Wijziging artikelen 139f en 441b Wetboek van Strafrecht (uitbreiding strafbaarstelling heimelijk cameratoezicht); Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20022003-27732, nr. 57a

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

09-12-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

27732 nr. 57a

05-12-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27732Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 23 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 732Wijziging van de artikelen 139f en 441b van het Wetboek van Strafrecht
(uitbreiding strafbaarstelling heimelijk cameratoezicht)nr. 57aMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 5 december 2002Met belangstelling heb ik kennisgenomen van het voorlopig verslag. Het
stemt tot voldoening dat de leden van de fracties van de PvdA en in overwegende
mate ook de SGP en de ChristenUnie met instemming hebben kennisgenomen van
het wetsvoorstel. De leden van de VVD-fractie hebben vooralsnog gemengde gevoelens
ten aanzien van dit wetsvoorstel. Ik hoop dat mijn reactie op de vragen en
opmerkingen in het voorlopig verslag eraan zal bijdragen dat ook deze leden
met het wetsvoorstel kunnen instemmen.De leden van de fractie van de VVD memoreren dat bij de behandeling in
de Tweede Kamer aan de orde is gesteld dat het wetsvoorstel de sfeer ademt
van een tijd waarin de afweging tussen bescherming van de persoonlijke levenssfeer
en veiligheid nog sterk in het voordeel van de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer uitviel. Deze leden geven aan niet overtuigd te zijn dat de uitbreiding
van de strafbaarstelling van heimelijk cameratoezicht niet ten koste gaat
van de hoognodige verhoging van de veiligheid in de samenleving en van de
benutting van moderne methoden van criminaliteitspreventie en -bestrijding.Hierover wil ik graag het volgende opmerken. Het onderhavige wetsvoorstel
past geheel in de algemene beleidslijn van het kabinet dat cameratoezicht
een nuttige bijdrage kan leveren aan de voorkoming en bestrijding van criminaliteit
en daarmee aan een verhoging van de veiligheid. Dit uitgangspunt blijkt ook
uit het Veiligheidsprogramma «Naar een veiliger samenleving» (Kamerstukken
II, 2002/03, 28 684, nr. 1). Het kabinet meent wel dat – naast
de eisen van noodzakelijkheid en proportionaliteit – de aanwezigheid
van cameratoezicht op duidelijke wijze voor de burger kenbaar moet zijn. Dit
vereiste vloeit voort uit de bescherming van de persoonlijke levenssfeer,
maar geeft bovenal uitdrukking aan de gedachte dat het onwenselijk is wanneer
men in onze samenleving elkaar ongebreideld en ongestraft zou kunnen bespieden
met verborgen camera's. Het is dus ook een kwestie van hoe met elkaar om te
gaan, van fatsoen.De gedachte dat de uitbreiding van de strafbaarstelling van heimelijk
cameratoezicht ten koste zou gaan van het verhogen van de veiligheid in de
samenleving, bestrijd ik. In de eerste plaats wordt niet het gebruik van camera's als zodanig strafbaar gesteld, doch het gebruik van bepaalde
camera's waarvan de aanwezigheid niet op duidelijke wijze is kenbaar gemaakt.
De mogelijkheid van toepassing van cameratoezicht blijft dus volop aanwezig
en het kabinet is ook voorstander hiervan. In de tweede plaats gaat van cameratoezicht
alleen dan een preventieve werking uit wanneer dit op duidelijke wijze kenbaar
is gemaakt. Ook in dit opzicht kan het wetsvoorstel dus niet worden gezien
als een inperking van de mogelijkheden tot verhoging van de veiligheid.Dit brengt mij op het gebruik van de gemaakte beelden in een strafprocedure
en in het bijzonder op de vraag die de leden van de VVD-fractie hebben gesteld
over de strafvorderlijke status van wederrechtelijk verkregen beelden.Beelden en ander materiaal door particulieren verkregen, kunnen bijdragen
aan het bewijs in een strafzaak. Een winkelier kan bijvoorbeeld de door hem
gemaakte beelden aan de politie overdragen en deze kunnen vervolgens op de
voet van artikel 339, eerste lid, onder 1°, Wetboek van Strafvordering
als eigen waarneming van de rechter tot bewijs dienen. Wanneer materiaal op
onrechtmatige wijze door particulieren is verkregen – of dit nu is vanwege
overtreding van artikel 441b of 139f Wetboek van Strafrecht, of vanwege
andere redenen – zijn de omstandigheden bepalend voor de vraag of dit
de bruikbaarheid voor het bewijs aantast. Het materiaal is dan niet per definitie
onbruikbaar voor het bewijs. Ik gaf dit al aan tijdens de mondelinge behandeling
in de Tweede Kamer en verwees daarbij naar jurisprudentie. Deze jurisprudentie
bestaat onder andere uit de arresten HR 16 oktober 1990, NJ 1991, 175 en HR
11 april 1995, NJ 1995, 537. Uit deze arresten vloeit voort dat het feit dat
een opsporingsambtenaar bewijsmateriaal van een derde heeft ontvangen dat
door deze derde op onrechtmatige wijze is verkregen, in beginsel niet tot
gevolg heeft dat dergelijk materiaal en de op grond daarvan verkregen andere
bewijsmiddelen van het bewijs moeten worden uitgesloten. Hierbij is het van
belang dat de overheid in het onrechtmatige handelen van die derde geen hand
heeft gehad, zij mag die derde op generlei wijze tot dat onrechtmatige handelen
hebben aangezet. Zou dat wel het geval zijn geweest dan zou eerder sprake
kunnen zijn van bewijsuitsluiting. Op de vraag van de leden van de VVD-fractie
wat «niet per definitie» in dit geval betekent merk ik op dat
uit de rechtspraak tot nu toe volgt dat indien de overheid geen hand heeft
gehad in het onrechtmatige handelen, het door particulieren op onrechtmatige
wijze verkregen materiaal in beginsel bruikbaar is voor het bewijs. De leden
van de VVD-fractie zullen er begrip voor hebben dat zich omstandigheden kunnen
voordoen waarin het materiaal is verkregen op een wijze die dermate strijdig
is met het recht dat de rechter daaraan gevolgen verbindt. Dit staat los van
het wetsvoorstel: ook nu is dit het geval. De voorgestelde wetgeving maakt
het voor particulieren niet moeilijker langs rechtmatige weg cameratoezicht
toe te passen.Voorts vragen de leden van de VVD-fractie in het kader van hetgeen is
uiteengezet ten aanzien van het recht op vrije nieuwsgaring, wat als «misstanden»
kan worden beschouwd. In het bijzonder werd gevraagd naar een uitsluitingsgrond
in geval van «misstanden» die een inbreuk op de rechtsorde inhouden.In verschillende kamerstukken die over dit wetsvoorstel in de Tweede Kamer
zijn gewisseld is aandacht besteed aan het recht op vrije nieuwsgaring in
relatie tot het verbod op het heimelijk vervaardigen van afbeeldingen van
een persoon. Uitgangspunt is dat de formulering van de strafbaarstelling ruimte
moet laten voor een afweging door de rechter indien in een concreet geval
sprake is van conflicterende grondrechten (recht op bescherming van de persoonlijke
levenssfeer versus recht op vrije nieuwsgaring). Door het opnemen van het
bestanddeel wederrechtelijk wordt deze ruimte voor afweging geschapen. Aspecten
die een rol spelen bij een dergelijke afweging zijn (a) het onderwerp
van berichtgeving dat door middel van de verborgen camera aan het licht wordt
gebracht, (b) de vraag of ook andere middelen tot nieuwsgaring ter beschikking
stonden dan de verborgen camera en (c) de aard van en mate waarin met de verborgen
camera een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer wordt gemaakt. Het onderwerp
van berichtgeving dat door middel van de verborgen camera aan het licht moet
worden gebracht kan bijvoorbeeld betrekking hebben op een bepaalde misstand
in de samenleving, op welk maatschappelijk terrein dan ook. Op voorhand is
echter niet aan te geven in welke gevallen hiervan sprake kan zijn. Als voorbeeld
zou kunnen worden gewezen op de hieronder aangehaalde zaak, waarin het onderwerp
van berichtgeving betrekking had op de wijze waarop de Scientology Kerk mensen
die na een onderzoek harerzijds in geestelijke nood blijken te verkeren hulp
wil bieden en in het bijzonder op de financiële aspecten daarvan.Wel kan worden gesteld dat hierbij niet de aard van de misstand bepalend
is, maar de vraag of openbaring aan het brede publiek van het onderwerp in
kwestie (de misstand) het algemeen belang dient (vgl. Rb. Amsterdam 6 november
1980, NJ 1981, 502).Gelet op het bovenstaande acht ik een afzonderlijk geformuleerde strafuitsluitingsgrond
voor nieuwsgaring niet nodig.Tenslotte zien de leden van de VVD-fractie graag verduidelijkt hoe het
primaire doel van het wetsvoorstel – bescherming van de persoonlijke
levenssfeer – zich verhoudt tot de voorwaarden die aan burgers worden
gesteld met betrekking tot de aanwezigheid van camera's in hun eigen huis.De voorwaarden die aan cameratoezicht in de woonomgeving worden gesteld,
namelijk dat ook op een dergelijke plaats het gebruik van camera's op duidelijke
wijze kenbaar moet zijn gemaakt, liggen geheel in lijn met het doel van het
wetsvoorstel de bescherming van de persoonlijke levenssfeer te waarborgen.
In de woonomgeving is immers niet alleen sprake van de persoonlijke levenssfeer
van de rechthebbende, degene die ter plaatse woont, maar kan ook de persoonlijke
levenssfeer van derden in het geding zijn zoals bijvoorbeeld van gasten of
huishoudelijk personeel. Ook zij dienen, wanneer zij met toestemming van de
rechthebbende de woning hebben betreden, beschermd te worden tegen het heimelijk
vervaardigen van afbeeldingen. Daarom geldt het vereiste van kenbaarheid in
beginsel ook voor burgers in hun eigen huis.In antwoord op de vraag van deze leden wat bedoeld wordt met de constatering
dat de bewoner die heimelijk afbeeldingen maakt van een inbreker, in beginsel
buiten de strafbaarstelling van artikel 139f Wetboek van Strafrecht (Sr) valt
en of die situatie niet per definitie een uitsluitingsgrond betreft, merk
ik het volgende op.Zoals hierboven aangegeven geldt het kenbaarheidsvereiste ook voor burgers
die in hun eigen woning met een camera afbeeldingen van derden vervaardigen.
Het gaat daarbij om personen die impliciet of expliciet met toestemming van
de rechthebbende de woning hebben betreden. Deze personen mogen erop vertrouwen
dat hun persoonlijke levenssfeer door de rechthebbende wordt geëerbiedigd.
Dit ligt anders wanneer een persoon wederrechtelijk de woning van de rechthebbende
betreedt. Deze persoon zal geen aanspraak kunnen maken op eerbiediging van
zijn persoonlijke levenssfeer door de rechthebbende van de woning die hij
wederrechtelijk heeft betreden. Dit heeft tot gevolg dat de rechthebbende,
indien deze van de inbreker beelden heeft vervaardigd met een camera waarvan
de aanwezigheid niet op duidelijke wijze kenbaar is gemaakt, niet wederrechtelijk
handelt. In een dergelijk geval zal dus niet aan de delictsomschrijving van
artikel 139f Sr zijn voldaan, zodat de rechthebbende in beginsel niet strafbaar
is. De woorden «in beginsel» geven uitdrukking aan het feit dat
de rechter uiteindelijk beoordeelt of in het concrete geval sprake
is van strafbaarheid of niet. De niet-strafbaarheid vloeit voort uit het ontbreken
van een bestanddeel van de delictsomschrijving en niet uit een expliciete
strafuitsluitingsgrond. Gelet op het bovenstaande acht ik deze ook niet nodig.De leden van de fractie van de PvdA vragen aandacht voor de afbakening
van bepaalde begrippen in de delictsomschrijving van artikel 441b Sr en de
rol van de rechtspraak daarbij, in het bijzonder in relatie tot de praktijk
ten aanzien van de privacyregelgeving.De delictsomschrijvingen van de artikelen 441b en 139f Sr acht ik adequaat.
Zij bakenen voldoende duidelijk af welke gedragingen onder de delictsomschrijving
vallen en welke niet. Dat laat echter onverlet dat zich gevallen kunnen voordoen
waarvan niet aanstonds duidelijk is of zij binnen de reikwijdte van de desbetreffende
bepalingen vallen. Dit is inherent aan de formulering van bijna iedere strafbepaling.
In reactie op enkele situaties die mij tijdens de mondelinge behandeling van
het wetsvoorstel in de Tweede Kamer zijn voorgelegd, heb ik aangegeven dat
in dergelijke gevallen uiteindelijk de rechtspraak een nadere invulling zal
moeten geven aan (bepaalde begrippen uit) de strafbaarstellingen. Hiermee
is geenszins gezegd dat de bepalingen zodanig open zijn dat de reikwijdte
ervan geheel of in overwegende mate door middel van rechtspraak zal moeten
worden ingevuld. In verreweg de meeste gevallen van cameratoezicht die zich
in de praktijk voordoen zal de voorgestelde wetgeving duidelijk en eenvoudig
toepasbaar zijn. De praktijk van cameratoezicht staat over het algemeen niet
op gespannen voet met het wetsvoorstel. Tenslotte kan nog worden opgemerkt –
naar aanleiding van de opmerkingen van de leden van deze fractie over de privacyregelgeving –
dat de privacyregelgeving in meer gevallen normen bevat die door de rechtspraak
nadere invulling krijgen.Vervolgens vragen de leden van de PvdA-fractie een reactie naar aanleiding
van de plannen van ondernemers om winkeldieven en overvallers op digitale
foto's te zetten die elektronisch direct naar het dichtstbijzijnde politiebureau
kunnen worden geseind. In het bijzonder vragen deze leden wat dergelijke camera's
precies in de gaten houden, wie de camera's beheert, aan welke eisen van kenbaarheid
dient te zijn voldaan en hoe de potentieel strafbare persoon is te identificeren.Het plan waarop de leden van de PvdA-fractie doelen is mij slechts uit
de media bekend. Ook het Openbaar Ministerie en de politie blijken alleen
via de media hiervan op de hoogte te zijn. Hoe een en ander in de praktijk
zal worden uitgevoerd is mij dan ook niet bekend. In het licht van het onderhavige
wetsvoorstel kan ik hierover wel het volgende opmerken. Indien het de bedoeling
is de foto's te maken met daartoe aangebrachte camera's op een voor het publiek
toegankelijke plaats, zal de aanwezigheid van die camera's op duidelijke wijze
kenbaar moeten zijn gemaakt. Dit vloeit voort uit het onderhavige wetsvoorstel.
Indien de foto's echter met een losse (digitale) fotocamera worden gemaakt,
valt dit in beginsel niet onder de reikwijdte van het wetsvoorstel. In dat
geval gelden de regels van het civiele recht.De leden van de fracties van de SGP en de ChristenUnie vragen tenslotte
een nadere uiteenzetting betreffende de mogelijkheden en onmogelijkheden om
beelden in de openbare ruimte door camera's gemaakt in een civiel dan wel
een strafproces als bewijsmiddel te gebruiken.Voor zover deze vraag betrekking heeft op het strafproces, is deze in
het voorgaande al beantwoord naar aanleiding van een door de leden van de
VVD-fractie gestelde vraag. Ten aanzien van het civiele proces kan ik hierover
het volgende opmerken. Het civiele bewijsrecht kent de vrije bewijsleer, dat
betekent dat in beginsel alle middelen als bewijs mogen worden aangewend.
Dit vloeit voort uit artikel 152 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
Ook camerabeelden kunnen derhalve worden ingebracht als bewijs in een civiele
procedure. De leer van het onrechtmatig verkregen bewijs speelt in het civiele
recht nauwelijks een rol. Uitsluiting van een bewijsmiddel in een civiele
procedure op grond van het feit dat het middel op onrechtmatige wijze is verkregen
zal niet licht worden uitgesproken. Dit blijkt ook uit het arrest van de Hoge
Raad van 27 april 2001, NJ 2001, 421. In deze zaak ging het onder andere
om de vraag of door een werkgever heimelijk gemaakte videobeelden van een
caissière in een ontslagprocedure als bewijs mochten dienen. De Hoge
Raad oordeelt onder andere dat ook al zou de werkgever met de wijze van filmen
een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van de caissière hebben
gemaakt, dit nog niet betekent dat dit bewijsmateriaal in de ontslagprocedure
niet mag worden gebruikt. De Hoge Raad laat de vraag of de wijze waarop de
beelden zijn gemaakt valt onder de delictsomschrijving van het huidige artikel
441b Sr onbesproken, hoewel dit artikel ook in zijn huidige formulering zich
uitstrekt over de wijze waarop in die zaak de beelden zijn vervaardigd. Hieruit
kan worden afgeleid dat wanneer camerabeelden in strijd met artikel 441b of 139f
Sr zijn verkregen dit niet noodzakelijkerwijs tot gevolg zal hebben dat die
beelden niet als bewijs in een civiele procedure mogen worden ingebracht.De Minister van Justitie,J. P. H. Donner 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20022003-27732-57a.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl