Rwanda; Verslag algemeen overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23727, nr. 26

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

20-11-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

23727 nr. 26

07-11-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23727Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 24135Toon alle publicaties in dit dossier
Kamerdossier 24713Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 727Rwanda24 135Burundi24 713Vluchtelingenproblematiek in Afrikanr. 26VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 7 november 1996De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 10 oktober 1996 overleg gevoerd met minister Van Mierlo van Buitenlandse
Zaken en minister Pronk voor Ontwikkelingssamenwerking over:– vluchtelingen in Afrika (24 713, nr. 1);– oriëntatiebezoek Senegal en Ghana (24 400 V, nr. 59);– Liberia/vluchtelingen (24 400 V, nr. 61);– verslag werkbezoeken van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
aan Rwanda (23 727, nrs. 20 en 22);– Burundi (24 400 V, nrs. 78 en 81).Van het overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Verspaget (PvdA) sprak haar waardering uit voor de
inzet van beide ministers. Het is toe te juichen dat beide bewindslieden trachten
zich zo goed mogelijk op de hoogte te stellen van de ontwikkelingen in Afrika.Stemt Nederland in met het verzoek van minister Christopher om steun voor
sancties tegen Nigeria? In hoeverre is ondertussen gestalte gegeven aan de
motie-Aarts/Herfkens om mensenrechten- en milieuorganisaties in Nigeria te
steunen?De manier waarop Nederland na de genocide in 1994 hulp heeft gegeven aan
Rwanda vloeit voort uit de nieuwe herijkte wijze van opereren. Er wordt terecht
hulp geboden in sectoren die essentieel zijn voor het tot stand komen van
een vreedzame samenleving in Rwanda. Mevrouw Verspaget verwees in dit verband
naar de opbouw van het justitiële apparaat, het opknappen en bouwen van
gevangenissen en steun aan het Rwandatribunaal. De belangrijkste les van Rwanda
is immers dat het ongestraft laten van genocide een belangrijke factor is
bij het laten doorgaan van de moordpartijen. De aanwezigheid van grote aantallen
Rwandese Hutuvluchtelingen buiten Rwanda, met name in het grensgebied met
Zaïre, bedreigt de huidige stabiliteit in Rwanda. Invallen over de grens
zijn erop gericht overlevenden en getuigen van de massamoord te elimineren.
In de Masisistreek van Zaïre wordt de genocide gewoon voortgezet. De
vrees is terecht dat de donorgemeenschap door het blijven geven van noodhulp
aan deze vluchte-lingen de kans op een nieuwe grootschalige genocide
bevordert. Nu de situatie op zich volgens veel waarnemers veilig is, zou een
meer systematisch plan voor de terugkeer van de vluchtelingen naar Rwanda
moeten worden opgesteld, zodat de hulp kan verschuiven naar Rwanda zelf. Berichten
over een dreigende oorlog tussen Zaïre en Rwanda maken de noodzaak van
terugkeer alleen maar groter. Het is overigens nog maar de vraag of de Rwandese
vluchtelingen, die zich niet schuldig hebben gemaakt aan de genocide, wel
vrijwillig in Zaïre zijn. Mevrouw Verspaget had de indruk dat velen van
hen door Hutuleiders gedwongen worden daar te blijven. Zij drong erop aan
dat vluchtelingen die zich wel schuldig hebben gemaakt aan volkerenmoord,
niet de status van vluchteling krijgen en dat degenen die niet vrijwillig
willen terugkeren naar Rwanda in kampen dieper in Zaïre worden ondergebracht.Een groot probleem vormt de wapenhandel in Afrika en de rol die Zaïre
speelt als doorgangshuis voor wapens uit tal van landen. Een deel van de wapenhandel
in Zaïre is geconcentreerd rond de Hutuvluchtelingenkampen in Oost-Zaïre.
Volgens een VN-onderzoekscommissie zou de Zaïrese regering hier zelf
een rol bij spelen. Human Rights Watch beschuldigde onlangs Frankrijk, Zaïre
en Zuid-Afrika van actieve hulp bij de uitvoering van de volkerenmoord. Dat
zou gebeuren door het leveren en het vervoer van wapens en door militaire
training. Wil de Nederlandse regering tijdens haar EU-voorzitterschap trachten
steun te vinden voor de opvatting dat, als er al wapens moeten worden geleverd
aan landen in Afrika, dit op beperkte en onder strenge controle moet gebeuren?
Mevrouw Verspaget wees wat betreft de rol van Frankrijk nog op de uitspraak
van de prefect in Kibuye dat de Franse soldaten in de Zone Turquoise totaal
niets hebben gedaan om de volkerenmoord te voorkomen. Ook heeft hij kenbaar
gemaakt dat Fransen hand- en spandiensten hebben verleend aan de moordenaars.
Het leek haar derhalve gewenst dat het Rwandatribunaal niet alleen onderzoek
verricht naar personen die verantwoordelijk zijn voor de volkerenmoord, maar
ook naar de rol die Frankrijk heeft gespeeld in Rwanda.Het is dringend noodzakelijk dat ook andere donoren bijdragen aan de uitbreiding
en verbetering van gevangenissen en een versterking van het justitiële
apparaat in Rwanda. Wellicht dat Nederland hiervoor aandacht kan vragen tijdens
het EU-voorzitterschap.Er is inderdaad extra hulp nodig voor de overlevenden van de genocide,
met name kinderen en vrouwen. Het is daarom goed dat hiervoor een speciaal
fonds in het leven wordt geroepen. Verbetering van de rechteloze positie van
de Rwandese vrouwen verdient absolute prioriteit en geboortebeperkende programma's
zijn bitter noodzakelijk.Het Rwandatribunaal functioneert onvoldoende. Er zijn te weinig onderzoekers
in verhouding tot de ondersteunende staf. Nederland moet als grote donor vooral
aandacht besteden aan het management zodat het Rwandatribunaal in staat wordt
gesteld een essentiële rol te vervullen ten aanzien van de berechting
van oorlogsmisdadigers.Het is verder van groot belang dat de geruchten over oorlogsmisdaden van
het RPF-leger in het noorden van Rwanda tijdens de invasie tussen 1990 en
1994 systematisch worden onderzocht. RPF-soldaten die dergelijke misdaden
hebben gepleegd, dienen voor de rechter te verschijnen.Ten slotte zei mevrouw Verspaget het op prijs te stellen indien Nederland
samen met andere EU-landen bij IMF en Wereldbank zou aandringen op soepele
condities voor Rwanda, vergelijkbaar met de afspraken over Bosnië. Het
is immers volstrekt duidelijk dat de eerdere strenge aanpassingsvoorwaarden
van IMF en Wereldbank een rol hebben gespeeld bij de ramp van 1994.De heer Verhagen (CDA) stelde vast dat de vluchtelingenproblematiek
in Afrika voor een groot deel het gevolg is van oorlogen en interne conflicten.
De bewindslieden onderstrepen niet voor niets de noodzaak van crisispreventie
en conflictbeheersing. Hoe oordelen zij over de plannen van de VS met betrekking
tot een Afrikaanse interventiemacht? De CDA-fractie vindt dit in ieder geval
een goed initiatief.De situatie in veel conflictgebieden is nog zeer precair. In sommige gebieden,
bijvoorbeeld het grensgebied tussen Rwanda en Zaïre, is sprake van een
escalatie. Veel problemen worden veroorzaakt door ex-militairen in vluchtelingenkampen.
Hoe schatten de bewindslieden de mogelijkheid van een gedemilitariseerde zone
aan de grens tussen beide landen in? Enerzijds houdt dat in dat kampen worden
ingericht voor Rwandese vluchtelingen die niet terug willen, verder weg van
de grens. Aan de andere kant moet de terugkeer worden bevorderd van mensen
die wel willen terugkeren. De Nederlandse hulp richt zich terecht op de terugkeer
van deze mensen, maar de animo om terug te keren is veelal niet groot. De
angst van de vluchtelingen is te wijten aan de situatie in Rwanda en ook aan
intimidatie in de kampen zelf. Het lukt kennelijk nog steeds niet om de schapen
van de bokken te scheiden.Ook de heer Verhagen vroeg aandacht voor de almaar doorgaande wapenleveranties
aan extremisten in Afrika. Recente berichten reppen van een omvangrijke leverantie
uit Bulgarije. Het wapenembargo is kennelijk nog weinig effectief. Ziet de
minister kans om in internationaal kader hierin verbetering te brengen en
druk uit te oefenen op bijvoorbeeld een land als Bulgarije?De heer Verhagen kon zich vinden in de woorden van mevrouw Verspaget over
steun aan het justitiële apparaat, uitbreiding en bouw van gevangenissen
e.d. in Rwanda. De bewindslieden mogen echter niet blind zijn voor de feilen
van de huidige Rwandese regering op bijvoorbeeld het terrein van de mensenrechten.
Toch wilde hij niet zo ver gaan als de Zwitserse zaakgelastigde die vond dat
de hulp moest worden beëindigd omdat er naar zijn mening sprake was van
een uitgesproken dictatuur.Als Nederland prioriteit geeft aan de terugkeer van vluchtelingen naar
Rwanda mag worden verwacht dat het kabinet één geluid op dit
punt laat horen. Een pleidooi voor de terugkeer van vluchtelingen in Zaïre
naar Rwanda verdraagt zich echter slecht met het besluit van de regering om
Rwandese vluchtelingen in Nederland een vvtv te geven omdat zij het niet verantwoord
vindt hen terug te sturen.Er komen steeds meer signalen dat het aan Burundi opgelegde embargo de
meest kwetsbaren treft. De lokale elite ontspringt de dans terwijl de «gewone
man» er erg onder lijdt. Denkt de minister dat door middel van het embargo
zal worden bereikt dat partijen rond de tafel gaan zitten?De heer Verhagen sprak vervolgens zijn waardering uit voor de initiatieven
van minister Pronk met betrekking tot Soedan. Welk vervolg is ondertussen
gegeven aan de bijeenkomst in Noordwijkerhout van vertegenwoordigers van de
strijdende partijen?De ministers schrijven terecht dat bemoeienis met de positie van vluchtelingen
in Afrika in meerdere opzichten een Europese aangelegenheid is. Het bieden
van materiële hulp door de internationale gemeenschap en het opzetten
van sociale projecten moet overigens niet alleen de vluchtelingen maar ook
de lokale bevolking ten goede komen. Er is sprake van een vloeiende grens
met reguliere ontwikkelingshulp en mede op grond daarvan kan niet exact worden
aangegeven hoeveel geld in internationaal verband wordt besteed aan deze activiteiten.
De heer Verhagen meende met het oog op de omvang van de vluchtelingenproblematiek
in Afrika dat de aandacht binnen de reguliere Nederlandse en Europese ontwikkelingssamenwerking
voor dat probleem dient te worden vergroot. Het Nederlandse voorzitterschap
biedt wellicht mogelijkheden op dit punt. Mevrouw Van der Stoel (VVD) stelde vast dat de notitie over
de vluchtelingenproblematiek in Afrika een litanie is van door mensen of natuurrampen
veroorzaakte problemen. De gevolgen daarvan zijn ongeveer zeven miljoen vluchtelingen
in Afrika zelf en een onbekend aantal daarbuiten. Die grote aantallen vluchtelingen
ontwrichten niet alleen de samenleving van het land waar ze vandaan komen,
maar leggen ook een grote last op de opvanglanden. Waar weinig te verdelen
valt, zijn nieuwkomers lang niet altijd welkome gasten. Vaak staat de veiligheid
van vluchtelingen in het land van opvang onder druk.In de notitie wordt uitgebreid ingegaan op wat de internationale gemeenschap
aan activiteiten ontplooit nadat zich een ramp heeft voorgedaan. De VVD-fractie
mist node in de notitie een ontrafeling van de oorzaken van dergelijke rampen.
Aan natuurrampen kan de mensheid weinig doen, maar de mensheid behoort wel
in staat te zijn om afgunst, haat, het bespelen van etnische gevoelens en
onbeperkte machtswellust te beteugelen. Minister Pronk schrijft in dit verband
dat je er met de traditionele ontwikkelingssamenwerking niet komt. Dat blijkt
inderdaad in de praktijk. De internationale donorgemeenschap zal meer werk
moeten maken van «goed bestuur». Op grotere schaal en intensiever
moet worden gestimuleerd dat ook in Afrika vrijheid, democratie en eigen verantwoordelijkheid
daadwerkelijk worden gerealiseerd. Nederland kan dat niet alleen maar moet
het ook niet alleen willen doen. Een deugdelijk geregisseerde en gecoördineerde
aanpak door de Europese landen is onontbeerlijk. Overigens behoeft democratisering
in Afrika niet dezelfde invulling te krijgen als in het Westen. Wel behoren
volkeren in alle vrijheid hun eigen volksvertegenwoordigers te kunnen kiezen.
Zuid-Afrika heeft laten zien dat dat mogelijk is. Volksvertegenwoordigers
behoren op hun beurt op transparante wijze beslissingen te nemen en daarvoor
verantwoording af te leggen aan hun kiezers. Politiek-democratische stabiliteit
trekt binnen- en buitenlandse investeerders aan waardoor de werkgelegenheid
toeneemt. Een versterking van de OAE tot een slagvaardige organisatie die
zelf preventieve diplomatie waarmaakt, vermindert de afhankelijkheid van het
Westen. Alle Afrikanen zullen er doordrongen van moeten raken dat oorlog voeren
op termijn hun positie niet verbetert en hen noch politiek, noch economisch,
noch sociaal zelfstandig maakt. Mensenrechten behoren door eenieder gerespecteerd
en ook nageleefd te worden. Zijn de ministers bereid tijdens het EU-voorzitterschap
deze «democratiseringskar» in Europees verband verder te trekken?Zonder inspanning van derden gaat het echter voorlopig nog niet. Preventieve
diplomatie is een waardevolle activiteit, maar welke instanties gaan dat coördineren
en/of uitvoeren? Wat betekent dit precies voor de Nederlandse ambassades?
De UNHCR verdient veel lof voor zijn activiteiten in Afrika. Vastgesteld moet
echter worden dat deze organisatie haar werk nogal eens moet doen zonder voldoende
politieke rugdekking en geld. Het komt de VVD-fractie voor dat de nieuwe secretaris-generaal
van de VN voor diens benoeming goed moet worden doorgezaagd over zijn opvattingen
op dat punt. Nederland kan daarvoor niet alleen opdraaien, maar kan wel wereldwijde
initiatieven met gelijkgestemde landen ontwikkelen. De inzet van militairen
is een allerlaatste redmiddel, tenzij het gaat om militair-civiele taken.In de notitie staat de minister terecht stil bij de donor- en NGO-coördinatie.
Welke initiatieven gaat het kabinet op dit punt ondernemen?Vervolgens vroeg mevrouw Van der Stoel naar de voortgang met betrekking
tot het tribunaal. Hoe groot zijn de financiële problemen en verlenen
de betrokken landen de afgesproken medewerking bij het verrichten van arrestaties?Niet alleen vluchtelingen moeten worden geholpen, maar ook de regio's
van opvang. Wie neemt overigens het initiatief voor een regionale aanpak? Hoe moet volgens het kabinet vorm en inhoud worden gegeven aan de eigen
verantwoordelijkheid van de Afrikaanse landen, ook wat betreft het leveren
van een bijdrage aan VN-interventie-emissies? Het EU-voorzitterschap moet
zeker worden benut om de wapenhandel en de controle daarop hoog op de agenda
te krijgen.Het kabinet ziet kennelijk redenen om positief te oordelen over de rol
van de regering van Rwanda. Mevrouw Van der Stoel wees er echter op dat in
de Novib-notitie van 16 juli jl. nogal wat kritische kanttekeningen worden
geplaatst. Zij zei bepaald niet onder de indruk te zijn van een gesprek tussen
een delegatie van de Kamer met vertegenwoordigers van de Rwandese regering.Mevrouw Sipkes (GroenLinks) stelde vast dat de notitie over
de vluchtelingenproblematiek een duidelijk maar tegelijkertijd ook weinig
hoopgevend beeld geeft. Ondanks allerlei preventieve maatregelen nemen de
problemen toe. Wat is er internationaal te verwachten aan nieuwe initiatieven?
In de notitie worden nogal wat samenwerkingsvormen genoemd, waarbij de EU
opvallend weinig voorkomt. Is dit beleid of is het toeval? Zijn het met name
Amerikaanse NGO's die zich bezighouden met preventief beleid en blijven Europese
NGO's achter op dit punt?Tijdens de discussie over de jaarlijkse rapportage over het vluchtelingenbeleid
deelde staatssecretaris Patijn mee dat de UNHCR over voldoende middelen beschikt.
Gisteren stond echter in de krant dat de internationale gemeenschap slechts
de helft van de toegezegde bijdragen heeft overgemaakt en dat de UNHCR als
gevolg daarvan 1/3 van het personeel zal moeten ontslaan. Kan een van beide
bewindslieden duidelijkheid verschaffen? Welke landen blijven systematisch
achter met het betalen van hun contributie?De minister schrijft dat de UNHCR een uitbreiding behoeft van het mandaat
en dat deze organisatie in het vervolg gemachtigd is om op verzoek van de
secretaris-generaal van de VN op ad-hocbasis te interveniëren ten behoeve
van ontheemden. Op welk soort interventies doelt de minister? Hij schrijft
verder dat ten departemente wordt gewerkt aan een eigen bestand van noodhulpdeskundigen.
Kan hij dit toelichten?Zal in de binnenkort af te sluiten raamovereenkomst met Defensie ook aandacht
worden besteed aan de mijnenproblematiek in Afrika? Het leek mevrouw Sipkes
dat de minister er in de onderhandelingen met Defensie alles aan moet doen
om nog meer mensen te krijgen voor deminingprogramma's.De minister-president heeft tijdens de algemene beschouwingen verklaard
dat OS-gelden ook in negatieve zin kunnen worden aangewend: er kunnen sancties
worden ingesteld als een land afgewezen asielzoekers of andere migranten niet
terugneemt. Mevrouw Sipkes zei dit niet te kunnen begrijpen en vroeg daarom
om een toelichting van minister Pronk.Heeft Nederland financiële en logistieke steun aan Senegal en Ghana
toegezegd en heeft de minister inmiddels al initiatieven genomen om de export
van Ghanese bananen en cacao naar de Europese markt te vergemakkelijken? Ook
vroeg mevrouw Sipkes naar de stand van zaken met betrekking tot het visserijakkoord
tussen Senegal en de EU.Minister Pronk heeft voorgesteld om een noodhulpprogramma voor Liberia
op te stellen waarin prioriteit wordt gegeven aan de opvang en scholing van
kindsoldaten e.d. Hoe is de stand van zaken op dit punt en hoe schatten de
bewindslieden de huidige situatie in Liberia in?Mevrouw Sipkes benadrukte de noodzaak van voortdurende hulp aan Rwanda,
maar meende evenals de heer Verhagen dat dit de donorlanden niet ontslaat
van de plicht om kritische vragen te stellen. Zij vroeg verder nog naar de
demobilisatieprogramma's voor de FAR en sloot zich aan bij de vragen over
de wapenleveranties aan diverse Afrikaanse landen. Er wordt veel
gezegd en geschreven over terugkeer van Rwandese vluchtelingen naar hun land,
maar het schijnt dat de natuurlijke aanwas in de kampen het aantal vertrekkenden
overtreft.Het leek mevrouw Sipkes welhaast ondoenlijk om de vele tienduizenden gevangenen
op een fatsoenlijke manier te berechten. Ongetwijfeld zullen zich onder die
gevangenen, die soms al meer dan twee jaar zijn opgesloten, ook onschuldigen
bevinden.Ten slotte vroeg mevrouw Sipkes naar de stand van zaken met betrekking
tot de vredesmacht voor Burundi en naar de gevolgen van het embargo voor de
allerarmsten.Mevrouw Roethof (D66) stelde het op prijs om samen met de commissie
voor Justitie met de regering van gedachten te wisselen over de diepgravende
notitie inzake het vluchtelingenprobleem in Afrika.Waaraan valt de trage voortgang van de procesgang in het kader van het
Rwandatribunaal te wijten? Uit welke hoek komt de meeste tegenwerking en hoe
is de positie van de Rwandese regering in dezen? Welke landen wensen niet
mee te werken aan de uitlevering van verdachten? Er is nu een lijst met eenentwintig
verdachten. Dat lijkt niet veel en het is heel goed mogelijk dat het ontbreken
van een geloofwaardige lijst de «kleinere» daders doet besluiten
om niet terug te keren omdat zij eerst willen weten of zij op de lijst voorkomen.
Het lijkt erop dat de haperende rechtsgang het grootste obstakel is op de
weg naar normalisering van de verhoudingen.De regering vraagt terecht ook aandacht voor de positie van de overlevenden
van de genocide. Ook zal er veel meer moeten worden gedaan aan de traumabehandeling
van met name kinderen. Een van de redenen van de trage start van het Rwandatribunaal
is gelegen in de financiële malaise van de VN. Is het waar dat medewerkers
van het tribunaal slechts contracten voor drie maanden kunnen krijgen? Zo
ja, is het op deze manier dan nog wel mogelijk om geschikte mensen aan te
trekken?Meer in het algemeen vroeg mevrouw Roethof zich af of deze vorm van strafrechtspleging,
die zij overigens zeer waardeerde, wel de juiste manier van werken is. De
processen duren te lang, terwijl de bewijsvoering dermate minutieus is dat
het doel – strafrecht als middel om tot verzoening te komen –
niet bereikt wordt. De behoefte aan rechtvaardigheid wordt natuurlijk ook
niet bevredigd als een klein aantal schuldigen in de beklaagdenbank zit, terwijl
het merendeel van de daders vrijuit gaat. Hoe ver is men in Rwanda zelf met
het voeren van processen nu de benodigde nationale wetgeving tot stand is
gekomen? Klopt het bericht dat rechters en officieren van justitie gehinderd
en geïntimideerd worden bij hun werkzaamheden? Het tribunaal kent in
tegenstelling tot het Rwandese rechtssysteem niet de doodstraf. Is er al een
oplossing voor dit probleem?Minister Van Mierlo heeft tijdens zijn toespraak voor de Algemene vergadering
van de VN terecht gezegd dat in Rwanda collectief moet worden afgerekend met
het verleden. Hij riep daar tevens op tot het samenstellen van een defensiemacht
voor Burundi omdat het daar nog niet te laat is. Hoe oordeelt de regering
over het recente Amerikaanse initiatief op dit punt en welke zijn de opvattingen
van de EU in dezen? En hoe verhoudt dit initiatief zich met het idee om een
VN-commandocentrum voor snel inzetbare eenheden te creëren?De toestand in Burundi blijft zeer gespannen. Wordt op het preventieve
vlak werkelijk alles gedaan wat er gedaan kan worden? Worden bijvoorbeeld
opruiende radiozenders uit de lucht gehaald en worden er initiatieven genomen
op het gebied van communicatie met de bedreigde bevolking? Verder vroeg mevrouw
Roethof naar het oordeel van de bewindslieden over een ad-hoctribunaal dat
de misdaden zou moeten berechten. Het leek haar dat daarvan een zekere preventieve
werking kan uitgaan. Waarom lukt het niet de politieke krachten
achter het sluimerende geweld te isoleren? Zij sloot zich aan bij de vragen
over de effecten van het embargo. Het is te gek voor woorden dat ook de hulpverlening
eronder valt. Kloppen de berichten dat hulpverleners in Burundi worden bedreigd?
Duidelijk is wel dat de sancties tot verkeerde tekorten leiden: door onvoldoende
benzine en elektriciteit moet bijvoorbeeld worden gestopt met vaccinatieprogramma's
omdat de medicijnen niet meer kunnen worden gekoeld. Mevrouw Roethof deelde
de opvatting van de regering dat er een vredeafdwingende militaire macht tussenbeide
moet komen. Zij vond dat Nederland daaraan een materiële en financiële
en zo mogelijk ook een personele bijdrage moet leveren.Is minister Pronk ervan op de hoogte dat in de vluchtelingenkampen in
Tanzania een watertekort dreigt en dat men daarom tracht die kampen te verplaatsen?
Kunnen Nederland of de EU daarbij de helpende hand bieden? Verder vroeg mevrouw Roethof wie naar het oordeel van de bewindslieden
de motor is achter het dreigende grensconflict tussen Zaïre en Rwanda.Ten slotte vroeg zij aandacht voor een onderzoek door de ECD naar de wapensmokkel
via Schiphol. Interdepartementaal overleg is een goede zaak, maar wordt het
zo langzamerhand geen tijd om actie te ondernemen? Het antwoord van de regeringMinister Van Mierlo benadrukte dat zijn bezoek aan enkele Afrikaanse
landen in het geheel niet is ingegeven door de behoefte om de voortreffelijk
opererende minister voor Ontwikkelingssamenwerking terzijde te dringen, maar
door de wens om de politieke présence van Nederland in dat werelddeel
minder marginaal te doen zijn, ook met het oog op het komende EU-voorzitterschap.
Er is meer dan alleen een hulpverleningsrelatie tussen Nederland-Europa en
Afrika. Gezien echter het voornamelijk humanitaire karakter van de welhaast
ongrijpbare problemen (en dan met name de vluchtelingenproblematiek) in Afrika
is het de minister voor Ontwikkelingssamenwerking die in dit algemeen overleg
het voortouw zal nemen.Volgens de geldende quoteringsregeling hebben alleen de traditionele bananenproducenten
Kameroen en Ivoorkust toegang tot de Europese markt. Tijdens de onlangs gehouden
ACP/EU-raad is desondanks besloten een quotum van 5000 ton ter beschikking
te stellen voor andere landen. Wellicht dat Ghana daarvan ook zal kunnen profiteren,
maar dat zal niet kunnen zolang de arbitragezaak binnen de WTO ten aanzien
van de rechtmatigheid van het beleid van de EU in dezen nog niet is afgerond.
Ghana moet derhalve licenties kopen en heeft daartoe een verzoek gedaan voor
betalingsbalanssteun in de orde van grootte van 3 mln. Dit verzoek wordt momenteel
op ambtelijk niveau beoordeeld.Ghana en Senegal hebben aan de ene kant begrip voor de gevoelens van het
Westen over Nigeria, maar verwachten aan de andere kant een grote chaos in
dit land als de huidige regering ten val komt, met alle vluchtelingenproblemen
van dien. De Nederlandse regering steunt de opvatting van minister Christopher
dat er ten aanzien van Nigeria pressiemaatregelen moeten worden genomen maar
daarvoor is wel VR-support nodig. De kans echter op zo'n support is praktisch
nihil. De bereidheid van de EU-landen om te komen tot sancties neemt echter
toe. De minister zei bereid te zijn, milieu- en mensenrechtenorganisaties
in Nigeria waar mogelijk te steunen.De wapenhandel is een ongrijpbaar en moeilijk dossier en het is welhaast
ondoenlijk een helder zicht te krijgen op aard en omvang van de wapenleveranties.
Ongrijpbaar is vooral de Franse rol in dit geheel. Frankrijk gaat in principe
akkoord met de opvatting van de VN en de EU dat er geen wapens
aan spanningsgebieden in de regio van de Grote Meren moeten worden geleverd,
maar het behoudt zich wel het recht voor de traditionele wapenleveranties
aan Zaïre in het kader van de bilaterale militaire samenwerking voort
te zetten. Daar zit natuurlijk een zekere strijdigheid tussen en Nederland
zal in het kader van de EU aandringen op het volledig nakomen van de internationale
afspraken in dezen. Ook een land als Bulgarije zou in het kader van de hulprelatie
tussen West- en Oost-Europa kunnen worden aangesproken op zijn wapenleveranties
aan Afrikaanse landen. Nederland zal tijdens zijn EU-voorzitterschap onder
andere een accent leggen op een grotere Europese terughoudendheid bij wapenleveranties
aan Afrika. De minister wees erop dat alleen een EU-optreden succes kan hebben,
maar voegde hieraan toe dat de Kamer geen spectaculaire resultaten mag verwachten.
Aan het adres van mevrouw Roethof merkte de minister op dat de kwestie van
wapensmokkel via Schiphol de aandacht van het kabinet heeft.Nederland staat positief tegenover alle stabiliserende acties en dus ook
tegenover de Amerikaanse plannen voor een vredesmacht in Afrika. Van een dergelijke
stabiliserende werking is echter alleen sprake als de acties passen binnen
de regionale opvattingen. Nederland is bereid om zowel materiële als
financiële steun te geven. Tot nu toe zijn er bijzonder weinig concrete
toezeggingen gedaan om troepen te leveren. De ontwikkelingen in Burundi en
in het grensgebied tussen Rwanda en Zaïre maken de argumenten voor een
snelle interventiemacht overigens alleen maar krachtiger. De bewindsman benadrukte
dat de VN de rechtsbasis voor ieder handelen in internationaal verband dient
te blijven, maar dat gedelegeerd kan worden naar regionale organisaties. Wat
dit betreft zijn er diverse initiatieven gaande, maar de praktijk leert helaas
dat de invulling ervan vaak grote problemen oproept.Een gedemilitariseerde zone tussen Rwanda en Zaïre kan alleen worden
gerealiseerd als beide partijen daar voor zijn, maar dat is op dit moment
nog niet het geval. Er zijn niet alleen onderlinge verschillen, maar beide
landen verzetten zich ook met eigen argumenten tegen de diverse plannen om
de vluchtelingen terug te laten keren naar Rwanda.Ook het embargo van Burundi is een moeizame kwestie. Burundi heeft aan
twee voorwaarden voldaan, maar het land heeft nog niet op een adequate wijze
gehoor gegeven aan de eis om onderhandelingen te starten. Natuurlijk zijn
er grenzen aan een embargo, maar de bewindsman zei niet over informaties te
beschikken waaruit blijkt dat de «gewone mensen» er het meeste
last van hebben. Er zal overigens worden voorzien in de humanitaire noden
die uit dat embargo voortvloeien. Burundi is kwetsbaar, ook omdat het land
is afgesloten van de zee. Daarom ook is het embargo in de tijd gelimiteerd.Het is in de eerste plaats de OAE die een preventief beleid dient te voeren.
Daartoe dient deze organisatie steun te krijgen van o.a. de EU en de Verenigde
Staten. Wat dit laatste betreft worden, zoals bekend, diverse activiteiten
ondernomen. Het leek de minister niet dat Nederland op eigen houtje actie
op het terrein van conflictpreventie moet ondernemen.Een belangrijke oorzaak van het stagneren van het Rwandatribunaal heeft
van doen met de veiligheid van de getuigen. De in Kigali verblijvende Nederlandse
rechercheurs hebben aangegeven dat een aantal cruciale getuigen niet durven
mee te werken aan het onderzoek uit vrees voor hun leven. Andere oorzaken
zijn: een tekort aan rechercheurs, een gebrekkig management ter plekke en
ook in de VN en vertraging in de implementatie van de nationale wetgeving.
Er zijn te weinig gekwalificeerde rechters en officieren van justitie, terwijl
ook de kwaliteit en kwantiteit van het bijbehorende administratieve apparaat
te wensen overlaten. Verder zijn er nog politieke obstakels in die zin dat
hardliners de nationale wetgeving te coulant achten. Ten slotte doet zich
nog het probleem voor dat er verschillen zijn tussen de maatstaven van het
tribunaal en die van de Rwandese wetgeving. Minister Pronk ging allereerst in op de situatie in Liberia.
Het (breekbare) Abuja-akkoord van 1995 heeft helaas geen standgehouden met
alle gevolgen van dien. In augustus 1996 is een nieuw en sterker akkoord gesloten,
vooral ook omdat de landen in de regio niet meer onderling verdeeld zijn.
Nigeria heeft zich harder opgesteld, wellicht ook om de aandacht van troebelen
in eigen land af te leiden. Verder hebben de Ecowas-leden Burkina Faso en
Ivoorkust, die altijd bepaalde warlords hebben gesteund, onder druk van andere
landen en ook omdat zij last kregen van de ontwikkelingen in Liberia een scherpere
opstelling gekozen. De corrupte leiding van de Ecomog-troepen is vervangen
en er is nu een Nigeriaanse opperbevelhebber die vertrouwen verdient. Vooral
ook om een tweede uitbarsting van geweld en terreur te voorkomen, wordt politieke,
financiële en ook logistieke steun verstrekt. Bij dat laatste moet worden
gedacht aan de levering van 82 opgeknapte legervrachtwagens die de mobiliteit
van de troepen aanzienlijk hebben verbeterd en die ook worden ingezet voor
humanitaire doeleinden. Door de verbetering van de beveiliging van humanitaire
operaties en door transborderoperaties kan de humanitaire hulp geleidelijk
aan worden uitgebreid zonder dat de strijd wordt gevoed. Aan het jongste akkoord
zijn sancties (bijvoorbeeld geen visa en confiscatie van geld) verbonden voor
de leiders als zij zich er niet aan houden. In wezen is het niet een ideologische
strijd, maar een strijd tussen warlords die alleen maar geïnteresseerd
zijn in hun eigen belangen. Nu ideologische tegenstellingen ontbreken, dient
het streven erop gericht te zijn aanhangers van de warlords andere en betere
perspectieven te bieden in de vorm van bijvoorbeeld werk en inkomen. Het stabilisatieproces
zou overigens kunnen worden gestimuleerd als de Verenigde Staten en de EU
de Ecowas-sancties zouden ondersteunen en als de oorlogsmisdaden zouden worden
berecht door een internationaal tribunaal. De warlords zijn door de dreiging
met sancties en berechting wat inschikkelijker geworden, maar die houding
kan zeer wel van tijdelijke aard zijn. Zodra de aandacht wegebt, hernemen
zij hun verderfelijke activiteiten. Vooruitlopend op de verkiezingen in Liberia
worden de Ecowas-landen gestimuleerd, voet bij stuk te houden en wordt er
beperkte financiële steun gegeven ten behoeve van bijvoorbeeld de herbouw
en het heropenen van scholen. Binnenkort zal op ambtelijk niveau worden overlegd
door een aantal betrokken landen, waarna op hoger niveau politiek overleg
zal worden gevoerd. Vertegenwoordigers van de VS, de VN en de leden van de
Liberiasteungroep maar ook ministers van de Ecowas-landen zullen daarbij aanwezig
zijn.Vooral ook omdat er geen alternatieven zijn, dient het OAE-initiatief
ten aanzien van Burundi te worden ondersteund. De minister benadrukte dat
er vlak voor de coup in Burundi sprake was van een legitieme maar tegelijkertijd
ook zwakke regering. De veroordeling van de OAE van die coup is een belangrijke
stap vooruit. De optie van interventie is echter niet meer aan de orde. Gekozen
is voor het sanctie-instrument. De sancties zijn inmiddels verzacht om tegemoet
te komen aan de humanitaire noden. Het begin van echte onderhandelingen kan
worden beschouwd als het sein om serieus na te denken over het beëindigen
van de sancties. De enige die effectief druk kan uitoefenen op partijen die
niet hebben meegedaan aan de coup, maar die zich ook niet hebben willen vereenzelvigen
met de regering, is Mobutu. Dit staatshoofd ligt echter in het ziekenhuis.
Een groot probleem zijn de wapenleveranties. Een VN-onderzoek naar die leveranties
is gefrustreerd; kritische leden van de commissie zijn vervangen, dus hoeft
er van het rapport niet te veel te worden verwacht. Bovendien doet zich het
verschijnsel voor dat, als ergens een conflict in Afrika wordt beëindigd,
de bij dat conflict gebruikte wapens binnen enkele dagen hun weg vinden naar
andere conflicthaarden. Het einde van de strijd in Angola heeft de strijd
in Burundi, Rwanda en Zaïre gevoed. Niemand weet precies wie uiteindelijk
de macht heeft in Zaïre en daarom ook is de FAR gewoonweg niet te demobiliseren.
De vraag hoe de internationale gemeenschap dient te reageren
op ontwikkelingen in Zaïre, vergelijkbaar met die in Burundi en Rwanda,
staat nog te weinig op de agenda. Wat moet er bijvoorbeeld gebeuren na het
tijdperk-Mobutu en welke opties op de lange termijn moeten worden gehanteerd?Het is onmogelijk om zonder meer de vluchtelingenkampen te sluiten, want
de internationale gemeenschap heeft nu eenmaal de plicht om vluchtelingen
op te vangen. Daartoe is de UNHCR opgericht en zolang een vluchteling niet
medeplichtig is aan genocide, dient hij volgens het internationale recht als
vluchteling te worden beschouwd en als zodanig te worden behandeld. Echter,
omdat veel invallen worden gepleegd vanuit de vluchtelingenkampen en bijna
niemand meer weet wie door wie wordt vermoord, is voorgesteld te komen tot
een gefaseerde sluiting, gecombineerd met verplaatsing van de kampen. Veel
vluchtelingen hebben een gerechtvaardigde angst om terug te keren, niet omdat
ze dan door de regering worden vervolgd maar door wraakzuchtige facties. Er
zijn nog steeds te veel mensen die het recht in eigen hand nemen. Het voorstel
om tot sluiting van de kampen te komen, wordt inmiddels geaccepteerd door
diverse landen. Dat zou dan moeten worden bewerkstelligd door de te sluiten
kampen niet meer van voedsel te voorzien en de mensen vrij te laten in hun
beslissing: teruggaan of naar een ander kamp, verder uit de buurt. Het voorstel
houdt ook in om voorlopig niet het laatste kamp te sluiten, maar noch Zaïre,
noch Rwanda kunnen instemmen met het voorstel. Vaststaat dat een fiks percentage
van de teruggekeerde vluchtelingen zal moeten worden geaccepteerd, hetgeen
de problemen van justitiële aard en detentie alleen maar zal vergroten.De minister stelde vast dat het Rwandatribunaal beter had kunnen functioneren
dan het tot nu toe heeft gedaan. Hij deelde de analyse van zijn collega van
Buitenlandse Zaken op dit punt, maar voegde eraan toe dat het tribunaal moet
werken in moeilijke omstandigheden en dat het gewenst is dat de politiek terughoudend
is in haar oordeel. Een minutieuze juridische aanpak kan overigens desastreuze
gevolgen hebben, terwijl de regering van Rwanda er een legitimatie in kan
zien om zelf geen rechtspleging te laten plaatsvinden. Het is de VR die beslist
over het instellen van een tribunaal, maar de minister zei desgevraagd zich
goed te kunnen voorstellen dat het Rwandatribunaal wordt opgevolgd door een
Burunditribunaal. Ook spelen er al gedachten omtrent een Liberiatribunaal.
De enige echte oplossing is natuurlijk een internationaal strafhof en gelukkig
wordt dit idee door steeds meer landen ondersteund. Het leek de minister gewenst
dat de nieuwe SG van de VN een agenda opstelt van vernieuwingen en hervormingen,
waarbij ook dit soort aspecten aan de orde komen.Ingaande op de situatie in Soedan stelde de minister vast dat er sinds
de conferentie in Noordwijkerhout nog weinig tot stand is gebracht met betrekking
tot de demining e.d. Gelukkig neemt de bereidheid om verder te overleggen
toe en het is de bedoeling dat zeer binnenkort een vergadering wordt gehouden
van de friends of IGAD waarbij ook vertegenwoordigers van Soedan zelf en de
SPLA zijn uitgenodigd. De conferentie in Noordwijkerhout was een tweede in
een serie vergaderingen in het kader van de Unesco-benadering. De derde vindt
eind november plaats in Barcelona voor de grote IGAD-bijeenkomst in Djibouti.
Wellicht dat op die bijeenkomst een conflictbeheersingsmechanisme in het kader
van IGAD zelf kan worden gecreëerd.In de notitie over het EU-voorzitterschap van Nederland zal ook aandacht
worden besteed aan de visserijakkoorden met enkele Afrikaanse landen. Nederland
staat een integrale benadering voor (landbouw en ontwikkelingssamenwerking)
en mikt dus vooral op onderwerpen die in meer dan één raad aan
de orde kunnen worden gesteld. Dat geldt dus ook voor de visserijakkoorden
waarbij niet alleen economische maar ook ecologische belangen in het geding
zijn. De voorzitter van de commissie,Van TraaDe griffier van de commissie,Janssen XNoot1Samenstelling: Leden: Beinema (CDA), Van der Linden (CDA), Blaauw (VVD),
Weisglas (VVD), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), H. Vos (PvdA), Van Traa
(PvdA), voorzitter, Verspaget (PvdA), De Hoop Scheffer (CDA), Ybema (D66),
Apostolou (PvdA), Van Middelkoop (GPV), Valk (PvdA), Sipkes (GroenLinks),
Bukman (CDA), ondervoorzitter, Woltjer (PvdA), Hessing (VVD), Van den Bos
(D66), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), Verhagen (CDA), Roethof (D66), Rouvoet
(RPF), Van den Doel (VVD), Meijer (groep-Nijpels).Plv. leden: Leers (CDA), Bremmer (CDA), Korthals (VVD), Van
der Stoel (VVD), Voûte-Droste (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Dijksma
(PvdA), Lilipaly (PvdA), Gabor (CDA), De Graaf (D66), Van Gijzel (PvdA), Van
den Berg (SGP), Houda (PvdA), Rosenmöller (GroenLinks), Deetman (CDA),
Van Oven (PvdA), Hoogervorst (VVD), Dittrich (D66), Hillen (CDA), Van Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Van Waning (D66), Leerkes (Unie 55+), Bolkestein (VVD),
Hendriks. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23727-26.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl