Initiatiefwetsvoorstel Timmer tot wijziging Wetboek van Strafrecht (rechtsmacht en strafmaat internationale kinderontvoering); Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30491, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

20-03-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30491 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Voorkomen van internationale kinderontvoering3. Huidig rechtInternationaalNationaal4. VoorstelDe strafverzwarende omstandigheidVerruiming van de rechtsmachtVerruiming van de reikwijdte van voorbereiding?ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel IOnderdeel AOnderdeel BOnderdeel CArtikel II
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30491Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 491Voorstel van wet van het lid Timmer tot wijziging van het Wetboek van
Strafrecht met betrekking tot rechtsmacht en strafmaat ter zake van internationale
kinderontvoeringnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING1. AlgemeenNet zoals voor veel andere landen die een multiculturele samenleving kennen,
is internationale kinderontvoering voor Nederland een probleem. Door een toename
van huwelijken tussen ouders met verschillende culturele identiteit, kunnen
bij een eventuele echtscheiding de belangen van kinderen of een van hun ouders
in het gedrang komen. Een dergelijke scheiding kan tot gevolg hebben dat een
van de ouders een kind «ontvoert» naar het buitenland.Voordat de indiener hier verder op in gaat, is het nodig om het onderwerp «internationale
kinderontvoering» nader te omschrijven. In dit initiatiefvoorstel wordt
onder «internationale kinderontvoering» verstaan het ongeoorloofd
meenemen van een kind naar een ander land buiten Nederland. «Ongeoorloofd
houdt in: in strijd met een gezagsrecht, ingevolge het recht van de staat
waarin het kind onmiddellijk voor zijn overbrenging of vasthouding zijn gewone
verblijfplaats had.»1 Van «ontvoering»
in de zin van artikel 282 Wetboek van Strafrecht (opzettelijke wederrechtelijke
vrijheidsberoving) of van artikel 282a Wetboek van Stafrecht (zodanige vrijheidsberoving
met het oogmerk een ander te dwingen iets te doen of na te laten) is meestal
geen sprake. Het is zelden of nooit de bedoeling van de dader van «internationale
kinderontvoering» om de minderjarige van zijn persoonlijke vrijheid
te beroven of om bijvoorbeeld losgeld te krijgen. In de meeste gevallen waarin
sprake is van wat in dit voorstel «internationale kinderontvoering»
wordt genoemd gaat het om onttrekking van het kind aan het wettig over hem
gestelde gezag (artikel 279 Wetboek van Strafrecht). Dat onttrekken vindt
dan plaats door het kind mee te nemen naar het buitenland of door het kind
daar te houden. Een betere term zou dan ook «internationale kindermeename»
zijn, maar omdat de term«internationale kinderontvoering» inmiddels
gemeengoed is geworden, zal deze term verder in dit initiatiefvoorstel worden
gebruikt.2Uit recentelijk door de minister van Justitie aan de Tweede Kamer beschikbaar
gestelde gegevens blijkt dat het aantal zogenaamde uitgaande zaken waarin
de tussenkomst van de Centrale Autoriteit is gevraagd is gestegen van 58 in
2002 tot 76 in 20043. Op 1 december 2005
bleken 126 kinderen naar het buitenland ontvoerd en nog niet teruggekeerd
te zijn.1 Driekwart van de kinderontvoeringen
vindt plaats naar landen die niet aangesloten zijn bij het Haags Kinderontvoeringsverdrag.22. Voorkomen van internationale kinderontvoeringWaarom is het voorkomen van internationale kinderontvoering van groot
belang? Omdat de rechtmatige toestand – dat het kind weer onder het
wettig gezag van de ouder komt te vallen aan wie het is toegewezen –
vaak moeilijk of niet valt te herstellen. Daarbij maakt het verschil uit of
het kind ontvoerd is naar een land dat aangesloten is bij het Haags Kinderontvoeringsverdrag
of niet. Uit een Amerikaanse studie blijkt dat ongeveer 84% van de
kinderen die uit een verdragsland worden ontvoerd uiteindelijk weer terugkeert
naar dat land. Dat percentage ligt echter beduidend lager, indien het kind
is ontvoerd naar een land dat geen partij is bij de internationale verdragen
inzake kinderontvoering: van die kinderen keert 43% terug3. Dit wil dus zeggen dat er van de circa 120 kinderen die jaarlijks
worden ontvoerd er naar schatting 40 tot 50 niet meer terugkeren naar Nederland.
Er vanuit gaande dat het kind het beste af is bij de ouder aan wie het is
toegewezen, kan worden gesteld dat internationale kinderontvoering nadelige
gevolgen heeft voor het kind. Daarnaast zal de achterblijvende ouder –
veelal de moeder – in de schrijnende situatie komen dat zij haar kind
niet meer kan zien.Voor een goede preventie van internationale kinderontvoering is het vooral
nodig dat de maatschappelijke oorzaken die ten grondslag liggen aan internationale
kinderontvoering liggen worden weggenomen. Hierbij valt te denken aan het
creëren van beveiligde omgangshuizen, het verbeteren van de beeldvorming
rondom biculturele relaties, het stimuleren van bewustwording over specifieke
aspecten van biculturele relaties en dergelijke. Daarnaast hoeft strafrechtelijk
optreden niet steeds de beste reactie te zijn op internationale kinderontvoering.
Hoewel een dergelijk optreden te prefereren valt boven de ongewenste praktijk
van «terugontvoering», heeft uiteraard vrijwillige terugkeer de
voorkeur. Op grond van het Haags Kinderontvoeringsverdrag zijn de betrokken
autoriteiten bovendien verplicht om de vrijwillige terugkeer te bewerkstelligen.
Helaas leidt dit niet in alle gevallen tot een bevredigende oplossing. Daarom
wordt beoogd een lacune in het Nederlands strafrecht op te vullen. Zoals gezegd
zal hiermee niet het hele probleem van het voorkomen van internationale kinderontvoering
kunnen worden opgelost, maar moet het worden gezien als een schakel in de
keten van de maatregelen die nodig zijn.De brochure «Internationale kinderontvoering» van het Ministerie
van Justitie stelt terecht dat «de Nederlandse overheid geen procedures
(kan) starten of begeleiding (kan) bieden bij een dreigende internationale
kinderontvoering naar het buitenland.» Ook het Nederlandse strafrecht
biedt weinig mogelijkheden om te voorkomen dat een dreigende kinderontvoering
wordt omgezet in een daadwerkelijke kinderontvoering. Volgens het huidige
strafrecht is voorbereiding van internationale kinderontvoering slechts in
beperkte mate strafbaar, namelijk alleen indien er sprake is van onttrekking
onder verzwarende omstandigheden zoals list, geweld, bedreiging met geweld
of indien het kind beneden de twaalf jaar is. Hoewel er in meerderheid van
de gevallen van internationale kinderontvoering wel sprake is van deze strafverzwaringsgronden,
kan geconcludeerd worden dat het recht weinig tot geen mogelijkheden biedt
voor ingrijpen ter voorkoming van een dreigende internationale kinderontvoering
als die strafverzwaringsgronden zich niet voordoen4.
Dit initiatiefwetsvoorstel voorziet in het opvullen van een deel van de strafrechtelijke
lacune.Hoewel de problematiek rondom echtscheiding uiteraard grotendeels buiten
het strafrecht dient te worden aangepakt, kunnen de gevolgen van echtscheiding –
daar waar internationale kinderontvoering in het geding is – op enig
moment wel strafrechtelijke gevolgen krijgen. Hoewel de oorzaak van het probleem
vaak te vinden is in een conflict tussen ouders, ontstijgen de gevolgen –
zoals in het geval van internationale kinderontvoering – het private
domein.Een niet onbelangrijk neveneffect van dit wetsvoorstel is dat naarmate
meer internationale kinderontvoeringen kunnen worden voorkomen, ook de aanleidingen
voor «terugontvoering» afnemen. Onder dit laatste wordt verstaan:
het op onoorbare wijze terugbrengen van een ontvoerd kind door of namens de
ouder met het wettig gezag. De indiener acht dergelijke «terugontvoeringen»,
hoe begrijpelijk ook vanuit de wanhoop die de achtergebleven ouder vaak zal
ervaren, niet gewenst. Zeker niet indien de «terugontvoering»
het belang van het kind dreigt te schaden. Niet uit te sluiten valt immers
dat net zoals de kindontvoering naar het buitenland, ook het terugontvoeren
een traumatische ervaring voor het kind kan zijn. Bij terugontvoering vindt
geen toets plaats door een onafhankelijke en objectieve instantie of de terugkeer
in het belang van het kind is. Evenmin kan goed worden ingeschat wat de gevolgen
van de daad van terugkeer voor het kind zijn. 3. Huidig rechtInternationaalInternationale kinderontvoering vormt het onderwerp van een aantal verdragen
waarbij het Koninkrijk partij is. Het belangrijkste van die verdragen is het
Verdrag van 25 oktober 1980 inzake de burgerrechtelijke aspecten van
kinderontvoering (Tractatenblad 1987, 139, hierna: Haags Kinderontvoeringsverdrag).
Het verdrag is op 1 september 1990 voor Nederland in werking getreden.
Bij het Verdrag zijn inmiddels 75 landen aangesloten; voor Nederland belangrijke
migratielanden als Marokko en Egypte zijn geen partij bij het Verdrag1.Doelstellingen van het verdrag zijn:– het verzekeren van de onmiddellijke terugkeer van kinderen die
ongeoorloofd in een verdragsluitende staat worden vastgehouden (artikel I
onder a);– bestaande gezag- en omgangsrechten in alle verdragsluitende staten
te doen eerbiedigen (artikel I onder b).De verdragsluitende partijen zijn verplicht alle passende maatregelen
te treffen om de genoemde doelen te verwezenlijken (artikel II). Hiervoor
moet ieder verdragsland een «Centrale Autoriteit» aanwijzen. De
centrale autoriteit van een land moet de maatregelen nemen om onder andere
vast te kunnen stellen waar een ontvoerd kind zich bevindt, er voor te zorgen
dat het kind terugkomt en zonodig juridisch advies en rechtsbijstand geven.Het Haags Kinderontvoeringsverdrag en de uitvoering daarvan door de Centrale
autoriteit bieden in veel gevallen een adequate oplossing als het gaat om
het terughalen van ontvoerde kinderen. Echter is dit lang niet altijd voldoende.
Op de eerste plaats gaat de invloed van de centrale autoriteit niet verder
dan de verdragslanden. Zoals hierboven al is vermeld, schieten de mogelijkheden
om kinderen – ook met gebruikmaking van diplomatieke kanalen –
uit niet-verdragslanden terug te krijgen, tekort. Op de tweede plaats zijn
het verdrag en de uitvoering daarvan vooral gericht op het herstellen van
de rechtsmatige toestand en nauwelijks op het voorkomen van kinderontvoeringen.
Zelfs al is volgens de «Guide To Good Practice» bij
het Haags Kinderontvoeringsverdrag algemeen aanvaard dat het verdrag de verdragspartijen
ook tot preventie aanzet.1NationaalOnttrekking van een minderjarige aan het over hem gestelde wettig gezag
is strafbaar gesteld in artikel 279 Wetboek van Strafrecht. Het gronddelict,
zoals neergelegd in het eerste lid, wordt bestraft met een gevangenisstraf
van ten hoogste zes jaren. Opmerking verdient dat ook een met gezag belaste
ouder zich schuldig kan maken aan dit delict, bijvoorbeeld wanneer het kind
hangende de echtscheiding door de rechter is toevertrouwd aan de andere ouder2 of wanneer de rechter een omgangsregeling heeft vastgesteld3. Gaat het delict gepaard met één van de
in het tweede lid genoemde strafverzwarende omstandigheden (list, geweld,
bedreiging met geweld of de minderjarige heeft de leeftijd van twaalf jaren
nog niet bereikt), dan bedraagt de maximale gevangenisstraf negen jaren.Poging tot onttrekking aan het gezag is strafbaar ingevolge artikel 45,
eerste lid, Wetboek van Strafrecht. Handelingen die geen begin van uitvoering
opleveren, die met andere woorden niet kunnen worden bestempeld als een poging,
leveren geen strafbaar feit op. In de praktijk komt strafvervolging wegens
poging tot internationale kinderontvoering nauwelijks of niet voor, omdat,
op het moment dat een en ander wordt ontdekt, het strafbare feit vrijwel altijd
het stadium van de poging al heeft gepasseerd. Het kind bevindt zich dan al
in het buitenland.Artikel 46, eerste lid, Wetboek van Strafrecht, stelt alleen voorbereiding
van misdrijven waarop een gevangenisstraf van ten minste acht jaren staat,
strafbaar. Dat wil zeggen dat voorbereiding van een misdrijf alleen strafbaar
is indien het om een zeer ernstig misdrijf gaat. Op grond van de huidige strafbedreiging
behoort daartoe niet de eenvoudige onttrekking aan het wettig gezag. Alleen
indien de dader zich daarbij bedient van (bedreiging met) geweld, list of
indien het minderjarige kind de leeftijd van twaalf jaren nog niet heeft bereikt,
kan wel sprake zijn van strafbare voorbereiding van onttrekking aan het gezag.4. VoorstelDit wetsvoorstel wil op twee manieren een bijdrage leveren aan het versterken
van de preventie van internationale kinderontvoering:1) de toevoeging van een nieuwe strafverzwarende omstandigheid aan dit
delict en2) de verruiming van de Nederlandse rechtsmacht ter zake van dit delict.De strafverzwarende omstandigheidIndiener stelt voor als strafverzwarende omstandigheid in artikel 279,
tweede lid, Wetboek van Strafrecht in te voegen de omstandigheid dat de minderjarige
buiten Nederland wordt gehouden of gevoerd. Voor deze strafverzwarende omstandigheid
komt daardoor een strafmaximum van negen jaren te gelden. Indiener wil met
een en ander vooral de ernst van internationale kinderontvoering benadrukken.
Het ernstige en ingrijpende karakter van het misdrijf rechtvaardigt naar de
mening van indiener een dergelijke strafverzwaring. Het internationale karakter
belemmert immers spoedig herstel van de oorspronkelijke situatie. In een niet
onbelangrijk deel van de gevallen vindt bovendien helemaal geen herstel in
de rechtmatige toestand plaats.De indiener is zich ervan bewust dat er binnen het delict internationale
kinderontvoering onderscheid gemaakt zou kunnen worden tussen het ontvoeren
naar landen die wel bij het Haags Kinderontvoeringsverdrag zijn aangesloten
en niet-verdragslanden. Het blijkt immers dat het terugbrengen
van het kind onder het wettig gezag doorgaans moeilijker verloopt als het
een niet-verdragsland betreft. Toch heeft de indiener van dit onderscheid
afgezien. Naar de mening van de indiener blijkt uit de praktijk – hoewel
minder frequent – dat ook het feit dat een land zich verbonden heeft
aan de bepalingen uit het Haags Kinderontvoeringsverdrag onvoldoende garantie
geeft dat het kind daadwerkelijk wordt teruggebracht in de handen van de ouder
die het wettig gezag heeft. De uitleg van het Haags Kinderontvoeringsverdrag
en vooral de rol van centrale autoriteiten, leiden in de praktijk soms tot
de situatie dat een ontvoerd kind toch niet terug naar Nederland komt. Naarmate
de centrale autoriteit van een land waarnaar het kind ontvoerd is meer tijd
nodig heeft voor het bewerkstelligen van de terugkeer, zal steeds meer het
probleem kunnen ontstaan dat die terugkeer niet meer in het belang van het
kind geacht wordt. Hierdoor kan het voorkomen dat de ouder aan wie het wettig
gezag in Nederland toekomt, daarin niet hersteld kan worden. Deze uitkomst
dient naar de mening van de indiener te worden voorkomen.Het Haags Kinderontvoeringsverdrag heeft betrekking op kinderen tot de
leeftijd van 16 jaren. In artikel 279, eerste lid, Wetboek van Strafrecht
is sprake van de «minderjarige». Voor de invulling van dat begrip
is het Nederlandse burgerlijke recht doorslaggevend. Onder minderjarige wordt –
in de regel – verstaan een jeugdige die de leeftijd van 18 jaren nog
niet heeft bereikt. De indiener ziet geen reden voor het voorgestelde delict
van internationale kinderontvoering af te wijken van die systematiek. Die
leeftijdsgrens dient daarom ook voor het voorgestelde delict van internationale
kinderontvoering te gelden. Als bijkomend argument daarbij kan gelden dat
hiermee mogelijk ook internationale kinderontvoering ten behoeve van het «uithuwelijken»
van kinderen kan worden afgeremd.Een bijkomend en beoogd voordeel van de invoering van de voorgestelde
strafverzwarende omstandigheid is dat artikel 46, eerste lid, van het Wetboek
van Strafrecht van toepassing zal zijn op het voorbereiden van internationale
kinderontvoering, ook indien geen sprake is van de andere strafverzwarende
omstandigheden van artikel 279, tweede lid, Wetboek van Strafrecht. Het huidige
artikel 46 is voor wat betreft de voorkoming van internationale kinderontvoering
naar de mening van de indiener te beperkt, omdat dit artikel nu pas van toepassing
is in geval van de bovengenoemde strafverzwarende omstandigheden. Pas dan
bedraagt de maximale gevangenisstraf meer dan acht jaren. Deze beperking wenst
de indiener op te heffen door de maximale strafbedreiging op internationale
kinderontvoering te verhogen tot negen jaren.Verruiming van de rechtsmachtOp grond van de rechtspraak wordt artikel 279 zodanig uitgelegd dat zowel
het ontrekken als onttrokken houden van een minderjarige aan het wettig gezag
strafbaar is. Nederland heeft daardoor ook rechtsmacht als het kind buiten
Nederland aan het gezag is onttrokken, en vervolgens naar Nederland wordt
gevoerd en daar aan dit gezag onttrokken blijft. Wil er voor geheel buiten
Nederland gepleegde feiten in Nederland rechtsmacht bestaan dan moet het feit
zijn gepleegd door een Nederlander, moet het feit een misdrijf zijn en het
naar het recht van de plaats delict strafbaar zijn. Toch is hiermee naar de
mening van de indieners de rechtsmacht in Nederland te beperkt. Het belang
van het kind brengt naar de mening van de indiener mee dat de dader van internationale
kinderontvoering moet kunnen worden vervolgd in Nederland voor een in het
buitenland begane overtreding van artikel 279, ook indien hij niet over de
Nederlandse nationaliteit beschikt of het feit daar niet strafbaar is.Wat dit laatste betreft acht de indiener de huidige regeling te beperkend.
Onder de huidige regeling is in geval van geheel buiten Nederland gepleegde
internationale kinderontvoering vervolging in Nederland van daders die niet
in het bezit van de Nederlandse nationaliteit uitgesloten. Daarnaast
moet er onder de huidige regeling ook voldaan worden aan de eis dat het feit
strafbaar is naar de wetten van het land waar het is begaan (de eis van dubbele
strafbaarheid). Aangezien in sommige landen medeneming van een kind dat (mede)
de nationaliteit van dat land heeft niet als «ontvoering» wordt
gezien zou dit kunnen betekenen dat vervolging in Nederland niet mogelijk
is.1 Voor een verdere toelichting op deze punten
wordt verwezen naar het artikelsgewijze deel van deze Memorie van Toelichting.Verruiming van de reikwijdte van voorbereiding?Indiener heeft uitdrukkelijk bezien of de huidige regeling van de voorbereiding,
zoals neergelegd in artikel 46, eerste lid, Wetboek van Strafrecht politie
en justitie voldoende armslag biedt om in een zo vroeg mogelijk stadium te
kunnen optreden teneinde (de voltooiing van) internationale kinderontvoering
te voorkomen.Van voorbereiding van een misdrijf kan pas sprake zijn, indien de dader
opzettelijk één van de in artikel 46, lid 1, Wetboek van Strafrecht
limitatief omschreven handelingen heeft verricht met betrekking tot één
van de daar limitatief omschreven voorwerpen, die kennelijk bestemd zijn tot
het begaan van dat misdrijf. In de rechtspraak is in het bijzonder het vereiste
van de kennelijke bestemming aan de orde gesteld. In de Memorie van Toelichting
op artikel 46, eerste lid, Wetboek van Strafrecht wordt over dat vereiste
onder meer het volgende opgemerkt: «De gebezigde middelen moeten kennelijk
bestemd zijn tot het criminele doel. De misdadige bestemming moet voor de
gemiddelde rechtsgenoot, gelet op de omstandigheden waaronder de middelen
werden gebruikt en aangetroffen, in het oog springen. Het wederrechtelijkheidsgehalte
van de verboden gedraging wordt uiteraard bij de voorbereidingshandeling ontleend
aan het uiteindelijk voorgestelde doel en niet – zoals bij een voltooid
delict – aan het gevolg. Dit betekent dat de causaliteit die bij poging
en het voltooide delict zo’n grote rol speelt hier vrijwel buiten spel
staat en dat haar functie wordt overgenomen door de finaliteit van de daad».2 Tegen de achtergrond van deze passage uit de wetsgeschiedenis
heeft de Hoge Raad in een arrest van 18 november 20033 geoordeeld dat een «alledaags voorwerp», in casu een auto,
naar zijn uiterlijke verschijningsvorm, naar het daarvan gemaakte gebruik
en naar het daarmee beoogde misdadige doel dat de verdachte met het gebruik
daarvan voor ogen had,«kennelijk bestemd» kan zijn tot het begaan
van het beoogde misdrijf, in dit geval een diefstal met geweld.De uitleg van deze bepaling in de rechtspraak biedt naar de mening van
indiener voldoende mogelijkheden om strafrechtelijk te kunnen optreden tegen »voorbereiding»
van internationale kinderontvoering. De indiener heeft daarbij met name het
oog op inzet van strafvorderlijke dwangmiddelen in de opsporingsfase, zoals
aanhouding van de verdachte. Bij de vraag of sprake is van een redelijk vermoeden
van schuld aan voorbereiding van internationale kinderontvoering, speelt immers
niet alleen de uiterlijke verschijningsvorm van verdachte’s handelen
een rol, maar ook diens criminele intentie, zoals die uit feiten en omstandigheden
redelijkerwijs kan worden afgeleid. De ervaring leert dat internationale kinderontvoering
vaak vooraf word gegaan door handelingen die op zichzelf niet strafbaar zijn,
waaruit wel al dan niet in combinatie met andere handelingen het voornemen
tot begaan van het feit blijkt. Het gaat dan om handelingen waaruit volgt
dat een ouder bezig is zijn of haar «schepen in Nederland achter zich
te verbranden».ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel IOnderdeel ADe wijziging van artikel 5 betreft het geval dat de dader het minderjarige
kind in het buitenland aan het ouderlijk gezag onttrekt. Dit kan zich bijvoorbeeld
voordoen, indien een ouder het kind met toestemming van de andere ouder meeneemt
voor een vakantie in het land van herkomst, maar na ommekomst van de vakantie
weigert het kind naar Nederland te retourneren. Alsdan is sprake van het buiten
Nederland houden van de minderjarige. Tot een vervolging in Nederland zal
zulk handelen overigens alleen kunnen leiden, indien dat onder het bereik
van de Nederlandse rechtsmacht valt.Op grond van artikel 5, eerste lid en onder 2° Wetboek van Strafrecht
strekt de Nederlandse strafwet zich echter alleen over deze categorie van
gevallen uit, indien aan twee cumulatieve voorwaarden is voldaan. De dader
dient de Nederlandse nationaliteit hetzij ten tijde van het begaan van het
feit te hebben bezeten, hetzij deze nadien te hebben verkregen, en het feit
dient bovendien strafbaar te zijn naar de wetten van het land waar het is
gepleegd (de eis van dubbele strafbaarheid).Deze regeling acht indiener in een tweetal opzichten te beperkend. Zoals
hiervoor reeds gezegd, beschouwen sommige landen, waaronder enige Noord-Afrikaanse
landen, medeneming van een kind dat (mede) de nationaliteit van dat land heeft
niet als «ontvoering»1. Het is dan
ook zeer de vraag of een in zo een land gepleegde internationale kinderontvoering
strafbaar is naar de wetten van dat land. Handhaving van de eis van dubbele
strafbaarheid staat in die gevallen aan een vervolging in Nederland in de
weg.De notitie «Dubbele strafbaarheid in het Nederlandse strafrecht»2 stelt drie voorwaarden voor het los laten van de eis
van dubbele strafbaarheid.Als eerste voorwaarde noemt de notitie dat het ontbreken van dubbele strafbaarheid
aan vervolging in Nederland in de weg zou staan, terwijl vervolging niettemin
wenselijk is. Dat vervolging in Nederland wenselijk is ook indien het feit
buitenslands is gepleegd, zal – zo meent indiener – niemand willen
bestrijden.De tweede voorwaarde is gelegen in de aard van het feit: het moet gaan
om feiten die naar Nederlands recht als ernstige strafbare feiten worden aangemerkt.
Aan deze voorwaarde is ook voldaan, nu ingevolge dit voorstel op internationale
kinderontvoering een gevangenisstraf van ten hoogste negen jaren komt te staan.Ten slotte moet het gaan om feiten die ook in veel andere landen als ernstige
strafbare feiten worden aangemerkt. Het mag welhaast een feit van algemene
bekendheid heten dat veel landen internationale kinderontvoering als een ernstig
misdrijf beschouwen.3De indiener is dan ook van mening dat het vereiste van dubbele strafbaarheid
voor in het buitenland begane overtreding van artikel 279 moet komen te vervallen.Daartoe wordt artikel 279 ingevoegd in artikel 5, onder 3°.Het hieronder met betrekking tot jurisdictieaanspraken opgemerkte geldt
eveneens voor de wijziging van artikel 5.Onderdeel BDe huidige regeling is ook op ander punt te beperkend. In een groot deel
van de gevallen is de dader niet in het bezit van de Nederlandse nationaliteit.
Niet zelden is dan vervolging in Nederland uitgesloten. Daarom stelt indiener
voor rechtsmacht te vestigen ter zake van een door een vreemdeling
die in Nederland een vaste woon- of verblijfplaats heeft, gepleegde internationale
kinderontvoering. Dit deel van het voorstel is gemodelleerd naar het artikel
5a Wetboek van Strafrecht.Naar de mening van de indiener brengt het belang van het kind mee dat
de dader moet kunnen worden vervolgd in Nederland voor een in het buitenland
begane overtreding van artikel 279 Wetboek van Strafrecht, ook indien hij
niet over de Nederlandse nationaliteit beschikt of het feit aldaar niet strafbaar
is.Aan de andere kant moet worden gewaakt voor de vestiging van al te ruime
jurisdictieaanspraken; sprake zal moeten zijn van voldoende aanknopingspunten
met de Nederlandse rechtsorde. In twee opzichten is die band met de Nederlandse
rechtsorde gegarandeerd. In de eerste plaats bevat artikel 279 Wetboek van
Strafrecht twee bestanddelen die geen extraterritoriale werking hebben. De
bestanddelen «wettig gezag» en «bevoegd opzicht» zien
naar de mening van de indiener alleen op een ingevolge Nederlands recht over
de minderjarige gevestigd gezag of opzicht. De minderjarige zal dus voorafgaand
aan de onttrekking zijn gewone verblijfplaats in Nederland moeten hebben gehad,
anders mist de bepaling toepassing, nog afgezien van de rechtsmacht. Daaruit
volgt naar de mening van de indiener dat een Nederlander of een vreemdeling
met vaste woonof verblijfplaats in Nederland die in het buitenland een aldaar
gevestigde minderjarige onttrekt aan het over hem volgens het recht van dat
land gestelde wettige gezag zich niet schuldig kan maken aan overtreding van
artikel 279 van het Nederlandse Wetboek van Strafrecht. In de tweede plaats
wordt voorgesteld de rechtsmacht te beperken tot het geval waarin de dader
ten tijde van het begaan van het feit de Nederlandse nationaliteit of zijn
vaste woon- of verblijfplaats in Nederland had of deze nadien alsnog heeft
verkregen.Onder het begrip «buiten Nederland» valt overigens ook een
ander Koninkrijksdeel. Hoewel artikel 40 van het Statuut voor het Koninkrijk
der Nederland een grondslag biedt voor de tenuitvoerlegging in de Nederlandse
Antillen en in Aruba van Nederlandse vonnissen en bevelen inzake de ouderlijke
macht, zal met terugvoering van minderjarige toch enige tijd en inspanning
gemoeid zijn. Om die reden bestaat naar de mening van de indiener geen aanleiding
vervoer naar een ander Koninkrijksdeel van de reikwijdte van de voorgestelde
bepaling uit te zonderen.Onderdeel CVoor de toelichting met betrekking tot verhoging van de strafmaat wordt
verwezen naar het algemene deel van deze Memorie van Toelichting.Artikel IIDit betreft een overgangsbepaling met het oog op de voorgestelde wijzigingen
in de artikelen 5 en 5a Sr. Het is niet wenselijk dat de rechtsmacht wordt
uitgebreid voor feiten die zijn gepleegd voor het tijdstip van inwerkingtreding
van deze wet.TimmerXNoot1Antwoorden van de ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijkrelaties op Kamervragen over internationale kinderontvoering na
echtscheiding 13 april 2005 van de leden Timmer en Kalsbeek (beiden PvdA).XNoot2Daar waar in deze tekst verder «wettig gezag» wordt geschreven,
wordt bedoeld «wettig gezag of bevoegd opzicht».XNoot3Kamerstukken II, 2004–2005, 30 072, nr. 1, p. 2.
N.B.: de Centrale Autoriteit houdt zich bezig met de uitvoering van de regelingen
die in de internationale verdragen op het gebied van internationale kinderontvoering
zijn vastgelegd. De Centrale Autoriteit is een onderdeel van het Ministerie
van Justitie.XNoot1Aanhangsel Handelingen II, 2004–2005, p. (antwoord van de Minister
van Justitie op vraag 1).XNoot2B. de Hart, Internationale Kinderontvoering, Oorzaken, preventie en oplossingen,
Nederlands Centrum Buitenlanders, 2002, p. 14.XNoot3R.L. Hegar, International Parental Abduction of Children: Selected North
America and West European Perspectives, in: J. Doek, H. van Loon
en Paul Vlaardingerbroek (ed.), Children on the Move. How to Implement Their
Right to Family Life, Martinus Nijhoff, 1996, pp. 165–173.XNoot4Kamerstukken II, 2004–2005, 30 072, 7H, brief van de minister
van Justitie, 28 juni 2005.XNoot1Een overzicht van de verdragslanden is te vinden op de website van de
Hague Conference on Private International Law: www.hcch.net.XNoot1Guide To Good Practice under the Hague Convention of 25 october
1980 on the Civil Aspects of International Child Abduction, Part III Preventive
Measures, Permanent Bureau of the Hague Conference on Private International
Law, May 2005, pp. iii-iv.XNoot2HR 1 mei 1990, NJ 1991,9 en HR 18 juni 1991, NJ 1991, 824.XNoot3Hoge Raad 15 februari 2005, LJN AR8250.XNoot1Zie Aanhangsel II, 2004–2005, 1374, het antwoord van de Minister
van Justitie op vraag 4.XNoot2Kamerstukken II, 1990–1991, 22 268, nr. 3, p. 16.XNoot3Hoge Raad 18 november 2003, LJN: AJ0535.XNoot1Zie Aanhangsel II, 2004–2005, 1374, het antwoord van de Minister
van Justitie op vraag 4.XNoot2Kamerstukken II, 2003–2004, 29 451, nr. 1.XNoot3Hoewel veel landen internationale kinderontvoering weliswaar als een ernstig
misdrijf beschouwen, worden daarbij niet altijd dezelfde civielrechtelijke
uitgangspunten gehanteerd. Hierdoor kunnen die landen het in onze ogen ongeoorloofd
meenemen van het kind geoorloofd achten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30491-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl