HGIS-nota 2017
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2016-09-20 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2016-2017
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 34 551
 
 Homogene Groep Internationale samenwerking 2017 (HGIS-nota 2017)
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 
 
 Inhoudsopgave
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 Leeswijzer
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 1.1
 
 
 Wat is de HGIS?
 
 
 2
 
 
 
 
 
 1.2
 
 
 Opzet HGIS-nota 2017
 
 
 2
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Beleidskader
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 
 
 2.1
 
 
 Een structureel veranderende wereld
 
 
 4
 
 
 
 
 
 2.2
 
 
 Hulp, handel en investeringen
 
 
 7
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 HGIS naar beleidsthema’s
 
 
 
 
 12
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlagen
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 1:
 
 
 De HGIS-verticaal: wijzigingen na de Miljoenennota 2016
 
 
 32
 
 
 
 
 Bijlage 2a:
 
 
 De HGIS-uitgaven horizontaal: meerjarencijfers per begroting en per begrotingsartikel
 
 
 33
 
 
 
 
 Bijlage 2b:
 
 
 De HGIS-ontvangsten horizontaal: meerjarencijfers per begroting en per begrotingsartikel
 
 
 38
 
 
 
 
 Bijlage 3:
 
 
 Berekening ODA-plafond 2016–2019
 
 
 39
 
 
 
 
 Bijlage 4:
 
 
 De ODA-uitgaven naar beleidsthema
 
 
 40
 
 
 
 
 Bijlage 5a:
 
 
 De geplande ODA-uitgaven in partnerlanden (hulprelaties en overgangsrelaties) 2017
 
 
 42
 
 
 
 
 Bijlage 5b:
 
 
 De geplande ODA-uitgaven in exitlanden
 
 
 45
 
 
 
 
 Bijlage 6:
 
 
 De non-ODA uitgaven naar beleidsthema
 
 
 46
 
 
 
 
 Bijlage 7:
 
 
 Internationale Klimaatfinanciering voor ontwikkelingslanden 2017
 
 
 49
 
 
 
 
 Bijlage 8:
 
 
 Internationale inspanningen op asiel en migratie 2017
 
 
 51
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 Leeswijzer
 
 
 
 1.1
 Wat is de HGIS?
 
 De Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS) is sinds 1997 een budgettaire constructie binnen de begroting van het Rijk. In de HGIS worden de uitgaven van de verschillende ministeries op het gebied van het buitenlandbeleid gebundeld, waarmee de onderlinge samenhang geïllustreerd wordt. Dit bevordert de samenwerking en de afstemming tussen de betrokken ministeries. De HGIS vormt daarmee een belangrijk instrument voor een geïntegreerd en coherent buitenlandbeleid.
 Binnen de HGIS wordt onderscheid gemaakt tussen de uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking die voldoen aan de criteria voor officiële ontwikkelingssamenwerking (Official Development Assistance, ODA) en de overige uitgaven voor het buitenlands beleid (non-ODA).
 De Minister van Buitenlandse Zaken coördineert het Nederlandse buitenlandbeleid en daarmee de HGIS. De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking heeft een coördinerende bevoegdheid voor de uitgaven aan ODA binnen de HGIS.
 Twee keer per jaar wordt er verantwoording afgelegd aan de Tweede Kamer over de HGIS. Parallel aan het begrotingsproces wordt op Prinsjesdag de HGIS-nota aangeboden aan de Staten-Generaal. Op Verantwoordingsdag wordt het HGIS-jaarverslag aangeboden aan de Staten-Generaal.
 Buitenlandse betrekkingen zijn een zaak van het Koninkrijk der Nederlanden: Nederland in Europa, Aruba, Curaçao en Sint Maarten, alsmede de Nederlandse openbare lichamen in het Caribisch gebied (Bonaire, Sint Eustatius en Saba). Waar de HGIS-nota spreekt over «Nederland» of «Nederlands» wordt daarmee bedoeld: «(van) het Koninkrijk der Nederlanden», tenzij het gaat om zaken die specifiek het land Nederland betreffen, zoals het EU-lidmaatschap en ontwikkelingssamenwerking.
 
 
 
 1.2
 Opzet HGIS-nota 2017
 
 De HGIS-nota 2017 geeft inzicht in de begrote middelen voor internationale samenwerking in 2017. In het beleidskader worden de politieke hoofdlijnen van het buitenlandbeleid geschetst. Daarna wordt per beleidsthema nader ingegaan op de accenten in het begrotingsjaar 2017. De indeling naar acht beleidsthema’s en een categorie overig is gebaseerd op een samenstelling van de indelingen van de begroting van Buitenlandse Zaken en de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. In de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking zijn dit jaar voor het eerst kwantitatieve indicatoren opgenomen. Deze maken het effect van interventies meetbaar en drukken dit uit in te bereiken en bereikte streefwaarden. Op hoofdlijnen zijn deze ook benoemd in het beleidskader van deze nota.
 De toelichtende teksten zijn ontleend aan de Memories van Toelichting bij de begrotingen voor 2017 van de verschillende ministeries en geven een overzicht in vogelvlucht. Voor een gedetailleerde toelichting wordt verwezen naar de respectievelijke begrotingen.
 Zoals gebruikelijk wordt in meerdere tabellen naast de HGIS-bedragen het ODA-aandeel daarin weergegeven. Voor het Budget Internationale Veiligheid (BIV) is nog niet duidelijk in welke mate er sprake zal zijn van een ODA-component conform de OESO/DAC-definities. In het HGIS-jaarverslag over 2017 wordt het ODA-aandeel in het BIV als onderdeel van de realisatie gerapporteerd.
 Na de beleidsthema’s volgen acht bijlagen. In deze bijlagen worden gegevens, die verspreid staan over verschillende departementale begrotingen, gebundeld tot een overzichtelijk geheel. Bijlage 1 geeft een overzicht van de begrotingsontwikkelingen binnen de HGIS. In bijlagen 2a en 2b worden alle buitenlanduitgaven en -ontvangsten gepresenteerd per departement. Bijlage 3 geeft een berekening van het ODA-plafond. In bijlagen 4, 5a en 5b wordt een totaaloverzicht gegeven van de buitenlanduitgaven die als officiële ontwikkelingshulp (ODA) kwalificeren, respectievelijk per beleidsthema en per land. Een overzicht van de non-ODA uitgaven per beleidsthema is opgenomen in bijlage 6. In bijlage 7 wordt een raming van de verwachte publieke klimaatuitgaven voor ontwikkelingslanden in 2017 gepresenteerd. Tot slot is in bijlage 8 een uiteenzetting opgenomen van de internationale inspanningen in 2017 op het terrein van asiel en migratie.
 
 
 
 
 2.
 Beleidskader 2017
 
 
 
 2.1
 Nederlandse inzet in het buitenland
 
 De internationale situatie is aan constante verandering onderhevig. Landen als China, Rusland, Iran en Saudi-Arabië zijn geopolitiek assertiever in regionale vraagstukken. De internationale veiligheidssituatie verandert door verscherping van regionale conflicten, terrorisme, geweld en maatschappelijke en technologische ontwikkelingen. Het Westerse samenlevingsmodel lijkt in het defensief en de waarden waar wij voor staan – democratie, rechtvaardigheid, verdraagzaamheid en solidariteit – zijn niet langer vanzelfsprekend en vereisen onderhoud en verdediging. Universele waarden zoals respect voor mensenrechten komen hierbij in de knel. Tegelijkertijd staan de structuren en vrijheden van onze internationale samenwerking onder druk. Binnen en buiten Europa spelen nationalistische en religieuze sentimenten op. Aan de randen van Europa woeden oorlogen: in Syrië, Irak, Oost-Oekraïne en Libië leiden deze conflicten tot veel menselijk leed en verlies van levens. In grote delen van de oorlogsgebieden ontberen mensen voedsel en basisvoorzieningen zoals toegang tot medische voorzieningen en onderwijs. Deze omstandigheden hebben bijgedragen aan een grote stroom vluchtelingen en migranten. Zij gaan op zoek naar veiligheid binnen hun land en naar de buurlanden of Europa.
 De ring van instabiliteit om Europa zal een belangrijke rol blijven spelen in ons beleid. Geopolitiek en extremisme nemen een grotere plaats in, in de buitenlandse politiek. We moeten op zoek naar constanten en alternatieven, naar gebruikelijke en ongebruikelijke reacties en naar een mix van harde en zachte maatregelen om op een effectieve manier op deze nieuwe uitdagingen in te kunnen spelen. In deze context speelt het geïntegreerde buitenlandbeleid een essentiële rol. Daarmee werkt Nederland met succes aan een veiliger, rechtvaardiger en toekomstbestendigere wereld, die flexibel inspeelt op de fluïde internationale ontwikkelingen, kansen grijpt en risico’s indamt.
 De turbulentie aan de buitengrenzen van Europa en de dreigingen die voortkomen uit radicalisering en extremisme raken rechtstreeks aan de Europese veiligheid en wijzen op een toenemende verwevenheid tussen de interne en de externe veiligheidssituatie. De dreiging van terrorisme is grensoverschrijdend, maar komt ook van binnenuit: in sommige gevallen zijn de aanslagplegers in Europa van Europese komaf. Hierdoor ontstaat een complex beeld van instabiliteit, onveiligheid en onzekerheid.
 Die onzekerheid weerspiegelt zich ook in de gevolgen van het Britse besluit de Europese Unie (EU) te verlaten. Het is nog te vroeg om de gevolgen van een vertrek van het Verenigd Koninkrijk (VK) precies te duiden. De invloed van de EU op een aantal terreinen – economisch, politiek, veiligheid – zal mogelijk afnemen. Dit heeft gevolgen voor de positie van het VK en de EU, waaronder Nederland op het wereldpolitieke toneel.
 De EU, en de Europese interne markt in het bijzonder, is en blijft de belangrijkste aanjager van onze welvaart. Onze boterham wordt voor een groot deel verdiend in de landen om ons heen. Nederland zal in 2017 vasthouden aan de inzet op een betere Unie. Een EU die verder hervormt, zich focust op hoofdzaken en daarop resultaten boekt, en die verbetering van de kwaliteit van Europese regelgeving en de vermindering van regeldruk nastreeft. Een EU die banen helpt creëren, en die meerwaarde biedt bij de gezamenlijke aanpak van gedeelde uitdagingen zoals op het gebied van veiligheid, migratie, klimaat, energie en die mensenrechten intern en extern respecteert. Een EU die werkt aan een goede toekomst voor burgers en bedrijven in alle lidstaten en die stabiliteit brengt in een onrustige wereld vanuit de beginselen en prioriteiten die voortvloeien uit de EU Global Strategy.
 Op het terrein van vluchtelingenbeleid blijft het kabinet inzetten op gedeelde internationale verantwoordelijkheid. De internationaal rechterlijke kaders en de samenwerking met landen van herkomst en in de regio spelen daarbij een belangrijke rol. In dat kader blijft het kabinet zich inzetten voor het bestendigen en uitvoeren van de Europese afspraken over het terug brengen van migratiestromen via de Egeïsche en Middellandse Zee. Onderdeel daarvan is het migratie-akkoord tussen de EU en Turkije dat tot nu toe niet alleen ertoe heeft geleid dat de toestroom van het aantal migranten drastisch verminderd is, maar dat ook het aantal verdrinkingen van migranten drastisch is afgenomen en met business-model van de mensensmokkelaars ontmanteld.
 Als onderdeel van het internationale migratiebeleid maakt het kabinet zich sterk voor versterkte bewaking van de buitengrenzen van de Unie via de opzet van een Europese grenswacht. Er moet opvolging worden gegeven aan de Valletta Top door met Afrikaanse landen specifieke migratieafspraken te maken, onder andere op het gebied van terugkeer, grensbewaking en de aanpak van grondoorzaken van migratie. Om Libië te ondersteunen bij het goed functioneren van een kustwacht heeft het kabinet besloten een bijdrage te leveren aan de EU maritieme operatie Sophia. Hierover is een artikel 100-brief naar de Kamer verstuurd.
 In Syrië en Irak blijft Nederland bijdragen aan de bestrijding van een van de meest gevaarlijke uitwassen van de instabiliteit in beide landen: ISIS. Dat gebeurt onder andere door militaire steun en training aan de Iraakse en Koerdische strijdkrachten te verlenen. In conventionele oorlogsvoering is ISIS in het defensief. Maar in asymmetrische oorlogsvoering (o.m. aanslagen) laat ISIS zien nog steeds een zeer gevaarlijke tegenstander te zijn. Over de verlenging van de Nederlandse trainingsmissie in Irak ging de Kamer een artikel 100 brief toe. De Nederlandse F16’s zijn sinds 1 juli 2016 afgelost door de Belgische luchtmacht.
 Alleen een evenwichtige aanpak van repressie en preventie kan de vicieuze cirkel van radicalisering naar gewelddadig extremisme en terrorisme doorbreken. Bij de bestrijding van Foreign Terrorist Fighters (FTF) speelt Nederland een leidende diplomatieke rol, in samenwerking met belangrijke partners als Marokko en Turkije. Door de nationale lijst waarmee tegoeden van terroristen worden bevroren en een actieve bijdrage aan de Europese initiatieven op dit terrein zal Nederland blijven bijdragen aan het voorkomen van terrorismefinanciering.
 Grensoverschrijdende criminele netwerken, mensensmokkel en radicale groeperingen verbinden de Sahel, Maghreb en Europa in toenemende mate met elkaar. Nederland levert een substantiële bijdrage aan de VN-stabilisatiemacht in Mali. Het kabinet is voornemens op korte termijn besluit te nemen over de verlenging van de Nederlandse bijdrage aan de VN-missie in Mali, MINUSMA. Nederland heeft in 2016 een aantal taken overgedragen aan andere landen. Ook in 2017 is Nederland voornemens om een belangrijke rol te blijven spelen in de Sahel.
 Nederlandse militairen dragen bij aan de Navo-missie Resolute Support in Afghanistan. Het kabinet is voornemens op korte termijn besluit te nemen over de voorzetting van deze bijdrage. Nederland blijft met haar bijdrage aan deze missie en de ondersteuning van diverse programma’s, zoals het Law and Order Trust Fund Afghanistan, Afghanistan ondersteunen in de weg naar volledige zelfstandigheid in het dragen van de verantwoordelijkheid voor de eigen veiligheid.
 Het optreden van Rusland, met name in Oekraïne, heeft ertoe geleid dat de oostflank van Europa de afgelopen jaren minder stabiel geworden is. Zolang hierin geen verandering komt, zal het noodzakelijk blijven om de druk op Rusland door middel van sancties te handhaven en tegelijkertijd in te zetten op de-escalatie door middel van dialoog. Solidariteit met NAVO-bondgenoten is een andere belangrijk onderdeel van het Ruslandbeleid. Nederland heeft belang bij een stabiel, rechtvaardig en welvarend Oekraïne als buurland van de Europese Unie. Nederland zal daarom de hervormingsagenda van Oekraïne actief blijven ondersteunen.
 De diplomatieke inspanningen van de vier landen binnen ons Koninkrijk hebben ons, samen met Italië, een zetel opgeleverd in de VN Veiligheidsraad. Italië en het Koninkrijk der Nederlanden hebben afgesproken om het lidmaatschap van de VN Veiligheidsraad op te splitsen in twee termijnen van ieder één jaar. Afgesproken is dat Italië zich terugtrekt uit de VN Veiligheidsraad per 31 december 2017. In de periode 2017–2018 zullen Italië en het Koninkrijk waar mogelijk samen optrekken.
 Een veiligere wereld vraagt om inzet voor een rechtvaardigere wereld. Naleving van mensenrechten is van vitaal belang voor vrije, veilige en stabiele samenlevingen, zowel ver weg als dichtbij. Beleid dat stevig is gefundeerd in de rechtsstaat en geworteld in respect voor mensenrechten, is effectiever en duurzamer. In een groeiend aantal landen staan mensenrechten onder druk. Nederland richt zich, binnen een breder kader, in het bijzonder op veiligheid van journalisten en bloggers, mediadiversiteit en -kwaliteit en de verbinding tussen traditionele media en nieuwe media. We blijven landen aanspreken – in bilateraal of multilateraal verband – op schendingen. Als huidig lid van de Mensenrechtenraad hebben we hiertoe een extra middel in handen. Nederland zet zich tevens actief in voor de bevordering van de ontwikkeling van de internationale rechtsorde.
 Toekomstbestendiger betekent verantwoord omgaan met mondiale bronnen zoals energie, het klimaat, grondstoffen, natuurlijk kapitaal en de toekomst van het internet. We moeten nu duurzame en rechtvaardige oplossingen zoeken voor toekomstige problemen, met alle relevante actoren aan tafel, zowel staten als private sector, maatschappelijk middenveld en de wetenschap.
 Het Koninkrijk der Nederlanden heeft een modern postennet om de Nederlandse belangen wereldwijd te behartigen. Een postennet dat in het buitenland paraat staat voor de individuele burger en voor het bedrijfsleven, op een zo effectieve en kosten-efficiënte manier. In de geschetste omstandigheden is dit essentieel, zodat vrijheid, welvaart en veiligheid optimaal gewaarborgd kunnen worden en zowel kansen als bedreigingen al zoveel mogelijk buiten onze grenzen worden gezien en aangepakt. Nieuwe internationale problemen helpen voorkomen is daarbij zinvoller dan proberen ze te genezen of de gevolgen ook nationaal te moeten bestrijden. Het toenemend aantal relevante spelers, netwerken en onderwerpen op het internationale speelveld vraagt daarbij maximale flexibiliteit van mensen en middelen, en zowel bestaande als nieuwe diplomatieke vaardigheden en instrumenten.
 
 
 
 2.2
 Gecombineerde agenda voor Hulp, Handel en Investeringen
 
 Het uitbannen van extreme armoede, het bereiken van duurzame inclusieve groei en tegelijkertijd het creëren van kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven vormen de essentie van de agenda voor hulp, handel en investeringen. In 2017 gaat het kabinet samen met onze partners uit het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld door op de ingeslagen weg.
 Blijven werken aan oplossingen voor de grondoorzaken van armoede, instabiliteit en migratie
 Er is meer dan ooit noodzaak te investeren in de grondoorzaken van armoede, instabiliteit en migratie. Extreme armoede concentreert zich in Afrika. Nog steeds leven wereldwijd ongeveer 700 miljoen mensen beneden de armoedegrens van 1,90 dollar per dag. De ongelijkheid binnen de meeste ontwikkelingslanden neemt toe. Afrika heeft na Latijns-Amerika nu de meest ongelijke inkomensverdeling, met scherpe stijgingen in onder andere Ghana en Nigeria. Het gemiddelde inkomen neemt daar toe, maar de armste groepen profiteren nauwelijks. Daarom zet het kabinet extra in op gemarginaliseerde groepen.
 Ook in 2017 is het voorkomen van humanitaire noden en instabiliteit kabinetsprioriteit. Vanwege de groeiende instabiliteit blijft inzet van middelen voor internationale samenwerking vereist. Uitbannen van extreme armoede in 2030 is haalbaar als aan drie voorwaarden wordt voldaan: de groeiende vraag naar basisvoorzieningen moet gepaard gaan met stevige economische groei; duurzaamheid moet gewaarborgd zijn en de allerarmsten moeten er van profiteren. Structurele en meerjarige investeringen in stabiliteit en toekomstperspectief voor jongeren, vrouwen en uitgesloten groepen in ontwikkelingslanden zijn nodig, en dienen mede het veiligheidsbelang van Nederland en Europa.
 Nederland blijft hier in 2017 op inzetten via de speerpunten Veiligheid & Rechtsorde; Seksuele en Reproductieve Gezondheid en Rechten (SRGR); Voedselzekerheid en Water en de dwarsdoorsnijdende thema’s Klimaat, Vrouwenrechten en Gendergelijkheid en Private-sectorontwikkeling. Binnen deze speerpunten stelt Nederland concrete doelen.
 Zo richt Nederland zich binnen het speerpunt Veiligheid en Rechtsorde op de ontwikkeling van de rechtstaat in fragiele staten waarbij de rechtvaardige behandeling van mensen en duurzame oplossingen van conflicten centraal staan. In 2017 zal het kabinet onder andere de toegang tot de rechtspraak van 50.000 mensen vergroten in zes fragiele of post-conflictlanden. Deze mensen kunnen zich wenden tot juridische instellingen om zo hun grondrechten te beschermen, strafbare feiten te laten berechten en geschillen te beslechten. Ook draagt het kabinet in 2017 bij aan het ontmijnen van 5 miljoen m2 land. Op die manier kunnen vluchtelingen en ontheemden weer naar huis en hun leven weer opbouwen. Boeren kunnen hun landbouwgrond weer gebruiken en voorzien in hun eigen onderhoud.
 Ondanks de gestage daling van het aantal HIV-besmettingen en aan aids gerelateerde sterfgevallen hebben nog te veel mensen geen toegang tot aidsremmers, medicijnen, vaccins en geen of slechte toegang tot voorbehoedsmiddelen. Wereldwijd hebben 225 miljoen vrouwen die niet zwanger willen worden, nog niet de kennis en/of de middelen in handen om zelf hun kinderaantal te bepalen. Dit is op morele gronden onrechtvaardig. Daarom zal het kabinet er voor zorgen dat er in 2017 drie miljoen extra vrouwen en meisjes toegang krijgen tot moderne methodes voor gezinsplanning. Het maatschappelijk middenveld speelt hierbij een belangrijke rol, omdat zij in direct contact staan met vrouwen en meisjes die deze dienstverlening en voorlichting nodig hebben.
 Wereldwijd lijden 795 miljoen mensen chronisch honger en in totaal krijgen 2 miljard mensen dagelijks niet de voedingsstoffen binnen die zij nodig hebben. Dit is onacceptabel. In 2017 krijgen 10 miljoen mensen, met hulp van Nederland, betere voeding. Om honger en ondervoeding uit te bannen is het stimuleren van duurzame en inclusieve groei in de landbouwsector van belang. Met dit uitgangspunt zorgt Nederland dat 4,5 miljoen boeren hogere productie leveren en hun inkomens daardoor zien stijgen. Ook realiseert het kabinet in 2017 dat 3 miljoen hectare landbouwgrond eco-efficiënter wordt gebruikt ten behoeve van ecologisch duurzame voedselsystemen.
 De mondiale vraag naar water zal in 2030 naar verwachting 40% groter zijn dan het aanbod, terwijl 1 miljard mensen nu al geen toegang hebben tot sanitaire voorzieningen. Verbeterde toegang tot drinkwater, sanitaire voorzieningen (bijvoorbeeld waterleidingen, riolering en toiletten) en voorlichting over nut en noodzaak van hygiënische leefomstandigheden én een beter beheer van stroomgebieden en delta’s zijn belangrijke doelen voor dit kabinet. In 2017 zet het kabinet daarom in op betere toegang tot waterbronnen van 1 miljoen mensen; een betere vorm van sanitaire voorzieningen en voorlichting over hygiëne van 1,5 miljoen mensen en betere leefomstandigheden van 3 miljoen mensen door een beter beheer van stroomgebieden en het realiseren van veiligere delta’s.
 Ontwikkelingslanden zijn extra kwetsbaar voor klimaatverandering vanwege hun geografische omstandigheden (nabijheid van water of juist woestijnvorming). Klimaatverandering belemmert sociale en economische ontwikkeling en tast ecosystemen aan. Dat raakt de allerarmsten, vooral vrouwen, het eerst en het hardst. Daarom investeert het kabinet in maatregelen die klimaatverandering tegengaan of die helpen bij aanpassing aan de gevolgen van die veranderingen. Om inwoners van ontwikkelingslanden te helpen klimaatverandering tegen te gaan, geeft Nederland in 2017 aan 2,3 miljoen mensen toegang tot hernieuwbare energie (zon, wind en aardwarmte) en worden zij gestimuleerd om «schoon te koken» met efficiënte houtkachels en biogas.
 Groei en ontwikkeling voor iedereen vereist bijzondere aandacht voor vrouwenrechten en gendergelijkheid onder andere via maatschappelijke organisaties. In 2017 krijgen vrouwenrechten en gendergelijkheid meer aandacht via het programma Funding Leadership and Opportunities for Women (FLOW) en via de strategische partnerschappen voor pleiten en beïnvloeden. De aandacht voor gender in het brede buitenlandbeleid zal onverminderd zijn. Het kabinet versterkt in 2017 de capaciteit van 50 maatschappelijke organisaties. Via deze organisaties zullen 100 publieke instanties en bedrijven in 2017 aantoonbaar hebben bijgedragen aan verbetering van de maatschappelijke randvoorwaarden voor vrouwenrechten en gendergelijkheid.
 Met hulp, handel en investeringen blijven bijdragen aan duurzame en inclusieve groei
 Daarnaast blijft Nederland met hulp, handel en investeringen bijdragen aan duurzame en inclusieve groei. In 2015 zijn de 17 Global Goals aangenomen die een einde moeten maken aan extreme armoede, ongelijkheid, onrecht en klimaatverandering. Ook bedrijven, maatschappelijke organisaties, belangenorganisaties en burgers spelen een belangrijke rol bij het behalen van deze doelstellingen, omdat zij steeds meer betrokken zijn bij duurzame en inclusieve groei. Zonder samenwerking met deze partners is het onmogelijk om complexe problemen aan te pakken. Nederland blijft ook in 2017 inzetten op het mobiliseren van extra middelen van derden (zoals bedrijven en verzekeringsmaatschappijen) met aanvullende innovatieve financieringsvormen. De oprichting van nationale Waterbanken in ontwikkelingslanden is hier een voorbeeld van. Deze Waterbanken vullen een gat in de markt, omdat er nog weinig goede mogelijkheden bestaan voor (impact-)investeringen in de watersector.
 Maar ook ontwikkelingslanden kunnen meer inkomsten genereren door beter belastingen te heffen. Deze landen worden ondersteund bij het versterken van hun eigen inkomstenbronnen, door te investeren in lokale belastingdiensten. In 2017 blijft Nederland de gemaakte afspraken hierover uitvoeren en heronderhandelen.
 Meer handel, investeringen en groei leiden niet automatisch tot meer welvaart voor de allerarmsten. Inclusieve groei, groei die rekening houdt met people, planet, profit, is nodig om achtergestelde groepen in staat te stellen economische kansen te benutten voor een perspectief in het leven. De basisvoorwaarden voor ondernemen moeten op orde zijn en ondernemers uit lage- en middeninkomenslanden moeten de mogelijkheid hebben toe te treden tot de lokale, regionale en internationale markten. Hiervoor zijn banen, investeringen en toegang tot financiering nodig. Daarom blijft Nederland zich in 2017 inspannen voor ondernemerschap en werkgelegenheid in landen waar te weinig economisch perspectief is voor jongeren. Het kabinet heeft zichzelf onder andere tot doel gesteld om in 2017 160.000 banen te creëren door inzet van het bedrijfsleveninstrumentarium.
 Banen, investeringen en handel moeten duurzaam zijn en niemand uitsluiten. Daarom blijft het kabinet zich inzetten voor duurzame waardeketens en Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO). In 2017 wordt in samenwerking met de Sociaal Economische Raad voortgebouwd op de succesvolle inzet van de IMVO-convenantenaanpak, onder andere in de energiesector, banken en andere financiële instellingen, hout en papier, land- en tuinbouw, metaal en elektronica, textiel & kleding en voedingsmiddelen. Het kabinet heeft IMVO een vast onderdeel gemaakt van alle economische missies, vraagt van bedrijven dat ze voldoen aan de OESO-richtlijnen en rapporteert over de bevordering van IMVO in de verslagen van de missies.
 Tot slot zet Nederland zich in voor succes voor Nederlandse bedrijven in het buitenland. Economische diplomatie en goede handelsverdragen spelen hier een belangrijke rol in. Momenteel vinden onderhandelingen plaats met onder andere de VS, Mexico, Filipijnen en Japan. De onderhandelingen met de VS over TTIP staan daarbij volop in de schijnwerpers. De inzet is een ambitieus akkoord dat meer extra banen oplevert in de EU en de VS en tot een Europese inkomensstijging van 0,2% tot 2% kan leiden (CPB 2016). De voordelen voor Nederland als open economie zijn groter dan voor de EU als geheel. Voor Nederland specifiek zou het handelsakkoord een verdubbeling betekenen van de bilaterale handel en inkomensstijging van 1,7% in 2030. Nederland is zich bewust van de bezwaren die leven rond de onderhandelingen over TTIP en vraagt in de onderhandelingen daarom consequent aandacht voor het handhaven van het Europese niveau van standaarden in akkoorden en wil niet dat er getornd wordt aan EU-normen. Nederland wil beleidsvrijheid houden om eigen wetgeving op te stellen op het gebied van veiligheid en bescherming van mens, dier, plant en milieu. Nederland heeft zich actief opgesteld om onderhandelingen transparanter te maken en bedrijven, maatschappelijke organisaties en burgers te betrekken om draagvlak en vertrouwen in het handelspolitieke stelsel te bevorderen en gehoor te kunnen geven aan de belangen van verschillende groepen in de samenleving.
 De economische dienstverlening wordt verbeterd door de inzet van een nieuw instrument dat investerings- en exportfinanciering biedt op die landen die niet door het Dutch Good Growth Fund (DGGF) worden bediend. Dit nieuwe instrument, het Dutch Trade and Investment Fund (DTIF), speelt in aanvulling op de private markt in op de specifieke financieringsuitdagingen van ondernemingen en met name het MKB bij internationaal ondernemen. Het DTIF is per 1 september 2016 operationeel.
 De economische dienstverlening richt zich in 2017 opnieuw op de internationalisering van het MKB, maar ook op de ondersteuning van Nederlandse starters die de grens overgaan. Starters hebben al deelgenomen aan een aantal economische missies en krijgen begeleiding vanuit het postennet. Nederlandse starters kunnen daardoor terecht bij internationale beroepsgenoten voor advies en begeleiding (Boston, Silicon Valley, Londen, New York City). Bezien wordt hoe wij ons instrumentarium beter kunnen afstemmen op de wensen van starters. Dit kan zijn door in te zetten op in derde landen georganiseerde competities (bijv. Get in the Ring) of contacten met grote conglomeraten (zoals de K-Startup Grand Challenge in Zuid-Korea) en actievere ondersteuning van internationale beurzen speciaal voor Nederlandse starters en deelname van starters aan economische missies. In nauwe samenwerking met Startup Delta zal invulling worden gegeven aan de internationaliseringsinitiatieven voor starters voor 2017. Daarnaast zullen de nieuwe Nationale Iconen die in het najaar 2016 bekend worden gemaakt, zoveel mogelijk onder de aandacht worden gebracht via bijvoorbeeld handelsmissies- en beurzen. De bedrijven worden geholpen om nieuwe mogelijkheden aan te boren in binnen- en buitenland.
 Het kabinet heeft de ambitie internationaal ondernemen sterk te bevorderen en in te spelen op de groeiende behoefte vanuit het bedrijfsleven en de kenniswereld naar internationale handels- en innovatiebevorderende diensten van de overheid. Om aan deze vraag te kunnen blijven voldoen, heeft het kabinet besloten om vanaf 2017 EUR 10 miljoen structureel extra vrij te maken voor inspanningen die de Nederlandse concurrentiepositie van Nederland in het buitenland ten goede komen, zoals een betere follow up van economische missies en het effectiever maken van het internationale topsectorenbeleid. In afwachting van de nieuwe acties zijn de middelen geraamd op een aanvullende post. Een belangrijk uitgangspunt hierbij is dat de middelen ten goede moeten komen aan een meer doeltreffende economische diplomatie, over de volle breedte van handelsbevordering tot en met innovatiesamenwerking, waarin publieke en private partijen complementaire rollen hebben, maar nauw samenwerken bij het helpen realiseren van gezamenlijk vast te stellen doelen gericht op prioriteitslanden, topsectoren en mondiale maatschappelijke uitdagingen. De door de Dutch Trade & Investment Board (DTIB) geïnitieerde publiek-private stuurgroep handels- en investeringsbevordering zal begin 2017 het kabinet adviseren hoe deze publiek-private meerjarig geprogrammeerde aanpak in de praktijk zou moeten gaan werken.
 
 
 
 
 3.
 HGIS naar beleidsthema’s
 
 
 
 Beleidsthema 1: Versterkte internationale rechtsorde en eerbiediging van mensenrechten
 
 Algemeen
 Het bevorderen van een goed functionerende internationale rechtsorde, met een blijvende inzet op mensenrechten, als integraal onderdeel van het buitenlandbeleid.
 Een sterke rechtsorde en eerbiediging van mensenrechten maken de wereld stabieler, veiliger, vrijer en welvarender. Dit vereist goed functionerende internationale instellingen met een breed draagvlak en voortdurende inzet tegen straffeloosheid. Deze rechtsorde is onlosmakelijk verbonden met universele mensenrechten. De bevordering van mensenrechten is een kernelement van het Nederlands buitenlandbeleid.
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 bedragen x EUR 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting/beleidsterrein/artikel/omschrijving
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 
 
 BZ
 
 
 01.01 Goed functionerende internationale instellingen met een breed draagvlak
 
 
 55.937
 
 
 5.370
 
 
 58.381
 
 
 8.166
 
 
 55.635
 
 
 7.740
 
 
 
 
 
 01.02 Bescherming en bevordering van mensenrechten
 
 
 61.411
 
 
 38.805
 
 
 55.597
 
 
 35.250
 
 
 54.614
 
 
 35.250
 
 
 
 
 V&J
 
 
 91.01 Europol en Eurojust
 
 
 27.746
 
 
 0
 
 
 22.512
 
 
 0
 
 
 37.634
 
 
 0
 
 
 
 
 
 33.03.10 Opsporing en vervolging; NFI
 
 
 532
 
 
 0
 
 
 534
 
 
 0
 
 
 530
 
 
 0
 
 
 
 
 
 33.03.39 Opsporing en vervolging; drugsbestrijding Suriname
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 
 
 
 91.01 WIPO
 
 
 235
 
 
 0
 
 
 363
 
 
 0
 
 
 360
 
 
 0
 
 
 
 
 IenM
 
 
 17.01 Luchtvaart
 
 
 1.083
 
 
 0
 
 
 1.120
 
 
 0
 
 
 1.312
 
 
 0
 
 
 
 
 
 18.01 Scheepvaart
 
 
 966
 
 
 0
 
 
 1.075
 
 
 0
 
 
 1.067
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 147.940
 
 
 44.205
 
 
 139.782
 
 
 43.616
 
 
 151.352
 
 
 43.190
 
 
 
 
 
 Financiële instrumenten
 BZ
 
 
 •
 Verplichte bijdragen (verdragscontributies) aan de VN waarin de afdrachten aan (het restmechanisme van) het Joegoslavië- en het Rwanda-tribunaal zijn inbegrepen alsmede de bijdragen aan de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) en het Internationaal Strafhof (ICC).
 
 
 •
 Inzet van het mensenrechtenfonds ter ondersteuning van de prioriteiten uit de mensenrechtenbrief «Respect en recht voor ieder mens». De daarin genoemde prioriteiten zijn: inzet ten behoeve van mensenrechtenverdedigers, gelijke rechten voor LHBTI, gelijke rechten voor vrouwen. Nederland besteedt ook aandacht aan ernstige mensenrechtenschendingen (doodstraf, foltering), vrijheid van meningsuiting en internetvrijheid, vrijheid van godsdienst en levensovertuiging, mensenrechten en ontwikkeling en mensenrechten en bedrijfsleven (inclusief kinderarbeid).
 
 
 •
 Bijdragen aan internationale organisaties ten behoeve van verdere bescherming en bevordering van mensenrechten, met name de jaarlijkse bijdrage aan de Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR) van de VN waarbij specifiek wordt ingezet op de ondersteuning van de speciale procedures en verdragscomités.
 
 
 •
 Subsidie aan onder andere RNW Media voor de verkondiging van het vrije woord in het buitenland en als onderdeel van de subsidie mensenrechten.
 
 
 V&J
 
 
 •
 Bijdrage aan de huisvestingskosten van Europol en Eurojust.
 
 
 •
 Contributie aan de World Intellectual Property Organization (WIPO).
 
 
 •
 Bijdrage aan opsporing en vervolging Nederlands Forensisch Instituut (NFI).
 
 
 •
 Bijdrage aan opsporing en vervolging drugbestrijding Suriname.
 
 
 IenM
 
 
 •
 Contributie aan International Civil Aviation Organization (ICAO).
 
 
 •
 Contributie aan de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR).
 
 
 •
 Contributie aan de International Maritime Organization (IMO).
 
 
 •
 Bijdrage aan de International Association of Marine Aids to Navigation and Ligthouse Authorities (IALA)
 
 
 •
 Bijdrage aan de Donaucommissie
 
 
 •
 Bijdrage aan de North Atlantic Ice Patrol.
 
 
 
 
 
 Beleidsthema 2: Veiligheid en stabiliteit 
 
 Algemeen
 Het bevorderen van de Nederlandse en internationale veiligheid en stabiliteit door doelgerichte bilaterale en multilaterale samenwerking en het bevorderen van democratische transitie in prioritaire gebieden, vooral in de ring rond Europa.
 Veiligheid is geen vanzelfsprekendheid. De internationale omgeving verandert snel en ingrijpend. Wat er in de wereld om ons heen gebeurt, heeft direct gevolgen voor onze eigen veiligheid en voor onze welvaart. Veel van de grensoverschrijdende dreigingen waaraan Nederland bloot staat, zijn van een dusdanige omvang en complexiteit dat een geïntegreerde aanpak en samenwerking in internationaal verband geboden is. Voorbeelden zijn de proliferatie van massavernietigingswapens, terrorisme en gewelddadig extremisme, vluchtelingenstromen, piraterij, grensoverschrijdende criminaliteit en cyberdreigingen.
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 bedragen x EUR 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting/beleidsterrein/artikel/omschrijving
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 
 
 BZ
 
 
 02.01 Goede internationale samenwerking ter bevordering van de eigen en bondgenootschappelijke veiligheid
 
 
 22.582
 
 
 0
 
 
 20.236
 
 
 0
 
 
 14.979
 
 
 0
 
 
 
 
 
 02.02 Bestrijding en terugdringing van internationaal terrorisme en andere vormen van internationale criminaliteit
 
 
 8.893
 
 
 0
 
 
 8.130
 
 
 0
 
 
 7.765
 
 
 0
 
 
 
 
 
 02.03 Bevordering van ontwapening en wapenbeheersing, bestrijding van proliferatie van massavernietigingswapens en het voeren van een transparant en verantwoord wapenexportbeleid
 
 
 12.673
 
 
 3.241
 
 
 14.294
 
 
 3.252
 
 
 10.794
 
 
 3.252
 
 
 
 
 
 02.04 Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in internationaal verband
 
 
 179.765
 
 
 62.448
 
 
 236.065
 
 
 69.144
 
 
 195.032
 
 
 67.313
 
 
 
 
 
 02.05 Bevordering van transitie in prioritaire gebieden
 
 
 21.580
 
 
 8.034
 
 
 23.102
 
 
 8.322
 
 
 22.028
 
 
 7.822
 
 
 
 
 BHOS
 
 
 04.01 Humanitaire hulp
 
 
 321.378
 
 
 318.522
 
 
 243.092
 
 
 242.000
 
 
 220.017
 
 
 219.000
 
 
 
 
 
 04.03 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 202.404
 
 
 202.404
 
 
 450.988
 
 
 450.988
 
 
 191.718
 
 
 191.718
 
 
 
 
 
 04.04 Noodhulpfonds
 
 
 212.605
 
 
 212.605
 
 
 200.000
 
 
 200.000
 
 
 57.371
 
 
 57.371
 
 
 
 
 V&J
 
 
 31.03.21 Kwaliteit, Arbeidsvoorwaarden en ICT politie; internationale samenwerkingsoperaties
 
 
 8.512
 
 
 8.512
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 
 
 
 36.02.58 Nat. Veiligheid en Terrorismebestrijding
 
 
 480
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Defensie
 
 
 01.01.01 Crisisbeheersingsoperaties (inclusief contributies)/tevens verdeelartikel BIV
 
 
 264.649
 
 
 0
 
 
 286.290
 
 
 0
 
 
 322.682
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 1.255.521
 
 
 815.766
 
 
 1.490.797
 
 
 982.306
 
 
 1.050.986
 
 
 555.076
 
 
 
 
 
 Financiële instrumenten
 BZ
 
 
 •
 Jaarlijkse verplichte bijdrage aan de NAVO.
 
 
 •
 Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid (POBB) en Veiligheidsfonds, voor kleinschalige activiteiten met een katalyserende werking die het Nederlandse veiligheidsbeleid ondersteunen. In dit kader wordt onder meer een financiële bijdrage geleverd aan het Instituut van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen.
 
 
 •
 Jaarlijkse bijdrage aan het in Den Haag gevestigde onafhankelijke International Centre for Counter-Terrorism (ICCT).
 
 
 •
 Jaarlijkse bijdragen aan het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA), de Organisatie voor het Verbod op Chimische Wapens (OPCW) en de Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty Organization (CTBTO).
 
 
 •
 Ondersteuning van kleinschalige initiatieven gericht op uitvoering van het Biologische en Toxische Wapens Verdrag (BTWC), Non-Proliferatie Verdrag (NPV) en de Ottawa Conventie.
 
 
 •
 Bijdrage aan activiteiten onder auspiciën van het G8 Global Partnership op het gebied van het tegengaan van proliferatie van radiologische en nucleaire bronnen en bio-security.
 
 
 •
 Verdragscontributies aan de VN-crisisbeheersingsoperaties (vredesmissies).
 
 
 •
 Bijdragen uit het Stabiliteitsfonds voor de inzet op het snijvlak van vrede, veiligheid en ontwikkeling.
 
 
 •
 Bijdragen ter bevordering van transitie in prioritaire gebieden, met name in de ring rond Europa via het in 2016 ingestelde Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen (NFRP). Het NFRP bestaat uit het Matra programma gericht op (Zuid)Oost-Europa en het Shiraka-programma, gericht op de Arabische regio. Ook vanuit het Stabiliteitsfonds worden programma’s in een aantal landen in deze regio’s gefinancierd.
 
 
 BHOS
 
 
 •
 Bijdragen aan het wereldwijde VN-noodhulpfonds Central Emergency Response Fund (CERF), UN-OCHA en het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC) ten behoeve van de snelle beschikbaarheid en flexibiliteit van de humanitaire hulp. Er resteert nog EUR 57 miljoen in 2017 voor het Noodhulpfonds.
 
 
 •
 Bijdragen aan de United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR), de United Nations Relief and Works Agency (UNRWA), het United Nations Children’s Fund (UNICEF) en het World Food Programme (WFP), eveneens ten behoeve van snelle beschikbaarheid en flexibiliteit.
 
 
 •
 Bijdragen aan organisaties die zich bezig houden met rampenparaatheid, innovatie, veiligheid van hulpverleners en opvang in de regio, waaronder steun aan lokale autoriteiten en gastgemeenschappen.
 
 
 •
 Landenspecifieke bijdragen aan VN-organisaties, het Internationale Rode Kruis en Nederlandse NGO’s (Dutch Relief Alliance-DRA).
 
 
 •
 Bijdrage aan een legitieme en capabele overheid via een aantal grote, internationaal opererende NGO’s en IGO’s op het gebied van corruptiebestrijding, democratisering en lokaal bestuur.
 
 
 V&J
 
 
 •
 Het leveren van een bijdrage aan internationale missies door de inzet van civiele politie en justitie experts.
 
 
 Defensie
 
 
 •
 Jaarlijks komt uit het BIV bij Voorjaarsnota EUR 60 miljoen beschikbaar voor BZ en BHOS ten behoeve van de inzet van de hervorming van de veiligheidssector, beveiliging van diplomaten en ambassades in gebieden waar dat noodzakelijk is (Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten), rechtstaatontwikkeling en capaciteitsopbouw. Tevens worden op dat moment middelen beschikbaar gesteld voor de geplande activiteiten bij Defensie in het kader van het BIV (EUR 59,5 miljoen). Jaarlijks wordt interdepartementaal besloten over de inzet van deze middelen.
 
 
 •
 Monitoren van vredesakkoorden, opleidingen en trainingen, herstellen van de orde, hervorming van de veiligheidssector, grensbewaking, het beschermen van goederenstromen, rechtstaatontwikkeling en capaciteitsopbouw.
 
 
 •
 Financiering van activiteiten die de inzet in bijvoorbeeld vredesmissies of fragiele staten ondersteunen (waaronder inzet van transportvliegtuigen of beveiliging van diplomaten en ambassades in gebieden waar dit noodzakelijk is).
 
 
 •
 Over de verlenging van de Nederlandse trainingsmissie in Irak en over de deelname aan de EU maritieme operatie Sophia voor de kust van Libië, heeft de Kamer inmiddels een artikel 100-brief ontvangen. Voorts is het kabinet voornemens op korte termijn besluiten te nemen over de verlenging van de Nederlandse bijdrage aan de VN-missie in Mali, MINUSMA, en de voorzetting van de bijdrage aan de NAVO-missie Resolute Support in Afghanistan. Tevens worden binnenkort de voorbereidingen afgerond voor de Nederlandse deelname aan de enhanced forward presence van de NAVO. Nederland zal een eenheid van maximaal compagniesgrootte bijdragen aan de door Duitsland geleide battlegroup in Litouwen.
 
 
 
 
 
 Beleidsthema 3: Europese samenwerking 
 
 Algemeen
 De algemene doelstelling is een effectieve Europese samenwerking om de Europese Unie en haar lidstaten zo vreedzaam, welvarend en sterk mogelijk de toekomst in te loodsen. Europa is essentieel voor onze welvaart, vrijheid en veiligheid. Een actieve opstelling van Nederland in het Europese besluitvormingsproces is dan ook in het directe belang van Nederlandse burgers en bedrijven. Door consequent en constructief optreden kan Nederland zijn invloed binnen de Europese Unie vergroten. Zo kan Nederland mede vorm geven aan ontwikkelingen in Europa die direct van invloed zijn op onze economische, sociale en politieke toekomst.
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 bedragen x EUR 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting/beleidsterrein/artikel/omschrijving
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 
 
 BZ
 
 
 03.02 Een effectief, efficiënt en coherent optreden van de Unie ten opzichte van derde landen en regio's, inclusief ontwikkelingslanden
 
 
 159.711
 
 
 159.711
 
 
 181.875
 
 
 181.875
 
 
 201.275
 
 
 201.275
 
 
 
 
 
 03.03 Een hechtere Europese waardengemeenschap
 
 
 9.748
 
 
 0
 
 
 10.100
 
 
 0
 
 
 10.100
 
 
 0
 
 
 
 
 
 03.04 Versterkte Nederlandse positie in de Unie van 28
 
 
 21.153
 
 
 0
 
 
 32.011
 
 
 0
 
 
 4.327
 
 
 0
 
 
 
 
 Toerek.
 
 
 EU-begroting
 
 
 405.600
 
 
 329.867
 
 
 405.600
 
 
 329.867
 
 
 405.600
 
 
 329.867
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 596.212
 
 
 489.578
 
 
 629.586
 
 
 511.742
 
 
 621.302
 
 
 531.142
 
 
 
 
 
 Financiële instrumenten
 BZ
 
 
 •
 Bijdrage aan het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF). Dit fonds is het voornaamste middel waarmee de Europese Unie de ontwikkelingssamenwerking met de ACS-landen en de overzeese gebieden uitvoert. Het budget en het programma van het EOF is voor een periode van zeven jaar vastgesteld. Het grootste deel van het EOF is bestemd voor de financiering van de steun aan nationale, regionale en lokale projecten en programma’s gericht op de economische en sociale ontwikkeling van die gebieden.
 
 
 •
 Bijdrage aan de Raad van Europa: Nederland richt zich hierbij op de dossiers vrijheid van godsdienst, internetvrijheid en LHBTI rechten.
 
 
 •
 Bijdrage aan de Benelux.
 
 
 •
 Subsidie aan European Institute voor Public Administration.
 
 
 Toerekening 
 
 
 •
 De toerekening betreft het aan de HGIS toegeschreven «Nederlandse aandeel» van de begroting van de Europese Commissie. Uit dit hoofdstuk worden diverse programma's van de EU voor internationale samenwerking gefinancierd, waaronder het Nabuurschapsbeleid, het Instrument voor Ontwikkelingssamenwerking, het budget voor Gemeenschappelijk Buitenland en Veiligheids Beleid (GBVB) en Humanitaire hulp.
 
 
 
 
 
 Beleidsthema 4: Consulaire belangenbehartiging en het internationaal uitdragen van Nederlandse waarden en belangen
 
 Algemeen
 Het verlenen van excellente consulaire diensten aan Nederlanders in nood in het buitenland, evenals het verstrekken van reisdocumenten aan Nederlanders in het buitenland. Daarnaast levert het Kabinet een bijdrage aan een gereguleerd personenverkeer door de Nederlandse inbreng in het Europese visumbeleid en is, naast het opstellen van ambtsberichten, verantwoordelijk voor de visumverlening kort verblijf.
 Het versterken van de Nederlandse cultuursector door internationale uitwisseling en presentatie; meer ruimte voor cultuur in een veilige, rechtvaardige en toekomstbestendige wereld en verbindingen leggen met economische diplomatie en andere prioriteiten van het buitenlands beleid, zoals het mensenrechtenbeleid.
 Tevens neemt Nederland een bijzondere positie in als gastland van vele internationale organisaties en internationale hoven en tribunalen. Als gastland heeft Nederland de verantwoordelijkheid de in Nederland gevestigde instellingen te ondersteunen opdat deze onafhankelijk, veilig en efficiënt kunnen functioneren.
 De inzet op het gebied van publieksdiplomatie valt onder de verantwoordelijkheid van de Minister van Buitenlandse Zaken.
 Internationaal Cultuurbeleid 
 De uitvoering van het Internationaal Cultuurbeleid (ICB) is een gedeelde verantwoordelijkheid van de Minister van Buitenlandse Zaken, de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Zoals opgenomen in het beleidskader internationaal cultuurbeleid 2017–2020 wordt voor de versterking van de Nederlandse cultuursector gekozen voor 8 focuslanden (voorheen 15) waar de meest betrokken partijen (diplomatieke posten, fondsen, DutchCulture, anderen) samen optrekken op basis van een meerjarige strategie. Daarnaast een nieuwe doelstelling om met cultuur een bijdrage te leveren aan een veilige, rechtvaardige en toekomstbestendige wereld gericht op 7 landen in de ring rondom Europa, waaraan met een bundeling van non-ODA en ODA op geïntegreerde wijze invulling wordt gegeven, en kleinschalige ondersteuning van culturele diplomatie wereldwijd.
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 bedragen x EUR 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting/beleidsterrein/artikel/omschrijving
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 
 
 BZ
 
 
 04.01 Op basis van eigen verantwoordelijkheid consulaire dienstverlening bieden aan Nederlanders in het buitenland
 
 
 14.973
 
 
 0
 
 
 13.545
 
 
 0
 
 
 13.145
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 04.02 Samen met (keten)partners het personenverkeer reguleren
 
 
 6.081
 
 
 0
 
 
 7.154
 
 
 0
 
 
 6.304
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 04.03 Grotere buitenlandse bekendheid met de Nederlandse cultuur
 
 
 7.434
 
 
 0
 
 
 6.635
 
 
 0
 
 
 8.944
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 04.04 Het inzetten van Publieksdiplomatie door het Postennetwerk en BZ om het beeld van Nederland in het buitenland te versterken en op een positief realistische manier uit te dragen
 
 
 19.051
 
 
 112
 
 
 16.431
 
 
 136
 
 
 16.178
 
 
 136
 
 
 
 
 
 
 
 04.05 Een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor internationale organisaties in Nederland
 
 
 10.623
 
 
 0
 
 
 6.685
 
 
 0
 
 
 3.970
 
 
 0
 
 
 
 
 OCW
 
 
 08.77 Internationaal onderwijs; Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken; cultuur
 
 
 450
 
 
 0
 
 
 450
 
 
 0
 
 
 450
 
 
 0
 
 
 
 
 
 14.71 Cultuur; subsidies
 
 
 5.393
 
 
 0
 
 
 5.739
 
 
 0
 
 
 4.527
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 64.005
 
 
 112
 
 
 56.639
 
 
 136
 
 
 53.518
 
 
 136
 
 
 
 
 
 Financiële instrumenten
 BZ
 
 
 •
 Verlenen van financiële- en niet financiële consulaire bijstand aan Nederlanders in nood en/of schrijnende gevallen.
 
 
 •
 Verstrekken van reisadviezen.
 
 
 •
 Adviseren en ondersteunen van Nederlandse gedetineerden door gedifferentieerde bezoekfrequentie, in bepaalde landen maandelijkse giften aan gedetineerden, en subsidies ten behoeve van resocialisatie, extra zorg en juridisch advies.
 
 
 •
 Verstrekken van visa kort verblijf.
 
 
 •
 Afnemen van inburgeringsexamens.
 
 
 •
 Verrichten van legalisaties en uitvoeren van verificatieonderzoeken.
 
 
 •
 Samenwerking met instanties in en buiten Nederland, de EU en internationale organisaties.
 
 
 •
 Op verzoek van het Ministerie van Veiligheid en Justitie worden algemene en individuele ambtsberichten opgesteld, waarop door V&J mede het toelatings- en terugkeerbeleid wordt gebaseerd.
 
 
 •
 Subsidieverlening via de posten en aan DutchCulture voor internationale culturele activiteiten.
 
 
 •
 Ondersteuning van initiatieven in zeven landen in de ring rondom Europa die de lokale cultuursector versterken, cultuurparticipatie vergroten, de leefomgeving in steden verbeteren en behoud van lokaal cultureel erfgoed verduurzamen.
 
 
 •
 Via strategische beleidscommunicatie richt Buitenlandse Zaken zich op die doelgroepen die van belang zijn bij het ontwikkelen, bereiken en uitdragen van beleidsdoelstellingen op het terrein van buitenlandbeleid. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor de media. Daarnaast worden online kanalen ingezet, zoals Facebook.
 
 
 •
 Bijdrage aan publieksdiplomatie, waarmee Nederlandse ambassades activiteiten op het gebied strategische beleidscommunicatie, beeldvorming over Nederland en internationaal cultuurbeleid kunnen ondersteunen of opstarten.
 
 
 •
 Subsidie ten behoeve van Instituut Clingendael.
 
 
 •
 Voor uitgaven ten behoeve van uitgaande staatsbezoeken, officiële bezoeken en werkbezoeken van het Koninklijk Huis, inkomende bezoeken van hoogwaardigheidsbekleders, Corps Diplomatique en Internationale Organisaties is EUR 2 miljoen geraamd.
 
 
 •
 Ondersteuning bij het profileren van Den Haag als wereldwijd centrum van kennis op het gebied van vrede en recht.
 
 
 •
 Logistieke ondersteuning van de in Nederland gevestigde internationaal juridische instellingen, in samenspraak met andere ministeries zorgdragen voor onder andere gevangenisruimte, beveiliging en medewerking bij het in- en uitreizen van verdachten en getuigen.
 
 
 •
 Bijdrage aan het Speciaal Tribunaal Libanon en het Internationaal Strafhof.
 
 
 OCW
 
 
 •
 In het kader van het internationaal cultuurbeleid financieren OCW en BZ samen een internationaliseringsprogramma voor de periode 2017–2019 (zie ook beleidsthema 8).
 
 
 
 
 
 Beleidsthema 5: Duurzame handel en investeringen 
 
 Algemeen
 Met de agenda voor hulp, handel en investeringen werken we aan het uitbannen van extreme armoede, het bevorderen van inclusieve en duurzame groei en succes voor Nederlandse bedrijven in het buitenland. De inzet is om duurzame handel en investeringen te bevorderen door versterking van het internationaal handelssysteem. Daarbij is er aandacht voor maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO), de versterking van de Nederlandse handel- en investeringspositie, economische naamsbekendheid, de bevordering van de private sector en de randvoorwaarden voor duurzame en inclusieve groei in ontwikkelingslanden. Voor het Dutch Good Growth Fund (DGGF) is een belangrijke rol weggelegd om het Nederlandse en lokale midden- en kleinbedrijf te betrekken bij duurzame economische ontwikkeling in de DGGF-landen.
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 bedragen x EUR 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting/beleidsterrein/artikel/omschrijving
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 
 
 BHOS
 
 
 01.01 Versterkt internationaal handelssysteem, met aandacht voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
 
 
 12.780
 
 
 4.191
 
 
 15.645
 
 
 7.256
 
 
 11.440
 
 
 2.976
 
 
 
 
 
 01.02 Versterkte Nederlandse Handels- en Investeringspositie en economische naamsbekendheid
 
 
 48.837
 
 
 400
 
 
 83.554
 
 
 0
 
 
 82.667
 
 
 0
 
 
 
 
 
 01.03 Versterkte private sector en een verbeterd investeringsklimaat in ontwikkelingslanden
 
 
 237.012
 
 
 226.455
 
 
 295.605
 
 
 282.469
 
 
 294.379
 
 
 286.798
 
 
 
 
 
 01.04 Dutch good growth fund: intensivering van ontwikkelingsrelevante investeringen in en handel met ontwikkelingslanden door het Nederlandse en het lokale bedrijfsleven, met een focus op het MKB
 
 
 92.033
 
 
 92.033
 
 
 119.500
 
 
 119.500
 
 
 108.500
 
 
 108.500
 
 
 
 
 EZ
 
 
 
 1 Goed functionerende economie en markten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.55 Opdrachten
 
 
 86
 
 
 0
 
 
 97
 
 
 0
 
 
 142
 
 
 0
 
 
 
 
 
 1.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 2.757
 
 
 0
 
 
 2.457
 
 
 0
 
 
 2.451
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 2 Bedrijvenbeleid: innovatie en duurzaam ondernemen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.05 Subsidies
 
 
 256
 
 
 0
 
 
 100
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 2.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 802
 
 
 0
 
 
 402
 
 
 0
 
 
 
 
 
 2.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 1.668
 
 
 0
 
 
 2.657
 
 
 0
 
 
 2.324
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 395.429
 
 
 323.079
 
 
 520.417
 
 
 409.225
 
 
 502.305
 
 
 398.274
 
 
 
 
 
 Financiële instrumenten
 BHOS
 
 
 •
 Contributies aan internationale organisaties zoals de OESO en WTO.
 
 
 •
 Programma’s ter ondersteuning van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.
 
 
 •
 Financiële ondersteuning van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), de centrale uitvoeringsorganisatie voor publieke handelsbevordering.
 
 
 •
 Het instrument Starters International Business (SIB) biedt startende exporteurs de mogelijkheid om samen met de Kamers van Koophandel en andere organisaties een actieplan voor export op te stellen.
 
 
 •
 Het instrument Partners for International Business (PIB) ondersteunt de structurele positionering van clusters van Nederlandse bedrijven, met name uit topsectoren, op voor Nederland kansrijke markten.
 
 
 •
 Het Dutch Good Growth Fund (DGGF) is een revolverend fonds dat financiering verschaft voor ontwikkelingsrelevante en risicodragende investeringen en exporttransacties. De financiering is additioneel aan wat reguliere marktpartijen bieden. Het DGGF zal in de periode 2015–2017 in de noordelijk gelegen Afrikaanse landen op de DGGF-landenlijst waar jeugdwerkloosheid en migratieproblematiek het grootst is, nog gerichter worden ingezet op het ondersteunen van lokale ondernemers en het stimuleren van Nederlandse ondernemers en sociale ondernemers die actief willen worden in deze landen.
 
 
 •
 Het instrument DTIF beoogt de faciliteiten FOM, FIB, DHI (Demonstratie, Haalbaarheids- en Investeringstudies), alsmede exportfinanciering te integreren. De middelen uit de bestaande begrotingsreserves voor de FOM (Faciliteit Opkomende Markten) en FIB (Finance for International Business) worden hiertoe ingezet. Het DTIF biedt financiering voor investeringen en export van MKB en grote bedrijven, indien banken en andere financiële instellingen deze financiering niet bieden, en er voldaan wordt aan de criteria die gelden voor publieke interventie.
 
 
 •
 Het Partnerschapsprogramma met de International Labour Organization (ILO).
 
 
 •
 Bijdragen aan beleidsondersteuning en -onderzoek en evaluatie, alsmede incidentele projecten, zoals de Nederlandse deelname aan buitenlandse Wereldtentoonstellingen.
 
 
 EZ
 
 
 •
 Contributies aan de International Telecommunications Union (ITU) en de Universal Postal Union (UPU).
 
 
 •
 Door de bijdrage aan de World Intellectual Property Organization (WIPO) wordt internationaal innovatie gestimuleerd door middel van een effectief internationaal systeem voor intellectueel eigendom.
 
 
 •
 Bijdragen aan de World Tourist Organization (UNWTO) en de Stichting tot Bevordering van de Uitvoer.
 
 
 
 
 
 Beleidsthema 6: Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid en water
 
 Algemeen
 Een toename van voedselzekerheid; verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie; en duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen, het tegengaan van klimaatverandering en een vergrote weerbaarheid van de bevolking tegen onafwendbare klimaatverandering.
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 bedragen x EUR 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting/beleidsterrein/artikel/omschrijving
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 
 
 BHOS
 
 
 02.01 Toename van voedselzekerheid
 
 
 288.463
 
 
 288.463
 
 
 337.295
 
 
 337.295
 
 
 347.795
 
 
 347.795
 
 
 
 
 
 02.02 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 153.293
 
 
 153.293
 
 
 188.782
 
 
 188.782
 
 
 195.210
 
 
 195.210
 
 
 
 
 
 02.03 Duurzaam gebruik natuurlijke hulpbronnen, tegengaan van klimaatverandering en vergrote weerbaarheid van de bevolking tegen onafwendbare klimaatverandering
 
 
 83.949
 
 
 82.880
 
 
 116.724
 
 
 114.903
 
 
 117.067
 
 
 115.692
 
 
 
 
 IenM
 
 
 11.01 Algemeen waterbeleid (Partners voor Water)
 
 
 8.597
 
 
 0
 
 
 10.391
 
 
 0
 
 
 11.311
 
 
 0
 
 
 
 
 
 19.02 Klimaat/Int. Beleid, coordinatie en samenwerking
 
 
 9.772
 
 
 0
 
 
 11.182
 
 
 0
 
 
 6.527
 
 
 0
 
 
 
 
 
 19.02 Klimaat/Int. Beleid, coordinatie en samenwerking (CDM)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 23.01 Meteorologie en seismologie (contributie WMO)
 
 
 1.029
 
 
 39
 
 
 1.025
 
 
 38
 
 
 867
 
 
 32
 
 
 
 
 EZ
 
 
 
 4 Een doelmatige en duurzame energievoorziening
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.55 Opdrachten (Joint Implementation)
 
 
 252
 
 
 0
 
 
 516
 
 
 0
 
 
 410
 
 
 0
 
 
 
 
 
 4.95 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 618
 
 
 0
 
 
 1.126
 
 
 0
 
 
 1.357
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 6 Een concurr., duurz. en veil. agro-, viss.- en voedselketen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties (FAO)
 
 
 6.938
 
 
 3.538
 
 
 7.149
 
 
 3.671
 
 
 7.164
 
 
 3.678
 
 
 
 
 
 6.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties (UNEP)
 
 
 243
 
 
 241
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 
 
 
 6.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties (Overig)
 
 
 3.338
 
 
 0
 
 
 2.436
 
 
 0
 
 
 1.964
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 8 Natuur en biodiversiteit
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8.55 Opdrachten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 163
 
 
 0
 
 
 63
 
 
 0
 
 
 
 
 
 8.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 551
 
 
 0
 
 
 1.722
 
 
 0
 
 
 1.081
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 557.043
 
 
 528.454
 
 
 678.761
 
 
 644.939
 
 
 691.066
 
 
 662.657
 
 
 
 
 
 Financiële instrumenten
 BHOS
 
 
 •
 Bijdrage aan multilaterale fondsen en internationale programma’s. Nederland participeert in het private sector loket van het Global Agriculture and Food Security Program (GAFSP). Vanuit dit fonds, dat wordt beheerd door de Wereldbank, kunnen bedrijven geld lenen en ondersteuning krijgen voor investeringen in de landbouw- en voedselproducerende sectoren in ontwikkelingslanden.
 
 
 •
 In Afrika wordt gewerkt aan landbouwontwikkeling met Comprehensive African Agriculture Development Programma (CAADP).
 
 
 •
 Met UNICEF en de Global Alliance for Improved Nutrition (GAIN) wordt in 6 partnerlanden samengewerkt aan betere voeding voor jonge kinderen en hun moeders.
 
 
 •
 Met het International Fund for Agricultural Development (IFAD) en het programma Geodata for Agriculture and Water (G4AW) van het Netherlands Space Office (NSO) wordt bijgedragen aan het klimaatweerbaar maken van de kleinschalige landbouw.
 
 
 •
 Via de bilaterale programma’s in de partnerlanden wordt door ambassades en hun publieke, private en maatschappelijke partners geïnvesteerd in de verduurzaming van inclusieve voedselproductie en het hele ecologische systeem waarin boer(inn)en opereren.
 
 
 •
 Met de Consultative Group on International Agricultural Research (CGIAR) wordt internationaal landbouwkundig- en voedingsonderzoek uitgevoerd.
 
 
 •
 In partnerlanden wordt door ambassades en hun publieke, private en maatschappelijke partners bijgedragen aan lokale vergroting van de voedselzekerheid door te investeren in productiviteitsverbetering, markttoegang en ketenontwikkeling.
 
 
 •
 Algemene bijdrage aan het UNEP.
 
 
 •
 Bijdrage aan het Klimaatfonds.
 
 
 •
 Bijdragen aan het vergroten van de maatschappelijke en ontwikkelingsimpact van de winning van mineralen in ontwikkelingslanden door nieuwe bijdragen aan programma’s van het IMF (Managing Natural Resources Wealth Topical Fund) en de Wereldbank (Extractives Global Programmatic Support) en aan het internationaal secretariaat van het Extractives Industries Transparancy Initiative.
 
 
 IenM
 
 
 •
 In 2016 is het nieuwe programma Water Internationaal gestart als opvolger van het programma HGIS Partners voor Water 3. Dit betreft het centrale uitvoeringsprogramma van de interdepartementale Internationale Water Ambitie (IWA). Het programma wordt aangestuurd vanuit het Interdepartementale Water Cluster, waarin de drie ministeries BZ, EZ en IenM samenwerken. Voor de uitvoering van het Partners voor Water 2016–2021 programma is mandaat verleend aan RvO. Het budget dat wordt ingezet is onderverdeeld in een deel voor lange termijn samenwerking met 7 Deltalanden, een subsidiedeel ten behoeve van marktbetrokkenheid en samenwerking met kansrijke nieuwe landen en Holland promotie. Een belangrijke doelstelling in 2017 binnen de IWA is om het Partners voor Water instrument inclusief het subsidie instrument beter te verbinden met het overige instrumentarium.
 
 
 •
 Daarnaast draagt IenM op het terrein van water jaarlijks contributie af aan de riviercommissies voor de Rijn, Maas en Schelde, en voor de Flussgebietsgemeinschaft Ems. Ook wordt contributie afgedragen aan de OSPAR-commissie die zich inzet voor milieubescherming in de noordoostelijke Atlantische Oceaan.
 
 
 •
 Op het terrein van milieu en klimaat draagt IenM op grond van internationale verdragen of andere internationale afspraken bij aan internationale organisaties inzake milieuaangelegenheden, zoals aan UNEP12, de International Transaction Log UNFCCC en het International Transport Forum (ITF). Verder worden er verschillende opdrachten uitgevoerd, waaronder vanuit IenM het aandeel van de Nederlandse bijdrage aan Estec/Galieo Reference Center (GRC). Specifiek voor klimaat draagt IenM bij aan het Partnership for Market Readiness en de Carbon Pricing Leadership Coalition.
 
 
 •
 Daarnaast draagt IenM contributie af aan de World Meteorological Organization (WMO).
 
 
 EZ
 
 
 •
 Contributies aan Food and Agriculture Organization (FAO), United Nations Environment Programme (UNEP) en overige bijdragen aan international organsiaties.
 
 
 
 
 
 Beleidsthema 7: Sociale vooruitgang 
 
 Algemeen
 Menselijke ontplooiing en het bevorderen van sociale gelijkheid en inclusieve ontwikkeling ten behoeve van een duurzame en rechtvaardige wereld, door het bijdragen aan seksuele en reproductieve gezondheid en rechten voor iedereen en een halt toeroepen aan de verspreiding van HIV/aids; het bevorderen van gelijke rechten en kansen voor vrouwen; versterking van het maatschappelijk middenveld en bevordering en bescherming van de politieke ruimte als voorwaarde voor organisaties om effectief te opereren; versterken van de meest gemarginaliseerde en gediscrimineerde groepen, zodat zij hun stem kunnen laten horen en een toename van het aantal goed opgeleide professionals, versterking van hoger- en beroepsonderwijsinstellingen en het bevorderen van beleidsrelevant onderzoek. Met deze agenda wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de overkoepelende gedachte van inclusieve ontwikkeling en de «leave no one behind» agenda die centraal staat in de Global Goals.
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 bedragen x EUR 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting/beleidsterrein/artikel/omschrijving
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 
 
 BHOS
 
 
 03.01 Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten voor iedereen en een halt aan de verspreiding van HIV/aids
 
 
 371.796
 
 
 370.360
 
 
 421.784
 
 
 420.173
 
 
 416.784
 
 
 415.173
 
 
 
 
 
 03.02 Gelijke rechten en kansen voor vrouwen
 
 
 42.332
 
 
 42.332
 
 
 46.339
 
 
 46.339
 
 
 53.989
 
 
 53.989
 
 
 
 
 
 03.03 Versterkt maatschappelijk middenveld
 
 
 435.597
 
 
 435.597
 
 
 335.476
 
 
 335.476
 
 
 221.451
 
 
 221.451
 
 
 
 
 
 03.04 Toename van het aantal goed opgeleide professionals, versterking van hoger- en beroepsonderwijsinstellingen en het bevorderen van beleidsrelevant onderzoek
 
 
 55.085
 
 
 55.085
 
 
 50.687
 
 
 50.687
 
 
 35.300
 
 
 35.300
 
 
 
 
 OCW
 
 
 06.70 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 3.155
 
 
 3.155
 
 
 3.155
 
 
 3.155
 
 
 2.858
 
 
 2.858
 
 
 
 
 
 07.70/76 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 51.688
 
 
 44.671
 
 
 52.588
 
 
 45.483
 
 
 47.916
 
 
 41.212
 
 
 
 
 
 08.71 Internationaal onderwijs;Subsidies
 
 
 135
 
 
 0
 
 
 364
 
 
 0
 
 
 357
 
 
 0
 
 
 
 
 
 08. 76 Internationaal onderwijs; Bijdragen (inter)nationale organisaties: overige
 
 
 90
 
 
 0
 
 
 90
 
 
 0
 
 
 90
 
 
 0
 
 
 
 
 
 16.70 Onderzoek en wetenschappen; WOTRO
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 
 
 EZ
 
 
 
 7 Groen onderwijs van hoge kwaliteit (ISRIC/Int.onderwijs)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.35 Groen onderwijs van hoge kwaliteit (o.a.ISRIC)
 
 
 1.273
 
 
 1.273
 
 
 1.300
 
 
 1.251
 
 
 1.299
 
 
 1.251
 
 
 
 
 VWS
 
 
 09.12.07 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 804
 
 
 
 
 
 329
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 09.12.10 Bijdrage aan internationale organisaties/WHO-partnerschap
 
 
 3.260
 
 
 0
 
 
 3.539
 
 
 0
 
 
 3.868
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 965.669
 
 
 952.927
 
 
 916.105
 
 
 903.018
 
 
 784.366
 
 
 771.688
 
 
 
 
 
 Financiële instrumenten
 BHOS
 
 
 •
 Bijdrage aan het United Nations Population Fund (UNFPA).
 
 
 •
 Inzet van menselijk, financieel en politiek kapitaal op seksuele en reproductieve gezondheid en rechten. Zo wordt in de SRGR-partnerschappen met diverse NGOs en allianties niet alleen financieel geïnvesteerd (subsidies) maar ook beleidsinhoudelijk.
 
 
 •
 Intensivering op de thema’s vrouwenrechten en gendergelijkheid in fragiele settings en binnen humanitaire hulp. Het derde Nationaal Actieplan Vrouwen, vrede en veiligheid ging op 8 maart 2016 van start. De activiteiten die worden gefinancierd uit het Subsidiekader Vrouwen, vrede en veiligheid zijn op 1 november 2016 begonnen. De doellanden zijn Afghanistan, Colombia, de Democratische Republiek Congo, Irak, Jemen, Libië, Syrië en Zuid-Sudan.
 
 
 •
 Versterking capaciteit hoger (beroeps)onderwijs via het NICHE-programma en het Netherlands Fellowship Programme (NFP).
 
 
 •
 Bijdrage aan het Voice-fonds om de meest gemarginaliseerde en gediscrimineerde groepen een stem te geven om hun positie te verbeteren en beleid te beïnvloeden.
 
 
 OCW
 
 
 •
 Bijdragen aan internationale onderwijsinstellingen.
 
 
 EZ
 
 
 •
 Bijdrage aan internationaal programma Wageningen UR International Soil and Information Centre (ISRIC).
 
 
 VWS
 
 
 •
 Financiering van het partnerschapsprogramma met de World Health Organization (WHO) (2014–2017). Het partnerschap programma vergroot de Nederlandse invloed binnen de WHO.
 
 
 
 
 
 Beleidsthema 8: Versterkte kaders voor ontwikkeling 
 
 Algemeen
 Versterkte kaders voor ontwikkeling en inclusieve groei door versterkte multilaterale betrokkenheid; de inzet van cultuur en sport in ontwikkelingslanden om een sociale en kansrijke samenleving te stimuleren; het bevorderen van maatschappelijke betrokkenheid in Nederland en bijdragen aan migratie en ontwikkeling.
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 bedragen x EUR 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting/beleidsterrein/artikel/omschrijving
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 
 
 BHOS
 
 
 05.01 Versterkte multilaterale betrokkenheid
 
 
 166.180
 
 
 166.180
 
 
 154.480
 
 
 154.480
 
 
 135.120
 
 
 135.120
 
 
 
 
 
 05.02 Overig armoedebeleid
 
 
 165.902
 
 
 156.187
 
 
 – 240.108
 
 
 – 249.219
 
 
 71.952
 
 
 68.704
 
 
 
 
 
 05.03 Bijdrage aan migratie en ontwikkeling
 
 
 13.018
 
 
 13.018
 
 
 15.000
 
 
 15.000
 
 
 15.000
 
 
 15.000
 
 
 
 
 
 05.04 Nog te verdelen i.v.m. wijzigingen BNI en/of toerekeningen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 329.703
 
 
 – 329.703
 
 
 
 
 Financiën
 
 
 04.50.01 Deelname aan internationale instellingen; Mult. Ontw. Banken en Fondsen
 
 
 355.313
 
 
 355.313
 
 
 518.900
 
 
 518.900
 
 
 19.556
 
 
 18.964
 
 
 
 
 
 04.52.01 Technische assistentie
 
 
 1.203
 
 
 0
 
 
 1.150
 
 
 0
 
 
 1.500
 
 
 0
 
 
 
 
 
 04.55.01 Technische assistentie subsidies
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 350
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Toerek.
 
 
 Opvang asielzoekers
 
 
 1.185.931
 
 
 1.185.931
 
 
 713.334
 
 
 713.334
 
 
 899.851
 
 
 899.851
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 1.887.547
 
 
 1.876.629
 
 
 1.163.106
 
 
 1.152.495
 
 
 813.276
 
 
 807.936
 
 
 
 
 
 Financiële instrumenten
 BHOS
 
 
 •
 Bijdragen aan de begrotingen van de Internationale Financiële Instellingen en VN-instellingen en fondsen via middelenaanvulling, kapitaalverhoging en specifieke programma’s of trustfondsen ter bestrijding van armoede in ontwikkelingslanden. Deze organisaties leveren ook een belangrijke bijdrage aan de uitvoering van de duurzame ontwikkelingsdoelen en de klimaatafspraken.
 
 
 •
 Compensatie van de Wereldbank (IDA) en regionale ontwikkelingsbanken voor schuldverlichting geeft ontwikkelingslanden de financiële ruimte een sterker eigen armoedebeleid te voeren.
 
 
 •
 Bijdrage aan Unesco.
 
 
 •
 Bijdrage aan de Nationale Commissie voor Internationale Samenwerking en Duurzame Ontwikkeling (NCDO) voor voorlichting op het terrein van ontwikkelingssamenwerking
 
 
 •
 Financiering van programma’s van IOM en maatschappelijke organisaties in Nederland ter bevordering van vrijwillige terugkeer en herintegratie van ex-asielzoekers uit ontwikkelingslanden.
 
 
 •
 In bijlage 8 worden de verwachte uitgaven in 2017 op het terrein van asiel en migratie nader toegelicht.
 
 
 •
 Om de inzichtelijkheid van de BHOS begroting verder te verbeteren is er met ingang van begrotingsjaar 2017 een nieuw artikelonderdeel 5.4 gecreëerd. Zie ook de Kamerbrief over de inzichtelijkheid van de BHOS begroting. Het ODA budget wordt gecorrigeerd voor ontwikkelingen van het BNI. In het kader van behoedzaamheid en stabiliteit in de begroting worden groei en krimp niet direct doorvertaald in de OS-programmalijnen. Deze zogeheten BNI-ruimte kan immers weer toenemen of afnemen als in de loop van het jaar de raming wordt bijgesteld.
 
 
 BHOS en Financiën
 
 
 •
 Bijdragen aan de begroting van de Internationale Financiële Instellingen (IFI’s) via middelen aanvulling, kapitaalverhogingen en specifieke programma’s of trustfondsen ter bestrijding van armoede in ontwikkelingslanden over een breed spectrum aan sectoren, o.a. op terrein van economische en sociale sectoren.
 
 
 •
 Nederland ondersteunt een aantal multilaterale systeemorganisaties die, behalve dat zij direct werkzaam zijn op het terrein van armoedebestrijding, ook van groot belang zijn voor het effectief functioneren van het multilaterale kanaal en het versterken van armoedebeleid in ontwikkelingslanden. Het betreft de Wereldbank, UNDP en UNICEF.
 
 
 •
 Daarnaast verleent het Ministerie van Financiën technische assistentie aan haar counterparts in de landen die behoren tot de Nederlandse kiesgroeplanden bij IMF, Wereldbank en EBRD.
 
 
 Toerekening
 
 
 •
 De toerekening betreft de kosten van de eerstejaarsopvang van asielzoekers uit DAC-landen, die aan het ODA-budget worden toegeschreven.
 
 
 •
 Vanaf 2016 geldt dat 63% van de kosten voor de instroom van asielzoekers in het lopende jaar worden toegerekend aan ODA en 37% in het daaropvolgende jaar. Vóór 2016 was dat 100% in het lopende jaar. De reden voor het veranderde ritme is dat een gedeelte van de instroom laat in het kalenderjaar plaatsvindt, waardoor de kosten voor de eerstejaarsopvang van die groep veelal doorlopen naar het daaropvolgende jaar.
 
 
 
 
 
 Beleidsthema 9: Overige uitgaven
 
 Onder overige uitgaven zijn de uitgaven gegroepeerd die niet onder één van de beleidsinhoudelijke hoofdstukken kunnen worden ondergebracht. Dit betreft vooral de apparaatsuitgaven voor het Ministerie van Buitenlandse Zaken en de uitgaven voor attachés, die vanuit de verschillende vakdepartementen worden uitgezonden naar de Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland om met hun specifieke kennis mede invulling te geven aan het buitenlands beleid.
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 bedragen x EUR 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting/beleidsterrein/artikel/omschrijving
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 
 
 BZ
 
 
 05.01 Geheim
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 06.01 Nominaal en onvoorzien
 
 
 2
 
 
 0
 
 
 – 9.549
 
 
 0
 
 
 34.158
 
 
 0
 
 
 
 
 
 07.01 Apparaat
 
 
 723.644
 
 
 210.052
 
 
 730.481
 
 
 235.686
 
 
 679.241
 
 
 235.402
 
 
 
 
 V&J
 
 
 91.01 Eigen personeel/attachés
 
 
 2.671
 
 
 0
 
 
 2.137
 
 
 0
 
 
 1.877
 
 
 0
 
 
 
 
 BZK
 
 
 62.01 Apparaat
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 71.01 Apparaat (attaché's)
 
 
 173
 
 
 0
 
 
 177
 
 
 0
 
 
 176
 
 
 0
 
 
 
 
 OCW
 
 
 08.76 Internationaal onderwijs Bijdragen (inter)nationale organisaties: attachés
 
 
 135
 
 
 0
 
 
 135
 
 
 0
 
 
 135
 
 
 0
 
 
 
 
 
 16.71 Onderzoek en wetenschappen; Attaché China
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 FIN
 
 
 01.03.01 Belastingdienst; eigen personeel (attachés)
 
 
 1.044
 
 
 0
 
 
 1.044
 
 
 0
 
 
 1.044
 
 
 0
 
 
 
 
 
 01.04.01 Belastingdienst; ICT materieel (attachés)
 
 
 371
 
 
 0
 
 
 371
 
 
 0
 
 
 371
 
 
 0
 
 
 
 
 
 10.20 Nominaal en onvoorzien (attachés)
 
 
 22
 
 
 0
 
 
 – 64
 
 
 0
 
 
 – 138
 
 
 0
 
 
 
 
 
 21.01.01 Algemeen/apparaat (attachés)
 
 
 1.067
 
 
 0
 
 
 1.097
 
 
 0
 
 
 1.066
 
 
 0
 
 
 
 
 DEF
 
 
 08.02.34 Apparaatsuitgaven; Attachés
 
 
 19.898
 
 
 0
 
 
 17.817
 
 
 0
 
 
 16.563
 
 
 0
 
 
 
 
 
 10 Centraal apparaat
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 IenM
 
 
 98.01 Apparaatsuitgaven (attachés personeel)
 
 
 1.369
 
 
 0
 
 
 1.400
 
 
 0
 
 
 1.330
 
 
 0
 
 
 
 
 
 98.02 Apparaatsuitgaven (attachés materieel)
 
 
 434
 
 
 0
 
 
 612
 
 
 0
 
 
 612
 
 
 0
 
 
 
 
 EZ
 
 
 
 2 Bedrijvenbeleid: innovatie en duurzaam ondernemen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.65 Baten- en lastendiensten (attachés innovatie)
 
 
 4.326
 
 
 0
 
 
 6.197
 
 
 0
 
 
 5.970
 
 
 0
 
 
 
 
 
 2.65 Baten- en lastendiensten (attachés NFIA)
 
 
 8.820
 
 
 0
 
 
 9.106
 
 
 0
 
 
 8.939
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 6 Een concurr., duurz. en veil. agro-, viss.- en voedselketen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6.65 Bijdragen aan baten-lastendiensten (attaches)
 
 
 15.196
 
 
 0
 
 
 14.935
 
 
 0
 
 
 14.240
 
 
 0
 
 
 
 
 
 40 Apparaat (attachés)
 
 
 1.407
 
 
 0
 
 
 1.825
 
 
 0
 
 
 1.434
 
 
 0
 
 
 
 
 SZW
 
 
 96.20.01 Apparaatsuitgaven (attachés)
 
 
 499
 
 
 0
 
 
 491
 
 
 0
 
 
 473
 
 
 0
 
 
 
 
 VWS
 
 
 10.03.01 Apparaatsuitgaven (attachés)
 
 
 1.375
 
 
 0
 
 
 1.220
 
 
 0
 
 
 1.144
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 782.453
 
 
 210.052
 
 
 779.432
 
 
 235.686
 
 
 768.635
 
 
 235.402
 
 
 
 
 
 BZ
 
 
 •
 Betreft de uitgaven die samenhangen met de HGIS-indexering en onvoorziene uitgaven.
 
 
 •
 De apparaatsuitgaven van zowel het postennetwerk in het buitenland als het departement in Den Haag, exclusief de personele uitgaven voor de politieke leiding en vak-attachés van andere ministeries zijn hierin opgenomen. Het omvat de verplichtingen voor- en uitgaven aan het ambtelijk personeel, de overige personele uitgaven en het materieel.
 
 
 Defensie
 
 
 •
 Het Ministerie van Defensie draagt bij aan de internationale veiligheid en rechtsorde door o.a. deelname aan internationale missies en de bondgenootschappelijke verplichtingen. Om capaciteiten te behouden intensiveert Defensie daarnaast de internationale militaire samenwerking.
 
 
 EZ
 
 
 •
 Het netwerk van Innovatie Attachés – ook IA Netwerk genoemd – werkt aan het versterken van het Nederlandse innovatievermogen door samenwerking tussen Nederlandse bedrijven, kennisinstellingen en overheidsorganisaties met toonaangevende buitenlandse counterparts te bevorderen of door hun informatiepositie over trends & ontwikkelingen in het buitenland te versterken. Het gaat daarbij om het ten gelde maken van Nederlandse innovaties en kennis in het buitenland, het naar Nederland halen van innovatie en kennis opdat hier het wiel niet opnieuw uitgevonden hoeft te worden en het samen met toonaangevende internationale partijen werken aan nieuwe innovaties en kennis.
 
 
 •
 Gezamenlijke aansturing van het Netherlands Foreign Investment Agency (NFIA) door EZ en BHOS. De NFIA helpt en adviseert bedrijven uit het buitenland bij het opzetten, uitrollen en/of uitbreiden van hun internationale activiteiten in Nederland. De NFIA richt zich daarnaast op de promotie van Nederland in het buitenland als een land met een aantrekkelijk investerings- en vestigingsklimaat en speelt een actieve rol bij het in stand houden daarvan.
 
 
 •
 Bijdrage aan het landbouwradennetwerk. Landbouwraden en -attachés verrichten specialistische, beleidsmatige en uitvoerende economische dienstverlening voor bedrijven, kennisinstellingen en overheden op het terrein van landbouw (incl. markttoegang en marktfacilitatie), biodiversiteit, duurzame grondstofketens, voedselzekerheid en -veiligheid). Zij spelen hierbij voortdurend in op veranderingen in mondiale landbouwpraktijken, voedingspatronen en opkomende markten waarbij de agrarische kennis en technologie uit Nederland in binnen- en buitenland ingezet worden.
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 1
 DE HGIS VERTICAAL: WIJZIGINGEN NA DE MILJOENENNOTA 2016 (BEDRAGEN IN MLN EUR)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 HGIS-uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Miljoenennota 2016
 
 
 5.678,6
 
 
 5.603,9
 
 
 5.228,7
 
 
 5.237,7
 
 
 5.313,2
 
 
 
 
 
 Macrobijstellingen (BNI-mutaties)
 
 
 – 169,5
 
 
 – 165,1
 
 
 – 167,7
 
 
 – 156,8
 
 
 – 132,6
 
 
 
 
 
 Eindejaarsmarge
 
 
 85,7
 
 
 – 19,7
 
 
 3,8
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Overboekingen van/naar HGIS
 
 
 170,7
 
 
 188,2
 
 
 33,1
 
 
 – 99,0
 
 
 – 175,7
 
 
 
 
 
 Intertemporele kasschuiven
 
 
 543,6
 
 
 – 177,0
 
 
 – 123,1
 
 
 – 124,5
 
 
 – 126,6
 
 
 
 
 
 Desalderingen
 
 
 65,5
 
 
 6,5
 
 
 2,3
 
 
 2,2
 
 
 2,1
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand Miljoenennota 2017
 
 
 
 
 6.374,6
 
 
 
 
 5.436,8
 
 
 
 
 4.977,1
 
 
 
 
 4.859,7
 
 
 
 
 4.880,3
 
 
 
 
 5.088,3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 HGIS-ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Miljoenennota 2016
 
 
 263,4
 
 
 176,8
 
 
 132,4
 
 
 132,4
 
 
 132,4
 
 
 
 
 
 Desalderingen
 
 
 65,5
 
 
 6,5
 
 
 2,3
 
 
 2,2
 
 
 2,1
 
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten stand Miljoenennota 2017
 
 
 
 
 328,9
 
 
 
 
 183,3
 
 
 
 
 134,7
 
 
 
 
 134,6
 
 
 
 
 134,5
 
 
 
 
 134,4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo HGIS-uitgaven en ontvangsten
 
 
 
 
 6.045,7
 
 
 
 
 5.253,5
 
 
 
 
 4.842,4
 
 
 
 
 4.725,1
 
 
 
 
 4.745,8
 
 
 
 
 4.953,9
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 2A
 DE HGIS HORIZONTAAL: MEERJARENCIJFERS PER BEGROTINGSARTIKEL
 
 
 a. De HGIS-uitgaven per begroting en artikel. Realisaties 2015, vermoedelijke uitkomsten 2016 en begrotingsramingen 2017 t/m 2021 (bedragen x EUR 1000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting/beleidsterrein/artikel/omschrijving
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 Totaal
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 
 
 
 V Buitenlandse Zaken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 01 Versterkte int. rechtsorde en eerbiediging van mensenrechten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 01.01 Goed functionerende internationale instellingen met een breed draagvlak
 
 
 55.937
 
 
 5.370
 
 
 58.381
 
 
 8.166
 
 
 55.635
 
 
 7.740
 
 
 55.135
 
 
 7.740
 
 
 55.135
 
 
 7.740
 
 
 55.135
 
 
 7.740
 
 
 55.135
 
 
 7.740
 
 
 
 
 
 01.02 Bescherming en bevordering van mensenrechten
 
 
 61.411
 
 
 38.805
 
 
 55.597
 
 
 35.250
 
 
 54.614
 
 
 35.250
 
 
 53.770
 
 
 35.250
 
 
 53.770
 
 
 35.250
 
 
 53.870
 
 
 35.250
 
 
 53.870
 
 
 35.250
 
 
 
 
 02 Veiligheid en stabiliteit
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 02.01 Goede internationale samenwerking ter bevordering van de eigen en bondgenootschappelijke veiligheid
 
 
 22.582
 
 
 
 20.236
 
 
 
 14.979
 
 
 
 12.015
 
 
 
 12.015
 
 
 
 12.015
 
 
 
 12.015
 
 
 
 
 
 
 02.02 Bestrijding en terugdringing van internationaal terrorisme en andere vormen van internationale criminaliteit
 
 
 8.893
 
 
 
 8.130
 
 
 
 7.765
 
 
 
 8.265
 
 
 
 6.151
 
 
 
 3.351
 
 
 
 3.351
 
 
 
 
 
 
 02.03 Bevordering van ontwapening en wapenbeheersing, bestrijding van proliferatie van massavernietigingswapens en het voeren van een transparant en verantwoord wapenexportbeleid
 
 
 12.673
 
 
 3.241
 
 
 14.294
 
 
 3.252
 
 
 10.794
 
 
 3.252
 
 
 10.794
 
 
 3.252
 
 
 10.794
 
 
 3.252
 
 
 10.794
 
 
 3.252
 
 
 10.794
 
 
 3.252
 
 
 
 
 
 02.04 Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in internationaal verband
 
 
 179.765
 
 
 62.448
 
 
 236.065
 
 
 69.144
 
 
 195.032
 
 
 67.313
 
 
 195.389
 
 
 67.313
 
 
 196.605
 
 
 67.313
 
 
 196.605
 
 
 67.313
 
 
 196.605
 
 
 67.313
 
 
 
 
 
 02.05 Bevordering van transitie in prioritaire gebieden
 
 
 21.580
 
 
 8.034
 
 
 23.102
 
 
 8.322
 
 
 22.028
 
 
 7.822
 
 
 20.257
 
 
 7.822
 
 
 20.513
 
 
 7.822
 
 
 22.322
 
 
 7.822
 
 
 22.322
 
 
 7.822
 
 
 
 
 03 Europese samenwerking
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 03.02 Een effectief, efficiënt en coherent optreden van de Unie ten opzichte van derde landen en regio's, inclusief ontwikkelingslanden
 
 
 159.711
 
 
 159.711
 
 
 181.875
 
 
 181.875
 
 
 201.275
 
 
 201.275
 
 
 192.735
 
 
 192.735
 
 
 192.735
 
 
 192.735
 
 
 192.735
 
 
 192.735
 
 
 192.735
 
 
 192.735
 
 
 
 
 
 03.03 Een hechtere Europese waardengemeenschap
 
 
 9.748
 
 
 
 10.100
 
 
 
 10.100
 
 
 
 10.100
 
 
 
 10.100
 
 
 
 10.100
 
 
 
 10.100
 
 
 
 
 
 
 03.04 Versterkte Nederlandse positie in de Unie van 28
 
 
 21.153
 
 
 
 32.011
 
 
 
 4.327
 
 
 
 4.327
 
 
 
 4.327
 
 
 
 4.327
 
 
 
 4.327
 
 
 
 
 
 04 Consulaire belangenbehartiging en het internationaal uitdragen van Nederlandse waarden en belangen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 04.01 Op basis van eigen verantwoordelijkheid consulaire dienstverlening bieden aan Nederlanders in het buitenland
 
 
 14.973
 
 
 
 13.545
 
 
 
 13.145
 
 
 
 13.145
 
 
 
 13.145
 
 
 
 13.145
 
 
 
 13.145
 
 
 
 
 
 
 04.02 Samen met (keten)partners het personenverkeer reguleren
 
 
 6.081
 
 
 
 7.154
 
 
 
 6.304
 
 
 
 6.199
 
 
 
 6.199
 
 
 
 6.199
 
 
 
 6.199
 
 
 
 
 
 
 04.03 Grotere buitenlandse bekendheid met de Nederlandse cultuur
 
 
 7.434
 
 
 
 6.635
 
 
 
 8.944
 
 
 
 8.944
 
 
 
 8.944
 
 
 
 8.944
 
 
 
 8.944
 
 
 
 
 
 
 04.04 Het inzetten van Publieksdiplomatie door het Postennetwerk en BZ om het beeld van Nederland in het buitenland te versterken en op een positief realistische manier uit te dragen
 
 
 19.051
 
 
 112
 
 
 16.431
 
 
 136
 
 
 16.178
 
 
 136
 
 
 18.088
 
 
 136
 
 
 18.088
 
 
 136
 
 
 18.088
 
 
 136
 
 
 18.088
 
 
 136
 
 
 
 
 
 04.05 Een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor internationale organisaties in Nederland
 
 
 10.623
 
 
 
 6.685
 
 
 
 3.970
 
 
 
 2.387
 
 
 
 1.800
 
 
 
 1.800
 
 
 
 1.800
 
 
 
 
 
 05.01 Geheim
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 06.01 Nominaal en onvoorzien
 
 
 2
 
 
 
 – 9.549
 
 
 
 34.158
 
 
 
 85.368
 
 
 
 84.084
 
 
 
 121.365
 
 
 
 126.223
 
 
 
 
 
 07.01 Apparaat
 
 
 723.644
 
 
 210.052
 
 
 730.481
 
 
 235.686
 
 
 679.241
 
 
 235.402
 
 
 658.000
 
 
 235.366
 
 
 644.872
 
 
 235.366
 
 
 643.170
 
 
 235.366
 
 
 643.488
 
 
 235.366
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 1.335.261
 
 
 
 
 487.773
 
 
 
 
 1.411.173
 
 
 
 
 541.831
 
 
 
 
 1.338.489
 
 
 
 
 558.190
 
 
 
 
 1.354.918
 
 
 
 
 549.614
 
 
 
 
 1.339.277
 
 
 
 
 549.614
 
 
 
 
 1.373.965
 
 
 
 
 549.614
 
 
 
 
 1.379.141
 
 
 
 
 549.614
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 VI Veiligheid en Justitie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 31 Nationale politie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 31.03.21 Kwaliteit, Arbeidsvoorwaarden en ICT politie; internationale samenwerkingsoperaties
 
 
 8.512
 
 
 8.512
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 
 
 33 Veiligheid en criminaliteitsbestrijding
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 33.03.10 Opsporing en vervolging; NFI
 
 
 532
 
 
 
 534
 
 
 
 530
 
 
 
 530
 
 
 
 530
 
 
 
 530
 
 
 
 530
 
 
 
 
 
 
 33.03.39 Opsporing en vervolging; drugsbestrijding Suriname
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 
 
 36 Contraterrorisme en Nationaal veiligheidsbeleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 36.02.58 Nat. Veiligheid en Terrorismebestrijding
 
 
 480
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 91 Apparaatsuitgaven kerndepartement
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 91.01 Europol en Eurojust
 
 
 27.746
 
 
 
 22.512
 
 
 
 37.634
 
 
 
 21.164
 
 
 
 21.164
 
 
 
 21.164
 
 
 
 21.164
 
 
 
 
 
 
 91.01 WIPO
 
 
 235
 
 
 
 363
 
 
 
 360
 
 
 
 360
 
 
 
 360
 
 
 
 360
 
 
 
 360
 
 
 
 
 
 
 91.01 Eigen personeel/attachés
 
 
 2.671
 
 
 
 2.137
 
 
 
 1.877
 
 
 
 1.864
 
 
 
 1.864
 
 
 
 1.864
 
 
 
 1.864
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 40.206
 
 
 
 
 8.542
 
 
 
 
 34.346
 
 
 
 
 8.800
 
 
 
 
 49.201
 
 
 
 
 8.800
 
 
 
 
 32.718
 
 
 
 
 8.800
 
 
 
 
 32.718
 
 
 
 
 8.800
 
 
 
 
 32.718
 
 
 
 
 8.800
 
 
 
 
 32.718
 
 
 
 
 8.800
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 
 
 VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 71.01 Apparaat (attaché's)
 
 
 173
 
 
 
 177
 
 
 
 176
 
 
 
 176
 
 
 
 176
 
 
 
 176
 
 
 
 176
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 173
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 177
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 176
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 176
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 176
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 176
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 176
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 VIII Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 06 Hoger Beroepsonderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 06.70 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 3.155
 
 
 3.155
 
 
 3.155
 
 
 3.155
 
 
 2.858
 
 
 2.858
 
 
 2.858
 
 
 2.858
 
 
 2.858
 
 
 2.858
 
 
 2.858
 
 
 2.858
 
 
 2.858
 
 
 2.858
 
 
 
 
 07 Wetenschappelijk Onderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 07.70/76 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 51.688
 
 
 44.671
 
 
 52.588
 
 
 45.483
 
 
 47.916
 
 
 41.212
 
 
 47.916
 
 
 41.212
 
 
 47.916
 
 
 41.212
 
 
 47.916
 
 
 41.212
 
 
 47.916
 
 
 41.212
 
 
 
 
 08 Internationaal onderwijsbeleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 08.71 Internationaal onderwijs;Subsidies
 
 
 135
 
 
 
 
 
 364
 
 
 
 
 
 357
 
 
 
 
 
 357
 
 
 
 
 
 357
 
 
 
 
 
 357
 
 
 
 
 
 357
 
 
 
 
 
 
 08.76 Internationaal onderwijs Bijdragen (inter)nationale organisaties: attachés
 
 
 135
 
 
 
 
 
 135
 
 
 
 
 
 135
 
 
 
 
 
 135
 
 
 
 
 
 135
 
 
 
 
 
 135
 
 
 
 
 
 135
 
 
 
 
 
 
 08. 76 Internationaal onderwijs; Bijdragen (inter)nationale organisaties: overige
 
 
 90
 
 
 
 
 
 90
 
 
 
 
 
 90
 
 
 
 
 
 90
 
 
 
 
 
 90
 
 
 
 
 
 90
 
 
 
 
 
 90
 
 
 
 
 
 
 08.77 Internationaal onderwijs; Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken; cultuur
 
 
 450
 
 
 
 450
 
 
 
 450
 
 
 
 450
 
 
 
 450
 
 
 
 450
 
 
 
 450
 
 
 
 
 
 14.71 Cultuur; subsidies
 
 
 5.393
 
 
 
 5.739
 
 
 
 4.527
 
 
 
 4.527
 
 
 
 4.527
 
 
 
 4.527
 
 
 
 4.527
 
 
 
 
 
 16 Onderzoek en wetenschappen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 16.70 Onderzoek en wetenschappen; WOTRO
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 61.500
 
 
 
 
 48.280
 
 
 
 
 62.975
 
 
 
 
 49.092
 
 
 
 
 56.787
 
 
 
 
 44.524
 
 
 
 
 56.787
 
 
 
 
 44.524
 
 
 
 
 56.787
 
 
 
 
 44.524
 
 
 
 
 56.787
 
 
 
 
 44.524
 
 
 
 
 56.787
 
 
 
 
 44.524
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IXB Financiën
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 01 Belastingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 01.03.01 Belastingdienst; eigen personeel (attachés)
 
 
 1.044
 
 
 
 1.044
 
 
 
 1.044
 
 
 
 1.044
 
 
 
 1.044
 
 
 
 1.044
 
 
 
 1.044
 
 
 
 
 
 
 01.04.01 Belastingdienst; ICT materieel (attachés)
 
 
 371
 
 
 
 371
 
 
 
 371
 
 
 
 371
 
 
 
 371
 
 
 
 
 
 371
 
 
 
 
 
 04 Internationale financiele betrekkingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 04.50.01 Deelname aan internationale instellingen; Mult. Ontw. Banken en Fondsen
 
 
 355.313
 
 
 355.313
 
 
 518.900
 
 
 518.900
 
 
 19.556
 
 
 18.964
 
 
 271.853
 
 
 271.853
 
 
 271.854
 
 
 271.854
 
 
 251.141
 
 
 251.141
 
 
 189.203
 
 
 189.203
 
 
 
 
 
 04.52.01 Technische assistentie
 
 
 1.203
 
 
 
 1.150
 
 
 
 1.500
 
 
 
 1.500
 
 
 
 1.500
 
 
 
 1.500
 
 
 
 1.500
 
 
 
 
 
 
 04.55.01 Technische assistentie subsidies
 
 
 
 
 350
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 10.20 Nominaal en onvoorzien (attachés)
 
 
 22
 
 
 
 – 64
 
 
 
 – 138
 
 
 
 – 138
 
 
 
 – 138
 
 
 
 – 138
 
 
 
 – 138
 
 
 
 
 
 21.01.01 Algemeen/apparaat (attachés)
 
 
 1.067
 
 
 
 1.097
 
 
 
 1.066
 
 
 
 1.066
 
 
 
 1.066
 
 
 
 1.066
 
 
 
 1.066
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 359.020
 
 
 
 
 355.313
 
 
 
 
 522.848
 
 
 
 
 518.900
 
 
 
 
 23.399
 
 
 
 
 18.964
 
 
 
 
 275.696
 
 
 
 
 271.853
 
 
 
 
 275.697
 
 
 
 
 271.854
 
 
 
 
 254.613
 
 
 
 
 251.141
 
 
 
 
 193.046
 
 
 
 
 189.203
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 X Defensie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 01 Opdracht inzet
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 01.01.01 Crisisbeheersingsoperaties (inclusief contributies)/tevens verdeelartikel BIV
 
 
 264.649
 
 
 
 286.290
 
 
 
 
 
 322.682
 
 
 
 
 
 312.682
 
 
 
 
 
 312.682
 
 
 
 
 
 312.682
 
 
 
 
 
 312.682
 
 
 
 
 
 08 Ondersteuning krijgsmacht door CdO Dienstencentra
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 08.02.33 Ondersteuning operationele eenheden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 08.02.34 Apparaatsuitgaven; Attachés
 
 
 19.898
 
 
 
 17.817
 
 
 
 16.563
 
 
 
 16.563
 
 
 
 16.563
 
 
 
 16.563
 
 
 
 16.246
 
 
 
 
 
 10 Centraal apparaat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 284.547
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 304.107
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 339.245
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 329.245
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 329.245
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 329.245
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 328.928
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 XII Infrastructuur en Milieu
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 11.01 Algemeen waterbeleid (Partners voor Water)
 
 
 8.597
 
 
 
 10.391
 
 
 
 11.311
 
 
 
 11.302
 
 
 
 11.302
 
 
 
 11.302
 
 
 
 11.302
 
 
 
 
 
 17.01 Luchtvaart
 
 
 1.083
 
 
 
 1.120
 
 
 
 1.312
 
 
 
 1.311
 
 
 
 1.311
 
 
 
 1.311
 
 
 
 1.311
 
 
 
 
 
 18.01 Scheepvaart
 
 
 966
 
 
 
 1.075
 
 
 
 1.067
 
 
 
 1.066
 
 
 
 1.066
 
 
 
 1.066
 
 
 
 1.066
 
 
 
 
 
 19.02 Klimaat/Int. Beleid, coordinatie en samenwerking
 
 
 9.772
 
 
 
 11.182
 
 
 
 6.527
 
 
 
 4.038
 
 
 
 4.038
 
 
 
 4.038
 
 
 
 4.830
 
 
 
 
 
 23.01 Meteorologie en seismologie (contributie WMO)
 
 
 1.029
 
 
 39
 
 
 1.025
 
 
 38
 
 
 867
 
 
 32
 
 
 867
 
 
 32
 
 
 867
 
 
 32
 
 
 867
 
 
 32
 
 
 867
 
 
 32
 
 
 
 
 98.01 Apparaatsuitgaven (attachés personeel)
 
 
 1.369
 
 
 
 1.400
 
 
 
 1.330
 
 
 
 1.330
 
 
 
 1.330
 
 
 
 1.330
 
 
 
 1.330
 
 
 
 
 
 98.02 Apparaatsuitgaven (attachés materieel)
 
 
 434
 
 
 
 612
 
 
 
 612
 
 
 
 612
 
 
 
 612
 
 
 
 612
 
 
 
 612
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 23.250
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 26.805
 
 
 
 
 38
 
 
 
 
 23.026
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 20.526
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 20.526
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 20.526
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 21.318
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 wv. ODA
 
 
 
 
 
 
 XIII Economische Zaken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1 Goed functionerende economie en markten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.55 Opdrachten
 
 
 86
 
 
 
 97
 
 
 
 142
 
 
 
 142
 
 
 
 142
 
 
 
 142
 
 
 
 142
 
 
 
 
 
 
 1.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 2.757
 
 
 
 2.457
 
 
 
 2.451
 
 
 
 2.440
 
 
 
 2.440
 
 
 
 2.440
 
 
 
 2.440
 
 
 
 
 
 2 Bedrijvenbeleid: innovatie en duurzaam ondernemen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.05 Subsidies
 
 
 256
 
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.65 Baten- en lastendiensten (attachés innovatie)
 
 
 4.326
 
 
 
 6.197
 
 
 
 5.970
 
 
 
 6.263
 
 
 
 5.870
 
 
 
 5.870
 
 
 
 5.870
 
 
 
 
 
 
 2.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 802
 
 
 
 402
 
 
 
 402
 
 
 
 402
 
 
 
 402
 
 
 
 402
 
 
 
 
 
 
 2.65 Baten- en lastendiensten (attachés NFIA)
 
 
 8.820
 
 
 
 9.106
 
 
 
 8.939
 
 
 
 8.112
 
 
 
 8.112
 
 
 
 8.112
 
 
 
 8.112
 
 
 
 
 
 
 2.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 1.668
 
 
 
 2.657
 
 
 
 2.324
 
 
 
 2.324
 
 
 
 1.694
 
 
 
 1.694
 
 
 
 1.694
 
 
 
 
 
 4 Een doelmatige en duurzame energievoorziening
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.55 Opdrachten (Joint Implementation)
 
 
 252
 
 
 
 516
 
 
 
 410
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.95 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 618
 
 
 
 1.126
 
 
 
 1.357
 
 
 
 1.057
 
 
 
 1.057
 
 
 
 1.057
 
 
 
 1.057
 
 
 
 
 
 6 Een concurr., duurz. en veil. agro-, viss.- en voedselketen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6.65 Bijdragen aan baten-lastendiensten (attaches)
 
 
 15.196
 
 
 
 14.935
 
 
 
 14.240
 
 
 
 14.231
 
 
 
 14.230
 
 
 
 14.230
 
 
 
 14.230
 
 
 
 
 
 
 6.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties (FAO)
 
 
 6.938
 
 
 3.538
 
 
 7.149
 
 
 3.671
 
 
 7.164
 
 
 3.678
 
 
 7.164
 
 
 3.679
 
 
 7.164
 
 
 3.679
 
 
 7.164
 
 
 3.679
 
 
 7.164
 
 
 3.679
 
 
 
 
 
 6.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties (UNEP)
 
 
 243
 
 
 241
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 
 
 
 6.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties (Overig)
 
 
 3.338
 
 
 
 2.436
 
 
 
 1.964
 
 
 
 2.166
 
 
 
 1.946
 
 
 
 1.946
 
 
 
 1.946
 
 
 
 
 
 7 Groen onderwijs van hoge kwaliteit (ISRIC/Int.onderwijs)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.35 Groen onderwijs van hoge kwaliteit (o.a.ISRIC)
 
 
 1.273
 
 
 1.273
 
 
 1.300
 
 
 1.251
 
 
 1.299
 
 
 1.251
 
 
 1.295
 
 
 1.251
 
 
 1.295
 
 
 1.251
 
 
 1.295
 
 
 1.251
 
 
 1.295
 
 
 1.251
 
 
 
 
 8 Natuur en biodiversiteit
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8.55 Opdrachten
 
 
 
 
 163
 
 
 
 63
 
 
 
 63
 
 
 
 63
 
 
 
 63
 
 
 
 63
 
 
 
 
 
 
 8.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 551
 
 
 
 1.722
 
 
 
 1.081
 
 
 
 1.013
 
 
 
 1.013
 
 
 
 1.013
 
 
 
 1.013
 
 
 
 
 
 40 Apparaat (attachés)
 
 
 1.407
 
 
 
 1.825
 
 
 
 1.434
 
 
 
 1.446
 
 
 
 1.446
 
 
 
 1.446
 
 
 
 1.446
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 47.729
 
 
 
 
 5.052
 
 
 
 
 52.838
 
 
 
 
 5.172
 
 
 
 
 49.490
 
 
 
 
 5.179
 
 
 
 
 48.368
 
 
 
 
 5.180
 
 
 
 
 47.124
 
 
 
 
 5.180
 
 
 
 
 47.124
 
 
 
 
 5.180
 
 
 
 
 47.124
 
 
 
 
 5.180
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 XV Sociale Zaken en Werkgelegenheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 96.20.01 Apparaatsuitgaven (attachés)
 
 
 499
 
 
 
 491
 
 
 
 473
 
 
 
 473
 
 
 
 473
 
 
 
 473
 
 
 
 473
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 499
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 491
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 473
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 473
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 473
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 473
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 473
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 XVI Volksgezondheid, Welzijn en Sport
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 09.12.07 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 804
 
 
 
 329
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 09.12.10 Bijdrage aan internationale organisaties/WHO-partnerschap
 
 
 3.260
 
 
 
 3.539
 
 
 
 3.868
 
 
 
 3.868
 
 
 
 3.868
 
 
 
 3.868
 
 
 
 3.868
 
 
 
 
 
 10.03.01 Apparaatsuitgaven (attachés)
 
 
 1.375
 
 
 
 1.220
 
 
 
 1.144
 
 
 
 1.144
 
 
 
 1.144
 
 
 
 1.144
 
 
 
 1.144
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 5.439
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.088
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.012
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.012
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.012
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.012
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.012
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 XVII Buitenlandse Handel & Ontwikkelingssamenwerking
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 01 Duurzame handel en investeringen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 01.01 Versterkt internationaal handelssysteem, met aandacht voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
 
 
 12.780
 
 
 4.191
 
 
 15.645
 
 
 7.256
 
 
 11.440
 
 
 2.976
 
 
 11.222
 
 
 2.758
 
 
 11.222
 
 
 2.758
 
 
 11.222
 
 
 2.758
 
 
 11.222
 
 
 2.758
 
 
 
 
 
 01.02 Versterkte Nederlandse Handels- en Investeringspositie en economische naamsbekendheid
 
 
 48.837
 
 
 400
 
 
 83.554
 
 
 
 82.667
 
 
 
 74.636
 
 
 
 73.094
 
 
 
 70.879
 
 
 
 68.925
 
 
 
 
 
 
 01.03 Versterkte private sector en een verbeterd investeringsklimaat in ontwikkelingslanden
 
 
 237.012
 
 
 226.455
 
 
 295.605
 
 
 282.469
 
 
 294.379
 
 
 286.798
 
 
 294.223
 
 
 285.572
 
 
 295.667
 
 
 287.272
 
 
 293.858
 
 
 287.272
 
 
 296.858
 
 
 290.272
 
 
 
 
 
 01.04 Dutch good growth fund: intensivering van ontwikkelingsrelevante investeringen in en handel met ontwikkelingslanden door het Nederlandse en het lokale bedrijfsleven, met een focus op het MKB
 
 
 92.033
 
 
 92.033
 
 
 119.500
 
 
 119.500
 
 
 108.500
 
 
 108.500
 
 
 113.500
 
 
 113.500
 
 
 55.500
 
 
 55.500
 
 
 27.500
 
 
 27.500
 
 
 106.500
 
 
 106.500
 
 
 
 
 02 Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid en water
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 02.01 Toename van voedselzekerheid
 
 
 288.463
 
 
 288.463
 
 
 337.295
 
 
 337.295
 
 
 347.795
 
 
 347.795
 
 
 337.795
 
 
 337.795
 
 
 340.795
 
 
 340.795
 
 
 340.795
 
 
 340.795
 
 
 345.795
 
 
 345.795
 
 
 
 
 
 02.02 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 153.293
 
 
 153.293
 
 
 188.782
 
 
 188.782
 
 
 195.210
 
 
 195.210
 
 
 200.283
 
 
 200.283
 
 
 194.714
 
 
 194.714
 
 
 194.714
 
 
 194.714
 
 
 195.714
 
 
 195.714
 
 
 
 
 
 02.03 Duurzaam gebruik natuurlijke hulpbronnen, tegengaan van klimaatverandering en vergrote weerbaarheid van de bevolking tegen onafwendbare klimaatverandering
 
 
 83.949
 
 
 82.880
 
 
 116.724
 
 
 114.903
 
 
 117.067
 
 
 115.692
 
 
 130.193
 
 
 128.818
 
 
 131.493
 
 
 130.818
 
 
 131.493
 
 
 130.818
 
 
 131.948
 
 
 130.818
 
 
 
 
 03 Sociale vooruitgang
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 03.01 Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten voor iedereen en een halt aan de verspreiding van HIV/aids
 
 
 371.796
 
 
 370.360
 
 
 421.784
 
 
 420.173
 
 
 416.784
 
 
 415.173
 
 
 417.784
 
 
 416.173
 
 
 416.784
 
 
 415.173
 
 
 416.784
 
 
 415.173
 
 
 416.784
 
 
 415.173
 
 
 
 
 
 03.02 Gelijke rechten en kansen voor vrouwen
 
 
 42.332
 
 
 42.332
 
 
 46.339
 
 
 46.339
 
 
 53.989
 
 
 53.989
 
 
 52.939
 
 
 52.939
 
 
 52.839
 
 
 52.839
 
 
 52.839
 
 
 52.839
 
 
 42.839
 
 
 42.839
 
 
 
 
 
 03.03 Versterkt maatschappelijk middenveld
 
 
 435.597
 
 
 435.597
 
 
 335.476
 
 
 335.476
 
 
 221.451
 
 
 221.451
 
 
 219.000
 
 
 219.000
 
 
 219.000
 
 
 219.000
 
 
 219.000
 
 
 219.000
 
 
 219.000
 
 
 219.000
 
 
 
 
 
 03.04 Toename van het aantal goed opgeleide professionals, versterking van hoger- en beroepsonderwijsinstellingen en het bevorderen van beleidsrelevant onderzoek
 
 
 55.085
 
 
 55.085
 
 
 50.687
 
 
 50.687
 
 
 35.300
 
 
 35.300
 
 
 35.300
 
 
 35.300
 
 
 35.300
 
 
 35.300
 
 
 35.300
 
 
 35.300
 
 
 35.300
 
 
 35.300
 
 
 
 
 04 Vrede en veiligheid voor ontwikkeling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 04.01 Humanitaire hulp
 
 
 321.378
 
 
 318.522
 
 
 243.092
 
 
 242.000
 
 
 220.017
 
 
 219.000
 
 
 205.017
 
 
 204.000
 
 
 205.017
 
 
 204.000
 
 
 205.017
 
 
 204.000
 
 
 205.017
 
 
 204.000
 
 
 
 
 
 04.03 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 202.404
 
 
 202.404
 
 
 450.988
 
 
 450.988
 
 
 191.718
 
 
 191.718
 
 
 191.788
 
 
 191.788
 
 
 195.243
 
 
 195.243
 
 
 195.243
 
 
 195.243
 
 
 195.243
 
 
 195.243
 
 
 
 
 
 04.04 Noodhulpfonds
 
 
 212.605
 
 
 212.605
 
 
 200.000
 
 
 200.000
 
 
 57.371
 
 
 57.371
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 05 Versterkte kaders voor ontwikkeling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 05.01 Versterkte multilaterale betrokkenheid
 
 
 166.180
 
 
 166.180
 
 
 154.480
 
 
 154.480
 
 
 135.120
 
 
 135.120
 
 
 129.107
 
 
 129.107
 
 
 129.107
 
 
 129.107
 
 
 129.107
 
 
 129.107
 
 
 129.107
 
 
 129.107
 
 
 
 
 
 05.02 Overig armoedebeleid
 
 
 165.902
 
 
 156.187
 
 
 – 240.108
 
 
 – 249.219
 
 
 71.952
 
 
 68.704
 
 
 70.614
 
 
 64.106
 
 
 71.378
 
 
 64.170
 
 
 71.378
 
 
 64.170
 
 
 71.378
 
 
 64.170
 
 
 
 
 
 05.03 Bijdrage aan migratie en ontwikkeling
 
 
 13.018
 
 
 13.018
 
 
 15.000
 
 
 15.000
 
 
 15.000
 
 
 15.000
 
 
 9.000
 
 
 9.000
 
 
 9.000
 
 
 9.000
 
 
 9.000
 
 
 9.000
 
 
 9.000
 
 
 9.000
 
 
 
 
 
 05.04 Nog te verdelen i.v.m. wijzigingen BNI en/of toerekeningen
 
 
 
 
 
 
 – 329.703
 
 
 – 329.703
 
 
 – 427.883
 
 
 – 427.883
 
 
 – 384.092
 
 
 – 384.092
 
 
 – 345.019
 
 
 – 345.019
 
 
 – 157.629
 
 
 – 157.629
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 2.902.664
 
 
 
 
 2.820.005
 
 
 
 
 2.834.843
 
 
 
 
 2.716.129
 
 
 
 
 2.246.057
 
 
 
 
 2.140.094
 
 
 
 
 2.064.518
 
 
 
 
 1.962.256
 
 
 
 
 2.052.061
 
 
 
 
 1.951.597
 
 
 
 
 2.059.110
 
 
 
 
 1.962.670
 
 
 
 
 2.323.001
 
 
 
 
 2.228.060
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toerekeningen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EU-begroting
 
 
 405.600
 
 
 329.867
 
 
 405.600
 
 
 329.867
 
 
 405.600
 
 
 329.867
 
 
 405.600
 
 
 329.867
 
 
 405.600
 
 
 329.867
 
 
 405.600
 
 
 329.867
 
 
 405.600
 
 
 329.867
 
 
 
 
 EKI-kwijtschelding
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Opvang asielzoekers
 
 
 1.185.931
 
 
 1.185.931
 
 
 713.334
 
 
 713.334
 
 
 899.851
 
 
 899.851
 
 
 383.088
 
 
 383.088
 
 
 294.990
 
 
 294.990
 
 
 294.990
 
 
 294.990
 
 
 294.990
 
 
 294.990
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 1.591.531
 
 
 
 
 1.515.798
 
 
 
 
 1.118.934
 
 
 
 
 1.043.201
 
 
 
 
 1.305.451
 
 
 
 
 1.229.718
 
 
 
 
 788.688
 
 
 
 
 712.955
 
 
 
 
 700.590
 
 
 
 
 624.857
 
 
 
 
 700.590
 
 
 
 
 624.857
 
 
 
 
 700.590
 
 
 
 
 624.857
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL UITGAVEN
 
 
 
 
 6.651.819
 
 
 
 
 5.240.802
 
 
 
 
 6.374.625
 
 
 
 
 4.883.163
 
 
 
 
 5.436.806
 
 
 
 
 4.005.501
 
 
 
 
 4.977.125
 
 
 
 
 3.555.214
 
 
 
 
 4.859.686
 
 
 
 
 3.456.458
 
 
 
 
 4.880.339
 
 
 
 
 3.446.818
 
 
 
 
 5.088.314
 
 
 
 
 3.650.270
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 2B:
 DE HGIS-ONTVANGSTEN HORIZONTAAL: MEERJARENCIJFERS PER MINISTERIE EN PER BEGROTINGSARTIKEL
 
 
 Realisaties 2015, vermoedelijke uitkomsten 2016 en begrotingsramingen 2017 t/m 2021 (bedragen x EUR 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting/beleidsterrein/artikel/omschrijving
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 V Buitenlandse Zaken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2 Veiligheid en stabiliteit
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 10 Doorberekening Defensie diversen
 
 
 167
 
 
 197
 
 
 212
 
 
 227
 
 
 242
 
 
 242
 
 
 242
 
 
 
 
 
 40 Restituties contributies
 
 
 6.566
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 
 
 3 Europese samenwerking
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 30 Restitutie Raad van Europa
 
 
 236
 
 
 150
 
 
 150
 
 
 150
 
 
 150
 
 
 150
 
 
 150
 
 
 
 
 4 Consulaire belangenbehartiging en het internationaal uitdragen van Nederlandse waarden en belangen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 10 Consulaire dienstverlening aan Nederlanders
 
 
 21.229
 
 
 19.300
 
 
 19.300
 
 
 19.300
 
 
 19.300
 
 
 19.300
 
 
 19.300
 
 
 
 
 
 20 Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen
 
 
 28.678
 
 
 22.000
 
 
 22.000
 
 
 22.000
 
 
 22.000
 
 
 22.000
 
 
 22.000
 
 
 
 
 
 40 Doorberekening Defensie diversen
 
 
 774
 
 
 790
 
 
 790
 
 
 790
 
 
 790
 
 
 790
 
 
 790
 
 
 
 
 7 Apparaat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 10 Diverse ontvangsten
 
 
 37.228
 
 
 21.450
 
 
 21.450
 
 
 21.450
 
 
 21.450
 
 
 21.450
 
 
 21.450
 
 
 
 
 
 11 Koersverschillen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 94.878
 
 
 
 
 64.887
 
 
 
 
 64.902
 
 
 
 
 64.917
 
 
 
 
 64.932
 
 
 
 
 64.932
 
 
 
 
 64.932
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 VI Veiligheid en Justitie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 91.01.07
 
 
 Materieel
 
 
 1.452
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 1.452
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IXB Financiën
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 04.50.03 Ontvangsten IFI's
 
 
 4.832
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 4.832
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 X Defensie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 01.01.01 Crisisbeheersingsoperaties (inclusief contributies)
 
 
 35.212
 
 
 16.774
 
 
 33.783
 
 
 6.707
 
 
 6.707
 
 
 6.707
 
 
 6.707
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 35.212
 
 
 
 
 16.774
 
 
 
 
 33.783
 
 
 
 
 6.707
 
 
 
 
 6.707
 
 
 
 
 6.707
 
 
 
 
 6.707
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 XII Infrastructuur en Milieu
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 19.09 Ontvangsten klimaat
 
 
 0
 
 
 5.900
 
 
 2.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 0
 
 
 5.900
 
 
 2.500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 XIII Economische Zaken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 14 Een doelmatige en duurzame energievoorziening
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 16 Een concurr., duurzame en veilige agro- viss.- en voedselketen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 25
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 XVII Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1 Duurzame handel en investeringen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.10 ontvangsten internationaal ondernemen
 
 
 9.182
 
 
 92.532
 
 
 22.626
 
 
 3.619
 
 
 3.491
 
 
 3.373
 
 
 3.264
 
 
 
 
 
 1.40 ontvangsten DGGF
 
 
 1.870
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 
 
 5 Versterkte kaders voor ontwikkeling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.20 Ontvangsten en restituties m.b.t. leningen
 
 
 29.152
 
 
 27.129
 
 
 27.812
 
 
 27.812
 
 
 27.812
 
 
 27.812
 
 
 27.812
 
 
 
 
 
 5.21 Ontvangsten OS
 
 
 37.480
 
 
 121.176
 
 
 31.176
 
 
 31.176
 
 
 31.176
 
 
 31.176
 
 
 31.176
 
 
 
 
 
 5.23 diverse ontvangsten non-ODA
 
 
 4.991
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 82.675
 
 
 
 
 241.337
 
 
 
 
 82.114
 
 
 
 
 63.107
 
 
 
 
 62.979
 
 
 
 
 62.861
 
 
 
 
 62.752
 
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 219.074
 
 
 
 
 328.898
 
 
 
 
 183.299
 
 
 
 
 134.731
 
 
 
 
 134.618
 
 
 
 
 134.500
 
 
 
 
 134.391
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 3:
 BEREKENING ODA-PLAFOND 2016–2019 EN REALISATIE ODA-PRESTATIE 2015 EN RAMING ODA-PRESTATIE 2016–2019
 
 
 Berekening ODA-plafond 2016–2019 (bedragen in miljoenen EUR)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 
 
 
 
 Raming BNI
 
 
 689.210,0
 
 
 706.740,0
 
 
 725.340,0
 
 
 746.020,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Basisbedrag 0,7% BNI
 
 
 4.824,5
 
 
 4.947,2
 
 
 5.077,4
 
 
 5.222,1
 
 
 
 
 Bij: geraamde aflossingen op ODA-leningen
 
 
 36,2
 
 
 39,1
 
 
 37,3
 
 
 33,2
 
 
 
 
 Bij: geraamde ontvangsten OS
 
 
 121,7
 
 
 31,7
 
 
 31,7
 
 
 31,7
 
 
 
 
 Bij: DGGF
 
 
 150,0
 
 
 318,2
 
 
 
 
 
 
 Bij/Af: Kasschuiven
 
 
 404,7
 
 
 91,2
 
 
 – 103,4
 
 
 – 359,1
 
 
 
 
 Bij: BIV
 
 
 30,0
 
 
 
 
 
 
 
 Bij: Noodhulpfonds
 
 
 200,0
 
 
 57,4
 
 
 
 
 
 
 Bij: LEAD
 
 
 10,0
 
 
 10,0
 
 
 
 
 
 
 Bij: Opvang in de regio
 
 
 259,9
 
 
 
 
 
 
 
 Af: Eindejaarsmarge 2013
 
 
 – 0,7
 
 
 
 
 
 
 
 Af: Eindejaarsmarge 2014
 
 
 
 – 7,9
 
 
 
 
 
 
 Af: Eindejaarsmarge 2015
 
 
 
 – 22,9
 
 
 – 22,9
 
 
 
 
 
 Af: Taakstelling Regeerakkoord
 
 
 – 750,0
 
 
 – 1.000,0
 
 
 – 1.000,0
 
 
 – 1.000,0
 
 
 
 
 Af: crisisbeheersingsoperaties overgeheveld naar BIV
 
 
 – 4,4
 
 
 – 4,4
 
 
 – 4,4
 
 
 – 4,4
 
 
 
 
 Af: Correctie ESA 2010
 
 
 – 244,0
 
 
 – 250,4
 
 
 – 257,0
 
 
 – 263,7
 
 
 
 
 Af: EKI-reservering
 
 
 – 150,0
 
 
 – 150,1
 
 
 – 150,0
 
 
 – 150,0
 
 
 
 
 Af: ruilvoettaakstelling
 
 
 
 – 48,7
 
 
 – 48,7
 
 
 – 48,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ODA-plafond 2016–2019
 
 
 4.887,9
 
 
 4.010,2
 
 
 3.560,0
 
 
 3.461,2
 
 
 
 
 
 
 Realisatie netto ODA prestatie 2015 en Raming netto ODA-prestatie 2016–2019 (bedragen in miljoenen EUR)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 
 
 
 
 Bruto ODA-totaal
 
 
 5.245,5
 
 
 4.887,9
 
 
 4.010,2
 
 
 3.560,0
 
 
 3.461,2
 
 
 
 
 Af: geraamde aflossingen op ODA-leningen
 
 
 – 39,8
 
 
 – 36,2
 
 
 – 39,1
 
 
 – 37,3
 
 
 – 33,2
 
 
 
 
 Af: geraamde ontvangsten OS
 
 
 – 44,2
 
 
 – 121,7
 
 
 – 31,7
 
 
 – 31,7
 
 
 – 31,7
 
 
 
 
 Bij: ODA binnen het BIV
 
 
 
 
 30,0
 
 
 30,0
 
 
 30,0
 
 
 
 
 Netto ODA (in miljoenen euro)
 
 
 5.161,6
 
 
 4.730,0
 
 
 3.969,5
 
 
 3.521,0
 
 
 3.426,3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Raming BNI (in miljarden euro)
 
 
 689,4
 
 
 689,2
 
 
 706,7
 
 
 725,3
 
 
 746,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Netto ODA in % van het BNI
 
 
 0,75
 
 
 0,69
 
 
 0,56
 
 
 0,49
 
 
 0,46
 
 
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 4:
 DE ODA-UITGAVEN NAAR BELEIDSTHEMA (BEDRAGEN X EUR 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting
 
 
 Omschrijving
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 Artikel
 
 
 
 
 
 
 
 1. Versterkte internationale rechtsorde en eerbiediging van de mensenrechten
 
 
 
 
 
 BZ
 
 
 01.01 Goed functionerende internationale instellingen met een breed draagvlak
 
 
 5.370
 
 
 8.166
 
 
 7.740
 
 
 V-01.01
 
 
 
 
 
 01.02 Bescherming en bevordering van mensenrechten
 
 
 38.805
 
 
 35.250
 
 
 35.250
 
 
 V-01.02
 
 
 
 
 V&J
 
 
 33.03.39 Opsporing en vervolging; drugsbestrijding Suriname
 
 
 30
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 VI-33.03.39
 
 
 
 
 
 
 
 44.205
 
 
 
 
 43.616
 
 
 
 
 43.190
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Vrede, veiligheid en stabiliteit
 
 
 
 
 
 BZ
 
 
 02.03 Bevordering van ontwapening en wapenbeheersing, bestrijding van proliferatie van massavernietigingswapens en het voeren van een transparant en verantwoord wapenexportbeleid
 
 
 3.241
 
 
 3.252
 
 
 3.252
 
 
 V-02.03
 
 
 
 
 
 02.04 Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in internationaal verband
 
 
 62.448
 
 
 69.144
 
 
 67.313
 
 
 V-02.04
 
 
 
 
 
 02.05 Bevordering van transitie in prioritaire gebieden
 
 
 8.034
 
 
 8.322
 
 
 7.822
 
 
 V-02.05
 
 
 
 
 BHOS
 
 
 04.01 Humanitaire hulp
 
 
 318.522
 
 
 242.000
 
 
 219.000
 
 
 XVII-04.01
 
 
 
 
 
 04.03 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 202.404
 
 
 450.988
 
 
 191.718
 
 
 XVII-04.03
 
 
 
 
 
 04.04 Noodhulpfonds
 
 
 212.605
 
 
 200.000
 
 
 57.371
 
 
 XVII-04.04
 
 
 
 
 V&J
 
 
 31.03.21 Kwaliteit, Arbeidsvoorwaarden en ICT politie; internationale samenwerkingsoperaties
 
 
 8.512
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 VI-31.03.21
 
 
 
 
 
 
 
 815.766
 
 
 
 
 982.306
 
 
 
 
 555.076
 
 
 
 
 
 
 
 3. Europese samenwerking
 
 
 
 
 
 BZ
 
 
 03.02 Een effectief, efficiënt en coherent optreden van de Unie ten opzichte van derde landen en regio's, inclusief ontwikkelingslanden
 
 
 159.711
 
 
 181.875
 
 
 201.275
 
 
 V-03.02
 
 
 
 
 Toerek.
 
 
 EU-begroting
 
 
 329.867
 
 
 329.867
 
 
 329.867
 
 
 Toerekening
 
 
 
 
 
 
 
 489.578
 
 
 
 
 511.742
 
 
 
 
 531.142
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4. Consulaire belangenbehartiging en het internationaal uitdragen van Nederlandse waarden en belangen
 
 
 
 
 
 BZ
 
 
 04.04 Het inzetten van Publieksdiplomatie door het Postennetwerk en BZ om het beeld van Nederland in het buitenland te versterken en op een positief realistische manier uit te dragen
 
 
 112
 
 
 136
 
 
 136
 
 
 V-04.04
 
 
 
 
 
 
 
 112
 
 
 
 
 136
 
 
 
 
 136
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5. Duurzame handel en investeringen
 
 
 
 
 
 BHOS
 
 
 01.01 Versterkt internationaal handelssysteem, met aandacht voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
 
 
 4.191
 
 
 7.256
 
 
 2.976
 
 
 XVII-01.01
 
 
 
 
 
 01.02 Versterkte Nederlandse Handels- en Investeringspositie en economische naamsbekendheid
 
 
 400
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 XVII-01.02
 
 
 
 
 
 01.03 Versterkte private sector en een verbeterd investeringsklimaat in ontwikkelingslanden
 
 
 226.455
 
 
 282.469
 
 
 286.798
 
 
 XVII-01.03
 
 
 
 
 
 01.04 Dutch good growth fund: intensivering van ontwikkelingsrelevante investeringen in en handel met ontwikkelingslanden door het Nederlandse en het lokale bedrijfsleven, met een focus op het MKB
 
 
 92.033
 
 
 119.500
 
 
 108.500
 
 
 XVII-01.04
 
 
 
 
 
 
 
 323.079
 
 
 
 
 409.225
 
 
 
 
 398.274
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6. Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid en water
 
 
 
 
 
 BHOS
 
 
 02.01 Toename van voedselzekerheid
 
 
 288.463
 
 
 337.295
 
 
 347.795
 
 
 XVII-02.01
 
 
 
 
 
 02.02 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 153.293
 
 
 188.782
 
 
 195.210
 
 
 XVII-02.02
 
 
 
 
 
 02.03 Duurzaam gebruik natuurlijke hulpbronnen, tegengaan van klimaatverandering en vergrote weerbaarheid van de bevolking tegen onafwendbare klimaatverandering
 
 
 82.880
 
 
 114.903
 
 
 115.692
 
 
 XVII-02.03
 
 
 
 
 IenM
 
 
 23.01 Meteorologie en seismologie (contributie WMO)
 
 
 39
 
 
 38
 
 
 32
 
 
 XII-23.01
 
 
 
 
 EZ
 
 
 6.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties (FAO)
 
 
 3.538
 
 
 3.671
 
 
 3.678
 
 
 XIII-16.95
 
 
 
 
 
 6.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties (UNEP)
 
 
 241
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 XIII-16.95
 
 
 
 
 
 
 
 528.454
 
 
 
 
 644.939
 
 
 
 
 662.657
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7. Sociale vooruitgang
 
 
 
 
 
 BHOS
 
 
 03.01 Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten voor iedereen en een halt aan de verspreiding van HIV/aids
 
 
 370.360
 
 
 420.173
 
 
 415.173
 
 
 XVII-03.01
 
 
 
 
 
 03.02 Gelijke rechten en kansen voor vrouwen
 
 
 42.332
 
 
 46.339
 
 
 53.989
 
 
 XVII-03.02
 
 
 
 
 
 03.03 Versterkt maatschappelijk middenveld
 
 
 435.597
 
 
 335.476
 
 
 221.451
 
 
 XVII-03.03
 
 
 
 
 
 03.04 Toename van het aantal goed opgeleide professionals, versterking van hoger- en beroepsonderwijsinstellingen en het bevorderen van beleidsrelevant onderzoek
 
 
 55.085
 
 
 50.687
 
 
 35.300
 
 
 XVII-03.04
 
 
 
 
 OCW
 
 
 06.70 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 3.155
 
 
 3.155
 
 
 2.858
 
 
 VIII-06.70
 
 
 
 
 
 07.70/76 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 44.671
 
 
 45.483
 
 
 41.212
 
 
 VIII-07.70/76
 
 
 
 
 
 16.70 Onderzoek en wetenschappen; WOTRO
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 VIII-16.70
 
 
 
 
 EZ
 
 
 7.35 Groen onderwijs van hoge kwaliteit (o.a.ISRIC)
 
 
 1.273
 
 
 1.251
 
 
 1.251
 
 
 XIII-17.35
 
 
 
 
 
 
 
 952.927
 
 
 
 
 903.018
 
 
 
 
 771.688
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8. Versterkte kaders voor ontwikkeling
 
 
 
 
 
 BHOS
 
 
 05.01 Versterkte multilaterale betrokkenheid
 
 
 166.180
 
 
 154.480
 
 
 135.120
 
 
 XVII-05.01
 
 
 
 
 
 05.02 Overig armoedebeleid
 
 
 156.187
 
 
 – 249.219
 
 
 68.704
 
 
 XVII-05.02
 
 
 
 
 
 05.03 Bijdrage aan migratie en ontwikkeling
 
 
 13.018
 
 
 15.000
 
 
 15.000
 
 
 XVII-05.03
 
 
 
 
 
 05.04 Nog te verdelen i.v.m. wijzigingen BNI en/of toerekeningen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 329.703
 
 
 XVII-05.04
 
 
 
 
 Financiën
 
 
 04.50.01 Deelname aan internationale instellingen; Mult. Ontw. Banken en Fondsen
 
 
 355.313
 
 
 518.900
 
 
 18.964
 
 
 IXB-50.01
 
 
 
 
 Toerek.
 
 
 Opvang asielzoekers
 
 
 1.185.931
 
 
 713.334
 
 
 899.851
 
 
 Toerekening
 
 
 
 
 
 
 
 1.876.629
 
 
 
 
 1.152.495
 
 
 
 
 807.936
 
 
 
 
 
 
 
 9. Overige uitgaven
 
 
 
 
 
 BZ
 
 
 07.01 Apparaat
 
 
 210.052
 
 
 235.686
 
 
 235.402
 
 
 V-07.01
 
 
 
 
 
 
 
 210.052
 
 
 
 
 235.686
 
 
 
 
 235.402
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal ODA binnen HGIS
 
 
 
 
 5.240.802
 
 
 
 
 4.883.163
 
 
 
 
 4.005.501
 
 
 
 
 
 
 
 ODA buiten HGIS (instituten EZ)
 
 
 
 
 4.725
 
 
 
 
 4.725
 
 
 
 
 4.725
 
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL ODA
 
 
 
 
 5.245.527
 
 
 
 
 4.887.888
 
 
 
 
 4.010.226
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 5A:
 DE GEPLANDE ODA-UITGAVEN IN PARTNERLANDEN (HULPRELATIES EN OVERGANGSRELATIES) 2017
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hulprelatielanden
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Afghanistan
 
 
 
 
 
 
 4.3 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 40.000.000
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 40.000.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Burundi
 
 
 
 
 
 
 2.1 Toename van voedselzekerheid
 
 
 18.100.000
 
 
 
 
 3.1 Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten voor iedereen en een halt aan de verspreiding van HIV/aids
 
 
 5.400.000
 
 
 
 
 4.3 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 3.300.000
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 26.800.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Jemen
 
 
 
 
 
 
 2.2 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 2.000.000
 
 
 
 
 3.1 Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten voor iedereen en een halt aan de verspreiding van HIV/aids
 
 
 5.000.000
 
 
 
 
 3.2 Gelijke rechten en kansen voor vrouwen
 
 
 200.000
 
 
 
 
 4.3 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 4.500.000
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 11.700.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mali
 
 
 
 
 
 
 1.3 Versterkte private sector en een verbeterd investeringsklimaat in ontwikkelingslanden
 
 
 1.000.000
 
 
 
 
 2.2 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 12.000.000
 
 
 
 
 3.1 Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten voor iedereen en een halt aan de verspreiding van HIV/aids
 
 
 15.500.000
 
 
 
 
 4.3 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 7.000.000
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 35.500.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Palestijnse gebieden
 
 
 
 
 
 
 2.1 Toename van voedselzekerheid
 
 
 5.800.000
 
 
 
 
 2.2 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 4.000.000
 
 
 
 
 4.3 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 7.450.000
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 17.250.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rwanda
 
 
 
 
 
 
 2.1 Toename van voedselzekerheid
 
 
 31.000.000
 
 
 
 
 2.2 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 10.350.000
 
 
 
 
 4.3 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 6.300.000
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 47.650.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zuid-Soedan
 
 
 
 
 
 
 2.1 Toename van voedselzekerheid
 
 
 10.000.000
 
 
 
 
 2.2 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 10.012.000
 
 
 
 
 4.3 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 10.100.000
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 30.112.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overgangsrelatielanden
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Bangladesh
 
 
 
 
 
 
 1.3 Versterkte private sector en een verbeterd investeringsklimaat in ontwikkelingslanden
 
 
 3.000.000
 
 
 
 
 2.1 Toename van voedselzekerheid
 
 
 4.650.000
 
 
 
 
 2.2 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 21.200.000
 
 
 
 
 3.1 Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten voor iedereen en een halt aan de verspreiding van HIV/aids
 
 
 6.500.000
 
 
 
 
 3.2 Gelijke rechten en kansen voor vrouwen
 
 
 2.500.000
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 37.850.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Benin
 
 
 
 
 
 
 1.3 Versterkte private sector en een verbeterd investeringsklimaat in ontwikkelingslanden
 
 
 500.000
 
 
 
 
 2.1 Toename van voedselzekerheid
 
 
 9.300.000
 
 
 
 
 2.2 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 18.500.000
 
 
 
 
 3.1 Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten voor iedereen en een halt aan de verspreiding van HIV/aids
 
 
 5.000.000
 
 
 
 
 4.3 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 530.000
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 33.830.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ethiopië
 
 
 
 
 
 
 2.1 Toename van voedselzekerheid
 
 
 31.000.000
 
 
 
 
 3.1 Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten voor iedereen en een halt aan de verspreiding van HIV/aids
 
 
 18.074.000
 
 
 
 
 4.3 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 963.000
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 50.037.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ghana
 
 
 
 
 
 
 1.3 Versterkte private sector en een verbeterd investeringsklimaat in ontwikkelingslanden
 
 
 1.500.000
 
 
 
 
 2.2 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 15.000.000
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 16.500.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indonesië
 
 
 
 
 
 
 1.3 Versterkte private sector en een verbeterd investeringsklimaat in ontwikkelingslanden
 
 
 3.000.000
 
 
 
 
 2.1 Toename van voedselzekerheid
 
 
 2.500.000
 
 
 
 
 2.2 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 5.000.000
 
 
 
 
 4.3 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 3.500.000
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 14.000.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kenia
 
 
 
 
 
 
 1.3 Versterkte private sector en een verbeterd investeringsklimaat in ontwikkelingslanden
 
 
 4.000.000
 
 
 
 
 2.1 Toename van voedselzekerheid
 
 
 3.748.000
 
 
 
 
 2.2 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 6.000.000
 
 
 
 
 4.3 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 1.000.000
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 14.748.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mozambique
 
 
 
 
 
 
 2.1 Toename van voedselzekerheid
 
 
 7.500.000
 
 
 
 
 2.2 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 9.813.000
 
 
 
 
 2.3 Duurzaam gebruik natuurlijke hulpbronnen, tegengaan van klimaatverandering en vergrote weerbaarheid van de bevolking tegen onafwendbare klimaatverandering
 
 
 500.000
 
 
 
 
 3.1 Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten voor iedereen en een halt aan de verspreiding van HIV/aids
 
 
 13.000.000
 
 
 
 
 3.2 Gelijke rechten en kansen voor vrouwen
 
 
 1.000.000
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 31.813.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Oeganda
 
 
 
 
 
 
 2.1 Toename van voedselzekerheid
 
 
 11.000.000
 
 
 
 
 4.3 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 8.100.000
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 19.100.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Regionale programma’s
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Afrika Grote Meren
 
 
 
 
 
 
 2.1 Toename van voedselzekerheid
 
 
 9.300.000
 
 
 
 
 2.2 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 5.500.000
 
 
 
 
 2.3 Duurzaam gebruik natuurlijke hulpbronnen, tegengaan van klimaatverandering en vergrote weerbaarheid van de bevolking tegen onafwendbare klimaatverandering
 
 
 1.000.000
 
 
 
 
 3.1 Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten voor iedereen en een halt aan de verspreiding van HIV/aids
 
 
 4.500.000
 
 
 
 
 4.3 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 4.500.000
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 24.800.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hoorn van Afrika
 
 
 
 
 
 
 4.3 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 5.913.000
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 5.913.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Midden-Amerika Programma
 
 
 
 
 
 
 4.3 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 0
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Dit overzicht betreft alleen de aan ambassades gedelegeerde landenbudgetten (en omvat dus niet uitgaven uit centrale budgetten).
 
 
 
 BIJLAGE
 5B:
 DE ODA-UITGAVEN IN EXITLANDEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Exitlanden
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 Colombia
 
 
 1.838.000
 
 
 850.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Congo, Democratische Republiek
 
 
 1.028.000
 
 
 1.000.000
 
 
 1.000.000
 
 
 1.000.000
 
 
 
 
 Egypte
 
 
 306.000
 
 
 231.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Kosovo
 
 
 108.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Pakistan
 
 
 4.008.000
 
 
 700.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Senegal
 
 
 24.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Suriname
 
 
 4.467.000
 
 
 2.921.000
 
 
 1.010.000
 
 
 725.000
 
 
 
 
 Zambia
 
 
 9.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Zuid-Afrika
 
 
 1.102.000
 
 
 1.632.000
 
 
 168.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal Exitlanden
 
 
 
 
 12.890.000
 
 
 
 
 7.334.000
 
 
 
 
 2.178.000
 
 
 
 
 1.725.000
 
 
 
 
 
 
 Dit overzicht betreft alleen de aan ambassades gedelegeerde landenbudgetten (en omvat dus niet uitgaven uit centrale budgetten). De hulp aan de voormalige partnerlanden Bolivia, Burkina Faso, Georgië, Guatemala, Moldavië, Mongolië, Nicaragua, Soedan, Tanzania en Vietnam is volledig afgebouwd.
 
 
 
 BIJLAGE
 6:
 DE NON-ODA UITGAVEN NAAR BELEIDSTHEMA (BEDRAGEN X EUR 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting
 
 
 Omschrijving
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 Artikel
 
 
 
 
 
 
 
 1. Versterkte internationale rechtsorde en eerbiediging van de mensenrechten
 
 
 
 
 
 BZ
 
 
 01.01 Goed functionerende internationale instellingen met een breed draagvlak
 
 
 50.567
 
 
 50.215
 
 
 47.895
 
 
 V-01.01
 
 
 
 
 
 01.02 Bescherming en bevordering van mensenrechten
 
 
 22.606
 
 
 20.347
 
 
 19.364
 
 
 V-01.02
 
 
 
 
 V&J
 
 
 91.01 Europol en Eurojust
 
 
 27.746
 
 
 22.512
 
 
 37.634
 
 
 VI-91.01.02/09
 
 
 
 
 
 33.03.10 Opsporing en vervolging; NFI
 
 
 532
 
 
 534
 
 
 530
 
 
 VI-33.03.10
 
 
 
 
 
 91.01 WIPO
 
 
 235
 
 
 363
 
 
 360
 
 
 VI-91.01.02/09
 
 
 
 
 IenM
 
 
 17.01 Luchtvaart
 
 
 1.083
 
 
 1.120
 
 
 1.312
 
 
 XII-17.01
 
 
 
 
 
 18.01 Scheepvaart
 
 
 966
 
 
 1.075
 
 
 1.067
 
 
 XII-18.01
 
 
 
 
 
 
 
 103.735
 
 
 
 
 96.166
 
 
 
 
 108.162
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Vrede, veiligheid en stabiliteit
 
 
 
 
 
 BZ
 
 
 02.01 Goede internationale samenwerking ter bevordering van de eigen en bondgenootschappelijke veiligheid
 
 
 22.582
 
 
 20.236
 
 
 14.979
 
 
 V-02.01
 
 
 
 
 
 02.02 Bestrijding en terugdringing van internationaal terrorisme en andere vormen van internationale criminaliteit
 
 
 8.893
 
 
 8.130
 
 
 7.765
 
 
 V-02.02
 
 
 
 
 
 02.03 Bevordering van ontwapening en wapenbeheersing, bestrijding van proliferatie van massavernietigingswapens en het voeren van een transparant en verantwoord wapenexportbeleid
 
 
 9.432
 
 
 11.042
 
 
 7.542
 
 
 V-02.03
 
 
 
 
 
 02.04 Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in internationaal verband
 
 
 117.317
 
 
 166.921
 
 
 127.719
 
 
 V-02.04
 
 
 
 
 
 02.05 Bevordering van transitie in prioritaire gebieden
 
 
 13.546
 
 
 14.780
 
 
 14.206
 
 
 V-02.05
 
 
 
 
 BHOS
 
 
 04.01 Humanitaire hulp
 
 
 2.856
 
 
 1.092
 
 
 1.017
 
 
 XVII-04.01
 
 
 
 
 V&J
 
 
 31.03.21 Kwaliteit, Arbeidsvoorwaarden en ICT politie; internationale samenwerkingsoperaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 VI-31.02.21
 
 
 
 
 
 36.02.58 Nat. Veiligheid en Terrorismebestrijding
 
 
 480
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 VI-36.02.58
 
 
 
 
 Defensie
 
 
 01.01.01 Crisisbeheersingsoperaties (inclusief contributies)/tevens verdeelartikel BIV
 
 
 264.649
 
 
 286.290
 
 
 322.682
 
 
 X-01.01.01
 
 
 
 
 
 02.01.01 Gereedstelling en instandhouding commando ZSK
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 X-02.01.01
 
 
 
 
 
 03.01.01/02 Gereedstelling en instandhouding commando LAS
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 X-03.01.01
 
 
 
 
 
 04.01.01 Gereedstelling en instandhouding commando LSK
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 X-04.01.01
 
 
 
 
 
 05.02.33 Operationele eenheden Koninklijke Marechaussee
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 X-05.01.01
 
 
 
 
 
 06/07 Overige (investeringen)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 X-06/07
 
 
 
 
 
 08.02.33 Ondersteuning operationele eenheden
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 X-08.02.33
 
 
 
 
 IenM
 
 
 26.01 Bijdrage infrafonds
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 XII-26.01
 
 
 
 
 
 
 
 439.755
 
 
 
 
 508.491
 
 
 
 
 495.910
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Europese samenwerking
 
 
 
 
 
 BZ
 
 
 03.03 Een hechtere Europese waardengemeenschap
 
 
 9.748
 
 
 10.100
 
 
 10.100
 
 
 V-03.03
 
 
 
 
 
 03.04 Versterkte Nederlandse positie in de Unie van 28
 
 
 21.153
 
 
 32.011
 
 
 4.327
 
 
 V-03.04
 
 
 
 
 Toerek.
 
 
 EU-begroting
 
 
 75.733
 
 
 75.733
 
 
 75.733
 
 
 Toerekening
 
 
 
 
 
 
 
 106.634
 
 
 
 
 117.844
 
 
 
 
 90.160
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4. Consulaire belangenbehartiging en het internationaal uitdragen van Nederlandse waarden en belangen
 
 
 
 
 
 BZ
 
 
 04.01 Op basis van eigen verantwoordelijkheid consulaire dienstverlening bieden aan Nederlanders in het buitenland
 
 
 14.973
 
 
 13.545
 
 
 13.145
 
 
 V-04.01
 
 
 
 
 
 04.02 Samen met (keten)partners het personenverkeer reguleren
 
 
 6.081
 
 
 7.154
 
 
 6.304
 
 
 V-04.02
 
 
 
 
 
 04.03 Grotere buitenlandse bekendheid met de Nederlandse cultuur
 
 
 7.434
 
 
 6.635
 
 
 8.944
 
 
 V-04.03
 
 
 
 
 
 04.04 Het inzetten van Publieksdiplomatie door het Postennetwerk en BZ om het beeld van Nederland in het buitenland te versterken en op een positief realistische manier uit te dragen
 
 
 18.939
 
 
 16.295
 
 
 16.042
 
 
 V-04.04
 
 
 
 
 
 04.05 Een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor internationale organisaties in Nederland
 
 
 10.623
 
 
 6.685
 
 
 3.970
 
 
 V-04.05
 
 
 
 
 OCW
 
 
 08.77 Internationaal onderwijs; Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken; cultuur
 
 
 450
 
 
 450
 
 
 450
 
 
 XIII-08.77
 
 
 
 
 
 14.71 Cultuur; subsidies
 
 
 5.393
 
 
 5.739
 
 
 4.527
 
 
 XIII-14.71
 
 
 
 
 
 
 
 63.893
 
 
 
 
 56.503
 
 
 
 
 53.382
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5. Duurzame handel en investeringen
 
 
 
 
 
 BHOS
 
 
 01.01 Versterkt internationaal handelssysteem, met aandacht voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
 
 
 8.589
 
 
 8.389
 
 
 8.464
 
 
 XVII-01.01
 
 
 
 
 
 01.02 Versterkte Nederlandse Handels- en Investeringspositie en economische naamsbekendheid
 
 
 48.437
 
 
 83.554
 
 
 82.667
 
 
 XVII-01.02
 
 
 
 
 
 01.03 Versterkte private sector en een verbeterd investeringsklimaat in ontwikkelingslanden
 
 
 10.557
 
 
 13.136
 
 
 7.581
 
 
 XVII-01.03
 
 
 
 
 EZ
 
 
 1.55 Opdrachten
 
 
 86
 
 
 97
 
 
 142
 
 
 XIII-11.55
 
 
 
 
 
 1.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 2.757
 
 
 2.457
 
 
 2.451
 
 
 XIII-11.95
 
 
 
 
 
 2.05 Subsidies
 
 
 256
 
 
 100
 
 
 0
 
 
 XIII-12.05
 
 
 
 
 
 2.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 0
 
 
 802
 
 
 402
 
 
 XIII-12.95
 
 
 
 
 
 2.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 1.668
 
 
 2.657
 
 
 2.324
 
 
 XIII-13.95
 
 
 
 
 
 
 
 72.350
 
 
 
 
 111.192
 
 
 
 
 104.031
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6. Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid en water
 
 
 
 
 
 BHOS
 
 
 02.03 Duurzaam gebruik natuurlijke hulpbronnen, tegengaan van klimaatverandering en vergrote weerbaarheid van de bevolking tegen onafwendbare klimaatverandering
 
 
 1.069
 
 
 1.821
 
 
 1.375
 
 
 XVII-02.03
 
 
 
 
 IenM
 
 
 11.01 Algemeen waterbeleid (Partners voor Water)
 
 
 8.597
 
 
 10.391
 
 
 11.311
 
 
 XII-11.01
 
 
 
 
 
 19.02 Klimaat/Int. Beleid, coordinatie en samenwerking
 
 
 9.772
 
 
 11.182
 
 
 6.527
 
 
 XII-19.02
 
 
 
 
 
 19.02 Klimaat/Int. Beleid, coordinatie en samenwerking (CDM)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 XII-19.02
 
 
 
 
 
 23.01 Meteorologie en seismologie (contributie WMO)
 
 
 990
 
 
 987
 
 
 835
 
 
 XII-23.01
 
 
 
 
 EZ
 
 
 4.55 Opdrachten (Joint Implementation)
 
 
 252
 
 
 516
 
 
 410
 
 
 XIII-14.55
 
 
 
 
 
 4.95 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 618
 
 
 1.126
 
 
 1.357
 
 
 XIII-14.95
 
 
 
 
 
 6.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties (FAO)
 
 
 3.400
 
 
 3.478
 
 
 3.486
 
 
 XIII-16.95
 
 
 
 
 
 6.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties (UNEP)
 
 
 2
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 XIII-14.95
 
 
 
 
 
 6.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties (Overig)
 
 
 3.338
 
 
 2.436
 
 
 1.964
 
 
 XIII-14.95
 
 
 
 
 
 8.55 Opdrachten
 
 
 0
 
 
 163
 
 
 63
 
 
 XIII-18.55
 
 
 
 
 
 8.95 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 551
 
 
 1.722
 
 
 1.081
 
 
 XIII-18.95
 
 
 
 
 
 
 
 28.589
 
 
 
 
 33.822
 
 
 
 
 28.409
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7. Sociale vooruitgang
 
 
 
 
 
 BHOS
 
 
 03.01 Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten voor iedereen en een halt aan de verspreiding van HIV/aids
 
 
 1.436
 
 
 1.611
 
 
 1.611
 
 
 XVII-03.01
 
 
 
 
 
 03.04 Toename van het aantal goed opgeleide professionals, versterking van hoger- en beroepsonderwijsinstellingen en het bevorderen van beleidsrelevant onderzoek
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 XVII-03.04
 
 
 
 
 OCW
 
 
 07.70/76 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 7.017
 
 
 7.105
 
 
 6.704
 
 
 VIII-07.70/76
 
 
 
 
 
 08.71 Internationaal onderwijs;Subsidies
 
 
 135
 
 
 364
 
 
 172
 
 
 VIII-08.71
 
 
 
 
 
 08. 76 Internationaal onderwijs; Bijdragen (inter)nationale organisaties: overige
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 275
 
 
 VIII-08.76
 
 
 
 
 EZ
 
 
 7.35 Groen onderwijs van hoge kwaliteit (o.a.ISRIC)
 
 
 0
 
 
 49
 
 
 48
 
 
 XIII-17.35
 
 
 
 
 VWS
 
 
 09.12.07 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 804
 
 
 329
 
 
 
 
 
 XVI-09.12.07
 
 
 
 
 
 09.12.10 Bijdrage aan internationale organisaties/WHO-partnerschap
 
 
 3.260
 
 
 3.539
 
 
 3.868
 
 
 XVI-09.12.10
 
 
 
 
 
 
 
 12.742
 
 
 
 
 13.087
 
 
 
 
 12.678
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8. Versterkte kaders voor ontwikkeling
 
 
 
 
 
 BHOS
 
 
 05.02 Overig armoedebeleid
 
 
 9.715
 
 
 9.111
 
 
 3.248
 
 
 XVII-05.02
 
 
 
 
 Financiën
 
 
 04.52.01 Technische assistentie
 
 
 1.203
 
 
 1.150
 
 
 1.500
 
 
 IX-04.52.01
 
 
 
 
 
 04.50.01 Deelname aan internationale instellingen; Mult. Ontw. Banken en Fondsen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 592
 
 
 IX-04.50.01
 
 
 
 
 
 04.55.01 Technische assistentie subsidies
 
 
 0
 
 
 350
 
 
 0
 
 
 IX-04.55.01
 
 
 
 
 
 
 
 10.918
 
 
 
 
 10.611
 
 
 
 
 5.340
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 9. Overige uitgaven
 
 
 
 
 
 BZ
 
 
 Geheim
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 V-05.01
 
 
 
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 2
 
 
 – 9.549
 
 
 34.158
 
 
 V-06.01
 
 
 
 
 
 Apparaat
 
 
 513.592
 
 
 494.795
 
 
 443.839
 
 
 V-07.01
 
 
 
 
 Div. dept.
 
 
 Attachés
 
 
 58.807
 
 
 58.500
 
 
 55.236
 
 
 Div. Begrotingen
 
 
 
 
 
 
 
 572.401
 
 
 
 
 543.746
 
 
 
 
 533.233
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal non-ODA
 
 
 
 
 1.411.017
 
 
 
 
 1.491.462
 
 
 
 
 1.431.305
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 7:
 INTERNATIONALE KLIMAATFINANCIERING VOOR ONTWIKKELINGSLANDEN 2017
 
 In het Klimaatakkoord van Parijs is de verplichting van ontwikkelde landen om ontwikkelingslanden te ondersteunen bij hun investeringen op het terrein van klimaat herbevestigd. Ontwikkelde landen hebben in Parijs hun toezegging uit 2009 om vanaf 2020 jaarlijks USD 100 miljard voor dit doel te mobiliseren opnieuw vastgelegd. Tevens is overeengekomen dat ontwikkelde landen collectief aangeven op welke wijze klimaatfinanciering wordt opgeschaald tussen nu en 2020. Tot slot zal tussen nu en 2018 gewerkt worden aan een definitie en gemeenschappelijke rapportage voor klimaatfinanciering. Deze bestaan nu nog niet.
 Nederland wil de komende jaren een geleidelijke stijging van de klimaatuitgaven realiseren. De uiteindelijke hoogte hangt daarbij af van de mondiale inzet en de inzet van andere EU lidstaten. Nederland streeft ernaar om in 2017 EUR 360 mln. aan publieke klimaatrelevante uitgaven voor ontwikkelingslanden te realiseren. Nederland blijft er zich internationaal voor inzetten dat ook de private uitgaven voor klimaat de komende jaren stijgen. Nederland beoogt in 2017 EUR 300 mln. aan private klimaatfinanciering te mobiliseren middels bestaande publiek-private partnerschappen, multilaterale klimaatfondsen, multilaterale ontwikkelingsbanken en FMO.
 De publieke klimaatuitgaven voor ontwikkelingslanden zijn onderdeel van de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Zo wordt maximale synergie tussen klimaat en ontwikkeling nagestreefd. Dit is van belang omdat klimaatverandering de armsten het hardste raakt en ontwikkelingsresultaten ondermijnt. Voor het behalen van de werelddoelen en de klimaatdoelen is een geïntegreerde aanpak noodzakelijk.
 Internationale samenwerking op het terrein van klimaat richt zich op het vergroten van de weerbaarheid van gemeenschappen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Dit gebeurt vooral binnen de speerpunten voedselzekerheid en water. Daarnaast richt deze zich op vergroening van de economie en het reduceren van CO2-uitstoot door het bevorderen van toegang tot hernieuwbare energie, het tegengaan van ontbossing en het behoud van ecosystemen. Voor het bereiken van resultaten wordt samengewerkt met het bedrijfsleven, NGOs, kennisinstellingen, FMO en multilaterale klimaatfondsen, ontwikkelingsbanken en organisaties.
 In onderstaande tabel wordt op hoofdlijnen een indicatie gegeven van de klimaatfinanciering voor ontwikkelingslanden in 2017. Bij de verantwoording over 2017 zal op basis van de OESO methodiek (bij projecten door middel van Rio Markers; bij core bijdragen aan multilaterale instellingen of fondsen door middel van een klimaatrelevant percentage) gerapporteerd worden over de uiteindelijke omvang van de klimaatuitgaven voor ontwikkelingslanden.
 
 Klimaatfinanciering voor ontwikkelingslanden 2017 (bedragen x EUR mln):
 
 
 
 
 
 
 Artikel BHOS-begroting
 
 
 Indicatie 2017
 
 
 
 
 
 
 1. Duurzame handel en investeringen
 
 
 25
 
 
 
 
 2. Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid en water
 
 
 
 
 
 2.1 Toename van voedselzekerheid
 
 
 75
 
 
 
 
 2.2 Verbeteren waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 50
 
 
 
 
 2.3 Duurzaam gebruik natuurlijke hulpbronnen, tegengaan van klimaatverandering en vergrote weerbaarheid van de bevolking tegen onafwendbare klimaatverandering
 
 
 90
 
 
 
 
 3. Sociale vooruitgang
 
 
 30
 
 
 
 
 Overig
 
 
 
 
 
 Internationale financiële instellingen en VN
 
 
 90
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 360
 
 
 
 
 
 
 Gemobiliseerd privaat kapitaal
 
 
 
 
 300
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 8:
 INTERNATIONALE INSPANNINGEN OP ASIEL EN MIGRATIE 2017
 
 Deze bijlage licht de verwachte HGIS-uitgaven in 2017 toe op het gebied van asiel en migratie. Eerst wordt per begrotingsartikel een overzicht gegeven van de financiële inspanningen die volledig gericht zijn op asiel en migratie. Vervolgens wordt stilgestaan bij instrumenten en programma’s die gedeeltelijk aan vluchtelingen of migratie gerelateerd zijn.
 
 
 1.
 Begrotingsartikelen die volledig gericht zijn op asiel en migratie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Budget
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 EUR in mln
 
 
 
 
 waarvan ODA
 
 
 
 
 EUR in mln
 
 
 
 
 waarvan ODA
 
 
 
 
 
 
 
 06.37.02
 
 
 Asieltoerekening
 
 
 713
 
 
 713
 
 
 900
 
 
 900
 
 
 
 
 17.04.03
 
 
 Vluchtelingenopvang in de regio*
 
 
 260
 
 
 260
 
 
 *
 
 
 *
 
 
 
 
 17.05.03
 
 
 Migratie en ontwikkeling
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 
 
 
 
 totaal
 
 
 
 
 988
 
 
 
 
 988
 
 
 
 
 915
 
 
 
 
 915
 
 
 
 
 
 
 Asieltoerekening: eerstejaarsopvang voor asielzoekers in Nederland (VenJ-begroting)
 In de begroting van de Minister van Veiligheid en Justitie staat wat de totale kosten voor asielopvang zijn en welk deel daarvan wordt toegerekend aan Official Development Assistance (ODA). Conform de richtlijnen van het OESO Development Assistance Committee (DAC) wordt de eerstejaarsopvang voor asielzoekers in Nederland uit ODA-middelen gefinancierd. Deze HGIS-middelen worden alleen overgeheveld naar de VenJ-begroting voor asielzoekers die afkomstig zijn uit landen die volgens de OESO DAC gelden als ontwikkelingslanden. De instroomraming voor 2016 werd in het najaar van 2015 verhoogd van 26.000 naar 58.000. Voor 2017 houdt het kabinet rekening met een asielinstroom van 42.000. De aan ODA toegerekende kosten worden onder andere berekend op basis van de kostprijs van het COA, het verwachte aantal asielzoekers uit DAC-landen en de verwachte opvangduur.
 Vluchtelingenopvang in de regio (BHOS-begroting)
 Het kabinet heeft extra middelen (EUR 260 miljoen) beschikbaar gesteld voor het bieden van onderwijs, werkgelegenheid en basisvoorzieningen zowel aan vluchtelingen als aan de gastgemeenschappen in de Syrië-regio: EUR 94 miljoen in Turkije, EUR 86 miljoen euro in Libanon, EUR 60 miljoen in Jordanië en EUR 20 miljoen in Irak (Kamerstukken II, 2015–2016, 32 605, nr. 182 en 32 623, nr. 166). Daarmee draagt het kabinet bij aan het lange-termijn perspectief voor vluchtelingen en gastgemeenschappen in die regio. Een deel van de middelen wordt in 2017 besteed. (*) U zult nader worden geïnformeerd zodra er een beter beeld is van de uitputting van de extra middelen in 2016 en de doorvertaling naar de inzet in 2017. De extra middelen zijn aanvullend op de EUR 50 mln per jaar in 2016 en 2017, die binnen de reguliere ODA-budgetten voor deze regio zijn gereserveerd. Deze middelen vallen niet onder deze titel maar onder de thematische budgetten.
 Migratie en ontwikkeling (BHOS-begroting)
 Er is tevens EUR 15 mln structureel beschikbaar voor migratie en ontwikkeling als onderdeel van het artikel versterkte kaders voor ontwikkeling. Uit deze middelen worden zowel inspanningen binnen en buiten Nederland gefinancierd:
 
 
 A.
 financiering van programma’s van IOM en maatschappelijke organisaties in Nederland ter bevordering van vrijwillige terugkeer en herintegratie van ex-asielzoekers uit ontwikkelingslanden.
 
 
 B.
 financiering van activiteiten die onder gericht zijn op beter migratiemanagement, het tegengaan van uitbuiting en mishandeling van migranten en bestrijding van mensensmokkel/-handel.
 
 
 C.
 bevorderen van dataverzameling over migratiestromen en onderzoek naar migratiemotieven en de effectiviteit van diverse interventies om de grondoorzaken van irreguliere migratie aan te pakken.
 
 
 
 
 
 2.
 Begrotingsartikelen die deels aan vluchtelingen of migratie gerelateerd zijn
 
 Naast bovengenoemde middelen zijn er meerdere instrumenten die gedeeltelijk ingezet kunnen worden voor hulp aan vluchtelingen of voor de aanpak van de grondoorzaken die mensen doen besluiten hun land te verlaten, zoals onveiligheid of gebrek aan economisch perspectief. Hieronder worden de meest relevante begrotingsartikelen genoemd. Het is op voorhand niet aan te geven welke bedragen voor vluchtelingen zullen worden ingezet vanuit bijvoorbeeld de noodhulpmiddelen. Daarom worden in plaats van de specifieke uitgaven voor vluchtelingen en/of migratie de begrotingsstanden van de artikelen genoemd. Om dezelfde reden is er geen totaalbedrag opgenomen in de tabel.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Budget
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 EUR in mln
 
 
 
 
 waarvan ODA
 
 
 
 
 EUR in mln
 
 
 
 
 waarvan ODA
 
 
 
 
 
 
 
 05.02.04
 
 
 Stabiliteitsfonds
 
 
 96
 
 
 55
 
 
 78
 
 
 55
 
 
 
 
 05.02.05
 
 
 Shiraka (opvolger Matra-zuid)
 
 
 11
 
 
 8
 
 
 10
 
 
 8
 
 
 
 
 05.03.02
 
 
 Europees ontwikkelingsfonds
 
 
 182
 
 
 182
 
 
 201
 
 
 201
 
 
 
 
 17.04.04
 
 
 Relief Fund (Noodhulpfonds)
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 57
 
 
 57
 
 
 
 
 17.04.01
 
 
 Noodhulpprogramma's (ODA)
 
 
 151
 
 
 151
 
 
 124
 
 
 124
 
 
 
 
 17.04.01
 
 
 Bijdrage UNHCR
 
 
 42
 
 
 42
 
 
 46
 
 
 46
 
 
 
 
 17.04.01
 
 
 Bijdrage UNRWA
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 
 
 17.04.01
 
 
 Bijdrage WFP
 
 
 36
 
 
 36
 
 
 36
 
 
 36
 
 
 
 
 
 Stabiliteitsfonds (BZ-begroting)
 Vanuit het Stabiliteitsfonds worden meerdere projecten gefinancierd die relevant zijn voor de aanpak van grondoorzaken. Nederland geeft via het Stabiliteitsfonds bijvoorbeeld financiële steun aan Mayday Rescue, een NGO die in Syrië het werk van de White Helmets (burgerbescherming) ondersteunt. Daarnaast kent de EU het Madad fonds (ook wel het Syrië Trust Fonds genoemd), dat verder gaat dan eerste noodhulp en zich vooral richt op de ontvangststructuren en gastgemeenschappen. Nederland heeft daar in de periode 2016–2018 EUR 5 mln voor toegezegd vanuit het Stabiliteitsfonds.
 Shiraka (BZ-begroting)
 Met het programma Matra-zuid ondersteunde Nederland van 2012 tot en met 2015 democratische verandering in de Arabische regio. De overgang naar democratie is een langdurig proces met voor- en achteruitgang. Daarom zet Nederland de steun vanaf 2016 voort met het programma Shiraka (wat partnerschap betekent in het Arabisch). Shiraka streeft naar blijvende veranderingen in de Arabische regio en past daarmee ook bij de aanpak van grondoorzaken. Met Shiraka helpt Nederland de Arabische regio bijvoorbeeld met (A) lokale maatschappelijke initiatieven, bijvoorbeeld op het gebied van vakbondsrechten en persvrijheid; (B) capaciteitsopbouw van politieke organisaties door samenwerking van Nederlandse politieke partijen met lokale politieke partijen; (C) overheidssamenwerking bijvoorbeeld gericht op mensenrechten.
 Europees Ontwikkelingsfonds (BZ-begroting)
 Het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) is bestemd voor de economische en sociale ontwikkeling van landen uit Afrika, de Caraïben en de Stille Oceaan (ACS). Het EOF heeft echter ook bijgedragen aan het EU-noodtrustfonds van circa EUR 2 mld dat tijdens de Valletta Top in november 2015 werd opgericht. Het EU-noodtrustfonds is gericht op het bevorderen van stabiliteit en de aanpak van de grondoorzaken van irreguliere migratie en ontheemde personen in Afrika. De programmering daarvan loopt door in 2017.
 Noodhulp en bijdragen UNHCR, UNRWA en WFP (BHOS-begroting)
 Nederland verleent noodhulp aan slachtoffers van conflicten en rampen. Een deel van die slachtoffers is ontheemd. De Nederlandse humanitaire inspanningen zijn gericht op het redden van levens, het verminderen van menselijk lijden en het beschermen van menselijke waardigheid. Het is wenselijk om slachtoffers van conflicten en rampen zoveel mogelijk te helpen in de betreffende regio’s. Dit zorgt ervoor dat ontheemde mensen zo snel mogelijk weer naar huis kunnen en houdt de kosten van humanitaire hulpverlening zo laag mogelijk. Ook in 2017 zal er sprake zijn van significante humanitaire inzet, zowel uit het Relief Fund als uit de reguliere noodhulpmiddelen. Daarnaast wordt een groot deel van de Nederlandse bijdrage aan internationale organisaties zoals UNHCR, UNRWA en WFP gebruikt voor noodhulp aan ontheemden en vluchtelingen.
 Overige relevante activiteiten vanuit migratie oogpunt 
 Bovenstaand overzicht is niet uitputtend. Een groot deel van de Nederlandse inspanningen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking en diplomatie is gericht op economische ontwikkeling, stabiliteit en de aanpak van ongelijkheid. Ook de algemene speerpunten binnen ontwikkelingssamenwerking kunnen bijdragen aan de aanpak van grondoorzaken voor irreguliere migratie (veiligheid en rechtsorde, water, voedselzekerheid en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten). Vanuit het speerpunt veiligheid en rechtsorde is het Addressing Root Causes fonds een goed voorbeeld. In 2016 zijn er vanuit dit fonds meerdere ngo’s geselecteerd die activiteiten zullen uitvoeren die zijn gericht op de aanpak van de grondoorzaken van gewapend conflict, instabiliteit en irreguliere migratie (EUR 125 mln voor periode 2016–2021). Daarnaast kunnen Nederlandse bijdragen via andere internationale (financiële) instellingen ook deels aan vluchtelingen of miratie gerelateerd zijn.