio (contactgemeenten én
scholen, zowel mbo als vo) wordt overeengekomen hoe het doel, een vermindering
van 40% van het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters aan het eind
van schooljaar 2010–2011, wordt bereikt. Er is een prestatiebeloning
van € 2 000,– per daadwerkelijk verminderde nieuwe voortijdige
schoolverlater (no cure, no pay) en een vaste bijdrage voor de uitvoering
van programma’s. De scholen moeten hun maatregelen inhoudelijk afstemmen
met gemeenten om in aanmerking te komen voor een financiële bijdrage.
Het pleidooi van de WRR voor creatievere manieren van omgaan met het probleem
van de schooluitval vindt hierin al gevolg, zoals het verspreiden van bestaande
maatwerktrajecten met bewezen meerwaarde, het verbeteren van
de aansluiting tussen vmbo en mbo, het intensiveren van de leerlingbegeleiding
en het invoeren van de leerwerkplicht tot 27 jaar als stok achter de deur
voor jongeren om door te gaan met onderwijs tot ze een diploma behalen. Verder
zijn er experimenten gestart met verlengde vmbo-trajecten vanaf het derde
leerjaar, waardoor leerlingen hun startkwalificatie kunnen halen zonder de
vaak problematische overgang naar een groot regionaal opleidingscentrum (ROC)
en omgekeerd (waarbij leerlingen via een geïntegreerd traject op een
ROC een startkwalificatie kunnen halen).SegregatieNaast voortijdig schoolverlaten noemt de WRR schoolsegregatie een belemmering
voor de identificatiemogelijkheden van groepen jongeren en hun ouders. Schoolsegregatie
verhindert dat mensen van verschillende groepen überhaupt met elkaar
in contact komen. De WRR pleit er voor naast de vrijheid van onderwijs de
opdracht tot verbinden als leidend principe van het onderwijsbeleid te hanteren.
De zogenaamde verbindingsopdracht, als opdracht aan de school tot samen leren,
zou wettelijk verankerd moeten worden.Het kabinet heeft zich ten doel gesteld de segregatie in het onderwijs
te bestrijden. Daarbij is het zich ervan bewust dat de onderwijssegregatie
nauw verbonden is aan de concentratie van etnische groepen met een laag inkomen
en opleidingsniveau in bepaalde wijken. Maar ook de schoolkeuze kan een belangrijke
rol spelen bij het instandhouden van schoolsegregatie, bijvoorbeeld door kinderen
buiten de wijk naar school te laten gaan, de zogenaamde «witte vlucht».
Een sterk orthodoxe grondslag kan eveneens de mogelijkheid voor ontmoetingen
tussen verschillende groepen belemmeren, wanneer deze scholen ook gekenmerkt
worden door een eenzijdige etnische samenstelling. Het kabinet huldigt desondanks
het standpunt dat er niet getornd moet worden aan de grondwettelijk verankerde
vrijheid om het gewenste onderwijs te kunnen geven. Mensen dienen de vrijheid
te hebben zich op die wijze te organiseren en te verbinden die aansluit bij
hun interesses en wereldbeeld. Maar dat moet wel gebeuren binnen de grenzen
en eisen die voor iedereen gelden. Hoogwaardig onderwijs moet voor iedereen
toegankelijk zijn en mag niet afhangen van de samenstelling van de school.
Dit betekent dat Islamitische scholen hetzelfde bestaansrecht hebben als andersoortig
bijzonder onderwijs (christelijk, joods, humanistisch, antroposofisch etc.),
mits het curriculum voldoet aan de kerndoelen die bij wet zijn vastgelegd.
Deze zijn op hun beurt weer gestoeld op de kernwaarden van de Nederlandse
samenleving en beogen bij te dragen aan de pluriforme samenleving die Nederland
is.In de brief aan de Tweede Kamer van 8 februari 2008 presenteert het
kabinet zijn plannen om de segregatie in het basisonderwijs aan te pakken.1 Investeren in de kwaliteit van het onderwijs staat daarbij
voorop. Hiernaast is het beleid erop gericht de bevolkingssamenstelling in
de 40 wijken van de wijkaanpak minder eenzijdig te maken. Het tegengaan van
woonsegregatie is van groot belang om te komen tot meer gemengde scholen.
Verreweg de meeste ouders kiezen voor een school in de wijk waar zij wonen.
Sinds het schooljaar 2006–2007 hebben gemeenten en schoolbesturen de
wettelijke verplichting om jaarlijks met elkaar te overleggen over te nemen
maatregelen tegen segregatie. In mei 2007 is het Kenniscentrum Gemengde Scholen
geopend. Dit ondersteunt gemeenten en scholen bij de ontwikkeling van een
concrete aanpak van segregatie in het onderwijs. Daarnaast zullen initiatieven
van ouders worden aangemoedigd en ondersteund om een verandering in de samenstelling
van scholen te bewerkstelligen. Via pilots zal worden onderzocht of invoering
van vaste aanmeldmomenten mogelijk en wenselijk is. Het bevorderen van
contact tussen leerlingen van verschillende achtergronden en diverse culturen
wordt gestimuleerd via vriendschapsscholen, waarbij kinderen vanuit verschillende
met elkaar gezamenlijke activiteiten uitvoeren.Onderwijs en burgerschapScholen hebben bovendien de opdracht hun leerlingen voor te bereiden op
deelname aan de pluriforme samenleving die Nederland is. Sinds 1 februari
2006 zijn scholen wettelijk verplicht actief burgerschap en sociale integratie
te bevorderen en de leerlingen kennis te laten maken met verschillende achtergronden
en culturen van leeftijdsgenoten. Hiermee wordt al een invulling gegeven aan
de door de WRR voorgestelde wettelijke verbindingsopdracht. Voor het onderwijs
is over actief burgerschap en sociale integratie speciaal leermateriaal ontwikkeld
door de Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO). Dit materiaal zal in 2008 beschikbaar
komen voor het primair onderwijs. De verplichting dat scholen moeten bijdragen
aan de integratie van leerlingen geldt voor alle scholen en moet volwaardige
deelname aan de samenleving mogelijk maken. De onderwijsinspectie houdt toezicht
op de naleving van de wettelijke opdracht tot bevordering van integratie en
burgerschap door middel van het toezichtkader actief burgerschap en sociale
integratie.3.4 Binding door werkZoals het kabinet in zijn beleidsprogramma Samen werken,
samen leven aangeeft, is het verrichten van betaald werk een van
de sleutels tot het bevorderen van verbindingen. Het kabinet ziet in de aanbevelingen
uit het in februari 2007 gepresenteerde advies van de Sociaal Economische
Raad (SER) Niet de afkomst maar de toekomst. Een betere
positie voor allochtone jongeren op de arbeidsmarkt belangrijke aanknopingspunten
voor het verbeteren van de arbeidspositie van allochtone jongeren. In de kabinetsreactie
op het advies van juli 2007 wordt op deze aanbevelingen ingegaan.1Scherp antidiscriminatiebeleidHet kabinet onderschrijft de visie van de WRR en de SER dat het voortwoekeren
van discriminatie op de arbeidsmarkt een directe en confronterende vorm van
uitsluiting is die funest is voor de samenleving. Discriminatie – of
dat nu basis is van herkomst, geloof, sekse of seksuele geaardheid –
is te allen tijde onaanvaardbaar. Discriminatie belemmert mensen met elkaar
in contact te komen, leidt tot talentverspilling en draagt het gevaar in zich
dat mensen marginaliseren of zelfs radicaliseren. Erbij horen en toegang krijgen
tot werk zijn belangrijke vereisten om je ergens geaccepteerd en thuis te
kunnen voelen. Iedereen in Nederland heeft dan ook het recht op gelijke behandeling
en vrijwaring van discriminatie. De overheid heeft dan ook de plicht discriminatie
op de arbeidsmarkt, daar waar het zich voordoet te bestrijden. Daarbij heeft
niet alleen de overheid een rol, maar ook vele andere partijen zoals gemeenten,
sociale partners en individuele werkgevers en werknemers.Verbeteren arbeidsparticipatie van migrantenHet kabinet heeft kennisgenomen van de voorstellen van de WRR om tegenstellingen
op de arbeidsmarkt te bestrijden. In de Integratienota 2007–2011 zet
het kabinet zijn beleid uiteen om de arbeidsparticipatie van specifieke groepen
nieuwkomers (jongeren, vrouwen en vluchtelingen) te bevorderen. In de begroting
van 2008 middelen gereserveerd om sociale vaardigheden onder werkzoekende
jongeren van niet-Nederlandse herkomst te versterken. Binnen het onderwijs
vormen sollicitatievaardigheden en sociale vaardigheden al een integraal onderdeel,
maar nu worden de methodieken nog eens extra onder de aandacht gebracht van gemeenten. Ook gaat het kabinet wethouders en andere lokale partners
stimuleren tot banenplannen te komen.Tijdens de participatietop van juni 2007 zijn diverse afspraken gemaakt
om de arbeidsparticipatie van migranten verder te stimuleren. Zo is met de
G-4 afgesproken dat deze gemeenten, aansluitend bij de bestaande gemeentelijke
activiteiten, zich zullen inspannen om moeilijk plaatsbare jongeren zonder
startkwalificatie naar werk te begeleiden. Het kabinet ondersteunt diverse
projecten die zich richten op het verbeteren van de stagepraktijk voor migrantenjongeren
en op de inzet van promotieteams die zich richten op het verbeteren van de
beeldvorming van deze jongeren bij werkgevers, de werving van stage- en leerwerkplekken
en banen. In de promotieteams wordt ook veel aandacht besteed aan het bijbrengen
van softskills en het stimuleren van jongeren om hun schoolopleiding af te
maken. Tijdens de participatietop is tevens afgesproken dat de Stichting van
de Arbeid ongelijke behandeling bij werving en selectie tegengaat en dat zij
investeert in een betere onderlinge verstandhouding op de werkvloer.Tot slot is op de participatietop afgesproken dat het kabinet in samenspraak
met de werkgevers en migrantengemeenschappen een campagne zal ontwikkelen
en, op basis van de uitkomsten van de Discriminatiemonitor, een strategie
die de bewustwording van vooroordelen moet vergroten en positieve beeldvorming
moet versterken. De beeldvormingscampagne zal zich zowel richten op het tegengaan
van negatieve beeldvorming van werkgevers ten aanzien van niet-westerse migranten,
als op het tegengaan van negatieve beeldvorming van niet-westerse migranten
ten aanzien van bepaalde sectoren en werkgevers. De campagne zal gericht worden
ingezet afhankelijk van verschillende behoeften en problemen in bepaalde regio’s
en sectoren en van verschillende migrantengroepen. Aangezien de overheid zelf
een voorbeeldfunctie heeft bij de gelijke behandeling en gelijke toegang tot
arbeid, is in 2006 een integrale benadering ontwikkeld om de diversiteit binnen
het rijkspersoneel te vergoten. Concreet wil het huidige kabinet het aantal
mensen van bi-culturele afkomst in de rijksdienst vergroten met 50%
in 2011. Ook wil het kabinet ervoor zorgen dat zij in aanmerking komen voor
50% van de aangewezen 1000 stageplaatsen op mbo/hbo/wo-niveau en de
1000 werkervaringsplaatsen voor mensen met een lange afstand tot de arbeidsmarkt.
Daarnaast heeft het kabinet diversiteit als speerpunt voor de publieke sector
benoemd.4 Tot besluitHet kabinet kan en wil niet voorschrijven wat Nederlanderschap voor mensen
betekent en op welke wijze mensen zich identificeren met Nederland. Het kabinet
kan en wil wél aangeven op welke wijze het binding in de samenleving
wil bevorderen. Met de nadruk op de kernwaarden van de Nederlandse rechtsstaat
als grondslag voor vrije identificatie draagt het kabinet een boodschap uit
over identiteit die insluitend is en ruimte laat voor de vele manieren waarop
mensen zich legitiem kunnen identificeren. Het is aan de overheid om zich
in te zetten voor een samenleving die uitnodigt en insluit – mede door
een veilige woon- en werkomgeving en voldoende kansen op onderwijs en arbeid.
Het is de verantwoordelijkheid van iedere burger om daadwerkelijk mee te doen
en zich betrokken te tonen bij de Nederlandse samenleving.XNoot1Kamerstukken II 2007–2008, 30 166 (R 1795), nr. 25, p. 2.XNoot1Rotterdam Jongeren Survey 2006.XNoot2Zie in dit verband ook de passages over de weerbare democratie in de kabinetsreactie
op het WRR-rapport «Dynamiek in islamitisch activisme», Kamerstukken
II, 30 800 VI nr. 115.XNoot327 juni 2008, Stb. 270.XNoot1Onverschilligheid is geen optie. De rechtsstaat maken we samen. Advies
van de maatschappelijke commissie «Uitdragen kernwaarden van de rechtsstaat»
in opdracht van de Minister van Justitie en de Minister van Binnenlandse zaken
en Koninkrijksrelaties, Den Haag, 13 februari 2008.XNoot2Uit: Advies van de commissie Uitdragen Kernwaarden
rechtstaat (Den Haag, 2008).XNoot3Uit: Advies van de commissie Uitdragen Kernwaarden
rechtstaat (Den Haag, 2008).XNoot1Integratienota 2007–2011, Kamerstukken II 2007–2008, 31 268,
nr. 1, p. 5.XNoot2Kamerstukken II 2007–2008, 28 684, nr. 119.XNoot3Integratienota 2007–2011, Kamerstukken II 2007–2008, 31 268,
nr. 1.XNoot1Zie in dit verband ook de aanbeveling van de Commissie uitdragen kernwaarden
rechtsstaat om nooit het belang van toezicht en handhaving uit het oog te
verliezen.XNoot2Kamerstukken II 2007–2008, 28 684, nr. 130.XNoot3Kamerstukken II 2007–2008, 31 467, nr. 3.XNoot4Kamerstukken II 2006–2007, 31 001, nr. 5.XNoot1Kamerstukken II 2007–2008, 31 001, nr. 52.XNoot2Kamerstukken II 2005–2006, 30 300 VIII, nr. 142.XNoot3Kamerstukken II 2007–2008, 30 573, nr. 10.XNoot1Kamerstukken II 2007–2008, 30 234, nr. 13.XNoot2Kamerstukken II 2005–2006, 30 234, nr. 4.XNoot1Kamerstukken II 2006–2007, 31 001, nr. 5.XNoot2Kamerstukken II 2007–2008, 31 001, nr. 52.XNoot3Kamerstukken II 2007–2008, 26 695, nr. 42.XNoot1Kamerstukken II 2007–2008, 31 293, nr. 3.XNoot1Kamerstukken II 2006–2007, 29 544 en 27 223, nr. 99. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31268-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl