Veegwet Wet inkomstenbelasting 2001; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27466, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

21-11-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27466 nr. 6

17-11-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. ALGEMEEN1. Inleiding2. Hoofdpunten VeegwetA. Regeling inzake terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelenB. Behandeling keuzevermogenC. Verrekening aanmerkelijkbelangverliezenD. Reparatie regime beleggingsinstellingen voor aanmerkelijkbelanghoudersE. Aftrek levensonderhoud kinderenF. ScholingsuitgavenG. GrensarbeidersH. Harmonisatie ondernemersbegripI. Artiesten- en beroepssportersregelingJ. Resultaat uit overige werkzaamheden en eigen woningK. Overgangsregeling invorderingsvrijstellingL. VervoerM. Hybride leningenN. Inkoop eigen aandelenO. Additionele heffing van vennootschapsbelastingP. DividendstrippingQ. Aanpassing Besluit reserves verzekeraarsR. UrencriteriumS. ZiekenfondswetT. Financiering fondsen sociale zekerheidU. TopsportersV. LijfrentenW. Overgangsrecht lijfrentenX. Uit te betalen heffingskorting (amendement nr. 47,
Schutte c.s.)Y. Artikel 8 van de Wet financiering volksverzekeringenZ. OverigOvergangsregime kapitaalverzekeringenBeoordelingsmoment 1: toetsing op 31 december 2000 aan
de criteria van onderdeel AL, eerste lidBeoordelingsmoment 2: jaarlijkse beoordeling tot aan uitkeringsmomentBeoordelingsmoment 3: beoordeling bij uitkeringKapitaalverzekeringen die worden omgevormd tot een kapitaalverzekering
eigen woning (polis 1 en polis 3)Kapitaalverzekeringen die naar box III worden overgeheveldEigen woningPensioen in grensoverschrijdende situatiesBijleenhypothekenBijstandCo-oudersOvergangsregeling inhaal pensioentekorten3. Motie-Rensema c.s4. Europeesrechtelijke aspecten5. Budgettaire paragraaf6. UitvoeringsparagraafII. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel I, onderdeel A (artikel 1.2 van de Wet Inkomstenbelasting
2001)Artikel I, onderdeel E (artikel 2.5 van de Wet Inkomstenbelasting
2001)Artikel I, onderdeel F (artikel 2.7 van de Wet Inkomstenbelasting
2001)Artikel I, onderdeel K (artikel 3.3 van de Wet inkomstenbelasting
2001)Artikel I, onderdeel La (artikel 3.10 van de Wet inkomstenbelasting
2001)Artikel I, onderdeel P (artikel 3.46 van de Wet inkomstenbelasting
2001)Artikel I, onderdeel S (artikel 3.91 van de Wet inkomstenbelasting
2001)Artikel I, onderdeel T (artikel 3.92 van de Wet inkomstenbelasting
2001)Artikel I, onderdeel V (artikel 3.94 van de Wet inkomstenbelasting
2001)Artikel I, onderdeel AC (artikel 3.118 van de Wet inkomsten-belasting
2001)Artikel I, onderdeel AFa (artikel 3.133 van de Wet inkomsten-belasting
2001)Artikel I, onderdeel AM (artikel 3.156 van de Wet inkomsten-belasting
2001)Artikel I, onderdeel Arb (artikel 4.41 van de Wet inkomsten-belasting
2001)Artikel I, onderdeel AT (artikel 5.4 van de Wet inkomstenbelasting
2001)Artikel I, onderdeel AW (artikel 5.10 van de Wet Inkomsten-belasting
2001)Artikel I, onderdeel AZ (artikel 6.2a van de Wet inkomsten-belasting
2001)Artikel I, onderdeel BH (artikel 7.2 van de Wet inkomsten-belasting
2001)Artikel I, onderdeel BI (artikel 7.7 van de Wet inkomstenbelasting
2001)Artikel I, onderdeel BM (artikel 8.9a van de Wet inkomsten-belasting
2001)Artkel I, onderdeel BQ (artikel 8.16a van de Wet inkomsten-belasting
2001)Artikel II, onderdeel A (artikel 16 van de Algemene wet
inzake rijksbelastingen)Artikel IV, onderdeel F en Fa (artikel 15 en 15a van de
Wet op de loonbelasting 1964)Artikel IVa, onderdeel B (artikel 16 en 15a van de Wet
verminde-ring afdracht loonbelasting en premie voor de volksverzeke-ringen)Artikel VII, onderdeel E, F, G en H (artikel 44, 44a,
44b en 44c van de Invorderingswet 1990)Artikel IX, onderdeel B1 (onderdeel Ma van de Invoeringswet
Wet inkomstenbelasting 2001)Artikel IX, onderdeel B9 (onderdeel AF van de Invoeringswet
Wet inkomstenbelasting 2001)Artikel IX, onderdeel B10, B11 en B12 (onderdeel AK, Aka,
Akaa van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001)Artikel XIVOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27466Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 274 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 466Wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001, de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting
2001 en enige andere belastingwetten c.a. (Veegwet Wet Inkomstenbelasting
2001)nr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 17 november 2000I.ALGEMEEN21.Inleiding2 2.Hoofdpunten Veegwet3A.Regeling inzake terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen3 B.Behandeling keuzevermogen5C.Verrekening aanmerkelijkbelangverliezen8D.Reparatie regime beleggingsinstellingen voor aanmerkelijkbelanghouders11 E.Aftrek levensonderhoud kinderen15 F.Scholingsuitgaven16G.Grensarbeiders19 H.Harmonisatie ondernemersbegrip22 I.Artiesten- en beroepssportersregeling26 J.Resultaat uit overige werkzaamheden
en eigen woning34 K.Overgangsregeling invorderingsvrijstelling36 L.Vervoer38M.Hybride leningen42 N.Inkoop eigen aandelen44O.Additionele heffing van vennootschapsbelasting45P.Dividendstripping46 Q.Aanpassing Besluit reserves verzekeraars47 R.Urencriterium48S.Ziekenfondswet50 T.Financiering fondsen sociale zekerheid51 U.Topsporters52 V.Lijfrenten52W.Overgangsrecht lijfrenten53 X.Uit te betalen
heffingskorting (amendement nr. 47, Schutte c.s.)56Y.Artikel 8 van de
Wet financiering volksverzekeringen57Z.Overig57 3.Motie-Rensema c.s804.Europeesrechtelijke aspecten91 5.Budgettaire paragraaf91 6.Uitvoeringsparagraaf91   II.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING921. ALGEMEEN1. InleidingAllereerst wil ik de leden van de diverse fracties dank zeggen voor hun
inbreng op het voorliggende wetsvoorstel. De leden van de fracties van PvdA,
VVD, CDA, D66 en SP hebben met belangstelling kennis genomen van het wetsvoorstel.
De leden van de CDA-fractie spreken hun waardering uit voor de discipline
van de ambtenaren en zijn van mening dat met dit wetsvoorstel de nieuwe Wet
inkomstenbelasting op een aantal punten aanzienlijk is verbeterd. De leden
menen echter dat de verbeteringen in sommige opzichten niet ver genoeg gaan
en zij missen ook een aantal verbeteringen. Ook troffen deze leden een aantal
bepalingen aan die in hun ogen niet in de Veegwet thuishoorde. De leden van
de fracties van GPV en RPF menen dat verscheidene voorstellen worden gedaan
die een duidelijke verbetering inhouden ten opzichte van de bestaande tekst.
Tegelijk constateren deze leden dat niet elk concreet voorstel voldoende op
zijn consequenties is geschat.Ik merk hierover het volgende op. Het onderhavige wetsvoorstel vormt het
sluitstuk van een wetgevingsoperatie die is aangevangen op 14 september
1999 met de indiening bij de Tweede Kamer van het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting
2001 en die zal eindigen op 1 januari 2001 met de inwerkingtreding van de
Wet inkomstenbelasting 2001. Aan het begin van dit wetgevingstraject is er
voor gekozen de wetgeving in onderdelen in te dienen bij de Staten-Generaal,
zodat door middel van dit laatste voorstel van wet de uiteindelijke Wet inkomstenbelasting
2001 tot kort voor het moment van haar inwerkingtreding kan worden aangepast
aan zowel de gemaakte keuzen in het maatschappelijke en politieke debat als
aan het voortschrijdend inzicht. Ook biedt dit de mogelijkheid om lopende
dit proces technische onvolkomenheden recht te zetten. De leden van de fracties
van GPV en RPF vragen of ik bevreesd ben voor correcties na deze Veegwet.
Ik ben dat niet, sterker nog ik acht het van groot belang onderhoud aan de
wetgeving als een continue proces te zien, en niet om zaken op te sparen.
Ik zal de praktijk dan ook nauwgezet volgen en waar nodig verdere verbeteringen
in komende wetsvoorstellen opnemen.De leden van de VVD-fractie betreuren het dat deze belangrijke wet de
Tweede Kamer zo laat heeft bereikt en verzoeken de Staatssecretaris zeer dringend
hier spoedig verandering in te brengen. Voorts betreuren deze leden het dat
de Veegwet zo lang op zich heeft laten wachten. De leden van de CDA-fractie
spreken hun verontrusting uit over de snelheid waarmee de wetgeving behandeld
moet worden door het parlement. De leden van de GroenLinks-fractie menen dat
de parlementaire behandeling van de fiscale wetsvoorstellen onder een te grote
tijdsdruk ligt, waar de kwaliteit van de wetgeving onder lijdt. De leden van
de fracties van GPV en RPF vinden het een ernstig bezwaar dat opnieuw een
pakket voorstellen in zeer korte tijd moet worden behandeld. De leden achten
hierdoor de kans groot dat niet alle voorstellen de aandacht krijgen welke
ze verdienen.Ik erken dat de hoge tijdsdruk waaronder de wetsvoorstellen behandeld
moesten worden als knellend wordt ervaren. Tegelijkertijd staat de voorgenomen
datum van inwerkingtreding van 1 januari 2001 van de Wet inkomstenbelasting
2001 vast. Dit laatste wetsvoorstel kan dan ook niet los gezien worden van
de andere wetsvoorstellen op dit gebied. In dit licht bezien acht ik de opmerking
van de leden van de VVD-fractie over het tijdstip waarop dit laatste wetsvoorstel,
uit een serie van zes, bij de Tweede Kamer is ingediend, niet geheel terecht.
Ook dit laatste wetsvoorstel is conform het tijdpad, zoals bekend gemaakt
in 1999, zo snel als mogelijk passend binnen de functie van Veegwet ingediend
bij de Tweede Kamer. Leden van verscheidene fracties vragen om een reactie op het uitvoerige
commentaar van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs en andere door de
vaste commissie ontvangen commentaren op de veegwet. Mijn reactie is zoveel
mogelijk verwerkt in de reactie op vragen van de leden van de diverse fracties.2. Hoofdpunten VeegwetA. Regeling inzake terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelenDe regeling inzake de terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen
aan de eigen BV of aan (de BV van) een verbonden ondernemer is naar aanleiding
van de motie Rensema c.s. (Kamerstukken I 1999/2000, 26 727 en 26 728,
nr. 202d) in het kader van dit wetsvoorstel integraal heroverwogen. Het verheugt
mij dat de leden van de CDA-fractie met voldoening hebben geconstateerd dat
aan deze regeling in de toelichting uitvoerig aandacht is besteed. Ook andere
fracties hebben hun waardering doen blijken. Met de in dit wetsvoorstel voorgestelde
maatregelen is naar mijn oordeel voor de meest belangrijke kritiekpunten op
de regeling in de thans vastgestelde tekst van de Wet inkomstenbelasting 2001
een redelijke en aanvaardbare oplossing gevonden. In de reacties van veel
fracties klinkt een positieve waardering voor de maatregelen door. Het oordeel
van de CDA-fractie dat sprake zou zijn van minieme wijzigingen onderschrijf
ik dan ook niet.Zoals ook in de toelichting al is opgemerkt, kan niet worden verwacht
dat op alle onderdelen aan de kritiek kan worden tegemoetgekomen. In de toelichting
is uitgebreid ingegaan op de overwegingen die hebben geleid tot het oordeel
dat een regeling op dit punt niet kan worden gemist. Tevens zijn de verschillende
alternatieven in die overwegingen betrokken. De elementen genoemd in de open
brief van 7 september 2000 van het lid Reitsma waaraan in de inbreng van de
CDA-fractie wordt gerefereerd, zijn daarbij tevens aan de orde geweest. Ik
betreur het overigens dat de leden van deze fractie in de toelichting een
sfeer proeven die zij benoemen als «tot hier en niet verder».
Het feit dat na ampele overwegingen is gekozen voor een aantal wijzigingen
betekent niet dat deze wijzigingen geen onderwerp van debat zouden kunnen
zijn. Anderzijds is uiteraard geen sprake van een tentatief voorstel. In dit
wetsvoorstel zijn duidelijke keuzen gemaakt over de inhoud van de regeling.
Deze keuzen zijn na afweging van de aan de eventuele alternatieven verbonden
voor- en nadelen gemaakt in het besef – ik heb dat hiervóór
reeds opgemerkt – dat het nu eenmaal niet mogelijk is om aan alle kritiek
tegemoet te komen. Daarbij past de kanttekening dat veel van de kritiek ook
voort te lijkt vloeien uit de miskenning van het feit dat een versterking
van de parallel in de fiscale behandeling van de voor eigen rekening handelende
ondernemer-natuurlijk persoon enerzijds en de onderneming die gebruik maakt
van de rechtsvorm van een besloten vennootschap twee kanten kent. Niet alleen
is het aanmerkelijkbelangtarief – mede op aandringen van de leden van
de Tweede Kamer – zodanig vastgesteld dat in combinatie met de vennootschapsbelasting
afstemming ontstaat met het toptarief in box I, de versterking van de parallel
heeft ook tot gevolg dat de voordelen ter zake van de in de onderneming of
de B.V. gebruikte vermogensbestanddelen net als bij de ondernemer in de inkomstenbelasting
progressief worden belast. Gegeven de hiervóór genoemde uitgangspunten
en het belang van het behoud van neutraliteit in concurrentieverhoudingen,
kan ik dan ook niet aan de kritiek tegemoetkomen.De leden van de CDA-fractie wijzen er nog op dat er ook andere, bedrijfsmatige,
overwegingen zijn om een door de BV gebruikt pand niet in te brengen in die
B.V. in te brengen. Een dergelijke keuze zou mijns inziens fiscaal bij voorkeur
niet van invloed mogen zijn. Inderdaad, het verheugt mij dat de leden van
de CDA-fractie een zelfde mening zijn toegedaan, is in een door
deze leden bedoeld geval naar mijn oordeel eerder sprake van een met de onderneming
samenhangende activiteit dan van een belegging.De leden van de CDA-fractie vragen de in de toelichting samengevatte kritiekpunten
op de thans in de Wet inkomstenbelasting 2001 opgenomen regeling van commentaar
te voorzien. Zoals in de toelichting al is opgemerkt, is op al deze onderdelen
tijdens de parlementaire behandeling van de Wet inkomstenbelasting reeds uitvoerig
ingegaan. Aan een deel van deze kritiekpunten, ik noem het voorbeeld van de
discussie over de vraag of de terbeschikkingstellingsregeling bedrijfsopvolgingen
in het midden- en kleinbedrijf zou belemmeren, is naar mijn mening met het
thans voorliggende voorstel op adequate wijze tegemoetgekomen. Voor het overige
verwijs ik graag naar de uitgebreide afwegingen die terzake in de toelichting
zijn gemaakt. Terzijde merk ik nog op dat, zoals bekend, ook na de voorgestelde
wijzigingen de voordelen die in het kader van de terbeschikkingstellingsregeling
in aanmerking worden genomen zowel bestaan uit gewone voordelen als uit vermogenswinsten.
De leden van de VVD-fractie hebben er terecht op gewezen dat de perssamenvatting
van het wetsvoorstel ook zo zou kunnen worden gelezen dat dit niet geval zou
zijn. Uiteraard is een dergelijke lezing niet beoogd.De leden van de CDA-fractie vragen nog mijn aandacht voor het feit dat
de terbeschikkingstellingsregeling veel onrust heeft veroorzaakt. Zij betreuren
dit ten zeerste en menen dat deze onrust wellicht had kunnen worden voorkomen
met een betere afweging vooraf. Uiteraard ben ik mij van deze onrust bewust.
In het kader van de schriftelijke gedachtewisseling met de Eerste Kamer ben
ik daar op verzoek van de leden van de CDA-fractie in die Kamer ook reeds
op ingegaan. Of de onrust had kunnen worden voorkomen, is achteraf altijd
moeilijk te beoordelen. Ik hecht er ten behoeve van een goede beeldvorming,
aan op te merken dat de regeling voor aanmerkelijkbelanghouders en met hen
verbonden personen in het oorspronkelijke wetsvoorstel minder vergaand was
dan de leden van de CDA-fractie kennelijk veronderstellen. Eerst naar aanleiding
van de kritiek vanuit deze kamer en maatschappelijke organisaties op vermeende
lekken en onevenwichtigheden in de regelingen en ter vermijding van ongewenste
effecten ten gevolge van de verlaging van het tarief in box II, zijn aanscherpingen
aangebracht. De wijzigingen zijn derhalve ontstaan in de op zich wenselijke
dynamiek van het parlementaire debat. Dat laat onverlet dat het, ook voor
de praktijk, nuttig en wenselijk is dat de daar gewenste duidelijkheid nu
snel wordt bereikt in het kader van de veegwet.Zoals ook in het begin van deze nota is opgemerkt, is de Wet inkomstenbelasting
2001 geen statisch geheel, maar zal in een continue proces, rekening houdend
met ontwikkelingen in de praktijk, sprake zijn van onderhoud en verbetering
zoals dat ook bij de Wet op de inkomstenbelasting 1964 het geval is geweest.
Dit geldt niet alleen in algemene zin, maar ook voor dit onderwerp of daaraan
verwante kwesties. Bij wijze van voorbeeld zou ik in dit verband willen noemen
de signalen die mij langs verschillende kanalen bereiken dat in kringen van
vrije beroepsbeoefenaren, zoals in de zakelijke dienstverlening en de medische
sector, zou worden overwogen structuren te creëren waarbij de activiteiten
die thans veelal in de vorm van een samenwerkingsverband worden uitgeoefend,
zouden worden voortgezet in de vorm van een besloten vennootschap waarbij
het aandelenkapitaal zodanig is verdeeld dat geen van de aandeelhouders een
aanmerkelijk belang heeft. Achterliggende gedachte daarbij is dat door het
toekennen van relatief lage arbeidsbeloningen een groot deel van het winstinkomen
dat bij deze beroepsgroepen thans wordt belast als winst uit onderneming of
loon respectievelijk winst uit aanmerkelijk belang, zou kunnen worden omgezet
in (dividend)rendement op aandelen die tot de grondslag van box III behoren.
Reeds tijdens het wetgevingsoverleg van 21 januari 2000 (Kamerstukken II 1999/2000,
26 727, nr. 115, blz. 22) heeft mijn ambtsvoorganger aangekondigd dat dergelijke opzetjes, indien zij praktisch haalbaar zouden blijken,
met kracht zullen worden bestreden. Ik ben voornemens deze lijn voort te zetten,
zonodig ondersteund door wettelijke maatregelen.De leden van de VVD-fractie vragen om een reactie op het voorstel van
MKB Nederland om een aparte box voor ondernemers in te voeren.De basisstelling van MKB-Nederland is dat de ondernemer die winst uit
onderneming geniet fiscaal wordt achtergesteld ten opzichte van de ondernemer
die zijn onderneming heeft ondergebracht in een vennootschap. Dit vanwege
het feit dat in het laatste geval de heffing van inkomstenbelasting over een
deel van de winst kan worden uitgesteld door de winst niet uit te keren. Om
die reden pleit MKB Nederland ervoor de winst uit onderneming in box 1 te
splitsen en een deel daarvan in een afzonderlijke box 4 belasten.De fiscale behandeling van ondernemingen is niet rechtsvormneutraal. Wel
is er materieel sprake van een zeker globaal evenwicht, hetgeen overigens
niet betekent dat alle situaties volledig vergelijkbaar behandeld worden.
Voor bepaalde ondernemers in bepaalde situaties kan ondernemen in de IB-sfeer
nu eenmaal verstandiger zijn dan ondernemen in de VpB-sfeer. Beide sferen
kennen voor- en nadelen. Algemeen uitgangspunt voor de fiscaliteit is daarbij
dat voorkomen moet worden dat louter en alleen door de fiscale inrichting
een bepaalde rechtsvorm de voorkeur heeft.Daarnaast ben ik van mening dat geen sprake is van een achterstelling
van de ondernemer in de IB-sfeer. Tegenover het geconstateerde verschil staan
immers onder meer de ondernemersfaciliteiten in de inkomstenbelasting en de
verruimde mogelijkheden voor geruisloze doorschuiving. Daarnaast wordt het
globale evenwicht versterkt door de verlaging van de belastingdruk op persoonlijke
ondernemingswinsten (IB-ondernemer) ten gevolge van de verlaging van de tarieven
in box I. Een afzonderlijke box 4 acht ik dan ook overbodig.B. Behandeling keuzevermogenDe leden van de fracties van de PvdA en van de VVD vragen om in te gaan
op het commentaar van de Orde waarin wordt gesteld dat de beperking van de
aftrek voor de gebruiksvergoeding voor door de ondernemer aan de onderneming
ter beschikking gestelde vermogensbestanddelen, de regels van de vermogensetikettering
doorbreekt met name op het punt van de keuzevrijheid.Mijn reactie hierop is dat de voorgestelde regeling beoogt de nodige duidelijkheid
te verschaffen over de wijze waarop de verwerking van winstcorrecties dient
plaats te vinden ingeval de belastingplichtige vanuit de privé-sfeer
bezittingen ter beschikking stelt aan zijn onderneming. Tevens wordt beoogd
de arbitrage die mogelijk zou zijn vanwege het grondslag- en tariefverschil
tussen box I en box III, zo veel mogelijk weg te nemen. De regeling heeft
dan ook geen invloed op de vraag of een bezitting al dan niet kan worden aangemerkt
als keuzevermogen. De ondernemer behoudt derhalve volledig de vrijheid om
in geval van keuzevermogen, de bezitting als ondernemingsvermogen of als privé-vermogen
te etiketteren.In dit verband vragen de leden van de PvdA-fractie naar de financiële
consequenties van de regeling ten opzichte van de huidige regeling.Met de regeling wordt bereikt dat de fictieve gebruiksvergoeding ten hoogste
in aanmerking wordt genomen voor het voordeel uit sparen en beleggen dat ter
zake van de in de onderneming gebruikte bezittingen in aanmerking wordt genomen.
Dit om in navolging van het advies van de Raad van State op dit punt, onder
de Wet inkomstenbelasting 2001 evenwicht te bereiken tussen de
aftrek van de fictieve gebruiksvergoeding bij de onderneming en de belastingheffing
in box III vanwege het in gebruik geven van de bezitting aan de onderneming.
In de Wet op de inkomstenbelasting 1964 is dat evenwicht op een andere manier
bereikt. Tegenover het in aftrek toelaten van een fictieve gebruiksvergoeding
ter grootte van de economische huurwaarde wordt diezelfde huurwaarde, waarop
overigens wel kosten en afschrijvingen in mindering kunnen worden gebracht,
in de progressieve belastingheffing betrokken voor het in gebruik geven van
de bezitting.De voorgestelde bepaling rond het keuzevermogen voorkomt een budgettaire
derving die zou kunnen optreden door het verbreken van dit evenwicht.De leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen in te gaan op het
commentaar van de Orde waarin wordt geconstateerd dat nog steeds onduidelijkheden
bestaan in de terbeschikkingstellingsregeling, met name wat betreft de invloed
van het gekozen huwelijksgoederenregime. De leden van de CDA-fractie vragen
om ook in te gaan op het artikel van Van Lint in het Tijdschrift voor Fiscaal
Ondernemingsrecht. De leden van de fractie van D66 vragen in dit verband om
een reactie op de door Janssen in het Weekblad voor Fiscaal Recht van 9 november
jl. geschetste situaties van een man-vrouw-firma.Naar aanleiding van deze vragen zal ik hierna ingaan op de fiscale gevolgen
van de terbeschikkingstellingsregeling zoals die zich voordoen in de situaties
van de eenmanszaak en die van de man-vrouw-firma zoals deze zijn beschreven
in de verschillende commentaren waarnaar deze leden verwijzen. Bij al deze
situaties wordt ervan uitgegaan dat een pand voor gemengd gebruik voor het
gedeelte dat niet als woning dient, aan de onderneming ter beschikking wordt
gesteld en het pand als privé-vermogen van een of beide echtgenoten
wordt geëtiketteerd.1. Eenmanszaaka. Een eenmanszaak wordt gedreven door een van beide echtgenoten die in
algehele gemeenschap van goederen zijn gehuwd. In dat geval is de terbeschikkingstellingsregeling
niet van toepassing. Voor het deel van het pand dat als eigen woning wordt
aangemerkt is het huurwaardeforfait van toepassing (artikel 3.111 Wet IB 2001).
Het in de onderneming gebruikte deel wordt in aanmerking genomen voor de bepaling
van het inkomen uit sparen en beleggen. Ten laste van de winst kan een fictieve
gebruiksvergoeding in rekening worden gebracht. Die gebruiksvergoeding bedraagt
ingevolge onderdeel c van artikel 3.17, eerste lid, Wet inkomstenbelasting
2001 ten hoogste het voordeel uit sparen en beleggen dat terzake van het pand
in aanmerking wordt genomen en dat kan worden toegerekend aan de gebruiksperiode
in de onderneming.b. De casus is als onder 1, met dit verschil dat beide echtgenoten zijn
gehuwd onder het maken van huwelijkse voorwaarden en het pand behoort tot
de gemeenschappelijke eigendom. Met betrekking tot het pand is de situatie
niet anders dan bij algehele goederengemeenschap. De echtgenoten kunnen het
pand niet aan elkaar ter beschikking stellen. De uitwerking is in deze casus
is daarom dezelfde als die onder 1.c. De casus is als onder 1b, met dit verschil dat het pand niet behoort
tot de goederengemeenschap maar tot het vermogen van de echtgenoot die het
ter beschikking stelt aan de echtgenoot die de eenmanszaak drijft. Daarmee
is de terbeschikkingstellingsregeling van toepassing op het gedeelte van het
pand dat aan de onderneming ter beschikking is gesteld. Dit houdt in dat de
echtgenoot die het pand ter beschikking stelt daarvoor wordt betrokken in
het resultaat uit overige werkzaamheden. De onderneming kan ter zake van het
gebruik van het pand een fictieve gebruiksvergoeding ten laste
van de winst brengen ter grootte van de economische huurwaarde. Artikel 3.17
is hierbij niet aan de orde. Op het gedeelte van het pand dat als eigen woning
dienst doet is het huurwaardeforfait van toepassing.2. Man-vrouw-firmaa. Beide echtgenoten zijn in algehele gemeenschap gehuwd en drijven in
firmaverband een onderneming. Vanwege de algehele gemeenschap van goederen
kunnen de echtgenoten geen vermogensbestanddelen aan elkaar ter beschikking
stellen. De fiscale gevolgen zijn dezelfde als die beschreven in voorbeeld
1a.b. Als casus 2a, met dien verstande dat sprake is van huwelijkse voorwaarden
waarbij het pand behoort tot de gemeenschappelijk eigendom. Het pand behorend
tot de gemeenschappelijke eigendom kunnen de echtgenoten niet – voor
een gedeelte – aan elkaar ter beschikking stellen. Ook in deze casus
zijn de fiscale gevolgen dus dezelfde als die onder 1a en 1b.c. Als casus 2b, echter in plaats van tot de gemeenschappelijke eigendom,
behoort het pand nu toe aan slechts één echtgenoot die het ter
beschikking stelt aan de firma. Voorzover de firma de echtgenoot aangaat die
het pand ter beschikking heeft gesteld, wordt een daarmee overeenkomend evenredig
deel van het pand in aanmerking genomen voor de bepaling van het inkomen uit
sparen en beleggen in box III. Voor dat gedeelte van het pand kan de onderneming
een fictieve gebruiksvergoeding ten laste van de winst brengen die is gemaximeerd
op het voordeel uit sparen en beleggen dat ter zake van het pand in aanmerking
wordt genomen. Terzake van het overige gedeelte van het pand dat aan de firma
ter beschikking is gesteld is de terbeschikkingsregeling van toepassing. Daartegenover
staat dat voor dat gedeelte een fictieve gebruiksvergoeding ter grootte van
de economische huurwaarde ten laste van de winst kan worden gebracht.Met deze voorbeelden wordt duidelijk dat bij gebruik van een als privé-vermogen
geëtiketteerd pand dat wordt gebruikt in een eenmanszaak van een van
de echtgenoten of in hun beider firma, de terbeschikkingstellingsregeling
niet van toepassing is indien sprake is van een algemene huwelijksgemeenschap
of indien het pand tot de beperkte goederengemeenschap behoort. Overigens
moet het bij de beperkte goederengemeenschap dan wel gaan om een vermogensbestanddeel
dat zowel juridisch als economisch beide echtgenoten aangaat.De leden van de VVD-fractie stellen een vraag over de memorie van toelichting.
Daarin is opgemerkt dat in het verlengde van de rechtspraak niet het effect
zou mogen optreden dat tegenover het belastingvoordeel van de aftrek van een
fictieve verbruiksvergoeding een heffing over het corresponderende voordeel
staat die daar niet tegen opweegt. Zij vragen op welke rechtelijke beslissing
hierbij is gedoeld.Hierbij is gedacht aan de zogenoemde «kostenarresten». Uit
die arresten blijkt bijvoorbeeld dat indien een aandeelhouder/natuurlijk persoon
het lichaam bevoordeelt waarin hij aandeelhouder is, waardoor de kosten van
dat lichaam lager zijn dan bij een transactie met een willekeurige derde,
de kosten slechts aftrekbaar zijn tot het in werkelijkheid betaalde bedrag.
De reden hiervoor is dat de natuurlijke persoon ook slechts voor het daadwerkelijk
ontvangen bedrag in de heffing kan worden betrokken. Deze evenwichtsgedachte
tussen de aftrekbaarheid en belastbaarheid ligt ook ten grondslag aan de voorgestelde
behandeling van het keuzevermogen: het bedrag van de aftrekbare kosten in
de winstsfeer wordt beperkt tot de heffingsgrondslag in box III. C. Verrekening aanmerkelijkbelangverliezenDe leden van de fractie van de VVD vragen waarom niet een ruimere verrekeningsmogelijkheid
dan de voorgestelde regeling is geschapen. In dat kader vragen de leden om
een reactie op de stelling dat zowel een carry back als een verliesverrekening
met box III-belasting mogelijk gemaakt zou moeten worden.Ook de leden van de fractie van D66 vragen het kabinet waarom geen uitgebreidere
verrekeningsmogelijkheid voor aanmerkelijkbelangverliezen is opgenomen.De leden van de fracties van GPV en RPF vragen om een onderbouwing van
het antwoord op de suggestie van de Raad van State om ook verrekening van
aanmerkelijkbelangverliezen met box III mogelijk te maken.Tijdens de plenaire behandeling van het wetsvoorstel Wet IB 2001 in de
Eerste Kamer is door verschillende fracties – waaronder de PvdA-fractie –
gepleit voor het opnemen van een mogelijkheid tot het eenmaal per leven verrekenen
van een aanmerkelijkbelangverlies. Om die reden heb ik tijdens het plenaire
debat in de Eerste Kamer toegezegd te bezien in hoeverre een tegemoetkoming
mogelijk is zonder het uitgangspunt van de boxenstructuur aan te tasten. Nadere
bestudering heeft duidelijk gemaakt dat het mogelijk is in dit specifieke
geval met een verdergaande regeling te komen. Een maatregel waarmee tegemoet
wordt gekomen aan de wens van de Tweede en Eerste Kamer en die zijn grondslag
vindt in het streven de fiscale neutraliteit van de rechtsvorm waarin een
onderneming wordt gedreven, niet te verstoren. Voor de ondernemer/natuurlijk
persoon die bij de staking van zijn onderneming een verlies leidt, bestaat
binnen box I immers de mogelijkheid dit verlies buiten de winstsfeer te verrekenen
met de positieve inkomsten uit arbeid, inkomsten uit de eigen woning en periodieke
uitkeringen en verstrekkingen. Op deze wijze krijgt de aanmerkelijkbelanghouder
dezelfde verliesverrekeningsmogelijkheid als de ondernemer/natuurlijk persoon.
In dat kader ligt het dan ook niet voor hand om het mogelijk te maken aanmerkelijkbelangverliezen
te verrekenen met box III-belasting.Gelet op het voorgaande zie ik dan ook geen aanleiding om (nog) ruimere
verrekeningsmogelijkheden te creëren, noch in de vorm van het verlenen
van een carry back noch, de leden van de fractie van het CDA hebben hiernaar
gevraagd, door een verliesverrekening met box III-belasting mogelijk te maken.Wat betreft de in artikel 4.53 opgenomen wachttijd van een jaar voordat
een voormalig aanmerkelijkbelanghouder zijn een verlies uit een aanmerkelijk
belang kan vergelden via een belastingkorting in box I, merken de leden van
de fractie van de VVD op dat zij niet overtuigd zijn van de invoering van
een dergelijke wachttijd. De leden vragen of de staatssecretaris kan aangeven
welke, door hem in de memorie van toelichting bedoelde oneigenlijke methoden
om een latent verlies te gelde te maken er zouden bestaan als dit wachtjaar
niet zou worden ingevoerd. De leden vragen of die methoden zo breed toepasbaar
en zo effectief zijn dat alle betrokken belastingplichtigen daarom een jaar
op de tegemoetkoming moeten wachten.Ook de leden van het CDA, die overigens aangeven verheugd te zijn dat
tegemoet is gekomen aan de toezegging in de Eerste Kamer om verrekening van
aanmerkelijkbelangverliezen met de belasting over inkomen en woning mogelijk
te maken, vragen zich af of het nodig was om pas verrekening toe te staan
na verloop van twee jaar?Tot slot vragen ook de leden van de fracties van GPV en RPF om een nadere
motivering van de wachttijd van twee jaar alvorens een beschikking kan worden
gegeven tot verrekening van het aanmerkelijkbelangverlies. Wordt
er niet aan voorbijgegaan dat de aanmerkelijkbelanghouder door de vervreemding
zijn aandelenbezit zijn belang bij de activiteiten van het lichaam normaliter
is kwijtgeraakt?Naar aanleiding van deze opmerkingen van deze fracties, wordt in de eerste
plaats opgemerkt dat het niet verrekenbare aanmerkelijkbelangverlies kan worden
omgezet in een belastingkorting, waarbij de omvang van de belastingkorting
niet eerder wordt vastgesteld dan in het tweede jaar dat volgt op het jaar
waarin de aanmerkelijkbelangpositie is beëindigd. Dit betekent concreet
dat er één kalenderjaar is gelegen tussen het kalenderjaar waarin
het aanmerkelijkbelangverlies is ontstaan en het kalenderjaar waarin de heffingskorting
in aanmerking kan worden genomen. Ik merk dit ook op naar aanleiding van de
vragen van de leden van de fracties van het CDA en GPV en RPF, waarin aan
een periode van twee jaar wordt gerefereerd. Elders in deze nota ben ik reeds
mede ingegaan op de wettekst op dit punt. Deze wachttijd is opgenomen ter
voorkoming van oneigenlijk gebruik van de voorgestelde faciliteit, in gevallen
waarin het uiteindelijke belang bij de activiteiten behouden blijft. Daarbij
kan bijvoorbeeld gedacht worden aan situaties waarin een ondernemer/aanmerkelijkbelanghouder
de (aandelen in zijn) vennootschap verkoopt met een aanmerkelijkbelangverlies,
maar het belang bij zijn onderneming behoudt doordat de materiële onderneming
wordt overgebracht naar box I. Zonder de drempel zou het mogelijk zijn op
korte termijn het aanmerkelijkbelangverlies te verrekenen in box I, terwijl
direct daarna de materiële onderneming wederom in een vennootschap wordt
ingebracht. Om tegen dergelijk oneigenlijk gebruik van de regeling een drempel
op te werpen, is in de voorgestelde maatregel de éénjaarsdrempel
opgenomen.De leden van de fractie van de VVD merken op dat de mogelijkheid bestaat
dat een belastingplichtige ervoor heeft gekozen een aanmerkelijkbelangverlies
om te zetten in een heffingskorting in box I, maar voordat hij deze heffingskorting
heeft benut weer een aanmerkelijk belang verkrijgt. De leden vragen of er
bezwaar tegen bestaat dat de belastingplichtige in zo'n geval alsnog ervoor
kan kiezen het nog niet verrekende deel van de belastingkorting te benutten
als een verlies uit aanmerkelijk belang.De voorgestelde maatregel om voor situaties waarin na het beëindigen
van een aanmerkelijkbelangpositie een resterend verlies uit aanmerkelijk belang
dat in box II onverrekend is gebleven, in de vorm van een belastingkorting
te verrekenen met de belasting over het inkomen in box I, heeft een sterk
faciliërend karakter. De verrekening die in box I plaatsvindt door middel
van een belastingkorting van 25% van het niet verrekenbare aanmerkelijkbelangverlies,
geeft de aanmerkelijkbelanghouder immers de mogelijkheid om, in afwijking
van de huidige wettelijke structuur, het verlies buiten box II alsnog in aanmerking
te nemen in box I. De omgekeerde weg, waarbij een belastingplichtige een heffingskorting
in box I wegens een onverrekenbaar aanmerkelijkbelangverlies in box II, bij
het (toch weer) verkrijgen van een aanmerkelijk belang om wil zetten in een
aanmerkelijkbelangverlies, ligt veel minder voor de hand. Hoewel tegen het
omzetten van een heffingskorting in een aanmerkelijkbelangverlies theoretisch
geen bezwaren bestaan lijkt, gelet op het geringe praktische belang, het opnemen
van een wettelijke regeling op dit punt dan ook niet zinvol.De leden van de PvdA-fractie vragen of overwogen is om de verrekening
van een resterend aanmerkelijkbelangverlies via een tax-credit met de belasting-
en premieheffing van box I inkomen alleen plaats te doen vinden via belastingverrekening
en niet met de premieheffing, gezien het feit dat in box II ook geen premieheffing
plaatsvindt. De leden vragen of het dan niet consequent zou zijn
indien de tax-credit niet totaal in box I verrekend kan worden door het restant
door te schuiven naar box III.De verrekening in box I van een onverrekend gebleven aanmerkelijkbelangverlies
vindt plaats in de vorm van een belastingkorting, die in mindering wordt gebracht
op het gecombineerde bedrag aan inkomstenbelasting en premies volksverzekeringen.
Er is bezien op welke wijze de verrekening van een aanmerkelijkbelangverlies
in box I, gelet op de doelstelling van de voorgestelde regeling, het meest
effectief vormgegeven zou kunnen worden. Voor de gecombineerde benadering
is gekozen omdat daardoor ook belastingplichtigen met een relatief laag inkomen
uit werk en woning op deze manier optimaal kunnen profiteren van de geboden
verliesverrekeningsmogelijkheid.Wat betreft de vraag of het niet consequent zou zijn, indien de tax-credit
niet totaal in box I verrekend kan worden, de mogelijkheid op te nemen het
restant door te schuiven naar box III, wil ik hier volstaan te verwijzen naar
een van de passages in de voorgaande tekst, waarin ik reeds op deze vraag
ben ingegaan.Zowel de leden van de fractie van de VVD als de leden van de fractie van
het CDA vragen of sprake is van een tegenspraak tussen de wettekst van artikel
4.53, vierde lid, en de artikelsgewijze toelichting daarop.Naar aanleiding van deze vraag kan het volgende worden opgemerkt. In artikel
4.53, eerste lid, van de Wet IB 2001 is geregeld dat een belastingplichtige
op verzoek een nog niet verrekend aanmerkelijkbelangverlies kan laten omzetten
in een belastingkorting. Deze belastingkorting kan in aanmerking worden genomen
in het tweede jaar volgend op het jaar waarin sprake is van het beëindigen
van een aanmerkelijkbelangpositie. Dit betekent concreet dat tussen het jaar
waarin het niet verrekenbare aanmerkelijkbelangverlies gerealiseerd wordt
en het jaar waarin de belastingkorting in aanmerking kan worden genomen in
box I, één kalenderjaar gelegen dient te zijn. Dit is ook in
de artikelsgewijze toelichting op artikel 4.53 zo beschreven. De wettekst
van het vierde lid van artikel 4.53 bevat op dit punt echter een omissie.
Uit deze tekst vloeit voort dat de belastingkorting pas in aanmerking kan
worden genomen in het kalenderjaar nadat het aanmerkelijkbelangverlies is
omgezet in de belastingkorting, hetgeen een jaar later is dan in de artikelsgewijze
toelichting is beschreven. De tekst van artikel 4.53, vierde lid, zal op dit
punt dan ook worden aangepast en in lijn worden gebracht met de artikelsgewijze
toelichting.De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat het streven gericht zou
moeten zijn op een boxen-systeem dat is te karakteriseren als een synthetisch
stelsel met analytische elementen. In deze opzet zou een onmiddellijke belastingkorting
ter zake van een verlies uit een aanmerkelijk belang passen in plaats van
een korting eerst aan het einde van het aanmerkelijk belang.Een van de basisgedachten achter de Wet IB 2001 is nu juist het stelsel
van gesloten boxen. Het gevolg is dat een verlies in de ene box niet verrekend
kan worden met inkomen in de andere box. De door deze leden geuite gedachte
zou passen in een systeem waarbij box I en Box II in elkaar zouden zijn geïntegreerd.
Daarvan is in de Wet IB 2001 juist geen sprake.In de situatie waarin de aanmerkelijkbelangpositie is geëindigd,
zou het gesloten systeem tot gevolg hebben dat aanmerkelijkbelangverliezen
nimmer kunnen worden verrekend. Dat is niet het geval wanneer de aanmerkelijkbelangpositie
nog bestaat. In die gevallen kunnen eventuele verliezen immers onder meer
verrekend worden met inkomen uit aanmerkelijk belang in latere jaren. De leden van fractie van de VVD vragen zich af waarom is gekozen voor
een verrekening in de vorm van een belastingkorting en niet in de vorm van
een aftrek. In principe past het bij het karakter van verliesverrekening toch
meer om het in de vorm van een aftrek van het belastbare inkomen te doen?In box II bestaat geen verschil tussen het verlenen van een aftrek en
het verlenen van een korting, dit als gevolg van het proportionele tarief.
Bij het overnemen van een aanmerkelijkbelangverlies naar box I bestaat, als
gevolg van het progressieve tarief, dat verschil er wel. Door een belastingkorting
van 25% van het nog niet verrekende in aanmerking te nemen aanmerkelijkbelangverlies
in box I, wordt op een eenvoudige manier een proportioneel te verrekenen AB-verlies
in de progressieve heffingsstructuur van box I gebracht, exact gelijk aan
de huidige verrekening van AB-verliezen in artikel 60 Wet op de inkomstenbelasting
1964, ook met een belastingkorting.De leden van de fracties van GPV en RPF geven aan met waardering kennis
te hebben genomen van de nadere voorstellen met betrekking tot de verrekening
van de aanmerkelijkbelangverliezen. De leden memoreren daarbij aan het door
deze fracties opgestelde amendement, dat van gelijke strekking was als de
nu voorgestelde regeling, maar waarvan de indiening achterwege werd gelaten
omdat de toenmalige staatssecretaris het amendement ontraadde met als belangrijk
argument dat de gesloten boxenstructuur niet aangetast zou moeten worden.
De leden van de fracties vragen of kan worden aangegeven welke factoren ertoe
hebben geleid over de eerdere bezwaren heen te stappen.Zoals de leden van de fracties van GPV en RPF terecht opmerken, hebben
zij bij de behandeling in de Tweede Kamer van de Wet IB 2001 een amendement
ingediend om in de wet de mogelijkheid op te nemen aanmerkelijkbelangverliezen
te verrekenen met belastbare inkomsten in box I. Zoals ik in de toelichting
heb opgemerkt, is in de loop van de parlementaire behandeling van verschillende
zijden het verzoek gekomen om een regeling in de Wet IB 2001 op te nemen die
er in voorziet dat aanmerkelijkbelangverliezen die niet binnen box II verrekend
kunnen worden, alsnog op enigerlei wijze fiscaal kunnen worden vergolden.
Tijdens het plenaire debat in de Eerste Kamer, waarbij ook uitgebreid is gesproken
over een tegemoetkoming op dit punt, heb ik dan ook toegezegd te zullen bezien
in hoeverre een tegemoetkoming mogelijk is. Mede naar aanleiding van de bovengenoemde
maatschappelijke en politieke ontwikkelingen is nader bestudeerd op welke
(verantwoorde) wijze een tegemoetkoming vorm gegeven zou kunnen worden. De
uitkomsten daarvan zijn weergegeven in de voorgestelde regeling.D. Reparatie regime beleggingsinstellingen voor aanmerkelijkbelanghoudersDe achtergrond van de bepaling op grond waarvan beleggingsinstellingen
hun status verliezen bij participatie door aanmerkelijk belanghouders, is
boxenarbitrage tussen box II en III te voorkomen. De leden van de CDA-fractie
en de van fracties van het RPF en de GPV hebben begrip voor een maatregel
op dit vlak. De leden van de VVD-fractie zijn er niet van overtuigd dat heffing
in box III in zijn algemeenheid gunstiger is. Hoewel in box II een tariefsvoordeel
kan worden behaald en vermogenswinsten kunnen worden toegevoegd aan een herbeleggingsreserve,
hangt – zo voeren deze leden aan – de uiteindelijke belastingdruk
mede af van het daadwerkelijk behaalde rendement.Hoewel deze constatering van de leden van de VVD-fractie in beginsel juist
is, ben ik toch van mening dat een maatregel op dit vlak noodzakelijk is. Dit omdat ik, anders dan de leden van de VVD-fractie, van mening
ben dat belastingplichtigen niet in zijn algemeenheid de mogelijkheid moet
worden gegund uit verschillende regimes het gunstigste te kiezen. In de situatie
waar het hier om gaat zullen juist beleggers die gezien de aard van hun beleggingen
daar een voordeel van verwachten, kiezen voor de belegging via een beleggingsinstelling
in box II. In andere gevallen zal men de beleggingen onderbrengen in box III.
Dit leidt voor de fiscus niet tot een evenwichtige uitkomst. Op grond van
deze overwegingen is besloten een maatregel te treffen om deze vorm van arbitrage
te voorkomen. Daarbij zijn diverse alternatieven bezien. Uiteindelijk is gekozen
voor de thans voorgestelde maatregel omdat deze het beste aansluit bij de
doelstellingen van het regime voor fiscale beleggingsinstellingen. De doelstelling
van dit regime is kleine beleggers de kans te bieden gezamenlijk met andere
beleggers, door middel van schaalvergroting, een beter rendement te behalen.
Het regime gaat uit van een gespreid aandelenbezit. Binnen deze doelstelling
past het niet dat een groot-aandeelhouder zijn beleggingen onderbrengt in
een beleggingsinstelling. Een duidelijk voorbeeld hiervan is dat een aanmerkelijk
belanghouder na bedrijfsbeëindiging de overgebleven«geldzak»
omzet in een fiscale beleggingsinstelling, waarin hij alleen of slechts tezamen
met een beperkte (familie)groep, aandeelhouder is.Overigens merk ik op dat ook onder de huidige Wet op de inkomstenbelasting
1964 een rem wordt gezet op de mogelijkheid beleggingen onder te brengen in
een fiscale beleggingsinstelling. Over vervreemdingsvoordelen is niet het
aanmerkelijk belangtarief, maar het reguliere tabeltarief van toepassing.
In dit verband is het van belang te observeren dat na de introductie van die
maatregel in 1997 in de Wet op de inkomstenbelasting 1964, het aantal «persoonlijke»
fiscale beleggingsinstellingen (dwz. beleggingsinstellingen met één
of meer groot-aandeelhouders) sterk is afgenomen.De leden van de VVD-fractie voeren aan dat als alternatief zou kunnen
worden overwogen een aanpak waarbij de houder van een aanmerkelijk belang
in een fiscale beleggingsinstelling in box II wordt belast over een forfaitair
rendement van 4% over de waarde van zijn bezit in de fiscale beleggingsinstelling.
Ook de leden van de fracties van de GVP en het RPF doen deze suggestie.Dit alternatief is bij de voorbereiding van het wetsvoorstel bezien. Alhoewel
dit alternatief ook een effectief instrument zou kunnen zijn ter bestrijding
van de boxenarbitrage, is hier niet voor gekozen, omdat de thans voorgestelde
benadering het best aansluit bij de doelstellingen van het regime voor fiscale
beleggingsinstellingen. Dat regime is niet bedoeld voor aanmerkelijk belanghouders
en de meest zuivere en eenvoudige oplossing is daarom te voorkomen dat die
situatie zich voordoet. Dit geniet de voorkeur boven het «nabootsen»
van de heffing van box III in box II. Ook zou ik geen precedent willen scheppen
met betrekking tot het hanteren van verschillende grondslagen of tarieven
binnen een box.De leden van de fracties van GPV en RPF vragen zich nog af of de voorgestelde
maatregel niet zal leiden tot verplaatsing van fiscale beleggingsinstellingen
naar het buitenland. Ten aanzien van de hier aan de orde zijnde arbitrage
tussen box II en III is hiervoor geen aanleiding, omdat ook ten aanzien van
buitenlandse beleggingsinstellingen een regeling is opgenomen ter voorkoming
van arbitrage tussen box II en III. Dit betreft de maatregel die is opgenomen
in artikel 4.14 van de Wet inkomstenbelasting 2001, op grond waarvan de inkomsten
uit een aanmerkelijk belang in een buitenlandse beleggingsinstelling op forfaitaire
basis in box II in heffing wordt betrokken. De regeling is weliswaar niet
hetzelfde als voor binnenlandse fiscale beleggingsinstellingen, omdat Nederland
over buitenlandse beleggingsinstellingen uiteraard geen heffingsjurisdictie heeft, en dus genoodzaakt is aan te knopen bij de aandeelhouder, doch
de aan beide regelingen ten grondslag liggende gedachte is hetzelfde.Door de leden van de fracties van de VVD en D66 zijn vragen gesteld over
aspecten van de overgangsproblematiek ten aanzien van de voorgestelde maatregel.De leden van de VVD-fractie vragen waarom niet is voorzien in een speciaal
tarief voor afrekening van de herbeleggingsreserve.Ten aanzien van de afrekening over de herbeleggingsreserve zullen zich
geen problemen voordoen. Dit kan als volgt worden toegelicht. In artikel 10,
derde lid, van het Besluit beleggingsinstellingen (Stb. 656) is thans bepaald
dat de herbeleggingsreserve die aanwezig is bij het begin van het jaar met
ingang waarvan een lichaam niet meer als beleggingsinstelling wordt aangemerkt,
wordt toegevoegd aan de winst van dat jaar. Met ingang van 1 januari 2001
vervalt de inkomsten- en dividendbelastingclaim op de herbeleggingsreserve.
Dit komt tot uitdrukking in het nieuwe artikel 3b van de Wet op de dividendbelasting
1965 dat per 1 januari 2001 in werking treedt. In het verlengde van deze wijziging
wordt ook het Besluit beleggingsinstellingen gewijzigd. In het gewijzigde
besluit zal geen afrekening over de herbeleggingsreserve meer worden voorgeschreven
bij statusverlies. Deze wijziging van het besluit vloeit logisch voort uit
het gewijzigde karakter van de herbeleggingsreserve. De samenloop van deze
wijzigingen bewerkstelligt dus dat bij statusverlies per 1 januari 2001 als
gevolg van de voorgestelde bepaling, geen afrekening behoeft plaats te vinden
over de stand van de herbeleggingsreserve op dat moment. Het statusverlies
verloopt als het ware «geruisloos». De voorgestelde bepaling brengt
derhalve geen bijzondere overgangsproblematiek met zich mee, maar heeft uitsluitend
tot gevolg dat de voormalige beleggingsinstelling vanaf 1 januari 2001
belast zal worden tegen het normale tarief. Het is daarom mijns inziens ook
niet nodig te voorzien in een eerbiedigende werking voor reeds bestaande beleggingsinstellingen.
Dit naar aanleiding van de suggestie van de leden van de VVD-fractie en de
D66-fractie te voorzien in een eerbiedigende werking van 10 jaar. Ik wijs
er in dit verband op dat het vervallen van de belastingclaim op de herbeleggingsreserve
in zijn algemeenheid als een belangrijke versoepeling kan worden beschouwd.
Voorts is het van belang om te wijzen op de samenloop van de genoemde wijzigingen
in het karakter van de herbeleggingsreserve per 1 januari 2001, met de additionele
heffing van vennootschapsbelasting die is opgenomen in hoofdstuk 2, artikel
IV, onderdeel B van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001. Voor deze
overgangsregeling wordt de invoering van artikel 3b van de Wet op de dividendbelasting
1965 voor de periode van het overgangsrecht buiten werking gesteld. Dit betekent
dat indien de herbeleggingsreserve gedurende de periode 2001–2005 wordt
uitgekeerd, deze uitkering wordt beschouwd als een normale uitdeling van winst,
en als zodanig meetelt voor de vraag of sprake is van een excessieve uitdeling
van winst. De reden hiervan is dat moet worden voorkomen dat de herbeleggingsreserves
die op dit moment bij fiscale beleggingsinstellingen aanwezig zijn na 1 januari
2001 ineens massaal worden uitgekeerd. De doelstelling van de additionele
heffing van vennootschapsbelasting is om schokeffecten als gevolg van excessieve
uitdeling na 1 januari 2001 te voorkomen. Deze schokeffecten zouden zich ook
kunnen voordoen bij massale uitkeringen uit herbeleggingsreserves.Samengevat betekent dit dat de inkomsten- en dividendbelastingclaim op
de herbeleggingsreserve na 1 januari 2001 in beginsel vervalt, doch dat bovenmatige
uitdelingen uit de reserve gedurende de periode van het overgangsrecht bij
de (voormalige) fiscale beleggingsinstelling kunnen worden belast met additionele
vennootschapsbelasting.De leden van de VVD-fractie en van de CDA-fractie vragen een nadere toelichting
over de toepassing van de delegatiebevoegdheid die is opgenomen
in het derde lid van artikel 28 van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969.Ik merk hierover het volgende op. De delegatiebepaling die is opgenomen
in het derde lid van artikel 28 van de Wet op de vennootschapsbelasting is
een reeds bestaande bepaling, die in zijn algemeenheid de mogelijkheid biedt
afwijkingen toe te staan voor alle in het tweede lid van artikel 28 opgenomen
voorwaarden. Met de delegatiebepaling zal op dezelfde wijze worden omgegaan
als thans al het geval is voor de overige in artikel 28 opgenomen «aandeelhoudersvereisten».
Het is de bedoeling dat de inspecteur een discretionaire bevoegdheid wordt
verleend om van geval tot geval te beoordelen of een afwijking kan worden
toegestaan.De leden van de VVD-fractie vragen zich af of een fiscale beleggingsinstelling
altijd binnen een redelijke termijn kan weten of er sprake is van een aanmerkelijk
belangpositie. De leden van de VVD-fractie denken dat uitvoeringstechnische
problemen in dit verband kunnen worden voorkomen indien wordt aangeknoopt
bij een bezit van 25%, in plaats van 5%. De leden van de CDA-fractie vragen
zich ook af of een maatregel waarbij statusverlies al volgt bij een participatie
van 5% niet te ver gaat.Hierover merk ik het volgende op. In beginsel ligt het aanknopen bij het
aanmerkelijk belangcriterium, gezien de achtergrond van de regeling voor de
hand. De doelstelling is immers dat voorkomen moet worden dat beleggingsinkomsten
worden belast in box II. Voor niet beursgenoteerde beleggingsinstellingen
verwacht ik niet dat zich op dit vlak problemen zullen voordoen. In zijn algemeenheid
zal het in die gevallen voor de vennootschap kenbaar zijn indien er een aanmerkelijk
belangpositie bestaat. Ten aanzien van beursgenoteerde beleggingsinstellingen
zou zich in theorie een kenbaarheidsprobleem kunnen voordoen. De kans dat
de situatie dat een particuliere belegger een belang in een heeft in een beursgenoteerde
beleggingsinstelling acht ik echter niet groot. Voor de duidelijkheid merk
ik op dat statusverlies alleen aan de orde kan zijn bij een aanmerkelijk belang
gehouden door een natuurlijke persoon. Indien door institutionele beleggers
belangen van meer dan 5% worden gehouden in een fiscale beleggingsinstelling,
leidt dit niet tot statusverlies.De leden van de VVD-fractie vragen waarom vennootschappen met een gebroken
boekjaar toch met ingang van 1 januari 2001 met de herziening van het regime
beleggingsinstellingen worden geconfronteerd en niet pas met ingang van het
eerste boekjaar dat aanvangt na die datum.Er is voor gekozen de herziening van het regime voor beleggingsinstellingen
voor alle fiscale beleggingsinstellingen gelijktijdig te laten ingaan per
1 januari 2001, omdat deze herziening rechtstreeks verband houdt met de inwerkingtreding
van de Wet inkomstenbelasting 2001.De leden van de VVD-fractie hebben gevraagd naar het budgettaire belang
van de voorgestelde maatregel met betrekking tot de fiscale beleggingsinstelling.
De leden van de CDA-fractie vragen in dit verband naar het aantal beleggingsinstellingen
waarin thans wordt geparticipeerd door aandeelhouders die een aanmerkelijk
belang hebben in dat lichaam.De voorgestelde maatregel dient uitsluitend om te voorkomen dat de fiscale
beleggingsinstelling wordt gebruikt om beleggingen die belast zouden moeten
worden in box III, over te hevelen naar box II. Onder het huidige regime (van
de Wet inkomstenbelasting 1964) is het hebben van een aanmerkelijk belang
in een beleggingsinstelling niet aantrekkelijk doordat naast de progressieve
heffing over de reguliere voordelen (die ook voor beleggers geldt die geen
aanmerkelijk belang hebben in een fiscale beleggingsinstelling) ook eventuele
vervreemdingsvoordelen tegen het tabeltarief worden belast. Door deze benadering
zal het aantal fiscale beleggingsinstellingen waarin thans wordt geparticipeerd
door aandeelhouders met een aanmerkelijk belang minimaal zal zijn. Volledigheidshalve wijzen wij er op, dat voortbouwend op bestaand uitvoeringsbeleid
nadere regels zullen worden gesteld waardoor tijdelijke overschrijdingen van
de aanmerkelijkbelanggrens niet direct zullen leiden tot statusverlies bij
de fiscale beleggingsinstelling.De leden van de VVD-fractie en de CDA-fractie vragen een reactie op het
commentaar van het NOB over de reparatie van het regime beleggingsinstellingen
voor aanmerkelijk belanghouders.Op de meeste vragen van het NOB is hiervoor reeds ingegaan bij de beantwoording
van de vragen van de fracties.Op een tweetal technische punten zal ik nog ingaan. Ten eerste vraagt
de Orde zich af of artikel 28, tweede lid, onderdeel e van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969 aanpassing behoeft, omdat de situatie dat een natuurlijk persoon een
vierde gedeelte of meer bezit in een fiscale beleggingsinstelling zich niet
meer voor kan doen. Er kan inderdaad sprake zijn van cumulatie van beide bepalingen.
Bij nota van wijziging zal dit punt worden meegenomen.Voorts acht de Orde het redelijk dat een regeling wordt getroffen voor
de gevallen dat een fiscale beleggingsinstellingen bij statusverlies als gevolg
van de voorgestelde wetswijziging nog aanwezige compensabele verliezen zou
kwijtraken, op grond van artikel 20, derde lid van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969. Ik deel de mening van de Orde op dit punt niet. Een verlies uit een
periode dat het 0%-tarief van toepassing is, behoort niet verrekenbaar te
zijn met een winst die aan het normale tarief is onderworpen. Verrekening
van tijdens de statusperiode geleden verliezen buiten de statusperiode zou
tot een onevenwichtig resultaat leiden.De leden van de fracties van het GPV en de RPF kunnen ermee instemmen
dat getracht wordt een dam op te werpen tegen een groeiende praktijk met betrekking
tot fiscale beleggingsinstellingen. Wel stellen zij de vraag of geen onbillijke
situaties zullen ontstaan in gevallen waarin sprake is van een fictief aanmerkelijk
belang. Kan het in een dergelijk geval gebeuren dat een fiscale beleggingsinstelling
haar status verliest zonder het zelf te weten, zo vragen zij zich af.Een fictief aanmerkelijk belang in een vennootschap kan in abstracto in
twee soorten situaties ontstaan. De ene mogelijkheid is dat reeds sprake is
van een aanmerkelijkbelangpositie waarbij door bepaalde gebeurtenissen niet
langer sprake is van een aanmerkelijk belang en de aanmerkelijkbelanghouder
kiest voor het voorshands achterwege laten van afrekening over de aanmerkelijkbelangclaim.
In een dergelijk geval kan, gegeven de uitgangspositie, geen sprake zijn van
een fiscale beleggingsinstelling. De andere mogelijkheid is dat een belastingplichtige
een aanmerkelijk belang heeft in een andere vennootschap en door middel van
een rechtshandeling in het kader waarvan hij binnen het aanmerkelijkbelangregime
kan kiezen voor doorschuiving van zijn aanmerkelijkbelangclaim, aandeelhouder
wordt in de verkrijgende vennootschap waarbij de omvang van het belang van
dien aard is dat sprake is van een fictief aanmerkelijk belang. In een dergelijk
geval weet de fiscale beleggingsinstelling van de rechtshandeling doordat
zij aandelen uitreikt. Van statusverlies ten gevolge van het lichaam onbekende
omstandigheden kan derhalve geen sprake zijn.E. Aftrek levensonderhoud kinderenDe leden van GroenLinks vragen wat de gevolgen zouden zijn wanneer de
doortrekking van de leeftijdsgrens van de Wet studiefinanciering 2000 ná
de parlementaire behandeling naar de regeling ter zake van uitgaven voor levensonderhoud
van kinderen zou hebben plaatsgevonden. Studiefinanciering eindigt in de maand waarin de studerende de leeftijd
van 30 jaar bereikt. De studerende die 30 jaar wordt en studiefinanciering
geniet, behoudt zijn aanspraak zolang hij zonder onderbreking studiefinanciering
geniet. Dit houdt in dat een dergelijke studerende alsnog de maximale termijn
van studiefinanciering kan volmaken. Voor de maximale leeftijd voor aftrek
van uitgaven voor levensonderhoud voor kinderen is aangesloten bij de leeftijd
waarop in reguliere gevallen de studiefinanciering eindigt. Voor een verdere
verhoging van die leeftijd is niet gekozen omdat de fiscale aftrek alleen
onderhoudseisen kent en de werkingssfeer daardoor in een aantal opzichten
ruimer is dan de doelgroep van de regeling voor studiefinanciering.F. ScholingsuitgavenDe leden van de PvdA hebben kennis genomen van een aantal reacties inzake
de fiscale behandeling van opleidingen voor verkeersvliegers en vragen met
name te reageren op de brief van de Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers
van 30 oktober 2000 en daarbij de antwoorden op de vragen die recent over
deze kwestie zijn gesteld aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
en de staatssecretaris van Financiën te betrekken. Deze leden vragen
er met name aandacht voor, dat een doorbreking van het maximum van de aftrek
van scholingsuitgaven slechts mogelijk is ten aanzien van de kosten van een
eerste opleiding na het bereiken van de leeftijd van 18 jaar. De leden van
de VVD hebben met instemming gelezen dat de regeling voor de aftrekbaarheid
van hoge studiekosten is versoepeld. Deze leden vragen naar de mogelijkheid
om de aftrekbaarheid van hoge studiekosten niet te beperken tot de eerste
opleiding na het bereiken van de leeftijd van 18 jaar. Ook de leden van D66
vragen zich af of de omstandigheid dat doorbreking van het maximum van de
aftrek van scholingsuitgaven slechts mogelijk is ten aanzien van de kosten
van een eerste opleiding na het bereiken van de leeftijd van 18 jaar, geen
onnodige beperking inhoudt voor het wisselen van studie. De leden van het
CDA bepleiten het laten vervallen van het criterium dat het moet gaan om de
kosten van een eerste opleiding na het bereiken van de leeftijd van 18 jaar.
De leden van GroenLinks vragen het kabinet aan te geven welke knelpunten naar
voren zijn gekomen ten aanzien van de aftrek van scholingsuitgaven en waarom
deze hebben geleid tot de keuze om het maximum gedurende vier jaar te laten
vervallen. De leden van GPV en RPF ten slotte brengen onder de aandacht dat
bij de behandeling van het wetsvoorstel IB 2001 de maximering van de aftrek
van scholingsuitgaven uitdrukkelijk aan de orde is geweest. Zij hebben geen
bezwaar tegen een zekere verruiming, maar vragen waarom slechts voor de eerste
studie na het bereiken van de leeftijd van 18 jaar het maximum is vervallen.
Betekent dit, zo vragen zij zich af, dat een student van 19 jaar die na een
jaar universitair onderwijs een andere opleiding gaat volgen niet onder deze
regeling valt?De aftrekpost voor scholingsuitgaven beoogt een fiscaal vangnet te bieden
voor uitgaven voor scholing waarvoor de belastingplichtige geen recht heeft
op andere tegemoetkomingen, bijvoorbeeld van zijn werkgever of van de overheid.
De regeling is zodanig vormgegeven dat in de praktijk aftrek mogelijk is voor
«normale» scholingsuitgaven waarvoor geen andere tegemoetkoming
bestaat. Ten aanzien van studies die worden gevolgd in de periode na het bereiken
van de leeftijd van 18 jaar, geldt over het algemeen dat de opleidingen worden
bekostigd door de overheid en dat studiefinanciering mogelijk is voor de student.Er zijn studies waarbij de student de opleidingskosten voor eigen rekening
moet nemen. Door de mogelijkheid deze opleidingskosten voor een deel als studiekosten
in aftrek te brengen, kan de fiscaliteit ten aanzien van deze
opleidingen de vangnetfunctie vervullen die is beoogd met de regeling voor
de aftrek van scholingsuitgaven. Door de forfaitering van studiekosten tijdens
de periode van studiefinanciering respectievelijk de maximering van de aftrek
van scholingsuitgaven buiten de periode van studiefinanciering wordt de aftrek
van dergelijke studiekosten echter beperkt en voor enkele opleidingen kan
deze beperking te sterk zijn.Voor dit knelpunt heb ik in de Veegwet in de in artikel I, onderdelen
BE en BF genoemde wijzigingen van de artikelen 6.29 en 6.30 van de Wet inkomstenbelasting
2001 voorgesteld de maximering van de aftrek van scholingsuitgaven te laten
vervallen voor een periode van ten hoogste 4 jaar en in samenhang daarmee
de forfaitering van scholingsuitgaven tijdens perioden van studiefinanciering
niet toe te passen als de werkelijke scholingsuitgaven het tweevoud van het
forfait overtreffen. Om deze versoepeling voor belastingplichtigen en uitvoering
zo eenvoudig mogelijk te houden heb ik deze versoepeling beperkt tot de periode
van in totaal niet meer dan 4 jaar waarin de voor werkzaamheden beschikbare
tijd van de student na het bereiken van de leeftijd van 18 jaar grotendeels
in beslag wordt genomen door een opleiding.Uit berichten die ik inmiddels daarover heb ontvangen, vele leden wijzen
op de brief van de Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers van 30 oktober
2000, heb ik begrepen dat de beperking tot de eerste opleiding na het bereiken
van de leeftijd van 18 jaar, in een aantal gevallen bezwaarlijk wordt gevonden.
In gevallen waarin voorafgaand aan het volgen van de opleiding tot verkeersvlieger
een hbo-opleiding wordt gevolgd, of waarin na het volgen van een studie gedurende
bijv. een jaar, alsnog wordt begonnen met de opleiding tot verkeersvlieger,
zou de verruiming van de mogelijkheid van aftrek van scholingsuitgaven geen
effect hebben.Het mogelijk maken van de aftrek van scholingsuitgaven boven het op grond
van het eerste lid van artikel 6.30 van de Wet IB 2001 in beginsel maximaal
aftrekbare bedrag in die gevallen waarin na het bereiken van de leeftijd van
18 jaar eerst een andere opleiding wordt gevolgd, zou bijvoorbeeld kunnen
door de mogelijkheid van het doorbreken van de aftrekbeperking gedurende maximaal
4 jaar ten aanzien van een eerste opleiding na het bereiken van de leeftijd
van 18 jaar, te vervangen door de mogelijkheid de aftrekbeperking te doorbreken
gedurende maximaal 4 jaar vóór het bereiken van de leeftijd
van 30 jaar. De tot nu toe op dit punt gevoerde discussie heeft mij echter
geen aanleiding gegeven daarvoor thans te kiezen. Aan een vangnetbepaling
als de onderhavige is nu eenmaal inherent dat deze een zekere ruwheid kent
en niet bij voorbaat in alle situaties toepasbaar is.De leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen aandacht voor personen
die in het verleden een kostbare studie hebben gevolgd en nu financieel nadeel
ondervinden van het feit dat vanaf volgend jaar de rente over hun studieschuld
niet meer aftrekbaar is. De leden van de fractie van de VVD vragen in dat
verband of ik mogelijkheden zie voor deze groep de kostenstijgingen te beperken
en voorts of ik bereid ben om voor deze groep een overgangsregeling te treffen,
terwijl de leden van de fractie van het CDA suggereren de betaalde rente als
studiekosten aan te merken, eventueel met inachtneming van een drempel zoals
die bij de bepaling van de aftrekbare buitengewone lasten wordt gehanteerd.
De leden van de fractie van de SP vragen in dit verband of – meer in
het algemeen – het afschaffen van de aftrek van consumptieve rente voor
lopende contracten lagere inkomens onaangenaam in hun koopkracht zou kunnen
treffen. Naar aanleiding van vorenstaande vragen en suggesties merk ik het
volgende op. Een van de grondslagverbredende elementen van de Belastingherziening 2001
betreft het afschaffen van de mogelijkheid om zogenoemde persoonlijke verplichtingen
renten (als zodanig) in aftrek te brengen op het inkomen. Deze maatregel heeft
ook gevolgen voor de rente op studieleningen. Wel biedt de Wet Inkomstenbelasting
2001 de mogelijkheid dat schulden waarvan de rente niet meer aftrekbaar is,
in mindering kunnen worden gebracht op de grondslag waarover in box 3 –
ter bepaling van het inkomen uit sparen en beleggen – het forfaitaire
rendement van 4% wordt berekend.Wat betreft de vraag van de leden van de fractie van de VVD naar een overgangsregeling
merk ik op dat met betrekking tot studieleningen buiten de fiscaliteit om
inmiddels een tegemoetkomende maatregel is getroffen waarmee een grote meerderheid
van de ex-studenten met een resterende studieschuld op globale wijze financieel
wordt gecompenseerd voor het feit dat de op die lening betaalde rente niet
meer aftrekbaar is. Deze maatregel heeft de vorm gekregen van een structurele
korting van 1,15% op het rentepercentage dat hen in rekening wordt gebracht.
Deze kortingsregeling geldt in beginsel voor alle leningen die zijn afgesloten
in het kader van de studiefinanciering. Hierdoor heeft deze kortingsregeling
enerzijds een zo breed mogelijk bereik en is deze maatregel anderzijds relatief
eenvoudig uit te voeren en te controleren. Overigens merk ik voor de volledigheid,
ook in reactie op de vraag van de leden van de VVD-fractie over kostenstijgingen,
nog op dat studenten, zodra zij tot de arbeidsmarkt toetreden, uiteraard ook
ten volle zullen gaan meedelen in de voordelen die de nieuwe Wet Inkomstenbelasting
2001 met zich brengt (lagere belastingtarieven, de arbeidskorting en de heffingskorting,
etc.).De suggestie van de leden van de fractie van het CDA om de rente op studieschulden –
al dan niet me toepassing van een bepaalde drempel – als studiekosten
in aanmerking te nemen, spreekt mij niet aan. Zoals ook in de nota naar aanleiding
van het verslag inzake het wetsvoorstel Wet Inkomstenbelasting 2001 is opgemerkt,
staan renten van schulden die zijn aangegaan voor een studie – gelet
ook op de systematiek van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 op dit punt –
in een te ver verwijderd verband tot de studie om ter zake van die renten
te kunnen spreken van studiekosten. Er is immers sprake van afgeleide uitgaven
(het gaat niet om de studiekosten zelf, maar om de rente op een lening waarmee
in een eerder stadium studiekosten zijn gefinancierd). Tegen die achtergrond
bezien herhaal ik hier mijn eerder in hiervoor genoemde nota naar aanleiding
van het verslag naar voren gebrachte standpunt niet voor een dergelijke benadering
te voelen, ook niet bij wijze van overgangsregeling. Reeds enige jaren was
bekend dat hier beperkingen zouden komen, zodat ik in algemene zin voor leningen,
en dus ook niet voor één specifieke groep niet-WSF studieleningen,
(budgettaire) ruimte zie voor een tegemoetkoming. De belastingherziening heeft
plussen en minnen, en het is niet de bedoeling om in dat evenwicht minnen
met behulp van overgangsrecht te kunnen uitstellen.Wat betreft de bezorgdheid van de leden van de fractie van de SP over
de koopkrachteffecten die het afschaffen van de aftrek van consumptieve rente
voor de lagere inkomens verwijs ik graag naar de nota naar aanleiding van
het nader verslag inzake het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting 2001. Daar
heb ik naar aanleiding van vragen van de leden van de fractie van GroenLinks
verwezen naar tabel 4 op bladzijde 61 van het algemeen deel van de memorie
van toelichting, alsmede naar de tabellen op bladzijde 410, 411 en 413 van
de Nota naar aanleiding van het verslag bij de Wet inkomstenbelasting 2001.
In genoemde tabellen wordt, ook voor de lagere inkomensgroepen, aangegeven
wat de effecten zijn van het afschaffen van de consumptieve rente-aftrek. G. GrensarbeidersDe leden van de PvdA-fractie vragen of de in artikel 8.9a van de Wet inkomstenbelasting
2001 opgenomen bijzondere verhoging van de heffingskorting voor niet-verdienende
partners van grensarbeiders respectievelijk van niet-grensarbeiders per saldo
tot eenzelfde resultaat leidt. Voorts vragen zij of de regeling van artikel
8.9a kan conflicteren met het door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen
op 16 mei 2000 in de zaak C-87/99 (Zurstrassen) gewezen arrest.Het arrest Zurstrassen heeft mede ten grondslag gelegen aan de voorgestelde
regeling van artikel 8.9a van de Wet inkomstenbelasting 2001. Ik ben dan ook
van oordeel dat deze regeling juist beantwoordt aan de problematiek in het
arrest Zurstrassen en daarmee niet op gespannen voet staat.De regeling van artikel 8.9a strekt er toe een in een andere lidstaat
van de Europese Unie of de Europese Economische Ruimte wonende, niet-verdienende
partner van een buitenlandse belastingplichtige feitelijk in aanmerking te
laten komen voor het premiedeel van de heffingskorting, ondanks de omstandigheid
dat die partner niet premieplichtig is voor de Nederlandse volksverzekeringen.
Dit wordt gerealiseerd door de heffingskorting van die niet-verdienende partner
(het belastingdeel) te verhogen met het bedrag van het premiedeel waarop hij
recht zou hebben indien hij premieplichtig inwoner van Nederland zou zijn;
daarom wordt gesproken van een bijzondere verhoging van de heffingskorting
voor de inkomstenbelasting. Of die niet-verdienende partner de bijzondere
verhoging uiteindelijk geldend kan maken, is volgens het derde lid van artikel
8.9a afhankelijk van de mate waarin zijn wel verdienende partner belasting
en premie volksverzekeringen over zijn belastbare inkomen uit werk en woning
verschuldigd is. Een onderscheid tussen een niet-verdienende partner van een
grensarbeider en van een niet-grensarbeider is daarbij niet van belang.De leden van de PvdA-fractie vragen of de Commissie grensarbeiders of
anderen inmiddels knelpunten hebben gesignaleerd die in het kader van het
onderhavige wetsvoorstel behandeld zouden moeten of kunnen worden.Naar aanleiding van een vraag tijdens de behandeling van de Wet inkomstenbelasting
2001 in de Eerste Kamer der Staten-Generaal over de inkomensgevolgen die alleenverdienende
Belgische en Duitse grensarbeiders in Nederland ondervinden van de tariefmaatregelen
in die wet (Handelingen Eerste Kamer, blz. 27–1293–1294), heeft
de Commissie grensarbeiders op 23 augustus jl. desgevraagd het advies uitgebracht
dat aan niet-verdienende partners van die grensarbeiders het premiedeel van
de heffingskorting niet kan worden onthouden. Aan dit advies is gevolg gegeven
met de voorgestelde regeling van artikel 8.9a van de Wet inkomstenbelasting
2001. Andere adviezen heeft de Commissie grensarbeiders tot op heden niet
uitgebracht. Ook de Belgische Vereniging voor Grensarbeiders heeft in dit
verband mijn aandacht gevraagd voor de positie van niet-verdienende partners
van grensarbeiders.De leden van de VVD-fractie vragen om gedetailleerd in te gaan op de inkomenspositie
van grensarbeiders, zowel voor als na het onderhavige wetsvoorstel. In het
bijzonder vragen zij in te gaan op de inkomenseffecten die de voorgestelde
regeling van artikel 8.9a voor grensarbeiders heeft.Laatstelijk tijdens de behandeling van de Wet inkomstenbelasting 2001
in de Eerste Kamer der Staten-Generaal (Handelingen Eerste Kamer, blz. 27–1293–1294), heb ik opgemerkt dat de positie van grensarbeiders
niet alleen beoordeeld moet worden aan de hand van de Wet inkomstenbelasting
2001, maar dat deze tevens bezien dient te worden in het licht van (de onderhandelingen
over) een nieuw belastingverdrag met België en Duitsland. Bij de behandeling
van de wetsvoorstellen tot goedkeuring van die belastingverdragen zal ik dan
ook uitgebreid hierop terugkomen.Voor wat betreft de inkomensgevolgen die grensarbeiders ondervinden van
de Wet inkomsten-belasting 2001 merk ik op dat bij de beoordeling daarvan
de nadruk ligt op de tariefmaatregelen van die wet. In dat verband kan het
volgende onderscheid worden gemaakt tussen de volgende categorieën van
grensarbeiders die in loondienst werkzaam zijn:Belgische grensarbeiders die in Nederland in loondienst werken en van
wie de belastingheffing over de Nederlandse arbeidsinkomsten ingevolge de
grensarbeidersregeling van paragraaf 3 van artikel 15 van het Nederlands-Belgische
belastingverdrag aan België is toegewezen, terwijl zij op basis van Verordening
(EEG) nr. 1408/71 sociaal verzekerd zijn in Nederland, Belgische en Duitse
grensarbeiders die in Nederland in loondienst werken en van wie de belastingheffing
over de Nederlandse arbeidsinkomsten conform de hoofdregel van de desbetreffende
belastingverdragen aan Nederland is toegewezen, terwijl zij tevens op basis
van Verordening (EEG) nr. 1408/71 in Nederland sociaal verzekerd zijn, Nederlandse
grensarbeiders die in België in loondienst werken en van wie de belastingheffing
over de Belgische arbeidsinkomsten ingevolge de grensarbeidersregeling van
paragraaf 3 van artikel 15 van het Nederlands-Belgische belastingverdrag
aan Nederland is toegewezen, terwijl zij op basis van Verordening (EEG) nr.
1408/71 sociaal verzekerd zijn in België, en Nederlandse grensarbeiders
die in België en Duitsland in loondienst werken en van wie de belastingheffing
over de Belgische en Duitse arbeidsinkomsten conform de hoofdregel van de
desbetreffende belastingverdragen aan België respectievelijk aan Duitsland
is toegewezen, terwijl zij tevens op basis van Verordening (EEG) nr. 1408/71
in België respectievelijk Duitsland sociaal verzekerd zijn.Buiten de voorgestelde regeling van artikel 8.9a werken de tariefmaatregelen
van de Wet inkomstenbelasting 2001 op salarissen negatief uit voor alleenverdienende
grensarbeiders uit categorie (1) met een bruto salaris van minder dan ca.
f 60 000 en voor alleenverdienende grensarbeiders uit categorie
(2) met een bruto salaris van minder dan ca. f 90 000. Voor alle
andere grensarbeiders uit de categorieën (1) tot en met (3) werken de
tariefmaatregelen van de Wet inkomstenbelasting 2001 op salarissen positief
uit. Voor grensarbeiders uit categorie (4) werken de tariefmaatregelen van
de Wet inkomstenbelasting 2001 op salarissen neutraal uit, omdat hun salarissen
onderworpen zijn aan de Belgische respectievelijk Duitse belastingheffing
en heffing van sociale verzekeringspremies.De voorgestelde regeling van artikel 8.9a bewerkstelligt dat ook de aanvankelijk
negatieve inkomensgevolgen worden omgezet in positieve gevolgen.De leden van de VVD-fractie vragen of het juist is dat de keuzeregeling
geen betekenis heeft voor Belgische grensarbeiders die thans nog onder artikel
15, paragraaf 3, van het Nederlands-Belgische belastingverdrag vallen
en zo ja, of de regering mogelijkheden ziet om die regeling alsnog op hen
van toepassing te verklaren.Op grond van artikel 15, paragraaf 3, van het Nederlands-Belgische
belastingverdrag wordt het heffingsrecht over het arbeidsinkomen van een Belgische
grensarbeider in Nederland toegewezen aan België. Wanneer dit arbeidsinkomen
het enige inkomensbestanddeel is dat deze grensarbeider uit Nederland verkrijgt
dan sorteert de keuzeregeling van artikel 2.5 van de Wet inkomstenbelasting
2001 voor hem geen effect. Bij toepassing van de keuzeregeling
zou hij dit Nederlandse arbeidsinkomen weliswaar in zijn inkomen uit werk
en woning moeten begrijpen, maar op grond het vierde lid van artikel 2.5 wordt
daarvoor voorkoming van dubbele belasting verleend. Eventuele aftrekposten
kan deze grensarbeider derhalve niet vergelden voor de Nederlandse belastingheffing.
Dit betekent niet dat eventuele aftrekposten verloren gaan; zij worden echter –
in lijn met de internationale fiscale praktijk – naar de maatstaven
van de Belgische wetgeving bij de Belgische belastingheffing vergolden. De
keuzeregeling behoeft dan ook geen wijziging.Het vorenstaande laat onverlet dat het kunnen vergelden van aftrekposten
in Nederland wel van belang is bij de heffing van premie volksverzekeringen.
Een Belgische grensarbeider in Nederland is volgens de hoofdregels van Verordening
(EEG) nr. 1408/71 sociaal verzekerd in Nederland. Het inkomen waarover van
hem thans premie volksverzekeringen wordt geheven (premie-inkomen) is het
belastbaar binnenlands inkomen. Aftrekposten kan hij op dit inkomen in mindering
brengen naar de maatstaven van het Besluit van 21 december 1995, nr. DB95/3858M
( zogenoemde 90%-regeling voor de premieheffing). Onder het nieuwe stelsel
is het premie-inkomen gelijk aan het belastbare inkomen uit werk en woning.
In een nota van wijziging bij dit wetsvoorstel zal worden verduidelijkt dat
hieronder voor niet-inwoners van Nederland wordt verstaan het belastbare inkomen
uit werk en woning volgens hoofdstuk 3 van de Wet inkomstenbelasting 2001.
Dit betekent dat voor de premieheffing de aftrekposten van hoofdstuk 3 «direct»
worden vergolden. Een afzonderlijk besluit of een aparte keuzeregeling voor
de premieheffing is daarvoor niet nodig.De leden van de CDA-fractie wijzen erop dat de niet-verdienende partner
in het buitenland geen heffingskorting heeft omdat deze niet verzekerd is
voor de Nederlandse volksverzekeringen. Deze problematiek is opgelost door
een bijzondere verhoging van de heffingskorting te introduceren voor inwoners
van een andere lidstaat van de Europese Unie of de Europese Economische Ruimte
die niet premieplichtig zijn. Ik heb er met instemming kennis van genomen,
dat – hoewel zij dit een kromme oplossing vinden – deze leden
deze oplossing ondersteunen.De leden van de SP-fractie zijn van mening dat de grensarbeiders niet
de dupe mogen worden van voorgenomen beleidswijzigingen en zij vragen zich
af wat wordt gedaan voor grensarbeiders die straks geen heffingskorting krijgen
of in hun AOW-rechten worden gekort.Met deze vraag verwijzen de leden van de SP-fractie feitelijk naar het
concept nieuw belastingverdrag tussen Nederland en België. Mijn ambtsvoorganger
heeft de vaste Commissie voor Financiën uit de Tweede Kamer der Staten-Generaal
daarover in een brief van 19 november 1999 geïnformeerd (Tweede Kamer,
vergaderjaar 1999–2000, 26 834, nr. 2, blz. 11–12). Daarin
is opgemerkt dat de belastingheffing over arbeidsinkomen van grensarbeiders
onder dit concept nieuwe belastingverdrag wordt toegewezen aan de «werkstaat».
Vanaf het moment waarop dit nieuwe verdrag toepassing vindt, zal de Nederlandse
grensarbeider in België, wanneer hij geen andere inkomensbestanddelen
heeft waarover Nederlandse belasting is verschuldigd, het belastingdeel van
de heffingskorting niet langer kunnen effectueren. Dit «verlies»
zal echter worden gecompenseerd door de in dat verdrag voor grensarbeiders
opgenomen compensatiemaatregelen. Op deze maatregelen zal ik nader ingaan
bij de behandeling van het wetsvoorstel tot goedkeuring van het concept nieuwe
belastingverdrag.Nederlandse grensarbeiders in België zijn volgens de hoofdregels
van Verordening (EEG) nr. 1408/71 verzekerd voor de Belgische sociale verzekeringen.
Gedurende hun tewerkstelling in België bouwen zij dus geen rechten
op AOW in Nederland op, maar zijn zij aangewezen op de sociale verzekeringen
die België biedt. Dit gevolg staat echter volledig los van de Wet inkomstenbelasting
2001 c.a.De leden van de fractie van GroenLinks vragen wat de inkomenseffecten
zijn van de stelselherziening voor de groep allochtone werknemers met een
partner in het buitenland.Anders dan voor alleenverdieners in tariefgroep 3 met een partner in Nederland
geldt voor de bedoelde groep allochtone werknemers dat de partner niet de
volledige algemene heffingskorting van f 3 473 krijgt uitbetaald
maar slechts het belastingdeel van deze algemene heffingskorting. Dit belastingdeel
bedraagt circa f 315.Vergeleken met alleenverdieners met een partner in Nederland ondervindt
deze groep een relatief nadeel. Dit is een gevolg van het feit dat deze categorie
partners niet verzekerd is en in dit kader de regels betreffende het vrije
verkeer van werknemers geen rol spelen.Indien bovenstaande situatie voor deze groep zou worden gecorrigeerd door
middel van het volledig uitbetalen van de algemene heffingskorting bij de
partner, bedraagt het budgettaire effect naar schatting 20 mln.De leden van de SP-fractie zijn van mening dat de grensarbeiders niet
de dupe mogen worden van voorgenomen beleidswijzigingen en zij vragen zich
af wat wordt gedaan voor grensarbeiders die straks geen heffingskorting krijgen
of in hun AOW-rechten worden gekort.Met deze vraag verwijzen de leden van de SP-fractie feitelijk naar het
concept nieuw belastingverdrag tussen Nederland en België. Mijn ambtsvoorganger
heeft de vaste Commissie voor Financiën uit de Tweede Kamer der Staten-Generaal
daarover in een brief van 19 november 1999 geïnformeerd (Tweede Kamer,
vergaderjaar 1999–2000, 26 834, nr. 2, blz. 11–12). Daarin
is opgemerkt dat de belastingheffing over arbeidsinkomen van grensarbeiders
onder dit concept nieuwe belastingverdrag wordt toegewezen aan de «werkstaat».
Vanaf het moment waarop dit nieuwe verdrag toepassing vindt, zal de Nederlandse
grensarbeider in België, wanneer hij geen andere inkomensbestanddelen
heeft waarover Nederlandse belasting is verschuldigd, het belastingdeel van
de heffingskorting niet langer kunnen effectueren. Dit «verlies»
zal echter worden gecompenseerd door de in dat verdrag voor grensarbeiders
opgenomen compensatiemaatregelen. Op deze maatregelen zal ik nader ingaan
bij de behandeling van het wetsvoorstel tot goedkeuring van het concept nieuwe
belastingverdrag.Nederlandse grensarbeiders in België zijn volgens de hoofdregels
van Verordening (EEG) nr. 1408/71 verzekerd voor de Belgische sociale verzekeringen.
Gedurende hun tewerkstelling in België bouwen zij dus geen rechten op
AOW op. Dit gevolg staat echter volledig los van de Wet inkomstenbelasting
2001 c.a.H. Harmonisatie ondernemersbegripOp hun desbetreffende vraag kan ik de leden van de VVD-fractie antwoorden
dat indien de arbeidsrelaties die de belastingplichtige met opdrachtgevers
aangaat of zal aangaan, betrekking hebben op werkzaamheden van dezelfde soort
en die werkzaamheden onder overeenkomstige condities worden verricht, de belastingdienst
zal volstaan met het afgeven van één beschikking. In die beschikking
wordt dan een oordeel gegeven over de fiscale status van het inkomen uit deze
arbeidsrelaties. Hiermee wordt voorkomen dat een opdrachtnemer bij iedere
nieuwe opdrachtgever opnieuw om een beschikking moet vragen.Met betrekking tot de WAZ en de werknemersverzekeringen, de leden van
de VVD-fractie vragen daarnaar, bestaat het voornemen om beschikkingen af
te geven die gelden voor alle arbeidsrelaties die tijdens de geldigheidsduur
van de beschikking worden aangegaan en waarin gelijksoortige arbeid wordt
verricht.De leden van de fracties van de VVD en van D66 vragen op welke wijze de
onderlinge afstemming plaatsvindt tussen de Belastingdienst en de Uvi's als
beide organisaties tot een verschillend oordeel komen. Eerstgenoemde leden
vragen welke organisatie de uiteindelijke beslissing neemt. De leden van de
fractie van D66 vernemen graag welke maatregelen worden genomen om eventuele
geschillen tussen de Belastingdienst en de Uvi's snel te beslechten. De leden
van de CDA-fractie vragen of de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
kan beamen dat de toets van de Uvi's in verband met de afgifte van de WAZ-beschikking
«van lichtere aard» zal zijn.Naar aanleiding van deze vragen merk ik mede namens mijn ambtgenoot van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, het volgend op.De Belastingdienst geeft een beschikking af over de fiscale status van
de aanvrager. Deze doet tevens dienst als voorlopig oordeel over de vraag
of betrokkene, indien hij onder de aangegeven omstandigheden arbeid gaat verrichten,
als zelfstandige op grond van de WAZ kan worden beschouwd. De definitieve
beschikking inzake de zelfstandigheid op grond van de WAZ wordt afgegeven
door de Uvi's, na een marginale toets op het voorlopige oordeel van de Belastingdienst.
Nadere afstemming is alleen nodig ingeval de Uvi de mening is toegedaan dat
de Belastingdienst op grond van de geldende criteria niet tot het oordeel
had kunnen komen. In zo'n geval zal de Uvi in onderling overleg met de Belastingdienst
een definitieve beschikking formuleren.Bij een verzoek op grond van artikel 3.156 Wet IB 2001 is het van belang
dat de inspecteur snel uitsluitsel geeft, op grond van de beschikbare informatie,
of voorgenomen werkzaamheden worden verricht in het kader van een onderneming,
binnen een werkgever-werknemerrelatie dan wel in het kader van overige werkzaamheden.
De beslissing kan immers van belang zijn voor het daadwerkelijk verrichten
van de werkzaamheden en is eventueel van belang voor het inhouden van loonbelasting
door de werkgever. Een korte beslistermijn past binnen het beleid van de belastingdienst
waar zo veel mogelijk Awb-conform wordt gewerkt.De leden van de VVD-fractie vragen voorts naar de toegezegde notitie van
het Kabinet over beslistermijnen voor bestuur en rechter. Deze notitie is
op 11 oktober 2000 (Kamerstukken II 2000/2001, 27 461, nr. 1) door de
ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Justitie aan de
Tweede Kamer aangeboden. In de notitie worden de grootste knelpunten met betrekking
tot tijdige besluitvorming, zowel binnen het bestuur als bij de rechter, in
kaart gebracht. Voor het bestuur wordt een aantal oplossingen voorgesteld.
De in de notitie aan de orde gestelde problematiek betreft het gehele bestuursrecht,
derhalve ook het fiscale recht.De leden van de VVD-fractie vragen of de mogelijkheid van bezwaar tegen
de beschikking waarin zekerheid wordt gegeven over de fiscale status van het
inkomen uit de arbeidsrelatie, niet tevens moet worden opengesteld voor de
opdrachtgever. Deze leden wijzen in dat verband op het belang van de opdrachtgever
vanwege de mogelijke naheffing van loonbelasting, en de mogelijkheid van bezwaar
die de opdrachtgever heeft tegen de afdracht loonbelasting.Met deze leden ben ik van oordeel dat ook de opdrachtgever in verband
met de eventuele inhoudingsplicht belang kan hebben bij de uitspraak die de Belastingdienst doet over de aard van het inkomen uit de arbeidsrelatie.
Omdat de opdrachtgever echter mag afgaan op de inhoud van de beschikking die
wordt uitgereikt aan de aanvrager ervan, de opdrachtnemer, is er geen reden
om een afzonderlijke procedure ten behoeve van de opdrachtgever in te voeren.
Eventueel ten onrechte niet ingehouden loonbelasting wordt namelijk, behoudens
in een geval waarin de opdrachtgever zelf niet te goeder trouw is, niet bij
hem nageheven. Bovendien kan de aanvrager tegen de beschikking bezwaar maken
en vervolgens beroep instellen. Verwacht mag worden dat – zo bij de
aanvraag al sprake is van een concrete opdrachtgever – overleg plaatsvindt
tussen opdrachtnemer opdrachtgever over de wijze waarop de arbeidsrelatie
wordt vormgegeven.De belastingplichtige kan op grond van artikel 3.156 om een beschikking
vragen waarin zekerheid wordt gegeven over de fiscale status van het inkomen
uit de arbeidsrelatie(s). Zodra de feitelijke omstandigheden afwijken van
de door de belastingplichtige gepresenteerde omstandigheden op basis waarvan
de beschikking is afgegeven, is de belastingplichtige verplicht dat aan de
inspecteur te melden. De leden van de VVD-fractie vragen wat de gevolgen zijn
als de belastingplichtige niet aan deze verplichting voldoet.Het antwoord hierop luidt dat het derde lid van artikel 3.156 aan de inspecteur
de bevoegdheid geeft de beschikking te herzien indien hij ermee bekend is
dat de feitelijke omstandigheden daartoe aanleiding geven. De herziene beschikking
werkt terug naar het moment waarop de afwijking tussen de gepresenteerde omstandigheden
en de feitelijke omstandigheden zich heeft voorgedaan.De inspecteur zal met betrekking tot de geldigheidsduur van de beschikking
waarin hij een uitspraak doet over de aard van het inkomen uit de arbeidsrelatie(s),
in eerste instantie afgaan op het verzoek van de belastingplichtige. De duur
van de termijn is echter begrensd door de wettelijke 2-jaarstermijn dan wel
door de termijn die op grond van artikel 3.156, vijfde lid, bij ministeriële
regeling wordt vastgesteld. De inspecteur heeft niet de mogelijkheid, de leden
van de VVD-fractie vragen daarnaar, om een hiervan afwijkende termijn vast
te stellen.Onder verwijzing naar de memorie van toelichting vragen de leden van de
VVD-fractie of alleen een vermoeden van de inspecteur voldoende bewijsrechtelijke
grondslag biedt om de beschikking die zekerheid biedt over de aard van het
inkomen uit een arbeidsrelatie, te herzien.In antwoord op deze vraag wil ik er allereerst op wijzen dat in de toelichting
is aangegeven dat de beschikking kan worden herzien «als er grond is
voor het vermoeden dat de belastingplichtige onjuiste of onvolledige informatie
heeft gegeven over de omstandigheden waarvoor de beschikking is verleend».
Dit sluit aan bij het derde lid van artikel 3.156 waarin de inspecteur de
bevoegdheid is gegeven de beschikking te herzien indien de feitelijke omstandigheden
daartoe aanleiding geven. Het louter op basis van een vermoeden herzien van
de beschikking is derhalve niet aan de orde.De leden van de CDA-fractie vragen zich af of de harmonisatie van het
ondernemersbegrip wel een plaats had moeten krijgen in de Veegwet aangezien
de problematiek niet voortvloeit uit de Wet inkomstenbelasting 2001. Deze
leden vragen of de bereidheid bestaat het onderwerp alsnog in een apart wetsvoorstel
op te nemen. In dat verband merken deze leden op het te betreuren dat thans
slechts een gedeelte van de oplossing is gepresenteerd en stellen dat primair
dient te worden opgelost wie de uiteindelijke beslissingsbevoegdheid heeft
over de vraag of al dan niet sprake is van ondernemerschap. Naar aanleiding van deze vragen herinner ik eraan dat in het algemeen
overleg van 6 september jl. (kamerstukken 2000–2001, 24 036, nr.
171) van de zijde van de kamer de inwerking van de maatregel per 1 januari
2001 is omarmd. Aanhaken bij het voorliggende wetsvoorstel is de enige mogelijkheid
om dit te realiseren.Op een andere plaats in deze nota ben ik al ingegaan op de vraag welke
instantie de uiteindelijke beslissingsbevoegdheid heeft en waarom 1 januari
2001 niet haalbaar lijkt voor het afgeven van de WAZ-beschikking door de Uvi's.De leden van de CDA-fractie vinden het onbegrijpelijk dat het gedeelte
van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid niet gereed kan zijn
per 1 januari 2001. Verwijzend naar het commentaar van RZO vragen de leden
van de CDA-fractie nauwgezette aandacht voor een goede afstemming van beide
regelingen.Namens mijn ambtgenoot van Sociale Zaken en Werkgelegenheid merk ik hierover
op dat – zoals ook in het Algemeen Overleg van 6 september jl. door
hem is aangegeven – er ook voor wat betreft de WAZ-beschikkingen naar
wordt gestreefd om deze op zo kort mogelijke termijn te kunnen afgeven. Echter
1 januari a.s. lijkt niet haalbaar rekening houdend met het feit dat het concept
wetsvoorstel waarin de WAZ met het oog op de harmonisatie van het ondernemersbegrip
wordt gewijzigd, voor commentaar is voorgelegd aan het Lisv en het Ctsv.Voorts kan ik deze leden op hun desbetreffende vraag antwoorden dat er
uiteraard nauwgezette aandacht is voor een goede afstemming tussen de betrokken
departementen over de beide regelingen. Die afstemming heeft er onder meer
toe geleid dat in het vijfde lid van artikel 3.156 is bepaald dat een verkorting
van de termijn waarvoor de beschikking is afgegeven, alleen plaatsvindt in
in overeenstemming met de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.Met betrekking tot het geven van zekerheid over de fiscale status van
de arbeidsrelatie vragen de leden van de CDA-fractie of per arbeidsrelatie
wordt bekeken of er (materieel) een arbeidsovereenkomst is. Deze leden vragen
hoe zich dat verhoudt met de toelichting waaruit blijkt dat niet elke arbeidsrelatie
apart behoeft te worden bekeken.Mijn antwoord hierop luidt als volgt. Ingeval sprake is van meerdere arbeidsrelaties
zal door de fiscus niet steeds per arbeidsrelatie een beschikking behoeven
te worden afgegeven. Indien de arbeidsrelaties betrekking hebben op werkzaamheden
van dezelfde soort en die werkzaamheden onder overeenkomstige condities worden
verricht, zal in de praktijk kunnen worden volstaan met het afgeven van één
beschikking waarin een oordeel wordt gegeven over de fiscale status van het
inkomen uit deze arbeidsrelaties. Met condities worden in dit verband de voorwaarden
bedoeld die de belastingplichtige opneemt in zijn contract voor het aannemen
van werk. Bij het beoordelen van die condities zal de belastingdienst nagaan
of sprake is van een dienstbetrekking. Is dat laatste het geval dan zal daar
in beschikking rekening mee worden gehouden, in die zin dat wordt verklaard
dat sprake is het genieten van loon.De D66-fractie vraagt om de afhandeling van verzoeken om een beschikking
over de aard van de het inkomen uit de arbeidsrelatie, te monitoren en daar
jaarlijks in het beheersverslag belastingdienst verslag van te doen.Vanaf het moment van invoering van de harmonisatie van het ondernemers-
en zelfstandigenbegrip zal de belastingdienst de uitvoering monitoren. Het
monitoren zal erop gericht zijn om mogelijke problemen of knelpunten in de
uitvoering van de regeling snel aan te kunnen pakken. In het beheersverslag
belastingdienst kan de meer inhoudelijke monitoring aan de orde komen. Hierbij
kan gedacht worden aan aantallen afgegeven beschikkingen en de
inhoud van die beschikkingen (loon, winst uit onderneming of resultaat uit
overige werkzaamheden), alsmede aan aantallen bezwaren tegen de afgegeven
beschikkingen.De geldigheidsduur van een beschikking waarin zekerheid wordt gegeven
over de aard van het inkomen uit de arbeidsrelatie(s) bedraagt ten hoogste
24 maanden. Ingevolge het vijfde lid van artikel 3.156, kan deze termijn van
24 maanden bij ministeriële regeling worden verkort. De termijn kan derhalve
niet worden verlengd zo kan ik de leden van de D66-fractie op hun desbetreffende
vraag antwoorden.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de D66-fractie waarom niet
een finale beslissingsbevoegdheid in het kader van het afgeven van de beschikking
WAZ bij de belastingdienst wordt neergelegd, merk ik het volgende op.De Belastingdienst heeft de finale beslissingsbevoegdheid voor wat betreft
de fiscale status van het inkomen uit de arbeidsrelatie(s). De Belastingdienst
spreekt zich niet uit over de verzekeringsplicht ingevolge de WAZ en geeft
derhalve ook niet de beschikking af die daarover zekerheid biedt. Een beschikking
omtrent de verzekeringsplicht voor de WAZ heeft namelijk niet alleen onmiddellijk
(rechts)gevolgen op het terrein van de WAZ-verzekering, maar ook voor de werknemersverzekeringen.
De WAZ-verzekerde is immers gedurende de looptijd van de beschikking die is
afgegeven door de Uvi, niet verzekerd voor de ZW, de WAO en de WW. Het is
aan de Uvi's voorbehouden om een uitspraak te doen over de verzekeringsplicht.I. Artiesten- en beroepssportersregelingDe leden van de fracties van de PvdA en D66 vragen een reactie op de brieven
van All Arts van 2 en 3 november jl., KNTV van 30 oktober jl., en FNV Kiem
van 31 oktober jl.In de brieven van All Arts, KNTV en FNV Kiem wordt er op gewezen dat een
grote groep binnenlandse artiesten die nettoafspraken maken met hun opdrachtgevers,
sterk wordt benadeeld door het tarief van 20% in de loonbelasting. Volgens
de auteurs van de brieven lijden de artiesten een fors koopkrachtverlies omdat
zij achteraf in de inkomstenbelasting bijbetalen, terwijl de opdrachtgevers
een voordeel behalen. D66 en deze auteurs pleiten ervoor het tarief voor binnenlandse
artiesten te stellen op het tarief van de eerste schijf.Met ingang van 1 januari 2001 wordt er geen onderscheid meer gemaakt in
het heffings- en inhoudingsregime in de loonbelasting en inkomstenbelasting
tussen de binnenlandse en buitenlandse artiesten die ingevolge een overeenkomst
van korte duur hier te lande optreden. Daarom is er voor gekozen ook geen
onderscheid meer te hanteren in het tarief voor de loonbelasting. Het hanteren
van een enkelvoudig tarief van 20% voor zowel binnenlandse als buitenlandse
artiesten schept voor de opdrachtgever/inhoudingsplichtige eenvoud en duidelijkheid.Naast het vergemakkelijken van de inhouding en afdracht van loonbelasting
over de gage van de artiest door opdrachtgever/inhoudingsplichtige, is de
nadruk gelegd op het voorkomen van heffings- en invorderingsproblemen voor
de inspecteur. Daarom is in het nieuwe regime van de artiestenregeling niet
gekozen voor een kostenforfait en een loonverdelingsverklaring waarmee onbeperkt
kosten verrekend kunnen worden in de loonbelasting, maar voor heffing over
een brede grondslag tegen een laag tarief van 20% in de loonbelasting. Dit
tarief kan voor binnenlandse artiesten laag zijn. Het lage tarief van 20%
kan echter zo worden geïnterpreteerd dat materieel beschouwd over een
deel van de gage als ware het een vrije vergoeding voor de kosten in de loonbelasting niet wordt geheven. Indien het verschil tussen het tarief van 20%
van de artiestenregeling en dat van de tariefschijf 1a (32,25%) in de
inkomstenbelasting in aanmerking wordt genomen, zou kunnen worden gesteld
dat in de loonbelasting materieel rekening wordt
gehouden met een vrije vergoeding voor kosten van bijna een derde van de totaal
ontvangen gage. Slechts als de artiest minder kosten heeft gemaakt wordt hij
geconfronteerd met een bijtelling in de inkomstenbelasting. Bij een relatief
hoog kostenaandeel zal dit in de inkomstenbelastingsfeer tot teruggave leiden
van teveel afgedragen loonbelasting voorzover de artiest geen gebruik heeft
maakt van de kostenvergoedingsbeschikking.In deze optiek hoeft het maken van nettoloonafspraken voor de artiest
niet tot problemen te leiden. Overigens, de artiest die onder de nieuwe artiestenregeling
valt, wordt in de inkomstenbelasting in het regime van resultaat uit overige
werkzaamheden betrokken. Niet vergeten moet worden dat de loonbelasting voor
deze categorie artiesten een instrument is om de invordering bij inkomsten
uit overige werkzaamheden te vergemakkelijken. De artiest zal vanuit een andere
positie met de opdrachtgever/inhoudingsplichtige moeten onderhandelen, namelijk
uit de positie van een zogenaamde pseudo-ondernemer, zodat de systeemwijziging
noch voor de artiest een nadeel, noch voor de opdrachtgever een voordeel is.
Om het onderhandelen te vergemakkelijken zou de handleiding van de belastingdienst
voor de opdrachtgever van de artiest die een overeenkomst van korte duur is
aangegaan, zodanig aangepast kunnen worden dat deze in de praktijk als handvat
kan bieden om tot reële netto afspraken te blijven kunnen komen. De mogelijkheden
daartoe worden thans onderzocht. Uiteraard kan ook de artiest de voor hem
noodzakelijke informatie uit deze handleiding halen.De leden van de fractie van D66 vragen waarom naturaverstrekkingen en
zakelijke kostenvergoedingen niet van de grondslag in de loonbelasting worden
uitgesloten of onder het regime van vrije verstrekkingen van artikel 17 van
de Wet op de loonbelasting 1964 worden gebracht. Een kostenvergoedingsbeschikking
zou dan niet noodzakelijk zijn. Ook in de brief van het NOB d.d. 7 november
jl. wordt hiernaar gevraagd. De brief van All Arts voegt hier nog aan toe
dat de organisator van het optreden tezamen met de artiest best kan bepalen
of de voorgestelde kostenvergoeding met de daadwerkelijke kosten overeenstemt.
In de brief wordt voorgesteld de aansprakelijkheid voor eventuele bovenmatige
kostenvergoedingen bij de organisator te leggen. Bij twijfel kan hij of de
artiest de inspecteur om zekerheid vragen.Het voorstel om bij het regime van vrije vergoedingen en verstrekkingen
van artikel 15 tot en met 17 in de Wet op de loonbelasting 1964 aan te sluiten
voor kostenvergoedingen en naturaverstrekkingen aan artiesten die ingevolge
een overeenkomst van korte duur optreden, past niet bij de keuze deze groep
artiesten onder het regime uit overige werkzaamheden te laten vallen. Voor
deze artiesten is binnen de loonbelasting een apart regime gecreëerd
om heffings- en invorderingsproblemen te voorkomen. De bepalingen met betrekking
tot de vrije vergoedingen en verstrekkingen zijn van toepassing voor werknemers
met een dienstbetrekking. Deze werknemers hebben geen mogelijkheid tot aftrek
van hun kosten. Voor artiesten geldt een afwijkend regime: op grond van Wet
op de loonbelasting 1964 worden kostenvergoedingen en naturaverstrekkingen
gerekend tot de gage waarover loonbelasting ingehouden en afgedragen moet
worden. De naturaverstrekkingen worden in aanmerking genomen tegen de waarde
in het economische verkeer. In de inkomstenbelasting wordt vervolgens bepaald
of volgens de regels van het regime van resultaat uit overige werkzaamheden
de kostenvergoeding strekt ter bestrijding van de daadwerkelijk gemaakte kosten
en of naturaverstrekkingen volgens deze regels als kosten in aanmerking genomen
kunnen worden. De nieuwe artiestenregeling probeert op deze wijze
enerzijds de heffings- en invorderingsproblemen te verminderen, maar anderzijds
ook aan de wensen van de artiesten, zoals deze in het rapport «Hoog
aanslaan, laag belasten» van de commissie Cultuur en Belastingen naar
voren zijn gekomen, tegemoet te komen. Omdat in het aanvankelijke voorstel,
bij een relatief hoog kostenaandeel in de gage, de heffing over de totale
gage tot een onevenredig hoge voorheffing kon leiden, wordt nu het instrument
van de kostenvergoedingsbeschikking geïntroduceerd. Hiermee kan reeds
in de loonbelasting rekening gehouden worden met een kostenvergoeding en naturaverstrekkingen
volgens de bepalingen van het regime van resultaat uit overige werkzaamheden.
Uiteindelijk worden geen elementen bij de artiest belast die ook bij andere
(pseudo-)ondernemers niet belast zouden zijn.In de brief wordt voorgesteld de taak die nu aan de inspecteur wordt opgedragen
te verleggen naar de inhoudingsplichtige. Naar verwachting leidt dit tot heffings-
en invorderingsproblemen die nu juist met behulp van de kostenvergoeding verminderen.
Volgens het voorstel zou bij twijfel of onenigheid alsnog de inspecteur ingeschakeld
moeten worden. Hiermee zou worden bereikt dat een extra «schakel»
wordt ingebouwd voor de artiest om reeds in de loonbelasting zijn kosten in
aanmerking te kunnen nemen. Dit is ongewenst en er wordt naar mijn verwachting
geen vereenvoudiging van de uitwerking van de artiestenregeling bereikt.Voorts komt in de brief van All Arts aan de orde dat de artiest de kosten
van naturaverstrekkingen in de inkomstenbelasting niet in mindering kan brengen
omdat niet de artiest maar de opdrachtgever/zaalhouder over de facturen beschikt.De zaalhouder heeft de hotelovernachting bekostigd. Voor de artiest is
deze hotelovernachting te beschouwen als een naturaverstrekking die voor de
loonbelasting tot de belastbare gage wordt gerekend voor in beginsel de waarde
in het economische verkeer. Ook op de hotelovernachting echter kan de kostenvergoedingsbeschikking
betrekking hebben. Vaak zijn de kosten van de hotelovernachting van tevoren
bekend omdat het meestal deel uitmaakt van de overeenkomst tussen de opdrachtgever
en de artiest. De artiest heeft de factuur van het hotel niet nodig. Hij moet
aan de inspecteur «slechts» aannemelijk maken dat de hotelovernachting
onderdeel vormt van zijn gage en wat globaal de hoogte van de kosten van die
overnachting zijn. Ook indien de artiest niet een kostenvergoedingsbeschikking
aanvraagt maar zijn kosten pas in de inkomstenbelasting in aanmerking neemt,
zal hij de inspecteur – net als andere (pseudo-)ondernemers –
aannemelijk moeten maken dat hij bepaalde kosten heeft gemaakt. De artiest
kan dit doen door zijn opdrachtgever een opgave te vragen waarin deze de samenstelling
van de gage van de artiest verklaart. Uit deze opgave kan de inspecteur de
brutogage aflezen, terwijl hij ook de kosten kan bekijken. De aan de artiest
uitgereikte verklaring van de opdrachtgever is te beschouwen als de bon, waarmee
de kosten aannemelijk worden gemaakt. Overigens is het ingevolge van artikel
47, tweede lid, AWR voor de inspecteur mogelijk de originele hotelbon ten
behoeve van de belastingheffing van de artiest op te vragen.De zaalhouder heeft de factuur nodig om de door hem betaalde hotelovernachting
in mindering te brengen op zijn winst, en niet de artiest. Dit is ook thans
gebruikelijk bij ondernemers. De nieuwe artiestenregeling brengt hier in geen
verandering.In de brief van All Arts wordt de vraag gesteld hoe een hotelovernachting
verstrekt aan de technici van de artiest fiscaal wordt behandeld.Technici zijn geen artiesten en vallen daarom niet onder de artiestenregeling.
Voorzover de technici in dienst zijn van de artiest, is de artiest hun
werkgever en daarmee de inhoudingsplichtige voor het loon van de technici.
De naturaverstrekkingen die aan de technici worden gegeven vormen voor de
artiest kosten, zoals ook het loon dat de artiest aan de technici betaalt
voor de artiest kosten vormen. De artiest kan de inspecteur verzoeken ook
deze kosten in aanmerking te nemen bij de kostenvergoedingsbeschikking. Indien
de technici niet in dienst zijn, maar bijvoorbeeld freelancers zijn, dan heeft
de artiest niets te maken met hun kosten. De zaalhouder en de artiest behandelen
de technici voor de belastingheffing zoals elke andere freelancer zou worden
behandeld.In de brief van All Arts Belastingadviseurs wordt gepleit voor een drempel
van f 2 000 á f 3 000 per (amateur)gezelschap of
f 500 per (amateur)artiest in te stellen. Ook de NOB pleit in zijn brief
voor een drempelbedrag van f 500 per artiest. Tot dit bedrag wordt de
gage beschouwd geheel te bestaan uit een onbelaste kostenvergoeding. Volgens
de brief van All Arts is voor deze gezelschappen en «kleine» artiesten
het verzoeken om een kostenvergoedingsbeschikking te moeilijk en te kostbaar
en zou bij eventuele misstanden de fiscale gevolgen afgewenteld worden op
de (kleine) zaalhouders. Ook de NOB meent dat de kostenvergoedingsbeschikking
administratief belastend is.Het voorgestelde drempelbedrag per gezelschap/artiest per optreden dat
als onbelaste onkostenvergoeding moet worden beschouwd, werkt in de praktijk
nogal grof: voor het ene gezelschap/artiest vormt dit bedrag inkomen, voor
een ander gezelschap/artiest vormt het een vergoeding van de gemaakte kosten.
De drempel werkt nog grover als het aantal optredens in ogenschouw wordt genomen.
Voor een gezelschap dat of een artiest die nagenoeg elk weekeinde optreedt,
kan het drempelbedrag dat als onbelaste onkostenvergoeding moet worden beschouwd,
een aanzienlijk inkomen vormen. Het gevolg hiervan is dat de artiesten in
de inkomstenbelasting met aanzienlijke bijbetalingen kunnen worden geconfronteerd,
tenzij ze aannemelijk maken dat ze kosten hebben gemaakt tot tenminste dat
bedrag. Bovendien is een dergelijke drempel vergelijkbaar met een kostenforfait.
Het instrument van de kostenforfait past niet langer binnen het systeem van
de Belastingherziening 2001. Het voorstel dat een goede renseignering binnen
de belastingdienst moet plaatsvinden om na te kunnen heffen van de artiesten
van een gezelschap waarvoor het drempelbedrag inkomen vormt, leidt tot heffings-
en invorderingsproblemen. Deze problemen zijn aanzienlijk minder indien het
instrument van de kostenvergoedingsbeschikking wordt gehanteerd.Ik deel niet de mening dat de zaalhouder geconfronteerd wordt met naheffingen.
Indien de zaalhouder geen kopie van de kostenvergoedingsbeschikkingen ontvangt,
houdt hij geen rekening met de kosten bij het bepalen van de in te houden
loonbelasting over de met de artiesten overeengekomen gage. Mocht de kostenvergoedingsbeschikkingen
onjuist zijn omdat de artiesten een verkeerde voorstelling van zaken hebben
gegeven, dan kan de inspecteur alsnog naheffen bij de artiesten in de inkomstenbelasting.
De zaalhouder wordt hier niet mee geconfronteerd.Ik kan mij niet vinden in het argument dat het moeilijk en kostbaar is
om een kostenvergoedingsbeschikking te verzoeken. De meeste gezelschappen
(bijvoorbeeld een zangkoor) en artiesten zullen toch een soort overzicht van
hun kosten opstellen om te kunnen bepalen of een optreden lonend is en zo
niet, of dit optreden binnen hun «budget» past. Dit overzicht
is tevens bruikbaar om de inspecteur te informeren ten behoeve van de kostenvergoedingsbeschikkingen
van de artiesten. Voorzover de artiesten van het gezelschap binnen de bevoegdheid
van dezelfde inspecteur vallen, zal de inspecteur waarschijnlijk het gezamenlijke
verzoek van de artiesten behandelen. Bovendien kan het gezelschap voorafgaande
aan of aan het begin van het kalenderjaar dan wel voor de aanvang van een
reeks van optredens de inspecteur verzoeken om een enkele kostenvergoedingsbeschikking
(per artiest) af te geven voor deze reeks van optredens.Volgens de brief van All Arts ontstaat er een ongelijke behandeling tussen
amateursporters en amateurartiesten.Om inkomsten te kunnen belasten moet er sprake zijn van een bron van inkomen.
Hiervoor moet «een beogen van geldelijk voordeel» aanwezig zijn.
Op grond van de jurisprudentie blijven voor de inkomstenbelasting buiten aanmerking
de voordelen die hun oorzaak vinden in bijvoorbeeld liefhebberijen, vriendschaps-
en familiebanden en kunnen negatieve resultaten van liefhebberijen en hobby's
niet in mindering worden gebracht. Deze negatieve resultaten moeten worden
gezien als een besteding van inkomen. Het voorgaande principe komt tot uitdrukking
doordat de artiesten die hun optreden overeenkomen met een natuurlijke persoon
ten behoeve van diens persoonlijke aangelegenheden niet onder de loonbelasting
vallen. Het principe is ook terug te vinden bij amateursporters die hun sport
in beginsel bedrijven als liefhebberij of als hobby. Zij vallen eveneens niet
onder de loonbelasting. Dit laat onverlet dat een amateursporter als beroepssporter
kan worden beschouwd voor de loonbelasting indien de feiten en omstandigheden
daar naar verwijzen (zie de toelichting op het Besluit van 25 mei 2000, houdende
wijziging van het Uitvoeringsbesluit loonbelasting 1965). Bij artiesten echter
is de grens tussen amateur en professional nog moeilijker te trekken dan bij
sporters omdat in de artiestenwereld veel vaker een geldelijke tegenprestatie
wordt verkregen in tegenstelling tot amateursporters die meestal alleen de kans hebben om iets te winnen. Dit is de reden dat
aan de inspecteur wordt overgelaten of de artiest met het verzorgen van optredens
een bron van inkomen heeft. Dit komt tot uitdrukking doordat de loonbelasting
een algemene voorheffing is voor de artiesten die ingevolge een overeenkomst
van korte duur optreden. De inspecteur zal bij de aanslagregeling inkomstenbelasting
toetsen of de artiest met zijn optreden beoogde een geldelijk voordeel te
behalen en of het redelijkerwijs te verwachten is dat de bron/optredens eventueel
een positieve opbrengst zal/zullen kunnen opleveren. De artiesten die niet
aan deze voorwaarden voldoen zijn geen belasting verschuldigd. Eventueel betaalde
loonbelasting krijgen zij in de inkomstenbelasting terug. De komst van de
nieuwe artiestenregeling doet niets af aan dit principe. Integendeel, de kostenvergoedingsbeschikking
maakt het mogelijk dat de inspecteur in een eerder stadium kan toetsen of
er sprake is van een bron van inkomen. Uiteraard zijn daarbij de feiten en
omstandigheden van het individuele geval van doorslaggevend belang.De fractieleden van de PvdA vragen hoe de kostenvergoedingsbeschikking
vooraf kan worden gegeven bij veel verschillende en opeenvolgende contracten.De kostenvergoedingsbeschikking, bedoeld in artikel 12a van het Uitvoeringsbesluit
loonbelasting 1965, biedt de artiest ruimte om de inspecteur voorafgaande
aan het optreden of een reeks van optredens een kostenvergoedingsbeschikking
te verzoeken. Ten aanzien van een reeks optredens geeft de artiest inzicht
in het aantal optredens, de verwachte gage en het totaalbedrag aan kosten.
Voorzover de artiest bekend is met deze gegevens voor een heel jaar, kan hij
de inspecteur voorafgaande aan het kalenderjaar verzoeken om een kostenvergoedingsbeschikking
die van toepassing is gedurende het gehele jaar. In de kostenvergoedingsbeschikking
kan de inspecteur aangeven dat de inhoudingsplichtige een bepaald bedrag of
percentage aan kostenvergoeding niet tot de belastbare gage behoort dat voor
het desbetreffende optreden is overeengekomen. Indien gedurende het jaar blijkt
dat er (onverwachts) extra optreden of kosten zijn, kan de artiest
om een aanvullende kostenvergoedingsbeschikking verzoeken.Overigens is de inspecteur niet verplicht eenzelfde standpunt in te nemen
bij de aanslagregeling inkomstenbelasting. Blijkens jurisprudentie is hij
wel gebonden als het gaat om de rechtsvraag of een bepaalde gedane uitgave
als een aftrekbare kostenpost is aan te merken en de belastingplichtige redelijkerwijs
mocht aannemen dat de inspecteur de van belang zijnde feiten aan een voldoende
grondig onderzoek heeft onderworpen.De fractieleden van de PvdA vragen om een reactie op de brief d.d. 7 november
jl. van de NOB met betrekking tot de artiestenregeling.In de brief van de NOB wordt een aantal vragen gesteld met betrekking
tot de artiestenregeling. Op de vraag wie de kostenvergoedingsbeschikking
aanvraagt, kan worden geantwoord dat de artiest dat doet bij zijn inspecteur.
In beginsel heeft de inhoudingsplichtige hier geen enkele bemoeienis mee.
Hij ontvangt slechts een kopie van de kostenvergoedingsbeschikking van de
artiest en houdt daarmee rekening bij de inhouding en afdracht van de loonbelasting
over de gage. Indien de artiest geen kostenvergoedingsbeschikking kan overhandigen,
houdt de inhoudingsplichtige in over de gehele gage. De artiest kan voorafgaande
aan het kalenderjaar (bijvoorbeeld indien zijn agenda voor het gehele jaar
reeds vaststaat) of voorafgaande aan een optreden om een dergelijke beschikking
verzoeken. Uiteraard kan de artiest niet verwachten dat de inspecteur een
beschikking af kan geven de middag voorafgaande aan het optreden. Overigens
geldt dat hoe beter de artiest inzicht geeft in de voor de kostenvergoedingsbeschikking
benodigde gegevens, hoe sneller de inspecteur deze beschikking kan afgeven.
Het instrument van de kostenvergoedingsbeschikking zal in de toekomst in de
praktijk worden gevolgd op haar toepasbaarheid en effecten.De leden van de fractie van de VVD vragen of het mogelijk is dat ten aanzien
van een artiest of beroepssporter meer inhoudingsplichtigen bestaan op grond
van artikel 6, derde lid, onderdeel c, van de Wet op de loonbelasting 1964
en hoe deze samenloop wordt opgelost. Deze leden vragen wat er gebeurt als
een van hen zich in feite als inhoudingsplichtige gedraagt en belasting afdraagt,
waarna de inspecteur vaststelt dat er te weinig is afgedragen. Voorts vragen
de leden bij wie er dan kan worden nageheven.Met betrekking tot deze vragen kan het volgende worden opgemerkt. In de
meeste situaties is op voorhand kenbaar wie als inhoudingsplichtige wordt
beschouwd op grond van de Wet op de loonbelasting 1964. Echter in zeer complexe
situaties zoals bijvoorbeeld bij grensoverschrijdende sportevenementen voor
EK of WK is gelet op de structuur van de organisatie van een dergelijk evenement
en de vele betrokken partijen niet onmiddellijk helder wie inhoudingsplichtige
zal zijn voor de in Nederland verschuldigde loonbelasting van de buitenlandse
beroepssporters die hier in Nederland in verband met het evenement hun sport
beoefenen. Artikel 6, derde lid, onderdeel c, van de Wet op de loonbelasting
1964 schept een zo ruim mogelijke basis om in een complexe situatie zoals
zojuist geschetst een inhoudingsplichtige aan te kunnen wijzen die het dichtst
bij de beroepssporter staat. In dat geval kan bij de inspecteur voorafgaand
aan het evenement duidelijkheid verkregen worden wie als inhoudingsplichtige
zal worden beschouwd. Daarbij zullen de feiten en omstandigheden van dit individuele
geval doorslaggevend zijn. Hoewel in dit soort complexe situaties in theorie
sprake zou kunnen zijn van meer inhoudingsplichtigen kan worden aangenomen
dat in de praktijk, eventueel in overleg met de inspecteur, slechts één
persoon of lichaam als inhoudingsplichtige zal optreden. Indien deze inhoudingsplichtige
te weinig inhoudt of afdraagt, zal de inspecteur aan die inhoudingsplichtige
een naheffingsaanslag opleggen. Indien invordering van die naheffingsaanslag
niet mogelijk blijkt bij de inhoudingsplichtige, kan de ontvanger ingevolge
artikel 37 van de Invorderingswet 1990 degene die de sportbeoefening in Nederland
organiseert, mede organiseert of doet organiseren aansprakelijk stellen voor
de verschuldigde loonbelasting.De leden van de VVD-fractie vrezen dat de aansprakelijkheidsregeling van
artikel 37 Invorderingswet 1990 zal leiden tot rechtsonzekerheid doordat verschillende
personen of lichamen aansprakelijk kunnen worden gesteld voor dezelfde schuld
en het feit dat bij dergelijke wedstrijden geen contracten worden gesloten
met de buitenlandse voetbalclub waardoor deze club niet contractueel tot nakoming
van de fiscale verplichtingen kan worden gedwongen. Deze leden vragen welk
beleid de ontvanger zal gaan volgen bij zijn keuze wie of welke van deze personen
of lichamen hij aansprakelijk stelt. Tevens vragen de leden hoe het zit met
de onderlinge draagplicht naar civiel recht.Naar aanleiding van deze vragen kan het volgende worden geantwoord. Artikel
37 Invorderingswet 1990 is onder meer bedoeld voor situaties waarin een buitenlandse
artiesten- of sportorganisatie voor een evenement dat (gedeeltelijk) in Nederland
plaatsvindt als inhoudingsplichtige wordt aangemerkt. Ik realiseer me daarbij
dat tot voor kort bij voetbalwedstrijden in Europees verband de deelnemende
clubs veelal geen overeenkomsten met elkaar sloten op grond waarvan de potentieel
aansprakelijken de nakoming van eventuele fiscale verplichtingen door de buitenlandse
voetbalclub contractueel kunnen afdwingen. Dat was ook niet opportuun omdat
er – tot 1 juni 2000 – geen aansprakelijkheid bestond. Bij de
invoering op 1 juni 2000 van de aansprakelijkheid voor de organisator van
sportevenementen is bewust gekozen voor een zuivere risicoaansprakelijkheid.
Verwacht mag worden dat organisatoren van sportevenementen reële risico's
zullen willen afdekken en in verband daarmee in de contractuele sfeer wèl
voorzorgsmaatregelen zullen treffen. Indien in de wet een disculpatiemogelijkheid
zou worden opgenomen waardoor de aansprakelijkheid «verschiet»
in een schuldaansprakelijkheid, moet worden gevreesd dat de aansprakelijkheidsbepaling
tot een dode letter wordt.Ik ben me ervan bewust dat de Nederlandse organisatie bij een in Nederland
gespeelde Europese voetbalwedstrijd, thans slechts met moeite over de juiste
informatie en middelen beschikt om het risico van aansprakelijk te worden
gesteld adequaat in te schatten. Door de invoering van de aansprakelijkheid
krijgen deze organisaties echter een wezenlijk belang om op dit punt nadere
eisen te stellen. Die risico's zullen in een aantal gevallen niet groot zijn.
Bij in Nederland gehouden grote en bekende internationale sportevenementen
mag worden verwacht dat de daarbij betrokken inhoudingsplichtigen zich bewust
zijn van het (eigen) belang bij het op een correcte wijze opvolgen van de
in Nederland geldende wet- en regelgeving. Ook bij situaties waarin de inhoudingsplichtige
in Nederland is gevestigd zullen zich naar verwachting weinig problemen voordoen.
Alleen indien de inhoudingsplichtige bij de betaling van de hem opgelegde
naheffingsaanslag in gebreke blijft, zal de ontvanger overgaan tot aansprakelijkstelling
van degene die sportbeoefening in Nederland organiseert, mede organiseert
of doet organiseren. Ingeval met betrekking tot de verrichte prestatie meer
dan één organisator kan worden aangewezen, zijn die organisatoren
allen hoofdelijk aansprakelijk voor de ten aanzien van dezelfde prestatie
niet afgedragen loonbelasting. De door de ontvanger aangesproken organisatie
kan op grond van het civiele recht de inhoudingsplichtige aanspreken die de
verschuldigde loonbelasting had moeten inhouden en afdragen. Daarnaast biedt
het civiele recht de aansprakelijkgestelde die heeft afgedragen
de mogelijkheid regres uit te oefenen op de mede aansprakelijken.De leden van de VVD-fractie vragen wie ingeval van een voetbalwedstrijd
in Europees verband wordt aangewezen als (mede)organisator. De leden van de
fractie van het CDA stellen een vergelijkbare vraag.In geval van wedstrijden in Europees verband die in Nederland worden gespeeld,
kan de Nederlandse voetbalclub, of de Nederlandse voetbalbond, of de exploitant
van het voetbalstadion In Nederland als (mede) organisator worden aangewezen.De leden van de fractie van het CDA vragen waarom de artiesten- en beroepssporrtersregeling
in de Veegwet is opgenomen en niet als een apart wetsvoorstel is gepresenteerd
aangezien de problematiek al langer bekend is en niet voortvloeit uit de Wet
inkomstenbelasting 2001.In reactie op de vragen van deze leden wil ik het volgende opmerken. Een
kenmerk van de huidige artiestenregeling is een (forfaitaire) kostenaftrek.
In het nieuwe regime is er voor gekozen niet langer plaats in te ruimen voor
aftrek van kosten. In dat licht bezien houdt de wijziging van de artiestenregeling
wel degelijk een rechtstreeks verband met de stelselherziening. Niet kan worden
gesteld dat uit de stelselherziening eenduidig kan worden opgemaakt hoe de
huidige artiestenregeling moet worden aangepast. Met de voorgestelde artiestenregeling
is er naar gestreefd een evenwichtige uitkomst te creëren voor vanuit
fiscaal perspectief verschillende categorieën artiesten. Voor artiesten
in dienstbetrekking en voor artiesten die een onderneming drijven, bleken
geen bijzondere regels nodig. Voor de tussencategorie bestaan twee mogelijkheden.
Ten eerste kunnen zij kiezen voor de fictieve dienstbetrekking. In dat geval
zijn de regels gelijk aan die voor de «normale» dienstbetrekking.
De belangrijkste gevolgen zijn voor deze groep dat bepaalde kostenvergoedingen
onbelast vergoed kunnen worden verstrekt en dat de reguliere loobelastingtabellen
van toepassing zijn. Ten tweede is er de mogelijkheid van de artiestenregeling.
Belangrijkste kenmerk van deze regeling is een laag tarief over een brede
grondslag in de sfeer van de loonbelasting, waar volgens het regime van resultaat
uit overige werkzaamheden kosten in mindering op de belastbare grondslag kunnen
worden gebracht. Bij de totstandkoming van dit naar onze opvattingen evenwichtige
regime voor de diverse soorten artiesten is op mede dit punt rekening gehouden
met het advies van de commissie Cultuur en Belastingen. In vergelijkbare zin
is geantwoord in de nota naar aanleiding van het verslag van de Eerste Kamer
(kamerstukken 1999/2000, 26 727 en 26 728, nr. 202c, blz. 58) op
vragen van overeenkomstige strekking van de leden van de fractie van de PvdA.
Voor beroepssporters geldt hetzelfde verhaal nu deze groep belastingplichtigen
sinds 1 juni 2000 in de loonbelasting wordt betrokken.De fractieleden van het CDA vragen een reactie op hun inbreng met betrekking
tot de Uitvoeringsregeling loonbelasting 2001 en het Algemeen Overleg Cultuur
en Belastingen.Naar aanleiding van deze vraag wil ik opmerken dat de fractieleden van
het CDA tijdens het Algemeen Overleg vragen hebben gesteld over de mogelijkheid
een drempelbedrag te introduceren per artiest of gezelschap dat aangemerkt
kan worden als een onbelaste kostenvergoeding. Voor beantwoording van deze
vragen verwijs ik naar mijn de reactie die de leden van de fractie van de
PvdA hebben verzocht op de brief van All Arts belastingadviseurs.Verder heb ik tijdens het Algemeen Overleg aan de leden van de fractie
van het CDA toegezegd de werking en effecten van de kostenvergoedingsbeschikking kritisch te volgen in verband met de kosten van amateurgezelschappen.Overigens zal ik in de antwoorden op de vragen naar aanleiding van de
concept-uitvoeringsregeling loonbelasting op deze materie ingaan.De leden van de D66-fractie vragen naar de werklast die voor de Belastingdienst
voortvloeit uit het afgeven van kostenvergoedingsbeschikkingen.De verwachting bestaat dat de kostenvergoedingsbeschikking door een beperkt
aantal artiesten wordt aangevraagd. De beschikking komt namelijk alleen aan
de orde in het geval de kosten van een artiest hoger zijn dan het verschil
tussen het vaste tarief in de loonheffing (20%) enerzijds en het inkomstenbelastingtarief
(tenminste 32,25%) anderzijds. Het ligt in de bedoeling dat de artiest in
de aanvraag voor de beschikking inzicht geeft in de verwachte kosten en inkomsten
die samenhangen met zijn optreden(s). De Belastingdienst kan in dat geval
volstaan met een eenvoudige handmatige toets van de gegevens in de aanvraag.
In deze opzet zal de totale werklast voor de Belastingdienst, rekening houdend
met het naar verwachting beperkte aantal beschikkingen, gering zijn.De leden van de fracties van GPV en RPF vragen waarom voor twee beroepsgroepen
een aparte regeling moet worden getroffen waardoor kleine verstrekkingen in
natura worden uitgezonderd van de gage waarop loonbelasting wordt ingehouden.
Deze leden vragen of dit geen precedent schept.Op deze vragen kan het volgende worden geantwoord. Bij het voorstel om
een vrijstelling voor vergoedingen en verstrekkingen aan artiesten en beroepssporters
in de vorm van consumpties en maaltijden die ingevolge artikel 11, eerste
lid, onderdeel a, of artikel 11, eerste lid, onderdeel b, niet tot het loon
zouden hebben behoord, te introduceren ligt de nadruk op het verminderen van
de administratieve lasten bij zowel de inhoudingsplichtige als de artiest
of beroepssporter. Bovendien moet niet vergeten worden dat artiesten/beroepssporters
die ingevolge een overeenkomst van korte duur optreden/sport beoefenen een
bijzondere groep vormen binnen de groep belastingplichtigen die voor de heffing
van inkomstenbelasting als genieters van resultaat uit overige werkzaamheden
worden aangemerkt. De desbetreffende artiesten/beroepssporters worden onderworpen
aan de heffing van loonbelasting, de overige «resultaatgenieters»
hebben niet te maken met dit aparte regime. Daarom deel ik deel niet de mening
dat er hier een precedent wordt gecreëerd.J. Resultaat uit overige werkzaamheden en eigen woningDe leden van de CDA-fractie vragen wanneer een werkruimte fysiek en administratief
niet van de woonruimte is te onderscheiden. In dat verband vragen deze leden
hoe wordt omgegaan met een garage of een schuur die als werkruimte wordt gebruikt
maar kleiner is dan een derde deel van de oppervlakte van het gebouw. Tevens
vragen zij of het daarbij verschil maakt of die garage of schuur een eigen
ingang heeft dan wel met het woonhuis is verbonden.Naar aanleiding van deze vragen merk ik allereerst op dat een werkruimte
in ieder geval fysiek is te onderscheiden van de woonruimte, indien het een
kamer of verdieping betreft in de woning. Verder kan een belangrijke aanwijzing
zijn of sprake is van een fysiek te onderscheiden ruimte, dat die ruimte bereikbaar
is door middel van een aparte ingang van de woning. Overigens heb ik op een
andere plaats in deze nota aangegeven dat bij nota van wijziging de voorwaarde
komt te vervallen dat de ruimte administratief als een zelfstandig deel van
de woonruimte moet kunnen worden aangemerkt, aangezien aan deze
voorwaarde geen zelfstandige betekenis toekomt.Voor het antwoord op de vraag hoe het omvangscriterium moet worden toegepast
op een garage of schuur, is van belang of deze al dan niet is verbonden met
de woning. Alleen bij verbondenheid met de woning dient het vloeroppervlak
van de garage of schuur vergeleken te worden met het vloeroppervlak van de
woning.De leden van de CDA-fractie achten het een welkome aanvulling dat het
ter beschikking stellen van de werkruimte in sommige gevallen niet binnen
het resultaat uit overige werkzaamheden behoeft te worden gebracht. Zij vragen
in dit verband waarom de toelichting op de voorgestelde regeling niet is opgenomen
bij de terbeschikkingstellingsregeling.Hierover kan ik kort zijn, er is, zoals gebruikelijk voor gekozen om de
toelichting te plaatsen onder het kopje van het artikel waarin de regeling
is opgenomen.Volgens de memorie van toelichting houdt de terbeschikkingsstellingsregeling
in dat de betrokken vermogensbestanddelen worden toegerekend aan box I, als
ware het een onderneming. Indien men deze redenering consequent doorvoert,
zou het naar het oordeel van de leden van de VVD-fractie voor de hand liggen
dat de heffing in box I ook plaatsvindt op basis van de voorschriften over
winst uit onderneming, en niet volgens het enigszins afwijkende resultaat
uit overige werkzaamheden.Met de verwijzing naar de bepalingen van het winstregime (neergelegd in
artikel 3.95 Wet IB2001) is niet zozeer beoogd in de sfeer van het resultaat
uit overige werkzaamheden onverkort het volledige winstregime en de daarbij
behorende ondernemingsfaciliteiten van toepassing te verklaren, alswel de
methodiek van de winstbepaling en enkele aanverwante bepalingen over te nemen.De leden van de VVD-fractie vragen een reactie op de suggestie dat een
geruisloze inbreng van de ter beschikking gestelde vermogensbestanddelen in
een BV mogelijk wordt en dat ook de herinvesteringsreserve kan worden toegepast.Elders in deze paragraaf heb ik reeds aangegeven waarom er niet voor is
gekozen om de ondernemings- en ondernemersfaciliteiten van toepassing te verklaren
op het regime resultaat uit overige werkzaamheden. Dit geldt ook voor een
geruisloze inbreng van ter beschikking gestelde vermogensbestanddelen in een
BV en de herinvesteringsreserve. Ik heb er daarbij ook op gewezen dat de aanmerkelijkbelanghouder
de keuze heeft om vermogensbestanddelen aan de BV ter beschikking te stellen
dan wel financiële middelen aan de BV ter beschikking te stellen zodat
de BV met betrekking tot de aan te schaffen vermogensbestanddelen gebruik
kan maken van de ondernemingsfaciliteiten.De leden van de fracties van de VVD, CDA en D66 verzoeken te reageren
op de stellingen van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs met betrekking
tot het resultaat uit overige werkzaamheden. De Orde voert aan dat er geen
rechtvaardigingsgrond is te geven voor de verschillen tussen het regime winst
uit onderneming en het regime resultaat uit overige werkzaamheden. De leden
van de fractie van D66 willen voorts graag toegelicht hebben waarom in onderhavig
voorstel geen wijzigingen zijn voorgesteld met betrekking tot het object van
de heffing en verzoeken hierbij de overwegingen van Dr. Heithuis in het weekblad
voor Fiscaal Recht van 9 november jl. te betrekken om in het resultaat uit
overige werkzaamheden een grotere gelijkstelling met de winstsfeer tot stand
te brengen.Hierop wil ik als volgt reageren. Ik constateer dat de Orde ditzelfde argument heeft aangevoerd in vele
eerdere fases van de belastingherziening en dat bij de totstandkoming van
de Wet inkomstenbelasting 2001 voor een andere zienswijze is gekozen.Op grond van artikel 3.95 van de Wet inkomstenbelasting 2001 wordt voor
de bepaling van het resultaat uit een werkzaamheid in beginsel aangesloten
bij de bepalingen inzake winst uit onderneming. Ondernemings- en ondernemersfaciliteiten
zoals de objectieve vrijstellingen, willekeurige afschrijving, investeringsaftrek
en herinvesteringsreserve zijn evenwel niet van toepassing. Dit omdat het
resultaat uit overige werkzaamheden, anders dan winst uit onderneming, niet
voortvloeit uit een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid. Er is dan
ook weinig reden voor de toepassing van ondernemings- en ondernemersfaciliteiten,
die immers gericht zijn op de continuïteit van de onderneming. Daarbij
zij bedacht dat de vermogensbestanddelen bij het resultaat, gelet op de aard
van de inkomsten, van geringe betekenis zullen zijn of het karakter van voorraad
zullen hebben. Naar mijn oordeel vormt het voorgaande een objectieve rechtvaardigheidsgrond
voor het verschil in fiscale behandeling tussen winst uit onderneming en resultaat
uit werkzaamheden.Tevens pleit de Orde nogmaals voor een aantal doorschuiffaciliteiten,
zoals bij ophouden aanmerkelijkbelanghouder te zijn en beëindiging van
een ter beschikkingstelling aan de BV.Mijn reactie hierop is dat in de genoemde situatie een overgang plaatsvindt
van box I naar box III. Bij die overgang past geen doorschuiffaciliteit, omdat
er in box III geen basis is voor een latere afrekening. Als hier met doorschuiffaciliteit
wordt bedoeld dat de heffing blijft plaatsvinden in box I, zou er als het
ware een optioneel regime ontstaan. De aanmerkelijkbelanghouder zou door de
volgorde die hij kiest bij de aanwending van zijn vermogensbestanddelen, tevens
kunnnen kiezen in welke box hij belast wordt en belast blijft.Het pleidooi van de Orde en van dhr. Heithuis om de faciliteiten die een
BV kan toepassen, ook van toepassing te verklaren op de aanmerkelijkbelanghouder
die vermogensbestanddelen aan de BV ter beschikking stelt, spreekt mij niet
aan. Ik zie geen redenen om een maatregel die er mede toe dient de gelijke
behandeling ten opzichte van ondernemers in de inkomstenbelasting te versterken,
vergezeld te laten gaan van ondernemersfaciliteiten, met name omdat de aanmerkelijkbelanghouder
de mogelijkheid heeft om financiële middelen aan de BV ter beschikking
te stellen, zodat de BV met betrekking tot de aan te schaffen vermogensbestanddelen
gebruik kan maken van de ondernemingsfaciliteiten. Bovendien zou anders de
mogelijkheid ontstaan diverse faciliteiten opeenvolgend te genieten in de
BV en in de sfeer van het resultaat.K. Overgangsregeling invorderingsvrijstellingDe leden van fractie van CDA onderschrijven dat ruimhartig wordt omgegaan
met de overgangsregeling voor de invorderingsvrijstelling. Deze leden vragen
of het de bedoeling is dat de werkgevers de zogenoemde kleine baantjes gaan
compenseren voor het definitief verdwijnen van de invorderingsvrijstelling.De door deze leden genoemde regeling is een tijdelijke regeling, en geldt
voor iedereen met een niet aan loonbelasting onderworpen inkomen tot 9 685
gulden, zoals alphahulpen en gastouders in de kinderopvang. Ondernemers die
recht hebben op de zelfstandigenaftrek zijn echter uitgesloten van deze regeling,
omdat zij door het vervallen van de invorderingsvrijstelling via de zelfstandigenaftrek
worden gecompenseerd. De regeling houdt een tijdelijke verhoging van de algemene
heffingskorting in. In 2001 wordt met deze regeling volledige compensatie
voor het verdwijnen van de invorderingsvrijstelling geboden. Na 2001 wordt
de tijdelijke verhoging van de algemene heffingskorting geleidelijk teruggebracht,
en geldt voor het laatst in 2005. Voor alphahulpen is een geleidelijke
verhoging van de bruto beloning voorzien vanaf 2002. In 2001 verandert
er nog niets aan deze beloning omdat men dan volledig voor het vervallen van
de invorderingsvrijstelling wordt gecompenseerd. Voor gastouders in de kinderopvang
wordt de inkomenspositie thans nader bezien in het kader van nieuwe regelgeving
die moet ingaan op 1 januari 2003. Voor overige personen met lage niet aan
loonbelasting onderworpen inkomsten is de beloning afhankelijk van hetgeen
vrager en aanbieder met elkaar overeenkomen.De leden van het CDA vragen hoe bewerkstelligd wordt dat de brutobeloning
van alfahulpen wordt verhoogd.De beloning van de alfahulpen wordt vanaf 2002 in vijf jaarlijkse
stappen verhoogd tot het definitieve niveau in 2006: het maximum van salarisschaal
1 uit de CAO-thuiszorg, dat is circa 127% van het wettelijk minimumloon. Vanaf 1
januari 2002 ontvangen alfahulpen van hun cliënten een hogere uurvergoeding
voor het werk. Deze verhoging van het bruto loon van de alphahulpen zal deel
uitmaken van de regelgeving van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport.De leden van de CDA-fractie geven aan dat zij de in het wetsvoorstel gepresenteerde
voorbeelden van de overgangsregeling invorderingsvrijstelling ingewikkeld
vinden. Deze leden betreuren het dat de berekeningen van de tijdelijke verhoging
van de heffingskorting wellicht onwerkbaar zijn en moeilijk controleerbaar
zijn voor belastingplichtigen.Ook de berekening van de huidige invorderingsvrijstelling vindt plaats
via een tamelijk ingewikkelde formule, die vanaf een bepaalde inkomensgrens
automatisch door de Belastingdienst kan worden toegepast. In verband met de
inkomensgevolgen die het ineens laten verdwijnen van de invorderingsvrijstelling
zou hebben voor onder meer alphahulpen en hun meer verdienende partner, is
een tijdelijke regeling voorgesteld, waarbij de huidige invorderingsvrijstelling
in het nieuwe stelsel is vormgegeven als een element van de algemene heffingskorting.
Dit is weloverwogen gebeurd en leidt naar de mening van het kabinet tot een
evenwichtige uitkomst. De regeling kan worden toegepast voor iedereen met
een niet aan loonbelasting onderworpen inkomen tot 9 685 gulden. Het
ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zal overigens een brochure
vervaardigen voor onder meer alphahulpen en gastouders in de kinderopvang,
met de nodige informatie over de gevolgen van het nieuwe belastingstelsel.De tijdelijke overgangsregeling geldt ook voor diegenen die nu nog geen
gebruik maken van de invorderingsvrijstelling. Het verheugt mij dat de leden
van GroenLinks de keuze om de reikwijdte van de overgangsregeling niet langer
te beperken tot personen voor wie in het kalenderjaar 2000 de invorderingsvrijstelling
van toepassing is, onderschrijven.De leden van de fractie van D66 vragen of de verruiming van de reikwijdte
van de overgangsregeling invorderingsvrijstelling niet afbreuk doet aan het
streven om het fiscale principe van alfahulpen af te bouwen.Deze verruiming van de reikwijdte van de overgangsregeling doet geen afbreuk
aan het door deze leden genoemde streven. Een belangrijk kritiekpunt is dat
de invorderingsvrijstelling een ongelijke behandeling teweegbrengt tussen
belastingplichtigen met inkomsten niet uit dienstbetrekking en belastingplichtigen
met looninkomsten. Zo hebben deeltijdwerkers in loondienst geen voordeel van
de regeling, omdat zij onder de loonbelasting vallen. Daarnaast is sprake
van een onevenwichtigheid doordat als gevolg van de werking van de invorderingsvrijstelling
per huishouden in feite drie maal gebruik gemaakt kan worden van de basisaftrek,
indien een weinig verdienende partner de basisaftrek aan de meer verdienende
partner overdraagt en zelf gebruik maakt van de invorderingsvrijstelling. Om deze redenen is in de Wet op inkomstenbelasting 2001 de invorderingsvrijstelling
niet opgenomen, waarmee tevens een vereenvoudiging wordt bereikt. Bovendien
zijn invorderingsproblemen als gevolg van de voortschrijdende ontwikkelingen,
zoals op het gebied van de automatisering, geleidelijk afgenomen. In verband
met de inkomensgevolgen voor bijvoorbeeld de alfahulpen en hun meer verdienende
partners is gekozen voor een overgangsregeling in de vorm van een tijdelijke
verhoging van de algemene heffingskorting. Door verruiming van de reikwijdte
van deze overgangsregeling wordt een gelijke fiscale behandeling tussen nieuwe
en oude gevallen bewerkstelligd. De verhoging van de algemene heffingskorting
is beperkt tot een periode van vijf jaar.L. VervoerDe leden van de VVD-fractie vragen of aangegeven kan worden in hoeverre
de voorwaarde van de fietsverklaring de fietsaftrek in de praktijk onaantrekkelijk
maakt. Zij vragen of de regering eventueel bereid is de fietsverklaring te
schrappen.De leden van de CDA-fractie vragen hoe de kans ingeschat wordt dat de
fietsregeling over vijf jaar nog steeds bestaat.De leden van de fractie van GroenLinks zijn zeer gelukkig dat de fietsaftrek
gehandhaafd wordt voor 2001.Om in aanmerking te komen voor de fietsaftrek moet de belastingplichtige
kunnen aantonen dat hij per fiets op ten minste drie dagen per week naar een
plaats van werkzaamheden pleegt te reizen, en daartoe hoofdzakelijk fietst.
De per fiets afgelegde reisafstand en het voor het regelmatig woon-werkverkeer
hoofdzakelijk benutten van de fiets blijken uit een door de inhoudingsplichtige
af te geven verklaring. Voor de persoon van de inhoudingsplichtige als persoon
die deze verklaring af kan geven is gekozen omdat de inhoudingsplichtige kennis
heeft of kan hebben van het door de belastingplichtige in het woon-werkverkeer
gebruikte vervoersmiddel. De inhoudingsplichtige zal in het algemeen waar
kunnen en willen nemen wanneer de belastingplichtige op het werk verschijnt,
en daarbij ook kunnen waarnemen van welk vervoermiddel hij of zij gebruik
maakt. Daarnaast zal de belastingplichtige zijn fiets moeten parkeren, hetgeen
de inhoudingsplichtige waar kan nemen. Overigens ligt het belang van het door
de inhoudingsplichtige laten verstrekken van de fietsverklaring ook in het
feit dat een inhoudingsplichtige een dergelijke verklaring niet zal verstrekken
indien de belastingplichtige in het bezit is van een aan hem ter beschikking
gestelde auto van de zaak, een vergoeding of verstrekking ontvangt in het
kader van reizen in het woon-werkverkeer met het openbaar vervoer, met een
collega (mee)rijdt in een carpoolregeling, of een vergoeding krijgt voor woon-werkverkeer
met de auto.De fietsverklaring als bewijsmiddel om in aanmerking te komen voor de
fietsaftrek is zowel voor de belastingplichtige als voor de Belastingdienst
het instrument bij uitstek om de fietsregeling uitvoerbaar te maken. Zonder
de fietsverklaring kan de fietsaftrek niet voortbestaan.Het verheugt mij overigens dat de leden van de fractie van GroenLinks
zeer gelukkig zijn met het handhaven van de fietsaftrek.De leden van de VVD-fractie vragen aan welke andere manieren van bewijs
gedacht wordt bij de regels waaruit op een andere manier dan via een rittenregistratie
kan blijken dat een bestelauto voor minder dan 500 kilometer per jaar voor
privé-doeleinden wordt gebruikt.Ook de leden van de CDA-fractie vragen hoe de regels er uit zullen zien
die bij ministeriële regeling gesteld kunnen worden voor de situatie
waarin de belastingplichtige andere bewijsmiddelen dan een rittenadministratie
aanvoert. Belastingplichtigen zijn vrij in de keuze op welke manier zij willen aantonen
dat zij op jaarbasis minder dan 500 kilometers voor privé-doeleinden
gereden hebben. Een belastingplichtige kan dit gebruik aantonen door het overleggen
van een volledige rittenregistratie. Daarnaast kan een belastingplichtige
proberen dit gebruik aan te tonen door het bijhouden van alleen de privé-ritten,
in combinatie met het registreren van het totaal aantal op jaarbasis gereden
zakelijke kilometers, eventueel aangevuld met andere bewijsmiddelen. Met betrekking
tot deze andere bewijsmiddelen kunnen een combinatie van een verklaring van
degene die de auto ter beschikking gesteld heeft dat de auto niet of nauwelijks
voor privé-doeleinden gebruikt heeft, een overeenkomst tussen de werkgever
en werknemer van deze strekking, of het feit dat de belastingplichtige een
andere vergelijkbare auto in privé ter beschikking heeft voor zijn
privé-ritten een indicatie vormen dat de belastingplichtige op jaarbasis
minder dan 500 kilometers voor privé-doeleinden gereden heeft.In de Uitvoeringsregeling Inkomstenbelasting 2001, waarvan ik het concept
inmiddels aan de Kamer heb gezonden, zal het artikel met betrekking tot de
mogelijke bewijsmiddelen bepalen dat een belastingplichtige kan aantonen dat
hij op jaarbasis minder dan 500 kilometers voor privé-doeleinden gereden
heeft, door middel van een rittenregistratie van de privé-ritten, zo
nodig aangevuld met andere bewijsmiddelen.De leden van de CDA-fractie vragen wat de reden is van het bij bestelauto's
die op jaarbasis voor meer dan 500, maar minder dan 4000 kilometers voor privé-doeleinden
gebruikt worden, te volstaan met een vereenvoudigde rittenregistratie. Zij
hebben, evenals de fractieleden van de VVD, de GPV en de RPF nogal wat twijfels
hierover, en stellen dat een administratie van alleen de privé-kilometers
nimmer een sluitend karakter kan hebben. Zij vragen of gegarandeerd kan worden
dat fraude kan worden voorkomen.De leden van de CDA-fractie en de D66-fractie vragen zich af of een registratie
van alleen de voor privé-doeleinden gereden kilometers tegemoet komt
aan de vereenvoudiging. Gesteld wordt dat dit betekent dat er geen onderscheid
meer gemaakt hoeft te worden tussen woon-werk-verkeer en ritten naar verschillende
plaatsen toe.De leden van de D66-fractie vragen of inzicht verschaft kan worden in
de vereisten voor de vereenvoudigde rittenregistratie.De leden van de fracties van GPV en RPF vragen waarom de grens gelegd
is bij 4000 kilometers, en waarom er geen regeling voorgesteld wordt voor
afstanden tussen de 4000 en de 7000 kilometers.Bestelauto's worden in het algemeen vaker dan personenauto's gebruikt
voor een veelvoud van korte, zakelijke ritten. Het volledig administreren
van al deze ritten wordt in de praktijk als administratief te belastend ervaren.
Ook onder de huidige wetgeving zijn de met de bestelauto gereden privé-kilometers
belast. Inhoudingsplichtigen moeten iedere door hun werknemers gereden privé-kilometer
administreren en meteen na afloop van ieder loontijdvak over de waarde in
het economische verkeer van dit privé-gebruik loonbelasting inhouden
en afdragen. Ondernemers moeten per gereden privé-kilometer de waarde
in het economische verkeer aanmerken als onttrekking bij de winstbepaling
voor de inkomstenbelasting.Met de voorgestelde regeling wordt bewerkstelligd dat de administratieve
lasten op dit punt voor deze categorie auto's worden versoepeld: volstaan
kan worden met een rittenregistratie van de privé-ritten, aangevuld
met vermelding van het totaal aantal zakelijke kilometers op jaarbasis. Ik
meen dat met deze versoepeling aan een in de praktijk sterk levend bezwaar
tegemoetgekomen is, zonder al te zeer afbreuk te doen aan de mogelijkheden
van de Belastingdienst op het punt van controle op naleving van de wettelijke
bepalingen van de autokostenfictie. Met betrekking tot mogelijke
fraude merk ik op dat fraude op het punt van de autokostenfictie op dezelfde
wijze bestreden zal worden als onder de huidige wetgeving fraude op het punt
van de autokostenfictie bestreden wordt. De Belastingdienst heeft de mogelijkheid
de volledigheid van een rittenregistratie te beoordelen. Daarbij kan aansluiting
gezocht worden tussen de gegevens van de rittenregistratie en gegevens uit
de administratie van de werkgever of de ondernemer zoals nota's, agenda's
en dergelijke. Indien er gefraudeerd wordt kan bij (navorderings)aanslag gecorrigeerd
worden en eventueel een boete opgelegd worden. Een garantie dat fraude voorkomen
wordt is niet te geven.Woon-werkverkeer wordt bij een ter beschikking gestelde auto aangemerkt
als zakelijk verkeer. Registratie van deze kilometers kan bij een voor deze
bestelauto's geldende vereenvoudigde rittenregistratie achterwege blijven.De VVD-fractie vraagt of het juist is dat de fiscus bij het ter beschikking
staan van (bestel)auto's aan een ondernemer in de praktijk voor wat betreft
het aantal ter beschikking staande (bestel)auto's wenst uit te gaan van het
tellen van het aantal rijbewijzen in het gezin, en vragen waar dit uitgangspunt
grond in de wet vindt.Tevens vragen zij of erkend wordt dat dit vanaf 2001
betekent dat vele sectoren in het midden- en kleinbedrijf geconfronteerd zullen
worden met een extreme toename van de administratieve lastendruk dan wel met
een extreme lastenverzwaring, en vragen hoe deze gevolgen voorkomen casu quo
te compenseren zijn.Tenslotte vragen zij of toegezegd kan worden dat de beloofde beleidskaders
met betrekking tot het ter beschikking staan van meerdere (bestel)auto's ruim
voor 1 januari 2001 gereed zullen zijn.De problematiek met betrekking tot de situatie dat aan een ondernemer
meerdere auto's ter beschikking staan bestaat sinds de introductie van de
autokostenfictie in de belastingwetgeving. Gedacht kan daarbij bijvoorbeeld
worden aan garagehouders en autodealers.Op dit moment is er overleg gaande tussen vertegenwoordigers van het bedrijfsleven,
belastingadviseurs en het Ministerie van Financiën over dit onderwerp.
Het doel van deze besprekingen is, indien mogelijk, in gezamenlijk overleg
beleidskaders te formuleren. Het overleg verkeert momenteel in een afrondende
fase. Een beslissing met betrekking tot bijvoorbeeld het tellen van rijbewijzen
in het gezin is in dit overleg nog niet genomen. Naar aanleiding van de uitkomsten
van dit overleg, waarbij getracht wordt een midden te vinden tussen controlemogelijkheden
voor de Belastingdienst enerzijds en het niet onnodig verzwaren van de administratieve
lasten van het bedrijfsleven anderzijds, zullen op korte termijn, en voor
1 januari 2001, beleidskaders tot stand gebracht worden.De leden van de CDA fractie vragen of geconcludeerd kan worden dat de
carpool-regeling per 1 januari 2002 een zachte dood zal sterven. Zij vragen
welke eisen gesteld kunnen worden aan de carpool-overeenkomst en aan welke
administratie daarbij gedacht wordt.Een doelstelling van dit kabinet is het terugdringen van het autogebruik.
Een fiscale regeling die het gebruik van een auto door meerdere werknemers
stimuleert waarbij het totaal aantal voertuigbewegingen duidelijk gereduceerd
wordt past in dit beleid.Momenteel bestaan er naast elkaar twee carpoolregelingen. De werkgever
kan er voor kiezen om, hetgeen sinds 1998 mogelijk is, een onbelaste carpoolbonus
te verstrekken. Daarnaast kan de werkgever er voor kiezen de regeling zoals
die al voor 1998 bestond toe te passen, inhoudende dat hij aan de chauffeur
een onbelaste vergoeding van 60 cent per werkelijk gereden kilometer kan verstrekken.
Van de laatstgenoemde regeling kan nog tot 1 januari 2002 gebruik gemaakt
worden. Er is op dit moment sprake van een evaluatie waaruit
de beslissing tot de uiteindelijke vorm van de carpoolfaciliteit voort zal
vloeien. Het beëindigen van de carpoolfaciliteit als zodanig wordt momenteel
niet overwogen.In de carpool-overeenkomst dient vastgelegd te worden naam en adres van
de werknemers die van de regeling gebruik maken, naam en adres van de inhoudingsplichtige,
en de dagen waarop, de plaatsen waartussen en de afstanden waarover het vervoer
in het kader van de carpoolovereenkomst pleegt plaats te vinden. De administratie
bevat naast deze overeenkomst een lijst met namen en adressen van de bestuurders
en de meerijders en een lijst met dagen, plaatsen en afstanden waarop de meerijregeling
is toegepast.De leden van de CDA-fractie vragen aan welke eisen gedacht moet worden
met betrekking tot de rittenregistratie.De leden van de D66-fractie wil weten of gedacht wordt aan registratiemiddelen
als boordcomputers of tracking- en tracingsystemen om de uitgevoerde ritten
vast te stellen.De rittenregistratie dient te bevatten het merk, type en kenteken van
de auto, de periode van terbeschikkingstelling van de auto, en per rit de
datum, beginstand en eindstand van de kilometerteller, beginadres en eindadres,
de gereden route indien deze afwijkt van de meest gebruikelijke en het karakter
van de rit.Sinds enkele maanden komen verschillende boordcomputers of tracking- en
tracingsystemen in de handel. Nader onderzocht moet worden of deze apparaten
in de toekomst een rol kunnen spelen met betrekking tot het aantonen van door
auto's gemaakte ritten.De leden van de D66-fractie verzoeken het kabinet te reageren op het voorstel
van de EVO om niet de inrichtingseisen bepalend te laten zijn voor de vraag
of een vervoersmiddel gecategoriseerd kan worden als bestelauto maar om hiervoor
gebruikseisen op te stellen.Het nadeel van gebruikseisen is dat het gebruik voortdurend door de Belastingdienst
moet worden getoetst, hetgeen in de praktijk niet realiseerbaar is.De leden van de fractie van D66 vernemen graag wat het budgettaire effect
is indien een fietsaftrek van 120 euro wordt ingevoerd voor fietsers met een
reisafstand tussen 0 en 10 kilometer.Uitgaande van circa 1,25 mln werknemers die de fiets daadwerkelijk als
vervoermiddel voor woon/werkverkeer gebruiken en die een afstand van niet
meer dan 10 kilometer overbruggen, zal een dergelijke fietsaftrek naar schatting
120 mln bedragen. Bij deze raming is er geen rekening mee gehouden dat het
overigens moeilijk zal zijn om te voorkomen, dat de aftrek in de praktijk
ook wordt geclaimd door belastingplichtigen die deze reisafstand op een andere
wijze dan per fiets plegen af leggen. Daarbij dient te worden bedacht, dat
geen onbelaste vergoeding voor woonwerkverkeer tot een afstand van 10 kilometer
mogelijk is, zodat er bij deze afstand ook geen enkel belang voor de werknemer
is om aannemelijk te maken dat er bijvoorbeeld kosten zijn gemaakt voor het
reizen per openbaar vervoer. Als gevolg van de slechte controleerbaarheid
van de maatregel valt derhalve niet uit te sluiten dat de budgettaire consequenties
aanzienlijk hoger uitkomen dan de eerder genoemde 120 mln.De fractie van GroenLinks vraagt of aangegeven kan worden welke diverse
aspecten van het verkeers- en vervoerspakket zo snel mogelijk aan een nader
onderzoek worden onderworpen. Momenteel is een onderzoek gaande naar de carpoolfaciliteit. Daarnaast
geef ik uitvoering aan de motie Giskes c.s. door te onderzoeken op welke wijze
een bezitter van de auto van de zaak gestimuleerd kan worden voor het woon-werkverkeer
gebruik te maken van het openbaar vervoer.De leden van de fractie van GroenLinks vragen het kabinet aan te geven
welke richtingen zij ziet om uitvoering te geven aan de motie Giskes.De fracties van GPV en RPF vinden dat de regering teleurstellend vaag
is over de uitvoering van de motie Giskes, en vragen wat inmiddels met de
uitvoering van deze motie gedaan is.Zij vragen of uiterlijk in het kader van het belastingplan 2002 hierover
besluiten worden genomen.Bij beantwoording van de vragen van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
over het Belastingplan 2001 (Kamerstuk 27 431) heb ik naar aanleiding
van vragen ten aanzien van de motie Giskes c.s. het volgende geantwoord:«In de memorie van toelichting bij het Belastingplan 2001 is aangegeven
dat op een later moment op deze materie zal worden teruggekomen. Hierbij is
afgewogen dat tijdens de parlementaire behandeling van de stelselherziening
uitgebreid is stil gestaan bij de wijze waarop het privé gebruik van
de auto van de zaak in de heffing dient te worden betrokken. De uitkomst van
dit debat is vastgelegd in de Wet Inkomstenbelasting 2001. Op dit moment zie
ik geen aanleiding dit deel van de discussie opnieuw te voeren.Dit neemt niet weg dat wij sympathiek staan tegenover de gedachte om dieper
na te denken over de vraag hoe – gegeven de wijze waarop de auto van
de zaak in de heffing van de inkomstenbelasting wordt betrokken – een
bezitter van de auto van de zaak daarnaast kan worden gestimuleerd om gebruik
te maken van het openbaar vervoer. Het is echter niet eenvoudig om voor de
specifieke groep bezitters van de auto van de zaak een aanvullende faciliteit
te creëren. Immers, de door de werknemer te maken kosten van het openbaar
vervoer zijn immers (bijna altijd) integraal onbelast te vergoeden, ook als
men een auto van de zaak bezit. De mogelijkheid om kosten van gebruik van
het openbaar vervoer voor woon werkverkeer in aftrek te brengen staat voor
bezitters van een auto van de zaak op dezelfde wijze open als voor andere
werknemers. Er is naar onze mening geen eenvoudige, voor de hand liggende
oplossing. Door wat meer tijd voor onderzoek uit te trekken zou de wens van
deze leden en eventuele alternatieven uitgebreid verkend kunnen worden.»M. Hybride leningenDoor de leden van de fracties van de PvdA, de VVD, het CDA en D66 zijn
vragen gesteld over de maatregel met betrekking tot hybride leningen. Omdat
ik bij brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer van 9 november jl. heb
aangegeven dat deze maatregel bij nota van wijziging zal worden ingetrokken,
zal ik niet alle vragen die over dit onderwerp door de verschillende fracties
zijn gesteld separaat beantwoorden. In plaats daarvan zal ik hierbij aangeven
welke overwegingen een rol hebben gespeeld bij het schrappen van de maatregel.In de memorie van toelichting heb ik aangegeven dat de maatregel beoogde
te voorkomen dat de introductie van het forfaitair rendement voor bedrijven
een stimulans zou zijn voor het ontwikkelen van produkten op het grensvlak
van eigen en vreemd vermogen. Daarom was een maatregel opgenomen in artikel
3.3 van de Wet inkomstenbelasting 2001, op grond waarvan inkomsten uit hybride
leningen progressief zouden worden belast in box I. Deze maatregel riep onbegrip
op. Zowel dividenden als rente worden belast in box III; het is dan niet logisch
om de vergoeding op tussenliggende vormen van vermogensverstrekkingen
te belasten in box I. In de veegwet wordt deze bepaling daarom geschrapt.In plaats daarvan werd voorgesteld een maatregel op te nemen in de Wet
op de vennootschapsbelasting 1969. Met die maatregel zijn de grenzen die door
de Hoge Raad zijn getrokken voor de afbakening tussen eigen en vreemd vermogen
aangescherpt, omdat de maatregel anders geen betekenis zou hebben.Hoewel er mijns inziens nog steeds aanleiding is voor het treffen van
een maatregel op dit vlak, is gebleken dat de maatregel in de vennootschapsbelasting
zoals die in het onderhavige wetsvoorstel was opgenomen, onbedoelde effecten
heeft. Om deze weg te nemen, zou de maatregel moeten worden aangepast. Gezien
de complexiteit van de materie en de noodzaak van overleg met het bedrijfsleven
is het niet haalbaar om die aanpassing nog in het traject van dit wetsvoorstel
in te passen. Dit heeft mij doen besluiten de maatregel uit de veegwet te
halen en de discussie hierover te verplaatsen naar de Studiegroep Vennootschapsbelasting
in Internationaal Perspectief. Dit biedt ons de mogelijkheid op dit punt tot
een structurele oplossing van deze problematiek te komen die zowel voor de
fiscus als voor betrokken partijen – zowel vanuit nationaal als internationaal
perspectief – aanvaardbaar is. Daarbij zal enerzijds moeten worden voorkomen
dat produkten op het grensvlak van eigen en vreemd vermogen ontstaan. Anderzijds
is ook van belang dat Nederland met de maatregel niet internationaal uit de
pas mag lopen. Tegelijkertijd zal de maatregel reguliere bancaire transacties
en constructies ongemoeid moeten laten. Onder het huidige voorstel deden zich
met name problemen voor ten aanzien van achtergestelde leningen die in de
praktijk veel gebruikt worden voor de financiering van zogenoemde «securitisatie»-transacties.
De achterstelling van deze leningen is meestal gecombineerd met een achterstelling
van de rentebetalingen. Op grond van de letterlijke tekst van de bepaling
zouden deze «gewone» achtergestelde leningen al door de maatregel
worden getroffen. Dit is uiteraard niet de bedoeling. Voorts kan ik de zorgen
wegnemen op het punt dat door de leden van de CDA-fractie wordt aangesneden,
namelijk dat de maatregel mogelijk ook zogenoemde «Agaath-leningen»
zou kunnen treffen. Dit is uiteraard niet de bedoeling. Een toekomstige maatregel
zal dit soort leningen ongemoeid laten.Ik heb ervoor gekozen om reeds voorafgaande aan de nota naar aanleiding
van het verslag bij brief kenbaar te maken dat het voorstel voorlopig wordt
ingetrokken, omdat het voor het bedrijfsleven van groot belang was de onzekerheid
ten aanzien van de voorgenomen maatregel zo spoedig mogelijk weg te nemen,
dit in verband met voorgenomen emmissies van leningen.Ik acht het ongewenst dat de voorgestelde maatregel, hoewel deze wordt
ingetrokken, «boven de markt» blijft hangen. Dit zou immers evenzeer
belemmerend werken voor het uitgeven van leningen die mogelijk door de maatregel
zouden worden getroffen. Ik merk dan ook op dat tot het moment dat er een
nieuw voorstel is, de jurisprudentie van de Hoge Raad het uitgangspunt blijft.De leden van de CDA-fractie geven aan dat zij vinden dat met het onderhavige
wetsvoorstel het Nederlandse vestigingsklimaat minder aantrekkelijk wordt.
Dit in het licht van de andere beperkende regelingen in de sfeer van de IB
en de VpB en de steeds moeizamere houding van de belastingdienst ten aanzien
van het rulingbeleid.Ik ben het met de leden van de CDA-fractie oneens dat het Nederlandse
vestigingsklimaat verslechtert. Wel vereist het vestigingsklimaat mede in
het licht van Europese ontwikkelingen voortdurend aandacht. Daarom zal ik
de Tweede Kamer zeer binnenkort informeren over een modernisering van het
rulingbeleid waarbij een nieuw concept wordt geïntroduceerd dat internationaal wordt geaccepteerd en tegelijkertijd het bedrijfsleven
meer flexibiliteit biedt.Ten aanzien van de vennootschapsbelasting kan ik u meedelen dat het kabinet
3 november jl. hiervoor een studiegroep in het leven heeft geroepen. Deze
«studiegroep vennootschapsbelasting in internationaal perspectief»
zal onder leiding staan van mw. mr. Y.C.M.T. van Rooij.Deze studiegroep zal zich o.a. richten op de volgende punten:Het bestuderen van de hoogte van het huidige vennootschapsbelasting-tarief
in Europees perspectief, en de ontwikkeling van de effectieve belastingdruk
in Nederland en de ons omringende landen.Een analyse maken van de kosten van een verlaging van de vennootschapsbelasting
en de financieringsmogelijkheden daarvan. Daar lijken vele mogelijkheden voor
te bestaan. Bijvoorbeeld grondslagverbreding. Maar ook een verschuiving naar
de milieubelasting, ook voor grootverbruikers, is een serieuze optie. Een
mogelijke verhoging van de milieubelastingen moet wel in Europees perspectief
geplaatst worden.Daarnaast zal de studiegroep bekijken welke inrichting van de vennootschapsbelasting
de grootste voordelen biedt voor de versterking en flexibilisering van de
economische structuur van ons land.Het kabinet heeft deze studiegroep gevraagd zowel aandacht geeft aan de
korte termijn (de komende kabinetsperiode) als aan de lange termijn problemen.
Op korte termijn speelt vooral de hoogte van het vennootschapsbelastingtarief.
Op de wat langere termijn is vooral de structuur van de winstbelasting van
belang. In de taakopdracht van de studiegroep is geen budgettaire randvoorwaarde
opgenomen.De leden van de CDA-fractie vragen of de aanpassingen in het overgangsrecht
vennootschapsbelasting (de additionele heffing van vennootschapsbelasting
bij bovenmatige winstuitdelingen) geen europeesrechtelijke bezwaren opleveren.
Voor de europeesrechtelijke aspecten van deze regeling verwijs ik naar kamerstukken
II, 1999–2000, 26 728, nr. 6, blz. 18; de aanpassingen in de regeling
brengen hierin geen wijziging.N. Inkoop eigen aandelenDe leden van de VVD-fractie vragen hoe moet worden beoordeeld of aan de
in artikel 4c, onderdeel a van de Wet op de dividendbelasting opgenomen zinsnede
«een lichaam waarvan de feitelijke werkzaamheid hoofdzakelijk bestaat
uit het, onmiddellijk of middellijk, beleggen van vermogen of een daarmee
overeenkomende werkzaamheid», is voldaan.Of sprake is van dergelijke werkzaamheden moet worden opgevat conform
het bepaalde in artikel 28 van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969. Daarbij
wordt voor artikel 4c het hoofdzakelijkheidscriterium toegevoegd. In de praktijk
is sprake van «hoofdzakelijk» bij 70% of meer. Of hieraan wordt
voldaan moet van geval tot geval worden beoordeeld. Hierbij kunnen meer factoren
een rol spelen, waaronder de door de VVD-fractie genoemde factoren, het aandeel
van de beleggingen in het vermogen, de met het beleggen gemoeide tijd en de
bijdrage van de beleggingen in het resultaat.De leden van de VVD-fractie constateren dat de faciliteit van artikel
4c van de Wet op de dividendbelasting 1965 (inkoop van eigen aandelen) niet
beschikbaar is voor fondsen die zijn genoteerd aan de Nieuwe Markt van de
Euronext.Deze constatering is juist. Het is niet de bedoeling dat deze «nieuwe»
bedrijven voor de faciliteit in aanmerking komen. Dit kan worden verklaard
vanuit het aan de faciliteit ten grondslag liggende uitgangspunt. De
faciliteit is ervoor bedoeld bedrijven in staat te stellen overtollige liquiditeiten,
die zijn ontstaan door inhouding van winst, en waarvoor het bedrijf geen economisch
efficiënte aanwending heeft, onder zekere voorwaarden terug te geven
aan de aandeelhouders. Deze middelen komen dan beschikbaar voor herinvestering,
bijvoorbeeld in nieuwe bedrijven.Ten aanzien van relatief «jonge» bedrijven speelt dit uiteraard
niet. Integendeel, deze bedrijven zullen er veelal juist behoefte aan hebben
financiële middelen aan te trekken; van overtollige liquiditeiten zal
geen sprake zijn. Dit is de reden waarom de faciliteit niet voor deze categorie
toegankelijk is.O. Additionele heffing van vennootschapsbelastingDe leden van de VVD-fractie vragen een reactie op de opmerkingen die door
de NOB zijn gemaakt over de additionele heffing van vennootschapsbelasting
(artikel IV, onderdeel b van hoofdstuk van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting
2001).Dit betreft ten eerste de vraag wanneer de bij deze regeling behorende
algemene maatregel van bestuur verwacht kan worden. Deze is inmiddels aan
de Kamer gezonden. Deze algemene maatregel van bestuur bevat onder andere
regels voor nieuw opgerichte vennootschappen en voor fusies en splitsingen.Voorts vraagt de Orde een nadere toelichting op het feit dat de additionele
heffing ook van toepassing is verklaard op uitdelingen binnen een fiscale
eenheid. Deze bepaling is relevant indien er na 14 september 1999 een overdracht
van aandelen plaatsvindt van aandeelhouders met een belang kleiner dan 5%
naar één lichaam, welk lichaam vervolgens een fiscale eenheid
vormt met het overgenomen lichaam. Het is niet de bedoeling dat vervolgens
binnen die fiscale eenheid de winstreserves van het overgenomen lichaam kunnen
worden uitgekeerd, hoewel niet aan de driejaarstermijn is voldaan. Voor de
additionele heffing van vennootschapsbelasting wordt de fiscale eenheid daarom
genegeerd.De vraag van Orde of de resolutie van 17 augustus 1989, nr. DB89/4235
ook van toepassing zou moeten voor de toepassing van het zesde lid van artikel
IV, onderdeel B van hoofdstuk 2 van de Invoeringswet, zal nog nader worden
bezien.De leden van de VVD-fractie vragen of het mogelijk is dat de additionele
heffing van vennootschapsbelasting verschuldigd wordt ter zake van een (meegekochte)
dividenduitkering binnen een concern door een vennootschap die in het kader
van een reorganisatie na 14 september 1999 is opgericht. Zij vragen voorts
wat de reden is van de heffing in zo'n geval en of de bereidheid bestaat een
tegemoetkoming te treffen.De additionele heffing van vennootschapsbelasting op de voet van artikel
IV, onderdeel B, van hoofdstuk 2 van de Invoeringswet Wet Inkomstenbelasting
2001, blijft onder meer achterwege voorzover de aandelen in het lichaam dat
een winstuitdeling doet op het tijdstip van de winstuitdeling gedurende een
ononderbroken periode van drie jaren worden gehouden door een lichaam dat
voor ten minste vijf percent aandeelhouder is van het winstuitdelende lichaam
(geregeld in het vierde lid van het genoemde artikel). Hierbij is het niet
per sé vereist dat het lichaam dat op het tijdstip van de winstuitdeling
voor meer dan vijf percent aandeelhouder is, zelf gedurende drie jaren aandeelhouder
is geweest; ook de tijd dat andere lichamen voor ten minste vijf percent aandeelhouder
waren van het winstuitdelende lichaam telt mee. Dit vloeit voort uit het feit
dat de bezitseis van het vierde lid aanhaakt bij het bezit van de aandelen
door (in dit geval) «lichamen»; dit kunnen dus ook andere lichamen
zijn dat het lichaam dat op het tijdstip van de winstuitdeling aandeelhouder
is.Ingeval van een reorganisatie, zoals in de vraag van deze leden aan de
orde wordt gesteld, waarbij binnen concern de aandelen in het winstuitdelende
lichaam worden vervreemd aan een ander concernlichaam, gaat de tijd in het
kader van de bezitseis dus niet opnieuw «lopen» maar telt bij
de beoordeling of aan deze eis wordt voldaan ook de bezitstermijn mee van
het lichaam dat de aandelen overdraagt. Op deze wijze kan het lichaam dat
de aandelen verkrijgt van een ander (concern-) lichaam ook gebruik maken van
de fictie die inhoudt dat met betrekking tot de op 14 september 1999 door
dat lichaam gehouden aandelen, geacht wordt te zijn voldaan aan de gestelde
bezitseis. In dat geval komt de additionele heffing van vennootschapsbelasting
dan ook niet aan de orde.De voorgestelde termijn voor het doen van een verzoek als bedoeld in hoofdstuk
2, artikel IV, onderdeel B, tiende lid, van ten minste zes weken voor de winstuitdeling
is gekozen om praktische redenen. Enerzijds zal op die termijn het voornemen
tot winstuitdeling bij de belastingplichtige bekend zijn en anderzijds wordt
de inspecteur een voldoende termijn geboden te kunnen beslissen op het verzoek.
Bij een tijdig gedaan verzoek en mits voorzien van de relevante gegevens zal
tijdig een beschikking van de inspecteur volgen, dat wil zeggen voor de datum
van de dividenduitkering. Omwille van de rechtszekerheid is de termijn voor
het doen van het verzoek door de belastingplichtige in de wet opgenomen. Voor
het nemen van een beslissing op een aanvraag door de inspecteur is de termijn
in algemene zin in artikel 5a van de Algemene wet inzake rijksbelastingen
opgenomen. Uitgangspunt bij dergelijke beschikkingen is evenwel dat in de
praktijk zoveel mogelijk Awb-conform wordt gewerkt door de belastingdienst.
Dit betekent dat beschikkingen in beginsel binnen de in artikel 4.13 van de
Algemene wet bestuursrecht bedoelde redelijke termijn worden gegeven. In de
onderhavige situatie leidt dit er derhalve toe dat de beschikking voor het
moment van winstuitdeling zal worden gegeven. Indien de zeswekentermijn door
de belastingplichtige niet in acht wordt genomen, zal de inspecteur het verzoek
niet in behandeling nemen. Wanneer vervolgens de datum van uitdeling zodanig
wordt gesteld dat minimaal zes weken liggen tussen de nieuwe uitdelingsdatum
en de mededeling daaromtrent aan de inspecteur, zal de inspecteur alsnog een
tijdige beslissing kunnen nemen.De leden van de VVD-fractie vragen met betrekking tot de additionele heffing
van vennootschapsbelasting naar de gevolgen van een juridische fusie.In het Uitvoeringsbesluit vennootschapsbelasting 1971 zullen regels worden
opgenomen met betrekking tot de toepassing van de additionele heffing van
vennootschapsbelasting ingeval een juridische fusie of juridische splitsing
heeft plaatsgevonden. Ik kan dan ook verwijzen naar het onlangs gepubliceerde
concept-besluit tot wijziging van het Uitvoeringsbesluit vennootschapsbelasting
1971, waarin deze regels zijn opgenomen en naar de daarop gegeven toelichting.
De regels hebben kort gezegd betrekking op het dividendverleden van de bij
de fusie of splitsing betrokken lichamen, op de toepassing van de commerciële
winstlimiet van het tweede lid, onderdeel d, van artikel IV, onderdeel B,
en op de toepassing van de bezitseis van het vierde lid van dat artikel.P. DividendstrippingDe leden van de fractie van de VVD vragen of de tegenbewijsregeling inzake
dividendstripping kan worden toegepast indien iemand zijn effectenportefeuille
geheel of gedeeltelijk liquide maakt om met de verkoopopbrengst tot aflossing
over te gaan van schulden (die niet zijn aangegaan met het oog op de financiering
van de te verkopen aandelen). Ten antwoord op deze vraag wordt opgemerkt dat
de aanwending van de opbrengst die wordt verkregen ter zake van de verkoop
van effecten geen rol speelt bij de beoordeling of al dan niet voldaan wordt
aan de tegenbewijsregeling. De tegenbewijsregeling is er met
name op gericht om belastingplichtigen de mogelijkheid te bieden in situaties
waarin niet wordt voldaan aan de bezitstermijn, te doen blijken dat er geen
sprake is van het ontgaan van dividendbelasting. In verband daarmee knoopt
de tegenbewijsregeling primair aan bij het bezit van de effecten en speelt
de wijze waarop de opbrengst van de verkochte effecten wordt aangewend, zoals
hiervoor opgemerkt, geen rol.De leden van de fractie van het CDA geven aan tevreden te zijn met het
feit dat de voorgestelde maatregelen inzake de dividendstripping, gelet op
de bezorgdheid die daaromtrent is geuit, vooralsnog niet in werking treden.
In dat verband vragen deze leden wanneer de uitkomsten van het overleg kunnen
worden verwacht. Ook de leden van de fractie van GroenLinks, die tot mijn
spijt overigens aangeven zeer ongelukkig te zijn met het uitstel, vragen daarnaar.
Naar aanleiding van deze vragen kan ik de leden van deze fracties mededelen
dat ik verwacht dat het overleg in de loop van volgend jaar kan worden afgerond
en tot concrete resultaten zal kunnen leiden. Ik stel mij voor dat desgewenst
ook de studiegroep Vennootschapsbelasting In Internationaal Perspectief hieraan
een bijdrage zou kunnen leveren. Uiteraard zal, de leden van de fractie van
GroenLinks vragen daarnaar, het Parlement van de uitkomsten van dit overleg
op de hoogte worden gesteld. Naar aanleiding van de vragen van de leden van
deze fracties merk ik voorts op dat met ik met de in de toelichting opgenomen
zinsnede «wanneer de markt daartoe aanleiding geeft» beoog tot
uitdrukking te brengen dat de eerder voorgestelde maatregelen tegen dividendstripping –
vooruitlopend op de eventuele uitkomsten van het hiervoor bedoelde overleg –
alsnog in werking zouden kunnen treden indien zich in de praktijk de situatie
zou gaan voordoen dat met budgettaire gevolgen gebruik gemaakt zou gaan worden
van dividendstripping. Hoewel ik thans geen aanwijzingen heb dat dit zich
zal gaan voordoen, acht ik het niettemin verstandig zonodig snel en adequaat
te kunnen reageren door eerder voorgestelde maatregelen toch in werking te
laten treden.De leden van de CDA-fractie vragen alsnog in te gaan op de Europeesrechtelijke
bezwaren die de Tweede Kamer had met betrekking tot de maatregel tegen dividendstripping.Tot nu toe hebben de vragen van de Tweede Kamer op internationaal terrein
zich vooral toegespitst op de verenigbaarheid van de maatregel met de internationale
belastingverdragen en het OESO-modelverdrag. Die vragen zijn beantwoord in
de nota naar aanleiding van het verslag bij het voorstel van Invoeringswet
Wet inkomstenbelasting 2001 (kamerstukken II, 1999–2000, 26 728,
nr. 6, blz. 70). Er bestaat geen aanleiding om aan te nemen dat er bezwaren
van Europeesrechtelijke aard zijn tegen deze maatregel, in aanmerking nemende
dat in de maatregel geen onderscheid wordt gemaakt tussen binnenlandse en
buitenlandse aandeelhouders.Q. Aanpassing Besluit reserves verzekeraarsDe leden van de CDA-fractie stellen de aanpassing van het Besluit reserves
verzekeraars aan de orde. Deze leden zijn bezorgd dat de met deze aanpassing
gemoeide lastenverzwaring aan de kant van de levensverzekeraars uiteindelijk
terecht zal komen bij belastingplichtige particulieren met een levensverzekering,
en vragen hoe dit kan worden uitgesloten.De aan de orde gestelde maatregel betreft de financiering van de herschikking
in de sfeer van de verzekeringsproducten voor de oude dag, die bij de tweede
nota van wijziging bij het voorstel van Wet op de inkomstenbelasting 2001
heeft plaatsgevonden (Kamerstukken II 1999–2000, 26 727, nr. 19,
paragraaf 4. Zoals destijds is aangegeven, bedragen de geraamde kosten van dat pakket circa f 600 mln. De dekking hiervoor wordt
gevonden in de vennootschapsbelasting die van levens-verzekeraars wordt geheven,
en wel door een verplichte activering en afschrijving over een periode van
10 jaren van de «eerste kosten» die levensverzekeraars maken bij
het afsluiten van hun levensverzekeringsproducten. De maatregel houdt derhalve
in dat levensverzekeraars de kosten die zij thans in één keer
ten laste van de fiscale winst kunnen brengen, moeten uitspreiden over een
periode van 10 jaren. Dit leidt bij de levensverzekeraars tot een hogere fiscale
winst, en dientengevolge ook tot meer vennootschapsbelasting, dan zonder de
maatregel het geval zou zijn. Vanuit bedrijfseconomisch oog-punt vormt dit
een kostenpost voor de levensverzekeraars, zoals de heffing van directe belastingen
in het algemeen een kostenpost voor ondernemingen vormt. In zijn algemeenheid
zullen ondernemingen trachten daarmee rekening te houden in hun prijsstelling.
De vraag in hoeverre dat werkelijk mogelijk is, laat zich evenwel moeilijk beantwoorden.
Veel zal daarbij afhangen van de marktomstandigheden en de vraag of er mogelijkheden
zijn tot kostenbesparing anderszins.R. UrencriteriumDe leden van de fracties van de VVD, het CDA en D66 stellen enkele vragen
over de gebruikelijkheidstoets voor het urencriterium. Deze zullen hierna
gezamenlijk worden beantwoord.De leden van deze fracties vragen om een toelichting op het begrip «ondersteunende
werkzaamheden». Zij vrezen dat ook de gewijzigde gebruikelijkheidstoets
onduidelijkheid met zich mee zal blijven brengen. In dit verband vragen zij
hoe het gewijzigde gebruikelijkheidscriterium uitwerkt ingeval een een tandarts
een samenwerkingsverband aangaat met een tandartsassistent (VVD), mondhygiëniste
(VVD en CDA), respectievelijk orthodontist (CDA). Tevens vragen de leden van
de CDA-fractie hoe het criterium uitwerkt bij het runnen van de apotheek.
De leden van de CDA-fractie en D66-fractie vragen voorts of het voeren van
de administratie van de onderneming als meer dan een ondersteunende werkzaamheid
wordt aangemerkt.Met het criterium van de ondersteunende activiteiten in artikel 3.6 is
beoogd de wettekst in overeenstemming te brengen met de oorspronkelijke bedoelingen.
Op grond van de huidige wettekst zou onduidelijkheid kunnen bestaan over de
vraag of ook de werkzaamheden van de «hoofdondernemer» worden
uitgesloten voor het urencriterium. De wijziging heeft slechts tot doel te
verduidelijken dat de uitsluiting alleen betrekking heeft op de werkzaamheden
van participanten die bij eenzelfde werkverdeling normaliter niet in een samenwerkingsverband
met niet-gezinsleden zouden worden opgenomen. In de praktijk gaat het daarbij
om participanten die hoofdzakelijk ondersteunende werkzaamheden verrichten.
De voorgestelde uitsluitingsbepaling is dan ook op die situatie gericht. Overigens
wordt de term «hoofdzakelijk» bij nota van wijziging in de wettekst
opgenomen, omdat op grond van de oorspronkelijke tekst de indruk zou kunnen
bestaan dat de uitsluitingsbepaling niet van toepassing is indien een gering
deel van de tijd wordt besteed aan enkele niet-ondersteunende werkzaamheden.
Bij ondersteunende werkzaamheden moet worden gedacht aan werkzaamheden die
niet als hoofdactiviteit van de onderneming kunnen worden aangemerkt.Het in de wettekst nader concretiseren van de gevallen waarin sprake is
van een ongebruikelijk samenwerkingsverband is niet mogelijk. Wat in de ene
branche gebruikelijk is, hoeft dat namelijk niet in een andere bedrijfstak
te zijn. Daarom verdient een criterium waarbij van geval tot geval kan worden
getoetst of het gaat om een samenwerkingsvorm die past bij de aard van de
werkzaamheden van de verschillende participanten, de voorkeur.
Daarmee wordt recht gedaan aan de maatschappelijke realiteit. Dit wordt bereikt
met de voorgestelde gebruikelijkheidstoets.In de hierboven genoemde voorbeelden, werkt artikel 3.6, tweede lid, onderdeel
a, als volgt uit. Een samenwerkingsverband tussen een tandarts en een mondhygiëniste
en tussen een tandarts en een orthodontist zal niet als ongebruikelijk worden
aangemerkt. De werkzaamheden van zowel de tandarts, de orthodontist als de
mondhygienist zijn aan te merken als hoofdtaken van de onderneming. Het is
daarentegen wel ongebruikelijk dat een tandarts een samenwerkingsverband met
zijn assistente aangaat. De werkzaamheden van die assistente betreffen immers
ondersteunende activiteiten die normaliter door een werknemer worden verricht.
Het is mij niet geheel duidelijk welk voorbeeld de leden van de CDA-fractie
voor ogen hebben bij «het runnen van een apotheek». De uitwerking
van het gebruikelijkheidscriterium bij een apotheek is afhankelijk van de
werkzaamheden die de verschillende participanten verrichten. Zonder deze informatie
is een uitwerking van dit voorbeeld niet mogelijk. Het voeren van de administratie
van de onderneming is als een ondersteunende activiteit aan te merken.De leden van de CDA-fractie en van de fractie van D66 vragen of de door
belastingplichtigen in een samenwerkingsverband met gezinsleden gewerkte uren
moeten worden gesplitst in uren die zijn besteed aan ondersteunende respectievelijk
aan niet-ondersteunende werkzaamheden. Dit naar aanleiding van het commentaar
van de Federatie.Zo'n splitsing hoeft niet plaats te vinden. Op grond van het gebruikelijkheidscriterium
moet worden beoordeeld of het geheel van de werkzaamheden van de belastingplichtige
hoofdzakelijk als ondersteunend is aan te merken en het samenwerkingsverband
met de belastingplichtige ongebruikelijk is. Indien sprake is van zo'n situatie
telt geen van de door de belastingplichtige binnen het samenwerkingsverband
gewerkte uren mee. In andere situaties tellen alle in de onderneming gewerkte
uren mee en is geen wijziging beoogd ten opzichte van de Wet inkomstenbelasting
1964. De tijd die een tandarts kwijt is met het schrijven van rekeningen,
telt dus gewoon mee voor het urencriterium.Zowel de leden van de CDA-fractie als die van de fractie van D66 vragen
om een reactie op het door de Federatie gesuggereerde alternatief voor het
gebruikelijkheidscriterium. Dit alternatief komt er op neer dat de ondernemersaftrek
bij samenwerkingsverbanden zou moeten aansluiten bij de door de Belastingdienst
geaccordeerde winstverdeling. Bij een reële winstverdeling van 70 voor
de man en 30 voor de vrouw, krijgt de man dan 100% van de ondernemersaftrek
en de vrouw 3/71 van de ondernemersaftrek.Aan dit alternatief kleven duidelijke bezwaren. Zoals uit het voorgaande
blijkt, is het doel van het gebruikelijkheidscriterium te voorkomen dat gezinsleden
die normaliter nooit in een samenwerkingsverband zouden worden opgenomen,
in aanmerking komen voor de ondernemersfaciliteiten. Indien geen sprake is
van een ongebruikelijke situatie is het de bedoeling dat iedere participant
gebruik kan maken van de ondernemersfaciliteiten, net als bij samenwerkingsverbanden
tussen niet-gezinsleden. Dit doel wordt niet bereikt met het door de Federatie
voorgestelde alternatief. Op grond van dit voorstel krijgt degene die minder
winst ontvangt op grond van een ingroeiregeling of een minder grote kapitaalinbreng,
immers minder ondernemersaftrek, ook al verricht hij exact dezelfde werkzaamheden
als de andere participanten. Anderzijds blijft de man-/vrouw-firma bij het
alternatief van de Federatie ook in ongebruikelijke situaties gunstig. De
partner die slechts ondersteunende werkzaamheden voor de firma verricht en
dus normaliter werknemer in plaats van firmant zou zijn geworden,
heeft immers toch nog recht op een gedeelte van de ondernemersaftrek.De leden van de CDA-fractie en de fractie van D66 vragen om een reactie
op de passage over het gebruikelijkheidscriterium in het artikel van J.J.M.
Janssen in zijn artikel in het WFR van 9 november 2000. Janssen is van mening
dat er nauwelijks objectieve criteria zijn voor het gebruikelijkheidscriterium.
Omdat het gebruikelijkheidscriterium is ingevoerd om te voorkomen dat ten
onrechte tweemaal de zelfstandigenaftrek wordt genoten, zou het naar zijn
mening beter zijn om fundamenteler na te denken over de zelfstandigenaftrek.
Janssen bepleit de zelfstandigenaftrek in dit verband om te zetten in een
heffingskorting omdat het karakter van de zelfstandigenaftrek naar zijn mening
inmiddels is veranderd in een extra belastingvrije som voor ondernemers. Tevens
suggereert hij te overwegen om de zelfstandigenaftrek maar één
keer per samenwerkingsverband tussen gezinsleden te verlenen.Naar mijn mening is de gebruikelijkheidstoets niet subjectief. Of een
bepaalde samenwerkingsvorm al dan niet ongebruikelijk is, zal in de praktijk
in de regel duidelijk zijn. In het voorgaande heb ik gemotiveerd waarom de
gebruikelijkheidstoets niet nader is geconcretiseerd.Het gebruikelijkheidscriterium beoogt te voorkomen dat bij ongebruikelijke
samenwerkingsverbanden tussen gezinsleden tweemaal de ondernemersaftrek, dus
niet alleen de zelfstandigenaftrek, wordt genoten. Het alleen wijzigen van
de zelfstandigenaftrek, zoals Janssen suggereert, is dus geen alternatief
voor de gebruikelijkheidstoets. Verder is de door hem bepleite oplossing,
het slechts een keer per samenwerkingsverband toekennen van de zelfstandigenaftrek,
naar mijn mening onredelijk. Indien geen sprake is van een ongebruikelijke
situatie is er immers geen reden om de zelfstandigenaftrek slechts één
keer toe te passen.In de nota naar aanleiding van het verslag bij het voorstel van Wet inkomstenbelasting
2001 is aangegeven waarom niet is gekozen voor een heffingskorting voor ondernemers
in plaats van de zelfstandigenaftrek. Dit houdt mede verband met het feit
dat de oudedagsreserve op grond van de Wet inkomstenbelasting 2001 in de winst
is ondergebracht, waarmee de wetgeving in lijn is gebracht met het zogeheten
Wielockx-arrest. In het verlengde daarvan zijn de zelfstandigenaftrek en de
meewerkaftrek ook naar de winstsfeer overgebracht. Voorts zou een omzetting
van de zelfstandigenaftrek in een heffingskorting in een verliessituatie gevolgen
hebben. De zelfstandigenaftrek heeft immers ook effect bij een negatief belastbaar
inkomen in box I, namelijk door verliesverrekening. Dit is bijvoorbeeld voor
startende ondernemers met aanloopverliezen van belang. Een heffingskorting
kan echter in beginsel alleen volledig worden gebruikt indien in het desbetreffende
jaar minimaal evenveel aan inkomstenbelasting is verschuldigd. Verder merk
ik op dat de zelfstandigenaftrek hoger is naarmate de winst lager is. De zelfstandigenaftrek
is dan ook niet vergelijkbaar met een belastingvrije som.S. ZiekenfondswetDe leden van de CDA-fractie herinneren eraan dat zij de verplichte Ziekenfondsverzekering
voor zelfstandigen een slecht voorstel vonden. Deze leden hebben in het verleden
gewaarschuwd dat reparatiemaatregelen nodig zouden zijn en vragen waarom alleen
nu de man-vrouw-firma wordt gerepareerd.De leden van de fracties van GPV en RPF betuigen hun instemming met het
voorstel om gehuwden die samen een onderneming drijven en met ingang van 1
januari 2000 twee maal ziekenfondspremie zouden betalen, compensatie te bieden.
Deze leden vragen in dat verband waarom de regeling alleen geldt voor het
jaar 2000.De tegemoetkoming voor de zelfstandigen in de man-vrouw-firma is eenmalig om de firmanten in de gelegenheid te stellen de winstverdeling
aan te passen of over te gaan op een andere samenwerkingsvorm. De rechtvaardiging
hiervoor is dat de kwalificatie voor de Ziekenfondsverzekering met ingang
van 2000 is gebaseerd op historische gegevens. Daarvoor worden namelijk de
belastbare inkomens over de jaren 1995 tot en met 1997 in aanmerking genomen.
Indien firmanten in die jaren zouden hebben geweten dat deze belastbare inkomens
bepalend zijn voor de verzekeringsplicht in gevolge de Zfw, zouden zij wellicht
zijn gekomen tot een andere winstverdeling en/of samenwerkingsvorm. De tegemoetkoming
biedt voor de firmanten de ruimte om het jaar 2000 te benutten voor heroverweging
van hun keuze.De situatie bij een man-vrouw-firma verschilt in die zin van een andere
ondernemer, dat deze groep door de overstap van een particuliere verzekering
naar de ziekenfondsverzekering met een premienadeel voor beide firmanten wordt
geconfronteerd. Dit effect is zodanig groot dat dit de voorgestelde eenmalige
tegemoetkoming naar mijn oordeel rechtvaardigt.T. Financiering fondsen sociale zekerheidDe leden van het CDA merken op dat de nieuwe BIKK dient ter oplossing
van de effecten op de fondsen ter financiering van de sociale zekerheid die
ontstaan door invoering van de heffingskortingen. Inherent aan de gekozen
systematiek van de heffingskortingen is dat de saldi van de sociale fondsen
dalen. De leden van het CDA merken op dat de tariefsverlaging (o.m. bekostigd
door de vervanging van de belastingvrijesom door de heffingskorting) betaald
wordt uit de premieontvangsten. Door de premiedervingen als gevolg van het
invoeren van de heffingskortingen via de Rijksschatkist aan te vullen, rijst
de vraag hoe dit zich verhoudt met de Zalmnorm (scheiding uitgaven en inkomsten).
De meest zuivere oplossing zou volgens deze leden geweest zijn om de kosten
van de heffingskortingen (54,39 miljard gulden) volledig ten laste van de
algemene middelen te brengen. Consequentie is dat een exploitatieoverschot
bij de sociale fondsen ontstaat en een tekort bij het Rijk maar dat is inherent
aan de gekozen begrotingssystematiek. Het exploitatieoverschot dient bezien
te worden vanuit een visie op aard en inhoud van vaststelling van de sociale
premies. Indien gekozen zou worden voor lastendekkende premies en een buffer
om te grote schommelingen in premies te matigen (i.v.m. conjunctuur) ligt
het voor de hand over te gaan tot vaststelling van lagere premies om aldus
geringere exloitatieoverschotten te krijgen en aan de andere kant zonodig
belastingtarieven hoger vast te stellen. De leden van het CDA vrezen een inbreuk
op de solidariteitsgedachte; het principe dat iedereen zou moeten bijdragen
aan de opbouw van het premiegebouw en vragen of dit een eerste stap naar verdere
fiscalisering van de volksverzekeringen is.Ten eerste merk ik op dat de Bijdrage in de Kosten van de Kortingen (BIKK)
een gemotiveerde, specifieke aanvulling voor de volksverzekeringen vanuit
de algemene middelen betreft ter compensatie van de premiederving die ontstaat
bij deze fondsen als gevolg van de belastingherziening IB2001. De BIKK wordt
in rekenregels in het wetsvoorstel Veegwet Inkomstenbelasting 2001 vastgelegd.De premiederving bij de sociale fondsen ontstaat als gevolg van met name
de omzetting van de belastingvrije voet in een algemene heffingskorting en
van het arbeidskostenforfait in de arbeidskorting.Tegenover deze premiederving bij de sociale fondsen staat een evenredige
toename bij de belastinginkomsten. Om de fondsen voor deze premiederving te
compenseren wordt in 2001 de BIKK ingevoerd, die gefinancierd wordt uit de
algemene middelen. Het uitgangspunt van premiegefinancierde volksverzekeringen
wordt hierbij niet losgelaten. De leden van het CDA vragen zich af waarom er niet voor gekozen is de
kosten van de heffingskortingen ((54,39 miljard gulden) volledig ten laste
van de algemene middelen te brengen. In de Memorie van Toelichting op de Veegwet
wordt aangegeven dat voor het oplossen van de verschuiving tussen belastingen
en premies verschillende varianten zijn bezien (zie pag 94 MvT). Daarbij is
ook de variant die het CDA noemt aan de orde geweest. Uiteindelijk is gekozen
voor de BIKK aangezien dit de enige mogelijkheid was gegeven de juridische
en inkomenspolitieke randvoorwaarden.Daarnaast merk ik op dat de scheiding tussen uitgaven en inkomsten in
tact blijft door invoering van de BIKK. De scheiding tussen uitgaven en inkomsten
houdt in dat bijvoorbeeld hogere belastinginkomsten niet kunnen worden aangewend
voor extra uitgaven. De BIKK betreft een compensatie van de premiederving
als gevolg van een schuif in inkomsten tussen de belastingen en premies en
heeft dus geen gevolgen voor de scheiding tussen uitgaven en inkomsten.De leden van de fracties van GPV en RPF vragen wat de voorgestelde bijdrage
in de kosten van de kortingen (BIKK) door beperking van de aanvulling vanuit
de algemene middelen betekent voor het uitgavenkader. Wordt hierdoor al voor
het begin van 2001 een aanzienlijke uitgavenmeevaller gecreëerd?De BIKK wordt niet meegenomen bij het bepalen van de uitgavenkaders. De
voorgestelde BIKK heeft dan ook geen consequenties voor de omvang van uitgavenmee-
dan wel tegenvallers in 2001.U. TopsportersV. LijfrentenDe leden van de CDA-fractie vragen naar de inhoud van de ministeriële
regeling inzake de wijze waarop een recht op lijfrenteuitkeringen en de daarvoor
betaalde premies moet worden gesplitst omdat een deel van de premie niet als
uitgave voor inkomensvoorziening in aanmerking is gekomen en dan zowel box
I als box III aan de orde zijn. Hierop kan ik antwoorden dat in de concept-Uitvoeringsregeling
IB 2001, zoals die op 10 november jl. aan de Tweede Kamer is aangeboden,
een bepaling is opgenomen waarbij voor deze situatie is geregeld dat sprake
moet zijn van een evenredige toedeling van de kosten en het rendement aan
de mate waarin de premies tot aftrek hebben geleid. Hiermee wordt duidelijkheid
geboden over de vraag welke startwaarde van het recht en welke toekomstige
waarde van het recht dient te worden toegerekend aan box I dan wel box III.
Het betreft een continue toerekening omdat de splitsing zowel van belang is
voor de berekening van de grondslag voor het belastbare inkomen uit woning
en werk als de grondslag voor de berekening van het belastbare inkomen uit
sparen en beleggen.De leden van de D66-fractie vragen om een reactie op de door deze leden
geschetste situatie van een belastingplichtige met een lijfrenteverzekering
met een premievervaldatum op 1 maart. De constatering van deze leden dat deze
belastingplichtige, om voor deze verzekering lijfrentepremie-aftrek te kunnen
realiseren, de premie in het jaar 2000 dient te voldoen is terecht in de situatie
waarin het een belastingplichtige betreft die in 2000 slechts in aanmerking
komt voor premieaftrek op grond van de eerste tranche en niet voor lijfrentepremieaftrek
op basis van de tweede tot en met de vijfde tranche van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. Voor laatstgenoemde tranches is de mogelijkheid van terugwenteling met
ingang van 2000 immers niet ongedaan gemaakt. Ingeval de belastingplichtige
in het kalenderjaar 2000 uitsluitend in aanmerking komt voor lijfrentepremieaftrek
op basis van de eerste tranche en de premievervaldatum is 1 maart 2001, kan
de premie niet zonder meer in 2000 worden betaald. De betaling vindt dan plaats
op een tijdstip ruim voorafgaande aan de contractuele betaaldatum zonder dat
de polis daartoe de mogelijkheid biedt. Het beoogde resultaat kan worden bewerkstelligd
door met de verzekeraar, bijvoorbeeld door middel van een aanhangsel bij de
polis, een betaaldatum in 2000 overeen te komen. Op basis van de informatieverstrekking
over het gewijzigde lijfrenteregime en de daarmee gepaard gaande publiciteit
neem ik aan dat belastingplichtigen bekend zijn met de voorwaarden die met
ingang van 1 januari 2001 gelden en de door deze leden geschetste problemen
kunnen worden voorkomen.In het verlengde hiervan wordt door het Verbond van Verzekeraars in de
brief van 1 november 2000 opgebracht dat de verzekeringnemer voor de premievervaldag
in 2001 zijn keuze bepaald moet hebben met betrekking tot het al dan niet
voortzetten van het bestaande contract. Deze keuze kan volgens het Verbond
pas worden gemaakt indien de verzekeringnemer inzicht heeft in zijn pensioenaangroei
en het inkomen van dat jaar. Het zou logischer zijn om het keuzemoment uit
te stellen en te leggen op het moment van de belastingaangifte over 2001 omdat
de belastingplichtige pas dan over alle gegevens beschikt, aldus het Verbond.
Hierop kan ik antwoorden dat in beginsel het tijdstip van premiebetaling bepalend
is voor het antwoord op de vraag of de betaling is aan te merken als een uitgave
voor inkomensvoorziening als bedoeld in artikel 3.124 van de Wet inkomstenbelasting
2001. In verband met de invoering van de Wet Inkomstenbelasting 2001 en de
grote aantallen polissen die in verband daarmee moeten worden aangepast, zal
echter worden goedgekeurd dat voor de premie-aftrek voor het jaar 2001 aanpassing
van de overeenkomst ook kan plaatsvinden tot het tijdstip waarop aangifte
over het jaar 2001 wordt gedaan.W. Overgangsrecht lijfrentenDe leden van de VVD-fractie vragen om een reactie op hetgeen NOB heeft
betoogd over de splitsing van lopende lijfrenteovereenkomsten (artikel IX,
onderdeel B1a en B2 Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001). Een vergelijkbare
vraag wordt eveneens door de leden van de CDA-fractie gesteld. NOB constateert
dat in gevallen waarin de contracten niet overgaan naar box III de rentecomponent
niet naar een tarief van 30%, maar maximaal 52% zal worden belast en stelt
voor om de regeling op grond waarvan (bescheiden) contracten niet behoeven
over te gaan naar box III alleen op verzoek van de belastingplichtige toe
te passen. Daarnaast vraagt NOB, gelet op de bewoordingen van de wetttekst,
of een verlaging van de premies wel is toegestaan. Naar aanleiding hiervan
merk ik op dat met de voorgestelde bepaling is beoogd een vereenvoudiging
te realiseren door middel van het voorkomen van splitsing van relatief bescheiden
contracten. Door het introduceren van een verzoekregeling zou dit belangrijke
winstpunt van vereenvoudiging, namelijk dat geen splitsing behoeft te worden
aangebracht, worden weggenomen. Met betrekking tot de passage over het belasten
van de rentecomponent in onderscheidenlijk box I en box III hecht ik eraan
te benadrukken dat de premie in box I onbelast blijft, terwijl daarover in
box III direct wordt geheven. Daarnaast wordt de rentecomponent in box III
van jaar tot jaar belast, terwijl de belastingheffing in box I over het rentebestanddeel
naar de verre toekomst wordt geschoven. Handhaving van de saldomethode biedt
wel degelijk een voordeel ten opzichte van het onderbrengen van het recht
in box III.De vraag of een verlaging van de premies is toegestaan kan ik bevestigend
beantwoorden. Een verlaging van de premies, waardoor de premieverplichtingen
binnen de in de overgangsregeling opgenomen begrenzing van f 5 000
blijven, is alleen maar toe te juichen, omdat daarmee een splitsing van het
contract wordt voorkomen.Het lijkt de leden van de CDA-fractie dat de grens van f 5 000
die is gehanteerd bij de overgangsregeling voor lijfrenten zeer willekeurig
is gekozen. Hierop kan ik antwoorden dat tijdens de parlementaire behandeling
van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001, op daartoe gestelde vragen
van de Kamer, is aangegeven dat zal worden onderzocht of het mogelijk is voor
bepaalde situaties van reguliere tenuitvoerlegging van oude overeenkomsten
met relatief bescheiden premieverplichtingen te voorkomen dat een splitsing
van het recht moet plaatsvinden over box I en box III. Bij de invulling van
relatief bescheiden premieverplichtingen is gekozen voor een grens van f 5 000.
In die zin betreft het een willekeurige grens, maar dat zou iedere grens zijn.
Bij een grens van f 10 000, zoals door het Verbond van Verzekeraars
in de brief van 1 november 2000 wordt bepleit, is mijns inziens geen sprake
meer van een relatief bescheiden premieverplichting. De leden van de CDA-fractie
vragen voorts of het bedrag van f 5 000 betrekking kan hebben op
de maximaal betaalde premie in plaats van op de maximaal niet-aftrekbare premie.
Hierop kan ik antwoorden dat met de in Artikel IX, onderdeel O, B1a en B2
opgenomen bepaling in het eerste lid, onderdeel d, wordt bewerkstelligd dat
de premies ter zake van op 14 september 1999 bestaande overeenkomsten die
op of na 1 januari 2001 worden betaald tot een maximum van f 5 000
zowel premies kunnen zijn die op grond van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 (zo die wet nog zou gelden) als persoonlijke verplichting of als een
aanspraak voor een beroepspensioen in aanmerking zouden kunnen worden genomen,
dan wel premies die onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964
(zo dat nog zou gelden) niet aftrekbaar zouden zijn. Het betreft derhalve
de maximaal betaalde premie. Wellicht ten overvloede zij hierbij vermeld dat
het premies betreft die op grond van de Wet inkomstenbelasting 2001 niet als
uitgaven voor een inkomensvoorziening in aanmerking worden genomen. Het bedrag
van f 5 000 komt bovenop het bedrag dat op grond van de Wet inkomstenbelasting
2001 aftrekbaar is. Als het premiebedrag hoger is dan f 5 000 valt
het surplus in box III.Deze leden dringen voorts aan op administratief gelijke behandeling van
polissen van voor 14 september 1999 en polissen die na deze datum zijn gesloten,
dit om te voorkomen dat voor nieuwe polissen de waardeopgave wel gesplitst
moet worden. Ik kan niet helemaal plaatsen wat wordt bedoeld met een administratief
gelijke behandeling. Indien daarmee wordt bedoeld dat polissen van vòòr
en na deze datum op een zelfde wijze behandeld moeten worden zou de datum
van 14 september 1999 niet relevant zijn voor de toepassing van de overgangsregeling.
In dat geval wijs ik erop op dat voor de datum van 14 september 1999, de datum
van indiening van het wetsvoorstel bij de Tweede Kamer, is gekozen om het
aankondigingseffect als gevolg van de eerbiedigende werking van het oorspronkelijk
voorgestelde eerste lid te voorkomen. Het risico werd aanwezig geacht dat
op die eerbiedigende zou worden ingespeeld door alsnog tot 1 januari 2001
saldolijfrenten af te sluiten. Daarbij heeft een belangrijke rol gespeeld
dat met betrekking tot de saldolijfrenten geen enkele fiscale limitering bestaat.Indien met deze vraag is bedoeld ook na 14 september 1999 tot stand gekomen
polissen tot een bedrag van ten hoogste f 5 000 onder box I te laten
vallen om splitsing te voorkomen, merk ik op dat de jaarruimte met behulp
van het door de pensioenuitvoerder te verstrekken gegeven over de pensioenaangroei
op eenvoudige wijze is vast te stellen. Met de pensioenuitvoerders zijn, mede
gelet op de mogelijkheden van terugwenteling, goede afspraken gemaakt over
een tijdige aanlevering van dit gegeven. Splitsing van contracten kan derhalve
op eenvoudige wijze worden voorkomen. Met een eerbiediging van ook na 14 september
1999 gesloten contracten van een geringe omvang zou de saldomethode
meer in den brede worden gecontinueerd en worden bevorderd dat contracten
worden afgesloten die de jaarruimte te boven gaan. Dat acht ik geen gewenste
ontwikkeling.De leden van de fractie van D66 vragen om een toelichting op de overgangsregeling
voor lijfrenten. Zij vragen of de f 5 000 ruimte geldt voor premies
die in totaal minder bedragen dan f 5 000 dan wel of deze ruimte
geldt voor pemies waarvan het niet aftrekbare gedeelte (boven de basisruimte
en de jaarruimte) maximaal f 5 000 bedraagt. Hierop kan ik antwoorden
dat de bedoelde overgangsregeling, zoals ik ook op een desbetreffende vraag
van de leden van de CDA-fractie heb geantwoord, ziet op premiebetalingen die
betrekking hebben op een op 14 september 1999 bestaand contract en die ook
op of na 1 januari 2001 worden voortgezet. Het betreft dan premies die op
grond van de nieuwe Wet inkomstenbelasting 2001 niet aftrekbaar zijn, maar
die wel in box I in aanmerking worden genomen. Het (niet aftrekbare) bedrag
van f 5 000 per polis geldt naast de mogelijkheden die het nieuwe
regime biedt, derhalve naast de basisruimte en de jaarruimte, en ongeacht
de hoogte van het totale premiebedrag.De leden van de VVD-fractie vragen waarom de terugwentelingstermijn in
artikel VIIIA (moet zijn artikel IX), onderdeel B5 niet structureel op 12
maanden kan worden gesteld. Ook de leden van de D66-fractie stellen een vraag
in deze richting en vragen naar de uitvoeringslast voor de Belastingdienst.
Voorts verzoeken deze leden om bij nota van wijziging een structurele verlenging
naar 12 maanden te regelen. Hierop kan ik antwoorden dat een terugwentelingsperiode
van 6 maanden voldoende is indien de gegevens voor de vaststelling van een
pensioentekort tijdig voor 1 juli van het volgende kalenderjaar door de pensioenuitvoerders
worden aangeleverd. Bij een tijdige aanlevering van de gegevens worden belastingplichtigen
niet, zoals door de leden van de VVD-fractie wordt verondersteld, gedwongen
gebruik te maken van de reserveringsregeling. Met de verlenging van de terugwentelingsperiode
voor de kalenderjaren 2001 en 2002 naar 12 maanden wordt bewerkstelligd dat
pensioenuitvoerders pas in 2004 in staat moeten zijn de gegevens over de pensioenaangroei
tijdig voor 1 juli, voorgesteld wordt 1 juni, van het volgende kalenderjaar
te verstrekken. Voor de jaren 2001 en 2002 dient het gegeven over de pensioenaangroei
in onderscheidenlijk november 2002 en 2003 te zijn aangeleverd. Tijdens de
overgangsperiode zal met de pensioenuitvoerders worden gesproken over de wijze
waarop de gegevensverstrekking op basis van de structurele regeling ten uitvoer
kan worden gebracht. Daarnaast moet, los van de fiscale aspecten, worden bedacht
dat het streven erop is gericht de werknemers zo snel mogelijk te laten beschikken
over hun pensioengegevens. Het betreft een per saldo relatief eenvoudig gegeven,
te weten het pensioengevend loon maal het opbouwpercentage of de op het kalenderjaar
betrekking hebbende beschikbare premies. Een verdere verlenging van de overgangsregeling
van 12 naar 18 maanden, zoals door de NBVA in de brief van 6 september 2000
wordt bepleit, wordt niet wenselijk geacht.Voor de Belastingdienst kleven belangrijke nadelen aan een structurele
terugwentelingsperiode van 12 maanden omdat dit ertoe zal leiden dat ofwel
de aangifte pas veel later kan worden behandeld ofwel pas in een later stadium
navordering kan plaatsvinden als de geclaimde aftrek onterecht blijkt. Tevens
blijven belastingplichtigen langer dan nodig in onzekerheid over de definitieve
afdoening hun aangifte. Een dergelijke lange terugwentelingsperiode past ook
niet in het uitgangspunt voor de Belastingdienst dat aangiften zo snel mogelijk
na afloop van het kalenderjaar definitief worden afgedaan. Een snelle afwikkeling
van de aangifte is evenzeer in het belang van de belastingplichtige. Bij een
verlenging van de terugwentelingsperiode krijgt de belastingplichtige
pas later zekerheid over zijn definitieve aanslag.Ervan uitgaande dat wij in de overgangsfase met de pensioenuitvoerders
tot goede afspraken over de uitvoering van de structurele regeling kunnen
komen, zie ik geen aanleiding voor een nota van wijziging op basis waarvan
de terugwentelingsperiode structureel op 12 maanden worden gesteld.De leden van de VVD-fractie vragen waarom de mogelijkheid van terugwenteling
voor de basisaftrek ongedaan is gemaakt. In de ogen van deze leden levert
dat extra kosten op en is het inefficiënt. Ook de leden van de D66-fractie
hebben twijfels over de wenselijkheid dat premies ter benutting van de basisaftrek
in het kalenderjaar zelf moeten worden betaald en dat de terugwenteling voor
de benutting van de jaarruimte, de omzetting van de oudedagsreserve in een
lijfrente en de omzetting van de stakingswinst in een lijfrente mogelijk blijft
tot halverwege het volgende kalenderjaar. De D66-fractie verzoekt het kabinet
om een bepaling ter zake bij nota van wijziging op te nemen. Hierop kan ik
antwoorden dat met de wijziging van artikel 3.130, tweede lid, van de Wet
inkomstenbelasting 2001 wordt bewerkstelligd dat aansluiting wordt gevonden
bij de in het belastingplan 2000 opgenomen beperking van de mogelijkheid van
terugwenteling voor de zogenoemde eerste tranche lijfrenten. Achterliggende
gedachte is dat de basisaftrek voor een ieder bekend is en voor het gebruik
van de basisaftrek geen aanvullende, van derden benodigde, gegevens benodigd
zijn. In dat geval is er geen aanleiding de indiening van de aangifte en daarna
de vaststelling van de aanslagen op te schorten. Dit is de reden waarom de
terugwenteling van de basisaftrek ongedaan is gemaakt. Indien een belastingplichtige
op voorhand weet dat hij in aanmerking komt voor jaarruimte, dan staat het
gehele bedrag van de jaarruimte voor terugwenteling open en behoeft geen gespreide
premiebetaling plaats te vinden. Gespreide premiebetaling is beperkt tot de
gevallen waarin niet op voorhand, maar pas in het volgende kalenderjaar komt
vast te staan dat sprake is van jaarruimte en de belastingplichtige deze ruimte
wenst te benutten. Daarnaast bestaat de mogelijkheid niet gebruikte jaarruimte
te reserveren op grond van de reserveringsregeling.X. Uit te betalen heffingskorting (amendement nr. 47,
Schutte c.s.)Met betrekking tot de uitbetaling van de heffingskorting achten de leden
van de fracties van GPV en RPF de mogelijkheid om een keuze te maken uit de
rekeningen waarop de heffingskorting kan worden gestort een werkbare oplossing.
Ten aanzien van de positie van bijstandsgerechtigden en andere mensen met
lage inkomens vragen zij of zij ervan mogen uitgaan dat alles zal worden gedaan
om te voorkomen dat zij na 1 januari 2001 gedurende enige tijd een inkomensachteruitgang
zullen ervaren.Het is verheugend te constateren dat de leden van deze fracties de keuzemogelijkheid
op welke rekening de voorlopige teruggaaf wordt gestort een werkbare oplossing
achten. Met deze leden ben ik van mening dat alles in het werk moet worden
gesteld om een tijdelijke inkomensachteruitgang voor de groep personen met
een laag inkomen te voorkomen. Alle akties van de gemeentelijke Sociale Diensten
en Belastingdienst zijn er op gericht om dit te bewerkstelligen.Y. Artikel 8 van de Wet financiering volksverzekeringenDe leden van de VVD-fractie merken op dat de memorie van toelichting de
indruk wekt dat de voorgestelde aanpassing van artikel 8 Wet financiering
volksverzekeringen voortvloeit uit het Europese recht en vragen zich af of
dat inderdaad zo is en of het Europese recht de huidige regeling, die voor niet-ingezetenen (veelal buitenlanders) gunstiger is dan voor ingezetenen
(veelal Nederlanders).De aanpassing van artikel 8 Wet financiering volksverzekeringen vloeit
voort uit het Europese recht, en met name uit de non-discriminatiebepaling
van artikel 3 van de Verordening (EEG) nr. 1408/71 inzake sociale zekerheid.
Op grond van die bepaling mag ten aanzien van EU-onderdanen geen onderscheid
gemaakt worden tussen inwoners en niet-inwoners. Dit geldt zowel voor de rechten
als voor de plichten die voortvloeien uit de sociale-verzekeringswetgeving
van elke EU-lidstaat. Dit betekent dat een inwoner van Spanje die op grond
van de genoemde Verordening verplicht verzekerd is voor de Nederlandse sociale
verzekeringen, in Nederland dezelfde rechten en plichten (waaronder de premieplicht
valt) heeft als inwoners van Nederland die alhier verplicht verzekerd zijn
voor sociale verzekeringen. Of de huidige regeling gunstiger is voor niet-ingezetenen
dan voor ingezetenen, zal afhangen van de feitelijke situatie. Voor bepaalde
situaties zal de huidige regeling voor niet-ingezetenen ongunstiger zijn dan
voor ingezetenen. In verband hiermee wordt artikel 8 aangepast aan het Europese
recht ter voorkoming van procedures voor het Hof van Justitie van de EG. Voorzover
de huidige regeling voor niet-ingezetenen gunstiger is dan voor ingezetenen,
is er ook aanleiding om artikel 8 aan te passen. Daarmee wordt een ongelijke
behandeling ongedaan gemaakt: tegenover gelijke verzekeringsaanspraken staat
dezelfde verplichting inzake de premieheffing.Z. OverigDe leden van de fractie van de PvdA vragen wat de regeling dat de aftrekbaarheid
beperkt blijft tot het eerste huis, dat wil zeggen het huis dat als hoofdverblijf
dient, betekent voor de werknemers die tijdelijk naar het buitenland worden
gezonden. Is dit niet met name nadelig voor overheidswerknemers (diplomaten,
soldaten) die krachtens internationale verdragen verplicht binnenlands belastingplichtig
blijven en dus noch binnenlands noch buitenlands hun financieringslasten in
aftrek kunnen brengen. In dat kader vragen zij de staatssecretaris of dat
ook in zijn eigen belang is als werkgever.Ook de leden van de fractie van de VVD merken op dat voor personen die
tijdelijk gaan werken in het buitenland en hun woning niet verhuren geldt
dat hun huis gedurende deze periode valt in box III, waardoor geen hypotheekrenteaftrek
mogelijk is hetgeen kan leiden tot lastenverzwaring. De leden vragen of de
regering mogelijkheden ziet om deze groep te ontzien.Uitgangspunt in de Wet IB 2001 is dat de eigenwoningregeling van toepassing
is op de woning die een belastingplichtige anders dan tijdelijk als hoofdverblijf
ter beschikking staat, waarbij de belastingplichtige slechts één
woning als eigen woning kan aanmerken. Indien een belastingplichtige –
een ambtenaar of een andere belastingplichtige – wordt uitgezonden naar
het buitenland terwijl hij zijn woning in Nederland aanhoudt, kwalificeert
op grond van de huidige wettekst deze woning niet langer als eigen woning.
Het gevolg hiervan is dat de hypotheekrente voor die woning niet meer aftrekbaar
is. Dit zou tot gevolg kunnen hebben, de beide fracties merken dit terecht
op, dat de uitgezonden belastingplichtigen hun financieringslasten niet meer
in aftrek kunnen brengen. Omdat dit onder omstandigheden tot onwenselijke
uitkomsten zou kunnen leiden, zal ik om die reden dan ook de eigenwoningregeling,
met inachtneming van de uitgangspunten van de genoemde regeling, zodanig aanpassen
bij nota van wijziging dat in bovengenoemde tijdelijke situaties de hypotheekrenteaftrek
in stand blijft. De leden van de VVD-fractie vragen of, nu het bedrag van de fietsaftrek
is geïndexeerd, het kabinet voornemens is ook het bedrag van de verhuiskostenvergoeding
van f 12 000 te indexeren.Het bedrag van de verhuiskostenvergoeding van f 12 000 is destijds
gekoppeld aan het maximale bedrag van de verhuiskostenvergoeding voor rijksambtenaren
(artikel 8 van de Verplaatsingskostenregelening 1989). Dit bedrag is sinds
de inwerkingtreding van genoemde regeling niet meer aangepast. Op dit moment
zie ik geen aanleiding om genoemde koppeling te vervangen door een indexering
met de tabelcorrectiefactor. Wel ben ik bereid bij het Belastingplan 2002
te bezien of in het kader van de overgang naar de euro per 1-1-2002 per het
bedrag niet moet worden afgerond op een meer communicatieve waarde van bijvoorbeeld €
5 500 of € 6 000.De leden van de VVD-fractie vragen waarom de vrijstelling voor beleggingen
in Agaathfondsen is beperkt tot in Nederland gevestigde fondsen. Voorts vragen
deze leden waarom de vrijstelling voor geldleningen aan beginnende ondernemers
beperkt is tot in Nederland gevestigde ondernemingen. Tenslotte vragen zij
zich af of deze beperkingen, gezien de arresten Baars en Verkooijen, te rijmen
zijn met het EG-recht.De leden van de VVD-fractie, maar ook van andere fracties, hebben deze
vragen ook gesteld in het verslag bij het wetsvoorstel Belastingplan 2001,
waar de aanpassing van deze regeling is opgenomen. In de nota naar aanleiding
van het verslag ben ik uitvoerig hierop ingegaan. Kortheidshalve verwijs ik
naar deze antwoorden.De leden van de VVD-fractie vragen of er – naast de regeling voor
durfkapitaal – nog meer vrijstellingen c.q. faciliteiten in de belastingwetgeving
bestaan die beperkt zijn tot leningen aan of participaties in ondernemingen
of rechtspersonen die in Nederland zijn gevestigd, en vragen of die in overeenstemming
zijn met het EG-recht. Op tal van plaatsen in de belastingwetgeving wordt
bij de afbakening van de belastingheffing aangeknoopt bij de verbondenheid
tussen activiteiten enerzijds en het Nederlandse grondgebied anderzijds. De
vraag of dit in overeenstemming is met het EG-recht is, gezien de vele facetten
van het Europese recht, en mede gezien de continue ontwikkeling van dit rechtsgebied
waaraan ook het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen een grote
bijdrage levert, niet in haar algemeenheid te beantwoorden.De leden van de VVD-fractie vragen waarom er geen algemeen geldende regeling
wordt getroffen over het begrip aanverwant in de belastingwetgeving. Ik merk
hierover op dat met betrekking tot familierechtelijke relaties de belastingwetgeving
zich wat betreft de betekenis van deze civielrechtelijke begrippen in beginsel
aansluit bij het Burgerlijk Wetboek. Om die reden is er geen aanleiding om
in de belastingwetgeving een eigen begrippenregeling op te nemen. Dat neemt
niet weg dat de betekenis van een civielrechtelijk begrip, afhankelijk van
de concrete situatie, te eng of te ruim kan zijn, met als gevolg een in de
belastingwetgeving op te nemen verruiming of beperking van het civielrechtelijke
begrip. Overigens zie ik de vraag van deze leden als een ondersteuning van
mijn voornemen om in het verlengde van de Wet inkomstenbelasting 2001 tot
een stroomlijning te komen voor de regeling van de familiegroepen.De leden van de VVD-fractie vragen of een dividenduitkering aan een aanmerkelijkbelanghouder
binnen 3 cq 6 maanden na het begin van het kalenderjaar aanleiding geeft tot
toepassing van artikel 2.14, derde lid van de Wet inkomstenbelasting 2001. Daarover merk ik op dat het enkele feit dat een uitkering aan een aanmerkelijkbelanghouder
wordt gedaan, geen reden geeft voor toepassing van artikel 2.14, derde lid,
van de Wet inkomstenbelasting 2001.De leden van de VVD-fractie vragen evenals de leden van de CDA-fractie
naar een reactie op het voorstel van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs
om het derde lid van artikel 5.19 van de Wet inkomstenbelasting 2001 te schrappen.
In plaats daarvan zou aan artikel 5.21 een bepaling toevoegd moeten worden
die de waardering van beursaandelen regelt ingeval op de peildatum om welke
reden dan ook geen beurskoers volgens de slotnoteringslijst beschikbaar zou
zijn.Daarover merken wij het volgende op. Zelden zal het voorkomen dat van
een bepaalde zaak de waarde op de peildatum niet kan worden vastgesteld. Mocht
dit in een enkel geval toch voorkomen, dan werkt het derde lid van artikel
5.19 van de Wet inkomstenbelasting 2001 als een vangnetbepaling. Vanuit deze
optiek lijkt de bepaling dan ook geen kwaad te kunnen. Dit laat onverlet dat
de waardebepaling, conform het huidige gebruik in de vermogensbelasting, moet
geschieden naar de toestand op de peildatum. Over de waardering van beursgenoteerde
aandelen merk ik nog het volgende op. Deze aandelen worden op de einddatum
gewaardeerd op de slotnotering die geldt voor die einddatum. Mocht de einddatum
bijvoorbeeld op een zondag vallen, dan wordt derhalve de slotnotering gehanteerd
die geldt voor die zondag. Daarbij hoort dan de slot-notering die geldt voor
de laatste handelsdag voorafgaande aan die zondag.De leden van de VVD-fractie vragen of ik een uitputtende opsomming kan
geven van de gevallen waarin een partnerregeling wordt gehanteerd, daarbij
aan te geven welk partnerbegrip dat is en waarom diverse partnerbegrippen
worden gehanteerd. Ik wil deze leden er op wijzen dat de Wet inkomstenbelasting
2001 als hoofdregel in beginsel één partnerbegrip hanteert,
te weten de niet duurzaam gescheiden levende echtgenoot (en de daarmee gelijkgestelde
niet duurzaam gescheiden levende geregistreerde partner) alsmede, onder bepaalde
voorwaarden, opgenomen in artikel 1.2, eerste lid, van de Wet inkomstenbelasting
2001, de ongehuwde meerderjarige. Dit begrip sluit – evenals andere
begrippen in de familierechtelijke sfeer – in beginsel aan bij de civielrechtelijke
betekenis van deze begrippen.Ter aanvulling op het civielrechtelijke partnerbegrip is er in de Wet
inkomstenbelasting 2001 voor gekozen om andere ongehuwde partners onder bepaalde
omstandigheden onder het fiscale partnerbegrip te brengen. Daartoe kunnen
de ongehuwd samenlevenden die aan de in artikel 1.2, tweede lid, van de Wet
inkomstenbelasting 2001 gestelde voorwaarden voldoen, hun keuze om als partner
te worden aangemerkt aan de Belastingdienst kenbaar maken. Door ongehuwd samenlevenden
in de gelegenheid te stellen zich te kwalificeren als partner wordt een meer
gelijke behandeling bereikt van ongehuwd samenlevenden en niet duurzaam gescheiden
levende gehuwden. In het thans voorliggende wetsvoorstel is een wijziging
aangebracht in de omschrijving van de groep van verbonden personen voor de
toepassing van de artikelen 3.91 en 3.92 van de Wet inkomstenbelasting 2001.Zoals ik naar aanleiding van een vraag van deze leden heb opgemerkt, ben
ik voornemens met betrekking tot de benoeming van familiegroepen en begrippen
in diezelfde sfeer in het verlengde van de totstandkoming van de Wet inkomstenbelasting
2001 tot een stroomlijning te komen. Bij die gelegenheid zal de door deze
leden naar voren gebrachte problematiek meer passend aan de orde kunnen komen.De leden van de CDA-fractie vragen of ik de mening deel dat er geen gronden
zijn om loon dat op grond van artikel 13a, tweede lid, van de Wet op
de loonbelasting 1964 en artikel 33, vijfde lid van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 voor niet meer dan een bijkomstig gedeelte (te weten 10%) kan worden
uitgesteld naar 2001 te belasten met loon- en inkomstenbelasting tegen de
voor 2000 geldende tarieven en dat het doorgeschoven loon pas in 2001 tegen
de dan geldende loon- en inkomstenbelastingtarieven kan worden belast. Hierop
kan ik antwoorden dat op basis van artikel 13a, eerste lid van de Wet op de
loonbelasting 1964 loon wordt beschouwd te zijn genoten op het tijdstip waarop
het betaald of verrekend wordt, ter beschikking van de werknemer wordt gesteld
of rentedragend wordt, dan wel vorderbaar en tevens inbaar wordt. In de reguliere
situatie zal al snel sprake zijn van een genietingsmoment. Zo is bijvoorbeeld
het begrip vorderbaar en tevens inbaar in de jurisprudentie zodanig ingevuld
dat indien uitbetaling zou kunnen plaatsvinden indien de belastingplichtige
daarom zou verzoeken reeds een genietingsmoment wordt geconstateerd. Pas indien
het loon niet op grond van artikel 13a, eerste lid van de Wet op de loonbelasting
1964 als genoten moet worden beschouwd, komt de toepassing van het tweede
lid van dat artikel in beeld. Indien in een arbeidsverhouding wordt afgeweken
van de data waarop de betalingen gewoonlijk geschieden, zal de inhoudingsplichtige
moeten beoordelen of het loon voor een meer dan bijkomstig gedeelte wordt
uitgesteld. Hierbij merk ik op dat artikel 13a, tweede lid, van de Wet op
de loonbelasting 1964 juist in het leven is geroepen om ongebruikelijk uitstel
van loon te voorkomen. Voor de aanmerkelijk-belangwerknemers zal uitstel van
loon om tariefsvoordelen te behalen bovendien kunnen worden bestreden met
toepassing van de «gebruikelijk-loonregeling» in artikel 12a van
de Wet op de loonbelasting 1964.De leden van de CDA-fractie menen dat indien de werknemer en werkgever
vóór 1 december 2000 met elkaar overeenkomen dat (het voorschot
op) het tantième over 2000 niet in december 2000 maar na de vaststelling
van de winst over 2000 in 2001 zal worden uitbetaald er geen gronden zijn
om dit te belasten met loon- en inkomstenbelasting tegen de voor 2000 geldende
tarieven. Zij vragen om een reactie van de staatssecretaris.De vraag of het al dan niet gebruikelijk is om een winstafhankelijk tantième
uit te betalen in het jaar waarin de winst wordt vastgesteld kan niet in algemene
zin worden beantwoord. Dat gebruik kan van bedrijf tot bedrijf verschillen.
Als een werkgever en een werknemer via een afzonderlijke overeenkomst regelen
dat een winstafhankelijk tantième of een voorschot daarop niet in 2000
maar in 2001 zal worden uitbetaald, is dit een sterke aanwijzing dat in die
arbeidsverhouding betaling in 2000 gebruikelijk zou zijn geweest. In arbeidsverhoudingen
waarin betaling gewoonlijk geschiedt in het jaar van winstvaststelling is
een dergelijke overeenkomst immers niet nodig. Een goedkeuring om bij het
bestaan van zo'n overeenkomst af te zien van toepassing van artikel 13a, tweede
lid, Wet LB 1964, zou betekenen dat aan een situatie waarvoor deze bepaling
nu juist is bedoeld, het behalen van fiscale voordelen door het verschuiven
van inkomen naar een ongebruikelijk tijdstip, wordt voorbijgegaan. Aangezien
een dergelijke verschuiving niet gewenst wordt geacht bestaat voor een dergelijke
goedkeuring geen aanleiding.De fractieleden van het CDA wijzen op een complicatie in het overgangsrecht
inhoudende dat rente die nog niet is genoten op 31 december 2000 bij betaling
alsnog wordt belast onder de huidige regels van de inkomstenbelasting. Gesteld
wordt dat als de ouder na 1 januari 2001 komt te overlijden, de kinderen belasting
moeten betalen over de tot 31 december fictief bijgeschreven rente. Gevraagd
wordt of het mogelijk is om deze rente alsnog aftrekbaar te stellen.Met betrekking tot deze kwestie, de lopende overbedelingsrente, merk ik
op dat bij de derde nota van wijziging inzake het wetsvoorstel inzake de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001 aan onderdeel AK van het
wetsvoorstel Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001 een vierde lid is toegevoegd
(kamerstukken II 1999/2000, 26 728, nr. 27). Daarin wordt de afrekening
over lopende rentetermijnen teruggenomen voor erfrechtelijke overbedelingsschuldvorderingen,
voorzover geen renteaftrek in box I of II heeft plaatsgevonden. Voorwaarde
daarbij is dat het gaat om binnenlandse particuliere verhoudingen en dat sprake
is van enkelvoudige interest die wordt verrekend met de rente van de met de
vordering corresponderende schuld. In het onderhavige wetsvoorstel wordt aan
onderdeel AKa van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001 een derde lid
toegevoegd met eenzelfde strekking. Daarmee is een eventuele onevenwichtigheid
tussen de fiscale behandeling van ontvangen versus verschuldigde overbedelingsrente
opgelost. Ik meen dan ook dat een separate renteaftrek niet langer nodig is.De leden van de CDA-fractie betreuren het dat voor situaties waarin door
de ouders de eigendom is overgedragen aan de kinderen onder voorbehoud van
vruchtgebruik geen specifieke uitzonderingsregeling in het wetsvoorstel Wet
inkomstenbelasting 2001 is opgenomen. Gewezen wordt op de vele brieven van
belastingplichtigen over deze problematiek die de afgelopen maanden zijn ontvangen.Ten aanzien van de overdracht van onroerend goed door ouders aan de kinderen
onder voorbehoud van vruchtgebruik merk ik het volgende op. De strekking van
het nieuwe belastingstelsel is wat betreft de eigenwoningregeling en de vermogensrendementsheffing
duidelijk. De eigenwoningregeling in het nieuwe belastingstelsel is gericht
op situaties waarin echt sprake is van een eigen woning. Er moet sprake zijn
van een woning die de belastingplichtige als hoofdverblijf ter beschikking
staat en waarvan zowel de voordelen en de lasten als ook de waardeverandering
hem aangaat. Als een woning de belastingplichtige ter beschikking staat op
grond van een recht van vruchtgebruik is er een sterke overeenkomst met gebruik
of huur en is er in feite geen sprake van een eigen woning. Bovendien ligt
in dergelijke gevallen het belang bij de waardeverandering van de woning –
één van de voorwaarden waaraan voldaan moet zijn wil sprake
zijn van een eigen woning – niet bij de belastingplichtige (de vruchtgebruiker)
maar bij degene die de blote eigendom van de woning heeft. De enige uitzondering
hierop vormt een vruchtgebruik dat krachtens erfrecht is verkregen.Ook de opzet van de vermogensrendementsheffing strookt niet met een vrijstelling
voor de blote eigendom van de kinderen in box III. Immers, door tijdsverloop
treedt een waardegroei van blote naar volle eigendom op. In zoverre is dus
sprake van economisch rendement en past het dus om de blote eigendom in de
grondslag van de vermogensrendementsheffing te betrekken.Een eerbiedigende overgangsregeling voor bestaande blooteigendomsituaties,
zou resulteren in een bepaling in de Invoeringswet waarin voor een op 1 januari
2001 bestaande gerechtigdheid als bedoeld in artikel 25b, tweede lid, onderdeel
c, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 enerzijds de eigenwoningregeling
bij de ouders van toepassing blijft en anderzijds bij de kinderen de blote
eigendom buiten de rendementsgrondslag wordt gehouden. Een amendement met
deze strekking is tijdens de Kamerbehandeling van het wetsvoorstel inzake
de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001 door de leden van de CDA-fractie
ingediend, maar door de Tweede Kamer verworpen (kamerstukken II 1999/2000,
26 728, nr. 24). Voor een aanpassing van het onderhavige wetsvoorstel
op dit punt zie ik dan ook geen ruimte. De leden van de CDA fractie verwijzen naar de constatering van de Nederlandse
Orde van Belastingadviseurs, dat artikel 5.11 Wet inkomstenbelasting 2001
nog niet is aangepast aan de wijziging die is doorgevoerd bij de tweede nota
van wijziging van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001. Dit is een
terechte constatering. De wijziging zal bij nota van wijziging worden opgenomen.De leden van de CDA-fractie vragen naar de fiscale positie van predikanten
en pastoors en maken zich zorgen om de aftrekbaarheid van hun beroepskosten.
Zij vragen of compensatie mogelijk is. Predikanten en pastoors zijn als zodanig
niet in dienstbetrekking werkzaam. Zij kunnen er op grond van artikel 4, onderdeel
f, van de Wet op de loonbelasting 1964 voor kiezen, op gezamenlijk verzoek
met degene die de beloning verstrekt, dat hun arbeidsverhouding als dienstbetrekking
wordt aangemerkt. Door te opteren voor heffing volgens het systeem van de
loonbelasting zijn alle in de loonbelasting geldende bepalingen en regelingen
van toepassing waaronder de mogelijkheid van onbelaste verstrekkingen en vergoedingen.
In dat geval is het niet mogelijk om de beroepskosten af te trekken. Voor
de geestelijke die niet gekozen heeft voor de fictieve dienstbetrekking, worden
de arbeidsinkomsten aangemerkt als resultaat uit overige werkzaamheden. In
deze gevallen bestaat de mogelijkheid de werkelijke kosten af te trekken via
het in afdeling 3.4 van de Wet inkomstenbelasting 2001 geregelde regime. Dat
betekent dat de werkelijk gemaakte kosten, met inachtneming van de in de winstsfeer
geldende regelingen en beperkingen, in aftrek kunnen worden gebracht. Gezien
het voorgaande zie ik geen reden voor de gevraagde compensatie.De leden van de CDA-fractie merken op dat de formulering van artikel 2.14,
derde lid, onderdelen b en c, van de Wet inkomstenbelasting 2001 een belangrijke
mate van overkill met zich meebrengen, omdat op grond van de letterlijke wettekst
de bepaling ook van toepassing is in situaties waarin het vermogensbestanddeel
van derden is verworven of aan derden wordt vervreemdt.Naar aanleiding van deze vraag merk ik het volgende op. De bepalingen
waarnaar deze leden verwijzen zijn van toepassing op vermogensbestanddelen
die niet langer dan drie achtereenvolgende maanden inkomen uit werk en woning
of inkomen uit aanmerkelijk belang genereren. De achterliggende gedachte is
dat box III-vermogen dat slechts tijdelijk uit deze box verdwijnt om na een
korte periode van maximaal drie maanden weer terug te keren in deze box, in
beginsel wordt geacht niet uit deze box te zijn weggeweest. Deze regeling
bedoelt derhalve te zien op situaties waarbij de belastingplichtige met zijn
vermogen schuift tussen de boxen. Gelet op de bedoeling van de regeling zijn
wij het met de leden en de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs eens, dat
er in de bepaling zoals deze nu geformuleerd is, een niet bedoelde overkill
aanwezig is. De bepaling zal dan ook bij nota van wijziging worden aangepast
conform de suggesties van de Orde.De leden van de fractie van het CDA vinden het suggestief om te stellen
dat de persoonsgebonden aftrekmogelijkheid die de Wet IB 2001 biedt, voor
een deel gedragen worden door de schatkist. Inherent aan onze inkomensopbouw
is dat het inkomen verminderd mag worden met kosten die op het inkomen drukken.
Het feit dat wij nog steeds een progressief tarief kennen, heeft tot gevolg
dat sommigen het tegen een hoger bedrag kunnen aftrekken dan anderen. Dat
is geen beroep doen op de schatkist, deze belastingplichtigen betalen ook
meer belasting. Bovendien vragen de leden wanneer zekerheid kan worden gegeven
over de eventueel voor te stellen negatieve persoonsgebonden aftrek voor eerder
geldend gemaakte uitgaven voor levensonderhoud kinderen, voor weekenduitgaven
voor gehandicapte kinderen en voor aftrekbare giften. In het voorgestelde artikel 3.139 van de Wet IB 2001 worden enkele negatieve
persoonsgebonden aftrekposten geïntroduceerd. Deze negatieve persoonsgebonden
aftrekposten worden opgenomen om redenen zoals ik die in de artikelsgewijze
toelichting heb opgesomd. In die toelichting heb ik uitgelegd dat de voorgestelde
maatregel verband houdt met het uitgangspunt dat in situaties waarin een persoonsgebonden
aftrekpost in aanmerking is genomen, terwijl later (gedeeltelijk) op enigerlei
wijze een vergoeding terug wordt ontvangen, de genoten aftrekpost teruggedraaid
moet worden. In dat kader heb ik in zijn algemeenheid opgemerkt dat de persoonsgebonden
aftrekposten voor een deel ten laste van de schatkist komen, waarbij de vraag
tegen welk tarief een persoonsgebonden aftrekpost in aanmerking is genomen,
geheel niet aan de orde is gesteld. Ik merk in dit verband op dat de persoonsgebonden
aftrekposten niet toevallig de wettelijke kwalificatie «persoonsgebonden»
hebben. Het gaat hier om persoonlijke uitgaven die geen verband hebben met
de verwerving van inkomen. De verrekening van deze uitgaven tegen het progressieve
tarief is in dit opzicht «slechts» een keuze die de wetgever heeft
gemaakt.Wat betreft de vraag wanneer zekerheid kan worden geboden over het eventueel
opnemen van de genoemde negatieve persoonsgebonden aftrekposten, wordt opgemerkt
dat hierover pas zekerheid kan worden gegeven indien in de praktijk blijkt
dat op het inspelen van deze posten wordt ingespeeld.De leden van de fractie van GroenLinks merken op dat de stelselherziening
gepresenteerd is als een robuust stelsel met een helder onderscheid tussen
de verschillende boxen. De leden van de fractie constateren echter dat er
verschillende mogelijkheden zijn (ontstaan) om tussen de boxen verrekening
mogelijk te maken. De mogelijkheid om een resterend aanmerkelijkbelangverlies
te verrekenen met de belasting over inkomen uit werk en woning is zo'n boxoverschrijdende
faciliteit. Deze leden menen dat de helderheid en robuustheid van het stelsel
niet bevorderd wordt door deze doorbreking van de boxenstructuur. In dat kader
vragen de leden van de fractie van GroenLinks het kabinet aan te geven hoe
zij staat tegenover één aparte box voor verschillende aftrekposten.Wat betreft de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks om aan
te geven hoe het kabinet staat tegenover één aparte box voor
verschillende aftrekposten, kan worden opgemerkt dat de invoering van een
aparte box waarin de (persoonsgebonden) aftrekposten zouden kunnen worden
opgenomen, zou neerkomen op de invoering van een geheel nieuw analytisch element.
Gegeven de doelstellingen van de belastingherziening bestaat daarvoor thans
nog geen aanleiding. Gelet op de vragen die de verschillende fracties (ook
in het verleden) op dit punt hierover hebben gesteld, zou een brede beschouwing
over de plaats van de (persoonsgebonden) aftrekposten in de Wet IB 2001 evenwel
op zijn plaats zijn. Daarom is ook in het nader rapport inzake het wetsvoorstel
tot wijziging van belastingwetten c.a. (Belastingplan 2001) opgemerkt dat
in de toekomst onder meer nader zal worden gekeken naar de benadering van
de heffingskortingen. In dat kader is in de nota naar aanleiding van het verslag
inzake laatstgenoemd wetsvoorstel opgemerkt dat een van de thema's die in
de Verkenning belasting- en premieheffing aan de orde zal komen betreft «grondslagverbreding,
-verschuiving en stroomlijning». Hierin zullen (ook) de verschillende
mogelijke vormen van de (persoonsgebonden) aftrekposten nader worden bezien. Overgangsregime kapitaalverzekeringenDe leden van de VVD-fractie hebben enkele vragen gesteld over de technische
werking van het overgangsregime voor kapitaalverzekeringen. Het betreft de
werking van de onderdelen AL, AM en AN van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting
2001.Allereerst wordt gevraagd of een kapitaalverzekering waarvoor twee jaarpremies
zijn voldaan onder de werking van onderdeel AL, eerste lid, valt. Ik merk
daarover het volgende op. Als voor een op 31 december 2000 bestaande kapitaalverzekering
vanaf de eerste premiebetaling binnen de bandbreedte van 1:10 jaarlijks premies
zijn voldaan valt de polis onder de werking van onderdeel AL, eerste lid,
tweede volzin, onderdeel a. Het aantal premiejaren is daarbij niet van belang,
mits er maar meer dan één jaarpemie is betaald. Hiermee wordt
voorkomen dat kapitaalverzekeringen die relatief kort voor de invoering van
de Wet inkomstenbelasting 2001 zijn afgesloten, wegens het ontbreken van een
premieverleden buiten de werking van de overgangsregeling zouden vallen. Ik
merk in dit verband op dat voor de uitleg van het begrip «jaarlijkse
premiebetaling» dient te worden aangesloten bij hetgeen onder het (pre-)Brede
Herwaarderingsregime gold. Dit betekent onder meer dat sprake moet zijn van
een onafgebroken periode van premiebetaling.Vervolgens vragen de leden van de VVD-fractie of de overgangsregeling
van onderdeel AM en AN van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001 ook
geldt voor kapitaalverzekeringen die zijn afgesloten tegen betaling van een
koopsom. Uitgangspunt van de genoemde overgangsregeling is dat sprake moet
zijn van een kapitaalverzekering waarvan de in de uitkering begrepen rente
onder de werking van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 zou zijn vrijgesteld.
Koopsompolissen vallen onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 niet onder de vrijstelling voor kapitaalverzekeringen (zie artikel 26a,
tweede lid, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964). Dit betekent dat dergelijke
polissen niet onder werking van de onderdeel AL, eerste lid, tweede volzin
vallen en daarmee ook niet voor de overgangsregeling van de onderdelen AM
en AN kwalificeren. Een uitzondering hierop vormen koopsompolissen die zijn
afgesloten bij de eigen BV (of bij de onderneming van een verbonden persoon).
Deze categorie kapitaalverzekeringen is in het onderhavige wetsvoorstel aan
onderdeel AL, eerste lid, tweede volzin, toegevoegd zodat de terbeschikkingstellingsregeling
van toepassing is op dergelijke polissen. De heffing ter zake van de waardeontwikkeling
met ingang van 1 januari 2001 vindt dus via de terbeschikkingstellingsregeling
plaats en niet op basis van de fiscale regels van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. Op het moment dat de kapitaalverzekering tot uitkering komt, wordt alsnog
getoetst aan de voorwaarden van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Deze
toets ziet op de waardeontwikkeling tot en met 31 december 2000.Tenslotte vragen de genoemde fractieleden waarom in de toelichting op
de Invoeringswet wordt gesproken over polissen van vóór 14 september
1999, terwijl de wettekst spreekt over een op 14 september 1999 afgesloten
verzekering. Ik merk hierover het volgende op. Uitgangspunt voor toepassing
van onderdeel AN is dat de kapitaalverzekering moet zijn afgesloten vóór
de datum waarop het wetsvoorstel inzake de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting
2001 aan de Staten-Generaal werd aangeboden, ofwel vóór 14 september
1999. Dit blijkt ook uit het tweede lid van onderdeel AN, dat spreekt over
bepaalde handelingen die na 13 september 1999 niet mogen hebben plaatsgevonden.Het eerste lid van onderdeel AN spreekt over een op 14 september 1999
bestaande levensverzekering. Strikt genomen voldoet een op 14 september
1999 afgesloten kapitaalverzekering hier aan (deze bestaat immers op diezelfde
datum). Teneinde onduidelijkheid over de status van op 14 september 1999 afgesloten
kapitaalverzekeringen weg te nemen, zal in de beleidssfeer worden goedgekeurd
dat dergelijke polissen onder de werking van onderdeel AN vallen.De leden van de CDA-fractie vragen om een reactie op het artikel «De
kapitaalverzekering in het overgangsrecht Wet IB 2001» van H.M. Kapelle
in Pensioen en Praktijk nr. 9 van september 2000,
waarin wordt gewezen op het feit dat de stelling van de staatssecretaris dat
een kapitaalverzekering tegen koopsom die is afgesloten voor 1 januari 2001
nooit in box III kan worden belast, in strijd lijkt te zijn met de letterlijke
tekst van onderdeel AN Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001.Ik merk hierover het volgende op. Overgangswetgeving regelt de overgang
voor bestaande rechtsposities en verhoudingen naar een nieuwe regeling. De
onderdelen AL tot en met AP voorzien in overgangsrecht voor alle op 31 december
2000 bestaande kapitaalverzekeringen. In zoverre geldt de overgangsregeling
voor kapitaalverzekeringen evenzeer voor polissen die tegen een koopsom zijn
afgesloten als voor polissen die tegen betaling van een jaarlijkse premie
zijn afgesloten.De overgangswetgeving komt erop neer dat op 31 december 2000 bestaande
kapitaalverzekeringen niet allemaal automatisch naar box III worden overgeheveld.
Deze overheveling naar box III geldt in beginsel slechts voor lopende kapitaalverzekeringen
die onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 voor een geheel
of gedeeltelijk vrijgestelde uitkering in aanmerking zouden komen (behoudens
de kapitaalverzekeringen die zijn afgesloten bij de eigen BV of de onderneming
van een verbonden persoon). Onderdeel AL, eerste lid, tweede volzin, beschrijft
de categorieën die hiervoor in aanmerking komen. Het zijn precies deze
kapitaalverzekeringen die voor toepassing van de voorwaardelijke vrijstelling
van onderdeel AM alsmede de overgangsvrijstelling in box III van onderdeel
AN in aanmerking kunnen komen. Daar waar in de toelichting op de tweede nota
van wijziging op het wetsvoorstel inzake de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting
2001 (kamerstukken II 1999/2000, 26 728, nr. 9) wordt gesproken over
het al dan niet van toepassing zijn van de overgangsregeling op lopende kapitaalverzekeringen,
is vooral dit onderdeel van de overgangswetgeving bedoeld.Kapitaalverzekeringen die niet onder de in onderdeel AL, eerste lid, tweede
volzin, onderdelen a tot en met c, opgesomde categorieën vallen, worden
niet via box III maar via box I worden belast overeenkomstig de regels van
de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Hierdoor wordt de fiscale claim op dergelijke
belaste polissen overeenkomstig de oude fiscale regels veiliggesteld. Consequentie
hiervan is dat de vrijstelling van onderdeel AN in box III op deze kapitaalverzekeringen
niet van toepassing kan zijn. Immers, de rangorderegeling van artikel 14,
tweede lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001 bepaalt dat voorzover vermogensbestanddelen
inkomen uit werk en woning of uit aanmerkelijk belang genereren, niet in aanmerking
worden genomen voor de bepaling van het belastbare inkomen uit sparen en beleggen.
Met andere woorden: koopsompolissen die via onderdeel AL, eerste lid, eerste
volzin, juncto onderdeel AL, tweede lid, in de heffing van box I worden betrokken,
kunnen de facto niet voor een vrijstelling in box III kwalificeren. Dit vloeit
niet zozeer voort uit het al of niet voldoen aan de tekst van onderdeel AN,
als wel uit de heffingssystematiek van de overgangsregeling voor deze polissen
in combinatie met de in de Wet inkomstenbelasting 2001 opgenomen rangorderegeling. Daarnaast wordt door de genoemde fractieleden gevraagd om een nadere onderbouwing
van de stelling dat op grond van de onderdelen AL, AM en AN van de Invoeringswet
Wet inkomstenbelasting 2001 slechts de rente voor zover die wordt opgebouwd
tot 1 januari 2001 belast kan worden in box I.Door Kapelle wordt in eerdergenoemd artikel in Pensioen
en Praktijk eveneens deze vraag aan de orde gesteld, in het licht
van de werking van onderdeel AM. Verwezen wordt naar de discussie die hierover
tijdens de schriftelijke behandeling van de wetsvoorstellen inzake de (Invoeringswet)
Wet inkomstenbelasting 2001 in de Eerste Kamer is gevoerd (kamerstukken I
1999/2000, 26 727 en 26 728, nr. 202c, blz. 64–65). Kapelle
gaat door op het door de Eerste Kamerfractie van het CDA aangehaalde cijfervoorbeeld.Ik merk hierover het volgende op. Het uitgangspunt van onderdeel AM is
dat in situaties dat een belastingplichtige een kapitaalverzekering niet volgens
de vrijstellingsvoorwaarden van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 afwikkelt,
een afrekening in box I volgt. De afrekening vindt als hoofdregel plaats over
de rente-aangroei tot en met 2000. Dit betekent afrekenen op basis van de
waarde in het economische verkeer van de polis per 31 december 2000. Afrekening
op basis van de feitelijk ontvangen kapitaalsuitkering, zoals verwoord in
onderdeel AM, derde lid, onderdeel b, eerste gedeelte, is uitsluitend bedoeld
om onterecht gebruik van de vrijstelling van onderdeel AN alsnog te belasten
bij niet-reguliere afwikkeling. De maximering tot f 272 000 sluit
aan bij het maximum van de overgangsvrijstelling in box III. Dit brengt met
zich mee dat als onderdeel AN niet van toepassing is geweest op een polis
omdat, zoals in geschetste situatie, de polis tussen 14 september 1999 en
1 januari 2001 is afgesloten, er geen aanleiding is om af te rekenen op basis
van de werkelijk ontvangen tegenprestatie. Dit betekent afrekenen op basis
van de hoofdregel, te weten de waarde in het economische verkeer per 31 december
2000. Het daarin begrepen rente-element wordt vervolgens in box I belast.
De rente die is begrepen in de waarde-aangroei vanaf 1 januari 2001,
wordt via box III in de heffing betrokken.Door toevoeging van een nieuwe zesde lid aan onderdeel AM in het onderhavige
wetsvoorstel, is inmiddels voorzien in de door de CDA-fractie c.q. Kapelle
aangehaalde problematiek.De leden van de CDA-fractie vragen, onder verwijzing naar de brief van
de heer L.P. Visser d.d. 25 oktober 2000, aandacht voor de inkomenspositie
van belastingplichtigen die vertrouwend op eerder gedane toezeggingen, kapitaalverzekeringen
hebben afgesloten en ondergebracht bij een onafhankelijke stichting.In de genoemde brief wordt ingegaan op de overgangsregeling voor kapitaalverzekeringen
die zijn afgesloten vóór 1 januari 1992, de zogenoemde pre-Brede
Herwaarderingspolissen. In het bijzonder wordt gevraagd hoe de belastingheffing
verloopt ter zake van kapitaalverzekeringen die bij een stichting zijn afgesloten.
Gesteld wordt dat de wijziging van het overgangsregime voor kapitaalverzekeringen
bij tweede nota van wijziging (kamerstukken II 1999/2000, 26 728, nr.
9) tot een verzwaring van de belastingdruk leidt. Daarnaast wordt gesteld
dat de toezeggingen die in het verleden zijn gedaan ten aanzien van kapitaalverzekeringen
onder de werking van artikel 75 (bedoeld zal zijn: artikel 76) van de Wet
op de inkomstenbelasting 1964 vallen, in het kader van de rechtszekerheid
in stand zouden moeten worden gehouden.Allereerst een opmerking over het bij tweede nota van wijziging aangepaste
overgangsregime voor kapitaalverzekeringen. In tegenstelling tot wat
in de genoemde brief wordt verondersteld, is het aangepaste overgangsregime
«ruimer» dan het oorspronkelijk voorziene overgangsregime. Dit
komt omdat in de aangepaste overgangsregeling eerbiedigende werking in box
III is geregeld tot een maximum van f 272 000 per belastingplichtige.
In de oorspronkelijke overgangsregeling daarentegen zouden kapitaalverzekeringen
die niet worden omgezet in een kapitaalverzekering eigen woning, met ingang
van 1 januari 2003 integraal, dus voor de volledige waarde van de polis, worden
betrokken in de vermogensrendementsheffing van box III. De aanname dat in
de oorspronkelijke opzet slechts de waardevermeerdering na 31 december 2000
zou worden belast in box III berust derhalve op een misverstand. Een en ander
betekent dat voor lopende kapitaalverzekeringen die onder het regime van de
Wet inkomstenbelasting 2001 in de heffing van box III vallen, geen verzwaring
van de belastingdruk zal optreden door de tweede nota van wijziging.Met betrekking tot de wijze waarop in de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting
2001 is voorzien in eerbiedigende werking voor pre-Brede Herwaarderingspolissen,
merk ik het volgende op. De pre-Brede Herwaarderingspolissen vallen onder
de in het wetsvoorstel Invoeringswet Wet inkom-stenbelasting 2001 opgenomen
overgangsregeling voor kapitaalverzekeringen. Belangrijkste kenmerk van deze
overgangsregeling is een tegemoetkoming – onder voorwaarden –
in de vorm van een vrijstelling in de vermogensrendementsheffing tot een gezamenlijk
bedrag van maximaal f 272 000. Ten aanzien van deze kapitaalverzekeringen
is dus voorzien in een zij het begrensde eerbiedigende werking. Een ongelimiteerde
overgangsvrijstelling voor pre-Brede Herwaarderingspolissen brengt het risico
met zich mee van een ongebreidelde waardeaangroei na 2001. Ik voeg daaraan
toe dat tijdens de Kamerbehandeling van het wetsvoorstel inzake de Invoeringswet
Wet inkomstenbelasting 2001 door de leden van de CDA-fractie een amendement
is ingediend dat voorzag in volledige eerbiedigende werking voor pre-Brede
Herwaarderingspolissen (kamerstukken II 1999/2000, 26 728, nr. 13). Dit
amendement is echter door de Tweede Kamer verworpen. Een verruiming van het
onderhavige wetsvoorstel op dit punt ligt dan ook niet in de rede.Tenslotte de vraag naar de fiscale behandeling van kapitaalverzekeringen
die zijn afgesloten en ondergebracht bij een onafhankelijke stichting. Onder
de werking van de Wet inkomstenbelasting 2001 vallen kapitaalverzekeringen
in beginsel onder de reikwijdte van de vermogensrendementsheffing. Dit geldt
ook voor de op 31 december 2000 lopende kapitaalverzekeringen, waarvoor echter
een specifieke vrijstelling van f 272 000 is opgenomen in box III.
Uitzonderingen hierop vormen de kapitaalverzekeringen die volgens de fiscale
regels van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 geen recht op een vrijstelling
zouden hebben, kapitaalverzekeringen die aan de eigen woning worden gekoppeld
en kapitaalverzekeringen die bij de eigen BV of bij de onderneming van een
verbonden persoon als bedoeld in artikel 3.91, tweede lid, onderdeel b, van
de Wet inkomstenbelasting 2001 zijn afgesloten. Al deze kapitaalverzekeringen
worden niet in box III, maar in box I belast. Een op 31 december 2000 lopende
kapitaalverzekering, ondergebracht bij een onafhankelijke stichting, kan ook
volgens bovenstaande indeling worden beoordeeld. Daarbij is de vraag of sprake
is van een onafhankelijke stichting aan de inspecteur, nu hier feiten en omstandigheden
moeten worden beoordeeld.De leden van de fractie van D66 verzoeken om een nadere toelichting op
de betekenis van onderdeel AM, derde lid, onderdeel b, in relatie tot onderdeel
AN, eerste lid, van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001. Gevraagd
wordt of de genoemde fractieleden het goed begrijpen dat het voorgestelde
zesde lid van onderdeel AM ziet op het voorkomen van extra heffing
in box I over een rentebestanddeel dat wordt opgebouwd na 1 januari 2001,
voorzover geen vrijstelling in box III bestaat. Daarnaast wordt gevraagd of
in situaties waarin de waarde in het economische verkeer op 31 december 2000
meer is dan f 272 000, het rentebestanddeel over dit meerdere wordt
belast in box I en dat dit meerdere ook vanaf 1 januari 2001 wordt belast
in box III.Allereerst een reactie op de vraag over het nieuwe zesde lid van onderdeel
AM. Uitgangspunt van onderdeel AM, derde lid, onderdeel b, is afrekenen op
basis van de waarde in het economische verkeer van de polis per 31 december
2000. De terugval op de – tot f 272 000 gemaximeerde –
feitelijk ontvangen kapitaalsuitkering is uitsluitend bedoeld om onterecht
gebruik van de vrijstelling van onderdeel AN alsnog te belasten bij niet-reguliere
afwikkeling. De maximering tot f 272 000 sluit aan bij het maximum
van de overgangsvrijstelling in box III. Dit brengt met zich mee dat als onderdeel
AN niet van toepassing is geweest op een polis, bijvoorbeeld omdat de belastingplichtige
het maximum van de vrijstelling van onderdeel AN al heeft gebruikt voor andere
lopende kapitaalverzekeringen of omdat de polis tussen 14 september 1999 en
1 januari 2001 is afgesloten en derhalve in het geheel niet kwalificeert voor
de vrijstelling van onderdeel AN, er geen aanleiding is om af te rekenen op
basis van de werkelijk ontvangen tegenprestatie. Dit betekent afrekenen op
basis van de hoofdregel, te weten de waarde in het economische verkeer per
31 december 2000. Het daarin begrepen rente-element wordt vervolgens in box
I belast. De rente die is begrepen in de waarde-aangroei vanaf 1 januari
2001, wordt via box III in de heffing betrokken. Op deze wijze wordt voorkomen
dat dubbele heffing over (een deel van de) de rente-aangroei zou kunnen ontstaan.
De constatering van de genoemde fractieleden aangaande het zesde lid van onderdeel
AM is dan ook juist.Met betrekking tot de tweede vraag van de leden van de fractie van D66 –
wordt in situaties waarin de waarde in het economische verkeer op 31 december
2000 meer is dan f 272 000, het rentebestanddeel over dit meerdere
belast in box I en vanaf 1 januari 2001 eveneens in box III – merk
ik het volgende op. Als de waarde in het economische verkeer van een lopende
kapitaalverzekering op 31 december 2000 hoger is dan f 272 000 wordt
op grond van onderdeel AM, derde lid, onderdeel b, getoetst op basis van de
waarde van de polis per 31 december 2000. Er wordt dus uitsluitend gekeken
naar de onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 opgebouwde
rentecomponent. Vervolgens wordt de polis voor de waarde per 1 januari 2001
naar de heffing van box III overgeheveld. Dit sluit dus precies aan op de
waarde waarop wordt getoetst in onderdeel AM en waar zonodig over wordt afgerekend
in box I. Met ingang van 1 januari 2001 wordt de kapitaalverzekering forfaitair
belast in box III voor de rente-aangroei die optreedt vanaf 1 januari
2001.De conclusie van bovenstaande is dat de rente die is begrepen in het deel
van waarde van de polis per 31 december 2000 dat boven de f 272 000
uitstijgt, niet dubbel wordt belast.De leden van de fractie van D66 verzoeken om een reactie op een aantal
praktijksituaties die betrekking hebben op de werking van onderdeel AM, als
sprake is van een cumulatie van lopende kapitaalverzekeringen die voor toepassing
van de vrijstelling van onderdeel AN in aanmerking komen. In het bijzonder
wordt gevraagd naar de fiscale gevolgen als per 31 december 2000 de gezamenlijke
verzekeringen niet een waarde van f 272 000 hebben, maar als dit
later wel zo wordt. Verzocht wordt om in te gaan op het volgende cijfervoorbeeld.
Een belastingplichtige heeft twee lopende kapitaalverzekeringen: polis 1 is
afgesloten in 1993 tegen een jaarpemie van f 6000 en heeft een waarde
op 31 december 2000 van f 55 133; polis 2 is afgesloten in 1996
tegen een jaarpremie van f 1 200 en heeft een waarde
op 31 december 2000 van f 7 153. De waarde van de gezamenlijke polissen
op 31 december 2000 is dus f 62 286. In jaar 2017 heeft polis 1
een waarde van f 238 635 en polis 2 een waarde van f 49 006
(totaal f 287 641). In jaar 2020 keert polis 2 f 63 249
uit; in jaar 2022 keert polis 1 f 332 194 uit.De door de genoemde fractieleden geschetste praktijksituatie ziet op de
werking van onderdeel AM, derde lid, onderdeel b, in relatie tot onderdeel
AN. Het gaat in casu dus om op 31 december 2000 bestaande kapitaalverzekeringen
die met ingang van 1 januari 2001 worden overgeheveld naar box III, alwaar –
zo wordt verondersteld – de vrijstelling van onderdeel AN van toepassing
is.Als de gezamenlijke waarde in het economische verkeer van de kapitaalverzekeringen
die onder de werking van onderdeel AN vallen, tijdens de box III-periode op
enig moment het maximum van f 272 000 overstijgt, wordt het excedent
in de vermogensrendementsheffing betrokken. Voor kapitaalverzekeringen die
door deze overschrijding in de heffing van box III vallen, schrijft onderdeel
AM, zesde lid, in zo'n geval voor dat de toetsing aan de regels van de Wet
op de inkomstenbelasting 1964 in zo'n geval plaats moet vinden op basis van
de waarde in het economische verkeer van de kapitaalverzekering.Ten aanzien van kapitaalverzekeringen die door de genoemde cumulatie slechts
voor een gedeelte onder de vrijstelling van onderdeel AN vallen, wordt de
waarde in het economische verkeer per 31 december 2000 alleen toegepast voor
het gedeelte van de polis dat buiten de werking van onderdeel AN valt. In
de memorie van toelichting op onderdeel AM, zesde lid, is aangegeven dat deze
toets plaatsvindt op het moment dat de kapitaalverzekering tot uitkering komt.
Als de gezamenlijke waarde van de kapitaalverzekeringen die voor de vrijstelling
van onderdeel AN in aanmerking komen, op enig moment het maximum van f 272 000
overstijgt, zal moeten worden nagegaan ter zake van welke polis de vrijstelling
wel, en ter zake van welke polis de vrijstelling niet of slechts gedeeltelijk
plaats vindt. Een mogelijke oplossing hiervoor is het zogenoemde lifo-systeem.
De laatste c.q. jongste polis wordt geacht het eerst buiten de vrijstelling
van onderdeel AN te vallen. Vervolgens vindt op het moment dat de kapitaalverzekering
tot uitkering komt op basis van de verhouding tussen het vrijgestelde en belaste
gedeelte van de polis de toetsing van onderdeel AM plaats. Via dit systeem
worden polissen die al langer lopen, waardoor binnen het vrijgestelde bedrag
van f 272 000 een relatief groot deel rente is, zo veel mogelijk
gefacilieerd. Hierdoor blijft bij een uiteindelijke belaste uitkering zo veel
mogelijk rente binnen de vrijstelling.In het cijfervoorbeeld komt dit op het volgende neer. In jaar 2020 keert
polis 2 een bedrag van f 63 249 uit. In het geschetste cijfervoorbeeld
wordt niet aangegeven wat op dat moment de waarde van polis 1 is. Aannemende
dat die f 300 000 bedraagt – dus meer dan het maximum van
de vrijstelling van onderdeel AN, wordt polis 2 op het uitkeringstijdstip
voor de volledige waarde ad f 63 249 in de heffing van box III betrokken.
Dit betekent dat ten aanzien van deze polis de toetsing aan de fiscale regels
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 plaatsvindt op basis van de waarde
van de polis op 31 december 2000, ofwel f 7 153. Mocht de belastingplichtige
geen recht meer hebben op de vrijstellingen, doordat bijvoorbeeld niet aan
de bandbreedte-eis is voldaan, dan zal het rente-element dat in het bedrag
van f 7 153 is begrepen, als inkomen uit werk en woning in de heffing
van box I worden betrokken.In jaar 2022 keert polis 1 een bedrag van f 332 194 uit. Van
dit bedrag is een gedeelte ad f 60 194 (f 332 194 –
f 272 000) belast in box III. Voor de toepassing van onderdeel AM
wordt voor dit gedeelte getoetst naar de waarde van de polis op 31 december
2000 en voor het restant naar de feitelijk genoten uitkering (met een maximum
van f 272 000). Ofwel, 60 194/332 194e deel
van de waarde per 31 december 2000 (f 55 133) vermeerderd
met 272 000/332 194e deel van f 272 000. De
kapitaalsuitkering komt dus in totaal uit op f 232 703. Voor de
vaststelling van de betaalde premies (onderdeel AM, vierde lid) wordt dezelfde
evenredigheidsmethodiek toegepast.De leden van de fractie van D66 verzoeken om voor wat betreft de omzetting
van een kapitaalverzekering in een kapitaalverzekering eigen woning voor een
aantal praktijksituaties aan te geven wanneer en voor hoeveel de verschillende
verzekeringen in de heffing in box I en box III worden betrokken. Uitgegaan
wordt van een belastingplichtige X die een viertal kapitaalverzekeringen heeft
die vóór 1 januari 2001 zijn afgesloten en derhalve onder de
overgangsregeling voor kapitaalverzekeringen vallen. Ten aanzien van een tweetal
polissen wordt aangegeven dat omvorming tot een kapitaalverzekering eigen
woning mogelijk is. Vervolgens wordt een viertal varianten geschetst waarbij
één van deze twee polissen, dan wel allebei, dan wel geen van
beide wordt gekoppeld aan de eigen woning. Gevraagd wordt om per polis aan
te geven welke heffingsmomenten zich voordoen en wat ter zake in de heffing
wordt betrokken, hetzij in box I, hetzij in box III.Alvorens op de geschetste casusposities in te gaan een opmerking vooraf.
Bij de beantwoording zal worden uitgegaan van het schematisch overzicht dat
door de leden van de fractie van D66 bij de onderhavige vraag is gevoegd.
Aangezien hier in de geschetste casusposities niets over is vermeld, wordt
aangenomen dat sprake is van een ongehuwde belastingplichtige, die geen partner
heeft. Dit betekent dat slechts eenmaal gebruik kan worden gemaakt van de
vrijstelling kapitaalverzekering eigen woning ad f 276 566. Voor
wat betreft de economische waarde van de kapitaalverzekeringen, wordt door
de leden van de fractie van D66 in het schematisch overzicht bij deze vraag
opgemerkt dat hiermee wordt bedoeld het bedrag dat uitgekeerd zou worden bij
afkoop op de betrokken datum. Deze aanname onderschrijf ik niet zonder meer,
maar een inhoudelijke discussie over de waarde in het economische verkeer
van kapitaalverzekeringen valt buiten het bestek van deze vraag. Ik zal daar
overigens in het kader van de vraag-en-antwoord besluiten nader op terug komen.
Daarom zal in de beantwoording de vermelde economische waarde als een gegeven
worden beschouwd.Beoordelingsmoment 1: toetsing op 31 december 2000 aan
de criteria van onderdeel AL, eerste lidTen aanzien van de vier polissen is sprake van jaarlijkse premiebetaling.
Dit betekent dat onderdeel AL, eerste lid, tweede volzin, van toepassing is.
Polis 1, afgesloten in 1988, is een pre-Brede Herwaarderingspolis (onderdeel
AL, eerste lid, tweed volzin, onderdeel c).Polis 2 en 4 worden met ingang van 1 januari 2001 overgeheveld naar box
III. Polis 1 en 3 kunnen worden omgevormd tot een kapitaalverzekering eigen
woning. Als dit gebeurt en X doet bij de aangifte een verzoek hiertoe, dan
vallen deze polissen met ingang van 1 januari 2001 in de heffing van box I.
Als X ervoor kiest om deze polissen niet als kapitaalverzekering eigen woning
aan te merken, vallen ze in box III.Beoordelingsmoment 2: jaarlijkse beoordeling tot aan uitkeringsmomentTen aanzien van de kapitaalverzekeringen die naar box III worden overgeheveld,
dient jaarlijks beoordeeld te worden in hoeverre deze belast zijn. Op grond
van onderdeel AN geldt in box III voor op 14 september 1999 bestaande kapitaalverzekeringen
een vrijstelling tot een maximum van f 272 000 per belastingplichtige.Polis 4 is afgesloten op 1 april 2000 en voldoet dus niet aan de voorwaarden van onderdeel AN. Over deze polis wordt dus met ingang van
1 januari 2001 een forfaitair rendement van 4% van de waarde van de polis
in de heffing van box III betrokken.De overige polissen voldoen wel en zijn dus, voor zover ze overgaan naar
box III vrijgesteld tot een gezamenlijke waarde van f 272 000 (mits
het verzekerde kapitaal niet wordt verhoogd en de looptijd niet wordt verlengd
na 13 september 1999). Deze vrijstelling eindigt met ingang van 14 september
2029, maar dan zijn de onderhavige polissen inmiddels geëxpireerd.De gezamenlijke economische waarde van polis 1, 2 en 3 bedraagt op 31
december 2000 f 75 000. De polissen vallen op overgangstijdstip
dus voor de volledige waarde in de vrijstelling, ongeacht of polis 1 of 3
aan de eigen woning wordt gekoppeld.Beoordelingsmoment 3: beoordeling bij uitkeringKapitaalverzekeringen die worden omgevormd tot een kapitaalverzekering
eigen woning (polis 1 en polis 3)Als de polisteksten en – voorwaarden voldoen aan de wettelijke voorwaarden
voor de kapitaalverzekering eigen woning, kan X bij de aangifte over 2001
verzoeken om polis 1 en/of 3 met ingang van 2001 als zodanig te laten aanmerken.
Ten aanzien van polis 1 (een pre-Brede Herwaarderingspolis) geldt daarbij
een vrijstelling die wordt opgehoogd met de waarde van de polis per 31 december
2000, ofwel f 276 566 + f 52 000 = f 328 566.
In 2018 keert polis 1 een bedrag ad f 260 000 uit. De hypotheekschuld
die hiermee wordt afgelost bedraagt f 250 000. De (verhoogde) vrijstelling
kan niet hoger uitkomen dan de (restant)hypotheekschuld en bedraagt in casu
dus f 250 000. Het rente-element dat is begrepen in het excedent
van de kapitaalsuitkering wordt als inkomen uit werk en woning in box I belast.
In totaal zijn 30 jaarpremies betaald van f 4 400, ofwel f 132 000.
Het te belasten rente-element bedraagt dus 128 000/260 000e deel van f 10 000 = f 4923.Voor polis 3 geldt mutatis mutandis hetzelfde, zij het dat deze polis
niet van vóór de Brede Herwaardering dateert en derhalve geen
ophoging van de vrijstelling kent.Kapitaalverzekeringen die naar box III worden overgeheveldOp het moment dat de polissen die naar box III zijn overgeheveld tot uitkering
komen, wordt op basis van de fiscale regels van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 beoordeeld of nog recht bestaat op een vrijstelling. Daarbij is van belang
of voorwaarden inzake premiebetaling, premiejaren en bandbreedte, is voldaan
en of de vrijstelling niet is verbruikt ten aanzien van andere kapitaalverzekeringen.
Indien polis 1 niet wordt gekoppeld aan de eigen woning en dus in box III
valt, speelt de afwikkeling van deze polis hierbij geen rol. Als polis 1 echter
wordt omgevormd tot kapitaalverzekering eigen woning, wordt de geclaimde vrijstelling
wél gekort op de eenmaal per leven toe te passen vrijstelling.De genoemde toets vindt plaats op basis van de feitelijk genoten kapitaalsuitkering,
gemaximeerd tot f 272 000. Dit geldt niet voor polis 4. Deze polis
deelt immers niet in de vrijstelling voor bestaande kapitaalverzekeringen,
zodat geen reden bestaat om de gehele uitkering in aanmerking te nemen. Volstaan
kan worden met de waarde en de betaalde premies van de polis per 31 december
2000. Aangezien deze polis echter op 31 december 2000 nog geen waarde heeft,
valt bij uitkering niets te belasten. Dat is reeds gebeurd in box III.Ten aanzien van de overige polissen die in box III terechtkomen, zal in
de volgorde waarin de polissen tot uitkering komen, via de regels van de Wet
op de inkomstenbelasting 1964 worden beoordeeld of een te belasten rente-element
aanwezig is. In 2009 keert polis 2 een bedrag van f 60 000 uit. Er zijn vijftien jaarpemies voldaan. De «kleine vrijstelling»
van artikel 26a, tweede lid, onderdeel b, van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 ad f 62 000 is van toepassing. De uitkering blijft hieronder
en is dus geheel vrijgesteld. Wel wordt de vrijstelling van onderdeel AN gekort
met f 60 000, zodat voor de overige lopende kapitaalverzekeringen
in box III (polis 1 en/of 3) f 212 000 aan vrijstelling resteert.
Als de waarde van deze polissen hier bovenuit stijgt, vindt over het meerdere
heffing in box III plaats.Polis 1 is een pre-Brede Herwaarderingspolis. Dit betekent dat als aan
de vrijstellingsvoorwaarden van het pre-Brede Herwaarderingsregime wordt voldaan,
bij uitkering in 2018 een ongelimiteerde vrijstelling van toepassing is zodat
per saldo geen heffing in box I plaatsvindt. Wel zal in box III heffing over
de waarde gaan plaatsvinden, als de waarde van polis 1 tezamen met polis 2
en 3 het vrijstellingsmaximum van f 272 000 overstijgt. Als polis
2 tot uitkering komt, resteert een vrijstelling van f 212 000. Polis
1 heeft een geprognosticeerde uitkeringswaarde van f 260 000. Dit
betekent dat de polis op het moment dat de waarde groter is dan f 212 000,
voor het meerdere in de heffing van box III wordt betrokken. Dit geldt eveneens
voor polis 3.Polis 3 is een Brede Herwaarderingspolis. Hiervoor geldt dus de gelimiteerde
vrijstelling van artikel 26a, tweede lid, van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. Deze wordt verminderd met de vrijstelling die ter zake van polis 2 inmiddels
is geclaimd ad f 60 000. Als polis 1 wordt omgevormd tot kapitaalverzekering
eigen woning, wordt de vrijstelling van f 250 000 (zie hiervóór)
eveneens in mindering gebracht.Tenslotte merk ik in reactie op de door de genoemde fractieleden aan de
orde gestelde praktijksituaties op dat dergelijke casusposities zich bij uitstek
lenen voor uitwerking in zogenoemde vraag-en-antwoord-besluiten. Middels deze
beleidsbesluiten kan op basis van praktijkvragen snel en adequaat antwoord
worden verstrekt.Eigen woningDe leden van de fractie van de PvdA vragen hoe wordt omgegaan met de aftrekbaarheid
van hypotheekrente van de eerste eigen woning ingeval iemand twee huizen heeft
gekocht die niet gesplitst mogen worden of alleen maar gesplitst kunnen worden
via ingewikkelde regelgeving.De achtergrond achter deze vraag is mij niet geheel duidelijk, maar ik
werk de twee mogelijkheden hieronder uit. Indien een belastingplichtige twee
huizen heeft gekocht die niet (zonder ingewikkelde regelgeving) gesplitst
kunnen worden, maar wel feitelijk als twee zelfstandige wooneenheden zijn
te beschouwen, zal hij een keuze moeten maken welke woning hij als eigen woning
beschouwd. De woning die niet als eigen woning wordt aangemerkt, wordt automatisch
doorgeschoven naar box III. Indien naar de feiten en omstandigheden beoordeeld
de twee huizen daarentegen, de andere situatie, feitelijk zijn aan te merken
als één woning, dan kan de eigenwoningregeling voor die gehele
woning van toepassing zijn.De leden van de fractie van de VVD merken op dat in het wetsvoorstel de
renteaftrek alleen nog mogelijk is voor het gedeelte van de woning waarvan
men eigenaar en bewoner is. In een situatie van echtscheiding wordt niet aan
deze voorwaarde voldaan. Dit kan ertoe leiden dat de woning waarin de ex-partners
hebben samengeleefd moet worden verkocht. Hierbij geldt een overgangsregeling
van twee jaar. Personen die langer dan twee jaar geleden zijn gescheiden worden
per 1 januari 2001 met de nieuwe regeling geconfronteerd. De leden van de
fractie van de VVD vragen of de regering mogelijkheden ziet om de overgangsregeling te verruimen en voor personen die langer dan twee jaar geleden zijn
gescheiden in te laten gaan op 1 januari 2001?Ook de leden van de fractie van het CDA verzoeken de regering om in de
situatie van een echtscheiding, een versoepeling op te nemen in het bijzonder
voor die gevallen waarin mensen per 1 januari 2001 reeds (langer dan) twee
jaar geleden gescheiden zijn.Naar aanleiding van de vragen van deze fracties, kan het volgende worden
opgemerkt. Uitgangspunt bij de eigenwoningregeling is dat alleen de eigen
woning die de belastingplichtige anders dan tijdelijk als hoofdverblijf ter
beschikking staat in aanmerking komt voor de regeling. Vanuit dit uitgangspunt
bezien ligt het dan ook voor de hand dat in situaties waarin een partner na
de echtscheiding in de woning blijft wonen, terwijl de woning eigendom is
van de andere partner, ten aanzien van geen van beiden de eigenwoningregeling
van toepassing is. Omdat echter bij echtscheiding meestal enige tijd is gelegen
tussen het materiële moment van scheiding en de formele afwikkeling van
de huwelijksgoederengemeenschap, is op verzoek van de Kamer een tijdelijke
voorziening van twee jaar in de Wet IB 2001 opgenomen. Deze voorziening houdt
in dat gedurende een periode van twee jaar de woning, mits aan de overige
vereisten is voldaan, toch als eigen woning kan worden aangemerkt. Zonder
deze voorziening zou vanaf het eerste moment de eigenwoningregeling vervallen,
hetgeen gelet op de genoemde overbruggingsperiode maatschappelijk ongewenste
effecten met zich mee zou kunnen brengen. Hiermee is op passende wijze tegemoetgekomen
aan de belastingplichtigen die vanaf 1 januari 2001 geconfronteerd zullen
worden met nieuwe regelgeving en als gevolg daarvan in problemen zouden kunnen
raken. Gelet daarop zie ik vooralsnog geen aanleiding op dit punt een wijziging
voor te stellen.De leden van de fractie van het CDA vragen wanneer een woonschip of woonwagen
duurzaam aan een plaats gebonden is, zodat de eigenwoningregeling geldt.Onder de Wet IB 2001 wordt onder een eigen woning mede begrepen een duurzaam
aan een plaats gebonden schip of woonwagen, voorzover ze anders dan tijdelijk
als hoofdverblijf ter beschikking staan. Van een duurzaam aan een plaats gebonden
schip of woonwagen is sprake indien aan de hand van de feiten en omstandigheden
vastgesteld kan worden dat het schip of de woonwagen gebonden is aan een plaats,
die bedoeld is om als vaste basisplaats van het schip of de woonwagen te dienen.
Relevante criteria daarbij zijn bijvoorbeeld de verplaatsbaarheid, een vaste
electriciteitsaansluiting of een vaste rioolaansluiting.De leden van de fractie van de VVD vragen of het juist is dat er geen
renteaftrek meer mogelijk is voor kosten die gepaard gaan met de aankoop van
een woning (taxatiekosten, afsluitprovisie, kosten die gemoeid zijn met oversluiting
van een hypotheek naar een lagere rente etc.) als deze kosten gefinancierd
worden via een hypotheek. In dat kader vragen de leden of de regering mogelijkheden
ziet om de uit dit voorstel voortvloeiende gevolgen (extra kosten voor eigen
woningbezitters en een hogere financiële drempel voor starters) te beperken.Bovendien vragen de leden van de fractie van de VVD in hoeverre de regering
de regeling praktisch uitvoerbaar acht nu er sprake is van een onderscheid
tussen posten die wel en posten die niet meegefinancierd mogen worden in de
hypotheek met behoud van de renteaftrek. Als voorbeeld een hypotheek die wordt
afgesloten voor 105% van de koopprijs en er wordt ter financiering een bedrag
aan eigen geld ingebracht, op welke manier moet de koper dan aantonen welk
bedrag waaraan is uitgegeven? Wordt het geld geacht te zijn uitgegeven om
een deel van de koopprijs te betalen, om een deel van de financieringskosten
te voldoen of is het geld gebruikt ter betaling van de overdrachtsbelasting
of de BTW?Naar aanleiding van de vragen van de leden van de fractie van de VVD kan
het volgende worden opgemerkt. Als aftrekbare kosten met betrekking tot een
eigen woning worden aangemerkt de renten van schulden, daaronder begrepen
kosten van geldleningen, die zijn aangegaan ter verwerving van de eigen woning.
Als kosten van geldleningen kunnen worden genoemd de kosten die samenhangen
met de financiering van de eigen woning, zoals taxatiekosten, afsluitprovisie,
hypotheekaktekosten, etc. Deze kosten zijn dan ook als zodanig aftrekbaar.
Onder schulden die zijn aangegaan ter verwerving van de eigen woning vallen
alle verplichtingen die de belastingplichtige is aangegaan teneinde de daarmee
verkregen gelden direct aan te wenden om de woning te verwerven. Voorzover
er een direct verband is tussen deze verplichtingen en de verwerving van de
woning – dus niet van de schuld – kan de rente over de schuld
waarmee deze kosten zijn gefinancierd, in aftrek worden gebracht. Daarbij
valt bijvoorbeeld te denken aan taxatiekosten, afsluitprovisie, hypotheekkosten,
overdrachtsbelasting, etc. Rente over het deel van de schuld waarmee kosten
zijn gefinancierd waar genoemd verband niet aanwezig is, kunnen niet in aftrek
worden gebracht. Als voorbeeld van dergelijke kosten kan worden genoemd de
meegefinancierde boeterente.Voor zover de lening ziet op de verwerving van de eigen woning, de leden
van de VVD-fractie vragen in dit verband naar de toerekening, en dus ook de
daarmee samenhangende verwervingskosten, is de rente aftrekbaar.Pensioen in grensoverschrijdende situatiesDe leden van de VVD-fractie vragen om een reactie op de bij NOB bestaande
onduidelijkheid over de reikwijdte van artikel 3.83, tweede lid, van de Wet
inkomstenbelasting 2001. Zonder nadere regelgeving zou deze bepaling kunnen
leiden tot een terugwerkende kracht en NOB adviseert om in de Veegwet een
overgangsbepaling op te nemen waarin wordt bepaald dat artikel 3.83, tweede
lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001 alleen van toepassing is op pensioenaanspraken
die zijn ontstaan vòòr 1 januari 2001. Ervan uitgaande dat sprake
is van een schrijffout en bedoeld is dat artikel 3.83, tweede lid, van de
Wet inkomstenbelasting 2001 slechts van toepassing zou dienen te zijn op pensioenaanspraken
die zijn ontstaan met ingang van 2001, merk ik het volgende op.Zoals NOB terecht constateert wordt op grond van artikel 3.83, eerste
en tweede lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001 een conserverende aanslag
opgelegd bij emigratie van de belastingplichtige en bij het onderbrengen van
de pensioenaanspraken bij een niet-toegelaten verzekeraar. Dit laatste is
alleen toegestaan in het kader van het aanvaarden van een dienstbetrekking
in het buitenland en bij voortzetting van een buitenlandse pensioenregeling
door immigranten. In andere gevallen leidt het onderbrengen bij een niet-toegelaten
verzekeraar tot een «gewone» aanslag.NOB vreest dat bij een letterlijke lezing artikel 3.83, tweede lid, van
de Wet inkomstenbelasting 2001 zo zou kunnen worden uitgelegd dat per 1 januari
2001 een conserverende aanslag kan worden opgelegd in gevallen waarin vòòr
1 januari 2001 pensioenkapitaal is overgedragen in verband met de vervulling
van een dienstbetrekking in het buitenland. Het fenomeen van de conserverende
aanslag wordt in de sfeer van pensioenen eerst met ingang van 1 januari 2001
geïntroduceerd. In gevallen waarin vòòr 1 januari 2001
pensioenkapitaal is overgedragen in verband met de vervulling van een dienstbetrekking
in het buitenland zal derhalve per 1 januari 2001 geen conserverende aanslag
worden opgelegd voor aanspraken die vòòr 1 januari 2001 zijn
opgebouwd. Het gaat hier om de situatie waarin de belastingplichtige vòòr
de inwerkingtreding van het nieuwe regime Nederland metterwoon
heeft verlaten als gevolg van het aanvaarden van de dienstbetrekking in het
buitenland en het pensioenkapitaal heeft ondergebracht bij een buitenlandse,
niet toegelaten, verzekeraar. In dat geval is een voortzetting van een in
Nederland fiscaal gefacilieerde opbouw met ingang van 1 januari 2001 niet
aan de orde. Ingeval de opbouw van een buitenlandse pensioenregeling door
immigranten met ingang van 1 januari 2001 bij een niet toegelaten verzekeraar
wordt voortgezet, of het pensioenkapitaal in het kader van aanvaarden van
een dienstbetrekking in het buitenland na 1 januari 2001 aan een niet toegelaten
buitenlandse verzekeraar wordt overgedragen, zal voor de gehele pensioenaanspraak,
derhalve ook voor zover daarin vòòr 1 januari 2001 opgebouwde
aanspraken zijn begrepen, een conserverende aanslag worden opgelegd. De conserverende
heffing vindt plaats over de waarde in het economische verkeer van de opgebouwde
pensioenaanspraken. Op grond van artikel 3.83, derde lid, wordt de waarde
van de opgebouwde aanspraken verminderd met de waarde van de aanspraken die
niet ten laste is gekomen van het belastbare inkomen uit werk en woning. Het
gaat hierbij om de pensioenopbouw gedurende de periode dat de belastingplichtige
geen werknemer was in de zin van de Wet op de loonbelasting 1964. De vrees
van NOB dat de conserverende aanslag zich bij een ruime interpretatie van
artikel 3.83, tweede lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001 mede zou kunnen
uitstrekken tot de in de buitenlandse periode opgebouwde aanspraken is derhalve
niet gegrond voor zover het aanspraken betreft waarvoor geen fiscale faciliteit
is verleend.Evident is dat een conserverende aanslag alleen zal worden ingevorderd
indien zich een oneigenlijke handeling voordoet. In de situatie waarin een
reguliere uitvoering van de pensioenregeling plaatsvindt zal niet tot invordering
van de conserverende aanslag worden overgegaan. Met de conserverende aanslag
is slechts beoogd de Nederlandse fiscale claim zeker te stellen. In de conserverende
aanslag worden, zoals hiervoor reeds is aangegeven, slechts die aanspraken
begrepen waarop reeds een Nederlandse fiscale claim rust. Van een terugwerkende
kracht in formele zin is dan ook geen sprake. Vanuit die gedachte zie ik geen
aanleiding voor een beperking van artikel 3.83, tweede lid, van de Wet inkomstenbelasting
2001 tot aanspraken die met ingang van 1 januari 2001 zijn ontstaan.Wellicht ten overvloede zou ik erop willen wijzen dat in situaties waarin
de verzekeraar bereid is te voldoen aan de voorwaarden voor een aanwijzing
als toegelaten verzekeraar, dat wil zeggen bereid is informatie te verstrekken
dan wel de verzekeraar of de belastingplichtige bereid is zekerheid te stellen
voor de verschuldigde latente belastingclaim, geen conserverende aanslag zal
worden opgelegd. BijleenhypothekenDe leden van de fracties van de VVD en het CDA merken op dat in de Veegwet
geen definitieve toezegging is opgenomen voor de zogenoemde bijleenhypotheken.
De leden van de fractie van het CDA refereren in dat verband aan de Lage Lasten
Hypotheek van de Westland Utrecht Hypotheekbank en aan de perspectiefhypotheek
van Van Nierop. Het niet opnemen van eerbiedigende werking voor de vanaf 31
december 1995 bijgeschreven rente heeft volgens de leden van de fracties van
de VVD en het CDA een groot effect op de maandlasten van belastingplichtigen
met een bijleenhypotheek. In verband daarmee geven de leden van de fractie
van het CDA aan het van belang te vinden dat in een goede overgangsregeling
wordt voorzien, en vragen de leden van de fractie van de VVD of ik mogelijkheden
zie om alsnog een eerbiedigende werking op te nemen in de wet.Naar aanleiding van deze vragen kan ik deze leden antwoorden dat ik voornemens
ben de toezegging die ik in de Eerste Kamer heb gedaan inzake
de bijleenhypotheken vorm te geven in een binnenkort te publiceren besluit.
Ook in de Eerste Kamer heb ik destijds gezegd daarvoor geen wettelijke bepaling
nodig te hebben. In dat besluit zal, conform de toezegging aan de Eerste Kamer,
worden vastgelegd dat – kort samengevat – met betrekking tot bijleenhypotheken
die vallen onder de reikwijdte van het besluit van 7 juni 1987, nr. 287–8007,
laatstelijk gewijzigd bij besluit van 3 mei 1988, nr. DB88/2857, de rente
die tot uiterlijk 31 december 2000 is bijgeleend, niet als een box III schuld
zal worden aangemerkt maar als hypotheekschuld. Deze verruiming komt er globaal
op neer dat rente die vanaf 1 januari 2001 wordt betaald over de tot
en met 31 december 2000 bijgeleende rente, in box I als aftrekbare kosten
ter zake van de eigen woning in aftrek kan worden gebracht.BijstandDe leden van de PvdA-fractie vragen om een reactie op de brief van het
Uitkeringsgerechtigden Beraad van 24 oktober over de combinatie van bijstand
en ander inkomen.In de brief d.d. 24 oktober 2000, die gericht is aan de vaste kamercommissie
voor Financiën, gaat het Uitkeringsgerechtigden Beraad Assen in op de
positie van bijstandsgerechtigden met inkomsten uit arbeid, met name alleenstaande
ouders. Het Beraad stelt voor om de arbeidskorting ook voor lagere arbeidsinkomsten
te stellen op 9,84% en om de arbeidskorting, de aanvullende alleenstaande
ouderkorting en de combinatiekorting niet meer op de bijstandsuitkering in
mindering te brengen.Als de arbeidskorting voor het gehele inkomenstraject tussen 0 en 100%
van het wettelijk minimumloon budgettair neutraal zou worden gesteld op een
vast percentage van het inkomen – zoals in de brief wordt voorgesteld –
zou het maximumbedrag van de arbeidskorting moeten worden verlaagd van f 2 027
naar f 1 920. Dit zou met name relatief nadelig zijn voor inkomens
rond het minimumloon, zodat het ten koste zou gaan van de belangrijkste doelstelling
van de arbeidskorting. Met name aan de onderkant van de arbeidsmarkt ontbreekt
thans namelijk de prikkel om te werken (zie ook het rapport van de Werkgroep
Harmonisatie van Inkomensafhankelijke regelingen). De uit de Wet IB 2001 voortvloeiende
toename van deze prikkel zou weer worden beperkt bij het bovengenoemde voorstel.In het kader van de Aanpassingswet IB 2001 is van de zijde van de Kamer
het korten van de arbeidskorting op de bijstandsuitkering reeds aan de orde
gesteld (amendement Stroeken; kamerstukken II 2000/01, 27 184, nr. 8).
Vrijlating van heffingskortingen komt ook aan de orde in het dossier inzake
de reïntegratie op de arbeidsmarkt van alleenstaande ouders in de bijstand.
In dit kader wordt de vrijlating van de heffingskortingen bezien in relatie
met de bestaande inkomensvrijlating in de Abw.De leden van CDA fractie vragen hoe de staatssecretaris staat tegenover
het niet in mindering brengen op de bijstandsuitkering van de arbeidskorting,
de aanvullende alleenstaande-ouderkorting en de combinatiekorting.Deze leden wijzen op een voorbeeld waaruit blijkt dat een alleenstaande
moeder met kinderen van 8 en 10 met een bijstandsuitkering er niet op vooruit
gaat als zij een deeltijdbaan aanvaardt. Dit wordt naar de mening van die
leden veroorzaakt doordat voor de toepassing van de middelentoets voor de
bijstandsuitkering in het nettoloon ook zijn opgenomen de arbeidskorting,
de alleenstaande-ouderkorting, de aanvullende alleenstaande-ouderkorting en
de combinatiekorting.Een en ander zou er volgens deze leden toe leiden dat deze groep niet
snel deeltijdwerk zou aanvaarden. De kinderkorting en de aanvullende kinderkorting
tellen overigens niet mee. Met de motie Bussemaker/Schimmel (TK 1999/2000, 26 447, nr. 27) heeft
de Kamer verzocht om bij het ondersteuningsbeleid voor alleenstaande ouders
in de bijstand de mogelijkheden om te werken vanuit de bijstand meer lonend
te maken, te betrekken. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft
onlangs een brief naar de Tweede Kamer gestuurd (TK, 2000–2001, 26 447,
nr. 37), waarin hij zich bereid heeft verklaard om de arbeidskorting niet
te betrekken in de inkomensverrekening met de Abw voor personen die geen arbeidsverplichting
hebben (i.c. alleenstaande ouders met een kind jonger dan vijf jaar en personen
van 57½ jaar en ouder).In de Memorie van Toelichting op de eerste nota van wijziging op de Aanpassingswet
Wet Inkomstenbelasting 2001 is opgenomen dat het kabinet zich thans nog beraadt
over een eventuele vrijlating van de arbeidskorting voor (een bredere doelgroep
van) bijstandsgrechtigden, die op basis van het huidige wetsvoorstel wordt
gekort op de bijstand. In het wetgevingsoverleg over de Aanpassingswet Inkomstenbelasting
2001 heb ik aangegeven met de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
nader te zullen overleggen en over dit onderwerp namens het kabinet nader
informatie te zullen verschaffen.Het vrijlaten van de genoemde heffingskortingen voor de middelentoets
van de bijstandswet voor meer groepen heeft een aantal bijkomende effecten
die een zorgvuldige afweging rechtvaardigen. Voordeel van een dergelijke vrijlatingsbepaling
is dat personen in de Abw gestimuleerd worden om (meer) werk in deeltijdwerk
aan te nemen, waardoor zij aansluiting kunnen vinden op de arbeidsmarkt. Elk
uur extra werk leidt vanuit de Abw immers tot extra inkomsten. Het vrijlaten
van deze heffingskortingen zou er evenwel toe leiden dat de burgers die nu
in deeltijd werken naast de bijstandsuitkering financieel minder gestimuleerd
worden de bijstand volledig te verlaten. Daarnaast merk ik op dat de eventuele
verbreding van de nieuwe vrijlatingsregeling ook een ander bijkomend gevolg
heeft. Ik doel daarbij op de groep werknemers met een inkomen op of net boven
het wettelijk minimumloon. Deze groep zou als gevolg van de verbreding van
de vrijlatingsregeling een beroep kunnen doen op een aanvullende bijstandsuitkering.
Dit zou leiden tot een toename van het aantal bijstandsgerechtigden. Een dergelijke
algemene vrijlatingsbepaling, dus ook voor personen die krachtens de Abw een
volledige participatieverplichting hebben, doet tevens afbreuk aan het vangnetkarakter
van de Algemene Bijstandswet. De genoemde vrijlatingsregeling heeft ook budgettaire
consequenties, die nog nader in kaart moeten worden gebracht.De leden van de fractie van GroenLinks vragen het kabinet een lijst te
maken van de heffingskortingen in de Wet IB 2001 en daarbij aan te geven welke
heffingskortingen wel en welke niet leiden tot een netto inkomensverbetering
voor bijstandsgerechtigden. Dit om de onduidelijkheid weg te nemen die onder
bijstandsgerechtigden heerst over de gevolgen van de stelselherziening.De bijstandsuitkering garandeert het «sociaal minimum». Het
is een netto uitkering. Inkomsten worden netto op de toepasselijke bijstandsnorm
in mindering gebracht.Op grond van artikel 43 Abw werd een belastingteruggave altijd al tot
de middelen gerekend indien voor de kosten waarop de teruggave betrekking
had bijstand was verleend. Dit kan ook algemene bijstand zijn. In het verlengde
hiervan worden ook de heffingskortingen – met uitzondering van de kinderkorting
en de aanvullende kinderkorting – tot de middelen gerekend die bij de
bijstandsverlening in aanmerking moeten worden genomen.De wijze waarop de belastingplichtige de beschikking krijgt (de vergelding)
over de heffingskortingen is verschillend. Dit is – afhankelijk van
een eventuele inkomen – via de berekening van de door de werkgever in
te houden loonbelasting, dan wel bij de brutering van de bijstandsuitkering
en/of via een door een bij de Belastingdienst in te dienen aanvraag voor een
voorlopige teruggave (VT). In het onderstaande overzicht wordt aangegeven
op welke wijze de vergelding plaatsvindt. HeffingskortingBedrag per jaar (voorgesteld
niveau 2001)Vergelding viaNetto voordeel voor bijstandsgerechtigde Algemene heffingskortingf 3473loonbelasting*nee Algemene
heffingskorting voor minstverdienende partnerf 3473 Voorlopige Teruggaaf
voor minst-verdie-nende partnerneeArbeidskortingmax. f 2027loonbelastingneeKinderkortingf 84Voorlopige TeruggaafjaAanvullende kinderkortingf 423Voorlopige TeruggaafjaCombinatiekortingf 304Voorlopige
TeruggaafneeAlleenstaande ouderkortingf 2 779Voorlopige Teruggaafnee Aanvullende alleenstaande ouderkortingmaximaal f 2 779Voorlopige TeruggaafneeOuderenkortingf 520loonbelastingnee Aanvullende ouderenkortingf 547loonbelastingneeJonggehandicaptenkortingf 1067loonbelastingnee* De algemene heffingskorting wordt vergolden via de door de werkgever
in te houden loonheffing. Ingeval bij samenloop van bijstand met aan loonheffing
onderworpen inkomsten de algemene heffingskorting niet volledig is vergolden
wordt het restant vergolden bij de berekening van de over de bijstandsuitkering
verschuldigde loonheffing.Ik merk overigens op dat in het kader van de Aanpassingswet IB 2001 het
korten van de arbeidskorting op de bijstandsuitkering ook aan de orde is gesteld
van de zijde van de Kamer (amendement Stroeken; kamerstukken II 2000/01, 27 184,
nr. 8).Co-oudersDe leden van de VVD-fractie vragen of, wanneer er één kind
is, een van beide co-ouders, die niet op hetzelfde adres wonen, niet in aanmerking
komt voor de combinatiekorting?Een ouder komt in aanmerking voor de combinatiekorting indien hij of zij
inkomen heeft als bedoeld in artikel 8.14, eerste lid, onder a, van de Wet
op de inkomstenbelasting 2001 en een kind jonger dan 21 jaar langer dan zes
maanden tot zijn of haar huishouden heeft behoord. Daarbij geldt dat dat kind
ook voor die periode op hetzelfde woonadres moet zijn ingeschreven (zie artikel
8.14 lid1 onder b Wet op de inkomstenbelasting 2001). Aangezien een kind maar
bij één ouder voor langer dan zes maanden tot het huishouden
kan hebben behoord, is het inderdaad juist dat de combinatiekorting slechts
door één ouder kan worden genoten.De leden van de VVD-fractie vragen verder of dit de bedoeling van de wet
is en vragen of de regering mogelijkheden ziet dit knelpunt op te lossen.In het kader van de parlementaire discussie over de stelselherziening
is toegezegd dat in 2001 de Staten-Generaal nader geïnformeerd zullen
worden omtrent het onderwerp fiscaliteit en co-ouderschap. Daarbij zal aandacht
worden besteed aan de mogelijkheid om de (aanvullende) alleenstaande-ouderkorting
over beide co-ouders te verdelen. De leden van de CDA-fractie geven aan dat de staatssecretaris in verband
met het onderwerp fiscaliteit en co-ouderschap aandacht zou besteden aan de
mogelijkheid de aanvullende alleenstaande-ouderkorting te verdelen over beide
ouders. In het kader van de parlementaire discussie over de stelselherziening
is inderdaad toegezegd dat in 2001 de Staten-Generaal nader geïnformeerd
zullen worden omtrent het onderwerp fiscaliteit en co-ouderschap. Daarbij
zal aandacht worden besteed aan de mogelijkheid om de (aanvullende) alleenstaande-ouderkorting
over beide co-ouders te verdelen.De leden van de fractie van GroenLinks vragen wat de effecten zijn van
de stelselherziening op de groep co-ouders. Is het een bewuste keuze van het
kabinet dat deze groep niet profiteert van de stelselherziening, zo vragen
deze leden.Reeds in het bestaande belastingstelsel gold als uitgangspunt dat bij
toepassing van tariefgroep 4 en 5 slechts één van beide ouders
daarvan gebruik zou kunnen maken. Een en ander is tijdens de parlementaire
behandeling van de Oort-wetgeving ook expliciet aan de orde gekomen ingeval
van co-ouderschap.In afwijking van dit standpunt is in de jurisprudentie een lijn ontwikkeld
die inhield dat indien er sprake is van gelijkwaardig verblijf van het kind,
beide ouders op gezamenlijk schriftelijk verzoek recht kunnen hebben op de
(aanvullende) alleenstaande-ouderaftrek. Het resulterende voordeel liep onder
het oude belastingstelsel op tot f 2600 (tariefgroep 4) en tot f 5 200
in tariefgroep 5. Gevolg hiervan is echter dat er in die situatie sprake is
van een onbedoeld voordeel. Ook de bedragen in het nieuwe belastingstelsel
zijn afgestemd op het één keer genieten van de (aanvullende)
alleenstaande-ouderkorting en de (aanvullende) kinderkorting.Doordat in de Wet op inkomstenbelasting 2001 wordt teruggekeerd naar het
door de wetgever beoogde uitgangspunt van de (aanvullende) alleenstaande-ouderaftrek,
vervalt het hierboven genoemde, onbedoelde, voordeel.Bij de toegezegde notitie over het onderwerp fiscaliteit en co-ouderschap
zal aandacht worden besteed aan de mogelijkheid om de (aanvullende) alleenstaande-ouderkorting
over beide co-ouders te verdelen.Overgangsregeling inhaal pensioentekortenDe leden van de fractie van het CDA vragen naar de inhoud van de algemene
maatregel van bestuur waarin regels worden gesteld inzake de toepassing van
de overgangsregeling voor de inhaal van pensioentekorten. Hierop kan ik antwoorden
dat deze overgangsregeling is opgenomen in het Uitvoeringsbesluit overige
fiscale wetten (hoofdstuk 2, artikel 1) dat op 24 oktober jl. aan de Tweede
Kamer is aangeboden. Daarbij is – globaal gezegd – bepaald dat
voor het vaststellen van de niet benutte jaarruimte in de jaren 1994 tot en
met 2000 een vertaalslag moet worden verricht om deze ruimte zoveel mogelijk
in overeenstemming te laten zijn met de jaarruimte zoals die geldt voor het
jaar 2001. Daarbij wordt de jaarruimte in de jaren 1994 tot en met 2000 vastgesteld
overeenkomstig de met ingang van 2001 geldende bedragen en grondslagen, waarbij
voor de vaststelling van de premiegrondslag wordt uitgegaan van het feitelijk
in die jaren genoten persoonlijke inkomen. Voor de vaststelling van de pensioenaangroei
en dotaties aan de oudedagsreserve wordt uitgegaan van de feitelijk gerealiseerde
aangroei en dotaties in die jaren. De pensioenaangroei wordt daarbij vastgesteld
aan de hand van de daarvoor in het Uitvoeringsbesluit IB 2001 opgenomen uitgangspunten.
Dit gegeven dient door de pensioenuitvoerder op verzoek van de belastingplichtige
te worden verstrekt. Op het aldus vastgestelde bedrag worden de in de desbetreffende
jaren feitelijk in aanmerking genomen premies voor lijfrenten in mindering
gebracht. Indien deze berekening in een bepaald jaar leid tot
een positief saldo is voor dat jaar sprake van niet benutte jaarruimte waarvoor
de overgangsregeling geldt.De leden van de CDA-fractie vragen hoe de waardeaangroei van het pensioen
moet worden berekend en wanneer de daarvoor bij algemene maatregel van bestuur
te stellen regels kenbaar worden gemaakt. Dienaangaand merk ik op dat de inhoud
van deze algemene maatregel van bestuur in concept op 19 oktober jl. aan de
Tweede Kamer is aangeboden. Op hetzelfde moment zijn de pensioenuitvoerders
geïnformeerd over de inhoud van dit concept. In dit concept zijn de in
een eerdere fase met de pensioenuitvoerders gemaakte afspraken neergelegd.De leden van de fractie van de VVD merken terecht op dat de overgangsregeling
voor uitkeringen ten gevolge van een ongeval, waardoor het tarief van 20%
kan worden toegepast, alleen geldt voor de inkomstenbelasting en niet voor
de loonbelasting. Zoals in de memorie van toelichting is opgemerkt is voor
deze opzet gekozen met het oog op de beperking van de administratieve lasten
voor de werkgevers en de omstandigheid dat de overgangsregeling zal gelden
voor een beperkte groep werknemers. De ingehouden loonbelasting kan na afloop
van het jaar via de aangifte inkomstenbelastingen worden verrekend met de
inkomstenbelasting. Anders dan de leden van de VVD-fractie veronderstellen
biedt de limitatieve opsomming van artikel 9.3 van de Wet IB 2001 niet de
mogelijkheid bij de vaststelling van de voorlopige teruggaaf reeds rekening
te houden met deze tariefsverschillen tussen de loonbelasting en de inkomstenbelasting.Ik heb, mede gelet op de vraag van de leden van de fractie van de VVD,
evenwel gemeend de onderhavige uitkeringen ten gevolge van een ongeval onder
de reikwijdte van artikel 9.3 te brengen, teneinde te bewerkstelligen dat
in voorkomende gevallen zo snel mogelijk, buiten de werkgever om, rekening
kan worden gehouden met het lagere tarief in de inkomstenbelasting. De wijziging
is opgenomen in de bijgevoegde nota van wijziging. Hierdoor wordt het voor
de werknemer mogelijk voor deze uitkeringen een voorlopige teruggaaf aan te
vragen bij de Belastingdienst. De voorlopige teruggaaf wordt in termijnen
over de (resterende) maanden van het kalenderjaar uitbetaald aan belastingplichtige.
In de meeste gevallen zal de eerste termijn na ongeveer een maand na aanvraag
van de voorlopige teruggaaf worden uitbetaald.3. Motie-Rensema c.sHet verheugt mij dat de leden van de fracties van CDA, VVD, en RPF/GPV
de voorgestelde wijziging van de groep van verbonden personen positief waarderen.
Het steunt mij in mijn overtuiging dat met deze wijziging een resultaat wordt
bereikt waardoor met behoud van de aan de terbeschikkingstellingsregeling
ten grondslag liggende uitgangspunten op een reële wijze recht is gedaan
aan de kritiek op de oorspronkelijke regeling. De leden van de D66 vragen
zich af of een eenvoudiger regeling ook mogelijk zou zijn geweest. In antwoord
daarop merk ik op dat de thans voorgestelde regeling is beoogd als een verfijning
van de thans in de Wet inkomstenbelasting 2001 opgenomen regeling. Naar de
aard der zaak leidt dat tot een vermindering van de eenvoud van de regeling.
Aan de andere kant is naar mijn oordeel wel sprake van een vereenvoudiging
doordat ten gevolge van de wijzigingen een kleiner aantal belastingplichtigen
met de regeling in aanraking komt. De leden van de afzonderlijke fracties
plaatsen voorts enkele kanttekeningen bij de voorgestelde wijzigingen. Op
deze kanttekeningen ga ik hierna in.De leden van de fracties van het CDA, de VVD, D66 en de RPF en het GPV,
plaatsen naast hun hiervóór al weergegeven positieve waardering
van de aanpassing van de groep van verbonden personen op onderdelen
wel enkele kanttekeningen bij de vormgeving van die wijziging. De leden van
de CDA-fractie wensen niet af te dingen op de keuze om de definitie van de
groep van verbonden personen aan te passen. Wel merken zij op dat in het kader
van die keuze verschillende varianten mogelijk zijn. Deze leden hebben daarbij
een voorkeur om de werkingssfeer van de regeling te beperken tot aandeelhouders
of ondernemers met een doorslaggevend belang. Onder verwijzing naar de opmerkingen
van VNO-NCW, zouden zij graag zien dat een doorslaggevend belang in het kader
van deze regeling eerst zou worden geconstateerd bij een belang van ten minste
50% in combinatie met de eis dat de aandeelhouder of ondernemer betrokken
dient te zijn bij de directie van de desbetreffende onderneming.Het verheugt mij dat de leden van de CDA-fractie de keuze voor een wijziging
van de groep van verbonden personen als zodanig niet ter discussie willen
stellen. Aan het maken van een keuze is inherent dat ook andere keuzes denkbaar
zouden zijn geweest. In het kader van de heroverweging die is uitgevoerd ten
behoeve van dit wetsvoorstel, is de door deze leden genoemde variant, inhoudende
dat de werkingssfeer van de regeling zou worden beperkt tot aanmerkelijkbelanghouders
met een doorslaggevend belang (bijvoorbeeld ten minste 50%), hun familieleden
of de familieleden van ondernemers met een vergelijkbaar doorslaggevend belang
bij een onderneming in objectieve zin, nadrukkelijk aan de orde geweest. In
de memorie van toelichting is uiteengezet dat deze variant naar mijn oordeel
geen bruikbare optie is. Zoals daar is opgemerkt, zouden bij het hanteren
van een aanzienlijk hoger percentage zoals de leden van de CDA-fractie voorstaan,
problemen ontstaan in de sfeer van de beoordeling van dit kwantitatieve criterium.
Voorts zou ook in de vergelijking tot de ondernemer die vermogensbestanddelen
ter beschikking stelt aan een samenwerkingsverband, bijvoorbeeld een vennootschap
onder firma, waarvan hij deel uitmaakt, onevenwichtigheden optreden.Ook wijzen de leden van fracties van CDA en VVD, onder verwijzing naar
de opmerkingen van Dr. E.J.W. Heithuis in het Weekblad voor Fiscaal Recht
nr. 6409, op de gevolgen van het feit dat de duurzaam gescheiden levende echtgenoot
niet langer is opgenomen in de omschrijving van de groep van verbonden personen
in artikel 3.92. Deze gevolgen bestaan er met name uit dat bij de duurzame
beëindiging van de samenleving een afrekenmoment ontstaat terwijl deze
afrekening op grond van de bestaande omschrijving in artikel 3.92 kon worden
uitgesteld tot het moment van de ontbinding van de huwelijksgoederengemeenschap.
De leden van de CDA-fractie verzoeken om een doorschuifregeling die het mogelijk
maakt de afrekening uit te stellen tot het moment van ontbinding van het huwelijk.Het door deze leden aan de orde gestelde effect dat een afrekenmoment
ontstaat op het moment dat het partnerschap wordt beëindigd doordat belastingplichtige
en zijn of haar echtgenoot duurzaam gescheiden gaan leven, is, anders dan
deze leden veronderstellen niet geheel nieuw. Op grond van de tekst van artikel
3.91 Wet IB 2001, ontstaat deze afrekening ook bij een terbeschikkingstelling
in de zin van dat artikel. Doordat de groep van verbonden personen in artikel
3.92 Wet IB 2001 in het thans voorliggende wetsvoorstel wordt gelijkgetrokken
met de omschrijving van die groep in artikel 3.91 van die wet, treedt het
door deze leden geconstateerde effect ook op in gevallen bedoeld in het eerstgenoemde
artikel. Ik zou dit aspect willen betrekken bij de afwegingen die nog dienen
te worden gemaakt in het kader van de reeds toegezegde verdere harmonisering
van de verschillende bepalingen in de Wet IB 2001 waarin thans een omschrijving
van een groep van verbonden personen wordt gehanteerd. Eén van de elementen
die bij die afweging zal dienen te worden betrokken, is de vraag of uit overwegingen
van gelijke behandeling voor ongehuwd samenwonenden die hun gezamenlijke huishouding
beëindigen eveneens een vergelijkbare regeling zou moeten
worden opgenomen.De leden van de VVD-fractie wijzen op een ander aspect dat zij als een
keerzijde van de aanpassing van de omschrijving van de groep van verbonden
personen kenmerken. Zij doelen in de eerste plaats op de situatie dat het
bereiken van de meerderjarige leeftijd van de kinderen van de belastingplichtige
kan leiden tot een afrekenverplichting. Ook vragen zij zich af of het de bedoeling
is dat een afrekenverplichting ontstaat ter zake van een door de belastingplichtige
aan een B.V. verhuurd pand indien de aandelen in deze B.V. door de belastingplichtige
worden vervreemd aan een meerderjarig kind.De constatering van deze leden dat in de door hen bedoelde gevallen een
afrekenverplichting ontstaat, is juist. Anders dan deze leden kennelijk menen,
acht ik dit geen onwenselijk gevolg. Uitgangspunt bij de aanpassing van de
omschrijving van de groep van verbonden personen is geweest dat in normale
verhoudingen geen aanleiding hoeft te bestaan de terbeschikkingstellingsregeling
toe te passen in alle gevallen van een financiële verhouding tussen de
belastingplichtige en de onderneming van (de B.V van) een niet van hem economisch
afhankelijk familielid. Naar verwachting zal het bestaan van de terbeschikkingstellingsregeling
er al toe leiden dat de enigszins gekunstelde opzetjes waartegen de regeling
is gericht, niet zullen voorkomen. Voorzover een dergelijke relatie wel voorkomt,
lijkt het ook terecht dat de afrekenverplichting ontstaat. Voor het verlenen
van een doorschuiffaciliteit bestaat dan ook geen aanleiding. Overigens zal
het in sommige gevallen de vraag zijn of het bereiken van de meerderjarige
leeftijd als zodanig al aanleiding geeft tot het ontstaan van een afrekenverplichting.
Het is, meer in het algemeen beschouwd, niet uitgesloten dat ook na het meerderjarig
worden van het kind de financiële verhouding tussen de ouder en dat kind
nog steeds, zij het dan op grond van het ongebruikelijkheidscriterium, onder
de werking van de regeling valt. Ik wijs er voorts op dat altijd bij de grenzen
van de groep van verbonden personen dit soort effecten optreden. In de huidige
tekst van de Wet IB 2001, waarin ook meerderjarige kinderen onder de terbeschikkingstellingsregeling
vallen, treedt het effect niet op, maar deze groep werd te ruim geacht. De
gevolgen van het overschrijden van de leeftijdsgrens zijn dan ook inherent
aan de inperking van de groep van verbonden personen.Ook voor de door de leden van de VVD-fractie genoemde situatie waarin
een afrekenverplichting ontstaat doordat een pand dat door een belastingplichtige
wordt verhuurd aan een door hem beheerste B.V. niet langer onder de werking
van de terbeschikkingstellingsregeling valt doordat de aandelen in die vennootschap
worden vervreemd aan de meerderjarige zoon van de belastingplichtige, hoeft
naar mijn oordeel geen nadere voorziening in de vorm van een doorschuifregeling
te worden genomen. Doordat de regeling aansluit bij het uitgangspunt dat de
zoon een zelfstandig, ook economisch onafhankelijk, individu is, bestaat geen
aanleiding deze situatie anders te behandelen dan bij vervreemding van de
aandelen aan een willekeurige derde. In het kader van de parlementaire behandeling
van de Wet inkomstenbelasting 2001 is deze situatie bij herhaling aan de orde
geweest. Zoals ook toentertijd is opgemerkt, dient deze positie te worden
bezien in relatie tot de ondernemer natuurlijk persoon die een tot het ondernemingsvermogen
behorend bedrijfspand aan de onderneming onttrekt teneinde dit voortaan aan
een derde te verhuren. Ook in dat geval dient over de eventuele meerwaarde
in het pand te worden afgerekend. Er bestaan geen dragende argumenten om voor
de aanmerkelijkbelanghouder een gunstiger regeling te treffen.Anders dan de leden van de CDA-fractie menen, is de ratio voor het eerste
lid, onderdeel b, van artikel 3.91 niet vervallen. Deze bepaling ziet op het
ter beschikking stellen van een vermogensbestanddeel aan een samenwerkingsverband
waarin een met de belastingplichtige verbonden persoon deelneemt. In de memorie
van toelichting bij de Wet inkomstenbelasting 2001 is het voorbeeld gegeven
van het aangaan van een commanditaire vennootschap tussen twee echtgenoten.
Aangezien een commanditaire vennoot als gevolg van de tweede nota van wijziging
bij het inmiddels tot wet verheven wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting 2001
weer in box 1 valt, is het inderdaad zo dat de bepaling voor die situatie
niet meer van belang is. De bepaling is echter nog wel van belang voor bij
voorbeeld de situatie dat een belastingplichtige een pand ter beschikking
stelt aan de maatschap waarin zijn partner als maat deelneemt.De leden van de fractie van D66 menen dat de aanpassing van de omschrijving
van de groep van verbonden personen een grote stap in de goede richting is.
Zij hebben echter wel enkele vragen en kanttekeningen bij de voorgestelde
wijzigingen. De opsomming in artikel 3.91, tweede lid, onderdeel b, roept
bij hen de vraag op of de in dat artikelonderdeel onder 2°, 3° en
4° genoemde categorieën nodig zijn of dat naast de onder 1° genoemde
partner zou kunnen worden volstaan met de meer algemeen geformuleerde bepaling
onder 5°.In de toelichting is uiteengezet dat een aanscherping van de regeling
op het terrein van ongehuwd samenwonenden nodig is om te voorkomen dat de
regeling zou worden omzeild in gevallen waarin sprake is van een financiële
verwevenheid die sterk gelijkt op de verhoudingen in het geval van een huwelijk.
In de situaties die zijn genoemd in artikel 3.91, tweede lid, onderdeel b,
onder 2°, 3° en 4° zijn opgenomen, is sprake van de vervlechting
van financiële belangen van twee individuen. Zoals in de toelichting
is opgemerkt, zijn deze omschrijvingen opgenomen omdat het relatief eenvoudig
toetsbare criteria betreft. Ten opzichte van de restbepaling onder ten 5°
in het genoemde artikelonderdeel zijn het naar mijn oordeel zinvolle uitbreidingen
die de toepassing van de regeling in de praktijk vergemakkelijken en bijdragen
aan de rechtszekerheid.Op grond van artikel 3.91, tweede lid, onderdeel b, 5° Wet IB 2001
worden personen die in een kalenderjaar gedurende meer dan zes maanden op
hetzelfde adres ingeschreven staan en ook overigens voldoen aan de vereisten
om te kunnen kiezen voor een behandeling als partner, voor de toepassing van
de terbeschikkingstellingsregeling als partner aangemerkt tenzij zij aannemelijk
maken dat geen sprake is van een gezamenlijk gevoerde huishouding. De leden
van de CDA-fractie hebben grote problemen met dit bewijsvermoeden.Het oordeel van de leden van de CDA-fractie dat een dergelijke bewijslastverdeling
onredelijk is, onderschrijf ik niet. Zoals in de toelichting is uiteengezet,
zou een volledige keuzevrijheid op dit punt aanleiding kunnen geven tot constructies.
Ook is daar ingegaan op de problemen die materiële en formele criteria
op dit punt met zich brengen. De door deze leden bedoelde bepaling is een
mengvorm van beide invalshoeken. Door een toetsing aan relatief eenvoudig
toetsbare formele criteria ontstaat een bewijsvermoeden. Betrokkenen kunnen
vervolgens aannemelijk maken dat geen sprake is van een gezamenlijke huishouding.
Daarbij is sprake van een toetsing aan hand van materiële criteria. Aangezien
het bewijs geheel samenhangt met de persoonlijke levenssfeer van de betrokkenen,
zijn zij de meest gerede partij om dit bewijs te leveren. Het ontbreken van
een gezamenlijke huishouding, de leden van de fractie van D66 vragen daarnaar,
kan bijvoorbeeld aan de orde zijn indien sprake is van een commerciële
situatie zoals huur van onzelfstandige woonruimte. Naar mijn oordeel wordt
de regeling hierdoor niet te gecompliceerd. Het uitsluiten van de mogelijkheid
het ontbreken van een gezamenlijke huishouding aannemelijk te maken, zou ook
onredelijk zijn.De leden van de fractie van D66 vragen voorts waarom de wijzigingen in
de behandeling van ongehuwd samenwonenden niet tevens zijn verwerkt in het
aanmerkelijkbelangregime. Zij vrezen ook dat de hiervóór genoemde uitbreidingen van het partnerbegrip in artikel 3.91 het moeilijk
maken voor ongehuwd samenwonenden om niet te kiezen voor een behandeling als
partner.Zoals in de toelichting (blz. 30) is opgemerkt, zal op afzienbare termijn
worden getracht tot een verdere stroomlijning van de omschrijving van groepen
verbonden personen in de Wet IB 2001 te komen. Daarbij zal ook de aanmerkelijkbelangregeling
worden bezien.De leden van de fracties van het CDA en de VVD vrezen dat onduidelijkheid
omtrent de in terbeschikkingstellingsregeling opgenomen gebruikelijkheidstoets
zou kunnen leiden tot onzekerheid. Zij hebben dan ook enkele vragen gesteld
over de invulling van dit begrip. De leden van de CDA-fractie vragen een nadere
uiteenzetting omtrent het ongebruikelijkheidscriterium. Voorts hebben de leden
van beide fracties vragen gesteld omtrent de bewijslastverdeling in deze en
over de nadere regels die voor de invulling van het gebruikelijkheidscriterium
bij ministeriële regeling kunnen worden gesteld.Het gebruikelijkheidscriterium in het derde lid van de artikelen 3.91
en 3.92 Wet IB 2001 is beoogd als een dynamisch begrip waarvan de invulling
ook door rechtspraak verder kan worden ingevuld rekening houdend met maatschappelijke
ontwikkelingen. In dat opzicht kan een parallel worden gemaakt met het begrip
goed koopmansgebruik dat op een bevredigende wijze functioneert. Naar de aard
der zaak, leidt de introductie van een dergelijke open norm tot enige onzekerheid
over de verdere invulling ervan. Dat is in de toelichting ook reeds onderkend.
Met de leden van deze fracties ben ik van mening dat het wenselijk is dat
deze onzekerheden dienen te worden beperkt indien daartoe mogelijkheden bestaan.
Wat betreft de bewijslastverdeling, de leden van deze fracties vragen daarnaar,
merk ik op dat de inspecteur aannemelijk zal dienen te maken dat sprake is
van een ongebruikelijke terbeschikkingstelling. Zoals in de toelichting is
uiteengezet, kan hierbij sprake zijn van twee invalshoeken. Een bepaalde financiële
relatie kan in de eerste plaats naar zijn aard ongebruikelijk zijn. Daarnaast
is het ook mogelijk dat de gegeven contractuele verhouding naar zijn aard
weliswaar gebruikelijk is, maar in de gegeven verhouding ongebruikelijk. Indien
de inspecteur in zijn bewijs slaagt, kan de belanghebbende vervolgens aannemelijk
maken dat geen sprake is van een ongebruikelijke transactie. Eén en
ander verloopt met andere woorden volgende de normale regels van de bewijslastverdeling.
Daarbij is naar mijn oordeel de vraag of sprake is van een (on)gebruikelijke
transactie niet louter sprake van een getalsmatige invalshoek. Ook de beoordeling
of een bepaalde transactie zinvol is en de vraag welke effecten met een transactie
worden bereikt, kunnen een rol spelen. De leden van de VVD-fractie vragen
om enkele andere voorbeelden van een gebruikelijke terbeschikkingstelling
naast het voorbeeld die reeds in de toelichting is gegeven. Hierbij kan bijvoorbeeld
worden gedacht aan de verhuur van andere bedrijfsmiddelen dan onroerende zaken
onder normale condities. Ook bij onder normale condities afgesloten geldleningen
van ouders aan hun meerderjarige kinderen zal geen sprake van een ongebruikelijke
transactie. In aanvulling op hetgeen ter zake van zogenoemde Tante Agaath-lening
is vermeld in de toelichting, merk ik ter verduidelijking nog op dat het verstrekken
van achtergestelde leningen tegen «zachte» voorwaarden als zodanig
uiteraard niet gebruikelijk is. Daartegenover staat dat het verstrekken van
dergelijke leningen tegen voorwaarden die in het algemeen wel gebruikelijk
zijn in de relatie tussen derden die geen familie zijn in de sfeer van het
zogenoemde durfkapitaal, zoals bijvoorbeeld bij een startersfonds, uiteraard
ook binnen de groep van artikel 3.91, derde lid, niet als ongebruikelijk zal
worden aangemerkt.Voor de beoordeling van de gebruikelijkheid geldt meer in het algemeen
geldt, dat indien daaraan in de praktijk behoefte blijkt te bestaan, bij ministeriële
regeling nadere regels kunnen worden gesteld waardoor voor bepaalde
specifieke situaties zekerheid wordt verschaft. Op dit moment bestaan geen
voornemens op korte termijn dergelijke nadere regels te publiceren. Een concept
van deze ministeriële regeling, de leden van de CDA-fractie vragen daar
naar, is dan ook niet voorhanden. Een dergelijke regeling zal in de praktijk
naar verwachting veelal dienen om zekerheid te verschaffen dat een bepaalde
verhouding niet als ongebruikelijk zal worden aangemerkt. De rechtskracht
van de regeling, zo beantwoord ik de vraag van de VVD-fractie, is dan ook
vooral gelegen in het verschaffen van zekerheid aan belanghebbenden.Het gebruikelijkheidscriterium is een dynamisch begrip. Zoals in de toelichting
reeds is opgemerkt, kan dit betekenen dat bepaalde verhoudingen die eerst
gebruikelijk waren op enig moment ongebruikelijk worden of omgekeerd dat een
ongebruikelijke verhouding na verloop van tijd gebruikelijk wordt. De leden
van de VVD-fractie vragen hoe met dergelijke ontwikkelingen dient te worden
omgegaan. Leidt een dergelijke verandering tot afrekening, zo vragen zijn
zich af.Op het eerste gezicht lijkt het vanuit een oogpunt van rechtszekerheid
wenselijk dat een eenmaal ingenomen standpunt niet wordt herzien in verband
met ontwikkelingen die aanleiding zouden kunnen geven tot een andere beoordeling
van de (on)gebruikelijkheid van een bepaalde rechtsverhouding. Gezien de omstandigheid
dat sprake is van een dynamisch begrip, is het echter niet wenselijk dat de
beoordeling van een bestaande financiële relatie nimmer zou kunnen wijzigen.
Het ligt naar mijn oordeel voor de hand dat een wijziging van de beoordeling
van de gebruikelijkheid of ongebruikelijkheid met inachtneming van een redelijke
opzegtermijn eerst voor de toekomst zal kunnen plaatsvinden. Ik stel mij voor
dat het wijzigen van de beoordeling van de vraag of sprake is van een al dan
niet gebruikelijke transactie zoveel mogelijk beperkt blijft tot langlopende
overeenkomsten waarbij de ontwikkeling van dien aard is dat een wijziging
van de beoordeling redelijkerwijs niet achterwege kan blijven. Het aantal
mogelijke wijzigingen acht ik overigens beperkt. Het zou dan moeten gaan om
veranderde opvattingen die hun weerslag vinden in het op ruime schaal wijzigen
van gesloten overeenkomsten dan wel het op ruime schaal anders dan voorheen
opstellen van nieuwe overeenkomsten (anders dan in gelieerde situaties).De leden van de fractie van de VVD vragen voorts of de regeling zou kunnen
worden aangevuld in die zin dat de inspecteur op verzoek van een belanghebbende
bij een voor bezwaar vatbare beschikking een standpunt inneemt over de vraag
of een (voorgenomen) terbeschikkingstelling in een concreet geval onder de
werking van de regeling valt. Deze leden trekken op dit punt een parallel
met artikel 19c van de Wet op de loonbelasting 1964 waarin is geregeld dat
de inspecteur op verzoek in een voor vatbare beschikking een oordeel uitspreekt
over de fiscale aanvaardbaarheid van een pensioenregeling.Het belang van het door middel van een aparte rechtsgang in een vroeg
stadium zekerheid verkrijgen over de fiscale consequenties van een voorgenomen
rechtshandeling treedt het meest op de voorgrond als de fiscale consequenties
van die handelingen in de (verre) toekomst liggen zodat in de tussenliggende
periode geen mogelijkheid bestaat duidelijkheid te verkrijgen. De door deze
leden aangehaalde beschikking inzake de fiscale aanvaardbaarheid van een pensioenregeling
is een duidelijk voorbeeld van een dergelijke situatie. In de sfeer van de
terbeschikkingstelling kan de gewenste zekerheid al ontstaan, en een eventueel
geschil ter beslechting aan de rechter worden voorgelegd, naar aanleiding
van de eerste aangifte waarin de voordelen ter zake van een terbeschikkingstelling
zijn opgenomen. Voorts kan in de sfeer van het vooroverleg met de inspecteur
in de praktijk vooraf duidelijkheid worden verkregen. In dit licht zie ik
thans geen aanleiding voor het opnemen van de relatief zware mogelijkheid
een voor bezwaar vatbare beschikking te vragen. De leden van de fracties van CDA en D66 verzoeken in te gaan op de opmerking
van dr. E.J.W. Heithuis in het Weekblad dat de vraag rijst of de terbeschikkingstellingsregeling
wel in overeenstemming is met het proportionaliteitsvereiste van het gelijkheidsbeginsel.Zoals ook tijdens de parlementaire behandeling van de Wet inkomstenbelasting
2001 bij herhaling is opgemerkt, berust de terbeschikkingstellingsregeling
op twee uitgangspunten. In de eerste plaats is beoogd de parallel in de fiscale
behandeling van de ondernemer in de inkomstenbelasting enerzijds en de ondernemer
die gebruik maakt van de rechtsvorm van een B.V. anderzijds te versterken.
In de tweede plaats dient de regeling ertoe ongewenste arbitrage te voorkomen.
Dit laatste aspect treedt op de voorgrond in de groep van de met de ondernemer,
resultaatsgenieter of aanmerkelijkbelanghouder verbonden personen. In de Nota
naar aanleiding van het verslag van de Eerste Kamer (Kamerstukken I 1999/2000,
26 727 en 26 728, blz. 14–19) is uitgebreid ingegaan op de
vraag of de terbeschikkingstellingsregeling de toets aan het discriminatieverbod
van artikel 26 van het zogenoemde BuPo-verdrag kan doorstaan. Daarbij is ook
aandacht besteed aan de proportionaliteitseis als onderdeel van de door de
Hoge Raad in zijn jurisprudentie ontwikkelde toetsingsmethodiek. Ter vermijding
van herhalingen verwijs ik naar hetgeen aldaar is opgemerkt. Wat betreft de
proportionaliteitstoets is in het kader van die uiteenzetting opgemerkt, dat
wellicht de afbakening van de groep van verbonden personen zoals die oorspronkelijk
in de Wet inkomstenbelasting 2001 is opgenomen, aanleiding kan zijn voor een
discussie. Naar mijn oordeel is met de thans gekozen vormgeving van de groep
van verbonden personen in de artikelen 3.91 en 3.92 Wet IB 2001, in elk geval
een vorm gevonden die voldoet aan de eisen waaraan in het kader van de proportionaliteitstoets
dient te zijn voldaan.Naast de hiervóór besproken opmerkingen die samenhangen
met de wijzigingen in de terbeschikkingstellingsregeling in dit wetsvoorstel,
hebben de leden van enkele fracties mede naar aanleiding van de beschouwing
in de memorie van toelichting nog enkele andere vragen gesteld over deze regeling.De leden van de VVD-fractie vragen of een belastingplichtige die onder
de terbeschikkingstellingsregeling valt een voor bezwaar vatbare beschikking
kan vragen over de hoogte van de boekwaarde van de onder die regeling vallende
vermogensbestanddelen.Bij de vormgeving van de terbeschikkingstellingsregeling is aangesloten
bij het winstregime. Zoals bekend, is het achterliggende idee dat de voor-
en nadelen ter zake van de onder de regeling vallende vermogensbestanddelen
zozeer zijn aan te merken als inkomen uit de onderneming (van de BV) dat voor
de berekening van deze voordelen wordt aangesloten bij de winstsystematiek.
Voor ondernemers bij wie een vermogensbestanddeel tot het ondernemingsvermogen
gaat behoren, werd onder de werking van de Wet op de inkomstenbelasting 1964
geen beschikking afgegeven waarin de hoogte van de boekwaarde van het vermogensbestanddeel
werd vastgesteld. Indien verschil van mening bestaat over de hoogte van de
boekwaarde, kon daarover overigens door middel van een bezwaar- en eventueel
een beroepsprocedure over de hoogte van de bij de winstvaststelling in aanmerking
te nemen afschrijvingen zekerheid worden verkregen. Dit systeem heeft altijd
bevredigend gefunctioneerd. In de Wet IB 2001 is op dit punt dan ook geen
wijziging aangebracht. Evenmin bestond aanleiding om in de sfeer van de terbeschikkingstelling
van vermogensbestanddelen een dergelijke regeling op te nemen.Ter vermijding van misverstand merk ik nog op dat in de sfeer van de aanmerkelijkbelangregeling
wel de mogelijkheid bestaat op verzoek de verkrijgingsprijs van de tot een
aanmerkelijk behorende aandelen of winstbewijzen te laten vaststellen met
behulp van een voor bezwaar vatbare beschikking. Deze mogelijkheid geldt voor
alle aanmerkelijk belanghouders, dus ook voor degenen die op
grond van de meesleep- of meetrekregeling (artikel 4.9 en 4.10) als aanmerkelijkbelanghouder
worden aangemerkt. Deze mogelijkheid is overigens al geïntroduceerd in
het kader van de herziening van het aanmerkelijkbelangregime met ingang van
1 januari 1997 en houdt verband met het feit dat de systematiek van dit regime
er toe kan leiden dat een voordeel waarbij een verschil van inzicht omtrent
de hoogte van de verkrijgingsprijs aan de orde komt, soms pas na een langere
periode tot uitdrukking komt.De leden van de fracties van het CDA en de VVD vragen waarom in de sfeer
van de terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen niet is gekozen voor
de dezelfde oplossing als bij het keuzevermogen.Het invoeren van een geforfaiteerde aftrek op het niveau van de gebruiker
van de vermogensbestanddelen heeft tot gevolg dat een eventueel daaruit voortvloeiende
drukverzwaring neerslaat bij die gebruiker en niet bij degene die de vermogensbestanddelen
ter beschikking stelt. Met name in gevallen waarin deze effecten ook derden
raken, kan dit ongewenste effecten hebben. Hierbij zou kunnen worden gedacht
aan de terbeschikkingstelling door een aanmerkelijkbelanghouder aan een vennootschap
waarin ook derden aandeelhouder zijn. Ook bij terbeschikkingstellingen aan
samenwerkingsverbanden van natuurlijke personen-ondernemers kan dit effect
optreden. Ik breng in herinnering dat in de tweede nota van wijziging op het
wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting 2001 een aantal maatregelen was voorgesteld
in het kader van de problematiek rondom de terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen.
Het effect van die maatregelen was dat op het niveau van de gebruiker van
de vermogensbestanddelen geen aftrek van gebruiksvergoedingen mogelijk was.
Met name het hiervóór genoemde aspect dat de belastingdruk deels
zou komen te rusten bij derden, leidde tot kritiek van verschillende fracties
en was een belangrijke overweging om te kiezen voor de thans bestaande vormgeving.De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat een consequente toepassing
van de transparantiegedachte met zich zou brengen dat de toepassing van de
terbeschikkingstellingsregeling beperkt zou dienen te blijven tot vermogensbestanddelen
die voor een ondernemer die zijn onderneming voor eigen rekening drijft tot
het verplichte ondernemingsvermogen zouden behoren. Zij noemen daarbij het
voorbeeld van een door een aandeelhouder verstrekte lening die staat tegenover
definitief overtollige liquiditeiten of beleggingen van een B.V.De mening van de leden van de VVD-fractie deel ik op dit standpunt niet.
Alleen al de omstandigheid dat sprake is van twee verschillende belastingplichtigen
in plaats van twee sferen bij één belastingplichtige maakt dat
de terbeschikkingstellingsregeling niet beperkt kan blijven tot vermogensbestanddelen
die bij de voor eigen rekening handelende ondernemer tot het ondernemingsvermogen
zouden behoren. De door deze leden geschetste casus is hiervan een goed voorbeeld.
Indien de terbeschikkingstellingsregeling niet van toepassing zou zijn op
de vordering van de aandeelhouder op de B.V. die staat tegenover bezittingen
van die vennootschap die bij de ondernemer tot het verplichte privé-vermogen
zouden behoren, zou een structurele onevenwichtigheid ontstaan. Bij de IB-ondernemer
zouden deze beleggingen dan tot box III behoren. Van rente-aftrek ten laste
van het winstinkomen zou geen sprake zijn. Bij de door de leden van de VVD-fractie
voorgestane rechtstoepassing, zou echter tegenover de rente-aftrek bij de
B.V. geen gelijkwaardige heffing op het niveau van de aandeelhouder staan.De leden van de fracties van PvdA en D66 hebben verzocht om een reactie
op de conclusie van VNO-NCW dat de belastingheffing ter zake van het vermogen
dat is aangewend in familie-ondernemingen onevenredig zwaarder
zou zijn dan de belastingheffing ter zake van vrije beleggingen. Dit zou er
op termijn toe leiden, aldus VNO-NCW, dat het geïnvesteerde vermogen
wordt vervangen door bancair krediet. VNO-NCW meent dat de financieringsstructuur
van het midden- en kleinbedrijf hierdoor negatief zou worden beïnvloed.Ter beantwoording van de vraag van deze leden, lijkt het nuttig een aantal
uitgangspunten van de Wet inkomstenbelasting 2001 nogmaals onder ogen te zien.
Het rendement op het vermogen dat is geïnvesteerd in de eigen onderneming
of B.V., is één van de componenten van het winstinkomen. Dergelijk
inkomen wordt in de Wet IB 2001 belast als inkomen uit werk en woning tegen
het progressieve tarief of als inkomen uit aanmerkelijk belang waarop een
cumulatieve druk van vennootschaps- en inkomstenbelasting rust die vergelijkbaar
is met het hoogste tarief voor inkomen uit werk en woning. Winstinkomen, zowel
dat van de ondernemer die zijn onderneming voor eigen rekening drijft als
degene die gebruik maakt van de rechtsvorm van een B.V., wordt dan ook anders
belast dan het rendement op een belegging. Dit is een logisch uitvloeisel
van het deels analytische stelsel van de Wet inkomstenbelasting 2001 en de
wens om in de onderscheiden boxen verschillende tarieven te hanteren.Het is voorstelbaar dat het in bepaalde gevallen aantrekkelijk wordt om
het vermogen dat door de ondernemer zelf of een met hem of haar verbonden
persoon in de zin van de terbeschikkingstellingsregeling, in de onderneming
is geïnvesteerd, te vervangen door vreemd vermogen. Het leerstuk van
de vermogensetikettering, de in dit wetsvoorstel opgenomen maatregelen ter
zake van de behandeling van zogenoemd keuzevermogen en de terbeschikkingstellingsregeling
voorkomen dat louter op fiscale gronden eigen vermogen wordt omgezet in vreemd
vermogen. Met andere woorden: een wijziging in de vormgeving van die investering
die louter is ingegeven door fiscale overwegingen terwijl in bedrijfseconomisch
opzicht geen wezenlijke wijzigingen optreden. Dat op termijn inderdaad het
effect zou kunnen optreden dat ondernemers ervoor kiezen hun ondernemingsactiviteiten
te financieren met extern aangetrokken vreemd vermogen, valt niet uit te sluiten.
Externe financiers zullen echter eisen dat de ondernemer zelf ook in een bepaalde
mate risicodragend vermogen investeert. Anders dan in het geval van de hiervóór
bedoelde herschikking van het door de ondernemer c.s. geïnvesteerde vermogen,
zit in een dergelijk systeem wel een inherente balans. Dat de invoering van
een geheel herzien fiscaal systeem op termijn leidt tot een verschuiving in
bestaande evenwichten is als zodanig niet negatief. Het is mijns inziens wel
van belang te onderkennen dat deze verschuiving niet het gevolg is van de
terbeschikkingstellingsregeling als wel van de wijzigingen in het systeem
van de Wet IB 2001 zelf.In het kader van de parlementaire behandeling van de Wet inkomstenbelasting
2001 is overigens reeds enkele malen stilgestaan bij de vraag in hoeverre
de terbeschikkingstellingsregeling een negatieve invloed zou hebben op de
financieringsstructuur van het midden- en kleinbedrijf. Ook toen is er reeds
op gewezen dat de terbeschikkingstellingsregeling zoals deze thans is opgenomen
in de Wet IB 2001 ten opzichte van de behandeling in de Wet op de inkomstenbelasting
1964 niet leidt tot een wezenlijke verzwaring van de belastingdruk. De vader
die geld leent aan de onderneming of de B.V. van zijn meerderjarige kind ondervindt
in beginsel geen verzwaring van de belastingdruk ten opzichte van de regeling
in de Wet op de inkomstenbelasting 1964. De rente is thans op grond van artikel
24 van laatstgenoemde wet progressief belast en dat blijft zo in de Wet IB
2001 door de terbeschikkingstellingsregeling. Aangezien in de huidige praktijk
de financiering van het MKB redelijk verloopt, is in dit opzicht niet zo zeer
sprake van een verslechtering. De door de leden geuite vrees deel ik dan ook
niet. Overigens kan worden opgemerkt dat de wijzigingen die in het wetsvoorstel
Veegwet Wet inkomstenbelasting 2001 worden voorgesteld, op de door deze leden
aan de orde gestelde punten een aanzienlijke versoepeling bevatten doordat
vermogen dat binnen de familiekring wordt geïnvesteerd normaliter niet
meer onder de toepassing van de terbeschikkingstellingsregeling valt. Zo zal
een lening als in het hiervóór gegeven voorbeeld bij de schuldeiser
normaliter tot de grondslag van het inkomen uit sparen en beleggen (box III)
behoren. Van een negatieve invloed op de financiering van ondernemingen in
de familiesfeer is in dergelijke gevallen dan ook geen sprake (meer).De leden van de VVD-fractie leggen een aantal vragen voor over de gevolgen
van enkele alternatieven waaruit zou kunnen worden gekozen door een vennootschap
en haar aandeelhouders(s). Zij vragen of het juist is dat het dividend van
een B.V. die beschikt over uitkeerbare winstreserves bij de aandeelhouders
tot het vermogen van box III gaat behoren. Bij bevestigende beantwoording
van die vraag zouden zij graag vernemen welk bezwaar er tegen bestaat als
die aandeelhouder dit dividend belegt in een pand dat hij vervolgens aan die
B.V. gaat verhuren. De B.V. had het pand immers ook van een derde kunnen huren,
zo merken deze leden op.Zoals ook in het kader van de parlementaire behandeling van de Wet inkomstenbelasting
2001 op verschillende plaatsen is opgemerkt, is één van de uitgangspunten
van de regeling inzake de terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen
aan de eigen B.V. dat daardoor de parallel in de fiscale behandeling tussen
de ondernemer die zijn onderneming voor eigen rekening drijft enerzijds en
de ondernemer die gebruik maakt van de rechtsvorm van een B.V. anderzijds
wordt versterkt. Er bestaat geen reden waarom laatstbedoelde ondernemer een
gunstiger fiscale behandeling zou krijgen dan de eerstbedoelde. Bij de ondernemer
die zijn onderneming voor eigen rekening drijft, behoort in het door deze
leden geschetste situatie het uit het (totaal)vermogen van de ondernemer gefinancierde
pand immers tot het verplichte ondernemingsvermogen. De terbeschikkingstellingsregeling
bewerkstelligt dat de totale belastingdruk ter zake van de voor- en nadelen
van dit pand ongeacht de rechtsvorm gelijk blijft.De leden van de fractie van de VVD verzoeken te bevestigen dat de terbeschikkingstellingsregeling
niet van toepassing is indien een pand wordt verkocht aan een beleggingsfonds
waarin de belastingplichtige geen aanmerkelijk belang heeft en dit fonds het
pand vervolgens verhuurt aan de onderneming van de belastingplichtige of een
met hem verbonden persoon of aan een vennootschap waarin de belastingplichtige
of een met hem verbonden persoon een aanmerkelijk belang heeft.In artikel 3.91 en 3.92 Wet IB 2001 is de zinsnede «rechtens dan
wel in feite, direct of indirect ter beschikking stellen» opgenomen.
Zoals ook in de toelichting op deze zinsnede is opgemerkt, is deze formulering
gekozen om zeker te stellen dat de toepassing van de terbeschikkingstellingsregeling
niet kan worden ontgaan door de enkele tussenschakeling van een derde. Dat
vereist een materiële beoordeling van de vraag in hoeverre sprake is
van twee geheel verschillende economische relaties of dat de derde feitelijk
niet meer is dan een intermediair zodat het economische belang feitelijk bij
de belastingplichtige berust. In het algemeen zal echter in het door de leden
van de VVD-fractie bedoelde geval de terbeschikkingstellingsregeling niet
van toepassing zijn.In aansluiting op hetgeen hiervóór is opgemerkt, wijs ik
er nog op dat de hiervóór aangehaalde, aan artikel 10a van de
Wet op de vennootschapsbelasting 1969 ontleende, zinsnede onder andere ook
van belang is voor gevallen waarin de werking van de terbeschikkingstellingsregeling
zou worden ontgaan bijvoorbeeld door tussenschakeling van een (beleggings)vennootschap
die is gevestigd in het buitenland en aldaar niet of aan een zeer lage belasting
naar de winst of het inkomen is onderworpen. De leden van de VVD-fractie vragen naar aanleiding van een voorbeeld in
de memorie van toelichting of kan worden aangegeven hoe groot het verschil
tussen een zakelijke en een onzakelijke gebruiksvergoeding bij benadering
dient te zijn vooraleer een onttrekking kan worden geconstateerd.In de memorie van toelichting is de uitvoeringsproblematiek bij het constateren
en corrigeren van een eventueel onzakelijk hoog deel van een gebruiksvergoeding
verwoord in het voorbeeld van een lening waarbij een percentage van 7 zakelijk
zou zijn. Daarbij werd opgemerkt dat het voor de inspecteur moeilijk zou kunnen
zijn te stellen dat een percentage van 7,5 of 8 voor het verschil onzakelijk
is. Daarmee is geenszins beoogd aan te geven dat een bepaald minimaal verschil
aanwezig dient te zijn voordat met succes zou kunnen worden gesteld dat de
vergoeding deels bovenmatig is. Beoogd is juist toe te lichten dat bestrijding
van de verwachte arbitrageprocessen met gebruikmaking van het bestaande fiscale
instrumentarium voor de uitvoeringspraktijk zeer bezwaarlijk zou zijn.De leden van de fracties van CDA en D66 vragen om een reactie op de opmerkingen
in de brief van de Nederlandse Federatie van Belastingadviseurs van 30 oktober
2000 inzake het overgangsrecht op het gebied van ter beschikking gestelde
vermogensbestanddelen. De Federatie van belastingadviseurs stelt voor de regeling
inzake de terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen aan de eigen B.V.
of aan (de B.V. van) een verbonden ondernemer alleen toe te passen voor vermogensbestanddelen
die na 1 januari 2001 ter beschikking worden gesteld. Voor vermogensbestanddelen
die voor die datum ter beschikking worden gesteld, kan, zo stelt de Federatie
van Nederlandse belastingadviseurs, het oogmerk van boxarbitrage niet aan
de orde zijn.Met de leden van de CDA-fractie hecht ik aan een goed overgangsrecht.
Het uitgangspunt bij de vormgeving van het overgangsrecht in het kader van
de invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001 is geweest dit in beginsel
sober maar wel rechtvaardig te doen zijn terwijl voorts zoveel mogelijk is
voorkomen dat de invoering van de Wet IB 2001 zou leiden tot belastingheffing
in verband met de afwikkeling van bestaande claims. Zo is nadrukkelijk getracht
te voorkomen dat met terugwerkende kracht claims zouden worden gevestigd of
dat juist lekken zouden ontstaan doordat bestaande claims verdwijnen. Het
in de Wet Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001 geregelde overgangsrecht
voldoet aan deze criteria. Daarnaast wijs ik nogmaals op de dragende onderbouwing
voor de terbeschikkingstellingsregeling, te weten het versterken van het evenwicht
tussen aanmerkelijkbelanghouders en natuurlijke personen die voor eigen rekening
een onderneming drijven. Dat geldt ook voor bestaande terbeschikkingstellingen.
Ik zie dan ook geen aanleiding op dit punt het overgangsrecht te heroverwegen.Overigens ben ik ook op inhoudelijke gronden van oordeel dat het voorstel
van de Nederlandse Federatie van Belastingadviseurs niet dient te worden verkozen
boven het bestaande overgangsrecht. In algemene zin niet omdat het mij vanuit
een oogpunt van gelijke behandeling en neutraliteit in concurrentieverhoudingen
niet wenselijk lijkt dat voor terbeschikkingstellingssituaties, die zeer lang
kunnen bestaan, gedurende een lange periode sprake zou zijn van een verschil
in behandeling. Ook meer specifiek kleven er belangrijke nadelen aan het voorstel
van de federatie. Het meest in het oog springende voorbeeld zijn wellicht
aanmerkelijkbelangvorderingen. Dergelijke vorderingen behoren op basis van
de regelgeving in de Wet op de inkomstenbelasting 1964 tot een aanmerkelijk
belang. Op grond van de bepalingen van die wet worden de reguliere voordelen
(rente) progressief belast als inkomsten uit vermogen en de vervreemdingsvoordelen
als winst uit aanmerkelijk belang. Indien het voorstel van de federatie zou
worden gevolgd, zou een eventuele aanmerkelijkbelangclaim ter
zake van zogenoemde turbovorderingen in beginsel verloren gaan tenzij deze
claim in het kader van de overgang zou worden afgewikkeld. Voorts zouden complicaties
optreden in de sfeer van rekening-courantvorderingen doordat op dat terrein
een compartimentering zou dienen te worden aangebracht. Ook op het terrein
van overige bestanddelen zouden complicaties optreden. In dat licht bezien,
ben ik van oordeel dat het thans opgenomen overgangsrecht verre de voorkeur
verdient.4. Europeesrechtelijke aspecten5. Budgettaire paragraafDe leden van de CDA-fractie hebben gevraagd naar een nauwkeurig overzicht
van de budgettaire consequenties van alle in dit wetsvoorstel neergelegde
bepalingen.Dit wetsvoorstel bevat overwegend technische aanpassingen, waaraan naar
hun aard geen budgettaire consequenties van betekenis zijn verbonden of die
er juist toe strekken om budgettaire consequenties te voorkomen. Daarnaast
bevat het wetsvoorstel een drietal maatregelen waaraan wel budgettaire consequenties
zijn verbonden. Dit zijn de aanpassing van de systematiek van de heffingskortingen
voor grensarbeiders (kosten 40 mln), de overgangsregeling voor de toepassing
van de invorderingsvrijstelling (kosten 17 mln) en de verrekening van aanmerkelijkbelangverliezen
(kosten 5 mln).6. UitvoeringsparagraafDe leden van de CDA-fractie vinden het kwalijk dat de uitvoeringsproblematiek
rond de uitbetaling van de heffingskorting nog steeds niet voortvarend wordt
aangepakt. De leden dringen in het verlengde van het Algemeen Overleg van
16 oktober jongstleden er opnieuw op aan om snel met een praktische tegemoetkoming
te komen.Inherent aan de invoering van nieuwe werkwijzen is dat de betrokkenen
moeten wennen aan de nieuwe wijze van uitvoering. Dat is eveneens het geval
bij de invoering van de heffingskortingen. De Belastingdienst biedt hierbij
ondersteuning in de vorm van het toesturen van aanvraagformulieren aan degenen
die vermoedelijk recht hebben op uitbetaling van de heffingskortingen, een
uitgebreide voorlichtingscampagne voor de belastingplichtigen die geen aanvraag
hebben ontvangen maar wel recht hebben op één of meer heffingskortingen
en het tijdig rappeleren van belastingplichtigen die hun aanvraag niet hebben
ingezonden. Indien de belastingplichtigen vragen hebben over de heffingskortingen
kunnen zij eveneens terecht bij de Belastingdienst. Met deze maatregelen tracht
de Belastingdienst de overgang naar het nieuwe stelsel zo soepel mogelijk
te laten verlopen.In het Algemeen Overleg van 19 oktober 2000 waar de leden van de CDA-fractie
aan refereren is gesproken over de heffingskorting in relatie tot bijstandgerechtigden.
Voor de Sociale Diensten is het van belang dat de Belastingdienst vóór
de uitbetaling van de uitkering over de maand januari 2001 de gegevens van
de heffingskortingen aanlevert. In beginsel is dat pas mogelijk vanaf 1
maart 2001. Thans wordt naar mogelijkheden gezocht om dit zodanig te versnellen
dat de aanlevering aan de Sociale Diensten reeds medio januari 2001 plaatsvindt.
De resultaten van het onderzoek worden binnenkort verwacht. II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel I, onderdeel A (artikel 1.2 van de Wet Inkomstenbelasting
2001)De leden van de GPV en RPF stemmen in met het voorstel, fiscale faciliteiten
toe te kennen aan één echtgenoot, in geval van een polygame
relatie. De leden vragen zich daarnaast af, of, naast de opgegeven reden,
er nog een andere reden is, de bedoelde kortingen aan één echtgenoot
toe te kennen. Zij wijzen op het argument, dat het toekennen van kortingen
aan meerdere echtgenoten niet past, omdat de feitelijke erkenning van polygame
relaties om politiek-ethische redenen niet past binnen de Nederlandse rechtsorde.Het kabinet is van mening dat hetgeen is opgenomen in de memorie van toelichting
het zesde lid van artikel 1.2 van de Wet op de inkomstenbelasting 2001 voldoende
motiveert. Naar Nederlands recht kan een persoon slechts één
echtgenoot hebben. Dit neemt niet weg dat het onder rechtssystemen van andere
landen, wel mogelijk is dat er meerdere echtgenoten zijn. Binnen het systeem
van de Nederlandse inkomstenbelasting past het evenwel niet de kortingen toe
te kennen aan meer dan één echtgenoot om redenen die deze fracties
ook aanhalen.Artikel I, onderdeel E (artikel 2.5 van de Wet Inkomstenbelasting
2001)De leden van de VVD-fractie vragen of het juist is dat Nederlanders die
in het buitenland een huis hebben de hypotheekrente die op dit huis betrekking
heeft, af kunnen trekken van de Nederlandse belastingheffing. Voorts vragen
zij of dit in overeenstemming is met Europese regelgeving en of er een indicatie
bestaat wat bijvoorbeeld de Belgische autoriteiten hiervan vinden. Ten slotte
vragen zij of deze regeling tot gevolg kan hebben dat Nederlanders zich omwille
van de aftrek van hypotheekrente in de grensstreken met België en Duitsland
zullen gaan vestigen.Deze vraag betreft de systematiek van de keuzeregeling van artikel 2.5
van de Wet inkomstenbelasting 2001. Met het oog op het kunnen vergelden van
aftrekposten voor de Nederlandse belasting-heffing voorziet de keuzeregeling
in de mogelijkheid voor buitenlandse belastingplichtigen om te kiezen voor
toepassing van de regels die gelden voor binnenlandse belastingplichtigen.
Inherent aan die keuze is dat een buitenlandse belastingplichtige, voor zover
in dit verband van belang, zijn naar de maatstaven van hoofdstuk 3 van de
Wet inkomstenbelasting 2001 berekende belastbare inkomen uit werk en woning
moet aangeven. Bij bezit van een eigen woning in de zin van artikel 3.111
in het land waarin de buitenlands belastingplichtige woont en waarvan de aankoop
is gefinancierd met een hypothecaire geldlening, betekent dit dat het saldo
van de inkomsten uit die eigen woning (het eigenwoningforfait) en de betaalde
rente in het belastbare inkomen uit werk en woning moeten worden begrepen.
Voor de goede orde merk ik op dat de in de vraag gehanteerde woorden «Nederlanders
die in het buitenland een huis hebben» in deze context moeten worden
begrepen; deze woorden mogen derhalve niet worden uitgelegd als Nederlanders
met een tweede huis in het buitenland. Volgens het vierde lid van artikel
2.5 wordt vervolgens voorkoming van dubbele belasting verleend voor al die
inkomensbestanddelen die op grond van de Nederlandse wetgeving en de belastingverdragen
niet in Nederland mogen worden belast (niet-Nederlandse inkomsten). De systematiek
die hierbij wordt gehanteerd en die is neergelegd in het Uitvoeringsbesluit
inkomstenbelasting 2001 is, voor zover van belang, het verlenen van een vermindering
van belasting volgens de aan het Besluit voorkoming dubbele belasting
2001 ontleende evenredigheidsbreuk waarbij wordt uitgegaan van de zogenoemde
gezamenlijke methode. Dat betekent dat bij aanwezigheid van niet-Nederlandse
inkomsten uit verschillende landen, deze voor de toepassing van de evenredigheidsbreuk
samen moeten worden genomen. Een negatief bedrag aan inkomsten uit de in het
buitenland gelegen eigen woning moet derhalve worden gesaldeerd met positieve
bedragen aan niet-Nederlandse inkomsten als winst uit onderneming of inkomsten
uit dienstbetrekking. Bedraagt het saldo van de niet-Nederlandse inkomsten
een positief bedrag, dan wordt een vermindering van belasting verleend; is
het saldo een negatief bedrag dan wordt dit saldo – conform de systematiek
van de belastingverdragen en het Besluit voorkoming dubbele belasting 2001 –
direct in mindering gebracht op de Nederlandse inkomsten. Wel is op dit negatieve
bedrag de zogenoemde inhaalregeling van toepassing, hetgeen betekent dat het
negatieve bedrag – bij voortgezet gebruik van de keuzeregeling –
in een volgend jaar wordt betrokken bij de vermindering van belasting voor
niet-Nederlandse inkomsten. Deze systematiek acht ik niet in strijd met Europese
regelgeving. Voor een uitgebreide toelichting terzake verwijs ik kortheidshalve
naar blz. 8–10 van het nader rapport bij het onderhavige wetsvoorstel.Voorts merk ik op dat de keuzeregeling tot gevolg zou kunnen hebben dat
personen zich eerder in de grensstreek met België en Duitsland vestigen.
Daarbij merk ik echter op dat een beslissing daartoe niet enkel op het bestaan
van de keuzeregeling kan worden teruggevoerd; de andere, gebruikelijke overwegingen
tot emigratie zullen daarbij ook een rol spelen. Hierbij moet tevens worden
bedacht dat de keuzeregeling niet als een incentive voor aftrek van buitenlandse
hypotheekrente kan worden opgevat. In de eerste plaats niet vanwege de hiervóór
genoemde gezamenlijke methode bij de toepassing van de voorkoming van dubbele
belasting en voorts niet vanwege de sanctie-bepaling van het derde lid van
artikel 2.5, die bepaalt dat de verleende aftrekposten over een periode van
maximaal acht jaar kunnen worden teruggenomen wanneer de buitenlandse belastingplichtige
niet langer gebruik zou maken van de keuzeregeling.Ten slotte merk ik op dat ik op dat op 9 november jl. in het Belgische
Parlement vragen zijn gesteld over de keuzeregeling. In antwoord op die vragen
heeft Minister van Financiën Reijnders geantwoord dat die regeling conform
de Europese rechtspraak zou zijn, terwijl er voorts geen aanwijzingen zijn
dat deze regeling in strijd is met het huidige belastingverdrag tussen Nederland
en België.De leden van de CDA-fractie vragen wat er gebeurt wanneer het binnenlandse
deel van het inkomen niet voldoende is om de heffingskorting te gelde te maken.De heffingskorting wordt in mindering gebracht op de verschuldigde belasting
en/of premieheffing. Wanneer de belasting en/of premieheffing over het binnenlandse
deel van het inkomen minder bedraagt dan het bedrag van de heffingskorting,
dan gaat de heffingskorting in zoverre «verloren».De leden van de CDA-fractie en de NOB merken op dat het niet duidelijk
is in welke gevallen de sanctiebepaling van het derde lid van artikel 2.5
toepassing vindt.Terecht wordt opgemerkt dat het derde lid van artikel 2.5 tot doel heeft
te voorkomen dat buitenlandse negatieve inkomsten bewust naar Nederland worden
gebracht. Vanuit deze optiek bezien zal de sanctiebepaling dan ook slechts
toepassing vinden in gevallen waarin een buitenlandse belastingplichtige stopt
met het uitbrengen van zijn keuze als bedoeld in het eerste lid
van artikel 2.5. In de door de de CDA-fractie en de NOB omschreven situaties
waarin een buitenlandse belastingplichtige overlijdt of als gevolg van immigratie
binnenlands belastingplichtig wordt dan wel vanwege het niet langer genieten
van Nederlands inkomen niet langer buitenlands belastingplichtig is, vindt
de sanctiebepaling derhalve geen toepassing.Tegelijkertijd maak ik van de gelegenheid gebruik om gebleken onduidelijkheid
met betrekking tot artikel 2.2 Wet IB 2001 nader toe te lichten. De uitdrukking
«verdrag» in het tweede lid, onderdeel b, dient ruim te worden
geïnterpreteerd en omvat mede door de Staat der Nederlanden met andere
staten of bestuurlijke eenheden gesloten Memoranda of Understanding. Dergelijke
Memoranda of Understanding komen doorgaans tot stand indien snel handelen
geboden is, zoals bij het zenden van humanitaire hulp bij natuurrampen of
bij het zenden van een vredesmacht. Gelet op de noodzaak van snelle hulp,
is een formeel verdrag veelal nog niet tot stand gebracht. Onder de reikwijdte
van de in het tweede lid, onderdeel b, opgenomen uitzendingen vallen ook die
personen met de Nederlandse nationaliteit die met behoud van hun dienstverband
met de Staat der Nederlanden tijdelijk worden geplaatst bij een internationale
organisatie waarbij Nederland partij is.De leden van de VVD-fractie vragen, evenals de NOB, wanneer de regeling
inzake voorkoming van dubbele belasting bij toepassing van de keuzeregeling
tegemoet kan worden gezien.Deze regeling is opgenomen in het Uitvoeringsbesluit inkomstenbelasting
2001 en is op 3 november jl. aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal beschikbaar
gesteld.Artikel I, onderdeel F (artikel 2.7 van de Wet Inkomstenbelasting
2001)De leden van de fracties van VVD en CDA en de NOB vragen of het juist
is dat een niet-inwoner van Nederland die niet belastingplichtig is voor de
belastingheffing maar wel premieplichtig is voor de volksverzekeringen, recht
heeft op het belastingdeel van de heffingskorting, maar dit deel vervolgens
niet kan verrekenen.Dit is inderdaad een beoogd gevolg van de regeling. Een «uitruil»
tussen belasting en premie volksverzekeringen is in deze omstandigheden niet
mogelijk.De leden van de CDA-fractie vragen of de belastingverdragen aangepast
moeten worden in verband met de omstandigheid dat voorkoming van dubbele belasting
per box zal worden verleend. Voorts vragen zij hoe andere landen om moeten
gaan met het boxensysteem in Nederland.Vooropgesteld moet worden dat ik voornemens ben op korte termijn een besluit
uit te vaardigen voor de voorkoming van dubbele belasting en het boxensysteem
van de Wet inkomstenbelasting 2001.In relatie met de belastingverdragen die Nederland met vele landen heeft
gesloten verwacht ik overigens weinig problemen. In de meeste verdragen wordt
namelijk voor de wijze waarop Nederland voorkoming van dubbele belasting moet
verlenen verwezen naar de Nederlandse nationale regelgeving, in casu het Besluit
voorkoming dubbele belasting 2001. Dit laat evenwel onverlet dat ik zal nagaan
of de standaardbepaling die Nederland onder verdragen hanteert voor de voorkoming
van dubbele belasting in verband met de nieuwe systematiek aanscherping behoeft. Andere landen heffen uiteraard belasting op de wijze zoals deze is geregeld
in hun eigen nationale wetgeving. Daar brengt het Nederlandse boxensysteem
geen wijziging in. Wanneer onder een belastingverdrag een bepaald inkomensbestanddeel
ter heffing aan Nederland is toegewezen, dan zal het andere land daarvoor
voorkoming van dubbele belasting verlenen volgens de systematiek zoals deze
is voorzien in de nationale wetgeving van dat land.Artikel I, onderdeel K (artikel 3.3 van de Wet inkomstenbelasting
2001)De leden van de CDA-fractie vragen of de conclusie juist is dat een belastingplichtige
die gerechtigd is tot de jaarwinst, maar niet tot de liquidatiewinst van een
onderneming slechts als medegerechtigde in de zin van artikel 3.3 van de Wet
inkomstenbelasting 2001 wordt aangemerkt indien hij ook gerechtigd is tot
de in het jaar gerealiseerde vermogenswinsten.Dit kan niet in zijn algemeenheid worden gesteld. Denk bijvoorbeeld aan
een consultantsbureau. In die situatie zal nauwelijks boekwinst op vermogensbestanddelen
worden gerealiseerd. De jaarwinst zal immers voornamelijk bestaan uit de omzet,
bestaande uit de gedeclareerde uren, verminderd met de gemaakte kosten. In
zo'n situatie is de gerechtigdheid tot de overige jaarwinst dan ook voldoende
om als medegerechtigde in de zin van artikel 3.3 te worden aangemerkt.De leden van de CDA-fractie vragen of met de wijziging van artikel 3.3
is bereikt dat niet hoeft te worden afgerekend bij de vererving van de medegerechtigdheid
tot het vermogen van een onderneming. Dit was de leden van de VVD- en CDA-fractie
toegezegd in de nota naar aanleiding van het verslag van de Wet inkomstenbelasting
2001.In zo'n situatie hoeft inderdaad niet te worden afgerekend. Dit volgde
overigens al uit de tweede nota van wijziging van het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting
2001. Op grond daarvan werd het winstregime namelijk van toepassing op alle
medegerechtigden tot het vermogen van een onderneming. Dit, in samenhang met
artikel 3.62 (doorschuiving bij overlijden), maakte doorschuiving van de belastingclaim
naar de erfgenamen reeds mogelijk.Artikel I, onderdeel La (artikel 3.10 van de Wet inkomstenbelasting
2001)Naar aanleiding van de vraag van de leden van de CDA-fractie of nader
kan worden gepreciseerd wat verstaan wordt onder de aanloopfase, merk ik op
dat het hierbij gaat om de fase die ligt voor het moment dat sprake is van
inkomen als ondernemer. Meer concreet: de vijf kalenderjaren die onmiddellijk
voorafgaan aan het eerste kalenderjaar als ondernemer.Artikel I, onderdeel P (artikel 3.46 van de Wet inkomstenbelasting
2001)De onderhavige bepaling ziet op uitgesloten verplichtingen voor investeringsaftrek
waarbij onder meer verplichtingen die zijn aangegaan tussen de belastingplichtige
en de personen die tot zijn huishouding behoren, worden uitgesloten van investeringsaftrek.
De leden van de CDA-fractie herinneren eraan dat tijdens de parlementaire
behandeling van de Wet inkomstenbelasting 2001 en de Invoeringswet is toegezegd
dat zal worden nagegaan in hoeverre de uitwerking van de diverse bepalingen
rondom gelieerde verhoudingen in de wet consequent is en of hierin verdere
stroomlijning mogelijk is. Zij vragen in dat verband of het niet in de rede
ligt om hier aan te sluiten bij de nieuwe terbeschikkingsstellingsregels en
het begrip huishouden te beperken tot partners en minderjarige kinderen. Naar het inzicht van deze leden is het gevaar voor misbruik meer of
minder identiek.Mijn antwoord op deze vraag is dat, zoals in de memorie is aangegeven,
er thans van afgezien is te trachten de in artikel 3.91, tweede lid, onderdeel
b, Wet IB 2001 gekozen benadering te vergelijken met de op andere plaatsen
in de wet gehanteerde benaderingen. Dit zal een plaats krijgen in de al aangekondigde
studie naar de definiëringen van familiegroepen in de fiscale wetgeving.
Daarbij zal ook de uitkomst van het standpunt inzake het rapport van de commissie
Moltmaker worden betrokken.Artikel I, onderdeel S (artikel 3.91 van de Wet inkomstenbelasting
2001)Op de vraag van de leden van de fractie van het CDA of artikel 3.91, eerste
lid, onderdeel b, kan vervallen, is ingegaan in paragraaf A van het algemeen
deel van deze nota.De leden van de CDA-fractie vragen te bevestigen dat de uitbreiding van
het partnerbegrip niet doorwerkt in buitenlandse situaties. Dit zou immers
leiden tot merkwaardige verschillen tussen echtgenoten en samenwonenden, zo
merken deze leden op.Beoogd is dat de uitbreiding van het begrip verbonden persoon c.q. het
partnerbegrip, die is geregeld in artikel 3.91, tweede lid, onderdeel b, ten
tweede tot en met ten vijfde, Wet inkomstenbelasting 2001, doorwerkt voor
buitenlandse belastingplichtigen. Zo zal de ongehuwd samenwonende partner
van een buitenlandse belastingplichtige die een pand ter beschikking stelt
aan de in Nederland gevestigde (vaste inrichting) onderneming van laatstgenoemde
ter zake van de voordelen van deze terbeschikkingstelling worden belast op
grond van artikel 3.91 van eerdergenoemde wet indien op grond van de in de
genoemde artikelonderdelen opgenomen criteria sprake is van een partnerschap
in de zin van die wet. De fiscale behandeling is daardoor verder gelijk aan
de behandeling van gehuwden. Zowel in binnenlandse situaties als in de door
de leden van de CDA-fractie bedoelde buitenlandse situaties ontstaat hierdoor
een gelijke behandeling van gehuwden en ongehuwd samenwonenden van wie de
relatie, bijvoorbeeld gezien de vervlechting van hun financiële belangen,
voor de toepassing van deze regeling op één lijn kan worden
gesteld. Ik onderken dat de samenhang met artikel 1.2, derde lid, onderdeel
b, mogelijk onduidelijkheid schept over de hiervóór omschreven
bedoeling. Ik bezie nog of ik dit bij nota van wijziging duidelijker kan formuleren.In antwoord op de door leden van de VVD-fractie gestelde vragen over de
in artikel 3.91, tweede lid, onderdeel b, ten tweede tot en met ten vierde,
opgenomen verbijzonderingen merk ik op dat de keuze aan te sluiten bij ten
overstaan van een notaris gesloten samenlevingsovereenkomsten is gebaseerd
op de overweging dat deze variant in de praktijk het meeste voorkomt en ook
aansluit bij de eisen die in een andere context aan een dergelijke overeenkomst
worden gesteld. Bovendien is het bestaan van een dergelijke overeenkomst relatief
eenvoudig te constateren.Indien sprake is van het ter beschikking stellen van vermogensbestanddelen
in de zin van artikel 3.91 of 3.92 Wet IB 2001 tussen ongehuwd samenwonenden
die op grond van een keuze op de voet van artikel 1.2 of ten gevolge van de
bepalingen van artikel 3.91, tweede lid, onderdeel b, van die wet als partner
worden aangemerkt, zal bij beëindiging van de samenwoning inderdaad dienen
te worden afgerekend. Deze behandeling is overigens identiek aan de behandeling
van gehuwden die duurzaam gescheiden gaan leven. Indien de partners tijdelijk
een verschillend adres hebben in verband met verplichtingen uit hoofde van
studie of werk, hoeft, zo beantwoord ik de vraag van de leden van de VVD-fractie,
niet in alle gevallen sprake te zijn van de beëindiging
van de gezamenlijke huishouding.Artikel I, onderdeel T (artikel 3.92 van de Wet inkomstenbelasting
2001)Op verzoek van de leden van de VVD-fractie kan ik bevestigen dat de terbeschikkingstellingsregeling
niet van toepassing is op rechten op lijfrenten en periodieke uitkeringen
waarvan de uitkeringen op grond van het overgangsrecht worden belast in box
I.Artikel I, onderdeel V (artikel 3.94 van de Wet inkomstenbelasting
2001)In de artikelsgewijze toelichting is aangegeven dat niet elke terbeschikkingstelling
van vermogensbestanddelen onder deze bepalingen valt. De leden van de CDA-fractie
vragen of meer voorbeelden kunnen genoemd worden naast het incidenteel gebruik
maken van relatief gering belang.Het antwoord hierop is dat sprake dient te zijn van het rendabel maken
van vermogensbestanddelen die ter beschikking worden gesteld. Niet bij elke
terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen zal hiervan sprake zijn.
Bij de uitzondering van incidenteel gebruik van relatief gering belang gaat
het om gevallen waarbij in zakelijke verhoudingen geen vergoeding van enige
betekenis zou worden overeengekomen. Een voorbeeld hiervan is de situatie
dat een ondernemer voor het opstellen van een reclame-folder gebruik maakt
van de privé-computer van een huisgenoot.Artikel I, onderdeel AC (artikel 3.118 van de Wet inkomsten-belasting
2001)De fractieleden van de VVD en het CDA stellen, in navolging van de Nederlandse
Orde van Belastingadviseurs (hierna: de Orde), dat de voorgestelde wijziging
van artikel 3.118, vijfde lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001 tot overkill
leidt. Gedoeld wordt op het feit dat bij omvorming van een bestaande kapitaalverzekering
tot kapitaalverzekering eigen woning uitsluitend nog een ophoging van het
vrijstellingsmaximum van artikel 3.118 plaatsvindt, als sprake is van tijdelijke
overbruggingssituaties (eigenwoningmutaties binnen drie jaar). De genoemde
fractieleden vragen om een reactie op het volgende cijfervoorbeeld.Een kapitaalverzekering met een waarde van f 250 000 wordt omgevormd
tot kapitaalverzekering eigen woning. Nadien wordt nog voor f 100 000
aan premies gestort, terwijl de waarde van de polis oploopt tot f 475 000.
Op het moment dat dit bedrag tot uitkering komt, wordt door toepassing van
de saldomethode van artikel 3.116, vijfde lid, in combinatie met de overschotmethode
van artikel 3.116, zevende lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001 een bedrag
van f 100 000 als rente-element aangemerkt. De kapitaalsuitkering
ad f 475 000 overstijgt het bedrag van de vrijstelling met –
afgerond – f 200 000. Van het rente-element wordt derhalve
een evenredig deel ter grootte van 200 000/475 000 in de heffing
betrokken.Ik merk hierover het volgende op. De omvormingssystematiek van een bestaande
kapitaalverzekering tot een kapitaalverzekering eigen woning in de Wet inkomstenbelasting
2001 gaat uit van een afrekenmethodiek: over de periode tot aan de koppeling
is reeds afgerekend via box I c.q. heeft heffing plaatsgevonden over de rente-aangroei
via box III. Op het moment dat een bestaande polis het regime van de kapitaalverzekering
eigen woning deelachtig wordt, wordt de waarde in het economische verkeer
van de polis op dat tijdstip als premiebetaling aangemerkt. Toepassing van
de saldomethode voorkomt vervolgens dat dubbele heffing plaatsvindt
over de rente die is aangroeid in de periode tot aan de koppeling. Voor de
toepassing van de bandbreedte-eis van 1:10 wordt uitsluitend naar de feitelijk
op de polis betaalde premies gekeken en niet naar de opstap naar waarde in
het economische verkeer. Daarmee is de fiscale begeleiding van een polis tot
kapitaalverzekering eigen woning in beginsel rond. Daaraan doet niet af dat
de waarde van de polis op moment van omvorming tot kapitaalverzekering eigen
woning van invloed is op de hoogte van een eventueel excedent (het gedeelte
van de kapitaalsuitkering dat uitgaat boven de vrijstelling). Dit vloeit echter
voort uit de systematiek van omvorming van een bestaande kapitaalverzekering
tot kapitaalverzekering eigen woning, waarbij het fiscale verleden van een
kapitaalverzekering wordt meegenomen voor de toepassing van de voorwaarden
waaraan een kapitaalverzekering eigen woning moet voldoen. Zo wordt ook het
premieverleden van de polis meegenomen bij de beoordeling of de vrijstelling
van artikel 3.118 van toepassing is. Het verlenen van een opstap, zoals de
Orde voorstelt, om het in de beschreven casus optredende effect te voorkomen,
zou, zoals in de memorie van toelichting is aangegeven, tot niet beoogd gebruik
kunnen leiden en is als zodanig ook niet nodig om dubbele heffing te voorkomen.
Daarnaast zou het verlenen van een opstap miskennen dat terdege het rendement
ook op dat volledige vermogen (een soort fictieve koopsom) op het moment van
inbouw wordt gemaakt en vervolgens onder de voorwaarden wordt vrijgesteld.
Buiten de heffing laten is dan niet evenwichtig. Daarom is de imputatieregeling
zodanig vormgegeven dat uitsluitend fictieve uitkeringen in tijdelijke overbruggingssituaties
ongedaan worden gemaakt.De leden van de CDA-fractie vragen of de faciliteit van artikel 3.118,
zesde lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001 zich beperkt tot familieleden
of ook kan worden toegepast ten aanzien van een «buitenstaander».In antwoord hierop kan ik meedelen dat het zesde lid van artikel 3.118
is toegeschreven op de begunstigde, ongeacht diens familierechtelijke betrekking
tot de verzekerde. Dit kan dus ook een buitenstaander zijn.Artikel I, onderdeel AFa (artikel 3.133 van de Wet inkomsten-belasting
2001)De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de consequenties van artikel
3.133, op basis waarvan bij een handeling in strijd met de voorwaarden negatieve
uitgaven in aanmerking worden genomen, aanzienlijk kunnen zijn en vragen of
het verstandig is om vast te leggen dat de belastingplichtige moet worden
gewezen op de gevolgen van het opheffen van zekerheidstelling. Ik neem aan
dat deze leden doelen op de bepaling dat het opheffen van de zekerheidstelling
door een toegelaten verzekeraar die zich heeft verplicht deze zekerheid te
stellen, dan wel door de belastingplichtige die zich heeft verplicht zekerheid
te stellen, leidt tot een belaste aanspraak.Hierover wil ik opmerken dat, zoals ook tijdens de parlementaire behandeling
van de Wet inkomstenbelasting 2001 is aangegeven, voorzover sprake is van
een handelwijze van de verzekeraar die de verzekerde niet kan worden aangerekend,
ernaar wordt gestreefd zoveel mogelijk te voorkomen dat zij fiscaal moeten
afrekenen. Er is een algemene maatregel van bestuur in voorbereiding (die
op 24 oktober jl. in concept aan de Tweede Kamer is voorgelegd) waarin wordt
geregeld dat indien de buitenlandse aangewezen verzekeraar een zodanige handeling
verricht dat de aanwijzing als toegelaten verzekeraar door Onze Minister wordt
ingetrokken, de verzekeringnemers alsnog de gelegenheid krijgen de lijfrenten
(en pensioenaanspraken) – onder nader te stellen voorwaarden –
zonder fiscale gevolgen over te dragen aan een toegelaten verzekeraar. Indien
de zekerheidstelling door de belastingplichtige wordt geboden en deze zekerheid door de belastingplichtige wordt ingetrokken heeft dit te allen tijde
tot gevolg dat bij die belastingplichtige negatieve uitgaven voor inkomensvoorzieningen
(of ingeval het een pensioen betreft loon uit vroegere dienstbetrekking) in
aanmerking worden genomen. In dat geval verricht de belastingplichtige immers
zelf een handeling in strijd met de voorwaarden die gesanctioneerd moet worden.
Voor de aanwijzing van de buitenlandse verzekeraar of het buitenlandse pensioenfonds
heeft een handeling van de verzekeringnemer waardoor de door hem verleende
zekerheidstelling vervalt geen consequenties. Deze consequenties vloeien klip
en klaar uit de Wet inkomstenbelasting 2001 en daarop gebaseerde lagere regelgeving
voort. Het lijkt derhalve niet nodig de belastingplichtige nog eens nadrukkelijk
te wijzen op de gevolgen van het opheffen van de zekerheidstelling door de
pensioenuitvoerder of lijfrenteverzekeraar, dan wel – ingeval de belastingplichtige
zelf de verplichting tot zekerheidstelling is aangegaan – door hemzelf.Artikel I, onderdeel AM (artikel 3.156 van de Wet inkomsten-belasting
2001)Het antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie of uit artikel
3.156, derde en vierde lid inderdaad volgt dat de geldigheidsduur van de beschikking
maximaal twee jaar bedraagt, en de inspecteur de beschikking kan herzien indien
de feiten en omstandigheden daartoe aanleiding geven, luidt bevestigend. De
mogelijkheid om de beschikking te herzien – deze leden vragen daarnaar –
is niet in strijd met de rechtszekerheid. De fiscus kan namelijk niet worden
gehouden aan de rechtsgevolgen van een beschikking indien blijkt dat de feiten
en omstandigheden waarop de beschikking is gebaseerd zich niet blijken te
hebben voorgedaan, anders zijn geweest, of in de loop van de tijd zijn gewijzigd.
De aanvrager kan uiteraard tegen de herziene beschikking in bezwaar en beroep
gaan.In dit verband vragen deze leden of het niet voor de hand ligt om ingeval
van twijfel een beschikking met een kortere looptijd af te geven. Mijn antwoord
hierop luidt dat indien er twijfel bestaat over de feiten en omstandigheden,
geen beschikking kan worden afgegeven; de beschikking wordt genomen op basis
van een gefundeerd oordeel over de door de belanghebbende gepresenteerde arbeidsrelatie.Uit praktische overwegingen is gekozen voor een (maximale) termijn waarvoor
de beschikking wordt afgegeven van twee jaar, uiteraard voorzover de arbeidsrelatie
ten minste betrekking heeft op een dergelijke periode. Indien zich tussentijdse
wijzigingen in de arbeidsrelatie voordoen dient de belastingplichtige de inspecteur
daarvan tijdig op de hoogte te stellen.Het is niet nodig gebleken om een overeenkomstige regeling op te nemen
in de loonbelasting; de opdrachtgever/inhoudingsplichtige mag namelijk afgaan
op de beschikking die is afgegeven aan de opdrachtnemer. Zou achteraf blijken
dat ten onrechte geen loonheffing is ingehouden, dan wordt dat niet aan de
opdrachtgever tegengeworpen, behalve indien hij niet te goeder trouw zou zijn.Namens mijn ambtgenoot van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kan ik meedelen
dat op het terrein van de sociale zekerheid – deze leden vragen hiernaar –
wetgeving in voorbereiding is.Artikel I, onderdeel Arb (artikel 4.41 van de Wet inkomsten-belasting
2001)De leden van de CDA-fractie vragen of de bepaling waarin is geregeld dat
een aanmerkelijkbelanghouder vooraf zekerheid kan krijgen over de vraag of
sprake is van een aandelenfusie waarvoor een doorschuifmogelijkheid geldt,
kan worden gezien als een soort formalisering van het rulingbeleid. Ook
vragen zij of het mogelijk is deze systematiek op den duur toe te passen in
de sfeer van de vennootschapsbelasting.De voorgestelde tweede volzin van artikel 4.41, eerste lid, regelt dat
een aanmerkelijkbelanghouder vooraf zekerheid kan krijgen over de vraag of
een voorgenomen aandelenruil in aanmerking komt voor toepassing van de doorschuifregeling
van artikel 4.41. De bepaling is in zijn werking identiek aan artikel 3.55,
zevende lid, dat een zelfde regeling bevat voor aandelen die tot een ondernemingsvermogen
behoren. In onderlinge samenhang bezien, is daarmee de werking van het vroegere
artikel 14b, zesde lid, eerste volzin, van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 overgenomen in de Wet IB 2001. De bepaling staat dan ook geheel los van
het rulingbeleid. Overigens is zowel in de Wet IB 2001 als in de Wet op de
vennootschapsbelasting 1969 op verschillende punten geregeld dat vooraf zekerheid
kan worden verkregen over de fiscale behandeling van voorgenomen rechtshandelingen
in de vorm van een voor bezwaar vatbare beschikking.De beslistermijn ten aanzien van de beschikking, de leden van de VVD-fractie
vragen daarnaar, wordt inderdaad geregeld door artikel 5a van de Algemene
wet inzake rijksbelastingen. Ik acht deze termijn van maximaal één
jaar niet onredelijk lang. Deze termijn geldt voor alle beschikkingen inzake
reorganisatiefaciliteiten en functioneert op dit moment voorzover mij bekend
naar behoren.Artikel I, onderdeel AT (artikel 5.4 van de Wet inkomstenbelasting
2001)De leden van de fracties van het GPV en de RPF vragen of een vruchtgebruik/keuzelegaat
testament kwalificeert onder het eerste lid van artikel 5.4 in gevallen waarin
door de uitvoering van het legaat alle goederen naar de langstlevende gaan
en de kinderen slechts een geldvordering op de langstlevende overhouden. Hierover
kan ik het volgende opmerken. Het eerste lid van artikel 5.4 heeft betrekking
op situaties waarin een nalatenschap is verdeeld op een wijze die gelijkgesteld
kan worden met de wettelijke verdeling die is opgenomen in het nieuwe Boek
4 van het Burgerlijk Wetboek. Bij een vruchtgebruik/keuzelegaat-testament
is er geen sprake van een verdeling van de nalatenschap maar van de afgifte
van een legaat. De vorderingen en schulden die voortvloeien uit de uitvoering
van een dergelijk testament vallen dan ook niet onder de werking van artikel
5.4, eerste lid.Artikel I, onderdeel AW (artikel 5.10 van de Wet Inkomsten-belasting
2001)De leden van de CDA-fractie vragen, in navolging van het Verbond van Verzekeraars
(hierna: het Verbond), waarom de vrijstelling in box III voor begrafenisverzekeringen
in artikel 5.10, onderdeel a, van de Wet inkomstenbelasting 2001 de vorm heeft
van een drempelvrijstelling en niet die van een vrijstelling aan de voet.Ik acht een vrijstelling aan de voet niet gewenst, omdat het specifieke
doel voor kleine polissen dan wordt losgelaten met een budgettaire verschuiving
ten gunste van kapitaalverzekeringen met een hogere waarde. De vrijstelling
in box III voor begrafenisverzekeringen is een voortzetting van de vrijstelling
zoals die onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 in artikel
26a, eerste lid, onderdeel c, was opgenomen. Ook deze vrijstelling had de
vorm van een drempelvrijstelling. Bij de «omzetting» van de vrijstelling
naar een vrijstelling in box III is op dit punt geen inhoudelijke wijziging
beoogd. De voorgestelde aanpassing van artikel 5.10, te weten toevoeging van
onderdeel a, onder 1o, staat hier los van. Met deze aanpassing wordt, zoals
in de memorie van toelichting is aangegeven, bereikt dat voor
«kleine» begrafenisverzekeringen, dat wil zeggen polissen met
een verzekerd kapitaal onder de vrijstellingsgrens, bij de toets aan het vrijstellingsgrens
geen jaarlijkse waardeopgaaf nodig is.In het licht van het voorgestelde artikel 5.10, onderdeel a, van de Wet
inkomstenbelasting 2001, vragen de leden van de VVD-fractie zich af hoe de
waarde van een overlijdensrisicoverzekering wordt vastgesteld. Zo wordt gevraagd
of de statistische sterftekans op basis van iemands leeftijd bepalend is,
dan wel de individuele sterftekans met inachtneming van iemands gezondheidstoestand.Bepalend voor de waardering van overlijdensrisicoverzekeringen zijn de
individuele feiten en omstandigheden. Actuariële overlevingstafels kunnen
hierbij een goede hulp zijn maar uiteindelijk zal de waarde van een levenslange
overlijdensrisicoverzekering vanzelfsprekend ook afhankelijk zijn van de gezondheidstoestand
van de verzekerde, dit in antwoord op de vraag van de fractieleden van de
VVD.Artikel I, onderdeel AZ (artikel 6.2a van de Wet inkomsten-belasting
2001)De leden van de CDA-fractie vragen zich af in welke gevallen de beschikking
voor de vaststelling van de niet in aanmerking genomen persoonsgebonden aftrek
niet gelijktijdig met de belastingaanslag wordt gegeven. In het verlengde
hiervan vragen zij op welk tijdstip de inspecteur de beschikking dan uiterlijk
moet afgeven.Als hoofdregel geldt dat de beschikking gelijktijdig met de belastingaanslag
wordt afgegeven. Deze hoofdregel gaat niet op in het geval na het opleggen
van de aanslag blijkt dat van de niet in aanmerking genomen persoongebonden
aftrek of van een wijziging daarin. In de praktijk zal dit zich voordoen indien
de Belastingdienst tegemoet komt aan een bezwaar van de belastingplichtige
en deze tegemoetkoming invloed heeft op de persoonsgebonden aftrek. Voor het
verlenen van de beschikking gelden de gebruikelijke afdoeningstermijnen van
de Algemene wet bestuursrecht. In beginsel is deze termijn een jaar, maar
de Belastingdienst streeft naar afdoening binnen zes weken.De leden van de VVD-fractie stellen de vraag waarom in het voorgestelde
artikel 6.2a, derde lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001 een herzieningsregeling
is opgenomen. Zij verwijzen daarbij naar de Nota naar aanleiding van het verslag
bij het voorstel van Wet ondernemerspakket 2001 (kamerstukken II 2000–2001,
27 209, nr. 6, blz. 43) waar wordt vermeld dat op een beschikking kan
worden teruggekomen indien de belastingplichtige onjuiste gegevens heeft verstrekt
aangezien een dergelijke beschikking niet rechtsgeldig is. Voorts vragen deze
leden of de inspecteur buiten de in artikel 6.2a, derde tot en met vijfde
lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001 neergelegde voorwaarden en termijnen
een beschikking kan herzien. Ten slotte vragen zij of de inspecteur een onjuiste
vaststelling van een op enig tijdstip niet in aanmerking genomen persoonsgebonden
aftrek (PGA) kan corrigeren bij een beschikking waarbij de niet in aanmerking
genomen PGA op een later tijdstip wordt vastgesteld.Op grond van het voorgestelde artikel 6.2a van de Wet inkomstenbelasting
2001 stelt de inspecteur het bedrag van de op enig tijdstip niet in aanmerking
genomen PGA vast bij voor bezwaar vatbare beschikking. Wanneer de inspecteur
aanleiding heeft te vermoeden dat dit bedrag te hoog is vastgesteld, kan hij
de PGA-beschikking herzien. Met de door deze leden aangehaalde woorden «niet
rechtsgeldig» wordt kortheidshalve verwezen naar de bevoegdheid van
de inspecteur een eerder afgegeven beschikking te herzien. Hij
zal van deze bevoegdheid gebruik maken indien de belastingplichtige onjuiste
of onvolledige gegevens heeft verstrekt en de beschikking op deze gegevens
is gebaseerd.Met betrekking tot het tweede gedeelte van de vraag merk ik op dat de
inspecteur niet bevoegd is een PGA-beschikking te herzien buiten de in artikel
6.2a, derde tot en met vijfde lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001 opgenomen
voorwaarden en termijnen. Overigens laat dit onverlet de bevoegdheid van de
inspecteur om op de voet van artikel 65 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen
een onjuiste beschikking in het voordeel van de belastingplichtige te herzien
(de zogenoemde ambtshalve vermindering).Zodra de inspecteur grond heeft voor het vermoeden dat de op enig tijdstip
niet in aanmerking genomen PGA tot een te hoog bedrag is vastgesteld zal de
inspecteur de PGA-beschikking herzien. Hij zal derhalve niet wachten tot het
moment waarop een PGA-beschikking met betrekking tot een later tijdvak wordt
vastgesteld.Artikel I, onderdeel BH (artikel 7.2 van de Wet inkomsten-belasting
2001)De leden van de fracties van VVD en CDA alsmede de NOB vragen of de in
de Veegwet voorgestelde herformulering van de bepalingen inzake de uitbreiding
van de buitenlandse belastingplicht niet een te generieke werking heeft, waardoor
die niet in overeenstemming is met de beperkte doelstelling (anti-misbruikkarakter)
ervan (artikel 7.2 Wet IB 2001).Dienaangaande merk ik op dat, zoals reeds in de memorie van toelichting
bij de Wet IB 2001 werd vermeld, het tot zevende lid vernummerde zesde lid
beoogt een sluitend systeem op te zetten om te voorkomen dat door verschillen
tussen het belastingstelsel van het woonland en dat van het werkland dubbele
vrijstelling zou optreden. Er is dus sprake van een aanvullend karakter en
niet van een nieuw heffingsregime. De herformulering van de bedoelde bepalingen,
die overigens voornamelijk van redactionele aard is, blijft binnen de hiervoor
aangegeven doelstelling en leidt derhalve niet tot een te generieke werking.
Het spreekt voor zich dat de toewijzingsregels in belastingverdragen, op grond
waarvan een heffingsrecht toekomt aan de andere verdragsstaat, blijven voorgaan
boven bepalingen van nationaal recht.Met betrekking tot de vraag van de leden van de VVD-fractie en de NOB
of een nadere invulling kan worden gegeven van het begrip «gedeeltelijk»,
die meer recht doet aan de beperkte doelstelling (anti-misbruik) van de bepaling
van het tot zevende lid vernummerde zesde lid merk ik in aanvulling op het
vorenstaande nog het volgende op. De situatie die in deze fictiebepaling wordt
beoogd, is die van de niet-inwoner die zijn dienstbetrekking bij een Nederlandse
inhoudingsplichtige voor een deel binnen Nederland en een
ander deel buiten Nederland vervult. Deze fictiebepaling geldt evenwel
niet onverkort. De fictie vindt bijvoorbeeld geen toepassing voorzover een
andere mogendheid op grond van de door Nederland met die mogendheid gesloten
regeling ter voorkoming van dubbele belasting gerechtigd is belasting te heffen
over de inkomsten uit het deel van de dienstbetrekking dat op het grondgebied
van die mogendheid wordt uitgeoefend. De fictie geldt evenmin als in een niet-verdragssituatie
een andere mogendheid de inkomsten uit het deel van de dienstbetrekking dat
op het grondgebied van die mogendheid wordt uitgeoe-fend, feitelijk belast.
De fictie vindt ook geen toepassing als er werkzaamheden geheel buiten Nederland
worden verricht maar in twee verschillende landen.Met betrekking tot de vraag van de leden van de VVD-fractie en de NOB
wat wordt bedoeld met feitelijke onderworpenheid en of moet worden aangetoond
dat er in het buitenland belasting is betaald, geldt dat het niet voldoende
is dat men in beginsel op grond van de nationale wetgeving van het andere
land onderworpen is aan de belastingheffing. Men dient daadwerkelijk in de
belastingheffing van het andere land te worden betrokken. Belastingplichtige
kan dit aantonen door het overleggen van een bewijs dat hij in het andere
land belasting heeft betaald, maar dit hoeft niet het enige bewijsmiddel te
zijn. Ook het overleggen van een aanslagbiljet van de buitenlandse belastingadministratie
met een te betalen bedrag aan belasting zou bijvoorbeeld als bewijsmiddel
kunnen voldoen. Volledigheidshalve zij vermeld dat (feitelijke) onderworpenheid
niet hoeft te worden aangetoond als het om verdragslanden gaat, tenzij het
belastingverdrag dat zelf als voorwaarde stelt.Gevraagd wordt voorts door de leden van de VVD-fractie hoe de onderworpenheid
wordt beoordeeld indien de buitenlandse mogendheid bepaalde loonbestanddelen
(bijvoorbeeld aandelenopties) op een later tijdstip belast dan Nederland dit
op grond van de Nederlandse wetgeving doet.Indien het gaat om loonbestanddelen (met uitzondering van aandelenopties),
zal Nederland, zodra mocht blijken dat Nederland deze bestanddelen in de belastingheffing
heeft betrokken en een andere mogendheid deze bestanddelen op een later tijdstip
ook heeft belast overeenkomstig een in een verdrag toegekend heffingsrecht,
alsnog terugtreden conform de daarvoor geldende regels. Betreft het aandelenopties,
dan zal, gelet op de complexiteit van de problematiek, bezien worden of in
de uitvoeringssfeer hiervoor oplossingen gevonden kunnen worden.Artikel I, onderdeel BI (artikel 7.7 van de Wet inkomstenbelasting
2001)De leden van de CDA-fractie zijn gestuit op de problemen die ontstaan
door het laten vervallen van het heffingvrije vermogen voor buitenlandse belastingplichtigen.
Ook deze bepaling is naar het oordeel van de leden een voorbeeld van het feit
dat het ondernemen in Nederland bemoeilijkt wordt door de thans voorliggende
fiscale wetsvoorstellen en zij gaan ervan uit dat voorzien wordt in een goede
overgangsregeling. Deze is thans niet voorhanden. De leden vragen hoe de staatssecretaris
daar tegenover staat.De voorgestelde bepaling leidt ertoe dat buitenlandse belastingplichtigen
met bijvoorbeeld in Nederland gelegen onroerende zaken bij de bepaling van
hun belastbaar inkomen uit sparen en beleggen in Nederland in beginsel geen
recht hebben op de toepassing van het heffingvrije vermogen. Maken zij gebruik
van de keuzeregeling zoals opgenomen in artikel 2.5 Wet IB 2001, dan komen
zij in aanmerking voor een pro rata toepassing van het heffingvrije vermogen.
Deze benadering sluit aan bij het uitgangspunt van de behandeling van buitenlandse
belastingplichtigen dat zij in beginsel niet in aanmerking kunnen komen voor
aftrekposten waaronder heffingvrije vermogen en heffingskorting, maar dat
zij kunnen kiezen voor een behandeling die gelijk is aan die van binnenlandse
belastingplichtigen. Ik acht dan ook geen reden aanwezig om een inbreuk te
maken op deze consistente lijn, die de belastingplichtige een keuzemogelijkheid
biedt.Artikel I, onderdeel BM (artikel 8.9a van de Wet inkomsten-belasting
2001)De leden van de CDA-fractie zien de regeling van artikel 8.9a van de Wet
inkomstenbelasting 2001 als de enige oplossing voor de problematiek van de
niet-verdienende partner van buitenlandse grensarbeiders. Wel vragen zij zich af, zoals de leden van de fracties van GPV en RPF en het
NOB, of de bijzondere verhoging van de heffingskorting voor de inkomstenbelasting,
gelet op artikel 2.7 van de Wet inkomstenbelasting 2001, geëffectueerd
kan worden.Artikel 2.7 staat er niet aan in de weg om de bijzondere verhoging van
de heffingskorting voor de inkomstenbelasting te effectueren. Voor de effectuering
daarvan is immers niet van belang dat de niet-verdienende partner zelf belasting
is verschuldigd. Wel is daarvoor volgens het derde lid van artikel 8.9a van
belang het bedrag aan belasting en premie volksverzekeringen dat de wel-verdienende
partner – na toepassing van de regelingen ter voorkoming van dubbele
belasting en na vermindering met het bedrag van de gecombineerde heffingskorting
van de grensarbeider zelf – is verschuldigd.De leden van de fractie van D66 vragen waarom de voorgestelde regeling
van artikel 8.9a niet in strijd is met het gelijkheidsbeginsel. Voorts vragen
zij aan te geven welke andere compenserende maatregelen zijn overwogen en
de brief van de Stichting Grensarbeid van 23 oktober jl. daarbij te betrekken.De regeling van artikel 8.9a beoogt het risico uit te sluiten dat het
Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen het niet uitbetalen van het
premiedeel van de heffingskorting aan niet-verdienende partners van grensarbeiders
in Nederland strijdig acht met het Europese recht. Dat er in dit kader sprake
kan zijn van een risico is terug te voeren op het door dit Hof op 16 mei 2000
in de zaak C-87/99 (Zurstrassen) gewezen arrest. Vanuit de Europese doctrine
geredeneerd is dit risico in meer algemene termen te omschrijven als het risico
dat het niet uitbetalen van het premiedeel van de heffingskorting aan niet-verdienende
partners van grensarbeiders, voor die grensarbeiders een belemmering zou kunnen
vormen die geweld doet aan het in artikel 39 van het EG-Verdrag en artikel
1, eerste lid, jo. artikel 7, tweede lid, van Verordening (EEG) nr. 1612/68,
neergelegde vrije verkeer van werknemers.Dit staat los van de toepassing van het gelijkheidsbeginsel. Daarbij gaat
het er immers om of gelijke gevallen gelijk worden behandeld respectievelijk
ongelijke gevallen ongelijk worden behandeld naar de mate waarin zij ongelijk
zijn. Ik ben van oordeel dat voor de systematiek van de heffingskortingen
in dit kader de buitenlandse situatie niet op een lijn gesteld mag worden
met een binnenlandse situatie. In de buitenlandse situatie ontbreekt immers
premieplicht voor de volksverzekeringen, terwijl deze wel aanwezig is in de
binnenlandse situatie. Vanuit het gelijkheidsbeginsel bezien is het op grond
van dit verschil naar mijn oordeel gerechtvaardigd om bij afwezigheid van
premieplicht het premiedeel van de heffingskorting uit te betalen. Naast de
regeling van artikel 8.9a zijn geen andere maatregelen overwogen. Met betrekking
tot de brief van de Stichting Grensarbeid van 23 oktober jl. merk ik in dit
verband het volgende op. In die brief wordt verwezen naar de mogelijke gevolgen
die het arrest van de Hoge Raad van 18 oktober 2000, nr. 34 782 (abusievelijk
noemt de Stichting Grensarbeid 17 oktober 2000 als datum) voor de toepassing
van de heffingskortingen zou kunnen hebben. In dat arrest heeft de Hoge Raad –
in navolging van hetgeen Advocaat-Generaal Wattel in zijn conclusie van 29
december 1999 heeft voorgesteld – prejudiciële vragen gesteld aan
het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen over de verenigbaarheid
van de Nederlandse systematiek van voorkoming van dubbele belasting met Europese
regelgeving voor situaties waarin in de «werkstaat» – naar
de maatstaven van de regelgeving van die staat – geen rekening is gehouden
met persoonsgebonden tegemoetkomingen. Of en, zo ja welke gevolgen hieruit
voor de Nederlandse regelgeving voortvloeien, kan ik thans niet aangeven.
Daarvoor zal eerst het antwoord van het Hof van Justitie van
de Europese Gemeenschappen moeten worden afgewacht. De leden van de fractie
van GroenLinks vragen hoe groot de groep is waarop de voorgestelde regeling
van artikel 8.9a betrekking heeft. Voorts constateren zij dat deze regeling
niet van toepassing is op een beperkte groep allochtonen in Nederland. Naar
aanleiding daarvan vragen zij naar de budgettaire consequenties wanneer de
regeling van artikel 8.9a ook tot die groep zou worden uitgebreid.De regeling van artikel 8.9a is van toepassing op ca. 12 000 personen.
De budgettaire consequenties bij uitbreiding van de regeling tot de bedoelde
groep allochtonen kunnen worden gesteld op ca. 20 miljoen gulden op jaarbasis.Artkel I, onderdeel BQ (artikel 8.16a van de Wet inkomsten-belasting
2001)In antwoord op de vragen van de leden van de CDA-fractie naar de jonggehandicaptenaftrek
merk ik op dat deze aftrek niet nu is geïntroduceerd, maar in het Belastingplan
2000 (Wet van 22 december 1999, houdende wijzigingen van belastingwetten c.a.,
Stb. 579). Voor de inhoud en strekking van de maatregel en het budgettaire
beslag verwijs ik naar de memorie van toelichting bij het betreffende wetsvoorstel
(Kamerstukken II, vergaderjaar 1999–2000, 26 820, nr. 3). In het
kader van deze wet is de aftrek omgezet in een heffingskorting.Artikel II, onderdeel A (artikel 16 van de Algemene wet
inzake rijksbelastingen)De voorgestelde wijziging van artikel 16 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen
beoogt de navorderingstermijn van vijf jaar te verlengen ingeval blijkt dat
ten onrechte of tot een te hoog bedrag een heffingskorting is verleend doordat
het maximale bedrag, bedoeld in de artikelen 8.9, tweede lid, en 8.9a, tweede
en derde lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001, is overschreden. Door de
koppeling van de hoogte van de heffingskorting aan de belastingaanslag van
de partner wordt, indien de aanslag van de partner wordt gecorrigeerd, de
heffingskorting gecorrigeerd ook na de vijfjaarstermijn van artikel 16. Met
het opnemen van deze bepaling in de wet is sprake van duidelijkheid en rechtszekerheid.
Tevens past deze bepaling in de structuur van artikel 16 waar ook in andere
situaties waarin daar behoefte aan bestaat, navordering buiten de vijfjaarstermijn
kan geschieden.Artikel IV, onderdeel F en Fa (artikel 15 en 15a van de
Wet op de loonbelasting 1964)De leden van de CDA-fractie vragen of er al meer duidelijkheid is over
de bij algemene maatregel van bestuur in te stellen opvolger van de zogenaamde
35%-regeling, Nedeco-regeling en Nedeco-achtige regelingen. Dit is het geval.
De opvolger is als regeling voor extraterritoriale werknemers opgenomen in
artikel 8 t/m 9h van de concept-wijziging van het Uitvoeringsbesluit loonbelasting
1965, alsmede artikel 3 van het concept-Uitvoeringsbesluit inkomstenbelasting
2001, zoals die aan de Tweede Kamer ter visie zijn aangeboden. Artikel IVa, onderdeel B (artikel 16 en 15a van de Wet
verminde-ring afdracht loonbelasting en premie voor de volksverzeke-ringen)De leden van de CDA-fractie geven evenals bij de inbreng voor de Uitvoeringsregeling
LB aan te vrezen voor grote uitvoeringsproblemen met de toetsing van de buitenlandse
regelingen en verzoeken om een reactie.In de Wet Vermindering afdracht loonbelasting en premie voor de volksverzekeringen
is als uitgangspunt neergelegd de gelijke faciliëring van binnen- en
buitenlandse kinderopvang. Een ander uitgangspunt van de Nederlandse wetgeving
ten aanzien van de kinderopvang is dat aan de wettelijk geregelde opvang kwaliteitseisen
gesteld worden. Deze uitgangspunten hebben tot gevolg dat ook de buitenlandse
kinderopvang dient te voldoen aan de Nederlandse kwaliteitseisen om voor erkenning
en faciliëring in aanmerking te komen. Aangezien het niet praktisch is
om de kinderopvangregelingen in het gehele buitenland te onderzoeken is er
voor gekozen om vooralsnog af te wachten of, en zo ja, in welke mate op de
bepaling een beroep wordt gedaan. Aan de hand van die ervaring en de overigens
verkregen informatie kan de uitvoeringsregeling zo nodig nader worden geconcretiseerd.Artikel VII, onderdeel E, F, G en H (artikel 44, 44a,
44b en 44c van de Invorderingswet 1990)De leden van de CDA-fractie maken een opmerking over de strekking van
de in artikel VII, onderdelen E, F, G en H, (artikelen 44, 44a, 44b en 44c
van de Invorderingswet 1990) opgenomen wijzigingen. Deze wijzigingen strekken
ertoe een onjuiste verwijzing naar enkele artikelen van de Wet inkomstenbelasting
2001 en de Wet op de loonbelasting 1964 te herstellen.Artikel IX, onderdeel B1 (onderdeel Ma van de Invoeringswet
Wet inkomstenbelasting 2001)Naar aanleiding van de vraag van de leden van de VVD-fractie een toelichting
te geven waarom in de in artikel Ma van de Invoeringswet Wet IB 2001 opgenomen
overgangsregeling (inkomsten uit andere arbeid) een uitzondering is gemaakt
voor de bepalingen inzake de aftrekbare kosten, merk ik het volgende op.Met ingang van 1 januari 2001 vallen de inkomsten uit niet in dienstbetrekking
verrichte werkzaamheden onder het regime voor resultaat uit overige werkzaamheden,
dat een vorderingenstelsel kent. Op grond van artikel 3.95 van de Wet IB 2001
wordt het resultaat van de werkzaamheden bepaald met overeenkomstige toepassing
van een aantal aldaar vermelde winstbepalingen, alsof de werkzaamheid een
onderneming betreft. Aldus is het niet nodig met bepalingen voor de aftrekbare
kosten rekening te houden. In de onderhavige overgangsbepaling zal «31
december» overigens bij nota van wijziging worden vervangen door: 31
december 2000.De leden van de VVD-fractie vragen om te reageren op het commentaar van
de Orde op artikel Ma van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001. De
Orde vindt deze bepaling in combinatie met artikel M te eenzijdig en betoogt
dat artikel Ma uit het oogpunt van rechtszekerheid en evenwichtigheid zou
moeten vervallen. Ook de leden van de CDA-fractie zijn deze mening toegedaan.Naar mijn mening kan het voorgestelde artikel Ma niet gemist worden. Zonder
deze bepaling zouden bepaalde inkomsten namelijk tussen wal en schip kunnen
vallen. Artikel Ma ziet bijvoorbeeld op de volgende situatie. Een
freelance fotograaf heeft op 31 december 2000 nog f 10 000 tegoed
van een opdrachtgever. Hij heeft met de opdrachtgever afgesproken dat de opdrachtgever
het bedrag pas in januari 2001 hoeft over te maken naar zijn bankrekening.
Op grond van de Wet inkomstenbelasting 1964 vindt in zo'n situatie in 2000
nog geen heffing over dit bedrag plaats. Op grond van artikel Ma wordt het
bedrag van f 10 000 tot het belastbaar inkomen over 2001 gerekend.
Ook onder de Wet inkomstenbelasting 1964 zou dit bedrag in 2001 worden belast.
Belastingplichtigen kunnen er dan ook niet op vertrouwen dat alle op 31 december
2000 openstaande vorderingen op opdrachtgevers onbelast blijven. Er is dan
ook geen sprake van een aantasting van de rechtszekerheid.Artikel IX, onderdeel B9 (onderdeel AF van de Invoeringswet
Wet inkomstenbelasting 2001)De leden van de CDA-fractie vragen waarom de wijziging van het afrekenmoment
van 1 januari 2001 naar 31 december 2000 geringe betekenis heeft.Het betreft hier afrekening over vorderingen van belastingplichtigen op
een vennootschap die op grond van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 tot
een aanmerkelijk belang behoren en die na de invoering van de Wet inkomstenbelasting
2001 niet worden aangemerkt als vermogensbestanddelen die ter beschikking
worden gesteld in de zin van artikel 3.92 van laatstgenoemde wet. Over de
eventuele bestaande aanmerkelijkbelangclaim dient te worden afgerekend. Dit
is geregeld in het onderdeel van de Invoeringswet dat thans wordt gewijzigd.
De door de leden aangehaalde wijziging heeft in zoverre geringe betekenis,
dat het bij de keuze voor beide data de bedoeling was af te rekenen conform
de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Omdat deze Wet echter vanaf 1 januari
2001 niet meer van kracht is en derhalve ook de betreffende bepalingen uit
het aanmerkelijkbelangregime niet meer van toepassing zijn, is de datum verlegd
van 1 januari 2001 naar 31 december 2000.Artikel IX, onderdeel B10, B11 en B12 (onderdeel AK, Aka,
Akaa van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001)De leden van de fracties van GPV en RPF vragen of er bewust voor gekozen
is dat belastingplichtigen in 2001 ter zake van in 2000 gerijpte rente geen
gebruik kunnen maken van de specifieke rentevrijstellingen voor zogenoemde
Agaathrente, de rentevrijstelling voor kinderen en de rentevrijstelling voor
spaarloonregelingen. In antwoord de vraag van deze leden kan ik mededelen
dat deze beperking van de reikwijdte van de rentevrijstelling die in 2001
van toepassing is op rente die voor 1 januari 2001 is gerijpt, niet is beoogd.
Aan de overweging om via het onderhavige wetsvoorstel de systematiek van de
toe te passen rentevrijstelling te herzien, lagen vooral uitvoeringstechnische
overwegingen ten grondslag. Gedachte was dat door gebruik te maken van een
algemene rentevrijstelling van 1000 gulden per persoon, een meer herkenbare
en makkelijk uitvoerbare regeling zou ontstaan. Bij nader inzien ben ik, mede
naar aanleiding van de opmerkingen van deze leden, echter van mening dat dit
in bepaalde situaties tot een niet beoogde vergroving en beperking van de
rentevrijstelling zou kunnen leiden. In verband daarmee stel ik voor om deze
voorgestelde wijziging van de systematiek van de rentevrijstelling bij nota
van wijziging terug te nemen.De leden van de fractie van de SP merken op dat op grond van onderdeel
AKaa van de overgangswetgeving voor de inkomstenbelasting inkomsten uit vermogen
over het jaar 2000 die in 2001 worden ontvangen, alsnog (in 2001 of later)
bij het inkomen in box 1 worden opgeteld. In dat verband vragen deze leden
zich af of het niet voor de hand zou liggen om rente die in 2001 nog over
2000 wordt betaald in aftrek toe te laten. Naar aanleiding van
deze vraag merk ik het volgende op. De bepalingen uit het overgangsrecht waar
deze leden op doelen zijn er met name op gericht om te voorkomen dat niet
beoogde heffingstekorten zouden kunnen ontstaan. Kort samengevat gaat het
er daarbij met name om, zoals ook in de artikelsgewijze toelichting uiteen
is gezet bij de desbetreffende bepalingen, te voorkomen dat inkomsten die
feitelijk nog onder de werking van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 zijn
aangegroeid – dus tot en met 31 december 2000 – na de inwerkingtreding
van de Wet inkomstenbelasting 2001 in het geheel niet meer zouden kunnen worden
belast. In verband daarmee is in onderdeel AK van de overgangswetgeving bepaald
dat bij zogenoemde lopende termijnen alsnog zal moeten worden afgerekend over
het tot en met 31 december 2000 aangegroeide rendement. Daarnaast is in onderdeel
AKa een vergelijkbare regeling opgenomen voor zogenoemde uitgestelde termijnen
(daarmee wordt voorkomen dat gerijpte termijnen die op 31 december 2000 in
fiscaal opzicht nog niet zijn genoten – en dus nog niet volgens de regels
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 konden worden belast, na 1 januari
2001 volledig belastingvrij zouden kunnen worden genoten). De onderdelen AK
en AKa zijn primair gericht op de inkomsten en niet op de aftrekbare kosten
(wel is voor het verrekenen van bepaalde vormen van overbedelingsrente een
uitzondering opgenomen). Achtergrond hiervan is belastingplichtigen veelal
zelf in staat zijn om het moment waarop zij aftrekbare kosten in aftrek willen
brengen, te beïnvloeden, zodat er minder aanleiding is voor een spiegelbeeldige
benadering voor aftrekbare kosten.Het thans via het onderhavige wetsvoorstel voorgestelde onderdeel AKaa
ligt in het verlengde van beide hiervoor genoemde, in de onderdelen AK en
AKa opgenomen, overgangsmaatregelen. Tegen die achtergrond heeft ook onderdeel
AKaa alleen betrekking op inkomsten en niet op aftrekbare kosten.Artikel XIVDe leden van de VVD-fractie en van de CDA-fractie hebben vragen over de
delegatiebepaling inzake het herstellen van fouten en omissies bij samenloop
tussen de verschillende fiscale wetten, zoals deze is opgenomen in artikel
XIV. Voorgesteld wordt in die bepaling om, indien samenloop niet of niet juist
blijkt te zijn geregeld of sprake is van onjuiste verwijzingen, herstel bij
ministeriële regeling mogelijk te maken. Waar het hier gaat om herstel
van technische aangelegenheden is er behoefte aan een snelle en efficiënte
aanpassingsprocedure. In die situatie is er dan ook geen aanleiding, zoals
de leden van de CDA-fractie voorstellen, deze wijzigingen aan de Tweede Kamer
voor te leggen.De Staatssecretaris van Financiën,W. J. BosXNoot1De Federatie heeft abusievelijk vermeld dat de vrouw dan 3/5 van de ondernemersaftrek
zou krijgen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27466-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl