Reactie op het gemotiveerd advies over het voorstel Verordening oprichting Europees openbaar ministerie COM (2013) 534
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2014-06-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2013-2014
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 33 709
 
 EU voorstel: Verordening oprichting Europees openbaar ministerie COM (2013) 534
 
 
 Nr.5
 BRIEF VAN DE EUROPESE COMMISSIE
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Brussel, 13 maart 2014
 De Commissie dankt de Tweede Kamer voor haar gemotiveerd advies over het voorstel voor een verordening van de Raad tot instelling van het Europees Openbaar Ministerie {COM (2013) 534}1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 De Commissie heeft in haar mededeling van 27 november 2013 {COM (2013) 851 final} door de Tweede Kamer aangevoerde argumenten met betrekking tot het subsidiariteitsbeginsel zorgvuldig geanalyseerd. De Commissie heeft uit de analyse van de verschillende argumenten geconcludeerd dat haar voorstel van 17 juli 2013 in overeenstemming is met het subsidiariteitsbeginsel en heeft vervolgens besloten het te handhaven. De Commissie heeft evenwel benadruk dat zij tijdens de wetgevingsprocedure terdege rekening zal houden met de gemotiveerde adviezen van de nationale parlementen.
 Deze brief betreft de argumenten van de Tweede Kamer die volgens de Commissie geen verband houden met het subsidiariteitsbeginsel en derhalve buiten het toepassingsgebied van het subsidiariteitscontrolemechanisme en bijgevolg ook buiten het toepassingsgebied van de mededeling van de Commissie van 27 november 2013 vallen.
 Met betrekking tot deze argumenten heeft de Commissie de volgende opmerkingen:
 1) De Tweede Kamer heeft aangegeven van mening te zijn dat het strafrecht primair een nationale bevoegdheid is en dat opsporing en vervolging derhalve primair een taak zijn van de nationale autoriteiten.
 Hoewel het strafrecht in de eerste plaats een bevoegdheid van de lidstaten blijft, is de Commissie van oordeel dat zowel de lidstaten als de Unie de plicht hebben misdrijven die de financiële belangen van de Unie schaden, te bestrijden. Overeenkomstig artikel 86 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie is de Unie bevoegd om een orgaan voor onderzoek en vervolging zoals het Europees Openbaar Ministerie in te stellen.
 Het voorgestelde gedecentraliseerde en geïntegreerde model is gebaseerd op de eerbiediging van de nationale rechtstradities en rechtsstelsels van de lidstaten. Dit blijkt met name uit het feit dat de voorgestelde gedelegeerde Europese aanklagers tegelijkertijd nationale aanklagers zouden blijven, die vertrouwd zijn met hun nationale jurisdictie en geïntegreerd zijn in het nationale vervolgingssysteem. Op deze manier wordt de nauwe band en de samenwerking met de nationale autoriteiten gewaarborgd Vervolgingsmaatregelen zouden worden uitgevoerd door de nationale rechtshandhavingsinstanties en de rechterlijke toetsing zou de taak blijven van nationale rechters. Zo ook zouden beklaagden worden berecht door nationale rechters, op basis van het nationale materiële recht.
 Bijgevolg is de Commissie van mening dat met haar voorstel een redelijk evenwicht is gevonden tussen enerzijds de doelstelling de financiële belangen van de Unie door instelling van het Europees Openbaar Ministerie efficiënter te beschermen en anderzijds de mogelijke impact daarvan op nationale jurisdicties.
 2) De Tweede Kamer is verder van mening dat de aan het Europees Openbaar Ministerie toegekende bevoegdheden te ver reiken en aan de nationale autoriteiten moeten worden voorbehouden.
 De meerwaarde van het Europees Openbaar Ministerie ligt erin een consistente en efficiënte bescherming van de EU-begrofing in de hele Unie te waarborgen. Hiertoe moet het Europees Openbaar Ministerie alle bevoegdheden kunnen uitoefenen die nodig zijn voor de daadwerkelijke uitvoering van zijn taken. Het moet kunnen beslissen een zaak voor de rechter te brengen, om consequente vervolging te garanderen. Voorts moeten de gedelegeerde Europese aanklagers gebruik kunnen maken van alle onderzoeksmaatregelen die nodig zijn om de strafbare feiten die onder hun bevoegdheid vallen, te onderzoeken. Het gaat dan bijvoorbeeld om het doorzoeken en in beslag nemen van documenten en het toezicht op financiële transacties. Volgens het voorstel van de Commissie zou voor de meest verregaande onderzoeksmaatregelen toestemming van een bevoegde nationale rechter vereist zijn. Zoals hierboven is uitgelegd, zouden de gedelegeerde Europese aanklagers tegelijkertijd nationale aanklagers zijn en zouden alle onderzoeksmaatregelen door de nationale autoriteiten worden uitgevoerd.
 3) De Tweede Kamer is bezorgd dat de instelling van het Europees Openbaar Ministerie een beperking zou betekenen van het voorrecht van de nationale autoriteiten om onderzoek en vervolging in hun eigen strafrechtstelsels te prioriteren.
 De Commissie wenst te benadrukken dat een van de voornaamste doelstellingen van het voorstel erin bestaat het aantal onderzoeken naar en vervolgingen van misdrijven die de financiële belangen van de Unie schaden, te verhogen. Uit de statistieken in de effectbeoordeling bij het voorstel blijkt dat deze strafbare feiten vaak geheel niet worden onderzocht of vervolgd. Het voorstel voor een verordening bepaalt daarom dat in geval van conflicterende prioriteiten de Europese openbare aanklager, na overleg met de bevoegde nationale instanties, de gedelegeerde Europese aanklager kan gelasten voorrang te geven aan het onderzoek en de vervolging van misdrijven die de financiële belangen van de Unie schaden. De Commissie begrijpt dat die in sommige gevallen zou kunnen botsen met de nationale prioriteiten, maar vertrouwt erop dat het voornoemd overleg in de regel tot een gezamenlijke beslissing zal leiden.
 Overeenkomstig de verplichtingen van het Verdrag wordt van de lidstaten verwacht dat zij, nu en in de toekomst, de nodige middelen en instrumenten beschikbaar stellen om de financiële belangen van de Unie daadwerkelijk te beschermen. De instelling van het Europees Openbaar Ministerie zou de nationale capaciteit voor de bestrijding van fraude met EU-middelen aanvullen met onderzoeks- en vervolgingscapaciteit op EU-niveau.
 Ook zal de verordening geen afbreuk doen aan het voorrecht van de lidstaten om vervolgingsprioriteiten te stellen op gebieden die geen verband houden met strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden. Om deze redenen meent de Commissie dat de impact op het voorrecht van de nationale autoriteiten om onderzoek en vervolging in hun eigen strafrechtstelsels te prioriteren, vrij beperkt zou zijn.
 De Commissie zal tijdens de wetgevingsprocedure terdege rekening houden met de standpunten van de nationale parlementen.
 De Commissie hoopt dat deze verduidelijkingen de bezorgdheid van de Tweede Kamer wegnemen en verheugt zich over het vervolg van de politieke dialoog.
 Hoogachtend,
 
 
 
 
 
 Maroš Šefčovi
 
 Vicevoorzitter