Voorstel van wet van het lid Hillen, houdende wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 2001; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28056, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

25-10-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28056 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. AlgemeenAchtergrond eigenwoningforfait: beleggingsaspect versus
bestedingsaspectGroeiende nadruk op bestedingsaspectRelatie eigenwoningforfait en hypotheekrenteaftrekMicro-economische gevolgen gestegen huizenprijzen: gestegen
lasten m.n. oudere huiseigenarenMacro-economische gevolgen gestegen huizenprijzen: noodzaak
afbouw van de collectieve hypotheekschuldPrikkel tot afbouw individuele hypotheekschuldUitwerkingVoorbeelden: Budgettaire consequenties:UitvoeringsaspectenInternationale en administratieve aspecten
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28056Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 28 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 056Voorstel van wet van het lid Hillen, houdende wijziging van de Wet op
de Inkomstenbelasting 2001, inzake afbouw eigenwoningforfait bij aflossing
hypotheekschuldnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING1. InleidingMet dit wetsvoorstel wordt bewerkstelligd dat het eigenwoningforfait nooit
méér bedraagt dan de rente van schulden voor zover aangegaan
ter verwerving, verbetering en onderhoud van de eigen woning. Dit heeft tot
consequentie dat het bij te tellen bedrag aan inkomsten uit de eigen woning
nooit hoger wordt vastgesteld dan de af te trekken hypotheekrente.2. AlgemeenDe eigen woning wordt in de fiscale systematiek gezien als een bron van
inkomen. Deze belastbare inkomsten uit eigen woning worden in de Wet inkomstenbelasting
2001 op forfaitaire wijze bepaald, namelijk uitgedrukt in percentages van
de waarde van de woning in vrije staat. In de Wet op de Inkomstenbelasting
1964 heette dit forfait het huurwaardeforfait, omdat ook 2e huizen onder de
regeling konden vallen. Vanaf 1 januari 2001 wordt de term eigenwoningforfait
gehanteerd. De aftrekbare kosten zijn thans beperkt tot rente van schulden
die zijn aangegaan ter verwerving, verbetering en onderhoud van de eigen woning
en ter afkoop van erfpacht, opstal en beklemming en de periodieke betalingen
ingevolge de rechten van erfpacht, opstal en beklemming.De voordelen uit eigen woning zijn nader uitgewerkt in de artikelen 3 112
tot en met 3 119 Wet IB 2001, terwijl de aftrekbare kosten zijn terug
te vinden in de artikelen 3 120 tot en met 3 123 Wet IB 2001.Achtergrond eigenwoningforfait: beleggingsaspect versus
bestedingsaspectLeidende gedachte bij het eigen woningregime is altijd geweest dat men
de eigenaar-zelfbewoner van twee zijden kan benaderen: enerzijds kan men hem
zien als belegger en anderzijds als consument van een duurzaam gebruiksgoed.Het beleggingsaspect treedt op de voorgrond
indien men de eigenaar-zelfbewoner vergelijkt met degene die als belegger
een gelijkwaardig huis verhuurt aan een derde. In fiscale zin
komt dit beleggingsaspect het best tot uitdrukking met een bijtelling van
de werkelijke economische huurwaarde. Meer en meer zien we de nadruk verschuiven
naar het bestedingsaspect. Men vergelijkt de aanschaf van een eigen woning
dan met het verwerven van duurzame consumptiegoederen.Er zijn verschillende redenen aan te voeren voor het laten meewegen van
het bestedingsaspect. De eigen woning voorziet in de primaire behoefte aan
huisvesting, dat staat aan een volledige gelijkstelling met vrije beleggingen
in de weg. Bovendien moet worden bedacht dat het woongenot van een eigen woning –
anders dan voordelen in liquide vorm (zoals rente, dividend, huur) of andere
inkomsten in natura zoals gratis gebruiksgoederen – niet tastbaar is.
Dit alles heeft tot gevolg dat het draagkracht-verhogende vermogen ofwel het
inkomenskarakter van een eigen woning in de maatschappij duidelijk als minder
sterk wordt ervaren dan in het geval van vrije beleggingen. Tenslotte dient
erop te worden gewezen dat in vergelijking met andere beleggingen eigen woningen
enkele zeer specifieke kenmerken hebben. Als gevolg van het feit dat de eigen
woning tevens de functie vervult van duurzaam gebruiksgoed, treedt voor de
eigenaar-bewoner ook een aantal specifieke lasten op. In tegenstelling tot
een zuiver beleggingsobject wordt de beslissing tot verkoop immers niet slechts
bepaald door rendementsoverwegingen, maar spelen ook niet-economische factoren
een belangrijke rol. Factoren als leeftijd, gezinssamenstelling, inkomen en
de reisafstand naar het werk, naast de simpele wens een dak boven het hoofd
te houden, onderstrepen het weinig vervreemdbare karakter van de eigen woning.
Geconcludeerd kan worden dat het inkomenskarakter van de uit een eigen woning
te trekken huurwaarde zwakker is dan van de inkomsten uit vrije beleggingen.Groeiende nadruk op bestedingsaspectZolang er in Nederland een inkomstenbelasting is geheven, wordt de huurwaarde
als bestanddeel van het inkomen beschouwd. Aanvankelijk werd daartoe de werkelijke
huurwaarde in aanmerking genomen. Daardoor lag de nadruk bij de fiscale behandeling
van het eigen huis op het beleggingsaspect. De eigenaar-zelfbewoner werd belast
voor het volledige bedrag aan huur dat hij zou hebben ontvangen bij verhuur
van zijn woning aan een derde. Daar stond tegenover dat de kosten van onderhoud
volledig aftrekbaar waren.Sinds 1971 is gekozen voor een forfaitaire
benadering van de huurwaarde, waarbij de waarde van de eigen woning werd gesteld
op 60% van de waarde in het economische verkeer en aftrek van de werkelijke
kosten – behoudens uitzonderlijke gevallen – niet meer was toegestaan.
Hierdoor kwam de groeiende nadruk op het bestedingsaspect tot uiting. Het
huurwaardeforfait geeft invulling aan het bestedingsaspect door het stellen
van het woongenot van de eigen woning op een lager bedrag dan de volle huur
die bij verhuur van die woning aan een derde zou worden ontvangen.Begin jaren 80 heeft staatssecretaris Koning van Financiën tijdelijk
een gedeeltelijke aftrek van de werkelijke kosten weer toegelaten, met name
in het licht van de toenmalige ernstige economische recessie. Die maatregel
had dan ook geen principiële basis, maar was veeleer een stimulans voor
werkgelegenheidsbevordering. De administratieve problemen en de hoge drempel
maakten het effect van de maatregel betrekkelijk en een paar jaar later werd
deze dan ook weer beëindigd.Met betrekking tot de fiscale behandeling van het eigen huis is in de
Wet op de Inkomstenbelasting 2001 het accent zelfs nog nadrukkelijker op het bestedingsaspect komen te liggen door de uitdrukkelijke positionering
van het eigen huis niet in de vermogensrendementsheffing, maar in Box I (inkomen
uit werk en woning). In de Memorie van Toelichting1
staat uitgelegd: «De handhaving van de bovengeschetste eigenwoningregeling
voor de woning die dient tot hoofdverblijf betekent bij de invoering van de
vermogensrendementsheffing dat de eigen woning los van de nieuwe vermogensinkomstenbox
moet komen te staan, waarin immers het beleggingsvermogen is opgenomen.»
Met andere woorden, ook de wetgever erkent dat het beleggingsaspect van het
eigen huis aan belang heeft ingeboet.Relatie eigenwoningforfait en hypotheekrenteaftrekDe aftrek van hypotheekrente heeft van origine fiscaal geen relatie met
het eigenwoningforfait. De hypotheekrenteaftrek paste in het fiscale regime
rond inkomen uit vermogen, waarbij symmetrie het leidend beginsel was: ontvangen
rente werd belast, betaalde rente was aftrekbaar. In de laatste decennia van
de vorige eeuw werd die volledige symmetrie geleidelijk gerelativeerd. Allereerst
kwam een beperkte vrijstelling voor ontvangen rente, om de spaarzin te bevorderen
en opbrengst uit kleine spaartegoeden buiten de heffing te brengen. Vervolgens
werd de aftrekmogelijkheid voor betaalde rente voor consumptief krediet beperkt
en tenslotte (in de laatste grote belastingherziening) geheel afgeschaft.De relatie tussen huurwaardeforfait en hypotheekrenteaftrek werd formeel
pas gelegd vanaf 1990. Het toenmalige kabinet-Lubbbers-III zag zich geplaatst
voor de noodzaak van extra ombuigingen en in de zogenaamde Tussenbalans werd
toen een samenstel van maatregelen in de sfeer van de sociale verhuur gepresenteerd,
die leidde tot extra huurverhogingen en afbouw van de objectsubsidies (operatie-Heerma).
Om politieke redenen werd het noodzakelijk geacht navenante verhoging van
de lasten voor huizenbezitters door te voeren. Het huurwaardeforfait kreeg
een andere grondslag (waarde in het economische verkeer), en de tarieven werden
aangepast en verhoogd. Sindsdien wordt het huurwaardeforfait in de politiek
mede gezien als rechtvaardiging van de aftrek van betaalde hypotheekrente.
In de jongste omvangrijke belastingherziening werd de aftrek van hypotheekrente
begrensd en werd het huurwaardeforfait gewijzigd in eigenwoningforfait. Thans
dient dit forfait, in samenhang met de hypotheekrente-aftrek, als onderbouwing
om de zelfbewoonde eigen woning volledig te behandelen in box 1.Micro-economische gevolgen gestegen huizenprijzen: gestegen
lasten m.n. oudere huiseigenarenDe exorbitante stijging van de huizenprijzen sinds de jaren '90 hebben
intussen de positie van huiseigenaren onbedoeld fors veranderd. Kopers van
huizen zagen zich geplaatst voor de noodzaak van het nemen van veel omvangrijker
hypotheken. De algemene koopkrachtstijging en de daling van de rente op de
kapitaalmarkt verschaften daarvoor de ruimte. Intussen stegen de lasten op
de eigen woning in het kader van de OZB en het huurwaardeforfait. Deze zijn
immers gekoppeld aan de waarde van het onroerend goed. Weliswaar vonden bij
beide belastingen aanpassingen plaats in de tarieven, maar feitelijk zijn
deze lasten voor de meeste huiseigenaren in vaak aanzienlijke mate gestegen.
Diegenen die reeds lang een eigen woning bewoonden hebben daardoor een ongewenst
nadeel gekregen. Hun huizen stegen mee in de waarde, maar in bewoonde staat
was het voor betrokkenen dood vermogen, en mitsdien pas aan te wenden bij
verkoop, in welk geval toch nieuwe behuizing moet worden verworven, of bij
versterf. Het huurwaardeforfait steeg niettemin aanzienlijk. Meestal gaat
het hier om eigenaren die een, zeker naar de huidige maatstaven,
relatief lage hypotheekschuld grotendeels, zoniet al geheel, hebben afgelost.
Met andere woorden: van de politieke koppeling aftrek hypotheekrente/huurwaardeforfait
merken deze eigenaren vooral het nadeel: hogere lasten, geen aftrekmogelijkheden.
Nu de wetgever zelf tegenwoordig een koppeling legt tussen aftrek van hypotheekrente
en huurwaardeforfait lijkt het voor de hand te liggen voor deze categorie
een maatregel te nemen die deze nadelen wegneemt. Daar komt bij dat een verzachting
en afbouw van het forfaitregime voor diegenen die hun hypotheekschuld hebben
afgelost de spaarzin bevordert. Men krijgt zo een belang bij het aflossen
van een langjarige schuld.Macro-economische gevolgen gestegen huizenprijzen: noodzaak
afbouw van de collectieve hypotheekschuldDe huidige ontwikkelingen op de huizenmarkt hebben ook een aantal macro-economische
consequenties. Niet alleen worden er steeds meer hypotheken afgesloten. Ook
worden er per saldo hogere bedragen geleend. Daar komt bij dat op de hypotheken
over het algemeen nog nauwelijks wordt afgelost.In de eerste plaats zien we door deze ontwikkelingen de budgettaire derving
als gevolg van het toenemend gebruik van de hypotheekrenteaftrek ras toenemen.
Het saldo van de bijtel- en aftrekposten met betrekking tot de eigen woning
in de inkomstenbelasting zal in 2001 maar liefst f 28,5 mld (€ 12,8
mld) negatief bedragen. In 1990 bedroeg dit saldo bijvoorbeeld nog maar f 13
mld (€ 5,8 mld).1 Door het gebruik van
de hypotheekrenteaftrek te beperken, kan het budgettaire gat flink worden
gedempt. Daartoe zal moeten bewerkstelligd dat de hypotheekschulden beter
worden afgelost.Daar komt bij dat de collectieve hypotheekschuld een zware financiële
last voor onze nationale economie geworden is. Per saldo is de totale hypotheekschuld
in 6 jaar tijd verdubbeld tot zo'n f 643 mld (€ 288,3 mld).
De staatsschuld bijvoorbeeld bedraagt «maar» zo'n 406 mld (€ 182
mld)! Deze omvang en deze snelle stijging van de totale hypotheekschuld brengen
niet alleen kwetsbaarheden met zich mee voor de nationale economie, maar ook
voor de consument.2Zolang de huizenprijzen stijgen, neemt het vermogen van huizenbezitters
namelijk toe (althans indien en voor zover schulden ook worden afgelost).
Als gevolg van de gestegen huizenprijzen zijn burgers over het algemeen bereid
meer uit te geven. Veel mensen hebben een nieuwe hypotheek afgesloten op de
overwaarde van hun huis of simpelweg meer geld uitgegeven omdat zij zich rijker
voelden door de gestegen waarde van het huis. Stabilisering of wellicht daling
van de huizenprijzen zal deze mensen in een riskante financiële positie
kunnen brengen. Uit een enquête van het NIPO in opdracht van DNB blijkt
dat met name jonge mensen bereid zijn een hoge hypotheekschuld aan te gaan.
Uit het onderzoek blijkt dat mensen jonger dan dertig jaar gemiddeld een hypotheekschuld
hebben van 3,7 maal het bruto-inkomen. Ook kiezen jongeren meer voor risicovolle
hypotheekvormen. Ruim een kwart van hen heeft een beleggingshypotheek. Een
daling van de huizenprijzen of een daling van de effectenmarkt brengt deze
mensen in een financieel benauwde situatie.Ten behoeve van de robuustheid van de nationale economie is het dus van
belang om de hoogte van de totale hypotheekschuld naar beneden te schroeven.
De overheid kan daaraan een bijdrage leveren door het aflossen van de hypotheekschuld
aan te moedigen. Alleen door het aflossen van schulden wordt daadwerkelijk
vermogen opgebouwd. Prikkel tot afbouw individuele hypotheekschuldHet saldo van de bijtel- en aftrekposten met betrekking tot de eigen woning
in de inkomstenbelasting zal in 2001 maar liefst f 12 mld. (€ 5,3
mld) negatief bedragen. Dat zo een budgettair gat wordt geaccepteerd, heeft
te maken met de politieke wens het eigenwoningbezit te faciliteren. Vermogensvorming
mag worden aangemoedigd. Eigen vermogen, zoals een huis, maar ook spaargeld,
maakt mensen zelfstandig, onafhankelijk van de overheid en van rest van de
omgeving. Het geeft mensen ook eigen verantwoordelijkheden. Echter, vermogensvorming
vindt pas plaats als schulden ook daadwerkelijk worden afgelost. De hypotheekrenteaftrek
zoals deze thans is vormgegeven, bevordert de daadwerkelijk aflossing van
de hypotheekschuld niet. Sterker nog, deze faciliteit moedigt thans juist
aan om de schuld zo lang mogelijk in stand te houden.Voor mensen die hun hypotheek hebben afgelost – en dus ook geen
beroep meer doen op de hypotheekrenteaftrek – zou het eigenwoningforfait
niet meer moeten gelden. Op deze manier worden belastingplichtigen aangemoedigd
daadwerkelijk hun hypotheek af te lossen.UitwerkingMet dit wetsvoorstel wordt bewerkstelligd dat het eigenwoningforfait nooit
méér bedraagt dan de rente van schulden voor zover aangegaan
ter verwerving, verbetering en onderhoud van de eigen woning. Dit heeft tot
consequentie dat het bij te tellen bedrag aan inkomsten uit de eigen woning
nooit hoger wordt vastgesteld dan de af te trekken hypotheekrente.Voorbeelden: Aankoopwaarde huisHypotheekschuld na (eventuele) aflossing (6%)Aftrekbare hypotheekrenteEigen woningwaarde (vastgestelde
waarde volgens hoofdstuk IV, Wet WOZ)Eigenwoningforfait (0,8% eigenwoningwaarde)500 000600 00036 000800 0006 400500 000300 00018 000800 0006 400500 000100 0006 000800 0006 000500 00050 0003 000800 0003 000500 000––800 000–Deze redactie bewerkstelligt dat belastingplichtige in ieder geval ook
de hypotheek op de overwaarde van het huis moet aflossen alvorens gebruik
te kunnen maken van de faciliteit. Tevens impliceert deze wijziging, dat belastingplichtige
die zijn (in huidige optiek relatief lage) hypotheekschuld al jaren heeft
afgelost, structureel wordt gevrijwaard van het eigenwoningforfait. Dit is
met name voor deze belastingplichtige redelijk, omdat diens eigenwoningforfait
in de loop der jaren als gevolg van de gestegen huizenwaarden zo gestegen
is.Tenslotte moet worden opgemerkt dat deze reactie het afsluiten van een
aflossingvrije hypotheek zou kunnen ontmoedigen. Immers, men kan pas gebruik
maken van de faciliteit als er ook wordt afgelost.Budgettaire consequenties:De verwachte derving van overheidsinkomsten bedraagt ca. f 550 miljoen.
Deze budgettaire derving zal worden gedekt uit de algemene middelen.UitvoeringsaspectenDe aan het initiatiefwetsvoorstel verbonden uitvoeringskosten zijn gering.
De uitvoeringskosten treden uitsluitend op ten gevolge van het niet meer rechtstreeks
kunnen koppelen van de hoogte van het eigenwoningforfait aan de
WOZ-waarde van de eigenwoning. Bij de invoering van de voorgestelde wetswijziging
kan de hoogte van het eigenwoningforfait namelijk niet meer rechtstreeks worden
gekoppeld aan de WOZ-waarde van de woning. Daar tegenover heeft dit weer als
belangrijk, kostenbesparend voordeel dat de beroeps- en bezwaarschriftprocedures
tegen de WOZ-beschikkingen zullen afnemen, omdat het geldelijke belang daarvan
afneemt.Internationale en administratieve aspectenEr spelen geen internationale effecten en er zullen ook geen gevolgen
zijn voor bedrijven, omdat het de eigenwoningregeling voor particulieren betreft.Hillen XNoot1Kamerstuknummer TK 26 727, nr. 3, p. 31.XNoot1Miljoenennota 2001, kamerstuknummer TK 27 800, nr. 1, p. 309.XNoot2Deze zorg wordt ook gedeeld door De Nederlandsche Bank, zie bijvoorbeeld
Jaarverslag van De Nederlandsche Bank 1999. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28056-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl