Sport en ontwikkelingssamenwerking; Brief minister en staatssecretaris met beleidsnotitie "Sport in ontwikkeling: samenspel scoort!"
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26030, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

19-05-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

26030 nr. 1

28-04-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamSAMENVATTINGHOOFDSTUK 1: INLEIDING 1.1 Aanleiding1.2 VerantwoordingHOOFDSTUK 2: SPORT: BETEKENIS EN ERVARINGEN 2.1 Sport2.2 Betekenis van sport2.3 Sport in ontwikkelingslanden2.4 Ervaringslessen sport en ontwikkelingssamenwerking2.4.1 Bevindingen vanuit Nederland2.4.2 Internationale bevindingenHOOFDSTUK 3: BELEIDSKADER SPORT EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING 3.1 Algemeen rijksbeleid 3.1.1 Nederlands Ontwikkelingssamenwerkingsbeleid3.1.2 Nederlands sportbeleid3.2 Beleidsdoelstellingen sport en ontwikkelingssamenwerking3.3 Uitwerking van het beleidskader3.3.1 «Sport plus» activiteiten3.3.2 «Plus-sport» activiteitenGemarginaliseerde groepen en sportVrouw, gender en sportGezondheid en sportTraumaverwerking en sportHOOFDSTUK 4: IMPLEMENTATIE VAN HET BELEID 4.1 Inleiding4.2 Beleidsstrategie en interventies4.2.1 Bilaterale samenwerking4.2.2 Multilaterale samenwerking4.2.3 Deskundigheidsbevordering4.2.4 Onderzoek4.2.5 Voorlichting en bewustwording in Nederland4.3 Randvoorwaarden voor het beleid4.3.1 Actoren en verantwoordelijkheden RijksoverheidHet ministerie van Buitenlandse ZakenHet ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en SportOverige actoren4.3.2 AfstemmingAfstemming op nationaal niveauAfstemming op internationaal niveau4.3.3 FinancieringMinisterie van Buitenlandse ZakenMinisterie van VWSAndere partners4.4 Evaluatie van het beleidGeraadpleegde literatuurBIJLAGE 1 Overzicht DAC landenMinst Ontwikkelde Landen Overige lage-inkomenslandenLagere-midden-inkomenslanden (Gemiddeld inkomen per hoofd
in 1995 tussen 766 en 3035 dollar) Hogere-midden-inkomenslanden(Gemiddeld inkomen per hoofd van de bevolking in 1995
tussen 3036 en 5295 dollar)(Gemiddeld inkomen per hoofd van de bevolking tussen 5295
en 9385 dollar) 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26030Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 81 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 030Sport en ontwikkelingssamenwerkingnr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKING EN DE STAATSSECRETARIS
VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal»s-Gravenhage, 28 april 1998Bijgaand treft u aan de toegezegde beleidsnotitie Sport in ontwikkeling:
samenspel scoort! over sport in het kader van ontwikkelingssamenwerking.De notitie beschrijft de achtergronden die van belang zijn voor een oordeel
over het thema en bevat tevens de uitgangspunten voor het door de Nederlandse
overheid te voeren beleid in het kader van de internationale samenwerking.De notitie is mede gebaseerd op de uitkomsten van het op 16 januari 1998
in Utrecht gehouden symposium Sport en ontwikkelingssamenwerking.
Aan dit symposium namen vertegenwoordigers deel van de overheid, de sportwereld,
ontwikkelingssamenwerkingsorganisaties, de wetenschappelijke wereld en de
politiek. De commentaren op een concept versie zijn in deze notitie verwerkt.De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,J. P. PronkDe Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. G. Terpstra InhoudsopgavePagina    Samenvatting3    1.Inleiding41.1Aanleiding4 1.2Verantwoording4    2.Sport: betekenis en ervaringen52.1Sport52.2Betekenis van sport6 2.3Sport in ontwikkelingslanden62.4Ervaringslessen sport en ontwikkelingssamenwerking8 2.4.1Bevindingen vanuit Nederland8 2.4.2Internationale bevindingen9     3.Beleidskader
sport en ontwikkelingssamenwerking103.1Algemeen
rijksbeleid10  3.1.1Nederlands Ontwikkelingssamenwerkingsbeleid10 3.1.2Nederlands sportbeleid10 3.2Beleidsdoelstellingen
Sport en Ontwikkelingssamenwerking11 3.3Uitwerking van
het beleidskader12  3.3.1«Sport-Plus» activiteiten12 3.3.2«Plus-Sport» activiteiten12     4.Implementatie
van het beleid154.1Inleiding15 4.2Beleidsstrategie
en interventies16  4.2.1Bilaterale samenwerking16 4.2.2Multilaterale samenwerking16  4.2.3Deskundigheidsbevordering17 4.2.4Onderzoek18  4.2.5Voorlichting
en bewustwording in Nederland18 4.3Randvoorwaarden voor
het beleid18  4.3.1Actoren en verantwoordelijkheden18 4.3.2Afstemming20  4.3.3Financiering214.4Evaluatie van het beleid22     Geraadpleegde
literatuur23     Bijlage: Overzicht DAC-landen24SAMENVATTINGDe doelstellingen van het Nederlands ontwikkelingssamenwerkingsbeleid
en het sportbeleid bieden duidelijke aanknopingspunten om te komen tot een
gezamenlijk beleidskader voor sport in ontwikkelingssamenwerking.De waardering voor sport, ook binnen ontwikkelingslanden, en het besef
dat sport maatschappelijke doelen kan dienen, zoals het bevorderen van het
welzijn, de gezondheid en de ontwikkeling, geven dat voldoende aan. Een gerichte
en efficiënte integratie van sport en ontwikkelingssamenwerking maakt
het mogelijk succesvol in te gaan op de vele verzoeken om assistentie uit
de ontwikkelingslanden. De leerzame ervaringen met sportprojecten in het verleden
kunnen daar behulpzaam bij zijn.Doel van het beleid is «het bevorderen van een optimale inzet
van lichamelijke opvoeding, sport, spel en bewegingsactiviteiten in ontwikkelingslanden
met als doel het welzijn, de gezondheid en de ontwikkeling van individuen
te verbeteren en de cohesie en ontwikkeling van de samenleving te verhogen.»Binnen het Nederlands beleid zal dat op twee manieren worden uitgevoerd:1. Via ondersteuning van zogenoemde «sport-plus»-activiteiten
gericht op sport en lichamelijke opvoeding zelf waarbij de maatschappelijke
effecten van deze activiteiten zo optimaal mogelijk benut worden.2. Door het toevoegen van sport en bewegingsactiviteiten aan andere activiteiten,
zoals plattelandsontwikkelingsprojecten, straatkinderenprogramma's, vrouwenprojecten
of in vluchtelingenkampen. Dergelijke activiteiten worden «plus-sport» activiteiten genoemd.Om tot een goede invulling van het beleid te komen wordt de inzet van
middelen gericht op de uitbreiding van de bilaterale samenwerking met landen
in Afrika en de DOV-landen Costa Rica, Benin en Bhutan. Ook op multilateraal
niveau wordt aandacht gevraagd voor de inzet van sportactiviteiten. Een extra
impuls wordt gegeven aan het bevorderen van deskundigheid en kwaliteit zodat
de inzet van sport en vergelijkbare activiteiten een hoger maatschappelijk
rendement krijgt. Tevens worden meer onderzoek, voor een verdere onderbouwing
van de activiteiten, en voorlichtings- en bewustwordingsactiviteiten in Nederland
gestimuleerd.Ter bevordering van methodiekontwikkeling en uitwisseling van kennis en
ervaringen wordt het regelmatig organiseren van rondetafel- en platformbijeenkomsten
met alle betrokken organisaties mogelijk gemaakt. Een haalbaarheidsonderzoek
naar een platform sport en ontwikkelingssamenwerking moet uitsluitsel geven
door welke organisatie deze taken worden uitgevoerd. Daarnaast wordt bezien
waar en hoe een databank kan worden opgezet.Het rijksbeleid «sport en ontwikkelingssamenwerking» is een
gedeelde verantwoordelijkheid van de ministeries van Buitenlandse Zaken en
VWS. Voorwaarde voor financiering van activiteiten is dat het verzoek afkomstig
is van een organisatie of overheid uit het ontwikkelingsland. Gezamenlijke
financiering met sport- en ontwikkelingsorganisaties wordt nagestreefd. Voor
de VWS-financiering geldt een aanvullende voorwaarde dat bij de uitvoering
van een sport-plus of plus-sportactiviteit een rol voor een Nederlandse sportorganisatie,
opleiding of gemeente is weggelegd.Sport- en ontwikkelingssamenwerkingsorganisaties worden opgeroepen ook
binnen hun eigen activiteitenprogramma's sport-plus en plus-sportactiviteiten
te ondersteunen.Na twee jaar zal een voortgangsrapportage worden opgesteld, waarbij nu
voorgestelde maatregelen getoetst worden. Indien de activiteiten voldoende
positieve resultaten opleveren zal het beleid uitgebreid worden tot alle DAC
landen waar Nederland een ontwikkelingsrelatie mee heeft. HOOFDSTUK 1: INLEIDING 1.1 AanleidingVeel ontwikkelingslanden zijn overtuigd van de positieve mogelijkheden
van sport. Met goede sportprestaties komt het land op de wereldkaart en worden
diverse groeperingen in het eigen land tot elkaar gebracht. Ook draagt sport
bij aan de ontwikkeling van een buurt of regio.Voor het benutten van die positieve mogelijkheden is er vanuit verschillende
landen steun gevraagd bij diverse organisaties. Verzocht is om trainers voor
nationale sportteams; opleiden en bijscholen van sporttechnisch en bestuurlijk
kader alsmede docenten lichamelijke opvoeding; sport in vluchtelingenkampen;
ontwikkelen van sportinfrastructuur zoals de bouw van accommodaties, financiering
van buurt- en schoolsportprojecten en leveranties van sportmaterialen.In het verleden zijn die verzoeken door de rijksoverheid maar beperkt
ondersteund. Individuen, hulpfondsen, sportorganisaties en gemeenten, veelal
op ad-hoc basis, hebben op kleine schaal projecten uitgevoerd.Uit de kabinetsnota «Wat sport beweegt» van november 1996
en de Memories van Toelichting bij de begroting 1998 van het ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en die van Buitenlandse Zaken blijkt
dat het Nederlandse kabinet de betekenis van sport in het kader van ontwikkelingssamenwerking
in toenemende mate erkent. Dat heeft in 1997 zowel bij het ministerie van
VWS als bij Buitenlandse Zaken al geleid tot ruimere ondersteuningsmogelijkheden.
Ook steeds meer organisaties en onderwijsinstellingen zijn geïnteresseerd
in het thema en het aantal projecten waarbij Nederlandse organisaties betrokken
zijn neemt toe. 1.2 VerantwoordingDeze beleidsnotitie kan worden gezien als een legitimatie van het ingezette
beleid van het ministerie van VWS en het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Daarnaast geeft zij ook het toekomstig beleidskader aan van sport en ontwikkelingssamenwerking
voor de komende vijf jaar. De groeiende erkenning moet leiden tot een meer
gestructureerd beleid, met ruimte voor meer projecten en samenwerkingsverbanden
waarin sport een rol speelt. Bovendien geeft de notitie aanwijzingen voor
verdere uitwerking en implementatie. Dat is niet alleen van belang voor ministeries
die bij de uitvoering van het beleid betrokken zijn, maar ook voor sport-
en ontwikkelingsorganisaties die met het thema aan de slag willen.Het besef dat sport positieve effecten kan hebben op de gezondheid, het
welzijn en de ontwikkeling van individuen en samenleving, alsmede de diverse
verzoeken om assistentie vanuit ontwikkelingslanden zijn het vertrekpunt voor
een nadere uitwerking en aanvulling van het beleid. Ook kan deze vorm van
ontwikkelingssamenwerking leiden tot inzichten die van belang kunnen zijn
voor de Nederlandse multiculturele samenleving.Het sport- en ontwikkelingssamenwerkingsbeleid wordt in deze notitie opgevat
als een integraal onderdeel van het internationale samenwerkingsbeleid. Andere
onderdelen van dat beleid zoals bijvoorbeeld «sport en holland promotie»,
het sanctiebeleid en de rechtspositie van topsport bedrijvende vluchtelingen
komen in deze notitie niet aan de orde.Deze beleidsnotitie is als volgt opgebouwd:Allereerst wordt in hoofdstuk 2 kort ingegaan op de sport- en bewegingsactiviteiten
die in het kader van deze notitie aan de orde komen. Dat is noodzakelijk omdat
het beeld dat bij veel organisaties bestaat niet overeenkomt met
de veelzijdigheid in de praktijk. Vervolgens wordt stilgestaan bij de betekenis
van deze activiteiten. Het hoofdstuk wordt besloten met ervaringen met sportprojecten
in ontwikkelingssamenwerking.In hoofdstuk 3 wordt het beleidskader van het rijksbeleid sport en ontwikkelingssamenwerking
geformuleerd en uitgewerkt. In hoofdstuk 4 worden tenslotte voorstellen geformuleerd
voor de implementatie van het beleid.Bij de opstelling van deze beleidsnotitie is gebruik gemaakt van de bevindingen
en opmerkingen van de deelnemers aan het symposium Sport en Ontwikkelingssamenwerking
dat op 16 januari 1998 op initiatief van de ministeries van Buitenlandse Zaken
en VWS door het Centrum Beleid en Management van de Rijks Universiteit Utrecht
werd georganiseerd. Bovendien is een concept-versie van deze beleidsnotitie
voor commentaar voorgelegd aan een aantal organisaties in het veld. HOOFDSTUK 2: SPORT: BETEKENIS EN ERVARINGEN 2.1 SportIn het kader van sport en ontwikkelingssamenwerking is sport moeilijk
eenduidig te omschrijven. Sport kent in verschillende culturen diverse vormen,
ontstaansgeschiedenissen, achtergronden en functies. Vanuit de antropologie
is het bekend dat oude sporten vaak een onderdeel van een ritueel geheel zijn
(geweest). Voorbeelden daarvan zijn het Azteken balspel waarbij de winnaars
werden geofferd aan de goden, en het Sumo-worstelen. Soms worden aan sport
zelfs metafysische kwaliteiten toegekend zoals het geval is met een spel dat
tussen twee teams van monniken wordt gespeeld in Tibet. Ringen met verschillende diameters dienen van een kant van een speelveld
naar de andere helft te worden getransporteerd. De teams dienen samen te werken
en elke dag wordt een zet gedaan. Mathematische berekeningen tonen aan dat
het 4000 jaar duurt om het spel uit te spelen. Er wordt al 1000 jaar gespeeld.
Als het spel is beëindigd zal de wereld verdwijnen.Bovendien is de betekenisgeving aan winnen en verliezen cultureel divers
en aan verandering onderhevig. Dat in het cricket op de Trobiand-eilanden
bijvoorbeeld het thuisspelende dorp altijd wint is in Engeland, bakermat van
de sport, ondenkbaar (Van Beek, 1997).En ook de drijfveren voor sportbeoefening zijn divers. Voor sporters is
in het ene geval het competitie-karakter het centrale kenmerk, maar in andere
gevallen is dat het sociale aspect, de psychische component, het fysieke karakter
of het schoonheidsideaal (Crum, 1991). Sport is derhalve meer dan de topsport
zoals die door de media wordt gepresenteerd.Maar ook moderne, internationaal erkende sporten maken het moeilijk om
tot een eenduidige omschrijving te komen. Ze zijn aan verandering onderhevig
en krijgen nieuwe regels. Daarnaast ontstaan steeds nieuwe sporten of worden
bestaande activiteiten in sommige landen sport genoemd en in andere weer niet.
Ook hebben sommige activiteiten veel overeenkomsten met sport.In deze notitie is daarom gekozen voor een ruime omschrijving van het
beleidsveld «sport en bewegen». Gereglementeerde vormen van spel,
onderwijs in sport en lichamelijke opvoeding, en allerlei bewegingsactiviteiten
waaronder dans, zijn er onderdeel van. Spelen en sporten zoals
denksporten, waarbij de fysieke beleving minder prominent is, vallen er eveneens
onder. 2.2 Betekenis van sportAan sportactiviteiten worden belangrijke waarden en betekenissen toegedicht.
De UNESCO beschouwt sport en lichamelijke opvoeding als een grondrecht in
de International Charta of Physical Education and Sport (UNESCO, 1993).In de kabinetsnota «Wat sport beweegt» (Tweede Kamer, 1996)
wordt het belang verwoord door te wijzen op de waarden van sport. Aangegeven
wordt dat sportactiviteiten plezier bieden en onderhoudend zijn en dat de
veelzijdigheid maakt dat sport voor iedereen wat waardevols biedt. Deze intrinsieke
waarde vormt de basis voor allerlei aan sportactiviteiten toegeschreven extrinsieke
waarden.Dat sport in diverse opzichten te zien is als een leerschool voor iedereen
is een goed voorbeeld van de educatieve waarde van sport. Mensen leren door
sport de eigen grenzen kennen, zich ergens in te bekwamen en zich te meten
met anderen; men leert te winnen en te verliezen en het respect voor de anderen
wordt ontwikkeld. Sport en bewegen dragen verder bij aan een algemeen lichamelijk,
geestelijk en sociaal welbevinden. Gezondheidsbevordering is te bereiken door
een regelmatig (verantwoorde) sportbeoefening. Sport is een effectieve, geschikte
en veilige manier om lichaamsfuncties te stimuleren en weerstand op te bouwen
tegen bepaalde ziektes zowel voor mensen met als zonder handicap.Sport kan eveneens een grote waarde hebben als emancipatie- en integratie-instrument,
allereerst binnen maar ook tussen bepaalde maatschappelijke groepen.Naast de waarde voor het individu heeft sport ook een belangrijke maatschappelijke
betekenis zoals in het kader van «nation-building». Het vervult
ook een rol in diplomatie, kan medium zijn voor politiek protest, verwerver
van prestige en instrument voor buitenlandse politiek. Ook de economische
waarde is aanzienlijk. De World Federation of the Sporting Goods Industry
geeft aan dat drie procent van internationale geldstromen gerelateerd zijn
aan sport. Bovendien levert sport steeds meer werkgelegenheid op.De positieve rol en betekenis van sportactiviteiten is helaas geen automatisme.
Een doelgerichte en bewuste inzet van activiteiten is noodzakelijk omdat de
positieve balans ook kan doorslaan naar negatieve effecten zoals de bevestiging
van vooroordelen, misbruik en vandalisme. De waarde van sport hangt af van
veel factoren waarbij de tak van sport, sportvorm en de (culturele) context
een rol spelen. Ook de samenhang met andere activiteiten buiten de sport of
lichamelijke opvoeding is van belang. 2.3 Sport in ontwikkelingslandenSport heeft voor veel ontwikkelingslanden een grote maatschappelijke betekenis
zowel binnen de politiek als onder de bevolking. Het zelf doen aan sport,
vaak met uitzondering van voetbal, was daarbij in diverse landen lange tijd
van ondergeschikt belang. De prestaties van het nationale team of andere sporthelden
waren doorgaans maatstaf voor de betekenis van sport. Grote sportevenementen
als bijvoorbeeld de wereldkampioenschappen rugby en de Afrikaanse voetbalkampioenschappen
in Zuid Afrika en Burkina Faso laten overigens zien wat voor een enorme positieve
impact dat kan hebben op de bevolking. Maar ook de reacties na de dood van
de Braziliaanse autocoureur Ayrton Senna, en de kwalificatie van
Iran voor de wereldkampioenschappen voetbal maken duidelijk hoe sport leeft. «De sluiers weg en de vuisten gebald. Huilend, schreeuwend, dansend,
stroomde mijn volk op straat. Dansen op straat? In Teheran? In de aanwezigheid
van de geestelijken?». Ondanks de geringe affiniteit met sport plaatst
Kader Abdolah, politiek vluchteling en schrijver in Nederland, het belang
van de gebeurtenis op een lijn met «de dag van de revolutie. Of de dag
waarop de Sjah zijn koffers pakte en het land verliet. En net als de dag waarop
Khomenie kwam.» Zelfs zijn moeder viert feest: «We hebben gewonnen».Sport heeft een belangrijke rol in de identiteitsvorming van een land:
Identificatie met sporters leidt niet zelden tot groepstrots en identificatie
met de cultuur als geheel. Sport, mits niet misbruikt voor andere doeleinden,
vervult zo een belangrijke positieve functie bij maatschappijvorming in een
land.Maar ook de economisch maatschappelijke betekenis groeit: In en om de
sportsector ontstaan allerlei banen. Het organiseren van grote evenementen
zoals de African Cup of Nations, de Asia Cup of de All Africa Games levert
een enorme economische impuls op voor het organiserend land.Binnen veel ontwikkelingslanden groeit het besef dat sport- en bewegingsactiviteiten
niet alleen in het brede maatschappelijke of traditionele perspectief gezien
moeten worden. Een stimulering van een brede sportdeelname en een divers sportaanbod
wordt steeds meer als noodzakelijk gezien.1 De
intrinsieke waarde van sport in het kader van recreatie en vrije tijd wordt
steeds meer beleefd en erkend. Meer urbane leefpatronen en andere werkomstandigheden
dragen daar aan bij. Sport en spelmogelijkheden in de woonomgeving worden
gezien als gezondheidbevorderend en als een positief alternatief voor het
rondhangen in buurten.Beaamd wordt de grote waarde van lichamelijke opvoeding, spel, dans en
sportactiviteiten bij de lichamelijke en psychosociale ontwikkeling van kinderen
die bedreigd worden door armoede, ziekte, sociale verwaarlozing. De universele
taal van sport heeft daarbij als voordeel dat er geen sprake is van verstoring
door taalachtergronden van kinderen binnen het onderwijs.De specifieke waarde van sport voor vrouwen wordt in een aantal landen
erkend, ook al wordt de waarde ervan onvoldoende uitgebuit. Sport biedt voor
vrouwen in een geïsoleerde leefomgeving de mogelijkheid om in contact
te treden met anderen. Sportresultaten en sportkaderfuncties vervuld door
vrouwen kunnen bijdragen aan doorbreking van de beeldvorming over mannelijkheid
en vrouwelijkheid die in veel culturen bestaat. Tevens kan sport de weerbaarheid
tegen (sexueel) geweld verhogen.In een beperkt aantal landen leidt het belang dat men hecht aan sport
tot activiteiten voor gehandicapten, straatkinderen en kindsoldaten. Met steun
van buitenlandse organisaties zijn hier en daar programma's opgezet.Verantwoordelijk voor de meeste sportactiviteiten is de sportsector met
zijn sportorganisaties op lokaal, nationaal en internationaal niveau. Deze
organisaties zijn verantwoordelijk voor de organisatie van evenementen en
wedstrijden, voor de reglementen van een sport, voor belangenbehartiging van
de sporters, trainers enz. De organisatiegraad van de sportorganisaties in
ontwikkelingslanden wisselt sterk ook gezien de geringe deelname aan veel
takken van sport. Ook de overheid, het onderwijs in verband met de lichamelijke opvoeding
en de schoolsport, jeugdcentra, en andere welzijnsinstellingen houden zich
met sportactiviteiten bezig en vormen een deel van de sector. De inhoud van
de taken van deze organisaties hangt vaak samen met bestuurlijke tradities
en gegroeide verhoudingen tussen particulier initiatief en de overheden binnen
een bepaald land. Niet zelden heeft de overheid in ontwikkelingslanden naast
de ondersteunende en coördinerende rol ook een uitvoerende rol.Vandaag de dag spelen ook de sportindustrie en de sportmedia een rol.
De sector groeit en is in veel landen op te vatten als een integraal onderdeel
van de sociale en economische sector.Het gebrek aan faciliteiten en de onbekendheid met een aantal sporten
en trainingsmethodieken maakt het moeilijk voor veel landen de positieve waardering
te vertalen in het optimaal inzetten van deze activiteiten en het opzetten
van een goede infrastructuur.Zorg is er over negatieve effecten die door of in samenhang met sport
ontstaan zoals discriminatie, dopinggebruik, en randverschijnselen als politiek
misbruik, corruptie, kinderarbeid en vandalisme. Dergelijke negatieve verschijnselen
voorkomen is niet altijd eenvoudig. 2.4 Ervaringslessen sport en ontwikkelingssamenwerkingIn veel ontwikkelingslanden vindt ondersteuning plaats op het terrein
van sport. Nederland heeft daar in vergelijking met andere donorlanden nog
maar beperkt ervaring mee. Desondanks zijn er wel enige lessen van belang
voor het beleid, zowel vanuit Nederland als vanuit andere landen en internationale
organisaties. 2.4.1 Bevindingen vanuit NederlandIn het verleden zijn er op beperkte schaal uitwisselingen tussen sportbonden
georganiseerd in welk verband cursussen voor coaches plaatsvonden. Ook hebben
enige ambassades in het kader van de zogenaamde Kleine Ambassade Projecten
activiteiten ondersteund. Door de eenmaligheid en het beperkte budget van
deze initiatieven van bonden en ambassades zijn duurzame maatschappelijke
effecten vaak uitgebleven.Meer impact had het project van de Landelijke dienst BRES in Suriname.
Naast een recreatiesportleidersopleiding werd ook een docentenopleiding verzorgd.
In 1993 werd het beleid van het ministerie van VWS verruimd. Na het afschaffen
van de sportboycot tegen Zuid-Afrika werd via NOC*NSF het SCORE-project in
Khaylitsha Kaapstad ondersteund1. De maatschappelijke
spin off van dat op lichamelijke opvoeding en sport gerichte project is uitermate
positief gebleken. De vraaggerichtheid van de organisatie, de inzet van de
Nederlandse vrijwilligers en de meerjarige ondersteuning werpen vruchten af.
Wel blijkt dat de inbedding van de SCORE-organisatie in de wereld van de Zuid-Afrikaanse
sportorganisaties veel energie kost. In het kielzog van het SCORE project
vond een ander belangrijk project plaats: de ondersteuning van het «Coach
the coaches»- project van de Zuid-Afrikaanse voetbalbond (SAFA) door
de KNVB. Dat project was gericht op het opleiden van docenten voetbal en het
opzetten van een eigen opleidingsstructuur. Uit de evaluatie van dit project
blijkt dat er meer geïnvesteerd moet worden in de voorbereidingen van
het project, en dat op het terrein van voetbal onvoldoende afstemming van
projecten plaatsvindt. Dat wordt veelal veroorzaakt door de ontbrekende coördinatie
binnen de lokale sportbond zelf (Van Eekeren, 1997). De opzet van het project,
meerjarig en in diverse fases, is een goede opzet gebleken. Ondanks de kritische vragen bewerkstelligde de steun in de Tweede Kamer
voor de wederopbouw van het Zambiaanse nationale voetbalteam, nadat het oorspronkelijke
elftal tragisch was verongelukt, een doorbraak. Vanaf 1995 heeft het beleid
binnen ontwikkelingssamenwerking meer handen en voeten gekregen door een geslaagd
partnership met het ministerie van VWS ten aanzien van SCORE en een gehandicaptensportproject1. Gebleken is ook dat sport in het kader van noodhulp
goed ingezet kan worden. Zo is bij projecten gericht op de wederopbouw van
Bosnië de internationale organisatie Olympic Aid van meervoudig Olympisch
schaatskampioen Johan Olav Koss ondersteund. In 1997 heeft een verruiming
van het beleid plaatsgevonden. Nederlandse ambassades in Afrika en in de landen
waarmee Nederland een Duurzaam Ontwikkelings Verdrag (DOV) heeft afgesloten
(Costa Rica, Bhutan en Benin) zijn in de gelegenheid gesteld sportprojecten
te identificeren. Dit heeft geleid tot nieuwe initiatieven in Kenia, Rwanda
en Burkina Faso.Ook de medefinancieringsorganisaties steunen kleinschalige activiteiten,
uitgevoerd door lokale organisaties. Een dorpscompetitie voetbal in Senegal
(NOVIB) en een «community development project» (HIVOS) zijn daar
voorbeelden van. Over het algemeen zijn sportactiviteiten echter nog een blinde
vlek voor deze organisaties.Sportactiviteiten zijn ook bespreekbaar geworden bij andere ontwikkelingsorganisaties.
Plannen worden ontwikkeld en uitgevoerd om sportactiviteiten in te zetten
in het kader van het weerbaarder maken van vrouwen (Refugiado), voorlichting
aan jongeren in Nicaragua (DOG), traumaverwerking in Rwanda, bij de opvang
van straatkinderen en kindsoldaten en binnen gehandicaptenprojecten (Terres
des Hommes, RESPO). Goede methodieken zijn nog niet overal voor handen. Voor
Nederlandse sportorganisaties zijn deze maatschappelijke thema's en doelgroepen
vaak nog niet in beeld omdat zij zich met name richten op sporttechnische
assistentie. Met de maatschappelijke bewustwording in Nederland is een eerste
start gemaakt met de ondersteuning van het boek «Afrika Voetbalt»
(NOVIB & KIT, 1997) en georganiseerde voetbalwedstrijden tussen Nederlandse
en Afrikaanse nationale jeugdvoetbalteams. Ook de media-aandacht voor het
bezoek van Nederlandse voetbalinternationals aan Soweto en een SOS-kinderdorp
in Zuid Afrika, voorafgaand aan de interland Zuid Afrika-Nederland, heeft
impact gehad. Bij andere projecten is nog weinig sprake van expliciete aandacht
voor bewustwordingsprocessen in Nederland. Wel leidt het jaarlijks werven
en uitzenden van jonge vrijwilligers voor het SCORE-project op de sportopleidingsinstituten,
bij de vrijwilligers en hun achterban tot bewustwording.Alle activiteiten overziend is het opmerkelijk dat er nog weinig uitwisseling
van ervaringen plaatsvindt tussen diverse organisaties over hun activiteiten
op dit terrein en dat projecten vaak niet geëvalueerd zijn. 2.4.2 Internationale bevindingenSport is ook op mondiaal niveau hoger op de agenda gekomen. In het verleden
beperkte de agenda zich veelal tot boycots, media en het Bosman arrest. Nu
krijgt ook sport en ontwikkelingssamenwerking aandacht. VN-organisaties gericht
op ontwikkeling (UNDP), gezondheid (WHO), milieu (UNEP), onderwijs en cultuur
(UNESCO), jeugd (UNICEF) en vluchtelingen (UNHCR)2
zetten sportactiviteiten in. Veelal zijn deze projecten opgezet in samenwerking
met wereldsportorganisaties en het Internationaal Olympisch Comité
(IOC). De aandacht vanuit de Europese Commissie voor het thema is nog beperkt
gebleven tot een eenmalige subsidiëring van een sportproject in Zuid
Afrika.Internationale sportorganisaties nemen het thema al veel langer serieus. De Scandinavische landen, Duitsland, Frankrijk, Canada, Australië
en Engeland hebben eveneens al veel positieve ervaringen opgedaan. Buitenlandse
ervaringen bevestigen de eerste Nederlandse bevindingen dat meerjarige projecten
noodzakelijk zijn. Verder blijkt dat vaak personele assistentie en training
wenselijk is, met name voor sportorganisaties omdat deze over het algemeen
nog onvoldoende sterk zijn om zelfstandig grote projecten uit te voeren. Door
Canada en Noorwegen zijn positieve ervaringen opgedaan met het integreren
van sportactiviteiten binnen gezondheidszorgprojecten en samenwerking met
organisaties als het Internationale Rode Kruis. Tenslotte valt op dat de afstemming
tussen activiteiten van de donorlanden nog gebrekkig is. Soms dreigen projecten
in elkaars vaarwater te komen. Het jaarlijks Forum over Sport en Ontwikkelingssamenwerking,
waar donororganisaties, Verenigde Naties gerelateerde organisaties, IOC, wereldsportorganisaties
en overheden en Olympische Comités uit de hele wereld vertegenwoordigd
zijn, probeert dat te voorkomen. HOOFDSTUK 3: BELEIDSKADER SPORT EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING 3.1 Algemeen rijksbeleid 3.1.1 Nederlands OntwikkelingssamenwerkingsbeleidHet Nederlandse ontwikkelingssamenwerking beleid is met name gericht op
verbetering van de situatie van de armsten en kanslozen in de zogenaamde DAC-landen
(«Developmental Assistance Countries»)1.
Er zijn twee hoofddoelstellingen: armoedebestrijding en economische ontwikkeling.
Daarbij wordt hulp geboden in situaties waar sprake is van structurele armoede
of in geval van acute noodsituaties. Soms wordt steun verleend aan specifieke
groepen in specifieke situaties, maar evenzo wordt een land ondersteund bij
de effectuering van het democratiseringsproces of bij conflictbeheersing en
conflictpreventie. Armoedebestrijding geschiedt op vele fronten: sociale ontwikkeling
(waaronder vrouwenemancipatie), economische ontwikkeling, duurzame ontwikkeling
(met name op milieuterrein), mensenrechten, democratisering en goed bestuur.
Binnen het beleid staat het ontwikkelingsland of de lokale organisatie centraal.
Die zijn baas over het eigen ontwikkelingsproces. De vraag vanuit het land
zelf en de omstandigheden daar, gekoppeld aan het Nederlandse beleidskader,
zijn bepalend voor mogelijke ondersteuning met Nederlandse middelen. De aard
van de Nederlandse inzet is altijd een afgeleide van de projectaanvraag en
zal op culturele maat gesneden moeten zijn. Institutionele ontwikkeling die
er toe leidt dat «ownership» wordt vergroot, neemt een belangrijke
plaats in in het beleid. 3.1.2 Nederlands sportbeleidHet Nederlandse sportbeleid van de rijksoverheid is er met name op gericht
om optimaal gebruik te maken van de maatschappelijke waarde die sport heeft
met inachtneming van de intrinsieke waarde van sport. Het sportbeleid is toegespitst
op vier speerpunten: het signaleren en benutten van de kansen die sport de
samenleving biedt; het behoud van een kwalitatief hoogwaardige infrastructuur;
het bewaken van een verantwoorde sportbeoefening; en het vermijden of tegengaan
van ongewenste externe effecten van de sportbeoefening op de samenleving en
andersom.In het internationaal sportbeleid van de Nederlandse overheid spelen deze
speerpunten eveneens een rol. Uitgangspunt is daarnaast dat landen van elkaar
kunnen leren en zodoende sport helpen ontwikkelen en benutten binnen de maatschappelijke
context. Ter verbetering van het sportaanbod worden Nederlandse
sportorganisaties op projectbasis in de gelegenheid gesteld aan zusterorganisaties
in het buitenland kennis en inzichten ter beschikking te stellen dan wel via
deze organisaties hun eigen deskundigheid te vergroten. 3.2 Beleidsdoelstellingen sport en ontwikkelingssamenwerkingDe doelstellingen van het Nederlands ontwikkelingssamenwerkingsbeleid
en het sportbeleid bieden duidelijke aanknopingspunten om te komen tot een
gezamenlijk beleidskader voor sport in ontwikkelingssamenwerking.De waardering voor sport, ook binnen ontwikkelingslanden, en het besef
dat sport maatschappelijke doelen kan dienen, zoals het bevorderen van het
welzijn, de gezondheid en de ontwikkeling, geven dat voldoende aan. Een gerichte
en efficiënte integratie van sport en ontwikkelingssamenwerking maakt
het mogelijk succesvol in te gaan op de vele verzoeken om assistentie. De
leerzame ervaringen uit het verleden kunnen daar behulpzaam bij zijn.Hoofddoelstelling van het beleid gericht op sport en ontwikkelingssamenwerking
is:«het bevorderen van een optimale inzet van lichamelijke opvoeding,
sport, spel en bewegingsactiviteiten in ontwikkelingslanden met als doel het
welzijn, de gezondheid en de ontwikkeling van individuen te verbeteren en
de cohesie en ontwikkeling van de samenleving te verhogen.»Binnen het Nederlands beleid zal dat op twee manieren worden uitgevoerd:1. Via activiteiten gericht op sport en lichamelijke opvoeding zelf. Deze
activiteiten dragen in eerste instantie bij aan de verbreiding of kwaliteitsverbetering
van de sport of het vak. Daarmee worden veelal recreatieve en educatieve belangen
gediend die ook maatschappelijke waarde hebben. Door het maken van specifieke
keuzes binnen deze activiteiten kunnen echter nog meer maatschappelijke effecten
worden verwacht op basis van aandacht voor bijvoorbeeld specifieke doelgroepen,
buurt en gezondheid. Voorbeelden hiervan zijn de lessen lichamelijke opvoeding
die voor veel jongeren school en onderwijs aantrekkelijk maken en het via
de sport aanleren van democratisch handelen en besturen. Maar ook het opzetten
van sportbuurtcomités of sportteams kan bijdragen aan de sociale infrastructuur
in bijvoorbeeld een township. Het Nederlands rijksbeleid is er op gericht
de maatschappelijke effecten van lichamelijke opvoeding, sport, spel en bewegingsactiviteiten
zo optimaal mogelijk te laten benutten. In het kader van deze notitie worden
deze projecten «sport-plus»-activiteiten genoemd.2. Door het integreren van sport en bewegingsactiviteiten binnen allerlei
activiteiten, zoals plattelandsontwikkelingsprojecten, straatkinderenprogramma's
of in vluchtelingenkampen. Sport kan daarbij om diverse redenen worden ingezet,
bijvoorbeeld in het kader van recreatie, milieubeheer, kanaliseren van emoties,
preventie of behandeling. Sport en bewegingsactiviteiten kunnen, mits zij
zorgvuldig geselecteerd zijn, op deze wijze iets toevoegen aan bestaande projecten.In het Nederlands beleid zal stimulering van het integreren van sport
en bewegingsactiviteiten binnen allerlei sectoren en binnen bestaande en nieuwe
activiteiten een belangrijk onderdeel zijn. Dat beleid gericht op sport-inclusief
handelen moet leiden tot meer, in deze notitie zo genoemde, «plus-sport» activiteiten. 3.3 Uitwerking van het beleidskaderBeide benaderingswijzen binnen het beleidskader verdienen uitwerking.
Sporten ontwikkelingsorganisaties, ambassades, politiek en andere betrokkenen
krijgen zo een impressie welke mogelijkheden er zijn op dit terrein. 3.3.1 «Sport plus» activiteitenBij stimulering van sport en lichamelijke opvoedingsactiviteiten ligt
de prioriteit in het beleid bij de beoefening door het individu zelf en de
randvoorwaarden die daarvoor geschapen moeten worden.De volgende accenten zijn daarbij van belang wil men komen tot duurzame
en maatschappelijke effecten:– bevorderen van een breed aanbod van actieve en recreatieve sporten
uitgevoerd door scholen, buurtcentra en lokale organisaties in achtergestelde
buurten en gebieden. Het aanbod dient toegankelijk te zijn voor zowel mannen
als vrouwen. Waar mogelijk dienen traditionele sporten en dansen onderdeel
te zijn van het aanbod.– ondersteunen van activiteiten gericht op scholing van leraren
en coaches op lerarenopleidingen en docentenscholingen in sport- en jeugdorganisaties.
Curriculumontwikkeling en de verbetering van een opleidingsstructuur kunnen
daar onderdeel van zijn. Bij de opleidingen wordt bijzondere aandacht gevraagd
voor de toegankelijkheid voor vrouwen. Daarnaast dienen ook maatschappelijke
aspecten voldoende aan bod te komen1.– stimuleren van een efficiënte en democratische organisatiestructuur
in het kader van de institutionele ontwikkeling van een (sport)organisatie;– ondersteunen van overheid, lokaal bestuur en sportorganisaties
in het kader van de versterking van een maatschappelijk geïntegreerd
sportbeleid. Nadruk dient te liggen op het lokaal bestuur waarbij uitdrukkelijk
rekening dient te worden gehouden met inrichting van basale (multi-functionele)
sport en spelaccommodaties2 en het beheer ervan.Deze accenten zijn richtlijnen en moeten niet gezien worden als een keurslijf.
Indien bijvoorbeeld in bijzondere omstandigheden van het ondersteunen van
een groot sportevenement of een nationaal team een bijzondere positieve uitstraling
naar de lokale bevolking valt te verwachten, kan dat zeker onderdeel van het
beleid zijn. Evenzo zijn activiteiten mogelijk gericht op ondersteuning van
de sportmedia, lokale coöperaties waar sportmaterialen worden vervaardigd,
de investering in een eigen sportindustrie of het stimuleren van joint-ventures
met Nederlandse bedrijven.Uiteraard dienen voldoende waarborgen te zijn ingebouwd om negatieve tendenzen
te voorkomen, zoals discriminatie, schending van mensenrechten en bevestiging
van vooroordelen.Voor louter technische, tak van sportspecifieke assistentie die het «grassroot»niveau
overstijgt is slechts een beperkte of bemiddelende rol weggelegd binnen dit
beleidskader. Dat geldt ook als het cursus-aanbod of het project slechts op
leden van de eigen organisatie is gericht, en daarvan geen maatschappelijk
effect verwacht mag worden. Hier ligt primair de verantwoordelijkheid bij
de (internationale) sportorganisaties zelf. 3.3.2 «Plus-sport» activiteitenEr is een grote diversiteit van «plus-sport»- activiteiten
mogelijk zoals eerder reeds beschreven. De komende jaren zal met name aandacht worden besteed aan integratie van
sportactiviteiten binnen activiteiten gericht op prioritaire thema's of doelgroepen
in het beleid. In deze notitie is dat uitgewerkt voor gemarginaliseerde groepen,
vrouwen, en in het kader van gezondheids- en traumaverwerking. Maar sportactiviteiten
kunnen uiteraard ook binnen andere projecten als middel ingezet worden. Gemarginaliseerde groepen en sportGemarginaliseerde groepen zijn erg moeilijk in een categorie te plaatsen.
Veelal is de enige overeenkomst dat ze allemaal gemarginaliseerd zijn in de
samenleving. De oorzaak hiervan is vaak voor elke groep verschillend evenals
de mate van marginalisering. Gehandicapten die soms voor lange tijd verborgen
zijn gehouden, straatkinderen die prominent aanwezig zijn in centra van grote
steden, homosexuelen- en lesbiennes in een maatschappij waar zij om hun aard
veroordeeld worden, kindsoldaten groot geworden met enorme gruwelijkheden,
etnische en tribale groepen die jarenlang onderdrukt zijn, worden niet eenvoudig
opgenomen en geïntegreerd in een vijandige samenleving.Bewustwording dient gestimuleerd, enerzijds binnen de samenleving over
de situatie van de achtergestelde groepen, anderzijds binnen de achtergestelde
groepen zelf.Sportactiviteiten kunnen hierbij worden ingezet omdat daarmee aandacht
besteed kan worden aan psychologische (samenwerking, doorzettingsvermogen),
organisatorische (zelfwerkzaamheid, bestuur), morele (verantwoordelijkheidsbesef,
fair play) en fysieke aspecten. Voor vroege schoolverlaters en straatkinderen
zijn sportactiviteiten een goed aangrijpingspunt om de weg terug naar school
te vinden dan wel om weer tot enige vorm van informeel onderwijs te komen.
Voor jonge meisjes die in de prostitutie actief zijn geweest is het van groot
belang om een nieuw zelfbeeld en lichaamsbesef op te bouwen.Gehandicapten ontwikkelen door sport een groter zelfbewustzijn terwijl
sport bij kan dragen aan het krijgen van een volwaardige plaats in de maatschappij. Vrouw, gender en sportDe rol die sport, lichamelijke opvoeding en recreatieve bewegingsactiviteiten
kunnen spelen bij lichamelijke en geestelijke ontwikkeling, alsmede de impact
ervan op het sociale leven, zijn in potentie evenzeer voor vrouwen van toepassing
als voor mannen. In de praktijk hebben echter zowel actieve sportbeoefening
als passieve sportbeleving een sterk masculine inslag. Maatschappelijke normen
en waarden en aan opvoeding gerelateerde socio-culturele factoren verklaren
dit fenomeen. In veel culturen worden mannen nog steeds geacht meer prestatiegericht
te zijn en zich waar te maken; eigenschappen die bij het door de media gepresenteerde
beeld van sport ook een grote rol spelen. Omdat bij de topsport fysieke kwaliteit
vaak bepalend is voor de resultaten worden de prestaties van mannen hoger
gewaardeerd dan die van vrouwen.Sport kan in meerdere opzichten bijdragen aan de «empowerment»
van vrouwen. In de sport kunnen genderongelijkheden zichtbaar worden. Stereotype
opvattingen over verschillen tussen vrouwen en mannen die door de cultuur
bepaald worden kunnen doorbroken worden niet alleen door klinkende prestaties
of records, maar ook door het enthousiasme bij het meedoen aan sporten (zoals
voetbal) die in het verleden als puur mannelijk werden gezien. Dat kan vervolgens
weer leiden tot transformatie van de gendersituatie. Het gevaar is echter
ook aanwezig dat bestaande ongelijkheden worden bestendigd (Hargreaves, 1997). Vrouwenemancipatie kan door sport- en bewegingsactiviteiten op meerdere
manieren worden gestimuleerd. Bijvoorbeeld door sport te gebruiken om tot
verandering van beeldvorming te komen, socio-culturele verwachtingspatronen
te doorbreken, sexuele weerbaarheid te vergroten en vrouwen de mogelijkheid
tot ontplooiing te bieden en plezier te hebben. Activiteiten die voor vrouwen
de mogelijkheden creëren om door middel van sport sociale contacten op
te bouwen, een positief zelfbeeld te ontwikkelen, recreatief bezig te zijn
passen daarin. Binnen de lichamelijke opvoeding en specifieke vrouwenprojecten
wordt weerbaarheidstraining van vrouwen en meisjes gestimuleerd. Van groot
belang is het uitoefenen van sporttechnische- en/of bestuurlijke kaderfuncties
door vrouwen. Waar nodig kan dit via aparte cursussen of organisaties worden
bevorderd. Op de Seychellen werd onlangs door het Nationale Olympisch Comité
het eerste «Sport-for-All» festival voor vrouwen georganiseerd.Van 13 tot 20 december 1997 vonden de tweede Islamitische Vrouwen Spelen
plaats in Teheran. De Spelen brachten deelnemers uit 21 landen bijeen en er
werd in 13 disciplines gesport.Hoewel de nadruk in het beleid niet ligt op de topsport zullen activiteiten,
indien daar positieve «gender»resultaten van kunnen worden verwacht,
onderdeel vormen van het beleid1. Topsportprestaties
kunnen worden gebruikt om aan te tonen dat vrouwen zelfs onder moeilijke omstandigheden
in staat zijn topprestaties te leveren, zoals Olympisch kampioene zevenkamp
uit Syrië en de Marokkaanse Olympisch kampioene 400 meter hardlopen.
Deze prestaties moeten meer benut worden om mondiaal maar zeker in de thuislanden
de positie van vrouwen te helpen verbeteren dan wel ter discussie te stellen. Gezondheid en sportSport en bewegen dragen bij aan een algemeen lichamelijk, geestelijk en
sociaal welbevinden. Fysieke inspanningen en sport bieden naast fysieke effecten
door sociale contacten, contact met de natuur, contact met bepaalde materialen,
enz., een vermindering van stress, regulering van emoties en andere niet direct
fysieke effecten op. In het nieuwe urbane leefpatroon van mensen in ontwikkelingslanden
spelen lichamelijke activiteiten vaak een minder prominente rol en mede door
veranderde voedingspatronen is er een grotere kans op hart- en vaatziekten.
De WHO heeft in dit kader een wereldwijd «Active living» programma
gestart. Daarbij erkent de WHO dat lichamelijke activiteiten en sport «best
buys» zijn bij gezondheidsbevorderende campagnes. In het beleid zal
bij het «Active living» programma van de WHO worden aangesloten.
Alleen aansluiten is echter niet voldoende.De eerste lijns gezondheidswerkers dienen beter bekend te zijn met de
mogelijkheden van sport en bewegingsactiviteiten in hun werk. Zo maakt bijvoorbeeld
zwangerschapsgymnastiek of -aerobics als onderdeel van de prenatale zorg de
bevalling draaglijker. Aandacht daarvoor in de opleidingen in ontwikkelingslanden
verdient steun. Tevens kunnen de sportkanalen en sportmedia voor voorlichting
op het gebied van gezondheid beter benut worden. In verschillende landen worden
voetbaltrainers op deze wijze ingezet voor voorlichting over AIDS, drugs en
doping. Binnen de reproductieve gezondheidszorg en revalidatie zal de toegevoegde
waarde van sport en bewegingsactiviteiten voor het voetlicht worden gebracht.
Aandacht is er ook voor het ziekenhuis, revalidatieinstituut of de kliniek
als een centraal punt voor het opzetten van (gehandicapten)sportactiviteiten. Traumaverwerking en sportBinnen organisaties die hulp bieden in vluchtelingenkampen groeit de overtuiging
dat sport en psychomotorische therapie een belangrijke functie kunnen hebben
in het kader van traumaverwerking. Ze dragen bij aan het herwinnen van verstoorde
lichamelijke, geestelijke of sociale functies.In veel gevallen zijn sport- en bewegingsactiviteiten een sociaal en politiek
neutrale mogelijkheid om met lotgenoten en zelfs daders om te gaan en een
band te creëren die zelfs kan worden uitgebouwd tot therapeutische setting.
Sport biedt zowel in actieve als passieve zin mogelijkheden om een nieuwe
start te maken na een crisissituatie1. Daarnaast is de werking van sportbeoefening voor individuele slachtoffers
van traumatische gebeurtenissen heilzaam. De lichamelijke en geestelijke beleving
die met sport gepaard gaat, kan van belang zijn, vanwege een hernieuwd lichaamsbesef,
bijvoorbeeld bij slachtoffers van verkrachting of indien er blijvende lichamelijke
afwijkingen zijn opgetreden als gevolg van een traumatische gebeurtenis. Bovendien
biedt sport een niet-bedreigende mogelijkheid om sociale vaardigheden weer
op te pakken die als gevolg van een trauma verloren waren gegaan. Lichamelijke
inspanning biedt daarnaast de mogelijkheid om spanning af te reageren. Tenslotte
kan men door sportbeoefening, maar ook door bestuurlijke functies uit te oefenen,
tot zelfontplooiing komen en zelfwaardering opbouwen. Je moet sport niet zien als een wondermiddel bij traumaverwerking. Maar
het kan wel een wezenlijke bijdrage leveren aan de normalisering van het leven.
Heftige emoties kunnen worden afgereageerd binnen bepaalde spelregels. Via
sport kunnen bepaalde waarden gestimuleerd worden, zoals respect voor de ander
en het je houden aan regels. Dat is in Rwanda nu erg belangrijk.(Prof. dr. W.G.H. Wolters, Symposium Sport en ontwikkelingssamenwerking,
RU Utrecht, 1998)Gezien het grote belang van traumaverwerking in het kader van noodhulp
en revitalisatie van een samenleving en de rol die internationale en Nederlandse
organisaties hierbij spelen is het noodzakelijk dat aandacht geschonken wordt
aan verdergaande methodiekontwikkeling. Uitwisseling van ervaringen tussen
diverse organisaties, instituten en opleidingen kan die ontwikkeling bevorderen. HOOFDSTUK 4: IMPLEMENTATIE VAN HET BELEID 4.1 InleidingVoor de implementatie van het beleid is een geïntegreerde beleidsstrategie
noodzakelijk. Die strategie vereist een inzet van middelen op verschillende
niveaus gericht op:– Uitbreiding samenwerking op bilateraal en multilateraal niveau.– Het bevorderen van deskundigheid en kwaliteit zodat de inzet van
sport en vergelijkbare activiteiten een hoger maatschappelijk rendement krijgt.– Onderzoek, voor een verdere onderbouwing van de activiteiten– Voorlichtings en bewustwordingsactiviteiten in Nederland zodat
een groter maatschappelijk draagvlak ontstaat. 4.2 Beleidsstrategie en interventiesHet bevorderen van de inzet van sportactiviteiten zal zowel binnen de
bestaande bilaterale als binnen de multilaterale samenwerkingsverbanden onderdeel
van het beleid zijn. In haar contacten met overheden en gouvernementele organisaties
zal Nederland zo nodig en waar zinvol het onderwerp onder de aandacht brengen.
Aanknopingspunten zullen ook uitdrukkelijk op non gouvernementeel niveau worden
gezocht.De komende jaren kunnen op sport gerichte activiteiten op verschillende
manieren ingezet worden in het beleid. Dat kan via de ondersteuning van «sport-plus»
projecten zoals die met name binnen de sportsector bekend zijn. Deze interventies
kunnen op diverse manieren plaatsvinden: via gerichte projectondersteuning
van seminars of opleidingen, in het kader van programma's of sectorsteun.
Maar ook een nationale sportforumbijeenkomst kan een belangrijke stimulans
zijn voor een land.Daarnaast is de bevordering van sportactiviteiten binnen andere projecten
van belang, zoals binnen de gezondheidszorg, vrouwenprojecten en de basiseducatie.
Dat vraagt om andere interventies, omdat de mogelijkheden van deze activiteiten
relatief onbekend zijn binnen deze sectoren. Er wordt een uitwisseling van
ervaringen gestimuleerd zowel tussen organisaties in Nederland als met de
lokale organisaties in de ontwikkelingslanden die projecten uitvoeren. Bij
«plus-sport» activiteiten hoeft niet altijd gewacht te worden
op specifieke aanvragen van lokale organisaties en overheden. Verder worden
pilots binnen bestaande projecten gestart opdat duidelijk wordt welke effecten
bepaalde sportactiviteiten opleveren binnen bepaalde een context. 4.2.1 Bilaterale samenwerkingVeel verzoeken om samenwerking, ondersteuning of hulp vinden plaats op
bilateraal niveau. Momenteel beperkt de ondersteuning zich met name tot aanvragen
uit Afrika en de DOV-landen1.Omdat voor 1998 door de Nederlandse ambassades nog weinig gebruik is gemaakt
van het verruimde beleid zal bezien worden hoe de identificatie en ondersteuning
van activiteiten gestimuleerd kan worden. Het is immers van belang, ook van
wege het beperkt aantal ervaringen, dat mogelijkheden worden geschapen om
meer ervaringen op te doen via pilotprojecten.Indien de activiteiten voldoende positieve resultaten opleveren zal het
beleid uitgebreid worden tot alle DAC landen waar Nederland een ontwikkelingsrelatie
mee heeft. Aanvragen in het kader van traumaverwerking worden nu al wereldwijd
gehonoreerd. Het zelfde geldt voor pilot projecten waarvan de resultaten gebruikt
kunnen worden als fundament voor de ontwikkeling van het beleid. 4.2.2 Multilaterale samenwerkingHoewel multilaterale organisaties bereid zijn binnen programma's en projecten
ook sport en bewegingsactiviteiten op te nemen, blijft een extra impuls via
Nederlandse vertegenwoordigers noodzakelijk om deze aandacht vast te houden.
Dat geldt met name voor het UNDP, UNICEF, UNESCO en EU. Met de VN-organisatie
voor vluchtelingen (UNHCR) worden ontwikkelingen met sportactiviteiten en
traumaverwerking afgestemd. Waar mogelijk vindt samenwerking plaats. Binnen
de WHO zal Nederland een actieve rol vervullen ten aanzien van het «Active
living» programma. Met het IOC worden desgewenst initiatieven ondersteund
die leiden tot samenbundeling en afstemming van activiteiten. Gezamenlijke
activiteiten tussen multilaterale organisaties en het IOC (en andere sportorganisaties)
worden aangemoedigd. In het Nederlands beleid heeft de directe steun voor de institutionele
ontwikkeling van de overkoepelende Afrikaanse (sport)organisaties geen prioriteit.
De eerste verantwoordelijkheid daarvoor ligt bij de Afrikaanse landen zelf
en bij multilaterale organisaties. Steun via multilaterale organisaties behoort
wel tot de mogelijkheden.Aan de Nederlandse sport- en ontwikkelingsorganisaties wordt gevraagd
ook binnen de internationale non gouvernementele organisaties het thema onder
de aandacht te brengen. Internationale bundeling wordt nagestreefd. 4.2.3 DeskundigheidsbevorderingDe integratie van sport en bewegingsactiviteiten in het beleid van de
diverse betrokken organisaties komt niet van zelf tot stand. Momenteel is
er gebrek aan kennis, ervaring en samenwerking. Er zal daarom een actief beleid
gevoerd worden op het gebied van deskundigheidsbevordering in Nederland en
op de ambassades. De ervaringen met projecten worden verspreid binnen de Nederlandse
sportsector en onder Nederlandse ontwikkelingsorganisaties op het gebied van
onderwijs, gezondheid, jeugd, plattelandsontwikkeling en noodhulp. Een te
vervaardigen «good practice» bundel met sportprojecten en positieve
bijdragen van sport aan andere projecten zal daarbij behulpzaam zijn.Binnen de sportsector zal bevorderd worden dat kennis aanwezig is over
de politieke en socio-culturele situatie in een land die wordt gebruikt ten
behoeve van projectbehandeling en in de voorbereiding van mensen die als technische
assistent zullen worden ingezet. Van belang is tevens dat voldoende bekend
is over de zusterorganisatie waarmee wordt samengewerkt. Ontwikkelingsorganisaties
en ambassades kunnen hierbij assistentie verlenen.Projecten dienen te voldoen aan de kwaliteitsmaatstaven van het Nederlands
beleid. De duurzame effecten voor de lokale bevolking bepalen de daadwerkelijke
waarde van sport- en bewegingsactiviteiten. Verwacht wordt dat de komende
periode extra inspanningen noodzakelijk zullen zijn om de kwaliteitsnormen
te waarborgen.1Voor de beoordeling van projectaanvragen hebben het NOC*NSF (met name
bij het opzetten van integrale sport en schoolsportprojecten), het LOSB (de
Landelijke Organisatie Sport- en Bewegingsstimulering van wege haar deskundigheid
op het terrein van sport en jeugd en sociaal cultureelwerk), de Landelijke
Contactraad (op het terrein van gemeentelijk sportbeleid) en sportbonden (voor
tak van sport gerichte activiteiten) zich bereid verklaard te adviseren over
mogelijke projectopzetten.2 Voor de regio Zuidelijk
Afrika wordt in het kader van de Zuid – Zuid verhoudingen ook de Zuid
Afrikaanse organisatie SCORE voor uitvoerende sport en schoolsportprojecten
aanbevolen. Daarnaast zijn themadeskundigen op het ministerie van Buitenlandse
Zaken en vakdeskundigen op het ministerie van VWS beschikbaar voor de beoordeling
van projecten.Tenslotte wordt ruimte geboden voor methodiekontwikkelingen met name in
«plus-sport» projecten. Binnen Nederlandse organisaties en het
onderwijs is al enige ervaring opgedaan met sportactiviteiten in het kader
van traumaverwerking, versterken weerbaarheid vrouwen, criminaliteitspreventie
en gemarginaliseerde jongeren. Bezien wordt of en hoe de Nederlandse expertise
ingezet kan worden in ontwikkelingssamenwerkingsprojecten. Daarnaast kunnen
aan de hand van ervaringen in ontwikkelingslanden nieuwe methodieken worden
ontwikkeld. De methodiekontwikkeling zal afgestemd moeten worden met initiatieven
binnen andere landen en internationale (multilaterale) organisaties. 4.2.4 OnderzoekMeer onderzoek is noodzakelijk zodat een verdere onderbouwing plaatsvindt
van de rol van sport en bewegingsactiviteiten en lichamelijke opvoeding. Ook
kan bestaand onderzoek geïnventariseerd en wellicht nader geanalyseerd
worden. Bekend is dat antropologen een groot databestand hebben met kennis
van zaken over verschillende culturen. Dat kan van nut zijn bij de voorbereidingen
van projecten. De noodzakelijke methodiekontwikkeling op diverse deelterreinen
verdient eveneens wetenschappelijke ondersteuning. Daarnaast is het gewenst
dat aan bestaande of nieuw te starten activiteiten onderzoekscomponenten worden
gekoppeld op basis waarvan de resultaten van diverse benaderingen kunnen worden
gemeten. Met universiteiten, hogescholen en consultants wordt bezien welke
vervolgactiviteiten mogelijk zijn. 4.2.5 Voorlichting en bewustwording in NederlandHoewel aanvullende personele assistentie in projecten in principe niet
gebonden is aan Nederlandse inzet, is deze toch van groot belang. Nederlandse
organisaties doen ervaringen op met activiteiten die ook van nut kunnen zijn
voor activiteiten in de Nederlandse multiculturele samenleving. Maar ook het
draagvlak voor internationale samenwerking binnen de Nederlandse samenleving
en met name binnen de sportsector wordt ermee vergroot. Waar dit draagvlak
binnen bijvoorbeeld het onderwijs al langere tijd bestaat, ook door de voorlichting,
campagnes en acties, is dat binnen de sportsector nog onvoldoende ontwikkeld.
Ondersteuning van sportprojecten heeft nog weinig geleid tot een gericht bewustwordingsproces
in Nederland.Met de Nationale Commissie voor Duurzame Ontwikkeling (NCDO) wordt bezien
hoe bestaande organisaties in Nederland en de inzet van Nederlandse vrijwilligers
en experts die aan projecten hebben meegewerkt gebruikt kunnen worden. Topsporters,
vluchtelingen in Nederland en de ingezette vrijwilligers bij projecten in
ontwikkelingslanden kunnen daar een belangrijke functie in vervullen. Tevens
kunnen sportprojecten waarbij kennis naar Nederland wordt gebracht hiervoor
dienen. Via de voorlichtingsdienst van het ministerie van Buitenlandse Zaken
zal het thema sport onder de aandacht worden gebracht. Ook de medefinancieringsorganisaties
worden gevraagd een rol te vervullen in de voorlichting en bewustwording. 4.3 Randvoorwaarden voor het beleidDe implementatie van het beleid kan alleen slagen indien de taken en verantwoordelijkheden
van de beide ministeries en de organisaties in het veld helder zijn afgebakend.
Daarnaast is het noodzakelijk dat maatregelen worden genomen ter verbetering
van de afstemming van activiteiten.Een verruiming van de financieringsmogelijkheden biedt voldoende kansen
om het beleid uit te laten groeien tot een erkende plaats binnen de sectoren
van sport en ontwikkelingssamenwerking.De voortgang van het beleid zal tussentijds geëvalueerd worden, zodat
mogelijke bijsturing kan plaatsvinden. 4.3.1 Actoren en verantwoordelijkheden RijksoverheidDe verantwoordelijkheid voor het rijksbeleid ligt in handen van de bewindslieden
verantwoordelijk voor Ontwikkelingssamenwerking en Sport. Voor de beleidsontwikkeling
en -coördinatie wordt deze verantwoordelijkheid gedelegeerd
aan een gemengde werkgroep bestaande uit leden van het ministerie van VWS
en Buitenlandse Zaken. Indien noodzakelijk worden andere ministeries zoals
het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en van Defensie op
ad hoc basis hierbij betrokken. De werkgroep rapporteert een maal per jaar
aan het Breed Interdepartementaal Sportberaad1.Daarmee wordt voldaan aan het beleid verwoord in de kabinetsnota «Wat
sport beweegt», dat vraagt om de opheffing van de huidige verkokering
tussen overheidsinstanties.Binnen deze werkgroep vindt tenminste twee keer per jaar afstemming plaats
ten aanzien van aanvragen die ter goedkeuring zijn voorgelegd aan beide ministeries.
Tevens is de werkgroep verantwoordelijk voor de implementatie van het beleid
en de monitoring van het beleid. De bijdrage aan de (internationale) discussies
over de inzet van aan sport gerelateerde activiteiten wordt van hieruit aangestuurd.Daarnaast hebben beide ministeries ieder hun eigen verantwoordelijkheid
ten aanzien van activiteiten. Het ministerie van Buitenlandse ZakenHet ministerie van Buitenlandse Zaken heeft een coördinerende functie
met betrekking tot maatschappelijke en ontwikkelingsorganisaties en is adviserend
naar VWS betreffende ontwikkelingsrelevantie van door VWS ondersteunde activiteiten.Bij de identificatie, uitvoering of begeleiding en monitoring van «sport-plus»
en «plus-sport»activiteiten in een bepaald land speelt de ambassade
een centrale rol. De ambassades dienen in deze fase een actief beleid te voeren
met betrekking tot het identificeren en opstarten van activiteiten. Indien
hiertoe aanleiding bestaat, kan technische assistentie worden ingezet om het
beleid handen en voeten te geven. Alleen aanvragen vanuit het land zelf worden
in behandeling genomen.Bij de ambassades ligt de coördinerende functie voor de Nederlands
inzet in dat land. Men dient toe te zien op functioneel inzetten van sportprojecten
en er zorg voor te dragen dat geen duplicatie plaatsvindt. Het ministerie
van VWS wordt eveneens geadviseerd over mogelijke duplicatie bij een door
VWS aangevraagd project waarbij een Nederlandse organisatie betrokken is.De ambassade is bovendien verantwoordelijk voor de uitvoering van uit
DGIS fondsen gefinancierde projecten.Bij de identificatie, uitvoering of begeleiding en monitoring van regionale
sportactiviteiten en specifieke activiteiten waar sport een onderdeel van
is, speelt het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag de centrale rol.
Die specifieke activiteiten kunnen gericht zijn op noodhulp, maatschappelijke
transitie in midden en oost Europa (MATRA) en samenwerking met het Nederlands
bedrijfsleven (ORET).Ook Nederlandse organisaties, inclusief sportorganisaties, kunnen een
rol spelen bij de identificatie (en uitvoering) van deze specifieke activiteiten. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en SportHet Ministerie van VWS heeft een coördinerende functie met betrekking
tot de activiteiten van Nederlandse sportorganisaties en is adviserend naar
Buitenlandse Zaken voor sportmaatschappelijke en sporttechnische aspecten
van activiteiten.Het ministerie van VWS identificeert activiteiten. Bij de identificatie
van activiteiten spelen de sportorganisaties en (lokale) overheden eveneens
een belangrijke rol. Op basis van aanvragen van partneroverheden en zusterorganisaties
van Nederlandse sportorganisaties in ontwikkelingslanden neemt
het ministerie projectaanvragen in behandeling. Bij activiteiten binnen een
bepaald land wordt de Nederlandse ambassade om advies gevraagd. Overige actorenDe sportsector, ontwikkelingsorganisaties, wetenschappelijke wereld, bedrijfsleven
en lokale overheden hebben ieder hun eigen verantwoordelijkheid bij het opzetten
en uitvoeren van activiteiten.Het belang en waarde van deze activiteiten wordt uitermate gewaardeerd. Voor activiteiten die door de rijksoverheid worden gefinancierd geldt
vanzelfsprekend het beleidskader zoals geschetst in deze beleidsnotitie. Daarbij
is zowel de aanvraag van de (zuster/partner)organisatie voor de activiteit
als wel het ownership in het ontwikkelingsland zelf van wezenlijk belang. 4.3.2 AfstemmingIn het rijksbeleid zal veel aandacht worden geschonken aan het dichter
bij elkaar brengen van sport- en ontwikkelingssamenwerkingssector op nationaal
en internationaal niveau opdat in de toekomst veelvuldig gebruik wordt gemaakt
van elkaars expertise. Bij de uitvoering wordt waar mogelijk aangesloten op
bestaande contacten en samenwerkingsverbanden tussen ontwikkelingslanden en
Nederland (bijvoorbeeld via stedenbanden, opleidingsovereenkomsten, verdragen).
Waar mogelijk dienen ook andere sectoren hier bij betrokken te worden, zoals
bijvoorbeeld de onderwijssector en de wetenschappelijke wereld. Het bedrijfsleven
in Nederland en in ontwikkelingslanden kan eveneens een rol spelen bij de
implementatie van het beleid. Daarbij moet in eerste instantie gedacht worden
aan sport gerelateerde arbeidsaspecten, zoals de productie van sportmaterialen
en arbeidscontracten in de sportsector. Afstemming op nationaal niveauKennis en ervaringen die bij de betrokken organisaties en opleidingen
bestaan, dienen optimaal te worden benut. Het in Nederland regelmatig organiseren
van rondetafel- en platformbijeenkomsten met alle betrokkenen en het onder
de aandacht brengen van deelthema's zijn daar geschikte instrumenten voor.
Ook een databank kan daar een bijdrage aan leveren.Op het symposium Sport en ontwikkelingssamenwerking van 16 januari 1998
is aangedrongen op het instellen van een coördinerend platform met als
doel het samenbrengen van de Nederlandse deskundigheid. Dit platform zou kunnen
uitgroeien tot een herkenbaar aanspreekpunt voor organisaties die informatie
of advies willen hebben. Het platform zou naast de afstemming van activiteiten
ook in het kader van deskundigheidsbevordering en voorlichting en bewustwording
van het thema in Nederland een functie kunnen vervullen. De ministeries van
Buitenlandse Zaken en VWS staan positief tegenover de opzet van een dergelijk
platform. Het voorstel wordt nader onderzocht op zijn haalbaarheid en zal
tevens uitsluitsel moeten geven door welke organisatie deze taken moeten worden
uitgevoerd.Eveneens wordt bezien of een afzonderlijke Nederlandse databank moet worden
opgezet dan wel ondergebracht bij een reeds bestaande databank.Naast de afstemming van activiteiten van organisaties worden ook de procedures
en criteria van de ministeries in het kader van ondersteuning van
activiteiten zoveel als mogelijk op elkaar afgestemd. Ook dat bevordert de
samenwerking tussen beide sectoren.Met organisaties die financiële ondersteuning ontvangen van een van
beide ministeries voor de beleidsterreinen sport en/of ontwikkelingssamenwerking,
zal tijdens bestuurlijk- of programmaoverleg ook het thema sport en ontwikkelingssamenwerking
aan de orde komen, zodat afstemming van activiteiten en financieringsstromen
kan plaatsvinden. Afstemming op internationaal niveauVoor de afstemming van projecten binnen een ontwikkelingsland ligt de
eerste verantwoordelijkheid bij het ontvangende land of organisatie. Nederland
heeft het initiatief van diverse Afrikaanse landen om te komen tot nationale
sportforumbijeenkomsten waar deze afstemming aan de orde komt dan ook van
harte verwelkomd. Het is de bedoeling dat alle betrokken partijen inclusief
de donorlanden en -organisaties worden uitgenodigd voor een dergelijk forum.Donororganisaties en donorlanden hebben echter ook een eigen verantwoordelijkheid
bij de efficiënte inzet van middelen. Tijdens het eerder gememoreerde
jaarlijks Internationale Forum voor sport en ontwikkelingssamenwerking vindt
uitwisseling van informatie over projecten plaats op basis waarvan tot afstemming
gekomen kan worden.Daarnaast zal de voorgestelde Nederlandse databank gekoppeld worden aan
een internationale databank die door de Wereldbank wordt opgezet. Initiatieven
van internationale organisaties zoals de VN-geaffilieerde organisaties zullen
dan eveneens bekend zijn.NOC*NSF en sportbonden zijn verantwoordelijk voor afstemming van de activiteiten
met hun eigen overkoepelende internationale sportorganisaties. Voor het ministerie
van VWS is de afstemming van activiteiten tussen organisaties een van de subsidievoorwaarden
bij het ondersteunen van een project. 4.3.3 FinancieringDe financiering van het rijksbeleid sport en ontwikkelingssamenwerking
is een gedeelde verantwoordelijkheid van de ministeries van Buitenlandse Zaken
en VWS ook al ligt het zwaartepunt bij het eerste ministerie. Hierbij dient
onderscheid te worden gemaakt tussen enerzijds de ondersteuning van activiteiten
in ontwikkelingslanden en anderzijds activiteiten in Nederland gericht op
de verbetering van afstemming en coördinatie tussen de betrokken sectoren,
deskundigheidsbevordering, onderzoek en voorlichting en bewustwording.Voor het ondersteunen van activiteiten in ontwikkelingslanden is de financiering
als volgt georganiseerd: Ministerie van Buitenlandse ZakenSport en bewegingsactiviteiten worden niet geïsoleerd beoordeeld.
Projecten uit andere sectoren dingen mee naar de besteding van de beperkte
middelen. Dat geldt zowel voor de ambassades als voor de fondsen in Den Haag.Er bestaat momenteel geen vastgesteld budget voor sport in het kader van
ontwikkelingssamenwerking. Activiteiten komen merendeels ten laste van het
budget voor maatschappelijke ontwikkeling, waaruit ook initiatieven op het
gebied van gezondheid, voeding, drinkwater en sanitatie, en sociale zekerheid
worden gefinancierd. In de begroting 1999 zal een voorlopige startvoorziening
worden getroffen voor twee jaar ter voorbereiding op de definitieve budgettering
van sportactiviteiten.Voor «plus-sport»-activiteiten kan tevens een beroep worden
gedaan op de budgetten voor bepaalde doelgroepen of aandachtspunten
indien die een overwegende rol spelen in de activiteit, zoals de budgetten
voor vrouwen en ontwikkeling, kinderen, institutionele ontwikkeling en urbane
of rurale ontwikkeling.Ook op een aantal specifieke fondsen die niet naar de ambassades zijn
gedelegeerd, zoals voor activiteiten in het kader van noodhulp, kan een beroep
worden gedaan. Dat geldt eveneens voor de ontschotte budgetten, zoals de MATRA-fondsen.
De criteria voor deze fondsen maken het mogelijk dat ook projectvoorstellen
met sport- en bewegingsactiviteiten onder speciale omstandigheden gehonoreerd
kunnen worden. Ministerie van VWSHet ministerie van VWS heeft een vast budget voor activiteiten in het
kader van ontwikkelingssamenwerking. De intensivering van het beleid in 1997
heeft geleid tot een verhoging van het budget voor 1998. De omvang van het
budget maakt het echter niet mogelijk alle projectaanvragen die passen in
het beleidskader van deze notitie te honoreren. Financiële mogelijkheden,
inhoudelijke en geografische criteria, en de inbreng van eigen middelen van
organisaties zijn bepalend bij de uiteindelijke selectie van te ondersteunen
activiteiten.Voorwaarde voor VWS-financiering is dat bij de uitvoering van een sport-plus
of plus-sportactiviteit een rol voor een Nederlandse sportorganisatie is weggelegd.
Alleen door VWS erkende sportorganisaties en lokale overheden kunnen een aanvraag
voor ondersteuning indienen1 . Het betreft aanvragen
voor een duur van maximaal 4 jaar met een mogelijkheid van verlenging. Daarna
zal de lokale organisatie in staat moeten zijn, met eventuele ondersteuning
in het land zelf2 , de activiteiten zelfstandig
te kunnen uitvoeren. Andere partnersBinnen het beleid gericht op sport en ontwikkelingssamenwerking wordt
uitgegaan van partnerschap. Ook bij de financiering van projecten door de
rijksoverheid geldt dit uitgangspunt. Gezocht wordt naar gezamenlijke financiering
van activiteiten. SNV, PUM, PSO, VNG , sport- en ontwikkelingsorgansaties
worden opgeroepen hun expertise en middelen ook in te zetten voor het stimuleren
van sport- en bewegingsactiviteiten in ontwikkelingslanden.In het bijzonder worden de medefinancieringsorganisaties uitgenodigd hun
beleid en middelen ook op dit thema of in combinatie met reeds bestaande thema's
in te zetten.Het bedrijfsleven wordt aangespoord bij hun handelsbetrekkingen en sponsoractiviteiten
rekening te houden met de maatschappelijke componenten van sport. 4.4 Evaluatie van het beleidIn deze notitie zijn de plannen voor de komende vijf jaar weergegeven.
Het beleid heeft de kenmerken van een groeimodel. Na twee jaar zal een voortgangsrapportage
worden opgesteld, waarbij nu voorgestelde maatregelen getoetst worden.Tevens zal bezien worden of het beleidskader bijgesteld moet worden of
extra maatregelen moeten worden genomen. Bij een positief resultaat van deze
tussentijdse evaluatie kunnen alle ontwikkelingslanden waar Nederland een
ontwikkelingsrelatie mee heeft, in aanmerking komen voor ondersteuning op
het terrein van sport en ontwikkelingssamenwerking. Eventueel zullen nieuwe
«plus-sport» thema's of doelgroepen worden toegevoegd en krijgen
andere thema's minder prioriteit. Geraadpleegde literatuurBeek, W.E.A. van, Play, sport and culture. Uit: W. van Beek
en A. Dorgelo (ed.) The fascinating World of draughts. Maastricht: Shaker
Publishing (1997)Broere, M., R. van der Drift, Afrika Voetbalt! Amsterdam: Koninklijk
Instituut voor de Tropen (1997)Crum, B.J., Over versporting van de samenleving. Rijswijk:
Ministerie van WVC (1991).Eekeren, F. van, Coach the coaches. Een onderzoek naar de effecten
van een sportontwikkelingsproject in Zuid Afrika. Utrecht: RU Utrecht
(1997)Eekeren, F. van (ed), Reader ten behoeve van symposium Sport en ontwikkelingssamenwerking. Utrecht: RU Utrecht (1997)Hargreaves, J, Women's sport, development, and cultural diversity:
the South African experience. Women Studies International Forum, Vol.
20. No. 2. pp 191–209, 1997.IOC, Report International consultative forum on technical assistance
related to youth and sport in developing countries.Lausanne: IOC (1996)IOC, Report first Forum on Sport in Africa, Olympic Review
XXVI-19, (February-March) (1998)Ministerie van VWS, Wat sport beweegt: Contouren en speerpunten voor
het sportbeleid van de rijksoverheid. Den Haag: SDU (1996)Ministerie van VWS, Memorie van toelichting begroting 1998.Den
Haag: Ministerie VWS (1997)Ministerie van Buitenlandse Zaken, Beleid in de Kinderschoenen. Den Haag: Ministerie van Buitenlandse Zaken (1996) Ministerie van Buitenlandse Zaken, Memorie van toelichting begroting
Ontwikkelingssamenwerking 1998. Den Haag: Ministerie van Buitenlandse
Zaken (1997)NOC*NSF, SCORE, Progress Report. Arnhem: NOC*NSF (1996)UNESCO, International Charta of Physical Education and Sport.Parijs
(1993) BIJLAGE 1 Overzicht DAC landen(laatste keer bijgesteld op 1/1/'97)Het Development Assistence Committee (DAC) van de Organisatie voor Economische
Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) bepaalt welke landen in aanmerking komen
voor ontwikkelingshulp. Voor landen die niet op de lijst staan is hulp uit
de ontwikkelingsbegroting uitgesloten. Het accent van de Nederlandse hulp
ligt op de armste landen: de Minst Ontwikkelde Landen (MOL's) en de Lage inkomenslanden. Minst Ontwikkelde Landen AfghanistanLesothoAngolaLiberia BangladeshMadagascar BeninMalawiBhutanMaldiven BirmaMali Burkina FasoMauretaniëBurundiMozambique CambodjaNepal Centraal Afrik.
Rep. Niger  ComorenRwanda Dem. Rep. KongoSao
Tome en Principe DjiboutiSierra Leone Equat. GuineeSolomon
Eilanden EritreaSomalie EthiopiëSudanGambiaTanzania GuineeTogo Guinee-BissauTsjaadHaïtiTuvalu JemenUganda KaapverdiëVanuataKiribatiWestelijk Somoa LaosZambiaOverige lage-inkomenslanden(Gemiddeld inkomen per hoofd in 1995 lager dan 765 dollar) AlbaniëKeniaArmeniëKongo AzerbeidzjanKyrgystan Bosnië-HerzegovinaMongoliëChinaNicaragua GeorgiëNigeria GhanaPakistanGuyanaSenegal HondurasSri Lanka IndiaTadjikistanIvoorkustVietnam KameroenZimbabweLagere-midden-inkomenslanden (Gemiddeld inkomen per hoofd
in 1995 tussen 766 en 3035 dollar) AlgerijeMicronesiëAnguillaMoldaviëBelizeNamibië BoliviaNiueBotswanaNoord Korea ColombiaPalau Eilanden Costa
RicaPalestijnse Aut. gebieden CubaPanama DominicaPapua
New-Guinea Dominicaanse Rep. Paraguay EcuadorPeruEgypteSt Helena El SalvadorSt Vincent en GrenadinesFilippijnenSuriname FijiSwaziland GrenadaSyriëGuatemalaThailand IndonesiëTimor IrakTokelauIranTonga JamaicaTunesië Joegoslavië,
Fed. Rep. Turkmenistan JordaniëTurks en Cascois EilandenKazachstanTurkije LibanonUzbekistan MacedoniëVenezuelaMarokkoWallis en Futuna Marshall eilanden  Hogere-midden-inkomenslanden(Gemiddeld inkomen per hoofd van de bevolking in 1995
tussen 3036 en 5295 dollar)BraziliëMexicoChiliNauru Cook EilandenSt.
Kitts en Nevis GabonSt. Lucia KroatiëTrinidad
en Tobago MaleisiëUruguay MauritiusZuid-AfrikaMayotte (Gemiddeld inkomen per hoofd van de bevolking tussen 5295
en 9385 dollar) Antigua
en BarbudaMaltaArgentiniëMontserat BahreinOmanBarbadosSaudi Arabië GibraltarSlovenië LibiëSeychellenMaagdeneilandenZuid-KoreaXNoot1Dat bleek ook tijdens het Forum on Sport in Africa, dat op initiatief
van het Internationaal Olympisch Comité op 8 en 9 december 1997 gehouden
werd in Lausanne, Zwitserland.XNoot1Het project heeft zich in de loop van de jaren uitgebreid mede door steun
van het ministerie van Buitenlandse Zaken naar andere provincies. Het project
wordt gecoördineerd door de Zuid-Afrikaanse organisatie Score die voor
de Nederlandse betrokkenheid was opgericht door de Amerikaanse Worldteach
hulporganisatie. Het project wordt ondersteund door NOC*NSF.XNoot1Het RESPO-programma voor revalidatie en sport voor gehandicapten.XNoot2UNDP via ondersteuning van het organi- seren van nationale fora en het
ondersteunen van sport in beroepsonderwijs, WHO via Active Living, UNEP via
milieubeheer van grote meren samen met sportorganisaties, UNESCO gericht op
lichamelijke opvoeding en sport, UNICEF via Olympic Aid, straatkinderen en
UNHCR met sportprogramma's in vluchtelingenkampen.XNoot1Voor een lijst van deze Developmental Assistance Countries zie bijlage
1.XNoot1Leraren en coaches vervullen immers vaak een maatschappelijke functie
en kunnen een belangrijke rol vervullen op het terrein van voorlichting ten
aanzien van gezondheid, sexuele voorlichting, aids, enz.XNoot2Ook tijdens de laatste Habitat-conferentie en in de nota Beleid in de
Kinderschoenen (Ministerie van Buitenlandse Zaken, 1996) is gewezen op het
belang van de ruimte voor sport en spel.XNoot1Zo wordt in Kenia veel gedaan om in navolging van de mannelijke hardlopers
ook vrouwen in het internationale circuit op te laten nemen, niet in de laatste
plaats vanwege de financiële vooruitzichten.XNoot1Zo smeedde het nationale voetbalteam van Congo tijdens de onlangs gehouden
Afrikaanse voetbalkampioenschappen een ongekend saamhorigheidsgevoel onder
de bevolking die tot vlak voor deze kampioenschappen verwikkeld was in een
burgeroorlog.XNoot1In 1997 is ook Suriname benoemd als een van de landen waar sportactiviteiten
opgezet kunnen worden. Gezien de huidige politieke situatie is deze mogelijkheid
opgeschort.XNoot1Naast suppletiedeskundigen en themadeskundigen zullen organisaties die
personele assistentie verzorgen, zoals PUM, SNV, PSO en VNG, worden betrokken
bij de uitvoering van activiteiten.XNoot2Het ministerie van VWS zal desgevraagd het Ministerie van Buitenlandse
Zaken en de ambassades adviseren over de inzet van deze organisaties.XNoot1Het Breed Interdepartementaal Sportberaad (BIS) is in december 1997 geïnstalleerd
door staatssecretaris Terpstra naar aanleiding van het Plan van Aanpak behorende
bij de kabinetsnota «Wat sport beweegt». In het beraad zijn alle
ministeries vertegenwoordigd die met het sportbeleid te maken hebben.XNoot1Niet erkende sportorganisaties kunnen via een sportbond of sportkoepel
een aanvraag laten indienen bij het ministerie van VWS als deze bond instemt
met de voorgestelde activiteit. Daarnaast kunnen deze organisaties aanspraak
maken op ondersteuning vanuit de centraal beheerde fondsen van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken. Over de precieze procedures, criteria en prioriteiten
die gelden bij beoordeling van projecten door het ministerie van VWS worden
de erkende sportorganisaties nog nader geïnformeerd.XNoot2Dat kan ook steun van de Nederlandse ambassade in het betreffende land
zijn. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26030-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl