Staatkundig proces Nederlandse Antillen; Brief met verslag van het werkbezoek aan Curaçao en Bonaire van 28 september tot 2 oktober 2009
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135566
 2009-2010
 
 31 568
 Staatkundig proces Nederlandse Antillen
 
 
 
 
 Nr. 
 55
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 5 oktober 2009
 
 Van 28 september tot 2 oktober heb ik een werkbezoek gebracht
aan Curaçao en Bonaire. Op Curaçao heb ik over verschillende
onderwerpen besprekingen gevoerd en deelgenomen aan de vergadering van de
Politieke Stuurgroep Staatkundige Veranderingen. Op Bonaire heb ik gesproken
met het Bestuurscollege en heb ik onder andere een bezoek gebracht aan het
Regionaal Servicecentrum. Met deze brief informeer ik u hierover.
 Bonaire
 Op maandag 28 september heb ik een bezoek gebracht aan Bonaire. Het
doel was om met de politiek leiders van de coalitie en met het Bestuurscollege
van het eilandgebied te spreken over de voorbereiding van de politieke stuurgroep,
over de nadere uitwerking van de taakverdeling tussen het eiland en het Rijk
na de transitie, en het voornemen om een referendum te organiseren. Via de
Vertegenwoordiging in Willemstad bereikte mij die ochtend in afschrift een
brief van het Bestuurscollege aan twee ambtenaren van het ministerie van Justitie
in reactie op het concept-nader rapport op het nog vertrouwelijke advies van
de Raad van State op het ontwerp-Rijkswet wijziging Statuut in verband met
de opheffing van de Nederlandse Antillen. In de brief verzocht het Bestuurscollege
om de behandeling van de beoogde wijziging van het Statuut aan te houden tot
na het referendum op Bonaire. Voorts stelde het Bestuurscollege reeds gemaakte
afspraken, waaronder die uit de Slotverklaring van 2006, ter discussie. Ik
acht dit niet aanvaardbaar en heb dat ook aan de bestuurders op Bonaire en
hun adviseurs uiteengezet. De afspraken uit de Slotverklaring van 2006 zijn
geratificeerd door de Eilandsraad en vormen de basis voor de opeenvolgende
stappen van uitwerking die de afgelopen jaren zijn gezet op weg naar de transitie.
Dit werd ook bevestigd in het gesprek bij het Bestuurscollege, waar mij door
de gedeputeerden werd uiteengezet hoe Nederland en Bonaire samen op een positieve,
constructieve wijze uitvoering geven aan de gemaakte afspraken.
 
 Ik ben vanzelfsprekend van mening dat het Bonaire vrij staat om een referendum
te organiseren, maar ik ben ook van mening dat wel consistent beleid gevoerd
moet worden. In het transitieproces is een pakket samenhangende afspraken
gemaakt. De wetgeving die bij u voorligt, de inspanningen van de Nederlandse
departementen ter plekke opdat zij hun verantwoordelijkheid kunnen gaan nemen
vanaf de datum van transitie, de sanering van de overheidsfinanciën,
de begrotingssteun, de sanering van de betalingsachterstanden, de technische
ondersteuning, de extra investeringen op de terreinen onderwijs, volksgezondheid,
jeugd en gezin, en veiligheid, de sociaal-economische initiatieven en de oprichting
van het Regionaal Service Centrum hangen allemaal samen met de gemaakte afspraken.
Indien men de grondslag voor de gemaakte afspraken – Bonaire wordt openbaar
lichaam van Nederland – ter discussie stelt, dan stelt men het gehele
pakket ter discussie. In mijn optiek is dit niet in het belang van de bevolking
van Bonaire, die na jaren gewacht te hebben nu verbetering van overheidsvoorzieningen
kan verwachten. Het is in mijn ogen in het belang van de bevolking van Bonaire
en in overeenstemming met de afspraken nu door te gaan op de ingeslagen weg.
Daarbij merk ik op dat de keuzes voor Bonaire niet geïsoleerd kunnen
worden van die voor de andere vier betrokken eilanden. De afspraken met de
andere eilanden kunnen uitsluitend binnen afzienbare tijd worden nagekomen,
indien op de ingeslagen weg wordt voortgegaan.
 
 Overigens zie ik de brief van het Bestuurscollege wel als een duidelijk
signaal dat Bonaire ruimere beleidsvrijheid wenst. Dat kan in de gesprekken
(zoals die nog zullen plaatsvinden 6, 13 en eind oktober 2009) over de eerder
genoemde taakverdeling tussen Rijk en eiland aan de orde komen.
 Ter voorbereiding op de politieke stuurgroep heb ik ook gesproken met
vertegenwoordigers van Sint Eustatius en Saba. In die gesprekken gaven zij
aan grote zorgen te hebben over het referendum van Bonaire en drongen zij
er bij mij op aan vooral het proces voortvarend voort te zetten. Ik heb in
hun richting aangegeven dat vertraging van het traject wat mij betreft niet
aan de orde is en de behandeling van de wetgeving met betrekking tot de voorbereiding
van de status van openbaar lichaam voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba, de
planning zal moeten blijven volgen.
 Minister van Justitie, mevrouw Jacoba
 Met de recente benoemde minister van justitie van de Nederlandse Antillen,
mevrouw Jacoba, heb ik een prettig en constructief kennismakingsgesprek gevoerd.
Zij heeft hierin vooral aangegeven welke accenten zij in de uitvoering van
haar portefeuille zal aanbrengen, mede gezien de korte periode die haar als
minister van het in het ontmanteling verkerende land nog rest. Daarnaast hebben
we goede afspraken gemaakt over de wederzijdse betrokkenheid van Nederland
en het land als het gaat om de invulling van vacatures die ontstaan op de
eilanden die binnen afzienbare tijd onderdeel van Nederland zullen gaan uitmaken.
Mevrouw Jacoba en ik hebben teruggeblikt op de vergadering van het presidium
verbetertraject politie van de dag ervoor, en hebben in het bijzonder gesproken
over de inrichtingsplannen voor de Gemeenschappelijke Voorziening Politie
en de subwerkgroep onderwijs. Ik heb hierbij mijn zorgen geuit over de voortgang
met betrekking tot deze onderwerpen, in het bijzonder vanwege het garanderen
van een adequate bestijding van grensoverschrijdende en georganiseerde criminaliteit
ook na de transitie.
 
 Ten aanzien van de ontwikkelingen in de Bon Futuro gevangenis gaf de minister
aan dat ze de voorafgaande avond het gezamenlijke integrale plan van aanpak,
dat naar aanleiding van de ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst
verbetertraject Bon Futuro (kamerstuk 31 568, nr. 47) is
opgesteld, heeft geaccordeerd. Dit plan van aanpak is door de directeur van
Bon Futuro en de drie managers van Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI)
in overleg met de vakbonden opgesteld en is dan ook breed gedragen.
 
 Tijdens ons overleg meldde de minister dat zij nog in gesprek was met
de vakbonden over de Nederlandse inzet van DJI, en met name de inzet van de
DJI-middenkaderleden. Zij sprak de verwachting uit daar deze week met de vakbonden
overeenstemming over te bereiken. Inmiddels kan ik u melden dat heden de door
Nederland beschikbaar gestelde DJI-managers en middenkaderleden aan het werk
zijn de gevangenis. Zij zullen, samen met hun Antilliaanse counterparts, uitvoering
gaan geven aan het gezamenlijke, integrale plan van aanpak en zo de gewenste
verbeteringen in de Bon Futuro gevangenis realiseren.
 
 Toen ik de samenwerkingsovereenkomst in juni ondertekende, was de verwachting
dat snel van start gegaan zou kunnen worden met het verbetertraject. Dat dit
iets langer heeft geduurd dan verwacht, betreur ik, maar tegelijkertijd staat
het belang van een breed gedragen plan van aanpak voorop. Alleen met een breed
draagvlak zijn de noodzakelijke fundamentele verbeteringen te realiseren.
Zoals ik u reeds in mijn brief van 29 juni jl. (Kamerstuk 31 568,
nr. 47) heb vermeld, zal ik uw Kamer in december uitgebreider informeren over
de voortgang van het verbetertraject.
 Politieke Stuurgroep
 Op woensdag 30 september jl. heeft er een vergadering plaatsgevonden
van de Politieke Stuurgroep Staatkundige Verandering, waarin naast Nederland
en land Nederlandse Antillen, ook Curaçao en Sint Maarten zijn vertegenwoordigd.
Aruba, Bonaire, Sint Eustatius en Saba waren uitgenodigd de vergadering bij
te wonen. Gezien de recente verkiezingen was het begrijpelijk dat Aruba niet
aanwezig was. U treft de besluitenlijst van deze vergadering als bijlage bij
deze brief.
 
 Aan de orde bij dit overleg was een aantal afspraken met betrekking de
verbeteringen op politiegebied en de inrichting van de toekomstige politiekorpsen
en de samenwerking daartussen. Geconstateerd is dat er onvoldoende voortgang
is geboekt met de gemeenschappelijke voorziening politie (GVP). Hierin gaan
de nieuwe korpsen samenwerken vooral met het oog op de bestrijding van de
zware, georganiseerde- en grensoverschrijdende criminaliteit en kan operationele
ondersteuning worden geboden. Omdat ik het van belang acht een goede aanpak
van georganiseerde- en grensoverschrijdende criminaliteit blijvend te verzekeren,
is afgesproken dat een gezamenlijke commissie wordt gevormd die uiterlijk
1 november 2009 met een voorstel komt voor de inrichting van de GVP zoals
deze in de de concept-CRW is geregeld. Het resultaat dient zodanig te zijn
dat een inrichtingsplan voor de GVP aan de politieke stuurgroep van december
2009 kan worden voorgelegd. Voorts is op mijn initiatief besloten de reeds
bestaande en succesvolle samenwerking binnen het RST tijdelijk te verlengen.
Dit betekent concreet dat het bestaande Protocol RST zal blijven gelden tot
twee jaar na de transitie. Op het moment dat de korpsen en de GVP kwalitatief
voldoende functioneren kan het RST geleidelijk worden afgebouwd.
 
 In vervolg op de conclusies van de politieke stuurgroep van 24 juni
2009 kon nu een datum voor de transitie worden vastgesteld; dat is 10 oktober
2010 geworden. Deze transitiedatum is echter alleen aan de orde indien aan
een aantal voorwaarden is voldaan. Zo zullen het Statuut, alle relevante Rijkswetgeving
(met inbegrip van de daarop gebaseerde uitvoeringsregelgeving),
de wetgeving voor de nieuwe openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba
en de Staatsregelingen en organieke wetten van de nieuwe landen moeten zijn
afgerond. Tevens zal dan de algemene maatregel van rijksbestuur waarborging
landstaken Curaçao en Sint Maarten gereed moeten zijn. Over de inhoud
van deze maatregel is overeenstemming bereikt, zij het dat een tweetal punten
nog nader moet worden uitgewerkt zoals uit de besluitenlijst blijkt.
 Deze algemene maatregel van rijksbestuur bedoelt te waarborgen dat de
taken die Curaçao of Sint Maarten op de dag van transitie nog niet
volgens de afgesproken criteria kunnen verrichten, toch naar behoren worden
uitgevoerd, bijvoorbeeld door middel van samenwerkingsafspraken, en op termijn
zelfstandig kunnen worden verricht. Of en zo ja, voor welke taken dit geldt
moet blijken uit de afgesproken toetsing aan de criteria. Voor deze taken
worden door de eilandgebieden plannen van aanpak opgesteld. Deze plannen zullen
worden vastgesteld door de slot-Ronde Tafel Conferentie, waarna een voortgangscommissie
toeziet op de uitvoering van de plannen van aanpak. De commissie kan aanbevelingen
doen aan de verantwoordelijke minister van het desbetreffende land en rapporteert
regelmatig aan het ministerieel overleg, bestaande uit de minister-president
van het nieuwe land en de Nederlandse bewindspersoon verantwoordelijk voor
Koninkrijksrelaties. Dit ministerieel overleg kan eveneens aanbevelingen doen
bijvoorbeeld tot wijziging van het plan van aanpak of tot wijziging van de
uitvoering daarvan. Blijkt het niet mogelijk om in dit overleg tot overeenstemming
te komen of wordt onvoldoende gevolg gegeven aan de uitkomsten van het ministerieel
overleg, dan is het aan de Rijksministerraad om een voorziening te treffen.
De overeenkomst waarin de afspraken over de transitiedatum zijn vastgelegd
en de concept-algemene maatregel van rijksbestuur, is bijgevoegd.
 Isla
 Zoals bij elke gelegenheid die zich voor doet, heb ik ook dit keer met
het bestuur van het eilandgebied Curaçao gesproken over de milieuproblematiek
van de Isla-raffinaderij. Deze keer waren bij het gesprek ook de directeuren
aanwezig van Personeel en Organisatie, de Milieudienst en van de overheidsbedrijven
Refineria di Kòrsou, Aqualectra en Curoil. Dit gaf mij een goed inzicht
in het brede pallet van Curaçaose inspanningen op milieuterrein.
 
 Het bestuur verzekert mij dat het – onverlet het lopende civiele
en bestuursrechtelijke proces – hard op weg is om per 1 januari
2010 de uitstoot van de raffinaderij daadwerkelijk te meten en op basis daarvan
handhavend op te treden. Verschillende activiteiten, die ik hierna op zal
sommen, moeten dit tot stand brengen.
 
 Op basis van een overeenkomst met de GGD Amsterdam, met financiering uit
het Sociaal Economisch Initiatief (SEI), wordt thans meetapparatuur aangeschaft.
Ook worden voorbereidingen getroffen om deze apparatuur op locatie te plaatsen.
GGD Amsterdam heeft een medewerker van de Milieudienst Curaçao opgeleid,
zodat de meetgegevens kunnen worden geïnterpreteerd en er op basis daarvan
kan worden gehandhaafd.
 
 Het bestuurscollege heeft ingestemd met een eerste fase van één
jaar voor de ondersteuning door DCMR Milieudienst Rijnmond. Met mijn instemming
zijn hiervoor extra gelden binnen het SEI vrijgemaakt door reallocatie, zodat
USONA op korte termijn een financieringsvoorstel kan beoordelen. Het bestuur
wil voorafgaand aan de ondersteuning door DCMR reeds extra capaciteit van
het noodzakelijke niveau aantrekken, zodat de advisering beklijft en handhaving
ook op langere termijn gewaarborgd wordt. Hiertoe hoopt het bestuur op zeer
korte termijn medewerkers aan te trekken, waaronder een turn around manager. Ook wordt in de plannen werk gemaakt
van het verder opleiden van het zittende personeel.
 
 Een commissie is verantwoordelijk gesteld voor de uitwerking van de uitvoeringsbesluiten
behorend bij de Hinderwetvergunning 1994, waarmee het onder andere mogelijk
wordt om dwangsommen op te leggen.
 
 In het SEI is ook de ontwikkeling opgenomen van een lange termijn visie
op de raffinaderij. Het bestuurscollege heeft mij toegezegd dat deze visieontwikkeling
nadrukkelijk onderdeel wordt van een breder uit te voeren economisch onderzoek.
Dit gebeurt onder verantwoordelijkheid van de gedeputeerde van Economische
Zaken en Toerisme. In samenhang daarmee zal een aanvang worden gemaakt met
een onderzoek naar de sociaal-economische gevolgen van verschillende toekomstscenario’s
van de raffinaderij, waaronder sluiting. Belangrijk daarbij is dat een dialoog
ontstaat met de operator van de raffinaderij, het Venezolaanse PdVSA. Naar
ik begrijp komt deze dialoog niet tot stand en ik heb om die reden aangeboden
na te gaan wat de Nederlandse ambassade in Venezuela hier kan betekenen.
 
 Ik ben positief over bovengenoemde ontwikkelingen die de directe afspraken
tussen het bestuurscollege en mij betreffen. Maar ook ben ik verheugd over
de ontwikkelingen op milieuterrein. Zo richt de Milieudienst zich niet enkel
op de luchtkwaliteit, maar wordt vanaf volgend jaar met de toegenomen capaciteit
ook geïnvesteerd in water- en bodemonderzoek. Daarnaast is de meest milieubelastende
benzine afgeschaft, wat eind oktober ook gebeurt met de meest belastende diesel
nadat de benodigde opslagcapaciteit is gerealiseerd. Op termijn zullen ook
installaties van Aqualectra op schonere diesel draaien waardoor de milieubelasting
verder vermindert.
 
 Tenslotte kan ik u melden dat er een ambitieus energiebeleid is geaccordeerd
dat tot doel heeft in 2020 een energiebesparing van 40% te realiseren
alsmede een maximale inzet op alternatieve energie. Wat dat laatste betreft
wordt vooral ingezet op windenergie dat nu 6% van de capaciteit opwekt,
en met de bouw van een tweetal windmolenparken tot 15% moet uitgroeien.
Daarnaast wordt samen met de hotelsector de mogelijkheden voor koeling met
zeewater uitgewerkt, en wordt een energiecentrale op basis van afval (waste to energy powerplant) voorbereid. Zonne-energie
blijkt nog geen economisch rendabele optie. Curaçao is daarom voornemens
de Europese Commissie te benaderen om de subsidiemogelijkheden te onderzoeken.
 
 Gedeputeerde Davelaar heeft mij een voortgangsverslag toegezegd, dat ik
u na ontvangst zal doorzenden.
 Regionaal Service Centrum
 In het kader van de transitie van Bonaire, Sint Eustatius en Saba tot
onderdeel van het Nederlands staatsbestel, vindt een voortdurende intensivering
plaats van de activiteiten van de Haagse departementen op de eilanden. Inmiddels
hebben alle relevante departementen een kwartiermaker op de vestiging van
het Regionaal Service Centrum (RSC) op Bonaire geplaatst. Daarnaast zijn ook
op Sint Eustatius en Saba kwartiermakers aangesteld die werken vanuit de RSC’s
op die eilanden. Deze kwartiermakers geven vorm aan de toekomstige uitoefening
van Rijkstaken op de eilanden. Ik kan u tevens melden dat met ingang van oktober
een permanente voorlichter op het RSC geplaatst is, onder meer ten behoeve
van het informeren van de burgers van de drie eilanden over het staatkundig
proces. Ik heb een bezoek gebracht aan het RSC en daar gesproken met de staf
en de kwartiermakers.
 Ik ben er van overtuigd dat er goed werk geleverd wordt, dat de samenwerking
tussen de departementen binnen het RSC goed werkt, en dat voortvarend invulling
wordt gegeven aan de voorbereidingen die nodig zijn om de eilanden op een
soepele wijze onderdeel van Nederland te laten worden.
 Aruba
 De verkiezingen op Aruba hebben een duidelijke uitslag opgeleverd. De
AVP zal met twaalf zetels een meerderheid in de Staten innemen. Een van de
uitgangspunten van de AVP voor de verkiezingen is het bouwen aan een betere
relatie met Nederland. Ik hoop op een positieve en constructieve samenwerking
met de nieuwe regering van Aruba. Ik zal snel met de nieuwe regering om tafel
gaan om te kijken hoe kunnen werken aan een goede relatie. Dit is onder meer
belangrijk voor het staatkundig proces en voor tal van samenwerkingsprojecten,
bijvoorbeeld op het terrein van de rechtshandhaving.
 Zoals ik uw Kamer heb medegedeeld zal er een onderzoek naar de Staat van
bestuur van Aruba worden gestart. Het beste resultaat kan behaald worden wanneer
Aruba en Nederland in gezamenlijkheid de opdracht verstrekken aan het Wetenschappelijk
Onderzoek en Documentatiecentrum. Ik had hierover al overleg met de vorige
regering. Gezien de wens van Aruba tot een betere relatie met Nederland te
komen, verwacht ik hierover op korte termijn tot overeenstemming te komen.
 
 De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 A. Th. B. Bijleveld-Schouten
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.