Strafbaarstelling negationisme; Advies Raad van State en Reactie van de Indiener
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133308
 2008-2009
 
 30 579
 Voorstel van wet van het lid Voordewind tot strafbaarstelling van het
in de openbaarheid ontkennen, op grove wijze bagatelliseren, goedkeuren of
rechtvaardigen van volkerenmoord (strafbaarstelling negationisme)
 
 
 
 
 Nr. 
 5
 ADVIES RAAD VAN STATE EN REACTIE VAN DE INDIENER
 Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 10 augustus
2006 en de reactie van de indiener d.d. 9 juli 2009, aangeboden aan de
Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Het advies van de Raad
van State is cursief afgedrukt.
 
 Bij brief van de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal van
6 juni 2006 heeft de Tweede Kamer bij de Raad van State ter overweging
aanhangig gemaakt het voorstel van wet van het lid Huizinga-Heringa tot strafbaarstelling
van het in de openbaarheid ontkennen, op grove wijze bagatelliseren, goedkeuren
of rechtvaardigen van volkerenmoord en misdrijven tegen de menselijkheid met
het oogmerk aan te zetten tot haat, discriminatie of geweld tegen persoon
of goed van mensen wegens hun ras, hun godsdienst of levensovertuiging, hun
geslacht of hun hetero- en homoseksuele gerichtheid, of terwijl het vermoeden
bestaat of redelijkerwijs moet bestaan dat daarmee een groep mensen wegens
hun ras, hun godsdienst of levensovertuiging of hun hetero- of homoseksuele
gerichtheid worden beledigd (strafbaarstelling negationisme), met memorie
van toelichting.
 
 
 Met waardering heeft de indiener kennisgenomen van het advies van de Raad
van State.
 
 
 1. Noodzaak van het voorstel
 Het initiatiefvoorstel voorziet in een expliciete strafbaarstelling van
het aanzetten tot haat, discriminatie en gewelddadig optreden enerzijds en
belediging anderzijds. Het aanzetten tot haat, discriminatie en gewelddadig
optreden en de belediging hebben betrekking op ras, godsdienst of levensovertuiging,
geslacht of hetero- of homoseksuele gerichtheid en vloeien voort uit het ontkennen,
op grove wijze bagatelliseren, goedkeuren of rechtvaardigen van handelingen
van volkerenmoord of misdrijven tegen de menselijkheid.
 Deze feiten worden in het voorliggende initiatiefvoorstel samengevat onder
de term negationisme.
 In de memorie van toelichting wordt een aantal redenen gegeven voor de
indiening van het voorstel tot expliciete strafbaarstelling van negationisme:
 
 – het betreft strafwaardige feiten waartegen personen en bevolkingsgroepen
bescherming verdienen;
 
 – een weerbare democratie behoort zich krachtig te kunnen opstellen
tegen negationistische uitingen;
 
 – expliciete strafbaarstelling is een krachtig signaal, zowel naar
mogelijke slachtoffers als naar potentiële daders;
 
 – meerdere Europese landen zijn Nederland hierin voorgegaan;
 
 – het Protocol tot strafbaarstelling van racisme en vreemdelingenhaat
via computersystemen kent de mogelijkheid van expliciete strafbaarstelling
van negationisme, hetgeen de indienster als een aansporing opvat.
 
 
 De Raad van State merkt, tegen de achtergrond van deze aangegeven redenen,
het volgende op over de noodzaak van het voorstel.
 
 
 a. Verhouding tot bestaande wetgeving
 Belediging is strafbaar gesteld in de artikelen 261 tot en met 271 van
het Wetboek van Strafrecht (WvS). De artikelen 137c tot en met 137e WvS zien
op groepsbelediging en andere discriminatoire uitlatingen. Zo betreft artikel
137c WvS de belediging van een groep mensen wegens hun ras, hun godsdienst
of levensovertuiging, of hun hetero- of homoseksuele gerichtheid. Ingevolge
artikel 137d WvS is het strafbaar om aan te zetten tot haat, discriminatie
of gewelddadig optreden tegen mensen wegens hun ras, hun godsdienst of levensovertuiging,
hun geslacht, hun hetero- of homoseksuele gerichtheid of hun lichamelijke,
psychische of verstandelijke handicap.
 Uit de jurisprudentie met betrekking tot deze strafbepalingen valt, naar
het oordeel van de Raad, af te leiden, dat deze reeds toereikend zijn voor
de situaties waarop het initiatiefvoorstel ziet. Zo is, zoals ook in de memorie
van toelichting wordt opgemerkt, het verspreiden
van geschriften waarin de holocaust wordt ontkend, thans reeds strafbaar op
grond van de artikelen 137c en 137e WvS. Ook
heeft bijvoorbeeld het uitbrengen van een boekje met antisemitische teksten
geleid tot een veroordeling op grond van artikel 137e WvS. De memorie van toelichting geeft geen voorbeelden van strafwaardige
uitlatingen waarop het wetsvoorstel betrekking heeft, die niet onder het bereik
van de geldende wetgeving kunnen worden gebracht. Dit doet de vraag rijzen
naar de toegevoegde waarde van het initiatiefwetsvoorstel.
 Codificatie van eerderbedoelde jurisprudentie lijkt niet nodig, nu die
op voldoende duidelijke en ruime strafbaarstellingen is gebaseerd en derhalve
voldoende «houvast» biedt. Dat die codificatie nodig zou zijn
voor een Europabreed optreden, zoals door het Landelijk Bureau ter bestrijding
van Rassendiscriminatie blijkens de toelichting is aangevoerd, is de Raad niet duidelijk.
 
 
 Artikel 6, eerste lid, van het – door Nederland wel getekende maar
nog niet geratificeerde – Aanvullend Protocol bij het Verdrag betreffende
de strafbaarstelling van handelingen van racistische of xenofobische aard,
verricht via computersystemen bepaalt weliswaar
dat de verbreiding van negationisme via een computersysteem strafbaar moet
worden gesteld; die bepaling verplicht niet tot expliciete, afzonderlijke
strafbaarstelling. Als aangegeven voorzien bestaande
strafbepalingen reeds in de daar voorgeschreven strafbaarstelling. Ook in de toelichting wordt erkend dat de Nederlandse
wetgeving geacht kan worden in beginsel voldoende in overeenstemming te zijn
met het Protocol en dat het Protocol niet verplicht tot expliciete strafbaarstelling
van de hier aan de orde zijnde ontkenning. Overigens
biedt het tweede lid van artikel 6, onder b, partijen de optie zich het recht
voor te behouden het eerste lid gedeeltelijk of in het geheel niet toe te
passen, terwijl artikel 12 de mogelijkheid biedt bij bekrachtiging een voorbehoud
te maken met betrekking tot artikel 6.
 Ook het in de toelichting genoemde Kaderbesluit tot vaststelling van het
Europees aanhoudingsbevel maakt expliciete strafbaarstelling
naast de reeds bestaande strafbepalingen niet noodzakelijk, terwijl voor het
eveneens in de toelichting vermelde voorstel voor een Kaderbesluit betreffende
de bestrijding van racisme en vreemdelingenhaatgeldt,
dat dit nog immer niet is aanvaard en, zo het zou worden aanvaard, tot een
breder scala aan verplichtingen dan strafbaarstelling zou leiden, zodat het
niet voor de hand ligt daarop thans zonder noodzaak vooruit te lopen.
 De Raad adviseert om, tegen de achtergrond van de bestaande wetgeving
en jurisprudentie, nader op de noodzaak van het voorstel in te gaan.
 
 
 1.a. De opmerkingen van de Raad waar het gaat om de verhouding tot bestaande
wetgeving en de toegevoegde waarde van het wetsvoorstel zijn begrijpelijk.
Vragen zoals de Raad die stelt hebben ook de indiener beziggehouden. In de
memorie van toelichting is getracht zo helder mogelijk de afweging te verwoorden
die indiener heeft gebracht tot de overtuiging dat het juist is
om ondanks de reeds bestaande strafbepalingen negationistische uitingen met
een oogmerk zoals omschreven afzonderlijk strafbaar te stellen. Terecht verwijst
de Raad onder meer naar een passage in de toelichting waarin jurisprudentie
wordt aangehaald met betrekking tot ontkenning van de Holocaust en het verspreiden
van discriminatoire uitlatingen. Het enkele feit dat negationistische uitingen
in de rechtspraak wel eens onder het bereik van de bestaande strafbepalingen
zijn gebracht en afgedaan betekent voor indiener echter niet dat er om die
reden geen grond meer is voor afzonderlijke strafbaarstelling. Indiener is
namelijk van mening dat uitdrukkelijke en afzonderlijke strafbaarstelling
ook een eigenstandige waarde heeft. Volkerenmoord is een van de ernstigste
misdrijven die mensen elkaar aan kunnen doen. Ontkenning, bagatellisering,
goedkeuring of rechtvaardiging daarvan strekt er mede toe een dergelijk misdrijf
acceptabel te doen lijken. Dat alleen al vraagt om een ondubbelzinnige verwerping.
Daartoe dient de voorgestelde explicitering van de non-discriminatiebepalingen
in het Wetboek van Strafrecht met een nieuw artikel 137da dat negationisme
apart strafbaar stelt.
 
 
 Zonder de memorie van toelichting te willen herhalen benadrukt indiener
nog eens dat de strafwaardigheid van de omschreven gedragingen op dit moment
niet eenduidig uit de wet blijkt. Daarbij komt dat de ernst van de bedoelde
gedragingen in hun discriminatoire en/of haatzaaiende context zodanig is dat
voor de bestraffing daarvan een uitdrukkelijke grondslag in de wet de voorkeur
verdient boven een jurisprudentiële norm. Indiener ziet zich hierin gesteund
door het in de toelichting aangehaalde advies van de Commissie-Meijers. De
indiener merkt in dit verband voorts nog op dat met betrekking tot het Europees
Kaderbesluit betreffende de bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat tijdens de JBZ-raad van 19 april 2007 alsnog overeenstemming
is bereikt. Dit kaderbesluit is ook in relatie tot het onderhavige wetsvoorstel
van grote betekenis omdat ook daarin een expliciete strafbaarstelling van
negationistische uitingen is opgenomen, evenals geldt ten aanzien van het
in de toelichting genoemde Protocol bij het Verdrag betreffende de strafbaarstelling
van handelingen van racistische of xenofobische aard, verricht via computersystemen.
De indiener realiseert zich hierbij dat het kaderbesluit, evenals het protocol,
niet verplicht tot expliciete strafbaarstelling in nationale wetgeving mits
materieel de wetgeving maar in overeenstemming is met het kaderbesluit. Het
komt de indiener echter voor dat het in zijn algemeenheid als een ongewenste
situatie moet worden beschouwd – zeker als het gaat om het per definitie
moeilijke terrein van vraagstukken op het snijvlak van discriminatie en bescherming
daartegen aan de ene kant en de vrijheid van meningsuiting en andere vrijheidsrechten
aan de andere kant – dat de burger voor nadere verduidelijking met betrekking
tot de inhoud van een strafrechtelijke norm eerder te rade moet gaan bij een
algemeen gesteld kaderbesluit op Europees niveau dan bij de eigen Nederlandse
strafwet, die naar haar aard en strekking volstrekt duidelijk behoort te zijn.
De indiener merkt daarbij op dat de memorie van toelichting is aangevuld met
een meer uitgebreide passage inzake de inhoud van het kaderbesluit.
 
 
 b. Artikel 10 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten
van de mens en de fundamentele vrijheden
 Het recht op vrijheid van meningsuiting is onder meer neergelegd in artikel
10 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en
de fundamentele vrijheden (EVRM). Artikel 10, tweede lid, EVRM bepaalt dat,
daar de uitoefening van deze vrijheden plichten en verantwoordelijkheden met
zich brengt, zij kan worden onderworpen aan bepaalde formaliteiten, voorwaarden,
beperkingen of sancties, die bij de wet zijn voorzien en die in een democratische
samenleving noodzakelijk zijn in het belang van onder meer de nationale veiligheid,
de openbare veiligheid, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten,
de bescherming van de gezondheid en de goede zeden en de bescherming van de
goede naam of de rechten van anderen. Is er, nu het strafbaar stellen van
negationisme een beperking van de vrijheid van meningsuiting betreft, die
een wettelijke basis behoeft, de noodzaak van een strafbepaling als voorgesteld?
 De noodzakelijkheidseis is in de jurisprudentie zodanig ingevuld, dat
er een «pressing social need» voor de beperking moet bestaan en
dat de beperking proportioneel dient te zijn ten opzichte van het ermee beoogde
doel. Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) heeft als lijn ontwikkeld dat artikel 10, tweede lid, EVRM weinig ruimte biedt voor beperkingen
van uitlatingen van politieke aard of uitlatingen die van belang zijn voor
het maatschappelijke debat. Een uitlating kan
onder meer van belang zijn voor het publieke debat wanneer inzicht word geboden
in politieke kwesties en wanneer het publiek een «legitimate interest
in knowing» heeft. Daarbij geldt dat beperkingen
eerder zijn toegestaan wanneer de uitlatingen aanzetten tot geweld tegen een
individu, een «public official» of een deel van de bevolking.
Of een uitlating kan worden gezien als aanzetten tot geweld, wordt beoordeeld
aan de hand van de status van de persoon in kwestie, de gebruikte bewoordingen
en de context waarbinnen de uitlating is gedaan.
In de zaak Garaudy tegen Frankrijk heeft het EHRM geoordeeld dat een uiting
niet wordt beschermd door het recht op vrijheid van meningsuiting, wanneer
daarbij sprake is van misbruik van recht als neergelegd in artikel 17 EVRM. Het ging in deze zaak om ontkenning van de holocaust.
 Tegen de achtergrond van deze jurisprudentie is de Raad van oordeel dat
er in de gevallen waarin beperkingen van de vrijheid van meningsuiting gerechtvaardigd
zijn te achten ingevolge het tweede lid van artikel 10 EVRM, steeds sprake
zal zijn van een uitlating die onder het geldende recht reeds strafbaar is
gesteld. Derhalve noopt, naar het oordeel van de Raad, ook artikel 10 EVRM –
en artikel 7 van de Grondwet – niet tot een expliciete strafbepaling
als voorgesteld ter rechtvaardiging van de hier aan de orde zijnde beperking
van de vrijheid van meningsuiting. Hetzelfde geldt met betrekking tot artikel
11 EVRM en artikel 9 van de Grondwet.
 
 
 De Raad adviseert ook tegen deze achtergrond de noodzaak van het voorstel
nader te motiveren.
 
 
 b. De Raad staat stil bij inhoud en strekking van artikel 10 EVRM
en bij de voorwaarden die moeten worden gesteld aan eventuele inbreuken op
de vrijheid van meningsuiting. Over de uitleg van artikel 10 EVRM verschillen
de Raad en indiener niet van inzicht. Daarbij maakt indiener graag nog eens
van de gelegenheid gebruik om te beklemtonen dat het wetsvoorstel ook geen
grotere inbreuk bedoelt te maken op de vrijheid van meningsuiting dan onder
artikel 10 EVRM is toegestaan. De stelling van de Raad dat in de gevallen
waarin beperkingen van de vrijheid van meningsuiting gerechtvaardigd zijn
te achten steeds sprake zal zijn van een uitlating die onder het geldende
recht reeds strafbaar is gesteld, legt wat indiener betreft de koppeling naar
hetgeen hiervoor onder 1a aan de orde is gesteld. Het gaat indiener immers
ook niet om een inhoudelijke uitbreiding van wat onder het bestaande recht
strafbaar is, maar om de noodzaak tot explicitering van dit onderdeel daarvan.
De onder 1a kort omschreven eigenstandige waarde van afzonderlijke strafbaarstelling
van negationisme geeft naar de mening van indiener uitdrukking aan de onderliggende «pressing
social need» om de bestaande norm uit de jurisprudentie vast te leggen
in een wetsbepaling. De indiener voegt daar nog aan toe dat bedacht moet worden
dat negationistische uitingen in de eerste plaats beledigend en in omstandigheden
bedreigend moeten worden geacht voor de direct aangesprokenen, slachtoffers
en hun nabestaanden, maar dat daarenboven ook de omstandigheid dat de samenleving
als geheel negationistische uitingen als verwerpelijk beschouwt deel uitmaakt
van de «pressing social need».
 
 
 2. Bewijsproblematiek
 a. Voor de beoordeling van de doelmatigheid van het wetsvoorstel
en de daarmee beoogde intensivering van de vervolging is ook het aspect van
de bewijsproblematiek van belang. Het voorgestelde artikel 137da, eerste lid,
vereist een bepaald oogmerk; het tweede lid een bepaalde wetenschap of redelijkerwijs
bestaand vermoeden. De toelichting stelt dat de context waarin een bepaalde
uitlating is gedaan, van belang is, doch die context behoeft niet te zijn
geschapen door degene die de gewraakte uitlating doet. Tevens is, blijkens
de toelichting, niet het krenkende resultaat maar de krenkende intentie of
het bewustzijn te krenken als drijfveer bestanddeel van het strafbare feit.
 De Raad acht van belang dat aandacht wordt besteed aan de vraag, of de
genoemde bewijsproblematiek niet met zich zal brengen dat extra terughoudendheid
bij het instellen van vervolging zal worden betracht.
 
 
 2.a. Terecht merkt de Raad op dat het voorgestelde artikel 137da
een bepaald oogmerk respectievelijk een bepaalde wetenschap vereist. Deze
maken deel uit van de delictsomschrijving en zullen dus bewezen moeten worden
verklaard alvorens een veroordeling terzake mogelijk is. De bepalingen waarmee
de Raad het voorgestelde artikel 137da een en andermaal vergelijkt –
met name de artikelen 137c en 137e Sr – kennen echter soortgelijke onderdelen
(«opzettelijk beledigend» respectievelijk «naar hij weet
of redelijkerwijs moet vermoeden»). Ook die bepalingen vereisen dus
een bepaalde intentie of een bepaald bewustzijn. Het vereiste oogmerk of de
vereiste wetenschap dient te blijken uit de gewraakte uitlating zelf, met
inachtneming van de context waarin de uitlating is gedaan. Waar de toelichting
het heeft over het belang van de context waarin een bepaalde uitlating is
gedaan, gaat het de indiener om een situatie die de betrokkene is toe te rekenen.
Daarbij kan het zowel gaan om een context die betrokkene zelf geschapen heeft
als bijvoorbeeld om een context die hij bewust heeft gezocht. Gelet op de
inhoudelijke overeenstemming van de voorgestelde bepaling met de relevante
bestaande wetgeving op dit punt, verwacht de indiener niet meer terughoudendheid
bij het instellen van vervolging dan bij de bestaande bepalingen.
 
 
 b. Het initiatiefvoorstel ziet op het ontkennen, op grove wijze bagatelliseren,
goedkeuren of rechtvaardigen van handelingen van volkerenmoord of misdrijven
tegen de menselijkheid als bedoeld in de artikelen 6 en 7 van het Statuut
van Rome inzake het Internationaal Strafhof. Zolang jurisprudentie van dit
Hof en relevante jurisprudentie van andere internationale tribunalen ontbreekt,
zal de Nederlandse rechter zich moeten uitlaten over de vraag of bepaalde
feiten al dan niet kunnen worden aangemerkt als handelingen van volkerenmoord
of misdrijven tegen de menselijkheid. Ook dit
vergroot de bewijsproblematiek. In het onder punt 1.a genoemde Aanvullend
Protocol en in een met het voorliggende voorstel vergelijkbaar Belgische wetsvoorstelwordt dit probleem ondervangen door de strafbepaling
te beperken tot volkerenmoord of misdrijven tegen de menselijkheid die als
zodanig zijn erkend door een in kracht van gewijsde gegane beslissing van
een erkend internationaal tribunaal.
 De Raad adviseert ook ten aanzien van dit aspect van de bewijsproblematiek
de toelichting aan te vullen en daarbij tevens melding te maken van de relevantie
van de jurisprudentie van de Tribunalen van Neurenberg en Tokyo, waarnaar
artikel 6, tweede lid, van het eerdergenoemde Aanvullend Protocol uitdrukkelijk
verwijst.
 
 
 b. De Raad wijdt een aantal opmerkingen aan mogelijke bewijsproblemen
waar het gaat om gebeurtenissen waarop negationistische uitingen betrekking
hebben. De indiener hecht eraan in dit verband voorop te stellen dat dit niet
specifiek samenhangt met het huidige wetsvoorstel. De betreffende problematiek
is immers ook inherent aan de reeds bestaande artikelen uit de non-discriminatieparagraaf
in het Wetboek van Strafrecht. De Raad zelf wijst er eveneens op dat negationistische
uitingen als waarop het wetsvoorstel ziet immers (in omstandigheden, voegt
de indiener er aan toe) al strafbaar zijn onder het bestaande recht. Ook daar
kan de bedoelde problematiek zich dus voordoen. Het is echter juist dat het
gebruik van internationaal-rechtelijke kwalificaties problemen rondom het
bewijs manifester kan maken. De opmerkingen van de Raad met betrekking tot
de bewijsproblematiek hebben de indiener aanleiding gegeven tot het aanbrengen
van verschillende aanpassingen in het wetsvoorstel en de memorie van toelichting.
De meest in het oog springende aanpassing in het wetsvoorstel is de beperking
tot volkerenmoord. Met deze beperking is op geen enkele wijze een herwaardering
beoogd van de ernst van misdrijven tegen de menselijkheid of oorlogsmisdaden.
Wel tracht indiener hiermee het aantal gevallen waarin de bedoelde bewijsproblematiek
aan de orde kan zijn te verkleinen. Over de middelen waarmee de juridische
kwalificatie van een bepaalde gebeurtenis als «volkerenmoord»
kan worden onderbouwd is in de toelichting (met name onder 7) reeds het nodige
opgemerkt. Indiener verwijst daarnaar. De suggestie van de Raad om de strafbepaling
te beperken tot volkerenmoord die als zodanig is erkend door een in kracht
van gewijsde gegane beslissing van een erkend internationaal tribunaal is
door indiener ook overwogen. Zo’n beperking heeft echter als belangrijk
nadeel dat gebeurtenissen die nooit aan een dergelijk tribunaal zijn of konden
worden voorgelegd reeds om die reden niet onder de strafbaarstelling
vallen. Naar de mening van indiener weegt dat nadeel zwaarder dan het nadeel
van de mogelijke bewijsproblematiek.
 
 
 3. Europese context
 In paragraaf 5 van de toelichting wordt melding gemaakt van de landen
in Europa die een expliciete strafbaarstelling van negationisme kennen of
in voorbereiding hebben. Het is, ook naar het oordeel van de Raad, in het
algemeen niet wenselijk dat Nederland op het gebied van de strafbaarstelling
van als zeer ernstig te beschouwen handelen sterk uit de pas loopt met, in
het bijzonder, andere Europese landen. Voor de vraag of daarvan op dit moment
sprake is, maar mede in verband met het hiervoor in punt 1 opgemerkte over
de noodzaak van het voorstel, dient niet alleen inzicht te bestaan in de in
genoemde landen geldende of in voorbereiding zijnde wetgeving waarmee het
wetsvoorstel geheel of gedeeltelijk in lijn ligt, maar ook in de in die landen
daarmee opgedane ervaring, respectievelijk aangevoerde argumenten voor invoering.
Daarbij is ook van belang of in elk van die landen tevens is voorzien in stafbepalingen
inzake belediging als waarvan in punt 1 melding is gemaakt. Alleen op basis
van die informatie is het immers mogelijk een relevante vergelijking te trekken
met de stand van zaken in die landen.
 De Raad beveelt aan deze paragraaf op die punten aan te vullen.
 
 
 3. De Raad acht het onwenselijk dat Nederland op het gebied van de
strafbaarstelling van als zeer ernstig te beschouwen handelen sterk uit de
pas loopt met, in het bijzonder, andere Europese landen en beveelt tevens
aan meer inzicht te verschaffen in niet alleen met het voorliggende wetsvoorstel
te vergelijken wetgeving maar ook inzake strafbepalingen inzake belediging.
De indiener meent niet dat Nederland met de bestaande strafbepalingen op dit
moment «uit de pas loopt». Voor zover de formulering van de toelichting
tot deze gedachte niettemin aanleiding zou kunnen geven, is deze verduidelijkt.
De strekking van het verwijzen naar vergelijkbare wetgeving in diverse Europese
landen is in het bijzonder dat Nederland met een expliciete en afzonderlijke
strafbaarstelling van negationisme in ieder geval niet uit de pas loopt. Een
dergelijke strafbaarstelling is immers niet alleen op Europees niveau, in
de vorm van het Protocol en het kaderbesluit, maar ook in de nationale wetgeving
van meerdere Europese landen geldend recht. En hoewel indiener de belangstelling
van de Raad deelt waar het gaat om de reikwijdte van eventuele beledigingsbepalingen
in andere landen alsmede argumenten voor invoering en ervaringen met uitvoering
van de bedoelde wetgeving aldaar is die informatie wat indiener betreft niet
doorslaggevend voor de beoordeling van de noodzaak van het wetsvoorstel. Het
voorstel behelst immers geen inhoudelijke uitbreiding van de bestaande Nederlandse
strafbepalingen, maar vooral een explicitering van een onderdeel daarvan.
Onder 1a en 1b is hierop al nader ingegaan.
 
 
 Indiener merkt op, de gelegenheid te hebben benut, een wetstechnische
onvolkomenheid te hebben weggenomen, door de opneming van het woord «geslacht»
in het voorgestelde artikel 137da, tweede lid. Voorts is het bestanddeel «of
hun lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap toegevoegd»,
gelet op de op 1 januari 2006 van kracht geworden wet die discriminatie
wegens een handicap strafbaar stelt (Stb. 2005, 111).
 
 
 Tenslotte heeft de indiener het opschrift en de considerans in overeenstemming
gebracht met de Aanwijzingen voor de regelgeving; deze zijn daardoor aanzienlijk
ingekort.
 
 
 De Vice-President van de Raad van State
 H. D. Tjeenk Willink
 De indiener,
 Voordewind
 
 
 
 
 Memorie van toelichting, paragraaf 6.
 
 
 Memorie van toelichting, paragraaf 3.
 
 
 Hoge Raad, 27 oktober 1987, NJ 1988, 538; HR 25 november 1997,
NJ 1998, 261.
 
 
 Hoge Raad, 10 september 1985, NJ 1986, 164.
 
 
 Memorie van toelichting, paragraaf 4, derde alinea.
 
 
 Trb. 2003, 60 en Trb. 2005, 46. Het Verdrag zelf is inmiddels goedgekeurd:
Stb. 2006, 299.
 
 
 Artikel 6 van het Protocol luidt als volgt:
 1. Elke Partij neemt de wetgevende maatregelen die nodig kunnen zijn
om de volgende gedragingen in haar nationale wetgeving strafbaar te stellen
wanneer deze opzettelijk en onrechtmatig plaatsvinden: het publiekelijk verspreiden
of op andere wijze voor het publiek beschikbaar maken, via een computersysteem,
van materiaal waarin handelingen van volkerenmoord of misdaden tegen de menselijkheid,
zoals vastgesteld in het internationale recht en als zodanig erkend door de
definitieve en bindende besluiten van het Internationaal Militair Tribunaal,
ingesteld bij de Overeenkomst van Londen van 8 augustus 1945, of van
andere door relevante internationale instrumenten ingestelde rechtscolleges
wier rechtsbevoegdheid door die Partij wordt erkend, worden ontkend, op grove
wijze worden gebagatelliseerd, worden goedgekeurd of worden gerechtvaardigd.
 2. Een Partij kan hetzij:
 a. vereisen dat de in het eerste lid van dit artikel bedoelde ontkenning
of grove bagatellisering wordt begaan met het oogmerk aan te zetten tot haat,
discriminatie of geweld tegen een individu of groep van individuen, op grond
van ras, kleur, afkomst of nationale of etnische herkomst, alsmede godsdienst,
voor zover deze wordt gebruikt als aanleiding voor een van deze elementen,
of
 b. zich het recht voorbehouden het eerste lid van dit artikel gedeeltelijk
of in het geheel niet toe te passen.
 
 
 Aldus ook de memorie van toelichting bij het conceptvoorstel tot wijziging
van het Wetboek van Strafrecht in verband met de strafbaarstelling van de
verheerlijking, vergoelijking, bagatellisering en ontkenning van zeer ernstige
misdrijven en ontzetting van de uitoefening van bepaalde beroepen, p. 6 (www.justitie.nl/images/apomvt12%2E7_tcm74-79480.doc).
 
 
 Memorie van Toelichting, paragraaf 10, derde alinea.
 
 
 Memorie van toelichting, paragraaf 2, vierde alinea; 2002/584/JBZ,
PbEG. L 190.
 
 
 Memorie van toelichting, paragraaf 4, tweede alinea; COM(2001)664,
2001/02709(CNS), PbEG 2002 C 75E.
 
 
 Voorstel Commissie: http://eur-lex. europa.eu/LexUriServ/site/nl/com/2001/com2001_0664nl01.pdf
(nov. 2001) Voorstel Raad: http://timworstall.typepad.com/timworstall/files/droipen_34_latest.pdf
(april 2007)
 
 
 EHRM 21 februari 1984 Öztürk, EHRM 15 juni 2005 (Erdogdu),
EHRM 4 juni 2002, (Yagmurdereli); Zie ook M. Aksu, Beperking van de vrijheid
van meningsuiting met een beroep op terrorismebestrijding, NJCM-Bulletin,
nr. 4, 2005, p. 385–397.
 
 
 EHRM 16 maart 2000 (Özgür Gündem) en EHRM 15 juni
2005 (Erdogdu).
 
 
 EHRM 17 maart 1998 (Polat), EHRM 25 november 1997 (Zana) en
EHRM, 16 maart 2000 (Özgür Gündem).
 
 
 EHRM 24 juni 2003.
 
 
 Memorie van toelichting, paragraaf 9, derde en vierde alinea.
 
 
 Zie ook het advies van de Raad voor de Rechtspraak over het conceptvoorstel
tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met de strafbaarstelling
van de verheerlijking, vergoelijking, bagatellisering en ontkenning van zeer
ernstige misdrijven en ontzetting van de uitoefening van bepaalde beroepen,
15 september 2005.
 
 
 Te raadplegen op www.senate.be, nr. 3-1685/1.