Vaststelling begroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2007; Brief minister met de reactie van de regering op de motie Van der Laan c.s. over de voedingsbodem voor (internationaal) terrorisme
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30800-V, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

04-10-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

30800-V nr. 5

27-09-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINLEIDING1. Het internationaal terrorisme2. Voedingsbodems voor terrorisme2.1. Politieke en maatschappelijke marginalisering
en uitsluiting2.2 Het vijandbeeld ten aanzien van het Westen, de
perceptie van dubbele standaardenen het misbruik van godsdienst voor terroristische
doeleinden;2.3 Lokale en regionale conflicten2.4 Armoede3. Beleid3.1 Uitgangspunten voor het beleid3.2 Inzet van het beleid bij de bestrijding van de
factoren die bijdragen aan het ontstaan van terrorisme3.2.1 Politieke en maatschappelijke marginalisering
en uitsluiting3.2.2 Het vijandbeeld ten aanzien van het Westen,
de perceptie van dubbele standaarden en het misbruik van godsdienst voor terroristische
doeleinden3.2.3 Lokale en regionale conflicten3.2.4 De sociaal-economische situatie in gebieden
met een zwakke of falende overheid3.3 Inzet van middelenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30800-VToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 800 VVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) voor het jaar 2007nr. 5BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 27 september 2006Graag bied ik u hierbij, mede namens de ministers van Justitie en Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking,
de reactie van de regering aan op de motie-van der Laan c.s. (29 800
V, nr. 37) over de voedingsbodem voor (internationaal) terrorisme, die
werd aangenomen tijdens de behandeling van de begroting van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken voor 2005.INLEIDINGDe motie-Van der Laan c.s. vraagt de regering om een integrale visie op
het beperken van voedingsbodems voor (inter-)nationaal terrorisme.1 De motie noemt in dit verband een aantal elementen die
in dat verband aandacht vragen.2Er zijn in de afgelopen jaren zowel nationaal als internationaal veel
analyses gemaakt die hebben geleid tot beleidsontwikkeling op het terrein
van het terrorismevraagstuk. Hierover is de Kamer zowel mondeling als schriftelijk
bij diverse gelegenheden geïnformeerd.Met betrekking tot voedingsbodems kan hierbij worden verwezen naar de
nota uit november 2001, «Islamitisch radicalisme in het Midden-Oosten
en Centraal Azië» van de minister van Buitenlandse Zaken (28 091,
nr. 1), de nota uit 2004 van de minister van Binnenlandse Zaken «van
Dawa tot Jihad» (29 754, nr. 4) en de kabinetsnotitie uit
2005 «radicalisme en radicalisering» (29 754, nr. 26),
de notitie «Weerbaarheid tegen radicalisering van moslimjongeren»
van de minister van Vreemdelingenzaken en Integratie uit 2005 (29 800
VI, nr. 117) en de notitie «De gewelddadige jihad in Nederland»
van de minister van Binnenlandse Zaken uit 2006 (29 754, nr. 69).Ook door internationale organisaties is het nodige aan onderzoek en (voorstellen
voor) beleidsvorming ontwikkeld. Met name relevant zijn het «UNDP Arab
Human Development Report» (zowel het rapport van 2002, 2003 als van
2004), het VN-rapport «High-level Panel on Threats,
Challenges and Change» en het rapport van de secretaris-generaal
(SGVN) «In larger freedom, towards development, security
and human rights for all». Een regeringsreactie betreffende
de laatste twee rapporten ging u toe op 25 februari jl. en 26 april
2005. (Kamerstukken 26 150, nr. 17 en 26 150, nr. 19).
Zeer recent heeft de secretaris-generaal van de VN in zijn rapport «Uniting against terrorism: recommendations for a global counter-terrorism
strategy» aanbevelingen gedaan aan de Algemene Vergadering
voor een wereldwijde contraterrorisme-strategie.1Eveneens relevant is het onlangs verschenen rapport van de Wetenschappelijke
Raad voor het Regeringsbeleid «Dynamiek in islamitisch activisme, aanknopingspunten
voor democratie en mensenrechten». Op dit rapport zal worden ingegaan
in een nog op te stellen kabinetsreactie.Onderzoek naar radicaliseringsprocessen in Nederland laat zien dat deze
zeer complex zijn en dat er een grote variëteit aan bevorderende/remmende
factoren een rol speelt.Vooropgesteld moet worden dat radicalisering een keuze is. Grote groepen jongeren worstelen met onzekerheid over hun identiteit
en met moeilijke omstandigheden en tegenslagen in hun leven. Maar slechts
een zeer klein deel ervan zoekt een antwoord op hun onvrede en frustratie
in een radicale ideologie en levenswijze die de Nederlandse samenleving en
democratie afwijst en teniet wil doen. De toegangswegen die jongeren tot dit
punt brengen, lopen uiteen.Het huidige islamitische radicalisme in Nederland en de rest van de wereld
moet worden geduid binnen zowel een politieke als religieuze en sociaal-culturele
context. Economische en maatschappelijke factoren kunnen het ervaren gebrek
aan zingeving, binding of rechtvaardigheid beïnvloeden. Opleidingsniveau,
financiële situatie, het hebben van een baan kan hier ook op van invloed
zijn. Ook de, al dan niet terechte, ervaring dat bepaalde banen, mogelijkheden
of materiële zaken niet bereikbaar zijn, door discriminatie van moslims
of vanwege de vermeende bevoorrechting van autochtone Nederlanders, kan vanwege
de gevoelens van frustratie die dit oplevert leiden tot een versnelling van
het radicaliseringsproces. Hetzelfde geldt voor de diepe betrokkenheid bij
de positie van moslims elders in de wereld en de overtuiging dat deze structureel
door «het Westen» onderdrukt en belaagd worden. Maar naast deze
factoren, spelen ook de behoefte aan een zingevende religieuze ideologie en
de behoefte «ergens bij te horen» een rol. Ik ga hier onder hoofdstuk
2 in deze brief uitgebreider op in.1. Het internationaal terrorismeHoewel na de aanslagen van 11 september 2001 de term terrorisme soms
synoniem lijkt te worden gesteld met jihadistisch terrorisme2, moet niet uit het oog verloren worden dat terrorisme geen nieuw fenomeen
is. In de geschiedenis zijn vele voorbeelden te vinden van allerlei groepen
en bewegingen die uiteenlopende, al dan niet religieus getinte idealen hebben
proberen te verwezenlijken met terrorisme.Na de Tweede Wereldoorlog heeft een breed scala aan terroristische organisaties
activiteiten ontplooid. Te denken valt aan de marxistische en anarchistische
terroristische organisaties als de Rote Armee Fraktion in Duitsland en de
Rode Brigades in Italië, maar ook het Lichtend Pad in Peru. De ETA en
diverse Noord-Ierse organisaties zijn voorbeelden van separatistische, terroristische
organisaties. Aum Shinrikyo in Japan en de International Sikh Youth Foundation
zijn voorbeelden van terroristische organisaties met een andere religieuze
grondslag dan de islam.Het streven naar een stabiele internationale rechtsorde en vrede en veiligheid
is een kernelement van het Nederlands buitenlands beleid, in het kader
waarvan conflicten waarin terrorisme een rol speelt veel aandacht krijgen.
Veel aandacht wordt bijvoorbeeld besteed aan inspanningen om het conflict
in Sri Lanka vreedzaam op te lossen.Wereldwijd is de nadruk komen te liggen op de aanpak van het jihadistisch
terrorisme. Dit is met name het gevolg van de aanslagen van Al Qa’ida
op het World Trade Center in New York en het Pentagon in Washington en het
feit dat het merendeel van de aanslagen die heden ten dagen plaatsvinden toe
te schrijven zijn aan jihadistisch terrorisme.Na 2001 heeft de aanpak van jihadistisch terrorisme een hoge vlucht genomen.
Als gevolg daarvan moet het beeld van het jihadistisch terrorisme worden bijgesteld.
Het Taliban-regime in Afghanistan is omver geworpen, waarmee het land in ieder
geval geen vrijhaven voor Al Qa’ida meer is. Al Qa’ida heeft zware
verliezen geleden; restanten van de centrale leiding en de harde kern van
de organisatie lijken zich hoofdzakelijk nog in onherbergzame streken van
Afghanistan en in het noorden van Pakistan te bevinden. Tegelijkertijd lijken
elders in de wereld nieuwe leiders op te staan die zich bedienen van de merknaam «Al
Qa’ida». Een goed voorbeeld hiervan was Al Zarqawi in Irak, die
zijn organisatie «Al Qa’ida in tweestromenland» had gedoopt
en wiens uitstraling zich tot buiten de grenzen van Irak uitstrekte. Daarnaast
zijn in verschillende landen lokale terroristische organisaties actief, die
hoofdzakelijk een nationaal doel nastreven, die ideologisch het jihadistische
gedachtegoed hebben omarmd.Al Qa’ida is op dit moment de meest bekende naam van het jihadistisch
terrorisme, al is het slechts een van de vele organisaties of netwerken. Al
Qa’ida kan als volgt worden ingedeeld:1. Kern Al Qa’ida. Hiermee wordt de «oude» organisatie
rond Osama bin Laden bedoeld.2. Al Qa’ida gelieerd. Daarmee worden groepen, cellen, netwerken
en individuen die weliswaar in contact staan met, maar niet operationeel worden
aangestuurd door Kern Al Qa’ida bedoeld.3. Al Qa’ida geïnspireerd. Deze term heeft betrekking op groepen,
netwerken, cellen en individuen die niet in contact staan met Kern Al Qa’ida,
maar zich mede geïnspireerd voelen door de ideologie van Kern Al Qa’ida
of door de ideologie van aan Al Qa’ida gelieerde groepen.Omdat de naam Al Qa’ida zo’n grote bekendheid heeft, is deze
een aantrekkelijk predicaat geworden voor autonome jihadistische netwerken.
Lokale organisaties als de Groupe Salafiste pour la Prédication et
le Combat (GSPC) hebben een eigen agenda en bestaan al langer dan Al Qa’ida,
maar lijken toch te kiezen voor een link ermee, al was het maar in naam, juist
vanwege de naamsbekendheid. En dus claimt de GSPC samen met andere terroristische
organisaties in de regio «Al Qa’ida in de Maghreb» te hebben
gevormd, zonder dat hierdoor een wezenlijke verandering in de structuur of
doelstellingen is opgetreden. Kern Al Qa’ida lijkt hierbij niet betrokken
geweest te zijn. In Algerije lijkt onder delen van de bevolking de steun voor
organisaties die zich bedienen van terrorisme, afgenomen te zijn. Volgens
waarnemers is dit ook een reden voor de flirt van de GSPC met Al Qa’ida
en de vlucht naar een regionale agenda, die als een overlevingstrategie gezien
zouden kunnen worden.1 Zo kan het dus gebeuren
dat de naam Al Qa’ida op verschillende plaatsen opduikt bij netwerken
die eigenlijk autonoom zijn en slechts in zeer geringe mate geïnspireerd
zijn of aangestuurd worden door Kern Al Qa’ida. 2. Voedingsbodems voor terrorismeIn de motie wordt gesproken over de «voedingsbodem» voor terrorisme.
Deze term kan het beeld oproepen van een geheel van omstandigheden dat het
begrijpelijk maakt dat mensen hun toevlucht nemen tot terrorisme. Terrorisme
is echter onder geen enkele omstandigheid gerechtvaardigd. Daarom kiest de
regering ervoor de term in deze notitie niet te gebruiken, maar te spreken
van factoren die kunnen bijdragen aan terrorisme.Aan het plegen van terroristische aanslagen of activiteiten gaat doorgaans
een proces van radicalisering vooraf. Radicalisering hoeft niet automatisch
te leiden tot terrorisme, maar kan, ook als het niet direct tot geweld leidt,
een breder gevaar vormen voor de maatschappelijke binding en de democratische
rechtsorde.1Voor beantwoording van de vraag welke factoren bijdragen aan terrorisme,
kan aansluiting gezocht worden bij de EU-notities over radicalisering en rekrutering.In de EU-Strategie Radicalisering en Rekrutering2 wordt over factoren gesproken die zouden bijdragen aan radicaliseringen
en over gronden waarop mensen kiezen voor terrorisme. De term wordt in de
Strategie niet gedefinieerd. In andere beleidsstukken wordt wel nader onderscheid
gemaakt. Zo kunnen de factoren worden onderverdeeld in drie subgroepen: structurele
factoren, motiverende factoren en trigger factors.3 De structurele factoren worden daarin gedefinieerd als
de overheersende omstandigheden, die als het ware in de loop der tijd bepalende
elementen van de samenleving zijn geworden. Deze kunnen zowel een positieve
als een negatieve invloed hebben. Motiverende factoren zijn factoren die bijdragen
aan radicalisering. Dit is een subjectief element, het gaat namelijk om hoe
individuen de structurele factoren beleven en interpreteren. Triggers zijn gebeurtenissen die een proces kunnen versnellen, zoals
het niet doorgaan van een verkiezing of een gewelddadige reactie op een vreedzame
demonstratie.Zoals hiervoor is aangegeven, is terrorisme voor een voor een reeks doelen
aangewend, religieus en niet-religieus. Hoewel de aandacht van het ministerie
van Buitenlandse Zaken niet alleen gericht is op jihadistisch terrorisme,
zal in deze notitie toch vooral hierop worden ingegaan, gezien de wereldwijde
nadruk hierop.Jihadistisch terrorisme manifesteert zich anders, zowel in woord als in
daad, dan het hiervoor bekende terrorisme. Het grootste verschil is de aantrekkingskracht
van het gedachtegoed van jihadistisch terrorisme, dat in zowel islamitische
als niet-islamitische landen wordt omarmd door mensen die zich verbonden voelen
met geloofsgenoten wereldwijd, die in hun ogen onrecht wordt aangedaan. Zoals
hierboven al aangegeven, richt bijvoorbeeld Kern Al Qa’ida zich in zijn
ideologie niet op een land of een regio, maar voert het een wereldwijde agenda.
Daarnaast bestaan allerlei netwerken die, geïnspireerd door het gedachtegoed
van het jihadistisch terrorisme, hun doelen nationaal of regionaal kiezen.Ook in de ingezette en gewenste middelen is het jihadistisch terrorisme
anders: hoewel bij het overgrote deel van alle aanslagen van jihadistische
terroristen conventionele middelen zijn gebruikt, hebben de aanslagen van
11 september 2001, waarbij vliegtuigen als massavernietigingswapens zijn
ingezet, laten zien dat jihadistische organisaties, in dit geval Kern Al Qa’ida,
bereid zijn middelen van een andere orde in te zetten om een maximaal effect
te bereiken met aanslagen. In die doelstelling past het maken van zoveel mogelijk
slachtoffers. Jihadistische ideologen hebben bovendien meermaals in het openbaar
aangegeven dat zij er naar streven CBRN-wapens (chemisch, biologisch, radiologisch
of nucleair) te verwerven en in te zetten bij aanslagen. Op deze wijze kan
de grootste schade aan de westerse samenleving worden toegebracht, hetzij
in aantallen slachtoffers, hetzij door het veroorzaken van zo
groot mogelijke maatschappelijke ontreddering. De dreiging van een dergelijke
aanslag is op dit moment klein, omdat weliswaar de wil om dergelijke aanslagen
te plegen is geuit, maar het vermogen om een dergelijke aanslag ook uit te
voeren ontbreekt.1Het is belangrijk om het onderscheid te maken tussen de strijd tegen het
gedachtegoed dat aan jihadistisch terrorisme ten grondslag ligt en de strijd
tegen terroristische netwerken. Omdat het bij de netwerken gaat om lokale
situaties, moet per conflict gekeken worden wat de structurele factoren zijn.
De jihadistische ideologie is niet beperkt tot één land of regio
maar spreekt wereldwijd moslims aan die zich onderdeel voelen van één
moslimgemeenschap (met name wanneer die moslims soennieten zijn), waar ook
ter wereld, hoewel er in werkelijkheid geen sprake is van één
homogene moslimgemeenschap.In gedachten moet worden gehouden dat de discussie over de factoren die
bijdragen aan terrorisme door academici en beleidsmakers wereldwijd nog in
volle hevigheid gevoerd wordt. In deze discussie worden veel verschillende
zaken genoemd die een mogelijke rol kunnen spelen bij de keuze voor terrorisme.
Dit brede scala aan oorzaken kan in vier bredere thema’s worden gevat.• politieke en maatschappelijke marginalisering en uitsluiting;• het vijandbeeld ten aanzien van het Westen, de perceptie van dubbele
standaarden en het misbruik van godsdienst voor terroristische doeleinden;• lokale en regionale conflicten;• armoede.2.1. Politieke en maatschappelijke marginalisering
en uitsluitingIn de meeste studies over de factoren die bijdragen aan het jihadistisch
terrorisme wordt geconcludeerd dat de marginalisering en uitsluiting van bevolkingsgroepen
in een snel evoluerende wereldorde in de afgelopen decennia een belangrijke,
zo niet de belangrijkste factor vormt.Met name in de Arabische landen hebben zich de afgelopen twintig jaar
grote maatschappelijke veranderingen voorgedaan. De UNDP-rapporten over de
Arabische wereld uit 2002, 2003 en 20042 gaan
uitvoerig in op de situatie in de Arabische wereld. Vergroting van de olie-inkomsten
leidde tot een verrijking van de machthebbers en modernisering en een toename
van westerse invloeden in de samenleving. Er was sprake van een zeer ongelijke
verdeling van de welvaart waardoor de leefomstandigheden van de meerderheid
der bevolking niet verbeterden en de legitimiteit van het centrale gezag in
die landen werd ondermijnd. Daarnaast werd geen toekomstperspectief of een
oplossing voor bestaande problemen geboden. De combinatie van een gebrek aan
democratie, goed bestuur en respect voor de mensenrechten (ook wel aangeduid
als het«freedom deficit») en bescheiden
economische groei die door de grote bevolkingsgroei tenietgedaan werd, leidde
ertoe dat deze van oorsprong traditionele samenlevingen ontwricht raakten.
Deze structurele factoren vertaalden zich in het gevoel bij delen van deze
samenlevingen buitengesloten te worden, niet als gelijkwaardige partner mee
te kunnen en/of mogen doen in de manier waarop de maatschappij is ingericht
en wordt bestuurd en vormen een motiverende factor voor sommigen om te radicaliseren.Ideologieën als het socialisme en het pan-Arabisme, die na het koloniale
tijdperk de basis vormden waarop nieuwe Arabische staten hun bestuur inrichtten,
bleken op den duur in deze landen geen aantrekkingskracht meer te hebben.
De praktijk van de jaren vijftig en zestig had immers al bewezen
dat ook regimes die deze ideologieën aanhingen hun beloftes niet waarmaakten.
Economische en sociale vooruitgang bleven uit. Men zocht naar een nieuwe ideologie
die nog niet in diskrediet was gebracht, om het vacuüm op te vullen.
De actieve verspreiding van het Salafisme en Wahabisme1 speelt hierop in. De gepredikte invoering van de «zuivere»
islam2 belooft dezelfde resultaten als de andere
ideologieën. De autoritaire wijze waarop deze stromingen van de islam
de samenleving inrichten sluit aan bij de wijze waarop deze samenlevingen
gewend zijn geregeerd te worden. Na overheersing door vreemde machten kenden
de meeste landen niet-democratische varianten van staatsbestuur (vaak gebaseerd
op het socialisme).Elementen in de politiek in diverse landen, maar ook terroristische organisaties,
grepen de toenemende ontvankelijkheid onder delen van de bevolking voor een
politiek geënt op islam aan voor het ontwikkelen van een radicale islam.3 Iran en Saudi Arabië zijn voorbeelden van landen
waar dit gebeurde. Ook andere staten (bijvoorbeeld Egypte) gebruiken islamitisch
jargon en putten argumenten uit islamitische tradities om hun macht te legitimeren.
Het zoeken naar oplossingen in de radicale islam voor problemen die structurele
factoren in een samenleving zijn geworden, is een motiverende factor die onderdeel
kan uitmaken van de voedingsbodem voor terrorisme.Islamitische partijen en bewegingen hebben altijd de onvrede in de betrokken
samenlevingen verwoord en soms ook gekaapt. Machthebbers schroomden niet om
hen van politieke en maatschappelijke processen uit te sluiten, uit vrees
voor verlies van de macht. Aanhangers van islamitische partijen en bewegingen
liepen bij voortzetting van de politieke activiteiten het gevaar het slachtoffer
te worden van mensenrechtenschendingen. Deze triggers
leidden tot gevoelens van frustratie en van machteloosheid, waardoor sommigen
zich aangetrokken voelden tot deelname aan of steun voor gewelddadig-fundamentalistische
stromingen.2.2 Het vijandbeeld ten aanzien van het Westen, de
perceptie van dubbele standaardenen het misbruik van godsdienst voor terroristische
doeleinden;In aanzienlijke delen van de islamitische wereld, waaronder de Arabische,
is sprake van een diepgeworteld vijandbeeld ten aanzien van het Westen en
de opvatting dat het het Westen in het buitenlands beleid met twee maten meet.
Tevens moet worden vastgesteld dat de angst in het Westen voor bepaalde uitwassen
van de islam zijn spiegelbeeld vindt in de Arabische en moslimwereld. Veel
moslims hebben het idee dat met de strijd tegen het terrorisme vooral ook
een strijd tegen de islam als zodanig wordt gevoerd. Deze percepties zijn
een motiverende factor en een realiteit waarmee rekening gehouden dient te
worden bij de vormgeving en het uitdragen van het buitenlands beleid. Het
verwijt van dubbele standaarden kent daarnaast volgens de regering ook andere
oorzaken. Hiervan zijn de belangrijkste:• diverse regeringsleiders en religieuze leiders in de islamitische
en Arabische wereld hebben het verwijt van dubbele standaarden, soms tientallen
jaren lang, tot één van de hoofdboodschappen van hun beleid
gemaakt. Saddam Hussein, het Iraanse (geestelijke) leiderschap en de leiders
van de Jemaah Islamiyah beweging in Indonesië zijn slechts enkele voorbeelden
hiervan. Dit van bovenaf uitgedragen vijandbeeld over het Westen heeft bijgedragen
aan een diepgeworteld wantrouwen en in sommige gevallen zelfs uitgesproken
haatgevoelens. Met de kennis van nu kan worden gesteld dat in het verleden
het Westen niet altijd even consequent en vasthoudend is geweest bij kwesties aangaande mensenrechten en democratisering, met name indien
andere overwegingen in het spel waren. Dat rechtvaardigt echter niet de vaak
zeer ongenuanceerde kritiek op het Westen, dat door sommigen wordt gezien
als de veroorzaker van alles wat in de eigen wereld niet deugt. De zorgvuldig
gecultiveerde vijandbeelden hebben dikwijls vooral te maken met binnenlandse
overwegingen (afleiden van interne problemen, binnenlandspolitieke machtsvraagstukken).• Een andere factor is het misbruik van religie door gewelddadige
extremisten om terrorisme te propageren of te vergoelijken. Alle wereldreligies
kennen minderheden die fundamentalistisch zijn. Deze fundamentalisten zijn
veelal niet gewelddadig of terroristisch en vormen dan ook meestal geen specifiek
veiligheidsrisico voor samenlevingen. Slechts een klein deel van hen bedient
zich (soms) van geweld. Op dit moment doet dit probleem zich vooral voor in
de moslimwereld (en dan met name geïnspireerd door het Wahabisme en het
Salafisme).1 Er zijn in de geschiedenis en de
actualiteit echter in alle wereldreligies voorbeelden te vinden van (openlijke)
steun voor of vergoelijking van terrorisme. De radicale islamitische stromingen
zetten zich niet alleen af tegen het Westen (de «verre vijand»),
maar vaak ook juist tegen de zittende regeringen in de islamitische wereld,
die zij ervan beschuldigen autoritair of corrupt te zijn (de «nabije
vijand»). Zij streven naar een totaal nieuwe ordening van de staat,
gebaseerd op ultraorthodoxe interpretaties van de islam. In de retoriek wordt
westerse landen verweten deze regeringen in het zadel te houden. Het idee
is dat als de macht achter de regering (het Westen) wordt aangevallen, de
kwetsbaarheid van die macht blijkt, waardoor de regering in het eigen land
zwakker komt te staan.  Voor sommige aanhangers van dit gedachtegoed zijn ook terroristische
aanslagen gerechtvaardigd. Een deel van deze groep acht het gerechtvaardigd
om ook moslims die een andere interpretatie van islam hebben aan te vallen,
omdat zij afvalligen zouden zijn.2 Er is binnen
de islam geen centrale autoriteit die voor alle moslims een gezaghebbende
interpretatie vaststelt. Daarom kunnen jihadistische terroristische netwerken
hun eigen interpretatie uitdragen als de juiste interpretatie. De politieke
marginalisering en het falen van eerder geprobeerde systemen hebben de «zuivere»
islam voor sommigen als optie voor verbetering aantrekkelijk gemaakt. Ook
jihadistische netwerken als Kern Al Qa’ida claimen de «zuivere»
islam te vertegenwoordigen. De organisatie maakt misbruik van religie om de
strijd te verantwoorden en om zichzelf de rol van strijders voor de islam
toe te kennen.• Binnen de islamitische wereld bestaat bij sommigen het beeld dat
er na een periode van grote politieke, culturele en wetenschappelijke bloei
een verval is opgetreden. Met name de koloniale overheersing van islamitische
landen speelt hierin een grote rol. Een aantal religieuze of politieke leiders
en delen van de bevolking beschouwen hun religie en cultuur als superieur
en hebben moeite met een in hun ogen zeer dominante rol van het Westen, zowel
politiek als economisch. Het vermeende slachtofferschap, gecombineerd met
populaire complottheorieën en de beschuldigingen aan het adres van het
Westen op tal van terreinen die vanuit het geestelijke en/of politieke leiderschap
uitgaan, vindt in deze omgeving een vruchtbare bodem en draagt daarmee bij
aan een sfeer waarin (steun voor) terrorisme tegen het Westen gedijt. Hierbij
moet ook gewezen worden op de groeiende rol van moderne communicatiemiddelen
en de toegenomen mobiliteit van personen. Via satelliettelevisie en internet,
maar ook dankzij het intensieve personenverkeer tussen landen kunnen boodschappen
(ook radicale) gemakkelijk worden verspreid in zowel de islamitische wereld
als onder de moslimgemeenschappen daarbuiten. 2.3 Lokale en regionale conflictenDe vraag is in hoeverre lokale en regionale conflicten, zoals in Kasjmir,
Tsjetsjenië, het Israëlisch-Palestijns conflict, Irak en het Koerdisch
gebiedsdeel, ook factoren zijn die bijdragen aan terrorisme. Dergelijke conflicten
hebben vaak een lange eigen geschiedenis, waarbij sprake is van een situatie
waarin een bevolkingsgroep zich niet beschouwt als een onderdeel van de bevolking
als geheel, maar een eigen kenmerkende identiteit beleeft, die buiten de eigen
kring niet (voldoende) wordt erkend. Deze als achtergesteld ervaren positie
en gebrek aan politieke middelen om hierin verandering te brengen kunnen ertoe
leiden dat sommigen grijpen naar terroristische middelen. Een groot aantal
terroristische activiteiten is door de jaren heen gepleegd in verband met
dit soort conflicten. De meeste van deze terroristische activiteiten vonden
en vinden in de regio zelf plaats. Een opvallende uitzondering waren de aanslagen
die door Palestijnse terroristen in de jaren zestig en zeventig van de vorige
eeuw in verschillende landen buiten de regio werden gepleegd.Aan binnenlandse conflicten liggen eigen structurele factoren ten grondslag.
In de ideologie van het jihadistisch terrorisme zijn deze conflicten echter
voorbeelden geworden van de achtergestelde positie van moslims in de wereld
en pogingen hen te onderwerpen. Daarmee zijn de conflicten motiverende factoren
geworden voor terroristen in verschillende landen.Het Israëlisch-Palestijns conflict speelt tegenwoordig een bijzondere
rol in de retoriek van jihadistische terroristische groeperingen, terwijl
dit in het verleden niet het geval was. Dit conflict komt vaak terug als motiverende
factor voor internationaal terrorisme. Hoewel de grote symbolische lading
van dit conflict in de islamitische wereld moeilijk kan worden onderschat,
is in de praktijk de steun voor de Palestijnse zaak tot op heden vooral bij
lippendienst gebleven. Er zijn nauwelijks gevallen bekend van buitenlanders
die deelnemen aan dit conflict. Kort voor zijn dood toonde Al Zarqawi belangstelling
om de strijd meer richting Israël en de bezette gebieden te verleggen.
De Palestijnse partijen, of het nu PLO of Hamas betreft, spreken zich hard
uit tegen deze belangstelling en een mogelijke inmenging van aan Al Qa’ida
gelieerde organisaties in het conflict.1 Dit ondanks
het feit dat een deel van het Palestijns verzet in de loop der tijd een steeds
religieuzer karakter heeft gekregen.Van conflicten als Kasjmir en Tsjetsjenië kan worden gesteld dat
deze een lange geschiedenis en eigen, specifieke omstandigheden kennen, die
vooral tot terroristische aanslagen in de regio zelf hebben geleid. In de
retoriek van het jihadistisch terrorisme worden deze conflicten gebruikt om
de scheve machtsverhoudingen in de wereld waarbij moslims onderdrukt en aangevallen
worden, aan de kaak te stellen.Historisch gezien heeft Afghanistan een bepalende invloed gehad op de
ontwikkeling van het internationale jihadisme. De overwinning van het Afghaanse
(religieuze) verzet op de Russische bezetting wordt door jihadistische ideologen
vaak aangehaald als de overwinning van de islam op het goddeloze communisme.
Al Qa’ida heeft met deze overwinning als inspiratie zich als doel gesteld
deze strijd voort te zetten tegen het goddeloze westerse kapitalisme.Irak is, zowel in de ogen van de VS als van verschillende jihadistische
terroristische organisaties, verworden tot een van de belangrijkste strijdtonelen.
Het conflict heeft mede daardoor een wervende werking. In de islamitische
wereld wordt door velen met sympathie gesproken over het verzet tegen de «buitenlandse
bezetting» van Irak.Jihadi’s die afreizen naar Irak om deel te nemen aan het verzet
kunnen in verschillende landen op sympathie van delen van de bevolking rekenen. Uit het feit dat «Al Qa’ida in tweestromenland» niet
alleen de strijd heeft aangebonden met de internationale coalitie maar ook
met het sji’itische bevolkingsdeel blijkt dat de invloed van Kern Al
Qa’ida op daaraan gelieerde organisaties niet sterk is. Kern Al Qa’ida
heeft verklaard dat eerst de strijd tegen de «nabije vijand» en
de «verre vijand» gevoerd moet worden en heeft tot op heden geen
acties ondernomen tegen elementen van de Umma die niet de soennitische leer
aanhangen. «Al Qa’ida in tweestromenland» daarentegen heeft
het sji’itische deel van de moslimbevolking van Irak als legitiem doelwit
bestempeld.Het conflict is vooral om ideologische redenen een motiverende factor
voor terroristen. In tegenstelling tot Afghanistan in de jaren tachtig worden
er weinig nieuwe buitenlandse terroristen opgeleid die later weer zouden kunnen
uitwaaieren over de wereld en netwerken zouden kunnen vormen. Buitenlanders
die naar Irak gaan, worden na een summiere training voornamelijk ingezet voor
zelfmoordaanslagen.Opvallend is dat andere conflicten, en de rol van het Westen daarin, buiten
beschouwing gelaten worden. Het duidelijkste voorbeeld wordt gevormd door
de NAVO-acties in Kosovo, waarbij westerse landen de moslimbevolking te hulp
schoten en beschermden. Dit onderstreept dat het gaat om een perceptie van
de werkelijkheid, om een bevestiging van een gewenst beeld dat niet hoeft
te stroken met de werkelijkheid.2.4 ArmoedeEen vaak verkondigde stelling is dat armoede één van de
belangrijke factoren is die bijdraagt aan terrorisme. Armoede wordt dan eng
gedefinieerd als sociaal-economische deprivatie.1
De regering is overtuigd van de onjuistheid van deze stelling. Een aanzienlijk
deel van de wereldbevolking leeft onder armoedige omstandigheden, zonder nochtans
in het terrorisme een uitingsvorm te vinden om aan deze situatie een einde
te maken. Uit analyses van het daderprofiel van terroristische aanslagen bleek
bovendien dat de daders vaak afkomstig waren uit de relatief welvarende middenklasse.Dat gezegd hebbende, is de regering van mening dat de sociaal-economische
situatie in een aantal specifieke gevallen kansen biedt aan radicale organisaties,
met name daar waar sprake is van een zwakke overheid (bijvoorbeeld de Palestijnse
gebieden), falende staten (zoals Somalië) of regio’s (Pakistaans-Afghaans
grensgebied, het noordelijk deel van Nigeria), waar de staat niet voldoende
in staat is elementaire diensten aan te bieden. Radicale en soms ook terroristische
organisaties kunnen in die omstandigheden met charitatieve werkzaamheden de
rol van de staat als aanbieder van primaire diensten als onderwijs en gezondheidszorg
overnemen. Dit kan worden samengevat onder de noemer «het aanbieden
van een sociaal vangnet». Ook in rampgebieden zijn radicale organisaties
actief bij het bieden van noodhulp, met als mogelijke bijbedoeling het verwerven
van steun onder de bevolking.Het is gebleken dat sommige radicale organisaties en structuren niet alleen
charitatief werk verrichten, maar dat hun activiteiten vaak een legitimerende
werking hebben voor het radicaal gedachtegoed. Dergelijke organisaties kunnen
met charitatieve werkzaamheden aannemelijk maken dat zij het beste voor hebben
met de bevolking, waardoor de radicale boodschap eerder ingang vindt. Bovendien
draagt het bij aan het onderstrepen van het falen van de reguliere overheid,
waardoor die verder in diskrediet wordt gebracht. Een relatief klein –
maar niet onschuldig – deel van hun activiteiten bestaat soms ook uit
het aanzetten van de lokale bevolking tot steun voor terrorisme, inclusief
in sommige gevallen actieve rekrutering voor deelname aan terroristische activiteiten.
Hierbij wordt door radicale religieuze organisaties vaak misbruik gemaakt
van religieuze factoren als de verheerlijking van martelaarschap.
De opkomst van Hamas kan deels verklaard worden door de charitatieve werken
die de organisatie verrichtte in de Palestijnse Gebieden. In Pakistan hebben
radicale organisaties, bijvoorbeeld de Al Rashid Trust, in de directe nasleep
van de aardbeving hulp geboden, maar waren sommige daarvan tegelijkertijd
ook actief aan het rekruteren.Concluderend is de regering van mening dat niet gesproken kan worden van één
vast complex van factoren die bijdragen aan het ontstaan van terrorisme, maar
dat in ieder conflict waarin terrorisme een rol speelt een combinatie van
verschillende structurele en motiverende factoren aanwezig is, die in de visie
van de regering onder vier noemers kunnen worden samengevat:• politieke en maatschappelijke marginalisering en uitsluiting;• het vijandbeeld ten aanzien van het Westen, de perceptie van dubbele
standaarden en het misbruik van godsdienst voor terroristische doeleinden;• lokale en regionale conflicten;• de sociaal-economische situatie in gebieden met een zwakke of falende
overheid.3. BeleidDe regering is gevraagd een visie te ontvouwen hoe Nederland kan bijdragen
aan de beperking van de «voedingsbodem» voor terrorisme. De motie
lijkt te veronderstellen dat terrorisme bestreden kan worden door de voedingsbodem
weg te nemen. Duidelijk zal zijn dat niet alle factoren grijpbaar zijn voor
Nederlands beleid. Zoals gezegd is er sprake van steeds een verschillend palet
van factoren dat bijdraagt aan terrorisme in een bepaalde situatie. Omdat
de discussie over deze factoren niet op enig moment afgerond zal zijn, kunnen
de buitenlandspolitieke aspecten van het antiterrorismebeleid ook niet als
een onveranderend beleid worden ingericht. De regering zal permanent alert
blijven op nieuwe ontwikkelingen en – rekening houdend met Nederlandse
middelen en mogelijkheden – het beleid dus blijven afstemmen op specifieke
behoeften per conflict en relevante nieuwe ontwikkelingen en inzichten. Overigens
dient te worden bedacht dat volledige beleidscoherentie bij de aanpak van
het terrorisme een lastig te realiseren doelstelling is, omdat van (internationale)
beleidsinitiatieven verschillende, op korte en middellange termijn soms tegengestelde
effecten kunnen uitgaan. Democratisering en sociaal-economische hervormingen
zijn volgens de regering op de lange termijn de beste garantie voor stabiliteit
en duurzame welvaart. Op korte termijn kunnen dit soort processen echter in
bepaalde omstandigheden bijdragen aan een situatie van instabiliteit en daarmee
indirect bijdragen aan de onderliggende factoren voor het ontstaan van radicalisering
en terrorisme.3.1 Uitgangspunten voor het beleidTeneinde internationaal te komen tot effectief beleid, dienen naar de
mening van de regering de volgende uitgangspunten te gelden:a. Evenwichtige benadering: het antiterrorismebeleid dient zowel repressieve
(samenwerking politie, justitie en inlichtingendiensten, effectieve nationale
en internationale juridische stelsels) als preventieve elementen (gericht
op het wegnemen van de factoren die bijdragen aan het ontstaan van terrorisme)
te bevatten.b. Integrale benadering en prioriteitstelling: alle factoren dienen zo
mogelijk te worden aangepakt. Het is hierbij echter noodzakelijk om prioriteiten
te stellen, zonder nochtans bepaalde factoren te veronachtzamen. c. Onderscheid lokale factoren en jihadistisch gedachtegoed: bij het formuleren
van beleid moet een onderscheid worden gemaakt tussen de factoren die bijdragen
aan het ontstaan van terrorisme bij lokale conflicten en de factoren die aan
de ideologie van Al Qa’ida en de diverse jihadistische organisaties
te grondslag ligt. Hierin past een harde aanpak van de terroristen en een
preventieve aanpak om de wervende kracht van hun ideologie weg te nemen.d. Respect voor de mensenrechten: de strijd tegen het internationaal terrorisme
kan slechts effectief zijn indien de mensenrechten volledig worden gerespecteerd.
De strijd tegen het terrorisme is ook de bescherming van de democratische
rechtsstaat die Nederland is. Respect voor mensenrechten maakt daar een onlosmakelijk
deel van uit. Mensenrechten zijn een integraal onderdeel van het Nederlands
buitenlands beleid. Dit is niet alleen omdat respect voor mensenrechten een
fundamenteel onderdeel is van de waarden waarvoor Nederland staat en waar
Nederland internationaal aan gebonden is, maar ook omdat er voor Nederland
een duidelijk eigen belang ligt: respect voor mensenrechten draagt bij aan
de politieke en economische stabiliteit en vermindert daardoor uitzichtloosheid
en frustratie die leidt tot radicalisering. Bovendien zijn mensenrechtenschendingen
door westerse landen, zoals het Abu Graib-schandaal en berichten over hardhandig
optreden van Britse troepen1 koren op de molen
van terroristen die beweren dat het Westen dubbele standaarden hanteert en
een oorlog tegen de islam voert. Om dit beeld tegen te gaan is het van belang
dat alle landen openheid van zaken betrachten in de strijd tegen het terrorisme.
Zolang de gevangenis in Guantanamo Bay bestaat, kan dat mensen aanzetten tot
haat tegen de VS in het bijzonder en het Westen in het algemeen en daarmee
mogelijk tot terrorisme. Daarom betreurt de regering het dat de VS en de VN
nog geen overeenstemming hebben bereikt over een bezoek van de VN-mensenrechtenrapporteurs2 en dringt de EU aan op sluiting van de gevangenis in
Guantanamo Bay.e. Inzet van multilaterale en bilaterale kaders:– Europese Unie: het Nederlandse beleid en de strategie zullen aansluiten
bij de in december 2005 door de Raad aangenomen EU-Strategie inzake Terrorismebestrijding3 en bij het daarbij horende Actieplan en de EU-Strategie
Radicalisering en Rekrutering. Het Actieplan is een document dat kan worden
aangepast aan nieuwe inzichten en ontwikkelingen. Het Nederlandse beleid sluit
aan bij deze lijn waartoe EU breed besloten is.– Verenigde Naties: in de Nederlandse visie is een actieve rol van
de VN onontbeerlijk. Terrorisme is een dreiging voor alle landen wereldwijd
en vraagt om een gezamenlijke aanpak. Nederland ondersteunt de aanpak van
de SGVN Annan, die in zijn toespraak bij de Internationale Conferentie ter
bestrijding van terrorisme in Madrid in maart 2005 nadrukkelijk pleitte voor
eensgezindheid van de internationale gemeenschap en opriep tot effectieve
internationale samenwerking om het terrorisme een halt toe te roepen. SG Annan
formuleerde in zijn toespraak de volgende kernelementen: duidelijk maken aan
ontevreden mensen dat terrorisme geen middel kan zijn om het gestelde doel
te bereiken, ontnemen van middelen aan potentiële daders om terroristische
activiteiten te ontplooien, het afschrikken van staten om terroristen steun
te verlenen, versterking van de capaciteit van staten voor de bestrijding
van terrorisme en het waarborgen van de mensenrechten in de strijd tegen het
terrorisme. De secretaris-generaal heeft in zijn rapport «Uniting against terrorism: recommendations for a global counter-terrorism
strategy» aanbevelingen gedaan aan de Algemene Vergadering
voor een wereldwijde contraterrorisme-strategie. De eerste consultaties over
de strategie vinden nu plaats. De strategie van de secretaris-generaal
vormt een goede aanzet voor een formulering door de Algemene Vergadering van
een «eigen» strategie. Hoewel de strategie op sommige punten minder
operationeel is dan Nederland had gehoopt, bevat de strategie wel alle elementen
die Nederland op voorhand van belang achtte. Er ligt nu ook een taak voor
de Algemene Vergadering om voortvarend met de strategie aan de slag te gaan.
De VN en diens verschillende gespecialiseerde organisaties hebben in het verleden
een aantal activiteiten ontplooid om de dialoog tussen samenlevingen te bevorderen.
Hiermee is een basis gelegd voor verdere initiatieven op dit gebied;– OVSE: de OVSE speelt een voorname rol in de discussie over het
respect voor mensenrechten in de strijd tegen terrorisme en bij conflictpreventie
en post-conflict rehabilitatie in gebieden die falende staten dreigen te worden;– Raad van Europa: ook de Raad van Europa die als belangrijkste
taak heeft het bevorderen van de gemeenschappelijke fundamentele waarden met
betrekking tot de rechten van de mens, de rechtsstaat en democratie levert
een bijdrage aan het versterken van de veiligheid van Europese burgers, met
name door de bestrijding van terrorisme, georganiseerde misdaad en mensenhandel.– NAVO: in de Nederlandse inzet om de nationale veiligheid te waarborgen,
evenals de internationale vrede en veiligheid te bevorderen, speelt de NAVO
een grote rol. Bij de strijd tegen het terrorisme is de NAVO van groot belang,
onder meer voor de bescherming van vitale infrastructuur binnen het NAVO grondgebied,
maar ook bij missies in landen als Afghanistan.– waar mogelijk zal Nederland op bilateraal niveau staten ondersteunen
die onvoldoende in staat zijn aan hun internationale verplichtingen inzake
terrorisme bestrijding te voldoen. Tevens zal Nederland ook bilaterale kaders
kunnen gebruiken om best practices uit te wisselen
met landen die specifieke ervaring en expertise hebben opgebouwd bij de bestrijding
van het terrorisme. In EU-kader is hiervoor reeds een eerste aanzet gegeven
in de vorm van de lijst van zeven prioritaire landen waarmee zal worden samengewerkt
(Marokko, Indonesië, Pakistan, Algerije, Tunesië, Saoedi-Arabië
en Kenia).3.2 Inzet van het beleid bij de bestrijding van de
factoren die bijdragen aan het ontstaan van terrorisme3.2.1 Politieke en maatschappelijke marginalisering
en uitsluitingDe uitvoering van de motie-Koenders-Ormel (30 300 V, nr. 42)
laat zien welke instrumenten de regering inzet om democratisering in de Mediterrane
regio en de Golf regio te ondersteunen (30 300 V, nr. 120).De Nederlandse bijdrage kan geleverd worden via bestaande fora waarin
de EU met diverse Arabische landen samenwerkt. Daarbij valt met name te denken
aan het Euromed-proces en de partnerschappen die de EU heeft afgesloten met
Noord-Afrikaanse landen en diverse landen in het Midden Oosten. Ook zal Nederland
deelnemen aan de door de G8 opgerichte «Foundation
for the Future», om zo een bijdrage te leveren aan de vorming
van een maatschappelijk middenveld. Daarnaast worden de mogelijkheden voor
contacten op grassroots level onderzocht. Zo wordt
in het kader van het kennisforum Religie en Ontwikkelingsbeleid aandacht besteed
aan dit onderwerp, waarbij samen met de deelnemende particuliere organisaties
gezocht kan worden naar mogelijkheden om contacten te leggen met personen
en organisaties, ook in Arabische landen, die een rol spelen in het publieke
debat aldaar. Door middel van een open dialoog zou Nederland
(niet alleen de overheid maar ook het Nederlandse maatschappelijk middenveld)
een bijdrage kunnen leveren aan wederzijds begrip en een ondersteuning aan
hervormingen kunnen bieden.3.2.2 Het vijandbeeld ten aanzien van het Westen,
de perceptie van dubbele standaarden en het misbruik van godsdienst voor terroristische
doeleindenDe gesignaleerde perceptie onder grote delen van de bevolking van moslimlanden
ten aanzien van het Westen is vaak niet gebaseerd op de feiten. Desondanks
is het een realiteit dat veel mensen (zowel in het islamitische werelddeel
als ook onder de moslimbevolking erbuiten) wel geloven in beschuldigingen
en complottheorieën die door sommige radicale leiders aan het adres van
het Westen worden uitgesproken. Het is illusoir om te veronderstellen dat
een dergelijk vijandbeeld op korte termijn kan worden weggenomen, maar desalniettemin
is het noodzakelijk dat aanzienlijke inspanningen worden gepleegd om verdergaande
polarisatie als gevolg van het «wij-en-zij»-denken tegen te gaan.
De strijd tegen het jihadistisch terrorisme is geen strijd tegen de islam,
maar tegen hen die het geloof misbruiken om langs gewelddadige weg hun eigen
doelstellingen te realiseren. Meer dan voorheen zullen in islamitische landen
op een actieve manier invloedrijke personen in religieuze, maatschappelijke
en politieke kringen en andere opinieleiders opgezocht moeten worden met de
juiste feiten en de context van dit thema en thema’s als integratie,
immigratie en de positie van de islam in Nederland.Om succesvol te zijn is het van elementair belang dat activiteiten op
het terrein van de bestrijding van terrorisme brede internationale steun krijgen,
van regeringen en van de mensen. Legitimatie van acties kan uiteindelijk alleen
worden gevonden indien breed draagvlak wordt gevonden in internationaal overleg,
opdat voorkomen wordt dat de indruk wordt gewekt dat het Westen de eigen agenda
zou uitvoeren en de islam als zodanig ter discussie zou staan. Het vinden
van een VN-mandaat voor de strijd tegen het terrorisme, waarbij ad hoc-coalities
zoveel mogelijk worden vermeden, speelt daarin een essentiële rol.Van groot belang is tevens dat de mensenrechten in de strijd tegen het
terrorisme volledig worden gerespecteerd. Nederland zal dit internationaal
blijven benadrukken en krachtig uitdragen. De internationale geloofwaardigheid
van een land dat anderen op waarden en normen aanspreekt, wordt sterker naarmate
zij ook zelf die waarden en normen in acht neemt. Terrorisme bedreigt de rechtsstaat,
dus moet ervoor gewaakt worden dat deze wordt uitgehold bij de verdediging.
Hierover zijn internationaal al veel afspraken gemaakt, bijvoorbeeld in het
kader van de OVSE en de Raad van Europa, maar ook in VN kader. Daarbij valt
te denken aan de resoluties van de Mensenrechtencommissie en de resoluties
van de AVVN.In dit kader kan de regering kort zijn voor wat betreft het standpunt
ten aanzien van marteling. Het Nederlandse standpunt houdt in dat zowel foltering
als wrede, onmenselijke en vernederende behandeling en bestraffing onder geen
enkele omstandigheid is toegestaan, ongeacht de nationaliteit van betrokkenen
of de plaats waar zulks zou plaatsvinden. Het interim-advies van de AIV over
het folterverbod, zoals dat op 2 december 2005 is gepresenteerd, wordt
door de regering dan ook geheel onderschreven (30 300 V nr. 107).Veranderingen kunnen uiteindelijk slechts worden bewerkstelligd door samenwerking
met gematigde krachten. Internationaal zijn verschillende activiteiten ontplooid
om de dialoog tussen verschillende landen op gang te brengen. Op VN-niveau
zijn de dialoog tussen beschavingen en de Alliance of Civilisationszeer in het oog springende voorbeelden van
hoe ernaar gestreefd wordt te voorkomen dat de strijd tegen het terrorisme
landen uit elkaar drijft. Nederland heeft in 2005 zowel in het kader van de
Commissie voor de Rechten van de Mens als bij de AVVN voor de EU de trekkersrol
vervuld ten aanzien van de resolutie over godsdienstige onverdraagzaamheid.
De structuur van deze resolutie werd door Nederland, met steun van de internationale
gemeenschap, zodanig herzien dat aanbevelingen in het kader van de bevordering
van een dialoog tussen samenlevingen een aparte en meer centrale positie kregen,
waarbij wordt aangedrongen op revitalisatie van deze dialoog. Deze resoluties
vormen dan ook een uitstekende basis voor vervolgactiviteiten van de VN op
dit gebied. Ook een forum als Euromed ziet de regering als een goed platform
om de dialoog vorm te geven.In NAVO-verband vindt een dialoog plaats met de landen rond de Middellandse
Zee (Marokko, Algerije, Tunesië, Egypte, Israël, Jordanië en
Mauritanië). Alhoewel deze dialoog met name is gericht op militaire samenwerking,
wordt door de NAVO ook publieke diplomatie bedreven richting de bevolking
van de betrokken landen. Het doel daarvan is de bevolking te informeren over
de veranderende rol van de NAVO en meer begrip en belangstelling te kweken
voor de missies en taken die NAVO wereldwijd uitvoert.3.2.3 Lokale en regionale conflictenWat betreft de rol van lokale en regionale conflicten is de Nederlandse
inzet gericht op het oplossen van conflicten langs geweldloze weg, door middel
van onderhandelingen. Het moge duidelijk zijn dat de rol en de invloed van
ons land als zodanig beperkt is, maar met name in het kader van het Gemeenschappelijk
Buitenlands- en Veiligheidsbeleid van de EU kan invloed worden uitgeoefend
om oplossing van deze conflicten te bewerkstelligen. Daarnaast is conflictpreventie
een belangrijk middel om te voorkomen dat er nieuwe conflicten ontstaan die
zouden kunnen dienen als inspiratie voor terroristische organisaties. De OVSE
speelt een duidelijke rol in de Euraziatische regio, zowel met betrekking
tot conflictpreventie als voor wat betreft post-conflict wederopbouw. Hierbij
kan ook gedacht worden aan de opbouw van democratische instellingen en bevordering
van de rule of law, zowel op de Balkan als met
betrekking tot de zuidelijke Kaukasus en in Centraal-Azië.Uiteindelijk zal het succes staan of vallen bij de wil van partijen om
een vreedzame oplossing te vinden, maar voor de internationale gemeenschap
in het algemeen en voor Nederland als onderdeel daarvan kan een taak weggelegd
zijn bij het herstel van de stabiliteit en orde in landen of regio’s
waar zich conflicten hebben afgespeeld. In de Nederlandse visie is herstel
van alleen de stabiliteit niet voldoende. Duurzame oplossing van conflicten
vereist een inzet met lange adem op het continuüm van vrede – veiligheid –
ontwikkeling. Stabilisering biedt het uitgangspunt om te werken aan wederopbouw, Security Sector Reform, sociale en economische ontwikkeling,
hervorming van de publieke sector en ontwikkeling van maatschappelijk middenveld.
Zo kunnen oorzaken voor conflict worden weggenomen en kan de basis worden
gelegd voor duurzame verzoening van strijdende partijen. Niet alleen militaire
inzet, maar ook diplomatieke inzet en ontwikkelingshulp maken deel uit van
een dergelijke integrale benadering. De Nederlandse inzet in Irak en die in
Afghanistan kan hierbij als voorbeeld dienen. De regering is van mening dat
het leveren van troepen, zowel in VN- als NAVO-verband, in dit bredere kader
van vrede, veiligheid en ontwikkeling voorwaardenscheppend en ondersteunend
kan zijn bij vredesopbouw in dergelijke gebieden. Maar ook de gezamenlijke
inspanningen van de internationale gemeenschap om het Israëlisch-Palestijns
conflict op te lossen zijn voorbeelden. 3.2.4 De sociaal-economische situatie in gebieden
met een zwakke of falende overheidHoewel armoede op zichzelf geen factor is die bijdraagt aan het ontstaan
van terrorisme, kunnen slechte sociaal-economische omstandigheden zoals gezegd
wel kansen bieden voor extremistische organisaties om via charitatieve werkzaamheden
krediet op te bouwen bij de bevolking. Nederland en andere westerse landen
en de VN, de EU, de NAVO en andere internationale organisaties zijn zeer actief
geweest bij het verlenen van noodhulp na de aardbeving in Pakistan. Dat gebeurt
zonder politieke bijbedoelingen. Het is van belang te voorkomen dat nadat
de eerste behoeftes geledigd zijn een gat valt met de wederopbouw activiteiten,
waar mogelijk de charitatieve organisaties van radicale bewegingen, zoals
de Jamaat ud Dawa in kunnen springen. Het is van belang dat organisaties als
UNDP en UNHCR, maar niet alleen zij, ook andere internationale en regionale
organisaties, overheden en de non-profit sector beter hun werkzaamheden op
elkaar laten aansluiten om een gat te voorkomen.In het huidige OS-beleid zijn er mogelijkheden om middelen voor goed bestuur
in te zetten in niet-partnerlanden in de islamitische wereld. Via de Faciliteit
Strategische Activiteiten kunnen posten op kleine schaal activiteiten financieren
ter bevordering van goed bestuur en naleving van de mensenrechten. Ondersteuning
van het onderwijs, zoals recentelijk is aangeboden in Pakistan kan ook een
zeer positieve werking hebben. Bovendien blijkt een goede samenwerkingsrelatie
bij te dragen aan een positief imago. Radicalisering kan een belemmering vormen
voor de ontwikkeling van een land, omdat het de sociale structuur van landen
ontrafelt en kan leiden tot gewelddadige conflicten. Landen als Japan, Denemarken
en Australië hebben de aanpak van radicalisering en terrorisme daarom
een integraal onderdeel gemaakt van hun OS-beleid. Nederland ziet dat OS-inspanningen
indirect positieve effecten kunnen hebben die de factoren die bijdragen aan
terrorisme verkleinen en is van mening dat het in het eigen belang is om te
investeren in de ontwikkeling van landen waar radicalisering en terrorisme
kunnen voorkomen1, maar de regering is niet van
mening dat het noodzakelijk is radicalisering en terrorisme als apart thema
op te nemen in het OS-beleid om die effecten te kunnen bewerkstelligen. De
betrokkenheid van Nederland door middel van een goede ontwikkelingssamenwerkingsrelatie
biedt ook nu kansen zwakke staten weerbaarder te maken, zodat die minder makkelijk
als wijkplaats of vrijhaven voor terroristen kunnen dienen.3.3 Inzet van middelenHet moge duidelijk zijn dat de structurele en motiverende factoren die
ten grondslag kunnen liggen aan terrorisme in het bestaande beleid ruim aandacht
krijgen, onder meer via de investeringen die Nederland pleegt in zaken als
conflictpreventie en voorlichting. Tegen deze achtergrond heb ik in 2005 besloten
naast deze uitgaven die impliciet helpen factoren die bijdragen aan het ontstaan
van terrorisme te bestrijden, ook nog structureel 2 miljoen euro te reserveren
in het programma ondersteuning buitenlands beleid voor specifieke activiteiten
op het terrein van de strijd tegen het internationaal terrorisme. De motie-Koenders-Ormel
(30 300 V, nr. 42), inzake ondersteuning van het democratiseringsproces
in het Midden-Oosten, wordt dan ook beschouwd als een ondersteuning van het
huidige beleid. Deze middelen kunnen in principe zeer breed worden ingezet.
Gedacht kan worden aan:– activiteiten gericht op het bevorderen van een effectief internationaal
rechtssysteem op antiterrorisme gebied en onderzoeken naar de effectiviteit
en handhaving van internationale regelgeving;– steun aan politie en justitiële sectoren in derde landen; – activiteiten (seminars, studies, bijeenkomsten etc.) die een bijdrage
leveren aan een beter inzicht in of het wegnemen van de factoren die bijdragen
aan het internationaal terrorisme.De Minister van Buitenlandse Zaken,B. R. BotXNoot1Terrorisme wordt in deze regeringsreactie gedefinieerd als het plegen
van of dreigen met op mensenlevens gericht geweld, danwel het toebrengen van
ernstige maatschappijontwrichtende zaakschade, met als doel maatschappelijke
veranderingen te bewerkstelligen of politieke besluitvorming te beïnvloeden.XNoot2De vraag over energieafhankelijkheid die ook deel uitmaakt van de Motie-Van
der Laan c.s. wordt beantwoord in de regeringsreactie op het advies van de
AIV en AER, «Energiek Buitenlands beleid», van december 2005.XNoot1http://www.un.org/ unitingagainstterrorism/XNoot2Jihadistisch terrorisme: het aanwenden van terrorisme tegen gepercipieerde
vijanden van de islam ter verwezenlijking van een samenleving die een zo zuiver
mogelijke afspiegeling is van hetgeen men meent dat gesteld wordt in de oorspronkelijke
bronnen van de islam.XNoot1International Crisis Group, Islamism, Violence and
Reform in Algeria: Turning the Page (Islamism in North Africa III) Middle
East Report N°29, July 2004.XNoot1NCTb nota «Terrorismebestrijding op lokaal niveau, Handreiking»,
p. 63 e.v.XNoot2EU Strategie Radicalisering en Rekrutering (14 781/05), november
2005.XNoot3Dit onderscheid wordt gebruikt in een Deens Country Assessment Tool dat
in conceptvorm werd gepresenteerd tijdens een bijeenkomst in Kopenhagen, 27 januari
2006.XNoot1AIVD-nota «De gewelddadige jihad in Nederland, actuele trends in
de islamitisch-terroristische dreiging», p. 26.XNoot2http://www.rbas.undp.org/ahdr.cfmXNoot1Salafisme: stroming binnen de islam waarin gestreefd wordt naar een terugkeer
naar de islam van de salaf (de eerste volgelingen van Mohammed). Het Wahabisme
is de Saudische variant hiervan.XNoot2«Zuivere» Islam: een zo dicht mogelijke afspiegeling van hetgeen
dat men meent dat gesteld wordt in de oorspronkelijke bronnen van de Islam.XNoot3Radicale islam: het politiek-religieus streven om, desnoods met uiterste
middelen, een samenleving tot stand te brengen die een zo zuiver mogelijke
afspiegeling is van hetgeen men meent dat gesteld wordt in de oorspronkelijke
bronnen van de islam.XNoot1Zie ook AIVD studie, Van dawa tot Jihad. De diverse
dreigingen van de radicale islam tegen de democratische rechtsorde,
Den Haag, december 2004.XNoot2Deze radicale groepringen baseren zich op het gedachtegoed dat eenieder
die een andere opvatting heeft over de islam dan zijzelf, een «ongelovige»
(kaafir) is. Het anderen tot ongelovigen verklaren heet «takfier».
Personen die dergelijk gedachtegoed aanhangen woorden ook wel «takfieri’s»
genoemd.XNoot1Bijvoorbeeld ook na de het geluidsfragment van Osama bin Laden dat op
23 april jl. werd uitgezonden op Al Jazeera.XNoot1Dat is een van de vijf dimensies van het brede begrip armoede, zoals door
de OESO-DAC gehanteerd wordt (DAC guidelines – Poverty Reduction, 2001).XNoot1Naar buiten gebracht op 12 februari door de Britse krant News of
the World.XNoot2Zie ook antwoord op kamervraag Van der Laan d.d. 28 december 2005,
met nummer 2050605560.XNoot3DE EU Strategie Radicalisering en Rekrutering en het daarbij behorende
Actie Plan maken hiervan deel uit.XNoot1Zie ook het artikel van de minister van Ontwikkelingssamenwerking, «Niet
om zieltjes te winnen, maar om levens te redden», NRC Handelsblad, d.d.
10 september 2005, over de positieve effecten van ontwikkelingssamenwerking
bij het voorkomen van terrorisme. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30800-V-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl