Wet rol werknemers bij de Europese vennootschap; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29298, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

20-11-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29298 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN DEEL1 ALGEMEEN2 DE RICHTLIJN2.1 De voorgeschiedenis2.2 Doelstelling van de richtlijn2.3 Raakvlakken met verordening en uitvoeringswet op hoofdlijnenOprichtingInschrijvingVennootschappelijke structuur van de SE en structuurregeling2.4 De inhoud van de richtlijn op hoofdpuntenAlgemene bepalingenDe onderhandelingsprocedureToepasselijkheid referentievoorschriftenDiverse bepalingen3 DE IMPLEMENTATIE VAN DE RICHTLIJN3.1 UitgangspuntenVersterking rol werknemers bij grensoverschrijdende aangelegenhedenRechtsbasis van richtlijn en verordeningReikwijdteHet Brusselse coördinatieoverleg3.2 De verhouding tot de Wet op de ondernemingsraden en
de Wet op de Europese ondernemingsraden3.3 Implementatie in een aparte wet3.4 Het SER-advies3.4.1 Het SER-advies met betrekking tot de richtlijnAd 1 – Beperking van de kosten van deskundigen (paragraaf 4.5
van het advies)Ad 2 – Verdeling van aan Nederland toegewezen zetels
in het toezichthoudend of het bestuursorgaan (paragraaf 4.8.2 van het
advies)3.4.2 Het SER-advies betreffende de samenhang van richtlijn
en verordeningAd 1 – De bestuurlijke inrichting en de medezeggenschap
bij de SE (paragraaf 3.2.2 van het advies)Ad 2 – De bestuurlijke inrichting en de medezeggenschap
bij de dualistische SE (paragraaf 3.2.3.2 van het advies)Ad 3 – De bestuurlijke inrichting en de medezeggenschap
bij de monistische SE (paragraaf 3.2.4 van het advies)Ad 4 – Concernvrijstellingen (paragraaf 3.2.3.4
van het advies).3.5 De hoofdlijnen van het wetsvoorstel4 BEDRIJFSEFFECTEN, ADMINISTRATIEVE LASTEN, HANDHAVING
EN BELASTING RECHTERLIJKE MACHTBedrijfseffecten en administratieve lastenHandhaving en belasting van de rechterlijke machtARTIKELENHoofdstuk 1 Algemene bepalingenArtikel 1:1Eerste lidOnderdeel aOnderdelen b en cOnderdeel dOnderdeel eOnderdeel fOnderdeel gOnderdeel hOnderdeel iOnderdelen j, k, l en nOnderdeel mTweede lidArtikel 1:2Eerste lidTweede lidDerde en vierde lidVijfde lidZesde lidZevende lidArtikel 1:3Eerste lidTweede lidDerde lidVierde lidArtikel 1:4Eerste, tweede, derde en zevende lidVierde, vijfde en zesde lidAchtste en negende lidArtikel 1:5De bevoegde rechterEerste lidTweede lidArtikel 1:6Eerste lidTweede lidDerde lidHoofdstuk 2 De rol van de werknemers in de SE krachtens
overeenkomstArtikel 2:1Toepasselijk rechtArtikel 2:2Eerste lidTweede lidDerde lidVierde lidVijfde lidArtikel 2:3Eerste lidTweede tot en met vijfde lidZesde lidZevende lidAchtste lidArtikel 2:4Eerste lidTweede tot en met vijfde lidZesde lidZevende lidArtikel 2:5Artikel 2:6Artikel 2:7Eerste lidTweede lidArtikel 2:8Tweede lidDerde lidVierde lidZesde lidArtikel 2:9Eerste en tweede lidDerde lidVierde lidArtikel 2:10Eerste en tweede lidDerde lidArtikel 2:11Artikel 2:12Eerste lidTweede lidDerde lidVierde lidVijfde lidZesde lidZevende lidArtikel 2:13Eerste lidTweede lidDerde lidHoofdstuk 3 De rol van de werknemers in de SE krachtens
referentievoorschriftenArtikel 3:1Artikel 3:2Eerste lidTweede en derde lidVierde lidVijfde lidZesde lidArtikel 3:3Eerste en tweede lidDerde en vierde lidArtikel 3:4Eerste lidTweede lidDerde en vierde lidArtikel 3:5Artikel 3:6Eerste lidTweede en derde lidVierde lidArtikel 3:7Eerste en tweede lidDerde lidVierde lidArtikel 3:8Artikel 3:9Eerste lidTweede lidDerde lidVierde lidArtikel 3:10Artikel 3:11Artikel 3:12Eerste lidTweede lidDerde lidArtikel 3:13Eerste en tweede lidDerde en vijfde lidVierde lidArtikel 3:14Hoofdstuk 4 Overige bepalingenArtikel 4:1Artikel 4:2Artikel 4:3Artikel 4:4Artikel 4:5Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29298Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 158 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 298Uitvoering van richtlijn nr. 2001/86/EG van de Raad van de Europese
Unie van 8 oktober 2001 tot aanvulling van het statuut van de Europese
vennootschap met betrekking tot de rol van de werknemers (Wet rol werknemers
bij de Europese vennootschap)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGALGEMEEN DEEL1 ALGEMEENOp 8 oktober 2001 is tot stand gekomen de richtlijn 2001/86/EG van de
Raad van de Europese Unie tot aanvulling van het statuut van de Europese vennootschap
met betrekking tot de rol van de werknemers (PbEG L 294). De richtlijn
regelt de informatieverstrekking en raadpleging van de werknemers en hun invloed
op de samenstelling van het bestuursorgaan of toezichthoudend orgaan van de
Europese vennootschap. De Europese vennootschap is een nieuwe supranationale
rechtsvorm, die in het leven wordt geroepen door verordening (EG) nr. 2157/2001
van de Raad van de Europese Unie van 8 oktober 2001 betreffende het statuut
van de Europese vennootschap (PbEG L 294), hierna aangeduid als de verordening.
De verordening en de richtlijn zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden. De
verordening bevat regels met een vennootschapsrechtelijk karakter die in alle
lidstaten rechtstreeks van toepassing zijn. Voorzover implementatie van de
verordening nodig is geschiedt dit onder eerste verantwoordelijkheid van de
Minister van Justitie in een voorstel van wet tot uitvoering van de verordening.In dit wetsvoorstel wordt de onderhavige richtlijn geïmplementeerd
(een transponeringstabel is als bijlage 1 bijgevoegd). De Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid draagt hiervoor de eerste verantwoordelijkheid. In
het wetsvoorstel worden geen andere regels opgenomen dan voor de implementatie
noodzakelijk zijn. De richtlijn bevat een aantal bepalingen die verplichten
of nopen tot nadere nationale regelgeving. Voorts geven een aantal bepalingen
van de richtlijn de ruimte om nadere regels vast te stellen, of daarvan af
te zien. In de gevallen waarin nadere regels worden voorgesteld, wordt de
reden daarvan steeds in de memorie van toelichting gemotiveerd. Bij de vaststelling
van deze regels wordt vanuit het oogpunt van consistentie van beleid en wetgeving
zoveel mogelijk aangesloten bij de Wet op de Europese ondernemingsraden. Die
wet en de daaraan ten grondslag liggende richtlijn 94/45/EG van de Raad van
de Europese Unie van 22 september 1994 inzake de instelling van een Europese
ondernemingsraad of van een procedure in ondernemingen of concerns
met een communautaire dimensie ter informatie en raadpleging van de werknemers
(PbEG L 254)1 kennen een zelfde structuur
als het onderhavige wetsvoorstel en de richtlijn. Over de keuzes die in dit
kader zijn gemaakt, is op 15 november 2002 advies gevraagd aan de SER.
De SER heeft op 20 juni 2003 advies uitgebracht (bijlage 2). De SER is
daarbij tevens uit eigen beweging ingegaan op raakvlakken met de materie die
is geregeld in de verordening. Hierop wordt nader ingegaan in paragraaf 3.4
van de memorie van toelichting.Dit wetsvoorstel en het wetsvoorstel ter uitvoering van de verordening
zijn op elkaar afgestemd. Beide wetsvoorstellen dienen op 8 oktober 2004
in werking te kunnen treden. Op die datum treedt ook de verordening in werking.In de memorie van toelichting wordt ingegaan op de richtlijn (hoofdstuk
2), de wijze van omzetting in Nederlandse wetgeving op hoofdpunten (hoofdstuk
3), bedrijfseffecten en administratieve lasten, handhaving en belasting van
de rechterlijke macht (hoofdstuk 4). Daarna volgt de artikelsgewijze toelichting.2 DE RICHTLIJN2.1 De voorgeschiedenisDe verordening introduceert een supranationale rechtsvorm: de Europese
naamloze vennootschap. Voor deze rechtspersoon wordt in dit wetsvoorstel en
de memorie van toelichting in navolging van de verordening, de richtlijn en
de literatuur de afkorting SE (van «Societas Europaea») gebruikt.De SE wordt primair beheerst door de Europese wettelijke regels in de
verordening, met dien verstande dat op grond van artikel 9 van de verordening
ook de statuten en nationale wettelijke voorschriften van belang zijn. Ondernemingen
met een communautaire dimensie die kiezen voor deze rechtsvorm hebben het
gemakkelijker bij de ontplooiing van grensoverschrijdende activiteiten omdat
zij daarbij in mindere mate beperkingen ondervinden van nationale vennootschapsrechtelijke
regels. De verordening strekt ertoe een uniform wettelijk kader te creëren
waarbinnen vennootschappen uit verschillende lidstaten hun werkzaamheden op
Gemeenschapsniveau kunnen uitvoeren (overweging 2 bij de richtlijn).Aan de totstandkoming van deze supranationale rechtsvorm is in Europa
gewerkt sinds de jaren zestig van de vorige eeuw. Behalve een vennootschapsrechtelijk
kader moest er ook een regeling komen voor de rol van de werknemers in de
nieuwe rechtspersoon. Zonder een dergelijke regeling kon geen vennootschapsrechtelijk
regime worden vastgesteld. Er ontstond een impasse omdat gedurende lange tijd
geen overeenstemming kon worden bereikt over de rol van de werknemers. Gelet
op de daarover binnen de Europese Unie bestaande verschillen werd uiteindelijk
besloten af te zien van materiële regels over de rol van de werknemers
(zo ook overweging 5 bij de richtlijn). In plaats daarvan werd de structuur
gevolgd van de richtlijn 94/45/EG.Deze systematiek houdt in dat de rol van de werknemers concreet vorm wordt
gegeven in een overeenkomst die wordt gesloten door de oprichters van de SE
en de vertegenwoordigers van de werknemers. Wanneer geen overeenkomst wordt
bereikt zijn zogenoemde referentiebepalingen van toepassing die de lidstaten
dienen op te stellen bij wijze van vangnet. Deze systematiek maakt het mogelijk
de verantwoordelijkheid voor regelingen betreffende de rol van de werknemers
primair neer te leggen bij de ondernemingen en werknemers zelf. Verder biedt
deze systematiek de ruimte om rekening te kunnen houden met de rol die de
werknemers in de diverse lidstaten verworven hebben en de verschillen daarin.
De richtlijn fungeert op deze wijze niet als keurslijf, maar maakt
integendeel maatwerk mogelijk.Deze aanpak heeft ertoe geleid dat zowel de richtlijn als de verordening
in 2001 konden worden vastgesteld. Voorts is hiervan een impuls uitgegaan
op andere lopende Europese wetgevende activiteiten, zoals die betreffende
de verordening en richtlijn betreffende de Europese coöperatieve vennootschap
en de zogenaamde tiende richtlijn betreffende grensoverschrijdende fusies.2.2 Doelstelling van de richtlijnDe richtlijn strekt ertoe een raamwerk vast te stellen waarbinnen werkgever
en werknemers afspraken kunnen maken over de rol van de werknemers in de SE.De rol van de werknemers omvat drie elementen: informatie, raadpleging
en medezeggenschap. Met de term medezeggenschap wordt in de richtlijn gedoeld
op de invloed van de werknemers op de gang van zaken in de vennootschap via
het recht om leden van het bestuursorgaan of het toezichthoudend orgaan te
kiezen of benoemen, dan wel ten aanzien van deze leden aanbevelingen te doen
of bezwaar te maken.Volgens overweging 3 bij de richtlijn moet ervoor worden gezorgd dat de
oprichting van een SE niet gepaard gaat met intrekking of inperking van bestaande
praktijken aangaande de rol van de werknemers in de vennootschappen die aan
de oprichting van een SE deelnemen. Daartoe geeft de richtlijn regels ter
aanvulling van de verordening. Indien in een of meer van de vennootschappen
die een SE oprichten medezeggenschapsrechten bestaan, dienen deze rechten
gevrijwaard te blijven door ze op de SE over te dragen zodra die opgericht
is, tenzij de partijen anders besluiten (overweging 7). De procedures voor
transnationale informatie, raadpleging en medezeggenschap van de werknemers
die in de SE zullen gelden, moeten worden vastgelegd in een overeenkomst.
Over de overeenkomst wordt door de vennootschappen die deelnemen aan de oprichting
van de SE onderhandeld met een bijzondere onderhandelingsgroep waarvan de
samenstelling representatief is voor de werknemers die werkzaam zijn in de
ondernemingen die tot de SE zullen gaan behoren.Wanneer een overeenkomst ontbreekt moeten dienaangaande aanvullende (wettelijke)
regels van toepassing zijn, die door de lidstaten moeten worden vastgesteld
(overwegingen 8 en 11). Deze vangnetbepalingen, in de richtlijn 94/45/EG aangeduid
als subsidiaire voorschriften, worden in de onderhavige richtlijn aangeduid
als referentievoorschriften. Deze voorschriften moeten borg staan voor effectieve
transnationale informatie en raadpleging van de werknemers. Voorts beschermen
de referentievoorschriften de medezeggenschap van werknemers in de organen
van de SE indien er vóór de oprichting van de SE medezeggenschap
in de deelnemende vennootschappen bestond.Het veiligstellen van de verworven rechten van werknemers betreffende
hun rol in de besluitvorming van ondernemingen wordt in overweging 18 verklaard
tot grondbeginsel en een van de doelstellingen van de richtlijn: «de
vóór de oprichting van SE's bestaande rechten van de werknemers
vormen mede het uitgangspunt voor de bepaling van de wijze waarop gestalte
zal worden gegeven aan hun inspraakrechten in de SE («voor en na»-beginsel).
Deze benadering dient bijgevolg niet alleen van toepassing te zijn op een
nieuw op te richten SE, maar ook bij structurele veranderingen in een reeds
opgerichte SE en op de vennootschappen die door de gevolgen van de structurele
veranderingen worden getroffen». Hierop wordt nader ingegaan in paragraaf 2.4
en 3.5 bij de toelichting op artikel 11 van de richtlijn.De bepalingen van de richtlijn 94/45/EG en de omzetting daarvan (voorzover
het Nederland betreft) in de Wet op de Europese ondernemingsraden dienen
in beginsel niet van toepassing te zijn op SE's en haar dochterondernemingen
en vestigingen (overweging 14).2.3 Raakvlakken met verordening en uitvoeringswet op hoofdlijnenZoals hiervoor al is aangegeven zijn de verordening en de richtlijn onlosmakelijk
verbonden. Voor een goed begrip van de richtlijn is enig inzicht nodig in
de inhoud van de verordening op hoofdlijnen. In deze paragraaf worden kort
enige belangrijke elementen van de verordening weergegeven en wordt voor het
overige volstaan met een verwijzing naar de bijlage van de memorie van toelichting
bij het voorstel van wet tot uitvoering van de verordening. In die bijlage
worden de artikelen van de verordening toegelicht. De verordening bevat voorschriften
over toepasselijk recht, oprichting, vennootschappelijke structuur, jaarrekening
en ontbinding van de SE. Op grond van artikel 1, vierde lid, van de verordening
is de rol van de werknemers in een SE onderworpen aan het bepaalde in de richtlijn.OprichtingEen SE kan alleen worden opgericht indien sprake is van een communautaire
dimensie. Bij de oprichting moeten daarom altijd minstens twee vennootschappen
zijn betrokken die onder het recht van verschillende lidstaten vallen. Vennootschappen
die alle in dezelfde lidstaat gevestigd zijn kunnen geen SE vormen; op hen
blijft het nationale recht van toepassing (artikel 2 van de verordening).
Een SE kan op vier verschillende manieren worden opgericht: door fusie (artikel
2, eerste lid), vorming van een holding (artikel 2, tweede lid), oprichting
van een dochtervennootschap (artikel 2, derde lid) en ten slotte door omzetting
van een bestaande naamloze vennootschap indien deze een dochtervennootschap
heeft die onder het recht van een andere lidstaat ressorteert (artikel 2,
vierde lid).In het bijzonder voor de oprichting door fusie en omzetting geeft de richtlijn
een aantal nadere voorzieningen om te voorkomen dat werknemers medezeggenschapsrechten
verliezen.InschrijvingOp grond van artikel 16, eerste lid, van de verordening verkrijgt de SE
rechtspersoonlijkheid met ingang van de datum van inschrijving in het in artikel
12 bedoelde register (voor Nederland het handelsregister op grond van artikel
6 van artikel I alsmede artikel III van de Uitvoeringswet). Op grond van artikel
12, tweede lid, van de verordening kan een SE slechts worden ingeschreven
indien:– een overeenkomst over de rol van de werknemers is gesloten, of– de bijzondere onderhandelingsgroep heeft besloten af te zien van
het openen van onderhandelingen of om reeds geopende onderhandelingen te beëindigen,
of– de referentievoorschriften van toepassing zijn.De Kamer van Koophandel dient als houder van het handelsregister te beoordelen
of aan een van de genoemde vereisten wordt voldaan voordat tot inschrijving
wordt overgegaan. Daartoe dienen schriftelijke bewijsstukken te worden overgelegd
aan de Kamer van Koophandel.Ingevolge artikel 12, vierde lid, van de verordening mogen de statuten
nimmer in strijd zijn met de regelingen die krachtens de richtlijn zijn vastgesteld
over de rol van de werknemers. Ook in andere bepalingen van de verordening
die betrekking hebben op de oprichtingsvereisten komt aan de orde dat regelingen
met betrekking tot de rol van de werknemers moeten zijn vastgesteld (artikelen
26, derde lid, 27, tweede lid, 32, zesde lid, 33, tweede en vijfde lid). Vennootschappelijke structuur van de SE en structuurregelingDe SE kan in de statuten de keuze maken tussen een dualistische structuur
(waarin het toezicht op het leidinggevend orgaan deels wordt uitgevoerd door
een toezichthoudend orgaan) en een monistische structuur (met een bestuursorgaan
dat primair door de aandeelhouders gecontroleerd wordt). Dat is geregeld in
artikel 38 van de verordening. Aan de oprichting van een monistisch gestructureerde
Nederlandse SE kan worden deelgenomen door een Nederlandse structuurvennootschap,
die een dualistisch stelsel kent op grond van de artikelen 152–164;
262–274 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.Op grond van artikel 13, tweede lid, van de richtlijn is de structuurregeling
niet van toepassing op de SE voorzover die betrekking heeft op de invloed
van de werknemers op de samenstelling van de raad van commissarissen. Hiertoe
wordt verwezen naar de toelichting bij artikel 13, tweede lid, van de richtlijn
(paragraaf 2.4) en bij artikel 1:6 van het wetsvoorstel, waarin deze
bepaling van de richtlijn is omgezet.In de bijlage van de memorie van toelichting bij het voorstel van wet
tot uitvoering van de verordening wordt bij artikel 38 van de verordening
uiteengezet dat het niet opportuun wordt geacht om de overige elementen van
de structuurregeling, dat wil zeggen de bepalingen die niet rechtstreeks medezeggenschap
in de zin van de richtlijn betreffen, toe te passen op de SE.2.4 De inhoud van de richtlijn op hoofdpuntenDe richtlijn geeft algemene bepalingen in de artikelen 1 en 2. In de artikelen
3–6 worden voorschriften gegeven over de onderhandelingsprocedure. Artikel
7 bepaalt wanneer de referentievoorschriften van toepassing zijn; de voorschriften
waaraan de door de lidstaten vast te stellen referentievoorschriften moeten
voldoen zijn opgenomen in de bijlage bij de richtlijn. Deze bijlage valt uiteen
in drie delen waarin aan de orde komen (1) de samenstelling van het vertegenwoordigingsorgaan,
(2) informatie en raadpleging en (3) medezeggenschap. Vanaf artikel 8 bevat
de richtlijn voorschriften van diverse aard zoals over geheimhouding, bescherming
van de werknemersvertegenwoordigers, misbruik van procedures, naleving van
de richtlijn en de verhouding tot bestaande communautaire en nationale wetgeving.Algemene bepalingenOp grond van artikel 1, tweede lid, van de richtlijn worden in elke SE
regelingen met betrekking tot de rol van de werknemers vastgesteld. Dat geschiedt
overeenkomstig de onderhandelingsprocedure van de artikelen 3 tot en met 6,
dan wel overeenkomstig de referentievoorschriften.Voor de definitie van dochteronderneming wordt in artikel 2, onderdeel
c, verwezen naar de definitie in de richtlijn 94/45/EG. Het begrip «medezeggenschap»
heeft, zoals hiervoor is aangegeven in paragraaf 2.2, op grond van artikel
2, onderdeel k, in de richtlijn een specifieke betekenis.De onderhandelingsprocedureArtikel 3 heeft betrekking op de instelling en samenstelling van de bijzondere
onderhandelingsgroep en geeft besluitvormingsregels. Zo spoedig mogelijk nadat
het voornemen tot oprichting van een SE concreet vorm heeft gekregen, dienen
de vennootschappen die aan de oprichting deelnemen een representatieve bijzondere
onderhandelingsgroep in te stellen om te onderhandelen over de rol van de
werknemers in de SE. De bijzondere onderhandelingsgroep wordt zodanig samengesteld
dat werknemers uit de verschillende lidstaten daarin vertegenwoordigd worden
in verhouding van het aantal werknemers in een lidstaat tot het totale aantal
werknemers dat bij de deelnemende vennootschappen en dochterondernemingen
in alle lidstaten tezamen werkzaam is. Wanneer de SE wordt opgericht door
fusie wordt de omvang van de bijzondere onderhandelingsgroep binnen zekere
grenzen uitgebreid. In dat geval worden aan de bijzondere onderhandelingsgroep
toegevoegd werknemersvertegenwoordigers uit nog niet vertegenwoordigde vennootschappen
die bij de fusie zullen ophouden te bestaan.De lidstaten stellen regels vast voor de verkiezing of aanwijzing van
de uit die lidstaat afkomstige vertegenwoordigers in de bijzondere onderhandelingsgroep.De bijzondere onderhandelingsgroep besluit met de volstrekte meerderheid
van haar leden, mits deze meerderheid tevens de volstrekte meerderheid van
de werknemers vertegenwoordigt. Wanneer het onderhandelingsresultaat zou uitmonden
in een inperking van de bestaande medezeggenschapsrechten, is een gekwalificeerde
meerderheid vereist. Ingeval van omzetting is een inperking van bestaande
medezeggenschapsrechten niet mogelijk, ook niet met een gekwalificeerde meerderheid.De bijzondere onderhandelingsgroep kan zich bij de onderhandelingen laten
bijstaan door externe deskundigen van haar keuze, zoals vakbondsvertegenwoordigers.
De bijzondere onderhandelingsgroep kan met gekwalificeerde meerderheid besluiten
om af te zien van het openen van onderhandelingen of om de reeds geopende
onderhandelingen te beëindigen en zich te verlaten op de regels over
informatie en raadpleging van de werknemers in de lidstaten waar de SE werknemers
heeft. De kosten van het functioneren van de bijzondere onderhandelingsgroep
komen voor rekening van de aan de oprichting deelnemende vennootschappen.De onderhandelingen kunnen op grond van artikel 5 van de richtlijn maximaal
een jaar duren. Op de onderhandelingsprocedure is de wetgeving van toepassing
van de lidstaat waar de SE haar statutaire zetel zal hebben (artikel 6).In artikel 4 van de richtlijn worden regels gegeven over de inhoud van
de overeenkomst. Volstaan wordt met een aanduiding van de onderwerpen die
in de overeenkomst aan de orde komen. Over de inhoudelijke regeling van die
onderwerpen in de te sluiten overeenkomst bevat de richtlijn nauwelijks eisen.
Dat wordt geheel overgelaten aan de onderhandelende partijen.Ook de opsomming van onderwerpen heeft geen minimumkarakter, omdat (in
de aanhef van het tweede lid) de autonomie van de onderhandelende partijen
voorop wordt gesteld (behalve wat betreft de rol van de werknemers bij omzetting,
waarover het vierde lid een specifieke regeling geeft).Toepasselijkheid referentievoorschriftenArtikel 7 bepaalt dat de referentievoorschriften van de lidstaat waar
de SE haar statutaire zetel zal hebben van toepassing zijn indien:– partijen dat overeenkomen, of– geen overeenkomst tot stand is gekomen binnen de gestelde termijn.De referentievoorschriften zijn van toepassing vanaf de datum van inschrijving
van de SE. Wanneer de bijzondere onderhandelingsgroep heeft besloten om af
te zien van het openen van onderhandelingen of om de reeds geopende onderhandelingen
te beëindigen, zijn de referentievoorschriften niet van toepassing. Wanneer
een deelnemende vennootschap niet instemt met de toepassing van de referentievoorschriften,
kan de SE niet worden ingeschreven en komt de SE derhalve niet tot stand. Zoals hiervoor werd aangegeven vallen de in de bijlage opgenomen voorschriften
waaraan de referentievoorschriften moeten voldoen, uiteen in drie delen.Deel 1 heeft betrekking op de samenstelling van de ondernemingsraad van
de SE. In de SE-ondernemingsraad kunnen (anders dan in de bijzondere onderhandelingsgroep)
alleen werknemers zitting hebben van de SE en haar dochterondernemingen. Evenals
bij de bijzondere onderhandelingsgroep moet de samenstelling wat betreft de
herkomst van de leden een afspiegeling zijn van de aantallen werknemers in
de verschillende lidstaten. Vier jaar nadat de SE-ondernemingsraad is ingesteld,
kan hij onderhandelingen openen om een nieuwe overeenkomst te sluiten dan
wel besluiten tot voortzetting van de toepassing van de referentievoorschriften.Deel 2 geeft een regeling van de bevoegdheden van de SE-ondernemingsraad
met betrekking tot informatie en raadpleging. De bevoegdheid van de SE-ondernemingsraad
is beperkt tot aangelegenheden die betrekking hebben op de SE zelf en op een
van haar dochterondernemingen en vestigingen in een andere lidstaat of die
de bevoegdheid van de besluitvormingsorganen in een enkele lidstaat te buiten
gaan. Ten minste een maal per jaar vindt een informatie- en raadplegingsvergadering
plaats. De vergadering heeft betrekking op belangrijke zaken als de structuur,
de economische en financiële situatie, de ontwikkeling van het bedrijf,
ontwikkelingen in werkgelegenheid en de organisatie, fusies, collectieve ontslagen
en dergelijke. Wanneer maatregelen worden overwogen die aanzienlijke gevolgen
hebben voor de belangen van de werknemers, wordt een extra vergadering gehouden.
Wanneer de SE het advies dat de SE-ondernemingsraad bij die gelegenheid heeft
uitgebracht niet volgt, wordt een tweede vergadering gehouden om alsnog tot
overeenstemming te komen.De kosten die zijn verbonden aan het functioneren van de SE-ondernemingsraad
(met inbegrip van reis- en verblijfskosten en kosten van tolken) komen voor
rekening van de SE.Deel 3 betreffende medezeggenschap is alleen van toepassing indien vóór
de oprichting van de SE in de oprichtende vennootschap(pen) sprake was van
medezeggenschap. Daarbij gelden verschillende regels naar gelang de wijze
van oprichting. Indien in de diverse deelnemende vennootschappen meer dan
één vorm van medezeggenschap bestond, besluit de bijzondere
onderhandelingsgroep welke van die vormen moet worden ingevoerd.Diverse bepalingenArtikel 8 geeft een regeling van de geheimhouding van vertrouwelijke informatie
die aan de leden van de bijzondere onderhandelingsgroep en de SE-ondernemingsraad
is verstrekt. De SE is niet verplicht tot verstrekking van gegevens van zodanige
aard dat de bekendmaking ervan de SE ernstig in haar functioneren zou belemmeren
of zou schaden. Tegen het opleggen van vertrouwelijkheid of het niet verstrekken
van informatie moeten de werknemersvertegenwoordigers beroep op de rechter
kunnen instellen.Op grond van artikel 9 moeten de SE en de SE-ondernemingsraad constructief
samenwerken. Artikel 10 verplicht de lidstaten de werknemersvertegenwoordigers
te verzekeren van dezelfde bescherming en waarborgen die werknemersvertegenwoordigers
genieten in het land waarin zij werkzaam zijn.Artikel 11 van de richtlijn verplicht de lidstaten tot het nemen van maatregelen
om te voorkomen dat de oprichtingsprocedure van een SE wordt misbruikt
om aan werknemers rechten te ontnemen of te ontzeggen. De toepassing van dit
artikel is aan enkele beperkingen onderworpen. Ten eerste moet de maatregel
gericht zijn op het voorkomen van misbruik. Wanneer sprake is van misbruik
wordt in de richtlijn niet verder uitgewerkt. Ten tweede moet het misbruik
in verband gebracht kunnen worden met de oprichting. In artikel 11 kan daarom
niet in algemene zin worden gelezen dat de SE ook ná zijn oprichting
de rol van de werknemers dient vorm te geven op de voet van het bepaalde in
de richtlijn. Geconstateerd moet dan ook worden dat het in overweging 18 beschreven
«voor en na»-beginsel ten aanzien van structurele veranderingen
in een reeds opgerichte SE, geen uitwerking heeft gevonden in artikel 11,
en evenmin in andere bepalingen van de richtlijn. Hierop wordt verder ingegaan
in paragraaf 3.5.Artikel 12 heeft betrekking op de naleving van de richtlijn en komt eveneens
aan de orde in paragraaf 3. Op grond van artikel 13, eerste lid, is de
nationale wetgeving ter implementatie van richtlijn 94/45/EG (in Nederland
de Wet op de Europese ondernemingsraden) niet van toepassing op de SE en haar
dochterondernemingen, tenzij de bijzondere onderhandelingsgroep van onderhandelingen
heeft afgezien of die heeft gestaakt. In het tweede lid van artikel 13 is
bepaald dat de nationale wetgeving of praktijk inzake werknemersmedezeggenschap
die niet strekt tot uitvoering van de richtlijn, niet van toepassing is op
de SE. Het betreft hier onderdelen van de structuurregeling en artikel 30
van de Wet op de ondernemingsraden. Aan rechten met betrekking tot informatie
en raadpleging wordt geen afbreuk gedaan. Ook de nationale medezeggenschapsrechten
in dochterondernemingen blijven op grond van het derde lid van kracht.Artikel 14 verplicht de lidstaten de omzetting van de richtlijn op 8 oktober
2004 in werking te doen treden. Dit is ook de datum waarop de verordening
in werking treedt.3 DE IMPLEMENTATIE VAN DE RICHTLIJN3.1 UitgangspuntenVersterking rol werknemers bij grensoverschrijdende aangelegenhedenOndernemingen opereren steeds meer in internationaal verband, mede onder
invloed van de totstandkoming van een gemeenschappelijke markt in de Europese
Unie. De mogelijkheid een SE op te richten vergroot de mogelijkheden van internationale
samenwerking met of herstructurering van ondernemingen in andere lidstaten.
Mogelijke belemmeringen die dergelijke ondernemingen kunnen ondervinden van
nationale vennootschapsrechtelijke wetgeving worden verminderd. Steeds meer
beslissingen in de onderneming kunnen een grensoverschrijdend karakter hebben
en kunnen daarmee aan nationale medezeggenschap worden onttrokken. De in de
richtlijn gegeven regeling van de rol van de werknemers in de SE vergroot
de invloed van de werknemers in dergelijke aangelegenheden. De richtlijn versterkt
aldus het functioneren van de Nederlandse ondernemingsraden krachtens de Wet
op de ondernemingsraden.Tegen die achtergrond wordt (evenals in de Wet op de Europese ondernemingsraden)
aan de (centrale) ondernemingsraden een hoofdrol toegekend bij de benoeming
en ontslag van de uit Nederland te benoemen leden van zowel de bijzondere
onderhandelingsgroep als de SE-ondernemingsraad. Rechtsbasis van richtlijn en verordeningDe rechtsbasis van zowel de verordening als de richtlijn is artikel 308
(voorheen artikel 235) van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap.
Het genoemde artikel geeft de Gemeenschap de bevoegdheid tot handelen indien
aan een aantal voorwaarden is voldaan. Een van die voorwaarden is, dat er
geen andere specifieke verdragsbepaling is waaraan de Gemeenschap die bevoegdheid
kan ontlenen.Artikel 137 van het Verdrag geeft een grondslag voor het door middel van
richtlijnen vaststellen van minimumvoorschriften, onder meer op het gebied
van medezeggenschap. Op grond van het vijfde lid van artikel 137 beletten
«de uit hoofde van dit artikel vastgestelde bepalingen (...) niet dat
een lidstaat een hogere graad van bescherming handhaaft of invoert ..».Uit de geschiedenis van de totstandkoming van de richtlijn blijkt dat
artikel 137 niet als basis is gebruikt voor de onderhavige richtlijn, omdat
de voorgestelde richtlijn een autonoom regime vestigt, dat onlosmakelijk is
verbonden met de verordening. In die zienswijze geeft de richtlijn geen minimumvoorschriften,
doch verplichte regels, strikt en uitsluitend voor SE's bestemd. Deze regels
moeten op uniforme wijze in de lidstaten worden toegepast om de oprichting
en werking van de transnationale SE's mogelijk te maken. Gunstiger nationale
bepalingen zouden de werking van het bij de richtlijn beoogde systeem belemmeren
en daarom strijdig zijn met het doel van de richtlijn. Op grond hiervan is
bij de totstandkoming van de richtlijn geconcludeerd dat, hoewel informatie,
raadpleging en medezeggenschap van de werknemers onder de gebieden van artikel
137 vallen, dat artikel niet als juiste rechtsbasis voor deze richtlijn is
aan te merken.Hoewel dat niet rechtstreeks blijkt uit de bewoordingen van artikel 308
is in de gegeven context in dit geval de consequentie van de toepassing van
artikel 308 dat het de lidstaten niet vrij staat om voor werknemers gunstiger
bepalingen vast te stellen dan waartoe de richtlijn verplicht. Dit neemt overigens
niet weg dat een adequate omzetting van de richtlijn nadere voorzieningen
kan vergen, hetzij omdat de richtlijn de lidstaten uitdrukkelijk daartoe verplicht
c.q. de mogelijkheid biedt, hetzij omdat soms een «instrumentele»
bepaling noodzakelijk is ter effectuering van de richtlijn.Opmerking in dit verband verdient nog dat de richtlijn 94/45/EG betreffende
de Europese ondernemingsraad de lidstaten wel de ruimte gaf om gunstiger bepalingen
vast te stellen1. Die richtlijn berust echter
op een andere rechtsbasis. Ook werd in de overwegingen bij die richtlijn met
zoveel woorden verwezen naar de bevoegdheid om minimumvoorschriften vast te
stellen.ReikwijdteWat betreft de werkingssfeer vallen de om te zetten bepalingen in de richtlijn
in twee categorieën uiteen:1. Bepalingen die toepasselijk zijn op de SE die in de betreffende lidstaat
is of zal worden gevestigd. Deze bepalingen gelden ten aanzien van alle deelnemende
vennootschappen, dochterondernemingen en vestigingen, ongeacht de lidstaat
waarin zij gevestigd zijn.2. Bepalingen die alleen van toepassing zijn in de lidstaat van vestiging.Een voorbeeld van een regeling die behoort tot de eerste categorie, is
die van de vaststelling van het aantal leden en hun herkomst van de bijzondere
onderhandelingsgroep (artikel 3, tweede lid, onderdeel a van de richtlijn)
in artikel 2:3 van het wetsvoorstel. Deze regeling geldt indien de SE haar
statutaire zetel in Nederland zal hebben en is dan toepasselijk zowel op in
Nederland als op in andere lidstaten gevestigde deelnemende vennootschappen,
dochterondernemingen en vestigingen.Een voorbeeld van een regeling die behoort tot de tweede categorie, is
die van de wijze van verkiezing of aanwijzing van de Nederlandse leden van de bijzondere onderhandelingsgroep (artikel 3, tweede lid, onderdeel
b van de richtlijn) in artikel 2:4, tweede tot en met het zevende lid, van
het wetsvoorstel. Deze regeling is alleen van toepassing op de verkiezing
van de vertegenwoordigers van de werknemers die in Nederland werkzaam zijn
bij een deelnemende vennootschap, dochteronderneming of vestiging. Ook de
regeling van rechten en verplichtingen van vertegenwoordigers van Nederlandse
werknemers in artikel 1:4 (die geldt voor alle Nederlandse vertegenwoordigers,
ongeacht of de SE in Nederland of in een andere lidstaat is gevestigd) behoort
tot de tweede categorie.Het Brusselse coördinatieoverlegNa de vaststelling van de richtlijn is een deskundigenwerkgroep ingesteld
ter coördinatie van de implementatie daarvan in de lidstaten. De werkgroep
werd voorgezeten door een vertegenwoordiger van de Europese Commissie en bestond
voor het overige uit ambtenaren die in de lidstaten direct bij de implementatie
betrokken zijn. Het overleg, waaraan ook is deelgenomen door Nederland, heeft
een aantal conclusies opgeleverd. Voor de conclusies van de werkgroep wordt
verwezen naar bijlage 31. Overigens zijn deze
niet bindend voor de lidstaten.3.2 De verhouding tot de Wet op de ondernemingsraden en
de Wet op de Europese ondernemingsradenDe Wet op de Europese ondernemingsraden is niet van toepassing op de SE.
Hierdoor wordt voorkomen dat op een SE die kan worden aangemerkt als een communautaire
onderneming in de zin van de Wet op de Europese ondernemingsraden overlappende
regels van toepassing worden.De Wet op de ondernemingsraden is van toepassing op de in Nederland gevestigde
SE en de in Nederland gevestigde dochterondernemingen en vestigingen. Op grond
van artikel 13, tweede lid, van de richtlijn zijn nationale bepalingen op
het gebied van medezeggenschap van werknemers bij de benoeming van leden van
het toezichthoudend of het bestuursorgaan van de SE, voor zover die niet strekken
tot uitvoering van de richtlijn, echter niet van toepassing op de SE. De structuurregeling
met betrekking tot de benoeming van commissarissen in Boek 2 van het Burgerlijk
Wetboek en het adviesrecht (op grond van artikel 30 van de Wet op de ondernemingsraden)
van de ondernemingsraad bij de benoeming van bestuurders (in de zin van de
Wet op de ondernemingsraden) worden in dit wetsvoorstel dan ook niet van toepassing
verklaard ten aanzien van de benoeming van commissarissen en bestuurders in
de organen van de SE.Voor het overige handhaaft de richtlijn (artikel 13, derde lid) de rechten
van werknemers(vertegenwoordigers). Voor de toepasselijkheid van de Wet op
de ondernemingsraden betekent dit concreet, dat die wet van toepassing is
op de in Nederland gevestigde SE en de in Nederland gevestigde dochterondernemingen
en vestigingen voorzover wordt voldaan aan de in die wet gestelde criteria
voor toepassing. De rechten van de SE-ondernemingsraad (of andere procedure
voor informatie en raadpleging) waarin het wetsvoorstel voorziet, komen niet
in de plaats van de bevoegdheden van de ondernemingsraden in de verschillende
lidstaten. Als gevolg hiervan kunnen zich wel situaties voordoen waarbij over
een en hetzelfde voornemen wordt geadviseerd door zowel de SE-ondernemingsraad
als de ondernemingsraad in een of meer lidstaten. Daarbij wordt opgemerkt
dat van een dubbeling geen sprake is, omdat het adviesrecht van de Nederlandse
ondernemingsraden wezenlijk sterker is dan het raadplegingsrecht van de SE-ondernemingsraad
krachtens de referentievoorschriften. 3.3 Implementatie in een aparte wetHet wetsvoorstel voorziet in implementatie van de richtlijn door middel
van een aparte wet. Er is om diverse redenen van afgezien om deze te implementeren
via incorporatie in de Wet op de Europese ondernemingsraden of in de Wet op
de ondernemingsraden.Het wetsvoorstel is uitsluitend van toepassing op de SE; de Wet op de
Europese ondernemingsraden is op de SE in beginsel niet van toepassing. Voorts
bestaan naast overeenkomsten op tal van punten verschillen – ook ten
aanzien van gelijksoortige onderwerpen – tussen de onderhavige richtlijn
en richtlijn 94/45/EG, welke doorwerken in de wetgeving.De Wet op de ondernemingsraden heeft alleen territoriale werking terwijl
dit wetsvoorstel voor het overgrote deel ook buiten Nederland van toepassing
is.De in hoofdstuk 2 en 3 gestelde regels zijn immers van toepassing wanneer
de SE in Nederland de statutaire zetel heeft of in Nederland is ingeschreven,
ook ten aanzien van in andere lidstaten gevestigde delen van de SE. Daarnaast
geeft het wetsvoorstel ook inhoudelijk een regeling die nogal afwijkt van
die in de Wet op de ondernemingsraden.Voorts vergt de implementatie van de richtlijn definiëring van een
eigen begrippenkader in de wet, dat niet overeenkomt met dat in de Wet op
de ondernemingsraden en de Wet op de Europese ondernemingsraden. Incorporatie
in een van deze wetten zou alleen in schijn tot uniformiteit leiden, nodeloos
ingewikkeld zijn en meer tijd vergen dan nodig en – in het licht van
de implementatietermijn – verantwoord is. De toekomstige Europese ontwikkelingen
ten aanzien van een Europese coöperatieve vennootschap (SCE) kunnen –
onder meer gelet op de gelijkenis die bestaat tussen de ontwerp-richtlijn
SCE en die betreffende de SE – op een later tijdstip aanleiding geven
alsnog te voorzien in een meer geïntegreerd wettelijk kader.3.4 Het SER-adviesZoals is vermeld in hoofdstuk 1 heeft het kabinet advies gevraagd aan
de SER over de voorgenomen wijze van implementatie van een aantal bepalingen
van de richtlijn die de lidstaten ruimte bieden voor het maken van keuzes.
De SER heeft zich in zijn advies van 20 juni 2003 niet alleen uitgesproken
over de aan hem voorgelegde vragen, maar tevens een oordeel gegeven over enkele
raakvlakken met de verordening. De SER heeft zich aangesloten bij de door
het kabinet in de adviesaanvraag gevolgde uitgangspunten (implementatie «sec»
en aansluiting bij de Wet op de Europese ondernemingsraden) en stemt bij de
meeste van de voorgelegde vragen in met de beleidsvoornemens van het kabinet.
Op enkele onderdelen heeft de SER een andere keuze in overweging gegeven.3.4.1 Het SER-advies met betrekking tot de richtlijnDe SER adviseert op twee punten een andere keuze te maken. Het betreft
hier:1. Beperking van de kosten van deskundigen.2. De verdeling van de aan Nederland toegewezen zetels in het toezichthoudend
of bestuursorgaan van de SE.Ad 1 – Beperking van de kosten van deskundigen (paragraaf 4.5
van het advies)In de adviesaanvraag is (punt II, 2) aangegeven dat (conform de regeling
in de Wet op de Europese ondernemingsraden) wordt overwogen gebruik te maken
van de mogelijkheid die de richtlijn biedt om ten aanzien van de SE-ondernemingsraad
de financiering van de kosten tot één deskundige per agendaonderwerp
te beperken. Dit sluit aan bij de wettelijke regeling in de Wet
op de Europese ondernemingsraden. De SER adviseert de beperking tot de kosten
van één deskundige te laten vallen en voor dezelfde regeling
te kiezen als voor de bijzondere onderhandelingsgroep. De regering volgt dit
advies van de SER niet, onder verwijzing naar de toelichting bij artikel 3:11,
tweede lid.Ad 2 – Verdeling van aan Nederland toegewezen zetels
in het toezichthoudend of het bestuursorgaan (paragraaf 4.8.2 van het
advies)In de adviesaanvraag is (punt III. 2) aangegeven dat het kabinet voornemens
is geen regels te stellen voor de wijze van besluitvorming van Nederlandse
werknemers over de benoeming van Nederlandse werknemersvertegenwoordigers
in het bestuursorgaan of toezichthoudend orgaan van de SE.De SER bepleit voor de uitoefening van de bevoegdheid tot benoeming en
aanbeveling en bezwaar bij de samenstelling van het bestuurs- of toezichthoudend
orgaan van de SE een regeling zoals die in artikel 10 van de Wet op de Europese
ondernemingsraden, zodat duidelijk is wie binnen het Nederlandse deel van
het totale werknemersbestand van de SE tot die bevoegdheden gerechtigd is.
De regering volgt de SER op dit punt en geeft daaraan uitvoering in artikel
3:13, vijfde lid.3.4.2 Het SER-advies betreffende de samenhang van richtlijn
en verordeningTen aanzien van de verhouding tot de verordening stelt de SER de volgende
aandachtspunten aan de orde:1. De bestuurlijke inrichting en de medezeggenschap bij de SE.2. De bestuurlijke inrichting en de medezeggenschap bij de dualistische
SE.3. De bestuurlijke inrichting en de medezeggenschap bij de monistische
SE.4. Concernvrijstellingen.Ad 1 – De bestuurlijke inrichting en de medezeggenschap
bij de SE (paragraaf 3.2.2 van het advies)De SER is van oordeel dat de wetgever dient aan te geven volgens welke
procedures wordt vastgesteld hoe de werknemers hun medezeggenschapsrechten
geldend kunnen maken in het geval dat de bijzondere onderhandelingsgroep niet
besluit welke vorm van medezeggenschap in de SE wordt ingevoerd (artikel 7,
tweede lid, van de richtlijn). Een dergelijke voorziening, waartoe de richtlijn
uitdrukkelijk de ruimte biedt, is ook naar het oordeel van de regering noodzakelijk
en is in het wetsvoorstel opgenomen in artikel 3:2, vijfde lid. De voorgestelde
regeling komt erop neer dat daar waar mogelijk wordt aangesloten bij de aanbevelings-
en bezwaarrechten van de werknemers als bekend uit de structuurregeling.Voorts acht de raad de richtlijn niet consequent op het punt van het meetellen
van werknemers van dochterondernemingen. In dit verband bepleit hij voor deze
kwestie aandacht te vragen in het Europese coördinatie-overleg. De richtlijn
geeft aan wanneer werknemers van dochterondernemingen meegeteld moeten worden.
Ook in het kader van het Europese overleg is de richtlijn een vaststaand gegeven.
Mochten zich knelpunten voordoen dan kan dit worden aangepakt bij de evaluatie
van de richtlijn, die in artikel 15 van de richtlijn is voorzien in 2007.Ad 2 – De bestuurlijke inrichting en de medezeggenschap
bij de dualistische SE (paragraaf 3.2.3.2 van het advies)In de Nederlandse structuurregeling heeft de Raad van Commissarissen enkele belangrijke bevoegdheden. Daartoe behoren de bevoegdheid tot
benoeming en ontslag van het leidinggevend orgaan en de bevoegdheid tot goedkeuring
van belangrijke besluiten van dat orgaan. Een deel van de raad meent dat dergelijke
taken en bevoegdheden die voor het oprichten van de SE in de betrokken onderneming
golden, ook in de nieuwe SE zouden moeten toekomen aan het toezichthoudend
orgaan.Een ander deel van de raad wijst erop dat de verordening (artikel 39,
tweede lid) de lidstaten uitdrukkelijk de mogelijkheid biedt om te bepalen
dat benoeming van de leden van het leidinggevend orgaan geschiedt door de
algemene vergadering van aandeelhouders. Ook laat de verordening (artikel
48, eerste lid) toe dat de SE in de statuten bepaalt welke aangelegenheden
ter goedkeuring aan het toezichthoudend orgaan moeten worden voorgelegd.In het wetsvoorstel Uitvoeringswet verordening Europese vennootschap (artikel
11, eerste lid) en de bijlage van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel
bij de artikelen 39, tweede lid, en 48, eerste lid, zijn de overwegingen vermeld
op grond waarvan de betreffende bevoegdheden niet aan het toezichthoudend
orgaan worden toegekend. Dat standpunt heeft de instemming van een deel van
de raad.Ad 3 – De bestuurlijke inrichting en de medezeggenschap
bij de monistische SE (paragraaf 3.2.4 van het advies)De raad stelt in dit kader aan de orde dat het adviesrecht van de ondernemingsraad
over voorgenomen benoeming of ontslag van een bestuurder ingevolge artikel
30 van de Wet op de ondernemingsraden, niet kan worden aangemerkt als een
medezeggenschapsrecht in de zin van de richtlijn. De achtergrond daarvan is
dat het begrip bestuurder in de WOR een specifieke betekenis heeft. De bestuurder
in de zin van de Wet op de ondernemingsraden is daarom, zoals de raad terecht
stelt, niet op een lijn te stellen met een lid van het bestuursorgaan in de
zin van de richtlijn.Afhankelijk van de concrete omstandigheden kan een bestuurder van een
SE tevens voldoen aan de criteria om te kunnen worden aangemerkt als bestuurder
in de zin van de Wet op de ondernemingsraden, waarvoor op grond van artikel
30 een adviesrecht geldt. In een dergelijk geval is wel sprake van medezeggenschap
in de zin van de richtlijn en is de toepassing van artikel 30 van de Wet op
de ondernemingsraden op grond van artikel 13, tweede lid, van de richtlijn
en artikel 1:6, tweede lid, van het wetsvoorstel niet mogelijk.De raad gaat verder met een verdeeld advies over de situatie bij een monistische
SE waar geen overeenkomst tot stand komt over de rol van de werknemers. Een
deel van de raad vindt dat in dat geval de wetgever gebruik zou moeten maken
van de door de verordening geboden optie en moet vastleggen over welke bestuursbesluiten
plenaire besluitvorming van het bestuursorgaan moet plaatsvinden zonder recht
op delegatie naar enkele bestuursleden. Een ander deel van de raad wijst dit
af en wijst erop dat artikel 48 van de verordening het aan de statuten overlaat
om te bepalen of en zo ja voor welke handelingen uitdrukkelijke besluitvorming
nodig is.In de bijlage van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel uitvoering
verordening wordt bij artikel 48 uiteengezet dat de regering er voorstander
van is dit aan de statuten over te laten en welke overwegingen daarbij gelden.Ad 4 – Concernvrijstellingen (paragraaf 3.2.3.4
van het advies).In dit deel van het advies gaat de SER in op de vraag of een vennootschap
die aan de criteria voor toepassing van de structuurregeling voldoet en die
afhankelijke maatschappij is van een SE die de structuurregeling toepast,
vrijgesteld moet worden van de structuurregeling. Een deel van de raad meent dat een volledige vrijstelling tot onevenwichtigheid
zou leiden indien voor de buitenlandse dochters van de SE niet een vergelijkbare
vrijstellingsregeling geldt. Een volledige vrijstelling zou daarom naar het
oordeel van dit deel van de raad slechts in aanmerking komen in het kader
van een in EU-verband gecoördineerde regeling dienaangaande.Een ander deel van de raad is voorstander van een systeem van volledige
vrijstellingen voor het concern van de SE, onder meer met het oog op de mogelijkheid
dat de SE een concernbeleid kan voeren. Dit deel van de raad bepleit om bij
de uitwerking van een dergelijke vrijstellingsregeling aansluiting te zoeken
bij de vrijstellingsregeling voor de n.v. en b.v. die afhankelijke maatschappij
zijn van een structuurvennootschap. In de visie van dit deel van de raad zou
het vrijstellingenregime ook van toepassing kunnen zijn bij aanvaarding door
de SE van een buitenlands of «eigen» medezeggenschapsregime dat
gelijkwaardig is aan de structuurregeling.In artikel 23 van het voorstel van wet uitvoering verordening is bepaald
dat alleen indien op de SE het volledige Nederlandse structuurregime van toepassing
is, de afhankelijke maatschappij (die voldoet aan de criteria voor toepassing
van de structuurregeling) in Nederland vrijgesteld kan worden van dat regime.
In andere gevallen zal voor de afhankelijke maatschappij van de SE in Nederland
geen vrijstelling gelden. Wanneer op de SE niet het volledige structuurregime
van toepassing is, blijft de medezeggenschap voor de werknemers bij de afhankelijke
maatschappij gehandhaafd op het niveau van het structuurregime.3.5 De hoofdlijnen van het wetsvoorstelHet wetsvoorstel volgt de structuur en inhoud van de richtlijn, zoals
beschreven in paragraaf 2.4. Hoofdstuk 1 geeft algemene bepalingen, definities,
een regeling van de rechten en verplichtingen van vertegenwoordigers van de
in Nederland werkzame werknemers, van het beroep op de rechter en de verhouding
tot andere nationale wetgeving. Hoofdstuk 2 geeft een regeling met betrekking
tot de totstandkoming van de overeenkomst over de rol van de werknemers. Hoofdstuk
3 bevat de referentievoorschriften die van toepassing zijn wanneer dat wordt
overeengekomen of wanneer geen overeenkomst wordt bereikt. Hoofdstuk 4 bevat
overige bepalingen, waaronder een uitbreiding van het (in het Burgerlijk Wetboek
geregelde) opzegverbod van een werknemer die lid is van een bijzondere onderhandelingsgroep
of SE-ondernemingsraad.Zoals reeds is vermeld geeft de richtlijn de lidstaten een beperkte ruimte
voor het maken van eigen keuzes. Over (het gebruik van) die ruimte en het
advies daarover van de SER wordt verwezen naar hoofdstuk 1 en paragraaf 3.1
en 3.4. Voorts zijn bij de implementatie keuzes gemaakt met betrekking tot
de artikelen 7, derde lid, 11 en 12 van de richtlijn.Artikel 7, derde lid, maakt het mogelijk dat lidstaten bepalen dat de
referentievoorschriften betreffende medezeggenschap niet van toepassing zijn
in het geval van een SE opgericht door fusie. De regering ziet geen aanleiding
gebruik te maken van deze mogelijkheid. De SER stemt daarmee in. Naar Nederlands
inzicht past medezeggenschap binnen evenwichtige arbeidsverhoudingen. Bovendien
leidt het gebruik van deze mogelijkheid ertoe dat op grond van artikel 12,
derde lid, van de verordening de SE niet kan worden ingeschreven indien een
van de deelnemende vennootschappen voor de fusie onderworpen was aan medezeggenschap.Artikel 11 van de richtlijn verplicht de lidstaten tot het nemen van maatregelen
om te voorkomen dat de oprichtingsprocedure van een SE wordt misbruikt om
aan de werknemers rechten te ontzeggen. In paragraaf 2.4 is al vermeld
dat artikel 11 niet geheel beantwoordt aan de in overweging 18 van
de richtlijn gewekte verwachtingen. In het Brusselse coördinatieoverleg
is de conclusie bereikt dat artikel 11 zich niet leent voor het sec implementeren
in nationale wetgeving, omdat die bepaling onvoldoende specifieke en concrete
aanknopingspunten bevat voor een beoordeling van de vraag wanneer van misbruik
sprake is en hoe in dit licht wijzigingen moeten worden beoordeeld die zich
voordoen nadat de SE is opgericht. In het coördinatieoverleg is geen
overeenstemming bereikt over een gezamenlijke aanpak en een eensluidende implementatie
in alle lidstaten, maar werd geconcludeerd dat dit aan de lidstaten moet worden
overgelaten.Naast het voorgaande verdient opmerking dat artikel 11 van de richtlijn
geen regeling geeft van de rechtsgevolgen die moeten worden verbonden aan
misbruik, en met name niet regelt welke rol de werknemers in dat geval dienen
te hebben. In de structuur die ten grondslag ligt aan de richtlijn, ligt het
primaat bij de totstandkoming van een overeenkomst. Vanuit die invalshoek
kan misbruik worden voorkomen door in de overeenkomst te bepalen dat opnieuw
moet worden onderhandeld bij wijzigingen in de structuur van de SE.Tegen deze achtergrond is in het wetsvoorstel niet gekozen voor een repressieve,
maar voor een preventieve aanpak, die is uitgewerkt in de artikelen 2:12 en
2:13. In artikel 2:12 is opgesomd welke onderwerpen in de overeenkomst aan
de orde komen. Daarbij is bijzondere aandacht besteed aan de gang van zaken
bij wijzigingen in de SE nadat deze is opgericht. Artikel 2:13 geeft voorzieningen
om te bevorderen dat de werknemers bij dergelijke wijzigingen niet geconfronteerd
kunnen worden met een ontzegging van rechten, waarbij de autonomie van partijen
gerespecteerd wordt. Hiervoor wordt voor het overige verwezen naar de toelichting
bij de genoemde artikelen.Ten aanzien van de beoogde wijze van uitwerking is in het Brusselse coördinatieoverleg
geconcludeerd dat aldus kan worden voldaan aan artikel 11 van de richtlijn.Bij de omzetting van artikel 12 van de richtlijn is afgezien van een vormgeving
waarbij de overheid toeziet op de naleving van de wet door in Nederland gevestigde
vennootschappen en dochterondernemingen en de werknemers(vertegenwoordigers),
ongeacht of de SE de statutaire zetel in Nederland heeft. De partijen tot
welke de wet zich richt zijn gehouden aan de naleving ervan en kunnen elkaar
daarop ook in rechte aanspreken. Daarbij past geen overheidsbemoeienis. In
het Brusselse coördinatieoverleg is geconcludeerd dat artikel 12, eerste
lid, van de richtlijn de lidstaten niet verplicht tot het houden van toezicht,
maar er ondanks de bewoordingen van dat lid alleen toe strekt om lidstaten
die overheidstoezicht wensen tegemoet te komen.4 BEDRIJFSEFFECTEN, ADMINISTRATIEVE LASTEN, HANDHAVING
EN BELASTING RECHTERLIJKE MACHTBedrijfseffecten en administratieve lastenUit het wetsvoorstel vloeien in bescheiden omvang administratieve lasten
en overige kosten voort. Deze gevolgen doen zich voor ten aanzien van de SE
met statutaire zetel in Nederland en voor Nederlandse en buitenlandse dochterondernemingen
en vestigingen daarvan. Daarnaast heeft het wetsvoorstel ook beperkte consequenties
voor Nederlandse dochterondernemingen en vestigingen, wanneer de SE in een
andere lidstaat gevestigd is. Het betreft hier de regeling (in artikel 1:4)
van de rechten en verplichtingen van de Nederlandse werknemersvertegenwoordigers
die lid zijn van een bijzondere onderhandelingsgroep of een SE-ondernemingsraad
en de regeling van hun verkiezing. Van belang is dat wanneer een SE in een
andere lidstaat zal worden gevestigd, de verplichtingen van de deelnemende vennootschappen, ook de Nederlandse, in overwegende mate voortvloeien
uit de wetgeving die ter implementatie van de richtlijn is vastgesteld door
de lidstaat van vestiging. Dergelijke verplichtingen voor Nederlandse deelnemende
vennootschappen of vestigingen vloeien niet voort uit de Nederlandse implementatie,
en kunnen hier daarom op zichzelf buiten beschouwing blijven. Niettemin is
bij de berekening verondersteld dat de ten laste van de SE komende kosten,
ook ten aanzien van vertegenwoordigers in de SE-ondernemingsraad die afkomstig
zijn uit een andere lidstaat dan die waarin de SE gevestigd is, uiteindelijk
door de SE ten laste worden gebracht van de vennootschappen of vestigingen
waarin de afgevaardigde leden werkzaam zijn. Op die manier kan toch een berekening
worden gemaakt van de kosten die verbonden zijn aan deelname van Nederlandse
werknemers aan een SE-ondernemingsraad van een SE, of die nu in Nederland
of een andere lidstaat is gevestigd.Buiten beschouwing kunnen blijven de uit de Nederlandse implementatie
voortvloeiende laten en kosten ten laste van buitenlandse deelnemende vennootschappen
of vestigingen. Ten slotte verdient in het verband van de reikwijdte van het
wetsvoorstel nog opmerking dat het heel wel mogelijk is dat een SE voldoet
aan de toepassingscriteria van de Wet op de Europese ondernemingsraden. De
SE valt dan als gevolg van de keuze een SE op te richten onder het bereik
van het onderhavige wetsvoorstel, maar de Wet op de Europese ondernemingsraden
is in dat geval niet langer van toepassing, zodat per saldo nauwelijks een
effect op administratieve lasten en kosten aanwezig is.Er zal afgewacht moeten worden hoeveel SE's in Nederland zullen worden
opgericht, c.q. hoeveel Nederlandse ondernemingen deel zullen uitmaken van
een in Nederland of een andere lidstaat gevestigde SE. Naar verwachting zal
het gaan om een zeer beperkte groep. Het aantal communautaire ondernemingen
met een moederonderneming in Nederland waarop de Wet op de Europese ondernemingsraden
van toepassing is, bedraagt thans 15.De uit de richtlijn en het wetsvoorstel voortvloeiende administratieve
lasten en overige kosten hebben betrekking op:– de informatieverstrekking aan de werknemers over de procedure
van oprichting van de SE;– de informatieverstrekking aan de werknemers (over de aantallen
werknemers die werkzaam zijn in de diverse lidstaten) met het oog op de representatieve
samenstelling van de bijzondere onderhandelingsgroep en de SE-ondernemingsraad;– de verkiezing of aanwijzing van werknemersvertegenwoordigers in
de bijzondere onderhandelingsgroep en de SE-ondernemingsraad, voor zover de
ondernemer deze verkiezing organiseert;– het functioneren van de bijzondere onderhandelingsgroep en de
SE-ondernemingsraad (zoals reis- en verblijfskosten, kosten van tolken, bijstand
van deskundigen);– de aktiviteiten rond de vergaderingen van de bijzondere onderhandelingsgroep
en de SE-ondernemingsraad, zoals met betrekking tot de opstelling en verspreiding
van vergaderstukken;– de vertegenwoordigende aktiviteiten van werknemers onder werktijd
en met behoud van salaris;– het (eenmalig) opstellen (en later eventueel wijzigen) van een
overeenkomst over de rol van de werknemers;– de scholing en vorming van werknemersvertegenwoordigers;– de procedure bij de verkiezing, benoeming, aanbeveling of bezwaar
door de werknemers ten aanzien van een lid van het bestuursorgaan of het toezichthoudend
orgaan.De administratieve lasten en overige kosten vloeien direct voort uit de
richtlijn zelf, met uitzondering van scholingskosten (evenals in de Wet op de Europese ondernemingsraden). Er zijn geen indicaties dat de administratieve
lasten die uit het wetsvoorstel voortvloeien, substantieel hoger zullen zijn
dan bij de Wet op de Europese ondernemingsraden. De administratieve lasten
voor het Nederlandse bedrijfsleven voortvloeiend uit de WEOR zijn in opdracht
van het ministerie van SZW door het instituut EIM geïnventariseerd en
berekend op jaarlijks € 1893. Omdat onzekerheid bestaat over het
aantal in Nederland op te richten SE's en het aantal deelnemende ondernemingen,
zijn ook aan de schatting van de administratieve lasten en overige kosten
onzekerheden verbonden. Gelet op de zeer beperkte omvang van de administratieve
lasten en het gegeven dat zij voortvloeien uit implementatie van een richtlijn,
bestaat er geen aanleiding voor toetsing door het Adviescollege toetsing administratieve
lasten.De structurele kosten voor het bedrijfsleven van een Nederlandse SE-OR
bedragen € 0,6 miljoen. De berekening is gebaseerd op een verondersteld
structureel aantal van 15 Nederlandse SE's en een verondersteld gemiddelde
van 8 Nederlandse OR-leden. De structurele jaarlijkse kosten van het SE-OR-lidmaatschap
zijn daarbij geschat op € 5000 per jaar.De structurele kosten voor het Nederlandse bedrijfsleven met betrekking
tot de Nederlandse vertegenwoording in buitenlandse SE's zijn geschat op € 1,25
miljoen. De kosten van het Nederlandse OR-lidmaatschap van een buitenlandse
SE zijn – mede gelet op de relatief hoge reis- en verblijfkosten –
geschat op € 12 500 per jaar. Verondersteld is dat bij 50 buitenlandse
SE's Nederlandse dochterondernemingen zijn betrokken en dat per buitenlandse
SE gemiddeld 2 Nederlandse OR-leden zijn betrokken.Tot slot zijn de eenmalige kosten in verband met de bijzondere oprichtingsgroep
van een (nieuwe) buitenlandse SE geschat op € 6250 per Nederlandse
deelnemer. Verondersteld is dat elk jaar een nieuwe buitenlandse SE wordt
opgericht waarbij Nederlandse ondernemingen en 2 Nederlandse OR-leden zijn
betrokken waarmee de jaarlijkse kosten in verband met bijzondere onderhandelingsgroep
van een buitenlandse SE op € 12 500 komen.In totaal worden de kosten van het wetsvoorstel voor het Nederlandse bedrijfsleven
geschat op bijna € 2 miljoen structureel per jaar.Vanwege het grote aantal veronderstellingen dat bij de berekeningen is
gehanteerd kent deze kostenberekening een grote marge. Absoluut gezien kan
de toename van de kosten van het Nederlandse bedrijfsleven als gevolg van
onderhavig wetsvoorstel gering worden genoemd.Omdat de richtlijn in alle lidstaten op hetzelfde tijdstip en op vergelijkbare
wijze geïmplementeerd dient te zijn (de richtlijn wordt «sec»
geïmplementeerd), heeft het wetsvoorstel geen nadelige invloed op het
concurrentievermogen van Nederlandse ondernemingen ten opzichte van in andere
lidstaten gevestigde ondernemingen die een SE oprichten.In artikel 2:2, tweede en derde lid, wordt ter omzetting van artikel 3,
eerste lid, van de richtlijn de aan de oprichting van de SE deelnemende vennootschappen
opgedragen om een overzicht aan de werknemersvertegenwoordigers te verstrekken
van de deelnemende vennootschappen, dochterondernemingen en vestigingen en
de daarin werkzame werknemers. In deze regeling is ten opzichte van de richtlijn
een verbijzondering aangebracht voor zover het betreft de verplichting om
een overzicht te geven van de verdeling van de werknemers over de lidstaten.
Alleen zo kan worden voldaan aan de voorschriften van de richtlijn betreffende
de representativiteit van de bijzondere onderhandelingsgroep. Dit wordt in
de toelichting bij het genoemde artikel nader gemotiveerd.Handhaving en belasting van de rechterlijke machtHet wetsvoorstel wordt privaatrechtelijk gehandhaafd. De ervaring met
de Wet op de ondernemingsraden wijst uit dat de mogelijkheid van beroep op de rechter sterk preventief werkt. Gezien de ervaring met de Wet
op de Europese ondernemingsraden en de relatief beperkte omvang van de groep
bedrijven waarop de wet van toepassing wordt, valt geen extra belasting van
de rechterlijke macht te verwachten.ARTIKELENHoofdstuk 1 Algemene bepalingenArtikel 1:1De definities in dit artikel zijn gebaseerd op de richtlijn en de verordening.Eerste lidOnderdeel aVoor de toepassing van deze wet worden onder lidstaten verstaan de lidstaten
van de Europese Unie. Nadat daarover een akkoord is bereikt kunnen op termijn
ook ondernemingen deelnemen uit landen die partij zijn bij de Overeenkomst
betreffende de Europese Economische Ruimte. Die landen zijn Noorwegen, Liechtenstein
en IJsland. Vooruitlopend daarop (en de wijziging van onderdeel a die daarvan
het gevolg zal zijn) kan een SE echter niet in deze landen worden gevestigd
en kunnen ondernemingen uit die landen evenmin deelnemen aan de oprichting
van een SE in een lidstaat.Onderdelen b en cOp een aantal plaatsen in dit wetsvoorstel wordt verwezen naar de richtlijn
(artikel 1:3, vierde lid en artikel 4:1) en de verordening (artikel 1:1, eerste
lid, onderdelen d, m en o). Daarom is een definitie gegeven.Onderdeel dDe Europese naamloze vennootschap wordt in de verordening (artikel 1)
aangeduid met de letters SE, afkorting van Societas Europaea. Daarom wordt
(net als in de richtlijn en de verordening) in het wetsvoorstel deze afkorting
gebruikt. Op grond van artikel 11 van de verordening moet de naam van de SE
worden voorafgegaan of gevolgd door deze letters.Onderdeel eIn de richtlijn wordt het begrip vennootschap niet gedefinieerd. In de
artikelen 2 en 3 van de verordening wordt aangegeven welke ondernemingen een
SE kunnen oprichten. Een SE kan worden opgericht door fusie, vorming van een
holding-SE, oprichting van een dochter-SE, of door omzetting. Hiervoor wordt
verwezen naar de toelichting op artikel 2 van de verordening in de bijlage
van de memorie van toelichting bij het voorstel Uitvoeringswet verordening
Europese vennootschap.Een vennootschap kan – indien geen toepassing wordt gegeven aan
artikel 2, vijfde lid, van de verordening – slechts deelnemen aan de
oprichting van een SE indien deze afkomstig is uit een lidstaat. Dat vloeit
voort uit artikel 2 van de verordening, op grond waarvan alle deelnemende
vennootschappen overeenkomstig het recht van een lidstaat dienen te zijn opgericht
en hun statutaire zetel en hoofdbestuur in de Gemeenschap dienen te hebben. Nederland maakt gebruik van in artikel 2, vijfde lid, van de verordening
geboden mogelijkheid om onder de daar gestelde voorwaarden te bepalen dat
ook een vennootschap die haar hoofdbestuur niet in de Gemeenschap heeft, kan
deelnemen aan de oprichting van de SE. In dit verband wordt verwezen naar
de toelichting op artikel 2, vijfde lid van de verordening in de bijlage van
de memorie van toelichting bij het voorstel Uitvoeringswet verordening Europese
vennootschap en artikel 2 van dat voorstel.Uit de definitie volgt dat rechtstreeks moet
worden deelgenomen aan de oprichting van een SE. Daarvan is sprake wanneer
de aandeelhouders van de deelnemende vennootschap aandeelhouders zullen worden
van de SE zelf, of – in geval van oprichting van een dochter-SE –
wanneer de oprichtende vennootschappen aandeelhouder van de dochter-SE worden
(artikelen 29, 33, 36 en 37 van de verordening).Onderdeel fIn een aantal artikelen worden (in hoofdstuk 2) in de oprichtingsfase
van de SE verplichtingen opgelegd aan de deelnemende vennootschappen. Dit
kunnen ook vennootschappen zijn die in een andere lidstaat zijn gevestigd.
Waar een bepaling zich specifiek richt op een Nederlandse deelnemende vennootschap
(artikel 2:4, tweede en zevende lid) is dit tot uitdrukking gebracht. Onder
een Nederlandse deelnemende vennootschap wordt verstaan een vennootschap die
de statutaire zetel in Nederland heeft.Onderdeel gIn de toelichting bij onderdeel e is aangegeven dat de aan de oprichting
van de SE deelnemende vennootschappen overeenkomstig het recht van een lidstaat
dienen te zijn opgericht en hun statutaire zetel en hoofdbestuur in de Gemeenschap
dienen te hebben. Een dochteronderneming echter kan wel in een derde land
gevestigd zijn. De richtlijn en het wetsvoorstel staan er niet aan in de weg
dat een in een derde land gevestigde dochteronderneming van een deelnemende
vennootschap wordt aangemerkt als een dochteronderneming voor de toepassing
van richtlijn en wet. Deze kan een dochteronderneming van de SE worden. Bijvoorbeeld
bij fusie is dat het geval wanneer de in het derde land gevestigde dochteronderneming
in het fusievoorstel bedoeld in artikel 20 van de verordening wordt betrokken
bij de vaststelling van de ruilverhouding van de aandelen. Overigens spelen
deze dochteronderneming en de daarin werkzame werknemers geen rol bij de oprichting
van de SE, aangezien niet wordt voldaan aan de vereisten die zijn neergelegd
in onderdeel e en omdat in de bijzondere onderhandelingsgroep alleen vertegenwoordigers
van werknemers in de lidstaten zitting hebben.Iets vergelijkbaars is aan de orde, wanneer een deelnemende vennootschap
A een dochteronderneming B heeft die in een derde land gevestigd is, en deze
onderneming op haar beurt een in een van de lidstaten gevestigde dochteronderneming
C heeft. De deelnemende vennootschap A heeft indirect de controle over onderneming
C, zodat onderneming C voor de toepassing van de richtlijn op een lijn kan
worden gesteld met andere (binnen de Gemeenschap gevestigde) dochterondernemingen
van A. De intermediaire rol van dochteronderneming B doet daaraan niet af.Wanneer onderneming C, bijvoorbeeld in het geval van fusie, in het fusievoorstel
bedoeld in artikel 20 van de verordening wordt betrokken bij de de vaststelling
van de ruilverhouding van de aandelen, wordt onderneming C een dochteronderneming
van de SE zelf. Daarmee krijgt onderneming C tijdens de oprichting van de
SE de status van «betrokken» dochteronderneming (zie ook de toelichting
bij onderdeel h). Onderdeel hIn dit onderdeel wordt gedefinieerd wat wordt verstaan onder de «betrokken»
dochteronderneming of vestiging. Dit begrip speelt bijvoorbeeld een rol in
de bepalingen over de samenstelling van de bijzondere onderhandelingsgroep/SE-ondernemingsraad
en de verkiezing van de leden ervan (artikel 3, tweede lid, onderdeel a van
de richtlijn en de bijlage deel 1, onderdeel e, omgezet in de artikelen 2:3,
2:4 en 3:3). Een belangrijk element van de definitie is dat alleen de dochteronderneming
of vestiging die volgens het voorstel tot oprichting van een SE bij die oprichting
een dochteronderneming of vestiging van de SE wordt, als «betrokken»
wordt aangemerkt.Elke dochteronderneming van een deelnemende vennootschap waarover volgens
het oprichtingsplan na de oprichting van de SE direct of indirect zeggenschap
zal worden uitgeoefend door de SE, wordt aangemerkt als een «betrokken»
dochteronderneming.Onderdeel iDe definitie van de bijzondere onderhandelingsgroep is gebaseerd op artikel
2, onderdeel g, van de richtlijn. Dit is de eerste van vele bepalingen in
de richtlijn waar wordt gerefereerd aan het bevoegde orgaan als de vertegenwoordiger
van de deelnemende vennootschappen of de SE. Naar Nederlands recht is het
niet nodig om steeds naar het bevoegde orgaan te verwijzen. Het betreffende
orgaan treedt slechts op als vertegenwoordigend orgaan van de rechtspersoon,
maar gaat voor zichzelf geen verplichtingen aan. Het is niet zozeer relevant
dat het orgaan een besluit neemt of iets overeenkomt (het orgaan wil niet
zichzelf verbinden, maar de rechtspersoon), als wel dat het besluit of de
overeenkomst wordt toegerekend aan de deelnemende vennootschappen of de SE.
Uiteraard moet de rechtspersoon wel bevoegd vertegenwoordigd zijn geweest.Het bevoegde orgaan is doorgaans het bestuursorgaan (deze uitdrukking
wordt gebruikt wanneer sprake is van een monistisch stelsel) of het leidinggevend
orgaan (dualistisch stelsel).Onderdelen j, k, l en nDe voorgestelde wettekst in de onderdelen j en n heeft – in navolging
van de richtlijn – niet alleen betrekking op de situatie waarin de SE
al is opgericht, maar ook op de situatie zoals die in de vennootschap reeds
bestond in de fase voorafgaand aan de oprichting van de SE. Daarom wordt in
die onderdelen gesproken over «vennootschap» in plaats van SE.
In de onderdelen k en l wordt gedefinieerd wat onder informatie en raadpleging
wordt verstaan indien het een SE betreft.In de richtlijn (artikel 2, onderdelen i en j) wordt de definitie van
informatie en raadpleging samengevoegd met de op de SE rustende verplichtingen
over de wijze, inhoud en tijdstip van informatieverschaffing en raadpleging.
In het wetsvoorstel wordt dit onderscheiden. Artikel 1:1, eerste lid, onderdelen
k en l, geeft een omschrijving van wat raadpleging en informatie in de zin
van de wet is; de bedoelde verplichtingen zijn neergelegd in artikel 3:7,
eerste en tweede lid.Met betrekking tot onderdeel n is van belang dat het begrip «medezeggenschap»
in de richtlijn een andere inhoud heeft dan wat daaronder wordt verstaan in
de Nederlandse verhoudingen. In onderdeel n wordt dan ook aangegeven wat in
het kader van deze wet de specifieke inhoud is van dit begrip.Van belang is dat een recht van benoeming of aanbeveling van waarnemers
in het toezichthoudend of het bestuursorgaan van een vennootschap,
geen medezeggenschap is in de zin van de richtlijn en het wetsvoorstel. Een
waarnemer heeft immers geen stem en oefent derhalve geen invloed uit op de
gang van zaken. Het praktische belang hiervan is dat de werknemers die het
recht hebben tot benoeming van een waarnemer bij de toepassing van artikel
2:8, derde en vierde lid, niet kunnen worden aangemerkt als werknemers die
worden bestreken door medezeggenschap.Onderdeel mOp grond van de verordening dient de SE in elke lidstaat een keus te kunnen
maken tussen het dualistisch stelsel en het monistisch stelsel. In een dualistisch
stelsel is er een toezichthoudend orgaan naast een leidinggevend orgaan. Het
leidinggevend orgaan bestuurt de SE; het toezichthoudend orgaan houdt toezicht
en benoemt of ontslaat de leden van het leidinggevend orgaan, tenzij een lidstaat
de algemene vergadering van aandeelhouders toestaat die leden te benoemen.
In een monistisch stelsel ontbreekt een apart toezichthoudend orgaan en is
er een bestuursorgaan, waarvan de leden worden benoemd door de algemene vergadering
van aandeelhouders.De door de lidstaten vast te stellen referentievoorschriften voor medezeggenschap
(hoofdstuk 3, paragraaf 4) hebben betrekking op het recht van werknemers
om invloed uit te oefenen op de benoeming van leden van het toezichthoudend
orgaan (indien op de SE een dualistisch stelsel van toepassing is) dan wel
van het bestuursorgaan (ingeval van een monistisch stelsel). De begrippen
leidinggevend orgaan, toezichthoudend orgaan en bestuursorgaan worden in dezelfde
context gebruikt als in artikel 38 e.v. van de verordening. Omdat deze begrippen
ook zien op de situatie in andere lidstaten (vergelijk artikel 3:12, tweede
lid), zijn de in Nederland gebruikelijke aanduidingen «raad van bestuur»
(voor het leidinggevend of bestuursorgaan) en «raad van commissarissen»
(voor het toezichthoudend orgaan) minder geschikt.Tweede lidAangezien alleen natuurlijke personen en rechtspersonen drager van rechten
en verplichtingen kunnen zijn, en niet organen van rechtspersonen, is een
met artikel 1, vierde lid, van de Wet op de Europese ondernemingsraden overeenkomende
bepaling opgenomen om te verzekeren dat de in de wet opgenomen normen altijd
gericht zijn tot een natuurlijke persoon of rechtspersoon.Artikel 1:2Artikel 2, onderdeel c, van de richtlijn volgt voor de definitie van een
dochteronderneming van een vennootschap de richtlijn 94/45/EG. Daarom komt
artikel 1:2 bijna geheel overeen met artikel 2 van de Wet op de Europese ondernemingsraden,
waarin artikel 3, leden 2 tot en met 7, van die richtlijn is geïmplementeerd.Eerste lidHet eerste lid definieert de moederonderneming. Evenals de Wet op de Europese
ondernemingsraden neemt dit wetsvoorstel alleen de top van de zeggenschapspiramide
in aanmerking. Indien de zeggenschap uitoefenende vennootschap op haar beurt
aan de zeggenschap van een andere onderneming is onderworpen, is zij geen
moederonderneming. Tweede lidOp grond van onderdeel b worden de rechten van dochterondernemingen ten
aanzien van het kapitaal, het stemrecht en de benoeming toegerekend aan de
moederonderneming. In artikel 2, tweede lid, onderdeel b, van de Wet op de
Europese ondernemingsraden geschiedt dit ten aanzien van groepsondernemingen. In die wet wordt daaronder verstaan een dochteronderneming
die behoort tot een communautaire groep, welk begrip krachtens de richtlijn
94/45/EG in die wet een specifieke eigen betekenis heeft gekregen. In dit
wetsvoorstel is het al of niet behoren tot een communautaire groep echter
geen onderscheidend criterium, zodat de term dochteronderneming de voorkeur
verdient. Tevens wordt aldus voorkomen dat verwarring zou kunnen ontstaan
met de «groepsmaatschappij» als bedoeld in artikel 24b van Boek
2 BW.Derde en vierde lidDeze bepalingen zijn ontleend aan artikel 2, derde en vierde lid van de
Wet op de Europese ondernemingsraden (welke regeling steunt op artikel 24a,
derde en vierde lid, van Boek 2 BW).Vijfde lidOp grond van het vijfde lid is van een moederonderneming geen sprake indien
de rechten ten aanzien van de dochteronderneming uitdrukkelijk niet worden
uitgeoefend om het concurrentiegedrag daarvan te bepalen.Zesde lidSoms is niet dadelijk duidelijk welke onderneming als moederonderneming
aangemerkt dient te worden en kan daarbij worden gedacht aan of meer ondernemingen
in verschillende lidstaten. Hierdoor kan de wetgeving van meer lidstaten relevant
zijn. Daarom is (analoog aan artikel 2, zesde lid van de Wet op de Europese
ondernemingsraden) een collisieregel opgenomen. Voor de vaststelling of een
onderneming moederonderneming is, is het op die onderneming toepasselijke
nationale recht bij uitsluiting van toepassing. Voor ondernemingen in de Nederlandse
rechtssfeer geldt artikel 1:2. Indien een Nederlandse onderneming als moederonderneming
wordt aangesproken op naleving van de richtlijn, terwijl zij van mening is
dat een andere onderneming moederonderneming is, dient zij dat aan te tonen
met inachtneming van het recht dat op die andere onderneming van toepassing
is.Anders dan in artikel 2, zesde lid van de Wet op de Europese ondernemingsraden,
is bij de formulering van het zesde lid geen rekening gehouden met de situatie
dat op de moederonderneming niet het recht van een lidstaat van toepassing
is. Deze situatie kan zich ten aanzien van de SE niet voordoen. De reden daarvan
is dat op grond van artikel 2 van de verordening alleen vennootschappen die
onder de wetgeving van een lidstaat vallen, deel kunnen nemen aan de oprichting
van een SE. Na de oprichting is op de SE steeds de wetgeving van een van de
lidstaten van toepassing.In verband hiermee kan aan het bepaalde in artikel 3, zesde lid, van de
richtlijn 94/45/EG (dat regels geeft voor het geval dat de onderneming is
onderworpen aan de wetgeving van een niet-lidstaat), waarnaar wordt verwezen
in artikel 2, onderdeel c van de richtlijn 2001/86/EG niet op dezelfde wijze
uitvoering worden gegeven als in artikel 2, zesde lid van de Wet op de Europese
ondernemingsraden.Bovendien zou het overnemen van artikel 2, zesde lid, van de Wet op de
Europese ondernemingsraden nopen tot vaststelling van met artikel 1, tweede
en derde lid van de Wet op de Europese ondernemingsraden vergelijkbare
bepalingen, die regels geven voor het geval de onderneming haar zetel buiten
de lidstaten heeft. De laatstgenoemde artikelleden strekten ter implementatie
van artikel 4, tweede en derde lid van de richtlijn 94/45/EG. Een met dit
artikel 4 vergelijkbare bepaling, of een verwijzing daarnaar, ontbreekt in
de onderhavige richtlijn. Implementatie daarvan is daarom bezwaarlijk.Zevende lidDit lid geeft een rangorde tussen de criteria op basis waarvan een onderneming
als moederonderneming kan worden aangemerkt. In overeenstemming met artikel
2, zevende lid van de Wet op de Europese ondernemingsraden zijn verdergaande
voorrangsregels gesteld dan in artikel 3, zevende lid van de richtlijn 94/45/EG.
Het voldoen aan de concrete criteria levert slechts een vermoeden op dat een
onderneming een moederonderneming is. Beslissend is of een «overheersende
invloed kan worden uitgeoefend»; wanneer daarvan sprake is moet op basis
van alle relevante omstandigheden in de concrete situatie worden bepaald.Anders dan in artikel 2, zevende lid van de Wet op de Europese ondernemingsraden
is in de aanhef de verwijzing naar een «groep» waartoe de vennootschappen
behoren, achterwege gebleven, omdat in het onderhavige wetsvoorstel het begrip
communautaire groep niet voorkomt.Artikel 1:3De eerste twee leden van dit artikel zijn geënt op artikel 3 van
de Wet op de Europese ondernemingsraden; dat geldt tevens voor de toelichting.Eerste lidDe richtlijn geeft geen definitie van het begrip «werknemer».
Elke lidstaat kan zelf bepalen wie binnen zijn territoir als werknemer wordt
aangemerkt. Daarbij ligt het voor de hand dat wordt aangesloten bij het begrip
zoals dat in de medezeggenschapswetgeving wordt gehanteerd. Deeltijd-medewerkers
worden (overeenkomstig de Wet op de ondernemingsraden) niet naar evenredigheid
van hun arbeidsduur meegeteld, maar tellen volledig mee: in de wet is immers
geen nadere tellingsregel opgenomen. Met betrekking tot werknemers die werkzaam
zijn in andere lidstaten bepaalt de nationale wet van die lidstaat wie als
werknemers beschouwd moeten worden en hoe die geteld moeten worden. Tweede lidHet begrip «werknemersvertegenwoordiger» heeft in deze wet
betrekking op twee verschillende soorten vertegenwoordiging. Enerzijds op
de vertegenwoordiging van de werknemers krachtens deze wet, zoals in de bijzondere
onderhandelingsgroep of de SE-ondernemingsraad. Anderzijds op de reeds bestaande
werknemersvertegenwoordigers in de onderscheiden lidstaten, zoals bedoeld
in de artikelen 2:2, tweede lid, 2:8, vierde lid, 2:9, eerste lid, 2:13, eerste
lid, en 3:10, derde lid. Het recht van de lidstaten bepaalt, wie voor de laatstbedoelde
groep als werknemersvertegenwoordiger wordt aangemerkt. Voor Nederland zijn,
voor de toepassing van de genoemde bepalingen, de ondernemingsraden (daaronder
mede begrepen groeps- en centrale ondernemingsraden) aan te merken als werknemersvertegenwoordigers.Artikel 2:8, vierde lid, heeft betrekking op de beide soorten vertegenwoordiging.
Alleen aan het slot van dat lid wordt gedoeld op de reeds bestaande werknemersvertegenwoordiging.
Om die reden wordt in het tweede lid van artikel 1:3 ten aanzien van artikel
2:8, vierde lid, tot uitdrukking gebracht dat het de vertegenwoordigers
van de werknemers in de deelnemende vennootschappen betreft.Derde lidIn het derde lid wordt een definitie gegeven van het orgaan dat de werknemers
van de SE vertegenwoordigt. Dat orgaan wordt aangeduid als de SE-ondernemingsraad.
Hierdoor onderscheidt de naam zich van de «gewone» ondernemingsraad
en de Europese ondernemingsraad.Artikel 2, onderdeel f, van de richtlijn definieert het «vertegenwoordigingsorgaan»
van de SE als het orgaan dat is ingesteld bij de in artikel 4 van de richtlijn
bedoelde overeenkomsten of overeenkomstig de voorschriften van de bijlage.
De aanduiding SE-ondernemingsraad heeft slechts betekenis voor de situatie
in een Nederlandse SE, alleen dan immers betreft het een orgaan dat is ingesteld
bij de in artikel 2:12 bedoelde overeenkomst of overeenkomstig de voorschriften
van hoofdstuk 3.Uiteraard doet de voorgestelde definitie geen afbreuk aan de bevoegdheid
van partijen om overeen te komen dat in plaats van de SE-ondernemingsraad
een of meer informatie- en raadplegingsprocedures worden ingesteld (artikel
2:12, tweede lid, van het wetsvoorstel en artikel 4, tweede lid, onderdeel
f van de richtlijn).Vierde lidDe bescherming van werknemers die in artikel 1:4 en in artikel 670, lid
4, eerste volzin en artikel 670a lid 1 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek
(artikel 4:2 van dit wetsvoorstel) is geregeld, beperkt zich niet tot in Nederland
werkzame werknemers die lid zijn van een SE-ondernemingsraad van een SE die
haar statutaire zetel heeft in Nederland, maar dient zich tevens uit te strekken
tot de in Nederland werkzame werknemers die lid zijn van het vertegenwoordigingsorgaan
van een SE die in een andere lidstaat is gevestigd. Voor het laatstgenoemde
vertegenwoordigingsorgaan kan niet zonder meer het begrip SE-ondernemingsraad
worden gebruikt, omdat het betrekking heeft op een orgaan dat is ingesteld
krachtens de wetgeving van een andere lidstaat. Om die reden wordt in het
vierde lid voor de toepassing van artikel 1:4 met de SE-ondernemingsraad gelijkgesteld
het SE-vertegenwoordigingsorgaan in een andere lidstaat. Deze gelijkstelling
geschiedt eveneens met betrekking tot de regeling van het opzegverbod in artikel
670, vierde lid, eerste volzin en artikel 670a lid 1 van Boek 7 van het Burgerlijk
Wetboek. Daartoe wordt in artikel 4:2 voorzien in een toevoeging van een lid
aan het genoemde artikel 670.Artikel 1:4Eerste, tweede, derde en zevende lidArtikel 1:4 bevat rechten en verplichtingen van Nederlandse werknemersvertegenwoordigers
bij de SE. Deze rechten en verplichtingen gelden algemeen, ongeacht of zij
de werknemers vertegenwoordigen bij een Nederlandse of een in een andere lidstaat
gevestigde SE; daarom is het artikel opgenomen in het hoofdstuk Algemene bepalingen.Bescherming en geheimhouding worden voor het grootste deel in een artikel
geregeld (evenals in artikel 4 van de Wet op de Europese ondernemingsraden).
Het artikel geeft in het tweede en derde lid een regeling van de aanspraak
op loon gedurende de periode waarin de werknemers de bedongen arbeid niet
hebben verricht in verband met de vervulling van hun vertegenwoordigende taken.
Het zevende lid biedt de werknemer die zich gekandideerd heeft, of als werknemersvertegenwoordiger
heeft gefungeerd, bescherming tegen benadeling. In artikel 4:2
wordt voorzien in een wijziging van artikel 670 van Boek 7 van het Burgerlijk
Wetboek, waardoor het opzegverbod zich tevens uitstrekt tot werknemers die
in SE-verband vertegenwoordigende taken vervullen. Deze rechten gelden ten
opzichte van de eigen werkgever.Hiermee wordt voldaan aan artikel 10 van de richtlijn, dat vereist dat
de werknemersvertegenwoordigers bij de SE dezelfde bescherming en waarborgen
genieten als in Nederland gebruikelijk is (artikel 670 van Boek 7 van het
Burgerlijk Wetboek, artikel 18, eerste en tweede lid en artikel 21, eerste
volzin, van de Wet op de ondernemingsraden).Vierde, vijfde en zesde lidIn het vierde tot en met zesde lid worden regels gesteld over geheimhouding
van vertrouwelijke aangelegenheden die in Nederland werkzame werknemers in
hun hoedanigheid vernemen, ook bij vestiging van de SE in een andere lidstaat.
Deze plichten gelden tegenover de SE of de deelnemende vennootschappen, doch
kunnen in de arbeidsrechtelijke sfeer leiden tot maatregelen door de eigen
werkgever.Op grond van het vierde lid is de geheimhoudingsplicht ook van toepassing
op degene, die zonder werknemer te zijn een functie als bedoeld in het eerste
lid vervult. Dat is mogelijk bij de bijzondere onderhandelingsgroep en bij
vertegenwoordiging krachtens een overeenkomst als bedoeld in artikel 2:12.
Op grond van het vijfde lid geldt de geheimhoudingsplicht niet tegenover geraadpleegde
deskundigen; dezen zijn dan op hun beurt tot geheimhouding verplicht.Ook de artikelen 2:6, tweede lid en 3:7, derde lid bevatten overigens
voorschriften over geheimhouding. Die voorschriften hebben, anders dan artikel
1:4, alleen betrekking op de in Nederland te vestigen/gevestigde SE en regarderen
tevens werknemersvertegenwoordigers uit een andere lidstaat.Achtste en negende lidHet achtste lid is opgenomen om te verzekeren dat de Nederlandse werknemers
en de Nederlandse ondernemingsraden inzicht kunnen krijgen in de aantallen
werknemers en de spreiding daarvan over de lidstaten. Voor een goede toepassing
van de wet en de richtlijn is dat noodzakelijk.Indien de SE in Nederland gevestigd zal worden zijn de deelnemende vennootschappen
op grond van artikel 2:2, tweede lid, gehouden dat inzicht te verschaffen,
en kunnen de werknemers zonodig de deelnemende vennootschappen aanspreken
op naleving van die verplichting. Indien de SE niet in Nederland haar statutaire
zetel zal hebben moeten de werknemers die gegevens bij hun eigen werkgever
kunnen opvragen. Het achtste lid strekt daartoe.Het negende lid strekt ertoe dat de deelnemende vennootschappen die als
gesprekspartner fungeren van de bijzondere onderhandelingsgroep of de SE-ondernemingsraad
door de Nederlandse (artikel 1:4 is niet van toepassing op buitenlandse werkgevers)
werkgever geïnformeerd worden dat een in Nederland werkzame werknemer
tot lid daarvan is verkozen. Dit geldt zowel voor een in Nederland als in
een andere lidstaat gevestigde of te vestigen SE.De in het achtste en negende lid opgenomen bepalingen komen overeen met
artikel 4, achtste en negende lid, van de Wet op de Europese ondernemingsraden.
De daaraan ten grondslag liggende bepalingen in richtlijn 94/45/EG (artikel
11, tweede lid van die richtlijn wat betreft het achtste lid, en artikel 5,
tweede lid, onderdeel d van die richtlijn wat betreft het negende
lid) komen weliswaar niet voor in de onderhavige richtlijn, maar zijn toch
noodzakelijk.Artikel 1:5De bevoegde rechterDit artikel geeft een regeling voor de bevoegdheid van de rechter. Artikel
2:1 geeft een regeling van het toepasselijke recht.De richtlijn bevat geen bepalingen over de bevoegdheid van de rechter.
Dat betekent dat de bevoegdheid van de rechter moet worden vastgesteld op
basis van de verordening (EG) nr. 44/2001 van de Raad van de Europese Unie
van 22 december 2000 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning
en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (PbEG
L 12), hierna aangeduid als verordening (EG) 44/2001. Voordat hij een geschil
in behandeling neemt zal de rechter onderzoeken of de Nederlandse rechter
bevoegd is. Wanneer de Nederlandse rechter bevoegd is, zal deze vervolgens
moeten vaststellen welk recht van toepassing is op het geschil. Hiertoe wordt
verwezen naar artikel 2:1.Eerste lidGeschillen over de in de wet geregelde rechten en verplichtingen kunnen
worden voorgelegd aan de rechter. Als bevoegde rechter wordt aangewezen de
ondernemingskamer bij het Amsterdamse gerechtshof; gelet op haar overige taken
is dit college voor die taak bij uitstek geschikt.Indien de rol van de werknemers is geregeld bij een overeenkomst als bedoeld
in artikel 2:12 kan ook van deze overeenkomst de naleving worden gevorderd
bij de ondernemingskamer. Dat geldt tevens voor de naleving van rechten en
verplichtingen, bij die overeenkomst toegekend of opgelegd aan anderen dan
de SE. Deze derdenwerking van de overeenkomst is nodig voor een goede implementatie
van de richtlijn.Om de derdenwerking nog meer reliëf te geven, is in het vijfde lid
van artikel 2:12 tevens bepaald, dat de SE instaat voor de naleving van de
rechten en verplichtingen die in de overeenkomst zijn opgenomen. De overeenkomst
heeft betrekking op de verhouding tussen de SE en de werknemers. De SE heeft
(afgezien van gevallen waarin in een bestaande SE een overeenkomst wordt gewijzigd)
niet zelf onderhandeld over de overeenkomst. In de fase waarin de SE wordt
opgericht vormen immers de deelnemende vennootschappen de onderhandelingspartner
van de bijzondere onderhandelingsgroep over de overeenkomst. De deelnemende
vennootschappen bepalen daardoor mede welke rechten en verplichtingen in de
fase waarin de SE zal zijn tot stand gekomen zullen gelden voor een rechtspersoon
die tijdens de onderhandelingen nog niet bestaat, namelijk de SE. Dat neemt
niet weg dat wanneer een SE (bij de inschrijving bedoeld in artikel 12 van
de verordening) daadwerkelijk wordt opgericht, de SE de verantwoordelijkheid
voor de overeenkomst aanvaardt en aan de overeenkomst is gebonden. Het kan
zo zijn dat uit de overeenkomst tevens verplichtingen voortvloeien voor dochterondernemingen
of vestigingen van de SE. De SE staat in voor de naleving daarvan.Rechterlijke procedures worden ingevolge dit artikel ingeleid met een
verzoekschrift. Hierop is de algemene regeling van de verzoekschriftenprocedure
in de derde titel van het Eerste Boek van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
van toepassing. Onder belanghebbende dient – afhankelijk van de fase
waarin een geschil zich voordoet – mede te worden verstaan de bijzondere
onderhandelingsgroep of de SE-ondernemingsraad. Ook personen
of een collectiviteit van personen, die optreden als werknemersvertegenwoordigers
bij een andere wijze van informatie en raadpleging van werknemers kunnen als
belanghebbende worden aangemerkt.Geschillen over de toepassing van artikel 1:4 kunnen niet aan de ondernemingskamer
worden voorgelegd voor zo ver het gaat om geschillen over individuele rechten
en verplichtingen, zoals bijvoorbeeld het recht op loondoorbetaling tijdens
vergaderingen van de SE-ondernemingsraad (artikel 1:4, tweede lid). Dergelijke
kwesties kunnen beter worden voorgelegd aan de kantonrechter, die ook overigens
bevoegd is in arbeidszaken.Overeenkomstig de regeling in de Wet op de ondernemingsraden en de Wet
op de Europese ondernemingsraden is bepaald, dat een bijzondere onderhandelingsgroep
of de leden daarvan en een SE-ondernemingsraad niet kunnen worden veroordeeld
in de kosten van rechtsgedingen met de SE (in oprichting) die gevoerd worden
bij de ondernemingskamer.Tweede lidGeschillen over oplegging van geheimhouding of weigering van informatie
kunnen worden voorgelegd aan de ondernemingskamer van het gerechtshof te Amsterdam.
Hiermee wordt uitvoering gegeven aan artikel 8, vierde lid, van de richtlijn.
Deze regeling wordt ook voorgesteld ten aanzien van de Wet op de Europese
ondernemingsraden. Daarvoor wordt verwezen naar artikel 4:4. Het betreft hier
geen geschillen tussen individuele werknemers en de vennootschap over individuele
rechten en verplichtingen, maar aangelegenheden die de werknemers gezamenlijk
betreffen. Ook in deze gevallen zal de rechter op basis van verordening (EG)
44/2001 beoordelen of hij bevoegd is.Deze mogelijkheid van beroep op de rechter zal ook in artikel 20 van de
Wet op de ondernemingsraden worden geïntroduceerd in verband met de implementatie
van de richtlijn nr. 2002/14/EG van het Europees Parlement en de Raad van
11 maart 2002 tot vaststelling van een algemeen kader betreffende de informatie
en de raadpleging van de werknemers in de Europese Gemeenschap (PbEG L 80).
Ingevolge artikel 6, derde lid, van die richtlijn is een administratieve of
gerechtelijke beroepsmogelijkheid voorgeschreven indien de werkgever geheimhouding
verlangt en de werknemers hiermee niet akkoord gaan.Artikel 1:6In dit artikel is artikel 13 van de richtlijn geïmplementeerd.Eerste lidHet wetsvoorstel geeft regels over de rol van de werknemers bij de SE.
Daarnaast geeft ook de bestaande wetgeving regels over de betrokkenheid van
de werknemers bij een (internationale) onderneming. Artikel 1:6 regelt de
verhouding van het wetsvoorstel tot de bestaande wetgeving.Onder omstandigheden kan een SE tevens in materiële zin voldoen aan
de criteria om aangemerkt te worden als een communautaire onderneming of een
moederonderneming in een communautaire groep in de zin van de Wet op de Europese
ondernemingsraden. Op grond van het eerste lid is de Wet op de Europese ondernemingsraden
dan echter niet van toepassing op een dergelijke SE. Hierdoor wordt voorkomen
dat op de SE dubbele, of deels overlappende of concurrerende bepalingen van
toepassing zouden worden.Het eerste lid bepaalt (in het voetspoor van artikel 13, eerste lid, van
de richtlijn) voorts dat de Wet op de Europese ondernemingsraden
evenmin van toepassing is op een dochteronderneming van de SE. Strikt genomen
vloeit dat al voort uit het bepaalde in de Wet op de Europese ondernemingsraden.
Die wet richt zich immers (artikel 6) op dát niveau waarop de zeggenschap
wordt uitgeoefend, en dat is niet in de dochteronderneming. Omdat over de
dochteronderneming van de SE zeggenschap wordt uitgeoefend, en deze dus –
in de terminologie van de Wet op de Europese ondernemingsraden – behoort
tot een communautaire groep, kan de dochteronderneming niet worden aangemerkt
als een communautaire onderneming of moederonderneming in de zin van die wet.Nochtans is in het eerste lid, in navolging van de richtlijn, uitdrukkelijk
bepaald dat de Wet op de Europese ondernemingsraden niet van toepassing is
op de dochteronderneming van de SE. Dit verdient de voorkeur boven het gedeeltelijk
afwijken van de bewoordingen van de richtlijn.De Wet op de Europese ondernemingsraden is wel van toepassing op de SE
(mits die tevens valt onder de toepassingscriteria van die wet), indien de
bijzondere onderhandelingsgroep besluit van onderhandelingen af te zien dan
wel al geopende onderhandelingen te beëindigen. Hierdoor wordt bewerkstelligd
dat de oprichting van de SE in dit geval niet gepaard gaat met beperking van
bestaande rechten van werknemers bij grensoverschrijdende aangelegenheden.
In dat geval zijn immers op grond van artikel 2:7, tweede lid, de in hoofdstuk
3 neergelegde referentievoorschriften niet van toepassing.Tweede lidOp grond van artikel 13, tweede lid, van de richtlijn zijn nationale bepalingen
op het gebied van medezeggenschap van werknemers bij de benoeming van leden
van het toezichthoudend of het bestuursorgaan van de SE, voor zover die niet
strekken tot uitvoering van de richtlijn, niet van toepassing op de SE. Voor
Nederland gaat het daarbij om de bevoegdheid van de ondernemingsraad om invloed
uit te oefenen op de benoeming van commissarissen in structuurvennootschappen
(op grond van de structuurregeling in Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek) en
op de benoeming van bestuurders in de zin van de Wet op de ondernemingsraden
in andere vennootschappen (op grond van artikel 30 van die wet). De bestuurder
is in de Wet op de ondernemingsraden gedefinieerd als degene die alleen dan
wel te zamen met anderen in een onderneming rechtstreeks de hoogste zeggenschap
uitoefent bij de leiding van de arbeid. Het adviesrecht op grond van artikel
30 geldt alleen de bestuurder in deze zin, en geldt niet in algemene zin ten
aanzien van bestuurders van de SE.In het tweede lid van artikel 1:6 worden de betreffende Nederlandse bepalingen
opgesomd. Daarbij zij opgemerkt dat de genoemde artikelen betreffende de structuurregeling
alleen buiten toepassing blijven voor zover zij betrekking hebben op de ondernemingsraad,
en deze wet de gelding van die artikelen voor het overige ongemoeid laat.Een wetsvoorstel tot wijziging van de structuurregeling in Boek 2 van
het Burgerlijk Wetboek is in behandeling in de Staten-Generaal1. Bij aanvaarding van dat wetsvoorstel en inwerkingtreding zullen de
in het tweede lid genoemde artikelen worden gewijzigd. Met deze situatie wordt
rekening gehouden in artikel 4:3.Derde lidDeze wet doet geen afbreuk aan al bestaande rechten van werknemers(vertegenwoordigers).
Bij de beantwoording van de vraag op welke bestaande rechten wordt gedoeld,
is het volgende van belang. De richtlijn geeft een regeling van de rol van de werknemers in de SE
in verschillende lidstaten. Het nationale recht, zoals in Nederland de Wet
op de ondernemingsraden, werkt alleen binnen de landsgrenzen van een lidstaat,
zodat dit geen wijziging aanbrengt in rechten en verplichtingen van werknemers
en ondernemingen in een andere lidstaat. Op grond van het derde lid van artikel
13 van de richtlijn behouden werknemers van de SE, haar dochterondernemingen
en vestigingen, hun bestaande rechten op informatie en raadpleging die zij
overeenkomstig de nationale wetgeving of praktijk genieten in het land waarin
zij werkzaam zijn. Voorzover het dochterondernemingen betreft blijven ook
de rechten van de werknemers op medezeggenschap in stand.Voor de toepasselijkheid van de Wet op de ondernemingsraden betekent dit
concreet, dat die wet van toepassing blijft op de in Nederland gevestigde
onderdelen van de SE die voldoen aan de in die wet gestelde criteria voor
toepassing. Als voorbeeld kan dienen een Nederlandse SE, die in Nederland
twee vestigingen of filialen heeft en een vestiging in Duitsland. De Wet op
de ondernemingsraden is van toepassing op de twee Nederlandse vestigingen,
onder de aanname dat is voldaan aan de criteria die die wet stelt, zoals ten
aanzien van het begrip onderneming en de instellingsgrens. De richtlijn en
het onderhavige wetsvoorstel brengen geen wijziging in de rechten en bevoegdheden
van de ondernemingsraden van de Nederlandse vestigingen. Ook een eventuele
verplichting op grond van de Wet op de ondernemingsraden om een centrale ondernemingsraad
in te stellen (waarin de Duitse werknemers geen zitting hebben), blijft bestaan.
De bestaande structuren in de Nederlandse rechtssfeer blijven in stand, maar
alleen voor de in Nederland gevestigde onderdelen van de SE.De Wet op de ondernemingsraden is niet van toepassing op de Duitse vestiging
(daarop is de Duitse wetgeving van toepassing). Het onderhavige wetsvoorstel
ter implementatie van de richtlijn voorziet erin dat ook zij een rol krijgen
in de SE. Aldus kunnen zij invloed uitoefenen op aangelegenheden die (ook)
van betekenis zijn voor de werknemers in Duitsland. De rol van de werknemers
op het niveau van de SE in grensoverschrijdende aangelegenheden wordt beheerst
door de implementatiewet. De gezamenlijke rol van de Nederlandse en Duitse
werknemers in de SE wordt krachtens het onderhavige wetsvoorstel beheerst
door de overeenkomst of referentiebepalingen, en niet door de Wet op de ondernemingsraden.
De bestaande rechten die kunnen worden uitgeoefend op andere niveaus, dan
dat van de SE zelf, blijven van toepassing, zowel in Nederland als ook in
Duitsland.Hoofdstuk 2 De rol van de werknemers in de SE krachtens
overeenkomstArtikel 2:1Toepasselijk rechtIn dit artikel wordt artikel 6 van de richtlijn geïmplementeerd.
Hoofdstuk 2 van het wetsvoorstel heeft slechts betrekking op de SE die in
Nederland haar statutaire zetel zal hebben. Of dit het geval is, zal blijken
uit het voorstel tot oprichting. Op de SE die in een andere lidstaat gevestigd
is of zal worden is het recht van die lidstaat van toepassing.Indien de SE in Nederland zal worden gevestigd is niet alleen hoofdstuk
2 van toepassing, maar is ook overigens Nederlands recht van toepassing op
de onderhandelingsprocedure en op de uitkomst daarvan. Wanneer bijvoorbeeld
een van de betrokkenen zich beroept op dwaling en bedrog, zullen de relevante
bepalingen uit Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek van toepassing zijn.De toepasselijkheid van artikel 2:4, tweede tot en met zevende lid, is
niet afhankelijk van de vestiging van de SE in Nederland. Deze
leden gelden ook voor de verkiezing of aanwijzing van de Nederlandse vertegenwoordigers
ten aanzien van een SE die in een andere lidstaat haar statutaire zetel zal
hebben (artikel 4:1).De gelding van de Nederlandse regels met betrekking tot de onderhandelingsprocedure
beperkt zich niet tot het Nederlandse grondgebied, maar strekt zich, voor
zover de richtlijn niet anders bepaalt, uit tot werknemers in andere lidstaten
die werkzaam zijn bij een dochtervennootschap of vestiging van de (opgerichte
of op te richten) Nederlandse SE. De regeling in het wetsvoorstel voor de
SE die in Nederland zijn statutaire zetel heeft of zal hebben, heeft voor
een belangrijk deel extraterritoriale werking. Uiteraard geldt het omgekeerde
wanneer de SE in een andere lidstaat zijn statutaire zetel heeft of zal hebben.Deze extraterritoriale werking vloeit voort uit artikel 6 van de richtlijn.
Hierdoor wordt bewerkstelligd dat tijdens de onderhandelingsprocedure op de
deelnemende vennootschappen dezelfde wettelijke voorschriften van toepassing
zijn.Voor de vaststelling van het toepasselijke recht is behalve artikel 6
ook artikel 7 van de richtlijn van belang. Wanneer de referentievoorschriften
van toepassing zijn, geldt op grond van artikel 7, eerste lid, van de richtlijn
de wetgeving van de lidstaat waar de SE haar statutaire zetel heeft. Dit is
geïmplementeerd in artikel 3:1 van het wetsvoorstel. De artikelen 6 en
7 van de richtlijn verwijzen de rechter naar het toepasselijke recht.Zoals uit het voorgaande blijkt, gelden de Nederlandse implementatieregels
niet steeds voor werknemers in een andere lidstaat. Wanneer bijvoorbeeld Italiaanse
werknemers een geschil hebben met een Italiaanse vennootschap die deelneemt
aan de oprichting van een Nederlandse SE, over de verkiezing van de in Italië
werkzame werknemers die zitting zullen nemen in de bijzondere onderhandelingsgroep
is daarop Italiaans recht van toepassing. Op grond van artikel 3, tweede lid,
onderdeel b, van de richtlijn (geïmplementeerd in artikel 2:4) is de
wijze van verkiezing van de leden van de bijzondere onderhandelingsgroep onderworpen
aan het recht of de praktijk van de lidstaat waaruit de werknemers worden
afgevaardigd. Op geschillen dienaangaande is derhalve Italiaans recht ter
implementatie van de richtlijn van toepassing. Voor dergelijke kwesties is
bovendien de Italiaanse rechter bevoegd.Artikel 2:2Dit artikel heeft betrekking op de instelling van een bijzondere onderhandelingsgroep.
De eerste drie leden vormen, samen met artikel 2:5, eerste lid, tweede zin,
de omzetting van artikel 3, eerste lid, van de richtlijn.In het wetsvoorstel zijn, evenmin als in de richtlijn, geen voorschriften
opgenomen over de opheffing van de bijzondere onderhandelingsgroep. Indien
de op grond van artikel 2:11 geldende onderhandelingstermijn wordt overschreden
zonder dat een overeenkomst tot stand is gekomen, eindigt de werkzaamheid
van de bijzondere onderhandelingsgroep. De SE komt dan niet tot stand, tenzij
de referentievoorschriften worden toegepast.Anders ligt het als de bijzondere onderhandelingsgroep heeft besloten
af te zien van het openen van onderhandelingen of het beëindigen van
onderhandelingen (artikel 2:7, eerste lid, onderdeel b). In dat geval kan
de SE wel worden ingeschreven, en kunnen na verloop van ten minste twee jaren
de werknemers heropening van de onderhandelingen verlangen (artikel 2:11). Eerste lidHet eerste lid verplicht de deelnemende vennootschappen tot de instelling
van een representatieve bijzondere onderhandelingsgroep en het derde lid bepaalt
op welk tijdstip dit dient te geschieden. Indien de bijzondere onderhandelingsgroep
is samengesteld overeenkomstig de in artikel 2:3 neergelegde wettelijke vereisten,
is deze representatief in de zin van artikel 3, tweede lid, van de richtlijn
en artikel 2:2, eerste lid, van het wetsvoorstel.Tweede lidHet bepaalde in het tweede lid bevat ten opzichte van de richtlijn een
verbijzondering voor zover het betreft de verplichting om een overzicht te
geven van de verdeling van de werknemers over de lidstaten. Voor een goede
toepassing van de wet en de richtlijn is het noodzakelijk dat de werknemers
inzicht hebben in zowel de aantallen werknemers als de spreiding daarvan over
de lidstaten. Zonder een dergelijk overzicht is het immers niet mogelijk om
te kunnen vaststellen op welke wijze de bijzondere onderhandelingsgroep moet
worden samengesteld, dan wel om vast te kunnen stellen of een besluit van
de bijzondere onderhandelingsgroep is tot stand gekomen (bijvoorbeeld in artikel
2:8, tweede lid, wordt een koppeling aangelegd tussen het aantal stemmen en
het aantal door die stemmen vertegenwoordigde werknemers). Ook artikel 7 van
de Wet op de Europese ondernemingsraden legt een dergelijke verplichting op.
Daar geschiedt dat ter voldoening aan artikel 11, tweede lid van de richtlijn
94/45/EG. Een met laatstgenoemd lid overeenkomende uitdrukkelijke bepaling
ontbreekt weliswaar in de onderhavige richtlijn, maar ligt in het verlengde
van artikel 3, eerste lid, van de richtlijn. Het overzicht dient uit eigen
beweging door de deelnemende vennootschappen verstrekt te worden, een voorafgaand
verzoek van werknemers is daarvoor niet vereist.De deelnemende vennootschappen zullen hierover naar verwachting in onderling
overleg treden om te verzekeren dat aan de werknemers van alle deelnemende
vennootschappen juiste en eensluidende gegevens worden verstrekt.Het is mogelijk dat zich tijdens de onderhandelingen wijzigingen voordoen
die ertoe leiden dat andere werknemers bij de onderhandelingen betrokken dienen
te worden. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn als een van de vennootschappen
die aanvankelijk deelnam aan de oprichting van de SE afhaakt, dan wel als
op een later tijdstip een nieuwe onderneming gaat deelnemen. Dergelijke veranderingen
kunnen consequenties hebben voor de samenstelling van de bijzondere onderhandelingsgroep
en de verhoudingen binnen de bijzondere onderhandelingsgroep. Van de deelnemende
vennootschappen dient dan ook het initiatief uit te gaan om dergelijke veranderingen
aan de bijzondere onderhandelingsgroep en de betrokken werknemers te melden
door de verstrekking van een gewijzigd overzicht.IJkpunt voor de informatieplicht is de situatie ten tijde van de openbaarmaking
van het voorstel tot fusie/oprichting van een holding, dan wel ten tijde van
de bereikte overeenstemming over een voorstel tot oprichting van een dochteronderneming
of tot omzetting in een SE. Bij wijziging van de deelnemende vennootschappen
wordt de informatie verstrekt zo spoedig mogelijk na de wijziging.Voor de vaststelling wie in het tweede lid als werknemersvertegenwoordiger
dient te worden aangemerkt, wordt verwezen naar artikel 1:3, tweede lid en
de toelichting. Derde lidHet tijdstip waarop de verplichting ingaat om een bijzondere onderhandelingsgroep
in te stellen is gekoppeld aan de openbaarmaking van het fusievoorstel of
het voorstel tot oprichting van een moederonderneming, dan wel aan het bereiken
van overeenstemming door de leidinggevende of de bestuursorganen over een
voorstel tot oprichting van een dochtervennootschap of tot omzetting in een
SE. De verplichte openbaarmaking is geregeld in de artikelen 21 (fusie), 32,
tweede en derde lid (holding) en 37, vierde en vijfde lid (omzetting) van
de verordening.Vierde lidDe regeling in dit lid komt overeen met die in artikel 14 van de Wet op
de Europese ondernemingsraden. Op grond hiervan wordt binnen de vennootschappen
bekendgemaakt wie zitting hebben in de bijzondere onderhandelingsgroep en
wanneer de onderhandelingen worden gevoerd. Uit dit lid vloeit tevens voort
dat de deelnemende vennootschappen elkaar informeren over de werknemers die
zijn aangewezen of verkozen tot lid van de bijzondere onderhandelingsgroep.
Dit geldt zowel voor Nederlandse als buitenlandse vennootschappen die deelnemen
aan de oprichting van een SE die in Nederland haar statutaire zetel zal hebben.Vijfde lidVoor een goede werking van de bijzondere onderhandelingsgroep moet vaststaan
hoe zij is samengesteld en hoeveel werknemers door elk lid vertegenwoordigd
worden. De bijzondere onderhandelingsgroep legt deze gegevens in een overzicht
vast. Dit overzicht kan bijvoorbeeld worden opgesteld in de vergadering van
de bijzondere onderhandelingsgroep die aan de eerste vergadering met de deelnemende
vennootschappen vooraf gaat (artikel 2:5, tweede lid). Belangrijke wijzigingen
(die op grond van het tweede lid ter kennis van de bijzondere onderhandelingsgroep
moeten worden gebracht) leiden tot wijziging van de samenstelling van de bijzondere
onderhandelingsgroep en eventueel van het gewicht van de stem van een lid
(artikel 2:3, zevende lid, eerste zin), alsmede tot een bijgesteld overzicht.Artikel 2:3Eerste lidHet eerste lid bepaalt hoe de bijzondere onderhandelingsgroep dient te
zijn samengesteld. De bijzondere onderhandelingsgroep bestaat uit vertegenwoordigers
van de werknemers. Ook door de werknemers aangewezen externen kunnen worden
benoemd. Op grond van artikel 3, tweede lid, van de richtlijn bepalen de lidstaten
de wijze van verkiezing of aanwijzing van de op hun grondgebied te kiezen
of aan te wijzen leden van de bijzondere onderhandelingsgroep. Voor de vertegenwoordigers
van de werknemers in Nederland wordt dit geregeld in artikel 2:4.De omvang van de bijzondere onderhandelingsgroep is niet aan een vast
maximum gebonden, maar is flexibel en afhankelijk van het aantal deelnemende
vennootschappen en de verdeling van de werknemers over de verschillende lidstaten.
In ieder geval hebben de werknemers in elke lidstaat waaruit een deelnemende
vennootschap afkomstig is, recht op een vertegenwoordiger in de bijzondere
onderhandelingsgroep, ook indien de werknemers in die lidstaat minder dan
10% vormen van het totale aantal werknemers in de deelnemende vennootschappen
in alle lidstaten tezamen. Tweede tot en met vijfde lidDeze leden geven een aanvullende regeling voor de samenstelling van de
bijzondere onderhandelingsgroep bij oprichting van een SE door fusie.Het tweede lid bevordert dat de werknemers van elke deelnemende vennootschap
die door de fusie zal ophouden te bestaan als afzonderlijke rechtspersoon,
zoveel mogelijk worden vertegenwoordigd in de bijzondere onderhandelingsgroep.
Bij fusie door overname houdt alleen de overgenomen vennootschap op te bestaan
als zelfstandige entiteit. De overnemende vennootschap wordt SE. Als de fuserende
vennootschappen gezamenlijk een nieuwe vennootschap vormen, houden zij allen
op te bestaan als zelfstandige entiteit.Het derde en vierde lid strekken ertoe de uitbreiding van het aantal leden
die het gevolg kan zijn van toepassing van het tweede lid, te beperken.Door de verstrekking van het overzicht, bedoeld in artikel 2:2, tweede
lid, kunnen de werknemers anticiperen op de zeteltoewijzing in de bijzondere
onderhandelingsgroep en daarmee rekening houden bij de aanwijzing van hun
vertegenwoordigers. Werknemers kunnen zo voorzien of in geval van fusie een
extra zetel in de bijzondere onderhandelingsgroep voor hen beschikbaar komt,
en daarop anticiperen door een aparte afgevaardigde aan te wijzen.Bij de mogelijke toewijzing van een extra zetel aan een deelnemende vennootschap
die fuseert, wordt die vennootschap slechts geacht al in de bijzondere onderhandelingsgroep
te zijn vertegenwoordigd, wanneer een ander afgevaardigd lid in die lidstaat
werkzaam is in die deelnemende vennootschap. Van dubbele vertegenwoordiging
is op grond van het vierde lid slechts sprake, indien de deelnemende vennootschap
die in aanmerking komt voor een extra lid, reeds vertegenwoordigd wordt door
een werknemer die werkzaam is in die deelnemende vennootschap. Op deze wijze
wordt – onder handhaving van de hoofdregel dat alle werknemers vertegenwoordigd
worden door de leden van de bijzondere onderhandelingsgroep – voorkomen
dat geen aanspraak gemaakt kan worden op een extra zetel omdat de situatie
van nog niet vertegenwoordigd zijn, zich niet kán voordoen. Ook maakt
deze regeling aanwijzing van een extra lid mogelijk, indien een vakbondsvertegenwoordiger
(die niet werkzaam is bij de deelnemende vennootschap) of een andere externe
persoon lid is. Verder wordt aldus mogelijk gemaakt dat een aanwijzing van
de leden van de bijzondere onderhandelingsgroep plaatsvindt in één
ronde.Het vijfde lid vormt de omzetting van de slotalinea van artikel 3, tweede
lid, onderdeel a van de richtlijn. Daarbij wordt opgemerkt dat de zinsnede
in de richtlijn over de «toekenning» «aan de vennootschappen
in verschillende lidstaten» van extra zetels zodanig is omgezet dat
de verkeerde indruk wordt vermeden dat er sprake zou zijn van een toekenningshandeling
met betrekking tot die extra zetels, dan wel dat die «aan» de
vennootschappen zouden toebehoren. Bij de verdeling van de extra zetels is
niet alleen de grootte van de deelnemende vennootschappen bepalend, maar ook
de lidstaat waarin deze gevestigd zijn. Indien er bijvoorbeeld twee extra
zetels beschikbaar zijn voor vier deelnemende vennootschappen, waarvan de
twee met het grootste aantal werknemers in Nederland gevestigd zijn en de
twee kleinste in Frankrijk, valt de eerste zetel toe aan een vertegenwoordiger
van de Nederlandse vennootschap met het grootste aantal werknemers. De tweede
zetel wordt in dit voorbeeld ingenomen door een vertegenwoordiger van de grootste
van de twee Franse vennootschappen. Zijn – in een ander voorbeeld –
twee extra zetels beschikbaar voor drie Nederlandse vennootschappen, dan kunnen
deze twee zetels uiteraard wel worden ingenomen door twee vertegenwoordigers
van de Nederlandse werknemers.Zesde lidDit lid geeft een regeling voor de verdeling van de zetels binnen een
lidstaat. Indien bijvoorbeeld de in Nederland werkzame werknemers van twee
van de deelnemende vennootschappen 16% van het totaal vormen, hebben zij recht
op twee zetels. Indien nu bij een van deze vennootschappen 12% van het totaal
werkzaam is, en bij de andere 4%, hebben op grond van het zesde lid beide
groepen werknemers recht op een zetel, ondanks het verschil in grootte.Zevende lidDe richtlijn regelt niet expliciet de aanpassing van het aantal zetels
en de zetelverdeling in de bijzondere onderhandelingsgroep aan wijzigingen
bij de deelnemende vennootschappen of in de verdeling van werknemers over
de lidstaten. De zetelverdeling van de bijzondere onderhandelingsgroep moet
een waarborg bieden voor de representatitiviteit van de groep, zij moet daarom
ook lopende de onderhandelingen worden aangepast aan gewijzigde omstandigheden.
Dit wordt uitgewerkt analoog aan artikel 9, derde lid, van de Wet op de Europese
ondernemingsraden, temeer omdat met betrekking tot de referentievoorschriften
de richtlijn wel voorziet in het aanpassen van de samenstelling van de SE-ondernemingsraad
aan gewijzigde omstandigheden (Bijlage deel 1, onderdeel b, tweede alinea).Indien de aanpassing inhoudt dat een nieuwe zetel ter beschikking komt
voor werknemers uit een lidstaat (hetzij omdat er tevoren geen werknemers
van een deelnemende vennootschap in die lidstaat werkzaam waren, hetzij omdat
zij krachtens de gewijzigde getalsverhoudingen recht krijgen op meer zetels),
wordt voor die nieuwe zetel een vertegenwoordiger aangewezen krachtens de
relevante wetgeving (artikel 2:4, eerste lid; voor Nederland is dat geregeld
in artikel 2:4, tweede en volgende leden).Het zevende lid bevat eveneens een regeling voor het aantal stemmen van
de Nederlandse vertegenwoordigers en het aantal vertegenwoordigde werknemers
zolang nog geen nieuwe verkiezing of aanwijzing heeft plaatsgevonden.De deelnemende vennootschappen zijn verplicht de informatie te verschaffen
die noodzakelijk is voor de samenstelling van de bijzondere onderhandelingsgroep
(artikel 2:2). Vervolgens is het de verantwoordelijkheid van de bijzondere
onderhandelingsgroep zelf om ervoor te zorgen dat haar samenstelling blijft
voldoen aan de door de richtlijn gestelde eisen. Vooruitlopend op de wijziging
van de bijzondere onderhandelingsgroep hebben de daarin zitting hebbende leden
het aantal stemmen dat hen als gevolg van de gewijzigde situatie toekomt.
Dat geldt ook voor het aantal werknemers dat zij vertegenwoordigen. Op deze
manier wordt voorkomen dat toepassing van de regel dat de samenstelling van
de bijzondere onderhandelingsgroep in overeenstemming moet worden gehouden
met de in de richtlijn gegeven regels, ertoe leidt dat de werkzaamheid van
de bijzondere onderhandelingsgroep en de onderhandelingen stagneren.Achtste lidWanneer door de wijziging een vertegenwoordigde lidstaat niet langer in
aanmerking komt voor een zetel, dan wel vanuit een nog niet vertegenwoordigde
lidstaat een zetel beschikbaar komt, kan niet worden volstaan met
de procedure bedoeld in het zevende lid. In dat geval dient de samenstelling
van de bijzondere onderhandelingsgroep te worden aangepast. De bijzondere
onderhandelingsgroep kan dan in de oude samenstelling geen besluiten nemen.Artikel 2:4In dit artikel is artikel 3, tweede lid, onderdeel b, van de richtlijn
omgezet. In artikel 2:3 wordt de zetelverdeling van de bijzondere onderhandelingsgroep
geregeld. In artikel 2:4 wordt bepaald hoe degene die de zetel mag bezetten
wordt aangewezen of verkozen. In elke lidstaat wordt aan de hand van de eigen
wetgeving of praktijk bepaald wie tot aanwijzing of verkiezing bevoegd is.
Voor de andere lidstaten is dat geregeld in het eerste lid. De aanwijzing
in een andere lidstaat kan behalve uit een wettelijke regeling ook voortvloeien
uit de praktijk. Ten aanzien van leden van de SE-ondernemingsraad wordt dit
in deel 1, onderdeel b, van de bijlage bij de richtlijn uitdrukkelijk geregeld.
Er is geen reden waarom voor de aanwijzing van leden van de bijzondere onderhandelingsgroep
andere regels zouden gelden dan voor de aanwijzing van leden van de SE-ondernemingsraad.
Daarom is ook in het eerste lid van artikel 2:4 geregeld dat de aanwijzing
kan plaatsvinden krachtens de praktijk in een lidstaat. Dat maakt het tevens
mogelijk om artikel 3:3, derde lid, dat betrekking heeft op de verkiezing
of aanwijzing van de leden van de SE-ondernemingsraad, artikel 2:4, eerste
lid, van overeenkomstige toepassing te verklaren. Aldus wordt een uniforme
regeling tot stand gebracht en tevens voorkomen dat verschillende regimes
zouden bestaan voor de wijze van verkiezing van de leden van de bijzondere
onderhandelingsgroep en die van de SE-ondernemingsraad.Voor Nederland is de aanwijzing of verkiezing geregeld in het tweede tot
en met het zevende lid. Op grond van artikel 4:1 zijn deze leden ook van toepassing
op de aanwijzing of verkiezing van de Nederlandse vertegenwoordigers in de
bijzondere onderhandelingsgroep of de SE-ondernemingsraad in een SE die in
een andere lidstaat gevestigd is of zal worden.Eerste lidVolgens artikel 3, tweede lid, onderdeel b, eerste alinea «bepalen»
de lidstaten de wijze van verkiezing van de op hun grondgebied te kiezen of
aan te wijzen leden van de bijzondere onderhandelingsgroep. Alle lidstaten
dienen hierover wettelijke regels vast te stellen.Tweede tot en met vijfde lidOok Nederland is verplicht tot regeling van de aanwijzing of verkiezing
van de vertegenwoordigers vanuit de Nederlandse vennootschappen, dochterondernemingen
en vestigingen, maar is net als de andere lidstaten vrij in de wijze van regeling.
De voorgestelde regeling sluit aan bij de regeling in artikel 10 van de Wet
op de Europese ondernemingsraden. Hetzelfde regime is overigens van toepassing
op de wijze waarop de leden van de SE-ondernemingsraad krachtens hoofdstuk
3 van de wet worden gekozen (artikel 3:3, vierde lid).Wijzigingen in structuur of grootte van de Nederlandse vennootschappen,
dochterondernemingen en vestigingen, kunnen meebrengen dat een eenmaal aan
een Nederlandse vertegenwoordiger gegeven mandaat niet meer in overeenstemming
is met de gewijzigde omstandigheden. Daarom is ervoor gekozen om de procedure
van de aanwijzing ook van toepassing te laten zijn op intrekking van een aanwijzing
(gevolgd door aanwijzing van een nieuwe vertegenwoordiger). Op
die manier kan het mandaat aan de gewijzigde omstandigheden worden aangepast.
Tevens kunnen de verkiezende organen zo de vinger aan de pols houden met betrekking
tot het functioneren van de vertegenwoordigers.Daarnaast moet bij de aanwijzing worden bepaald welk deel van de in Nederland
werkzame werknemers van de deelnemende vennootschappen en de betrokken dochterondernemingen
en vestigingen door het aangewezen lid wordt vertegenwoordigd. Dat is noodzakelijk
om uitvoering te kunnen geven aan de regeling van de besluitvorming in de
bijzondere onderhandelingsgroep (artikel 2:8).Hoofdregel is, dat de Nederlandse leden worden aangewezen door de gezamenlijke
ondernemingsraden van de Nederlandse vennootschappen, dochterondernemingen
en vestigingen (derde tot en met vijfde lid). Indien er geen enkele ondernemingsraad
is kunnen de gezamenlijke werknemers hen verkiezen (zesde lid).In artikel 2:6 wordt met ondernemingsraden, groepsondernemingsraden en
centrale ondernemingsraden gedoeld op dergelijke raden in de zin van de Wet
op de ondernemingsraden.De aanwijzing vindt plaats op het hoogste niveau van de Nederlandse medezeggenschapsorganen
(derde en vierde lid). Worden alle Nederlandse ondernemingsraden vertegenwoordigd
in een of meer centrale ondernemingsraden, dan zijn zij bevoegd tot aanwijzing;
is er geen enkele centrale ondernemingsraad, dan treden de (gezamenlijke)
groepsondernemingsraden op.In het vijfde lid is gewaarborgd dat ondernemingsraden, die niet in een
centrale ondernemingsraad of groepsondernemingsraad zijn vertegenwoordigd,
in elk geval bij de aanwijzing (of intrekking daarvan) worden betrokken.De ondernemingsraden zijn bij de aanwijzing van de leden van de bijzondere
onderhandelingsgroep niet verplicht tot aanwijzing van werknemers. Zij kunnen
dus een externe vertegenwoordiger aanwijzen, die al dan niet vakbondsvertegenwoordiger
is. De richtlijn geeft hiertoe ook de mogelijkheid (artikel 3, tweede lid,
onderdeel b, tweede alinea).Overigens kunnen in de SE-ondernemingsraad bij toepassing van de referentievoorschriften
alleen werknemers zitting hebben (artikel 3:3, tweede lid, op basis van de
bijlage, deel 1, onderdeel b, van de richtlijn).Zesde lidHet zesde lid is de omzetting van artikel 3, tweede lid, onderdeel b,
derde alinea van de richtlijn. In geval van rechtstreekse verkiezing door
de werknemers zelf is niet voorzien in intrekking van het mandaat, aangezien
dit praktisch onuitvoerbaar zou zijn. Het recht van werknemersverenigingen
om een kandidatenlijst in te dienen is ontleend aan artikel 9 van de Wet op
de ondernemingsraden.Zevende lidDit lid ziet op de situatie dat binnen een Nederlandse vennootschap, dochteronderneming
of vestiging weliswaar een ondernemingsraad bestaat die (krachtens het tweede
tot en met het vijfde lid) bij de aanwijzing betrokken is geweest, doch waarin
er tevens een vennootschap, dochteronderneming of vestiging is die geen ondernemingsraad
heeft. De werknemers in dit bedrijfsonderdeel zouden dan niet bij de aanwijzing
betrokken zijn. Dit wordt voorkomen door het zevende lid, dat is ontleend aan de regeling die na aanvaarding van het amendement Middel1 als artikel 10, zesde lid, in de Wet op de Europese
ondernemingsraden is opgenomen.Artikel 10, zevende lid van de Wet op de Europese ondernemingsraden is
in dit wetsvoorstel niet is opgenomen, omdat de richtlijn (anders dan artikel
1, vijfde lid van richtlijn 94/45/EG) daartoe niet de ruimte biedt.Artikel 2:5Artikel 2:5 vormt de omzetting van artikel 3, derde lid, van de richtlijn.
De overeenkomst is het centrale instrument van de richtlijn. De richtlijn
stelt voorop dat de deelnemende vennootschappen en de werknemersvertegenwoordigers
samen afspreken wat de rol van de werknemers zal zijn in de SE. Zij zijn daarin
vrij. Zij kunnen een SE-ondernemingsraad oprichten, al dan niet met gebruikmaking
van de referentievoorschriften, of een andere procedure afspreken. Dit komt
nader aan de orde in de toelichting bij artikel 2:7.In het eerste lid worden de deelnemende vennootschappen
verplicht om een eerste vergadering te beleggen met de bijzondere onderhandelingsgroep.
Dit is een uitwerking van artikel 3, eerste lid, van de richtlijn op grond
waarvan zij «het nodige» moeten doen om in onderhandeling te treden.
Deze vergadering is daarnaast een belangrijk markeringspunt om de onderhandelingstermijn
te doen ingaan (artikel 2:11). Aldus wordt tevens aangesloten bij de regeling
in artikel 11, eerste lid, van de Wet op de Europese ondernemingsraden.Op grond van het tweede lid worden de leden
van de bijzondere onderhandelingsgroep in de gelegenheid gesteld voorafgaand
aan de onderhandelingen bijeen te komen om gezamenlijk de koers te bepalen.
Daarbij kan worden besloten dat geen onderhandelingen zullen worden geopend
(artikel 2:7), of welke deskundige bij de onderhandelingen wordt ingeschakeld.
Een dergelijke instrumentele voorziening (die is ontleend aan artikel 11,
eerste lid, van de Wet op de Europese ondernemingsraden) kan niet gemist worden
in het kader van goede onderhandelingen.Artikel 2:6In het eerste lid wordt de deelnemende vennootschappen
de verplichting opgelegd alle informatie te verstrekken die noodzakelijk is
bij de onderhandelingen. Dit is «nodig» in de zin van artikel
3, eerste lid, van de richtlijn. Daarnaast wordt hiermee uitvoering gegeven
aan artikel 3, derde lid, tweede alinea, van de richtlijn. Ook informatie
die op grond van de verordening beschikbaar moet worden gesteld (zie bijvoorbeeld
artikel 20, eerste lid, onderdeel i, artikel 32, tweede lid, en 37, vierde
lid) is relevant voor de bijzondere onderhandelingsgroep.In het tweede lid is artikel 8, tweede lid,
van de richtlijn omgezet. De redactie is afgestemd op artikel 11, zevende
lid, en artikel 19, vijfde lid, van de Wet op de Europese ondernemingsraden.Op grond van artikel 8, vierde lid, van de richtlijn moeten de werknemers
in beroep kunnen gaan, indien bepaalde gegevens niet worden verstrekt of terzake
van de informatieverstrekking geheimhouding wordt opgelegd. Daartoe dient
voor weigering of geheimhouding een norm te worden vastgesteld. Er moet een
redelijke grond zijn voor weigering van informatie of het opleggen van geheimhouding.
Daarbij moeten de relatieve belangen van de onderneming en de werknemers in
acht worden genomen. Voor de informatieverplichting ten opzichte van de SE-ondernemingsraad
is dit geregeld in artikel 3:7, derde lid.Artikel 2:7Eerste lidDe bijzondere onderhandelingsgroep kan besluiten tot (niet-)goedkeuring
van het onderhandelingsresultaat, of tot het afzien van onderhandelingen dan
wel het afbreken van al lopende onderhandelingen. Uiteraard kan de bijzondere
onderhandelingsgroep ook andere besluiten nemen, bijvoorbeeld tot inschakeling
van deskundigen. Op de besluitvorming is artikel 2:8 van toepassing.Tweede lidIndien de bijzondere onderhandelingsgroep heeft besloten niet of niet
verder te onderhandelen over een overeenkomst, heeft dat tot gevolg dat er
geen overeenkomst betreffende de rol van de werknemers tot stand komt. Ook
de in hoofdstuk 3 opgenomen referentievoorschriften blijven dan buiten toepassing
(artikel 3:1, onderdeel b, onder 2°). Voor een gezamenlijke rol van de
werknemers uit verschillende lidstaten op het niveau van de SE gelden in dat
geval in het geheel geen (overeengekomen dan wel wettelijke) regels. Tevens
beëindigt een dergelijk besluit de werkzaamheid van de bijzondere onderhandelingsgroep.
Een nieuw verzoek van de werknemers om een bijzondere onderhandelingsgroep
in te stellen, gedaan binnen twee jaar na het nemen van het besluit, hoeft
dan niet te worden ingewilligd, tenzij met de bijzondere onderhandelingsgroep
is overeengekomen de onderhandelingen vroeger te heropenen (artikel 2:9, tweede
lid).Na het besluit tot het niet of niet verder onderhandelen over een overeenkomst
is op grond van artikel 1:6, eerste lid, de Wet op de Europese ondernemingsraden
van toepassing, indien althans de SE onder de reikwijdte van die wet valt.De Wet op de ondernemingsraden is alleen van toepassing op de Nederlandse
SE en de Nederlandse onderdelen van de SE indien die voldoen aan de criteria
van die wet en voor zover het de werknemers in Nederland betreft. Ook na het
bedoelde besluit blijft de Wet op de ondernemingsraden van toepassing op de
deelnemende vennootschappen, dochterondernemingen en vestigingen voorzover
het betreft in Nederland werkzame werknemers. De Wet op de ondernemingsraden
geeft echter, zoals is uiteengezet bij artikel 1:6, derde lid, geen regels
over de rol van werknemers die in andere lidstaten werkzaam zijn. Een grensoverschrijdende,
gezamenlijke rol van de werknemers komt na het besluit ex artikel 2:7, eerste
lid, onderdeel b, dan ook niet tot stand. Ten aanzien van de in de andere
lidstaten werkzame werknemers zijn de in die lidstaten geldende regels van
toepassing op de daar gevestigde onderdelen van de SE.Het tweede lid vormt de omzetting van artikel 3, zesde lid, eerste zin
van de richtlijn. Dat artikel bepaalt dat werknemers zich na het bedoelde
besluit «verlaten op de regels inzake informatie en raadpleging van
werknemers die gelden in de lidstaten waar de SE werknemers heeft».
Dat heeft betrekking op de SE-onderdelen die worden beheerst door het recht
van die lidstaten, en niet op het hoogste, grensoverschrijdende SE-niveau.De richtlijn beperkt de gelding van de nationale wettelijke regelingen
echter tot informatie en raadpleging. Bestaande medezeggenschapsrechten worden
niet beschermd, tenzij het betreft– omzetting (artikel 3, zesde lid, derde alinea van de richtlijn),
of– medezeggenschap in vennootschapsorganen van dochterondernemingen van de SE (artikel 13, tweede lid en derde lid, onderdeel b
van de richtlijn).Het besluit bedoeld in artikel 2:7, eerste lid, onderdeel b, kan niet
worden genomen indien de onderhandelingen een SE betreffen die wordt opgericht
door omzetting en in de om te zetten vennootschap medezeggenschap bestaat
(artikel 2:8, zesde lid). In de overige oprichtingssituaties is voor een dergelijk
besluit een gekwalificeerde meerderheid vereist (artikel 2:8, vijfde lid).Aan het slot van het tweede lid wordt bepaald dat hoofdstuk 3 niet van
toepassing is na het besluit tot het niet of niet verder onderhandelen. Strikt
genomen kan deze zin gemist worden, aangezien dat al voortvloeit uit artikel
3:1. Nochtans is deze passage, gelet op de uitdrukkelijke bewoordingen in
de slotzin van artikel 3, zesde lid, eerste alinea van de richtlijn, ten behoeve
van de duidelijkheid toegevoegd.Artikel 2:8In het eerste tot en met het vierde lid is artikel 3, vierde lid, van
de richtlijn omgezet. Artikel 3, zesde lid, tweede en derde alinea van de
richtlijn, wordt omgezet in het vijfde en zesde lid.Tweede lidIn de richtlijn wordt de besluitvorming bepaald aan de hand van het aantal
leden van de bijzondere onderhandelingsgroep. Uiteraard is dit gevolgd in
het wetsvoorstel. Deze regeling wijkt in dit opzicht enigszins af van artikel
13 van de Wet op de Europese ondernemingsraden, waar – in navolging
van richtlijn 94/45/EG – het aantal uitgebrachte stemmen de maatstaf
is.Voor de besluitvorming is niet alleen het aantal leden en stemmen bepalend,
maar ook het aantal werknemers dat door deze stemmen wordt vertegenwoordigd.
In dit verband wordt nog gewezen op het belang van naleving van de artikelen
2:2, tweede lid, en 2:3, zevende lid, betreffende het (actueel houden van
het) overzicht van de werknemers en de verdeling over de lidstaten.Voor besluiten tot goedkeuring van een overeenkomst als bedoeld in artikel
2:5, eerste lid, geldt de stemregel van het tweede lid (voorzover in het derde
lid niet anders wordt bepaald).Derde lidOp grond van het derde lid is voor een besluit van de bijzondere onderhandelingsgroep
tot goedkeuring van een overeenkomst waarin het recht op medezeggenschap wordt
ingeperkt, een gekwalificeerde meerderheid nodig.Op grond van de richtlijn geldt bij oprichting van een SE door omzetting
voor het besluit van de bijzondere onderhandelingsgroep niet de eis van een
gekwalificeerde meerderheid. Op grond van artikel 2:12, vierde lid (de omzetting
van artikel 4, vierde lid, van de richtlijn) dient immers bij oprichting van
een SE door omzetting de overeenkomst ten minste in dezelfde mate te voorzien
in elk aspect van de rol van de werknemers als bij de in een SE om te zetten
vennootschap het geval is. Een besluit tot goedkeuring van een overeenkomst
waarin bij omzetting de bestaande werknemersrechten niet worden gerespecteerd,
kan niet rechtgeldig worden genomen, ook niet met een gekwalificeerde meerderheid. In dit verband kan worden gewezen op de overwegingen 7, 10 en 18 van de
richtlijn, waarin aan het veiligstellen van verworven rechten van werknemers
groot belang wordt gehecht.Vierde lidVoor de vaststelling wie in het vierde lid als werknemersvertegenwoordiger
dient te worden aangemerkt, wordt verwezen naar artikel 1:3, tweede lid en
de toelichting.Voor de beoordeling van de vraag of sprake is van een inperking van medezeggenschapsrechten,
is een vergelijking noodzakelijk tussen het overeengekomen aantal leden van
het toezichthoudend of bestuursorgaan van de SE waarvoor de werknemersvertegenwoordigers
een recht van verkiezing, benoeming, aanbeveling of bezwaar zullen hebben,
en het aantal leden waarvoor in de deelnemende vennootschappen een dergelijk
recht al van toepassing is. Hierbij zij er ten overvloede nogmaals op gewezen
dat geen afbreuk wordt gedaan aan medezeggenschapsrechten bij vestigingen
of dochterondernemingen van de deelnemende vennootschappen.Om te kunnen beoordelen of een overeen te komen regeling als een inperking
moet worden aangemerkt, moet de vergelijking worden gemaakt met de medezeggenschapsrechten
van de deelnemende vennootschap uit dié lidstaat waar de medezeggenschap
in kwantitatieve zin het grootst is. Voor de vergelijking is dus het kwantitatief
«hoogste» medezeggenschapsniveau dat voor één van
de deelnemende vennootschappen geldt, maatgevend voor de gehele bijzondere
onderhandelingsgroep. Verder brengt de toepassing van een kwantitatief criterium
bij de vergelijking met zich mee, dat de vorm van het medezeggenschapsrecht
(recht van verkiezing/benoeming dan wel recht van advies/bezwaar) niet relevant
is. Daarom telt bijvoorbeeld een aanbevelingsrecht bij de benoeming van twee
leden van het bestuursorgaan van de SE zwaarder, dan een benoemingsrecht van
een lid. Zesde lidOp grond van het zesde lid kan de bijzondere onderhandelingsgroep bij
oprichting van een SE door omzetting, niet besluiten tot het afzien of beëindigen
van onderhandelingen indien er in de om te zetten vennootschap medezeggenschap
bestaat. Bij omzetting is goedkeuring van een overeenkomst vereist volgens
de besluitvormingsprocedure die is neergelegd in het tweede lid. In de overeenkomst
mag geen inbreuk worden gemaakt op de bestaande rechten van de werknemers
op informatie, raadpleging en medezeggenschap (artikel 2:12, vierde lid).Artikel 2:9Eerste en tweede lidIn de toelichting bij artikel 2:7, tweede lid, is aangegeven dat het besluit
tot het afzien van of beëindigen van onderhandelingen de werkzaamheid
van de bijzondere onderhandelingsgroep beëindigt. Op verzoek van de werknemers
kan de bijzondere onderhandelingsgroep na twee jaar opnieuw bijeen worden
geroepen om te onderhandelen. Ook in deze situatie moet de bijzondere onderhandelingsgroep
zijn samengesteld in overeenstemming met het bepaalde in artikel 2:3. In de
verstreken periode kunnen zich immers in de SE wijzigingen hebben voorgedaan
die van invloed zijn op de samenstelling. Ook kunnen de werknemers behoefte
hebben aan aanwijzing van andere leden in de bijzondere onderhandelingsgroep. Op grond van de richtlijn en de voorgestelde regeling wordt heropening
van de onderhandelingen voorafgegaan door een verzoek van (10% van de) werknemers
van de SE en haar dochterondernemingen en vestigingen, dan wel door een overeenkomst
met de bijzondere onderhandelingsgroep. Om tot een dergelijke overeenkomst
te komen kan de SE ook zelf het initiatief nemen, zowel binnen als buiten
de bedoelde periode van twee jaar.Voor de vaststelling van het 10%-criterium is bepalend de situatie ten
tijde van het schriftelijke verzoek, bedoeld in het eerste lid.Na heropening is de onderhandelingspositie van de bijzondere onderhandelingsgroep
ten opzichte van de deelnemende vennootschappen uiteraard niet meer gelijk
aan die ten tijde van de oprichting van de SE. In die fase had de bijzondere
onderhandelingsgroep de steun in de rug van de referentievoorschriften die
van toepassing konden worden bij gebreke van overeenstemming. Daardoor kon
invloed worden uitgeoefend op de rol van de werknemers in de op te richten
SE. Na het besluit tot het afzien of beëindigen van onderhandelingen
is de positie van de bijzondere onderhandelingsgroep zwakker. De SE is immers
tot stand gekomen, zonder dat ten aanzien van het centrale SE-niveau regels
zijn gaan gelden.Deze situatie kan alleen – door een overeenkomst te sluiten dan
wel door overeen te komen de referentievoorschriften toe te passen –
ongedaan worden gemaakt met instemming van de SE.Derde lidUit artikel 2:8, vijfde lid, vloeit voort dat een besluit tot het afzien
van of beëindigen van onderhandelingen alleen met gekwalificeerde meerderheid
kan worden genomen. Dat geldt ook voor het eventuele voornemen van de bijzondere
onderhandelingsgroep om andermaal het besluit bedoeld in artikel 2:7, eerste
lid, onderdeel b, te nemen. De rechtsgevolgen van een dergelijk besluit zijn
bepaald in artikel 2:7, tweede lid.Het derde lid stelt buiten twijfel dat de wettelijke regeling van toepassing
is betreffende de instelling (artikel 2:2, tweede, vierde en vijfde lid) en
samenstelling (artikel 2:3, eerste en zevende lid) van de bijzondere onderhandelingsgroep,
de verkiezing of aanwijzing van de leden ervan (artikel 2:4), de onderhandelingen
betreffende de overeenkomst (artikel 2:5), de informatievoorziening (artikel
2:6), de besluitvorming (artikelen 2:7 en 2:8, eerste, tweede en vijfde lid),
de bijstand van deskundigen (artikel 2:10) en de inhoud van de overeenkomst
(artikel 2:12).Een aantal leden van de genoemde artikelen zijn niet van overeenkomstige
toepassing verklaard, omdat de situaties waarop die leden betrekking hebben,
niet meer aan de orde zijn nadat de SE eenmaal is opgericht (bijvoorbeeld
de bijzondere voorschriften bij oprichting van een SE door fusie).Artikel 2:11 is niet van overeenkomstige toepassing verklaard. Dat artikel
stelt een tijdslimiet aan de onderhandelingen in de oprichtingsfase en markeert
het tijdstip waarop het mislukken van de onderhandelingen tot gevolg heeft
dat bij inschrijving van de SE de referentievoorschriften in hoofdstuk 3 van
toepassing worden. Zodoende kan ook bij het ontbreken van een overeenkomst
de SE worden opgericht en ingeschreven.In het geval waarop artikel 2:9 betrekking heeft, is echter op een eerder
tijdstip door de bijzondere onderhandelingsgroep besloten tot het niet starten
of tot het staken van lopende onderhandelingen. Daarna is de SE opgericht
en ingeschreven. Na de heropening van de onderhandelingen op de voet van artikel
2:9 wordt het mislukken van de onderhandelingen niet automatisch gevolgd door
het van toepassing worden van de referentievoorschriften met
betrekking tot de reeds ingeschreven SE. Om die reden is er geen grond voor
om artikel 2:11 van overeenkomstige toepassing te verklaren.Vierde lidDit lid vormt de omzetting van de slotzin van artikel 3, zesde lid, van
de richtlijn. Het mislukken van onderhandelingen die zijn heropend na een
eerder besluit van de bijzondere onderhandelingsgroep bedoeld in artikel 2:7,
eerste lid, onderdeel b, heeft niet tot gevolg dat alsnog de referentievoorschriften
van toepassing worden. Weliswaar volgt dit tevens uit artikel 3:1, maar gelet
op de tekst van de richtlijn wordt voorzien in een uitdrukkelijke regeling.Artikel 2:10Eerste en tweede lidDeze leden strekken tot uitvoering van artikel 3, vijfde lid, van de richtlijn.
De bijstand door deskundigen draagt bij aan een goede taakvervulling door
de bijzondere onderhandelingsgroep.Derde lidDe regeling van de kosten van een goed functioneren van de bijzondere
onderhandelingsgroep en van de deskundigenbijstand strekt tot uitvoering van
artikel 3, zevende lid, van de richtlijn. De redactie is afgestemd op artikel
12, tweede lid, van de Wet op de Europese ondernemingsraden. Er is geen gebruik
gemaakt van de door artikel 3, zevende lid, van de richtlijn geboden mogelijkheid
de vergoeding van kosten te beperken tot één deskundige. Aangesloten
wordt bij de in Nederland gebruikelijke regeling: op voorwaarde dat de gemaakte
kosten redelijk zijn voor een goede taakvervulling worden alle kosten gedragen
door de deelnemende vennootschappen, mits zij tevoren van de te maken kosten
op de hoogte zijn gesteld. Artikel 3, zevende lid, van de richtlijn geeft
de ruimte voor de voorgestelde bekostigingsvoorwaarden.Ook de overige kosten die redelijkerwijze noodzakelijk zijn voor het goed
functioneren van de bijzondere onderhandelingsgroep worden gedragen door de
deelnemende vennootschappen. De kosten mogen niet voor rekening komen of blijven
van de leden van de bijzondere onderhandelingsgroep of degenen die hen als
zodanig hebben aangewezen. Als niet-uitputtende voorbeelden van kosten kunnen
genoemd worden: de kosten van het overzicht van de betrokken werknemers en
de verdeling over de lidstaten, de kosten van aanwijzing of verkiezing, de
kosten van bijeenkomsten van de bijzondere onderhandelingsgroep, inclusief
vertaling, verblijfs- en reiskosten (van zowel leden als deskundigen) en zaalhuur.Artikel 2:11Dit artikel is de omzetting van artikel 5 van de richtlijn. Het begin
van de onderhandelingstermijn is vastgesteld op het tijdstip waarop de eerste
vergadering wordt gehouden. De richtlijn koppelt de start van de onderhandelingstermijn
aan de instelling van de bijzondere onderhandelingsgroep, maar geeft geen
eenduidig criterium voor de exacte vaststelling voor dat tijdstip. Omdat een
duidelijk markeringspunt niet gemist kan worden is de richtlijn geïmplementeerd
door de eerste vergadering als startpunt aan te merken. Aldus wordt voorkomen
dat het lang uitblijven van de eerste vergadering na de instelling van de
bijzondere onderhandelingsgroep ten koste gaat van de beschikbare
onderhandelingstermijn.Artikel 2:12Artikel 2:12 strekt tot uitvoering van artikel 4, tweede, derde en vierde
lid van de richtlijn. Bij de vormgeving is aangesloten bij de regeling in
artikel 11, derde lid van de Wet op de Europese ondernemingsraden. In het
eerste tot en met het vierde lid worden regels gesteld over de inhoud van
de overeenkomst.Eerste lidDe onderhandelingspartijen hebben een grote vrijheid wat betreft de inhoud
van de overeenkomst. Ingeval van omzetting is dat anders: op grond van het
vierde lid moet de overeengekomen regeling op het gebied van informatie, raadpleging
en medezeggenschap gelijkwaardig zijn aan de voorheen bestaande situatie in
de om te zetten vennootschap (artikel 4, vierde lid, van de richtlijn).Voor het overige gaat de richtlijn ervan uit dat alles mag worden afgesproken,
mits de afspraken maar worden gemaakt met een representatieve bijzondere onderhandelingsgroep.
Afgesproken kan worden dat er een SE-ondernemingsraad wordt ingesteld. Er
kan ook voor worden gekozen aan te sluiten bij de in hoofdstuk 3 neergelegde
referentievoorschriften. Dat hoeft echter niet; hoofdstuk 3 is niet van toepassing
indien een overeenkomst wordt gesloten.Ook kunnen partijen ervoor kiezen een of meer van de in het eerste lid
opgesomde aangelegenheden niet te regelen. Omdat een zodanige keuze echter
moeilijkheden kan opleveren bij de interpretatie en naleving van de overeenkomst,
en gelet op het elementaire karakter van de opsomming, hebben de onderhandelingspartijen
er naar verwachting geen gezamenlijk belang bij om de genoemde aangelegenheden
in een overeenkomst ongeregeld te laten.De vaststelling van het reglement van de SE-ondernemingsraad is noodzakelijk
voor een adequaat functioneren van de raad. De vaststelling van een dergelijk
reglement als onderdeel van de overeenkomst is daarom (in het voetspoor van
artikel 11, derde lid, van de Wet op de Europese ondernemingsraden) opgenomen
in het eerste lid.De richtlijn beperkt de kring van personen die benoemd kunnen worden tot
lid van de SE-ondernemingsraad, dan wel tot vertegenwoordiger van de werknemers
in andere wijze van informatie en raadpleging, niet tot werknemers van de
SE. In navolging daarvan geschiedt dit ook niet in artikel 2:12. Hierbij zij
aangetekend dat indien de referentievoorschriften van toepassing zijn, op
grond van artikel 3:3 alleen werknemers lid kunnen zijn van de SE-ondernemingsraad.
Voorzover het de referentievoorschriften betreft wordt dit voorgeschreven
door de richtlijn (bijlage deel 1, onderdeel a).In onderdeel f is (net als in artikel 11, derde lid, van de Wet op de
Europese ondernemingsraden) de plaats van de vergaderingen opgenomen als element
van de overeenkomst. Over de duur ervan is niets bepaald, aangezien de onderhavige
richtlijn daarover (anders dan richtlijn 94/45/EG) niets bepaalt. Daarvoor
kan ook niet op voorhand een goede norm worden gesteld.Het bepaalde in onderdeel j is deels ontleend aan artikel 11, zesde lid,
van de Wet op de Europese ondernemingsraden en regelt het actueel houden van
de overeenkomst (en de samenstelling van de SE-ondernemingsraad).
Ook voorziet dit onderdeel in agendering van de consequenties van het niet
bereiken van overeenstemming over een nieuwe overeenkomst. Een goede regeling
van deze aspecten in de overeenkomst kan eraan bijdragen dat ook in een eenmaal
opgerichte SE aan de rol van de werknemers een adequate invulling wordt gegeven.
De overeenkomst behoeft zich niet te beperken tot de onderwerpen die in het
eerste lid worden opgesomd. Ook zonder een uitdrukkelijke wettelijke regeling
zoals neergelegd in onderdeel j, hebben de partijen die de overeenkomst sluiten
de bevoegdheid dit onderwerp te regelen. De reden dat toch is voorzien in
wettelijke regeling is gelegen in de belangen die de werknemers hebben bij
een rol in de SE, ook wanneer zich na de oprichting (bijvoorbeeld door acquisities)
belangrijke wijzigingen voordoen in de kring van de tot de SE behorende vennootschappen
of dochterondernemingen. Hiermee kan tevens in preventieve zin uitvoering
worden gegeven aan artikel 11 van de richtlijn. In dat artikel wordt de lidstaten
opgedragen om maatregelen te nemen om te voorkomen dat de oprichtingsprocedure
wordt misbruikt om aan de werknemers rechten met betrekking tot hun rol te
ontzeggen.Onderdeel k draagt ertoe bij dat de partijen die de overeenkomst sluiten,
regelen welke de rol van de werknemers zal zijn wanneer heropening van onderhandelingen
niet tot een nieuwe overeenkomst leidt. Het wetsvoorstel geeft in artikel
2:13 een voorziening voor het geval dit niet geregeld wordt.Tweede lidEr kan ook een andere wijze van informatieverstrekking en raadpleging
worden overeengekomen dan instelling van een SE-ondernemingsraad. Indien dat
het geval is, geeft de overeenkomst daarover regels. De voorgestelde regeling
in een apart lid bevordert de inzichtelijkheid en de leesbaarheid van het
eerste lid.Derde lidIndien de overeenkomst voorziet in een medezeggenschapsregeling, geeft
het derde lid aan wat ten minste in de overeenkomst geregeld moet zijn. In
aansluiting op wat is toegelicht bij het eerste lid, geldt ook hier dat de
uitoefening van de medezeggenschaprechten zich kan uitstrekken tot niet-werknemers.Van belang is dat de overeenkomst voorziet in procedures voor de uitoefening
van het recht op medezeggenschap door de werknemers (onderdeel c). Hierbij
kan bijvoorbeeld ten aanzien van een aanbevelingsrecht onder meer worden gedacht
aan het tijdstip waarop de SE kennis geeft van een vacature, de termijn die
beschikbaar is voor het doen van de aanbeveling en dergelijke.Bij de regeling van de rechten van de leden ten aanzien van wie de werknemers
een medezeggenschapsrecht hebben uitgeoefend, moet worden gedacht aan onderwerpen
als het stemrecht, en in meer algemene zin aan hun positie in vergelijking
met de leden die de aandeelhouders vertegenwoordigen (zoals in de laatste
alinea van deel 3 van de bijlage van de richtlijn).Vierde lidHet vierde lid voorziet erin dat de regeling van de rol van de werknemers
in de overeenkomst bij oprichting van de SE door omzetting niet mag achterblijven
bij de rol die de werknemers hebben in de in een SE om te zetten vennootschap. Vijfde lidEen overeenkomst wordt gesloten door de deelnemende vennootschappen en
de bijzondere onderhandelingsgroep. De overeenkomst kan rechten en verplichtingen
scheppen voor de werknemers en voor de besturen van vestigingen en dochterondernemingen.
Hoewel de werknemers en vestigingen en dochterondernemingen van de SE geen
partij zijn bij de overeenkomst, moeten zij wel kunnen worden aangesproken
op hun verplichtingen en moeten zij hun rechten kunnen afdwingen. Ook de SE
kan worden aangesproken, aangezien de SE het gelet op de zeggenschapsverhoudingen
in de SE in zijn macht heeft om te zorgen dat alle natuurlijke en rechtspersonen
binnen de onderneming of groep aan hun bij overeenkomst opgelegde verplichtingen
voldoen. Overigens wordt verwezen naar de toelichting bij artikel 1:5.Zesde lidIn dit lid wordt artikel 4, derde lid, van de richtlijn uitgevoerd.Zevende lidArtikel 2:13 geeft een aantal voorzieningen wanneer een aantal onderwerpen
in de overeenkomst niet geregeld is, dan wel op een andere wijze geregeld
is dan in dat artikel bepaald. Op grond van het zevende lid kan de toepasselijkheid
van artikel 2:13 in de overeenkomst worden uitgesloten. Dit komt nader aan
de orde bij de toelichting van dat artikel.Artikel 2:13In een aantal overwegingen bij de richtlijn wordt gesteld dat de oprichting
van een SE niet gepaard gaat met intrekking of beperking van bestaande werknemersrechten.
Genoemd kunnen worden de overwegingen 3, 7, 11, 15 en 18. De laatstgenoemde
overweging verklaart het «veiligstellen van de verworven rechten van
werknemers betreffende hun rol in de besluitvorming van ondernemingen»
tot een «grondbeginsel en een van de doelstellingen van deze richtlijn».
Volgens overweging 18 is deze benadering, aangeduid als het voor en na-beginsel,
niet alleen van toepassing bij «een nieuw op te richten SE, maar ook
bij structurele veranderingen in een reeds opgerichte SE en op de vennootschappen
die door de gevolgen van de structurele veranderingen worden getroffen».In de richtlijn zelf ligt het accent vrijwel volledig op de voorwaarden
waaraan bij de oprichting van de SE moet worden
voldaan met betrekking tot de rol van de werknemers. De richtlijn bevat geen
bepalingen over de rol van de werknemers nadat de oprichting van de SE een
feit is. Bij gebreke daarvan zijn de mogelijkheden voor de lidstaten om het
voor en na-beginsel, zoals verwoord in overweging 18, in wetgeving om te zetten,
aan beperkingen onderhevig.Wel is in dit verband artikel 11 van de richtlijn van belang. Artikel
11 verplicht de lidstaten tot het nemen van maatregelen om te voorkomen dat
de oprichtingsprocedure van een SE wordt misbruikt om aan werknemers rechten
met betrekking tot hun rol te ontnemen of te ontzeggen. Dit artikel kan niet
als grondslag dienen om bij de implementatie in algemene zin te verzekeren
dat de voorschriften die van toepassing zijn bij de oprichting van de SE,
ook tijdens het verdere leven van de SE zullen gelden. Wel vormt genoemd artikel
van de richtlijn de basis voor lidstaten om in aanvulling op het bepaalde
in de richtlijn nadere voorzieningen te treffen om te voorkomen dat de rol
van de werknemers als gevolg van de oprichting van de SE wordt uitgehold.Naast artikel 2:12 vormt ook artikel 2:13 een uitwerking van de opdracht
die in artikel 11 van de richtlijn besloten ligt. Met de voorgestelde regeling wordt beoogd aan te sluiten bij systematiek, inhoud en bewoordingen
van de richtlijn.Aan artikel 2:12 ligt ten grondslag de autonomie van de partijen die de
overeenkomst sluiten. In de regeling zoals die wordt voorgesteld in artikel
2:13 staat de autonomie van partijen eveneens voorop. Slechts wanneer en voor
zover partijen in de overeenkomst geen aandacht besteden aan de onderwerpen
die zijn genoemd in het eerste lid van artikel 2:12, onderdelen i, j en k,
voorziet de wet alsnog in een regeling. Wanneer partijen die regeling niet
wensen, kunnen zij daaraan ontkomen door in de overeenkomst zelf een regeling
op te nemen, of door de wettelijke regeling uit te sluiten. De wet stelt verder
geen eisen aan de inhoud van dergelijke regels. Zo staat het partijen bijvoorbeeld
vrij om in de overeenkomst te bepalen dat artikel 2:13 niet van toepassing
is en in de overeenkomst geen aandacht te besteden aan wijzigingen in de structuur
en grootte van de SE en in de aantallen werknemers die in de lidstaten werkzaam
zijn (artikel 2:12, eerste lid, onderdeel j).Wanneer de overeenkomst het betreffende onderwerp echter niet regelt,
c.q. een regeling bevat die afwijkt van artikel 2:13, geldt de wettelijke
regeling, tenzij die met zoveel woorden in de overeenkomst is uitgesloten.Eerste lidDe aandacht die in de richtlijn wordt besteed aan het zorgdragen voor
een representatieve en zodanig samengestelde SE-ondernemingsraad en bijzondere
onderhandelingsgroep, dat de werknemers op evenwichtige wijze worden vertegenwoordigd,
is hier uitgewerkt. Onder de in het eerste lid gegeven omstandigheden wordt
de SE verplicht tot onderhandelingen over een overeenkomst waarin rekening
wordt gehouden met werknemers van ondernemingen die na het sluiten van de
overeenkomst zijn gaan behoren tot de SE. De onderhandelingen worden gevoerd
met de SE-ondernemingsraad of, wanneer deze ontbreekt, met een daartoe ingestelde
en nieuw samengestelde bijzondere onderhandelingsgroep. Het eerste lid geeft
hiervoor een regeling die deels is ontleend aan artikel 11, zesde lid, van
de Wet op de Europese ondernemingsraden.Wanneer de overeenkomst wel voorziet in aanpassing van de samenstelling
van de SE-ondernemingsraad, maar niet in het voeren van nieuwe onderhandelingen,
verplicht de wet daartoe evenmin. Het is aannemelijk dat een overeenkomst
die voorziet in het representatief houden van de samenstelling van de SE-ondernemingsraad,
tevens een regeling zal bevatten over de gevallen waarin opnieuw onderhandeld
zal worden over de overeenkomst, zodat de wet daarin niet behoeft te voorzien.Het eerste lid geeft een regeling voor gevallen waarin zich substantiële
wijzigingen voordoen in het aantal nieuwe werknemers van de SE. Ook dan kan
de wettelijke regeling buiten toepassing verklaard, maar daarvoor is op grond
van het zevende lid van artikel 2:12 een uitdrukkelijke bepaling in de overeenkomst –
en daarmee de instemming van de werknemers – vereist. Omdat in dit opzicht
artikel 2:13 een beperking vormt van de autonomie van partijen, zijn in het
eerste lid onder a en b hoge drempels ingebouwd.Tweede lidIn dit lid is geregeld wat de gevolgen zijn van het niet bereiken van
overeenstemming over een nieuwe overeenkomst, nadat op grond van de overeenkomst
of het eerste lid van dit artikel nieuwe onderhandelingen zijn gestart. Wanneer
de overeenkomst heronderhandelingen uitsluit en toepassing van het eerste
lid evenmin tot onderhandelingen leidt, is dit lid niet van toepassing.De in het tweede lid neergelegde regeling beoogt een voorziening te geven voor gevallen waarin na de oprichting van de SE zonder resultaat
opnieuw wordt onderhandeld over een overeenkomst zonder dat de geldende overeenkomst
een regeling geeft voor de dan ontstane situatie. Deze regeling vormt het
sluitstuk van de verplichting van de SE om ingeval van majeure wijzingen in
de SE te onderhandelen. Zonder een dergelijk sluitstuk zou de in het eerste
lid voorgestelde regeling krachteloos zijn. Ook hiervoor geldt echter dat
de toepasselijkheid krachtens artikel 2:12, zevende lid kan worden uitgesloten.Wanneer de onderhandelingen niet tot resultaat leiden, is het volgens
de voorgestelde regeling in het tweede lid aan de SE-ondernemingsraad of de
bijzondere onderhandelingsgroep om te bepalen of in dit geval de bestaande
overeenkomst blijft gelden dan wel hoofdstuk 3 van toepassing wordt.Derde lidWanneer op grond van het eerste lid nieuwe onderhandelingen over een overeenkomst
worden gevoerd, wordt de procedure beheerst door dezelfde voorschriften die
de onderhandelingen ten tijde van de oprichting van de SE betreffen. Aldus
wordt aangesloten bij de regeling die in de richtlijn is opgenomen in deel
1 van de bijlage, onderdeel g, voor de situatie waarin krachtens de referentievoorschriften
wordt heronderhandeld.Hoofdstuk 3 De rol van de werknemers in de SE krachtens
referentievoorschriftenArtikel 3:1Dit artikel regelt de toepasselijkheid van de in hoofdstuk 3 opgenomen
referentievoorschriften. Afgezien van het geval dat de bijzondere onderhandelingsgroep
heeft besloten af te zien van het openen van onderhandelingen of tot het beëindigen
van al geopende onderhandelingen (artikel 2:7, eerste lid, onderdeel b), kan
een SE op grond van artikel 12, tweede lid, van de verordening slechts worden
ingeschreven indien er een overeenkomst is over de rol van de werknemers,
dan wel de referentievoorschriften van toepassing zijn.Op grond van onderdeel a is hoofdstuk 3 vanaf de datum van inschrijving
van de SE van toepassing indien de deelnemende vennootschappen en de bijzondere
onderhandelingsgroep dat overeenkomen. Indien een overeenkomst wordt gesloten,
hebben partijen de bevoegdheid daarin af te spreken wat zij willen (artikel
2:12). Dit omvat de bevoegdheid om de referentievoorschriften geheel of gedeeltelijk
op te nemen in de overeenkomst.Zonder een overeenkomst zijn de referentievoorschriften in hun geheel
van toepassing, met dien verstande dat voor de toepasselijkheid van de referentievoorschriften
over medezeggenschap een specifieke regeling wordt gegeven in artikel 3:2.
Op grond van onderdeel b immers is hoofdstuk 3 vanaf de datum van inschrijving
van de SE van toepassing indien er niet tijdig een overeenkomst is gesloten,
tenzij de bijzondere onderhandelingsgroep heeft besloten tot het afzien of
beëindigen van onderhandelingen. Een dergelijk besluit zal door de bijzondere
onderhandelingsgroep alleen (met gekwalificeerde meerderheid kunnen) worden
genomen indien in de lidstaten waarin de deelnemende vennootschappen zijn
gevestigd, in overwegende mate niet is voorzien in een rol van de werknemers
en de werknemers aan voortzetting van die situatie ook de voorkeur geven. In het geval geen overeenkomst is gesloten is een voorwaarde voor het
van toepassing worden van de referentievoorschriften dat elk van de deelnemende
vennootschappen daarmee instemt. Elk van de deelnemende vennootschappen kan
op grond van artikel 7, eerste lid, onderdeel b, eerste gedachtenstreepje,
van de richtlijn besluiten af te zien van verdere deelname aan de oprichting
van de SE, indien zij niet kan instemmen met de regeling van de rol van de
werknemers die in de SE van kracht zal zijn als gevolg van de gelding van
de referentievoorschriften. In de verordening wordt op verschillende plaatsen
zeggenschap dienaangaande ook aan de aandeelhouders gegeven (artikel 23, tweede
lid, artikel 32, zesde lid, artikel 37, zevende lid). De vrijheid van deelnemende
vennootschappen om af te haken bij de oprichting van de SE wordt door dit
wetsvoorstel niet beperkt. Daaraan is echter als consequentie verbonden dat
een besluit om niet in te stemmen met het toepasselijk worden van de referentievoorschriften,
ertoe leidt dat de SE niet in haar oorspronkelijke samenstelling kan worden
ingeschreven. Ook de artikelen 26, tweede lid, juncto 27, tweede lid, en 32,
zesde lid juncto 33, vijfde lid, van de verordening stellen als voorwaarde
voor inschrijving van de SE dat over de rol van de werknemers is besloten
overeenkomstig de richtlijn.Door niet in te stemmen met toepassing van de referentievoorschriften
kan derhalve niet worden bewerkstelligd dat de werknemers in de SE geen recht
kunnen doen gelden op rechten op informatie, raadpleging en medezeggenschap.
Bij de inschrijving van de SE in het Handelsregister zal worden gecontroleerd
of aan alle voorwaarden is voldaan.De Kamer van Koophandel dient als houder van het handelsregister te beoordelen
of er een overeenkomst betreffende de rol van de werknemers is gesloten overeenkomstig
artikel 4 van de richtlijn, of de referentievoorschriften van toepassing zijn,
dan wel door de bijzondere onderhandelingsgroep is besloten af te zien van
het openen of voortzetten van onderhandelingen. Daartoe dient een afschrift
van de overeenkomst, een verklaring dat de referentievoorschriften van toepassing
zijn, dan wel een afschrift van het besluit ex artikel 2:7, eerste lid, onderdeel
b (artikel 3, zesde lid van de richtlijn) te worden overgelegd. De Kamer van
Koophandel toetst de aanwezigheid van de betreffende gegevens. Wanneer de
gegevens zijn overgelegd wordt de SE ingeschreven, een inhoudelijke beoordeling
ervan blijft achterwege. In geval van fusie dient overigens op grond van artikel
26 van de verordening de bevoegde autoriteit (in Nederland wordt de notaris
als zodanig aangewezen) zich ervan te vergewissen dat is voorzien in de rol
van de werknemers. De hiervoor reeds genoemde gegevens dienen daartoe aan
de notaris te worden overgelegd. In dit verband wordt overigens verwezen naar
de toelichting op de artikelen 12 en 26 van de verordening in de memorie van
toelichting bij het voorstel Uitvoeringswet verordening Europese vennootschap.Artikel 3:2Eerste lidHoofdstuk 3 is op grond van artikel 3:1 van toepassing vanaf de inschrijving
van de SE in Nederland. Bij oprichting van een SE door omzetting dient de
SE op grond van artikel 37, derde lid, van de verordening de statutaire zetel
in dezelfde lidstaat te hebben als de om te zetten vennootschap.De in het eerste lid bedoelde vennootschap, die in een SE wordt omgezet,
op welke artikel 3:2, eerste lid, van toepassing is, is daarom per definitie
in Nederland gevestigd. Deze vennootschap kan een zodanige omvang hebben dat
is voldaan aan de criteria voor toepassing van de Wet op de ondernemingsraden.
In een dergelijke vennootschap kan aan de ondernemingsraad op
grond van artikel 30 van de Wet op de ondernemingsraden een adviesbevoegdheid
toekomen bij benoeming en ontslag van een bestuurder (in de zin van die wet)
van de vennootschap. Indien de vennootschap wordt aangemerkt als een structuurvennootschap
in de zin van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek heeft de ondernemingsraad
bevoegdheden in het kader van aanbeveling en bezwaar ten aanzien van leden
van de raad van commissarissen van de vennootschap.Het is mogelijk dat in de om te zetten vennootschap geen medezeggenschapsregime
van toepassing was. Om die reden is het eerste lid zodanig geformuleerd dat
paragraaf 4 alleen van toepassing is «indien» aan de in dat
lid genoemde voorwaarde is voldaan.Tweede en derde lidHet tweede lid bepaalt dat bij oprichting van een SE door fusie, de in
paragraaf 4 opgenomen referentievoorschriften betreffende medezeggenschap
van toepassing zijn, indien in de deelnemende vennootschappen al medezeggenschapsrechten
van toepassing waren ten aanzien van ten minste 25% van het totale aantal
werknemers van die vennootschappen.Is het percentage werknemers lager dan 25, dan is voor de toepasselijkheid
van paragraaf 4 een daartoe strekkend besluit van de bijzondere onderhandelingsgroep
vereist (onderdeel b). Indien de bijzondere onderhandelingsgroep dit besluit
neemt, is paragraaf 4 van toepassing; instemming daarmee door de deelnemende
vennootschappen is daarvoor niet vereist.Een vergelijkbare regeling geldt op grond van het derde lid bij oprichting
van een SE door oprichting van een moederonderneming of een dochteronderneming.
In dat geval bedraagt het percentage 50.Bij de vaststelling van het percentage werknemers bedoeld in het tweede
en derde lid, is bepalend de situatie op het tijdstip waarop:a. de toepassing van de referentievoorschriften wordt overeengekomen (artikel
3:1, onderdeel a), ofb. de in artikel 2:12 gestelde onderhandelingstermijn verstrijkt zonder
dat een overeenkomst is gesloten (artikel 3:1, onderdeel b).Wanneer de onder b bedoelde situatie zich voordoet, wordt de situatie
in aanmerking genomen die bestaat op de dag na het verstrijken van de termijn
die is gesteld in artikel 2:11. Dit tijdstip kan eenvoudig worden vastgesteld,
omdat het tijdstip waarop de onderhandelingstermijn ingaat, in laatstgenoemd
artikel eenduidig is bepaald. Indien echter in het vervolg van het SE-oprichtingsproces
alsnog een of meer deelnemende vennootschappen afhaken, bijvoorbeeld doordat
de aandeelhouders van een deelnemende vennootschap niet hun goedkeuring niet
geven aan de deelname (artikelen 23 en 32 van de verordening), moeten de in
het tweede en derde lid van artikel 3:2 genoemde percentages opnieuw worden
vastgesteld op basis van de nieuwe situatie in de overgebleven deelnemende
vennootschappen.Vierde lidOp grond van het vierde lid besluit de bijzondere onderhandelingsgroep
welke vorm van medezeggenschap in de SE wordt ingevoerd, indien in de deelnemende
vennootschappen meer dan een vorm bestond. De richtlijn (artikel 2, onderdeel
k) en het wetsvoorstel (artikel 1:1, eerste lid, onderdeel n) onderscheiden
twee vormen van medezeggenschap: het recht om een aantal leden van het toezichthoudend
orgaan of het bestuursorgaan van de vennootschap te kiezen of te benoemen,
en het recht om met betrekking tot de benoeming van die leden aanbevelingen
te doen of bezwaar te maken. Indien in de deelnemende vennootschappen beide vormen van medezeggenschap bestonden, bijvoorbeeld het recht van rechtstreekse
benoeming in een Duitse en een Oostenrijkse deelnemende vennootschap, en het
recht van aanbeveling in een Nederlandse deelnemende structuurvennootschap,
dan moet een keuze worden gemaakt tussen het recht op benoeming of het recht
van aanbeveling.De richtlijn stelt geen regels over het tijdstip waarop deze keuze wordt
gemaakt of over de voorwaarden die daarbij gelden. Deze keuze zal aan de orde
komen op het tijdstip dat voorzienbaar is of gebleken is dat geen overeenkomst
tot stand zal komen. Het vierde lid geeft een regeling met betrekking tot
deze keuze, die door de richtlijn impliciet aan de lidstaten wordt overgelaten.
Daarbij is aansluiting gezocht bij de regeling rond de overeenkomst in artikel
3, vierde lid van de richtlijn. Dat betekent dat voor een besluit waarbij
een inperking van de medezeggenschap plaatsvindt, een gekwalificeerde meerderheid
nodig is. Daarbij wordt met betrekking tot de begrippen inperking en gekwalificeerde
meerderheid aangesloten bij de regeling in artikel 3, vierde lid, van de richtlijn.
Van een inperking is sprake, wanneer het aantal leden ten aanzien van wie
het medezeggenschapsrecht kan worden uitgeoefend, wordt verlaagd. Deze aanpak
sluit tevens goed aan bij de regeling in de bijlage van de richtlijn, deel
3, onder b.Het is denkbaar dat in een geval waarin bijvoorbeeld als vormen van medezeggenschap
vigeren de Nederlandse structuurregeling (met een recht van aanbeveling ten
aanzien van alle personen) en een Duitse en een Oostenrijkse benoemingsregeling,
de bijzondere onderhandelingsgroep met gekwalificeerde meerderheid besluit
als vorm van medezeggenschap het recht van benoeming in te voeren, al is dit
recht (een deel van de te benoemen personen) in kwantitatieve zin minder verstrekkend
dan het recht van aanbeveling.Nadat de keuze is bepaald voor de vorm van medezeggenschap, dient op grond
van artikel 3:12, tweede lid (de omzetting van deel 3, onderdeel b, eerste
alinea, van de bijlage van de richtlijn) te worden vastgesteld wat het hoogste
aantal leden is dat door de werknemers kan worden benoemd of aanbevolen als
lid van het toezichthoudend of het bestuursorgaan van de SE.Wanneer is gekozen voor de in Duitsland en Oostenrijk bestaande vorm van
medezeggenschap (benoeming), dan wordt voor de vaststelling van het aantal
personen ten aanzien van wie dat recht kan worden uitgeoefend alleen een vergelijking
gemaakt tussen de stelsels die deze vorm kennen. Zou het Oostenrijkse systeem
bijvoorbeeld het recht geven tot benoeming van de helft van het aantal leden,
en het Duitse systeem tot benoeming van eenderde van het aantal leden, dan
is de Oostenrijkse regeling ten aanzien van het aantal maatgevend. De Nederlandse
regeling blijft in het gegeven voorbeeld bij deze vergelijking buiten beschouwing,
omdat die een andere vorm van medezeggenschap betreft.Op deze wijze worden alleen medezeggenschapsregelingen van dezelfde vorm
vergeleken. Hierdoor wordt voorkomen dat een keuze voor de Duits/Oostenrijkse
vorm van medezeggenschap kan worden gecombineerd met de Nederlandse regel
(voor alle leden een recht van aanbeveling) en
uit zou monden in een benoeming vanalle leden door de werknemers. Met de richtlijn is uiteraard niet
beoogd de werknemers door deze combinatie van medezeggenschapssystemen het
recht te geven alle leden te benoemen.Ten slotte wordt nog opgemerkt dat het besluit van de bijzondere onderhandelingsgroep
een beschrijving bevat van de inhoud die het recht van verkiezing of benoeming
dan wel het recht van aanbeveling of bezwaar heeft in de deelnemende vennootschap
van welke het medezeggenschapsregime in de SE wordt ingevoerd, alsmede van
de procedure voor de uitoefening van dat recht. Op basis van deze beschrijving, die het karakter dient te hebben van een
feitelijke weergave, kan in de statuten het medezeggenschapsrecht worden uitgewerkt.De werknemers kunnen de naleving daarvan verlangen. Op deze wijze wordt
voorkomen dat, nadat de keuze voor een bepaalde vorm van medezeggenschap tot
stand is gekomen, onzekerheid zou kunnen bestaan over de inhoud en procedure
met betrekking tot het recht van verkiezing of benoeming dan wel het recht
van aanbeveling of bezwaar van die vorm, nu de richtlijn niet voorziet in
regeling van deze aspecten.Vijfde lidArtikel 7, tweede lid, vierde alinea, tweede zin, van de richtlijn bepaalt
dat de lidstaten regels kunnen vaststellen die bij gebreke van een besluit
(van de bijzondere onderhandelingsgroep over de in te voeren vorm van medezeggenschap)
voor een op hun grondgebied ingeschreven SE van toepassing zijn. Het is niet
op voorhand duidelijk of en waarom de bijzondere onderhandelingsgroep dienaangaande
geen besluit zou nemen. Niettemin is gebruik gemaakt van de door de richtlijn
geboden mogelijkheid tot regelgeving. In het vijfde lid is een voorziening
opgenomen om een goede werking van de richtlijn te bevorderen. De SER heeft
dat in paragraaf 3.2.2 van het advies eveneens bepleit. Wanneer geen
keuze zou worden gemaakt, kan immers niet worden vastgesteld naar welke vorm
van medezeggenschap moet worden gekeken om te beoordelen in welke deelnemende
vennootschap het aantal leden van het toezichthoudend of het bestuursorgaan
dat door de werknemers kan worden gekozen/benoemd, dan wel ten aanzien waarvan
zij aanbevelingen kunnen doen of bezwaar kunnen maken, het hoogste is. Deze
vergelijking moet immers – onder verwijzing naar de toelichting bij
het vierde lid – worden gemaakt binnen de gekozen vorm. Als er niet
voor een vorm gekozen wordt, kan de wetgever aangeven welke vorm van medezeggenschap
van toepassing is. Wanneer een of meer Nederlandse structuurvennootschappen
deelnemen aan de oprichting van de SE, ligt aansluiting bij de in Nederland
bestaande vorm van medezeggenschap het meeste voor de hand. Hierbij verdient
opmerking dat slechts de «vorm» van de medezeggenschap die de
structuurregeling biedt (aanbeveling/bezwaar) wordt voorgeschreven. De SE
blijft vrij om te kiezen voor een monistisch stelsel.Wanneer aan de oprichting wel wordt deelgenomen door Nederlandse vennootschappen,
maar zich daaronder geen structuurvennootschappen bevinden, kan het zo zijn
(gelet op de begrenzing van het begrip bestuurder in het kader van artikel
30 van de Wet op de ondernemingsraden) dat het Nederlandse regime geen medezeggenschap
biedt. Aangezien de bijzondere onderhandelingsgroep een keuze moet maken uit
medezeggenschapsvormen die bestaan in de deelnemende vennootschappen, moet
bij gebreke van een dergelijke keuze een vorm van medezeggenschap worden aangewezen
die vigeert in een of meer van de deelnemende vennootschappen uit andere lidstaten.
Om zo dicht mogelijk bij artikel 3, vierde lid, van de richtlijn en deel 3,
onderdeel b, van de bijlage te blijven verdient het de voorkeur als vorm van
medezeggenschap in te voeren de vorm die is gekoppeld aan het hoogste van
het aantal leden van het toezichthoudend of het bestuursorgaan dat vóór
de inschrijving van de SE door de werknemers of hun vertegenwoordigers in
een deelnemende vennootschap kan worden gekozen, benoemd, aanbevolen of ten
aanzien waarvan bezwaar kan worden gemaakt. In een dergelijk geval is de in
te voeren vorm van medezeggenschap daardoor een afgeleide van de toepassing
van het kwantitatieve criterium, zoals ook in artikel 3, vierde lid van de
richtlijn. Zesde lidNadat de vorm van medezeggenschap die in de SE zal worden ingevoerd is
bepaald door toepassing van het vijfde lid, is duidelijk voor hoeveel leden
het medezeggenschapsrecht kan worden uitgeoefend. Ook is dan bekend of het
betreft het recht van verkiezing of benoeming, dan wel het recht van aanbeveling
of bezwaar ten aanzien van leden van het toezichthoudend of bestuursorgaan.Het zesde lid bewerkstelligt dat ook over de inhoud van het betreffende
recht en de wijze van uitoefening duidelijkheid bestaat. De regeling van de
medezeggenschap zal in de statuten van de SE worden uitgewerkt.Artikel 3:3Eerste en tweede lidIn het eerste lid is de aanhef van deel 1 van de bijlage van de richtlijn
geïmplementeerd. In het tweede lid is op grond van de bijlage deel 1,
onderdeel a, bepaald dat alleen werknemers lid kunnen zijn van de SE-ondernemingsraad.
Voor leden van de bijzondere onderhandelingsgroep stelt de richtlijn deze
eis niet.In overeenstemming met artikel 17 van de Wet op de Europese ondernemingsraden
zijn in het tweede en vierde lid nadere regels opgenomen betreffende het vervallen
van het lidmaatschap van de SE-ondernemingsraad bij het einde van het werknemerschap
en de zittingsduur van de leden.De regeling van de zittingsduur van de in Nederland werkzame leden van
de SE-ondernemingsraad draagt ertoe bij dat de samenstelling van de SE-ondernemingsraad
in elk geval periodiek wordt aangepast aan veranderingen die zich in de SE
en haar dochterondernemingen en vestigingen voordoen. Dit sluit tussentijdse
nieuwe aanwijzing en intrekking van oude mandaten uiteraard niet uit.Derde en vierde lidHet derde en vierde lid bepalen dat op de verkiezing of aanwijzing van
de leden van de SE-ondernemingsraad artikel 2:4 van overeenkomstige toepassing
is. Dat betekent dat de aanwijzing van de Nederlandse leden wordt beheerst
door het tweede tot en met het zevende lid van artikel 2:4. De aanwijzing
van de leden uit andere lidstaten vindt op grond van het eerste lid van artikel
2:4 plaats in overeenstemming met het recht of de praktijk van die lidstaat.In het vierde lid wordt – anders dan in artikel 2:6, tweede lid –
over de aanwijzing van de leden van de SE-ondernemingsraad niet bepaald dat
de aanwijzing plaatsvindt door de «betrokken» Nederlandse dochterondernemingen
en vestigingen. Dat begrip is vooral van belang in de oprichtingsfase van
de SE. Nadat de SE tot stand is gekomen kunnen alleen de (ondernemingsraden
van) dochterondernemingen en vestigingen van de SE zelf deze aanwijzing doen.Artikel 3:4Eerste lidArtikel 3:4 vormt de omzetting van bijlage 1, onderdeel b, tweede alinea
en onderdeel e van de richtlijn. De regeling van de samenstelling van de SE-ondernemingsraad
in onderdeel e, komt overeen met de regeling van de samenstelling van de bijzondere
onderhandelingsgroep. Om die reden is artikel 2:3, eerste lid, van overeenkomstige
toepassing verklaard. Op grond van onderdeel b zijn de lidstaten verplicht om regels vast te
stellen om ervoor te zorgen dat de samenstelling van de SE-ondernemingsraad
wordt aangepast om rekening te houden met blijvende veranderingen die zich
in de SE en haar dochterondernemingen en vestigingen voordoen. Ter uitvoering
daarvan is in het eerste lid bepaald dat de SE in een dergelijk geval daarvan
zo spoedig mogelijk kennis geeft aan de SE-ondernemingsraad. Van veranderingen
van tijdelijke aard, bijvoorbeeld door een uitbreiding van het aantal werknemers
in een lidstaat gedurende enkele maanden, behoeft geen kennis te worden gegeven.
Op deze wijze worden tussentijdse wijzigingen in de samenstelling van de SE-ondernemingsraad
beperkt tot het noodzakelijke minimum. De SE-ondernemingsraad wijzigt zijn
samenstelling uiterlijk binnen een jaar na de kennisgeving.Vooruitlopend op de wijziging van de samenstelling wordt bij stemmingen
rekening gehouden met de nieuwe verhoudingen. Hierbij heeft de regeling in
artikel 16, vierde lid, van de Wet op de Europese ondernemingsraden model
gestaan.Tweede lidHet tweede lid vormt de omzetting van de bijlage deel 1, onderdeel f.Derde en vierde lidEen algemene regeling van de besluitvorming in de SE-ondernemingsraad
is in de richtlijn niet opgenomen, en evenmin is in de richtlijn voorgeschreven
dat een dergelijke regeling deel uit moet maken van de overeenkomst. Wel geeft
de richtlijn (bijlage deel 1, onderdeel g) een regeling van de besluitvorming
bij nieuwe onderhandelingen, die kunnen plaatsvinden vier jaar na de instelling
van de SE-ondernemingsraad. Voor deze onderhandelingen is in het tweede lid
van artikel 3:6 bepaald dat de artikelen 2:8 tot en met 2:13 van overeenkomstige
toepassing zijn. Hierdoor geldt het in artikel 2:8 bepaalde over de besluitvorming
in de bijzondere onderhandelingsgroep ook voor de SE-ondernemingsraad. Dit
is echter alleen het geval wanneer wordt besloten tot onderhandelingen over
het sluiten van een overeenkomst. Een algemene regeling van de stemverhouding
die geldt buiten het geval van heronderhandelingen, kan echter niet gemist
worden en is om die reden in het derde en vierde lid opgenomen.In deze leden wordt bepaald dat de SE-ondernemingsraad besluit met de
volstrekte meerderheid van de uitgebrachte stemmen. De reden voor deze keuze
is dat dit de meest eenvoudige wijze van besluitvorming is, en – doordat
het aantal door een stem vertegenwoordigde werknemers buiten beschouwing blijft –
daaraan geringere uitvoeringslasten zijn verbonden. Uiteindelijk is het echter
primair de verantwoordelijkheid van de SE-ondernemingsraad zelf om te bepalen
welke stemverhoudingen nodig zijn voor het kunnen nemen van een besluit. Om
die reden is in het derde en het vierde lid bepaald dat de wettelijke besluitvormingsregel
opzij kan worden gezet door de SE-ondernemingsraad.Dit geeft de SE-ondernemingsraad zowel gelegenheid te bepalen dat het
aantal door een lid vertegenwoordigde werknemers van belang is, als om bijvoorbeeld
de omvang van de achterban te verdisconteren in het aantal stemmen dat een
lid uit kan brengen.Artikel 3:5Artikel 3:5 heeft betrekking op de wijze van functioneren van de SE-ondernemingsraad.
In dit artikel is bijlage 1, onderdelen c en d, van de richtlijn geïmplementeerd.Bij de in het eerste lid voorgestelde regeling van het voorzitterschap
van de SE-ondernemingsraad en de procedure voor de vaststelling
van het reglement van orde in het derde lid is rekening gehouden met artikel
18, eerste en derde lid, van de Wet op de Europese ondernemingsraden.De instelling van een beperkt comité wordt overgelaten aan de SE-ondernemingsraad.
In onderdeel c wordt met betrekking tot de instelling van het beperkt comité
gesteld dat dit geschiedt, «indien de omvang zulks rechtvaardigt».
Deze clausulering is, nu de richtlijn zich niet uitspreekt over deze omvang,
niet aangebracht (evenmin als in artikel 18, tweede lid, van de Wet op de
Europese ondernemingsraden).Artikel 3:6Eerste lidIn het eerste lid is uitvoering gegeven aan deel 1 van de bijlage, onderdeel
g. Richtlijn 94/45/EG kent in de bijlage (onderdeel 1, onder f) dezelfde regeling,
die is omgezet in artikel 21 van de Wet op de Europese ondernemingsraden.
Bij de redactie van artikel 3:6 is daarom aangesloten bij dat artikel.Tweede en derde lidIn het tweede lid wordt uitvoering gegeven aan de laatste alinea van deel
1 van de bijlage, onderdeel g. De richtlijn verklaart artikel 3, leden 4 tot
en met 7, en de artikelen 4 tot en met 6 van overeenkomstige toepassing wanneer
door de SE-ondernemingsraad is besloten om over een overeenkomst te onderhandelen.
De bedoeling hiervan is te voorkomen dat het na de oprichting veel eenvoudiger
is om overeenkomsten te sluiten waarin de rol van de werknemers wordt beperkt,
dan voorafgaand aan de oprichting. Om die reden beoogt de richtlijn na de
oprichting van de SE dezelfde waarborgen als tijdens de oprichtingsfase te
bieden.In de genoemde artikelen van de richtlijn wordt een regeling gegeven van
de onderhandelingen die de bijzondere onderhandelingsgroep met de deelnemende
vennootschappen voert in de fase van oprichting van de SE. Deze artikelen
van de richtlijn zijn omgezet in de artikelen 2:7 tot en met 2:13 van het
wetsvoorstel.In het tweede lid wordt bepaald dat de artikelen 2:8, eerste en tweede
lid, 2:10, 2:11, 2:12 en 2:13 van overeenkomstige toepassing zijn wanneer
door de SE-ondernemingsraad is besloten om over een overeenkomst te onderhandelen.
Artikel 2:7, artikel 2:8, derde tot en met zesde lid, en artikel 2:9 kunnen
niet van overeenkomstige toepassing worden verklaard. De redenen daarvoor
worden hier per artikel gegeven.Artikel 2:7 regelt onder meer het besluit van bijzondere onderhandelingsgroep
tot het afzien of staken van onderhandelingen. Artikel 2:9 opent de mogelijkheid
de onderhandelingen enige tijd na dat besluit te heropenen.De regeling van 3:6, tweede lid, geldt nadat de SE-ondernemingsraad heeft
besloten tot nieuwe onderhandelingen. Dat besluit wordt genomen met instemming
van een meerderheid van de SE-ondernemingsraad. Tegen deze achtergrond is
onaannemelijk dat vervolgens door de SE-ondernemingsraad het besluit zou worden
genomen om af te zien van het starten of voortzetten van onderhandelingen,
temeer omdat de consequentie daarvan op grond van artikel 2:7, tweede lid,
zou zijn dat ook de referentievoorschriften niet langer van toepassing zijn.
Artikel 2:7 en 2:9 zijn dan ook niet van toepassing verklaard. Dat verhindert
overigens niet dat kan worden overeengekomen dat de referentievoorschriften
niet langer van toepassing zullen zijn, maar daar is een overeenkomst voor
nodig (die op grond van het voorgestelde derde lid met tweederde meerderheid
moet worden goedgekeurd). Hierdoor wordt op inzichtelijke wijze materieel
hetzelfde resultaat bereikt als in de richtlijn. Ten aanzien van artikel 2:8, derde tot en met zesde lid, is het volgende
van belang. De in hoofdstuk 3 opgenomen referentievoorschriften, en dus ook
artikel 3:6, zijn op grond van artikel 3:1 alleen van toepassing vanaf de
inschrijving van de SE in Nederland, indien dat is overeengekomen dan wel
binnen de onderhandelingstermijn geen overeenkomst is gesloten.Het besluit tot nieuwe onderhandelingen berust op het eerste lid van artikel
3:6 en wordt door de SE-ondernemingsraad «in werking» genomen
nadat de SE tot stand is gekomen. Aan de rol van de werknemers in de SE is
vanaf de inschrijving van de SE tot het besluit tot opnieuw onderhandelen
invulling gegeven door de referentievoorschriften.Deze situatie verschilt van die waarin voorafgaand aan de oprichting van
de SE wordt onderhandeld met de deelnemende vennootschappen. Voor die aan
de oprichting voorafgaande fase geeft artikel 2:8, derde en volgende leden,
een regeling waarvan de kern is dat voor een inperking van medezeggenschapsrechten
een gekwalificeerde meerderheid van de bijzondere onderhandelingsgroep is
vereist. Daarbij wordt voor de beoordeling van de vraag of sprake is van een
inperking een vergelijking gemaakt met de rechten die de werknemers vóór
de oprichting van de SE in de diverse deelnemende vennootschappen hadden.
Deze vergelijking is niet meer aan de orde wanneer in de SE op grond van de
referentievoorschriften een eigen regime is tot stand gekomen. Nadat de referentievoorschriften
eenmaal van toepassing zijn geworden moet de daarin opgenomen regeling als
uitgangspunt dienen voor de vraag of de nieuwe overeenkomst een inperking
vormt ten opzichte van de (in de SE) al bestaande situatie. Om die reden is
in het voorgestelde derde lid een met de betreffende leden van artikel 2:8
vergelijkbare regeling opgenomen.Die regeling houdt in dat voor een besluit tot goedkeuring van een overeenkomst
waarin de toepassing van de referentievoorschriften wordt beëindigd,
of de in de SE bestaande medezeggenschapsrechten worden ingeperkt, een gekwalificeerde
meerderheid nodig is.Artikel 2:8, eerste en tweede lid, geeft een regeling van de stemverhoudingen
in de bijzondere onderhandelingsgroep. Deze regeling geldt voor de SE-ondernemingsraad
alleen indien wordt besloten tot onderhandelingen over het sluiten van een
overeenkomst, en alleen voor besluiten die met betrekking tot de onderhandelingen
worden genomen. Voor besluiten die buiten dat kader vallen, geeft de richtlijn
geen regeling over de stemverhouding in de SE-ondernemingsraad. Een algemene
regeling op dat gebied is opgenomen in artikel 3:4, derde en vierde lid.Een van de artikelen die van overeenkomstige toepassing is verklaard,
is artikel 2:10. Dat artikel gaat over de bijstand door deskundigen en de
kosten daarvan. Artikel 2:10 brengt geen beperking aan tot de kosten van één
deskundige per agendaonderwerp. Deze beperking geldt dus evenmin voor de SE-ondernemingsraad
in het kader van de onderhandelingen na vier jaar.Buiten deze situatie is ten aanzien van de SE-ondernemingsraad het bepaalde
in artikel 3:11 van toepassing, waar de kostenvergoeding wordt beperkt tot
één deskundige per agendaonderwerp.Vierde lidIn het vierde lid is het aanvangstijdstip van de onderhandelingstermijn
nader vastgesteld, zodat ook artikel 2:11 voor deze situatie van overeenkomstige
toepassing kan worden verklaard. Wanneer bij het verstrijken van de heronderhandelingstermijn
geen overeenkomst is gesloten, blijven de referentievoorschriften van toepassing. Artikel 3:7Eerste en tweede lidIn deze leden is een algemene regeling neergelegd over informatie en raadpleging.
Daarnaast gelden op grond van de artikelen 3:8 en 3:9 aanvullende bepalingen.
In deze leden wordt aangegeven aan welke eisen de informatievoorziening en
raadpleging dient te voldoen. Deze eisen zijn gebaseerd op artikel 2, onderdelen
i en j, van de richtlijn.In de toelichting bij artikel 1, eerste lid, onderdelen k en l, van het
wetsvoorstel is uiteengezet dat de op de SE rustende verplichtingen betreffende
informatie en raadpleging in een apart artikel zijn geïmplementeerd en
geen deel uitmaken van de definitiebepalingen.Evenals in artikel 2, onderdeel j, van de richtlijn, is in het tweede
lid bepaald dat de werknemersvertegenwoordigers «op basis van de verstrekte
informatie» een mening kenbaar moeten kunnen maken. Ook uit het eerste
lid en artikel 2, onderdeel i, van de richtlijn vloeit voort dat de verstrekte
informatie toereikend moet zijn voor oordeelsvorming. Uiteraard staat het
de werknemersvertegenwoordigers vrij hun oordeel op alle beschikbare informatie
te baseren, en niet alleen op de informatie die hen is verstrekt door de SE.Derde lidVoor de toelichting van het derde lid wordt verwezen naar artikel 2:6,
tweede lid.Vierde lidIn dit lid wordt de bevoegdheid van de SE-ondernemingsraad weergegeven,
geënt op bijlage 2, onderdeel a, van de richtlijn. Deze bevoegdheid manifesteert
zich op het hoogste niveau van de SE, en doet geen afbreuk aan rechten van
werknemers in dochterondernemingen of vestigingen. In dit verband wordt verwezen
naar de toelichting bij artikel 1:6, derde lid.Artikel 3:8Dit artikel is gebaseerd op bijlage deel 2, onderdeel b, van de richtlijn.
Bij de vormgeving is aangesloten bij artikel 19, tweede lid, van de Wet op
de Europese ondernemingsraden.In het tweede lid is – net als in de richtlijn – de zorg voor
het milieu niet opgenomen als onderwerp waarop de informatie en raadpleging
betrekking heeft. In de Wet op de Europese ondernemingsraden heeft deze uitbreiding
ten opzichte van richtlijn 94/45/EG wel plaatsgevonden. Dit houdt ermee verband
dat richtlijn 94/45/EG minimumnormen stelt en een andere rechtsbasis heeft
als de onderhavige richtlijn. Hiertoe wordt verwezen naar paragraaf 3.1
van het algemeen deel van de memorie van toelichting.Het derde lid heeft onder andere betrekking op de verstrekking van de
agenda van de vergaderingen van het bestuursorgaan en vormt de implementatie
van de tweede alinea van onderdeel b van deel 2 van de richtlijn. De richtlijn
94/45/EG bevat een dergelijke voorziening niet, evenmin als de Wet op de Europese
ondernemingsraden. De constatering van de SER (in punt 4.6.2 van het advies)
dat de Wet op de Europese ondernemingsraden en het wetsvoorstel op dit punt
niet eensluidend zijn, is juist. In het licht van de beoogde implementatie
«sec» geeft deze constatering de regering geen aanleiding wijziging
voor te stellen van de genoemde wet. Artikel 3:9Dit artikel vormt de omzetting van de bijlage, deel 2, onderdeel c, van
de richtlijn. Dit deel van de bijlage komt in belangrijke mate overeen met
de bijlage, derde lid van richtlijn 94/45/EG. In verband daarmee is bij de
omzetting aangesloten bij de redactie van artikel 19, derde en vierde lid
van de Wet op de Europese ondernemingsraden.Eerste lidTen aanzien van het eerste lid wordt opgemerkt dat de voorgestelde regeling
de bevoegdheid van de SE-ondernemingsraad niet uitbreidt tot buiten de in
artikel 3:7, vierde lid, gestelde grenzen.Tweede lidIn het tweede lid van het voorgestelde artikel 3:9 is bepaald dat de SE-ondernemingsraad
binnen een redelijke termijn adviseert op basis van de verstrekte informatie.
De informatie dient betrekking te hebben op de buitengewone omstandigheden,
de inhoud, motieven en gevolgen van het voorgenomen besluit. Er is van afgezien
om te bepalen dat deze informatie schriftelijk aan de SE-ondernemingsraad
wordt verstrekt. In dit opzicht wijkt het voorstel af van artikel 19, vierde
lid van de Wet op de Europese ondernemingsraden, waarin een schriftelijk rapport
wordt verlangd. De reden daarvan is dat de onderhavige richtlijn op dit punt
afwijkt van richtlijn 94/45/EG. Wanneer het advies niet wordt gevolgd heeft
de SE-ondernemingsraad echter recht op een tweede vergadering. In richtlijn
94/45/EG is deze tweede vergadering niet opgenomen.Net als in deel 2, onderdeel c van de bijlage van de richtlijn is een
voorwaarde voor de bevoegdheid van het beperkt comité om te verzoeken
om een vergadering dat er spoedeisende redenen aanwezig zijn. Of daarvan sprake
is dient in het specifieke geval te worden vastgesteld. In dat kader is onder
meer van belang de noodzaak van een spoedig advies en de mogelijkheid om binnen
de beschikbare termijn een vergadering met de SE-ondernemingsraad te organiseren.Derde lidIndien de in het tweede lid bedoelde vergadering is gehouden met een ander
geschikter orgaan van de SE, strekt het recht op een tweede vergadering zich
eveneens daartoe uit.Vierde lidOp grond van artikel 3:7, eerste en tweede lid, dient de informatie aan
en raadpleging van de SE-ondernemingsraad op een zodanig tijdstip plaats te
vinden, dat daarmee nog aan het doel wordt beantwoord. In het vierde lid is
dit geregeld voor de buitengewone omstandigheden waarop artikel 3:9 betrekking
heeft, om te voorkomen dat de SE-ondernemingsraad voor een fait accompli wordt
gesteld. Hiermee wordt tevens de aansluiting bij de regeling in de Wet op
de Europese ondernemingsraden gecontinueerd.Artikel 3:10Dit artikel vormt de omzetting van bijlage 2, onderdelen d en e, van de
richtlijn. In het tweede lid is gebruik gemaakt van de aan de lidstaten toegekende
bevoegdheid regels te stellen over het voorzitterschap van de vergaderingen
van de SE en de SE-ondernemingsraad. In overeenstemming met artikel 19, achtste
lid, van de Wet op de Europese ondernemingsraden wordt bepaald
dat het voorzitterschap rouleert. Daarmee wordt aangesloten bij de overeenkomstige
regeling in de Wet op de ondernemingsraden.In het derde lid wordt bepaald dat de leden van de SE-ondernemingsraad
informatie verschaffen aan de achterban. In deel 2 van de bijlage, onderdeel
e van de richtlijn is bepaald dat het informatie betreft aan de vertegenwoordigers van de werknemers. In richtlijn 94/45/EG wordt
met zoveel woorden aangegeven (in het vijfde lid van de bijlage) dat bij ontstentenis
van werknemersvertegenwoordigers deze informatieplicht bestaat ten aanzien
van alle werknemers. Ook in de SE kan zich de situatie voordoen dat er geen
werknemersvertegenwoordigers zijn. Daarom is – naar analogie van artikel
19, zevende lid, van de Wet op de Europese ondernemingsraden – bepaald
dat in dat geval de informatie wordt verschaft aan alle werknemers. Het ligt
voor de hand dat de SE-ondernemingsraadleden, die vanuit een bepaalde lidstaat
zijn aangewezen of verkozen, de informatie verschaffen aan de werknemers(vertegenwoordigers)
uit die lidstaat.Artikel 3:11Artikel 3:11 geeft een regeling van de bijstand door deskundigen en de
kosten van die bijstand. De voor rekening van de SE komende kosten worden
in het tweede lid beperkt tot één deskundige per agendaonderwerp.
De richtlijn geeft de lidstaten in deel 2 van de bijlage, onderdeel h de bevoegdheid
tot een dergelijke regeling. In artikel 2:10 is deze beperking tot een deskundige
niet aangebracht. Met deze aanpak wordt de regeling in de Wet op de Europese
ondernemingsraden gevolgd. Bij de beperking tot een deskundige per agendaonderwerp
is de regeling in artikel 20, tweede lid, van die wet gevolgd1. Overigens zij nog verwezen naar de toelichting bij artikel 3:6, tweede
lid.De SER heeft (punt 4.5 van het advies) geadviseerd af te zien van beperking
van de financiering van de kosten tot één deskundige per agendaonderwerp.
Daarbij overweegt de SER dat anno 2003 de inschakeling van een deskundige
veelal de inschakeling van een bureau of team betekent, waaraan niet per definitie
meer kosten zijn verbonden dan aan de inschakeling van één persoon.
Daarnaast wordt er door de SER op gewezen dat om voor vergoeding in aanmerking
te komen al vereist is dat de kosten redelijkerwijze noodzakelijk zijn, en
dat de ondernemer tevoren over de te maken kosten wordt geïnformeerd,
zodat hij dat aan de rechter kan voorleggen.Blijkens de wetsgeschiedenis2 vond de beperking
tot een deskundige grond in een aantal overwegingen, die kort samengevat inhouden:
dat het omslachtig is dat de onderneming die de kosten niet redelijk acht
de gang naar de rechter moet maken; kostenreductie; dat het ongewenst is dat
men uit de verschillende lidstaten zijn eigen deskundige meeneemt; andere
lidstaten kiezen ook voor deze beperking; Nederland dient aantrekkelijk te
zijn als vestigingsplaats; de beperking tot één deskundige geldt
slechts per agendaonderwerp; er kan in overleg van worden afgeweken; de richtlijn
geeft er de ruimte voor; het redelijkheidscriterium werkt dan wel goed in
polderland Nederland, maar het is twijfelachtig of dat buiten Nederland ook
het geval is.Naar het oordeel van de regering hebben de argumenten die bij de behandeling
van de Wet op de Europese ondernemingsraden in de Tweede Kamer hebben geleid
tot de beperking tot de kosten van één deskundige hun geldigheid
niet verloren. Deze argumenten wegen naar het oordeel van de regering zwaarder
dan de overwegingen die de SER tot zijn advies hebben geleid.
Overigens is het om reden van consistentie van beleid en wetgeving ongewenst
dat de regeling in het onderhavige wetsvoorstel zou afwijken van de wettelijke
regeling in artikel 20, tweede lid, van de Wet op de Europese ondernemingsraden,
omdat de onderliggende richtlijnbepalingen op dit punt niet verschillen.Artikel 3:12Eerste lidParagraaf 4 van hoofdstuk 3 heeft betrekking op de referentievoorschriften
voor medezeggenschap. Op grond van artikel 3:2, eerste lid, is deze paragraaf
bij oprichting van een SE door omzetting alleen van toepassing, indien voor
de omzetting de werknemers al medezeggenschap hadden in de omgezette vennootschap.
Voor die situatie bepaalt het eerste lid van artikel 3:12 dat deze rechten
gehandhaafd blijven in de SE.Op grond van artikel 37, derde lid, van de verordening heeft de door omzetting
opgerichte SE de statutaire zetel in dezelfde lidstaat als de omgezette naamloze
vennootschap. Gelet op artikel 3:1 brengt dat met zich mee dat het medezeggenschapsregime
in de door omzetting opgerichte Nederlandse SE
wordt beheerst door de rechten die de werknemers in de Nederlandse omgezette vennootschap hadden bij de benoeming van bestuurders
en commissarissen. Dit laat de keuzevrijheid van de oprichters van de SE (krachtens
artikel 38 van de verordening) voor een monistische dan wel een dualistische
structuur echter onverlet. Een (dualistische) Nederlandse structuurvennootschap
kan om die reden worden omgezet in een monistische SE. Daarbij kan echter
geen afbreuk worden gedaan aan werknemersmedezeggenschap. Dat betekent dat
in een dergelijk geval het recht van aanbeveling ten aanzien van alle commissarissen
wordt omgezet in een recht van aanbeveling ten aanzien van alle leden van
het bestuursorgaan, ongeacht de vraag of zij binnen het bestuursorgaan primair
zijn belast met uitvoerende of toezichthoudende taken. Hiervoor wordt verwezen
naar de toelichting bij het tweede lid.In het eerste lid is in navolging van de richtlijn bepaald dat «alle
elementen van werknemersmedezeggenschap» op de SE van toepassing blijven.
Aan dat voorschrift wordt voldaan wanneer de bepalingen van paragraaf 4
van hoofdstuk 3 worden nageleefd.Met betrekking tot de clausule «alle elementen van de voor omzetting
bestaande werknemersmedezeggenschap» verdient het volgende nog opmerking.
Het begrip medezeggenschap is gedefinieerd in artikel 2, onderdeel k, van
de richtlijn (en artikel 1:1, eerste lid, onderdeel n van het wetsvoorstel)
en ziet op de invloed van de werknemers op de samenstelling van het bestuursorgaan
of het toezichthoudend orgaan van de SE. De taken of bevoegdheden van het
bestuursorgaan of het toezichthoudend orgaan vallen niet onder het begrip
medezeggenschap in deze zin. Ook overigens geeft de richtlijn of de bijlage
geen regeling ten aanzien van die taken en bevoegdheden.Dit betekent dat deel 3, onderdeel a, van de bijlage van de richtlijn
geen betrekking heeft op de taken en bevoegdheden die het bestuursorgaan of
het toezichthoudend orgaan voor de omzetting hadden. Anders gezegd leidt de
bijlage er derhalve niet toe dat de voor de omzetting aan het bestuursorgaan
of het toezichthoudend orgaan toebedeelde taken, na de omzetting van toepassing
dienen te blijven.Tweede lidHet tweede lid heeft betrekking op de andere wijzen van oprichting van
een SE dan door omzetting, dat wil zeggen oprichting door fusie, oprichting
van een moederonderneming of van een dochtervennootschap. In deze gevallen
hebben de werknemers het recht om leden van het toezichthoudend
of bestuursorgaan van de SE te kiezen of te benoemen, of om met betrekking
tot die benoeming aanbevelingen te doen of bezwaar te maken, voor een aantal
dat gelijk is aan het hoogste van het aantal leden ten aanzien waarvan dat
recht vóór de inschrijving van de SE kon worden uitgeoefend
in een van de deelnemende vennootschappen. Deze vergelijking moet worden gemaakt
nadat een keuze is gemaakt voor de vorm van medezeggenschap die in de SE zal
gelden. Hiervoor wordt verwezen naar artikel 3:2, vierde lid en de toelichting
daarbij.Opmerking verdient in dit verband dat het mogelijk is dat de SE een andere
structuur krijgt dan in een of meer van de deelnemende vennootschappen van
toepassing was. Op grond van artikel 38 van de verordening kan de SE in de
statuten de keuze maken voor een monistisch of een dualistisch stelsel. De
SE kan dan ook een andere structuur krijgen dan in een of meer van de deelnemende
vennootschappen van toepassing was. De SE kan kiezen voor een monistische
structuur, ook wanneer de deelnemende vennootschappen een dualistische structuur
kenden en daarin medezeggenschapsregelingen van toepassing waren ten aanzien
van de benoeming van leden van het toezichthoudend orgaan.In een dergelijk geval leidt de toepassing van dit lid ertoe dat, nadat
door de bijzondere onderhandelingsgroep een keuze is gemaakt voor de in te
voeren vorm van medezeggenschap, dient te worden vastgesteld voor hoeveel
leden van het toezichthoudend orgaan de werknemers die vorm van medezeggenschap
hadden in een van de deelnemende vennootschappen. Deze vorm van medezeggenschap
wordt vervolgens voor het aldus bepaalde hoogste aantal leden van toepassing
op de samenstelling van het bestuursorgaan.Een voorbeeld kan dit verduidelijken. Stel dat aan de oprichting van een
SE met statutaire zetel in Nederland wordt deelgenomen door– een Nederlandse structuurvennootschap met het recht (van de ondernemingsraad)
van aanbeveling/bezwaar van leden van de raad van commissarissen,– een Duitse vennootschap met een dualistisch stelsel waarin de
werknemers eenderde van de leden van het toezichthoudend orgaan mogen benoemen,– en een Oostenrijkse vennootschap met een dualistisch stelsel waarin
de werknemers de helft van de leden van het toezichthoudend orgaan mogen benoemen.De bijzondere onderhandelingsgroep kiest voor invoering van het recht
van benoeming als vorm van medezeggenschap. Het hoogste aantal leden waarvoor
dat recht in de deelnemende vennootschappen kon worden uitgeoefend was voor
de helft van de leden van het toezichthoudend orgaan (in de Oostenrijkse vennootschap).
De oprichters van de SE kiezen voor een monistische structuur. Daarin ontbreekt
derhalve een apart toezichthoudend orgaan. De toepassing van de wettelijke
regeling in hoofdstuk 3 leidt er in een dergelijk geval toe dat de werknemers
het recht verkrijgen tot benoeming van de helft van het aantal leden van het
bestuursorgaan van de SE.Derde lidHet derde lid vormt de omzetting van deel 3 van de bijlage, onderdeel
b, tweede alinea van de richtlijn. Het is mogelijk (behalve indien de SE is
opgericht door omzetting) dat de SE in Nederland wordt ingeschreven, zonder
dat een van de deelnemende vennootschappen in Nederland gevestigd was of zonder
dat aan de oprichting wordt deelgenomen door een Nederlandse structuurvennootschap.
De situatie bedoeld in het derde lid, waar in geen van de deelnemende vennootschappen
medezeggenschapsregels golden, kan zich daarom ook in Nederland voordoen. Artikel 3:13Eerste en tweede lidDit artikel vormt de omzetting van de bijlage, deel 3, onderdeel b, derde
alinea van de richtlijn. Die moeilijk leesbare alinea houdt het volgende in
wat betreft het recht tot benoeming van «werknemersleden» in het
toezichthoudend of bestuursorgaan van de SE en het recht van aanbeveling of
bezwaar:1. De SE-ondernemingsraad kent aan de zetels waarvoor het benoemingsrecht1 geldt, als het ware de «nationaliteit» toe
van een of meer lidstaten waaruit werknemers van de SE afkomstig zijn. Onder
werknemers van de SE worden gelet op de eerste alinea van onderdeel b van
deel 3 van de bijlage ook verstaan de werknemers van de dochterondernemingen
en vestigingen van de SE.2. Deze toekenning geschiedt naar verhouding van het aantal werknemers
dat in elke lidstaat in dienst is van de SE.3. De verhoudingsgewijze verdeling brengt mee dat aan de lidstaat met
de meeste werknemers de eerste zetel wordt toegekend. Een tweede zetel worden
toegekend aan Nederland, tenzij Nederland reeds een zetel kreeg toegewezen
omdat het grootste aantal werknemers in Nederland werkzaam is. De richtlijn
biedt hiervoor uitdrukkelijk de mogelijkheid. De richtlijn bepaalt immers
dat de vrijkomende zetel «met name» wordt toegewezen aan de lidstaat
waar de SE haar statutaire zetel heeft. Een derde zetel wordt toegekend aan
een van de nog niet vertegenwoordigde lidstaten.4. Het staat elke lidstaat vrij te bepalen op welke wijze de aan die lidstaat
toegewezen zetels worden verdeeld.In deze systematiek neemt de SE-ondernemingsraad het besluit over de verdeling
van de zetels over de lidstaten en kunnen de lidstaten bepalen op welke wijze
wordt vastgesteld wie in het toezichthoudend of het bestuursorgaan wordt benoemd
ter vertegenwoordiging van hun «eigen» werknemers.Deze systematiek is neergelegd in artikel 3:13.Wat betreft het tweede lid zij nog opgemerkt dat de bewoordingen ervan
enigszins afwijken van de richtlijn, maar hetzelfde resultaat bereiken. Het
aantal leden waarvoor een benoemingsrecht kan worden uitgeoefend is beperkt,
zodat zich inderdaad de situatie kan voordoen dat «de werknemers van
een of meer lidstaten niet vertegenwoordigd worden» (bijlage deel 3,
onderdeel b, derde alinea, tweede zin van de richtlijn). Het zal niet altijd
mogelijk zijn om een zetel toe te kennen aan de niet vertegenwoordigde lidstaten.Wanneer slechts een zetel beschikbaar is, en die gelet op de verhoudingsgewijze
verdeling van de werknemers over de lidstaten zou toevallen aan een andere
lidstaat dan Nederland, komen de Nederlandse werknemers niet in aanmerking
voor deze zetel. In een andere uitleg zou de eerste zetel steeds zou toevallen
aan de lidstaat waar de SE haar statutaire zetel heeft, en zou de verhoudingsgewijze
verdeling pas plaatsvinden met betrekking tot de tweede en volgende zetel.
Een dergelijke uitleg is niet verenigbaar met de richtlijn.Derde en vijfde lidOp grond van het derde lid wordt het aan een lidstaat toegewezen recht
om in het toezichthoudend of het bestuursorgaan van de SE een persoon te verkiezen
of te benoemen, dan wel ten aanzien van die persoon aanbevelingen te doen
of bezwaar te maken, uitgeoefend door de werknemers in die lidstaat volgens
de daar geldende regels of praktijken. Dit is de omzetting van deel 3, onderdeel
b, derde alinea, van de richtlijn. Dit voorschrift heeft betrekking
op de procedure volgens welke de werknemers uit een lidstaat onderling tot
een verkiezing/benoeming, of een aanbeveling/bezwaar komen. Het vierde lid
geeft voorschriften voor de procedure tussen de SE en de werknemers.Op grond van de richtlijn kan elke lidstaat bepalen hoe de aan hem toegewezen
zetels in het toezichthoudend of het bestuursorgaan worden verdeeld. Van deze
mogelijkheid wordt gebruik gemaakt in het vijfde lid. In het vijfde lid wordt
ten aanzien van de uitoefening van het bedoelde recht door de Nederlandse
werknemers artikel 2:4, tweede tot en met zevende lid, van overeenkomstige
toepassing verklaard. Dat geschiedt eveneens in artikel 4:1, tweede lid, ten
aanzien van een in een andere lidstaat gevestigde SE. Hiermee wordt het advies
van de SER (paragraaf 4.8.2 van het advies) gevolgd.Vierde lidHet vierde lid geeft een algemeen geformuleerde regel voor de procedure
die in acht dient te worden genomen om ervoor zorg te dragen dat de werknemers
de hun toekomende rechten kunnen uitoefenen. Met name in gevallen waarin de
werknemers niet zelf rechtstreeks een lid van het toezichthoudend of het bestuursorgaan
van de SE kunnen verkiezen of benoemen, maar een recht van aanbeveling of
bezwaar hebben is van belang dat de werknemers adequaat worden geïnformeerd
en op een zodanig tijdstip bij de vervulling van de vacature worden betrokken
dat hun oordeel van wezenlijke invloed kan zijn op het te nemen besluit. Een
dergelijke voorziening, als door de SER bepleit (in paragraaf 3.2.2 van
zijn advies) is noodzakelijk bij een adequate implementatie van de richtlijn.
Doordat de voorgestelde bepaling algemene voorschriften geeft met een minimumkarakter,
is deze geschikt om te worden toegepast ongeacht de specifieke in de SE vigerende
vorm van medezeggenschap. Bepalingen die een minder algemeen karakter hebben
dragen al snel de beperking in zich dat die alleen kunnen worden toegepast
ten aanzien van een bepaalde medezeggenschapsvorm. Deze bepaling legt aldus
een wettelijke bodem onder de uitoefening van de medezeggenschap als opgenomen
in de statutaire regeling.Voorts wordt – net als bij een Nederlandse n.v. – de relatie
tussen het bestuur van de onderneming en de ondernemingsraad beheerst door
het algemene beginsel van de redelijkheid en de billijkheid. Dit biedt voldoende
handvatten voor een zodanige uitleg van het vierde lid dat de werknemers in
staat worden gesteld hun rechten te effectueren.Artikel 3:14In dit artikel wordt geregeld dat leden van het toezichthoudend of bestuursorgaan
van de SE die door de werknemers zijn gekozen of benoemd, of ten aanzien van
wier benoeming aanbevelingen zijn gedaan, dezelfde rechten en plichten hebben
als de leden die de aandeelhouders vertegenwoordigen.Hoofdstuk 4 Overige bepalingenArtikel 4:1De regeling van de verkiezing en aanwijzing van de Nederlandse leden van
de bijzondere onderhandelingsgroep en de SE-ondernemingsraad in de artikelen
2:4 en 3:3 is van toepassing indien de SE in Nederland gevestigd is of zal
worden. Hetzelfde geldt ten aanzien van de regeling in artikel 3:13, derde
lid, met betrekking tot leden van het toezichthoudend of het bestuursorgaan
van de in Nederland gevestigde SE. Artikel 4:1 voorziet erin dat 2:4, tweede
tot en met zevende lid, en 3:3, vierde lid, ook van toepassing
zijn op de Nederlandse leden van de bijzondere onderhandelingsgroep, de SE-ondernemingsraad,
of het toezichthoudend of het bestuursorgaan bij een in een andere lidstaat
gevestigde of te vestigen SE.Artikel 4:2Artikel 10 van de richtlijn vergt onder meer dat een in Nederland werkzame
werknemer die lid is van het toezichthoudend of bestuursorgaan van een (mogelijk
in een andere lidstaat gevestigde) SE in Nederland op dezelfde voet ontslagbescherming
geniet als een lid van een ondernemingsraad. Hiertoe wordt artikel 670, vierde
lid van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek gewijzigd en wordt aan dat artikel
een lid toegevoegd. Bij deze aanpassing wordt er van uitgegaan dat het voorstel
van Wet verlenging loondoorbetalingsverplichting bij ziekte 2003 in tot wet
wordt verheven en in werking treedt voor het tijdstip waarop artikel 4:2 in
werking treedt. Daarnaast wordt ook artikel 670a lid 1 aangepast.Artikel 4:3De rechten en bevoegdheden van de ondernemingsraad bij de benoeming van
leden van de raad van commissarissen in structuurvennootschappen ingevolge
Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek zijn op grond van artikel 1:6, tweede lid,
niet van toepassing bij de benoeming van leden van het toezichthoudend orgaan
van de SE. Het bij de Tweede Kamer aanhangige wetsvoorstel in verband met
aanpassing van de structuurregeling (28 179) strekt ertoe wijziging aan
te brengen in de betreffende bepalingen. Artikel 4:3 geeft in verband hiermee
een voorziening, zodat artikel 1:6, tweede lid, en artikel 3:2, vijfde lid,
ook nadat het wetsvoorstel 28 179 in werking is getreden verwijzen naar
de juiste artikelen in Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.Artikel 4:4In dit artikel wordt voorzien in een zodanige wijziging van artikel 5
van de Wet op de Europese ondernemingsraden, dat de regeling consistent is
met artikel 1:5.Artikel 4:5De beoogde datum van inwerkingtreding is 8 oktober 2004. Hiermee wordt
voldaan aan artikel 14, eerste lid van de richtlijn en aangesloten bij de
datum waarop de verordening in werking treedt (artikel 70).De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. J. de GeusXNoot1Hierna aangeduid als richtlijn 94/45/EG.XNoot1Volgens de Memorie van toelichting bij het voorstel van wet op de Europese
ondernemingsraden staat «het lidstaten vanwege de rechtsbasis van de
richtlijn eigenlijk over de hele linie vrij (...) voor werknemers gunstiger
bepalingen vast te stellen dan waartoe de richtlijn hen verplicht» (Kamerstukken
II, 1995–1996, 24 641, nr. 3, blz. 6). Van die bevoegdheid is overigens
spaarzaam gebruik gemaakt.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1Kamerstukken II, 2001–2002, 28 179.XNoot1Kamerstukken II, 1995–1996, 24 641, nr. 19.XNoot1In de Wet op de Europese ondernemingsraden opgenomen na aanvaarding van
het amendement van Rooy (Kamerstukken II, 1995–1996, 24 641, nr.
26).XNoot2Handelingen Tweede Kamer 28 augustus 1996, 102–6788, 102–6795/6797,
102–6808, 102–6812.XNoot1Behalve op het benoemingsrecht wordt ook gedoeld op het recht van aanbeveling
of bezwaar. Ter wille van de leesbaarheid wordt volstaan met een beschrijving
van de systematiek bij het benoemingsrecht. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29298-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl