Betalingsverkeer; Brief minister met voortgangsrapportage betalingsverkeer
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27863, nr. 20

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

11-05-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

27863 nr. 20

02-05-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamEvaluatie Maatschappelijk Overleg BetalingsverkeerEvaluatie MOBVeiligheidValse bankbiljetten en muntenTabel 1. Aantal geregistreerde valse euromunten in de
EUVeiligheid en fraude in het betalingsverkeerIncassoTabel 1 Frequentie rekeningafschriftenAcceptgiro'sBescherming persoonsgegevensTechnologieOntwikkeling nieuwe producten en distributiekanalenIntroductie EMV-chipIntroductie iDEALConcurrentie en efficiencyConcurrentie en marktordeningMarktordening/verleggen PINcontractenTarieven en dienstverleningGrafiek 1 Gewogen gemiddelde tarieven voor basisbankdiensten
per land (€)Afronding op 5 eurocentToegang tot betaaldienstenBereikbaarheidGrafiek 1 Ontwikkeling aantal opnamepunten 1998–2004Grafiek 2 Ontwikkeling aantal betaalautomatenToegankelijkheidConvenant BasisbetaaldienstenBeleidsagendaVerordening BolkesteinTabel 3 Tarieven voor betalingen via betaalautomaten met
PINpas (in €)New Legal Framework for PaymentsOverstapserviceOndertekeningLichaamBijlagen:
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 27863, nr. 20 b1Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 27863, nr. 20 b2Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27863Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 94 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 863Betalingsverkeernr. 20BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËNAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 mei 2005Naar aanleiding van de onlangs verschenen rapportage van het Maatschappelijk
Overleg Betalingsverkeer (MOB) en overeenkomstig eerdere toezeggingen aan
uw Kamer ontvangt u bijgaand een voortgangsrapportage betalingsverkeer. In
deze rapportage wordt nader ingegaan op de ontwikkelingen in het betalingsverkeer
en het functioneren van het MOB, bezien vanuit het publieke belang van een
veilig, efficiënt en toegankelijk betalingsverkeer.Evaluatie Maatschappelijk Overleg BetalingsverkeerEvaluatie MOBBijgaand treft u aan de evaluatie van het MOB, zoals die eind 2004 gemaakt
is. Conclusie uit de evaluatie is dat de instelling van het MOB in een maatschappelijke
behoefte voorziet. Tegelijkertijd wordt geconstateerd dat het succes afhankelijk
is van de inspanning van belanghebbenden en het daarmee samenhangende vertrouwen
dat het overleg in het MOB in de toekomst ook daadwerkelijk zal bijdragen
aan het oplossen van knelpunten ten aanzien van het betalingsverkeer.Een aantal concrete resultaten is hierbij al bereikt. Voor een uitgebreide
beschrijving wordt verwezen naar de bijgaande MOB-rapportage. Al met al kan
inmiddels worden vastgesteld dat het MOB is uitgegroeid tot een belanghebbend
platform dat niet alleen relevante gegevens voortbrengt ter facilitering van
maatschappelijke discussies rond het betalingsverkeer, maar eveneens het gesprek
tussen belanghebbenden tot stand brengt en in staat is oplossingen aan te
dragen voor geconstateerde problemen.VeiligheidValse bankbiljetten en muntenIn Europees verband werden in 2004 enkele internationaal opererende bendes
opgerold. Mede onder invloed hiervan is in de tweede helft van 2004 het aantal
geregistreerde valse bankbiljetten in het eurogebied gedaald ten
opzichte van de eerste helft van 2004. De cijfers over heel 2004 tonen een
afgevlakte stijging van 8% ten opzichte van het jaar ervoor.Gezien het feit dat de euro uitgroeit tot een mondiale valuta vormt de
euro een gewild doelwit van valsmunterij. De Europese Raad heeft daarom besloten
maatregelen te nemen om te voorkomen dat een verdere stijging de vrije circulatie
van eurobiljetten binnen het eurogebied zou gaan verstoren. Hiertoe zullen
Cyprus, Estland, Letland, Litouwen, Malta, Slowakije en Slovenië zich
aansluiten bij het verdrag van Genève inzake de bestrijding van valsmunterij.
De aanpak van valsmunterij in Europa wordt daarmee naar verwachting aanzienlijk
versterkt, te meer daar een belangrijk deel van de vervalste biljetten afkomstig
is uit Oost-Europa.Op nationaal niveau wordt door de partijen, ondermeer in MOB-verband,
gewerkt aan vergroting van de kennis bij het publiek over de echtheidskenmerken
van bankbiljetten. De Nederlandsche Bank (DNB) heeft hiertoe een voorlichtings-CD
ROM uitgebracht. Tevens heeft DNB een antwoordnummer geïntroduceerd waarnaar
valse eurobiljetten kunnen worden toegezonden. Bovendien is de op de markt
zijnde detectieapparatuur getest op betrouwbaarheid. De testresultaten zijn
terug te vinden op de website van DNB, waardoor toonbankinstellingen in staat
worden gesteld een geïnformeerde keuze te maken bij de aanschaf van detectieapparatuur.
Zoals aangegeven in de bijgaande MOB-rapportage zullen deze testen periodiek
worden uitgevoerd.In Nederland is het aantal onderschepte valse bankbiljetten in 2004 zelfs
gedaald met 2%. Ook hier concentreert de daling zich in de tweede helft van
2004. Aangenomen mag worden dat dit succes mede te danken is aan de voornoemde
nationale aanpak in aanvulling op de Europese activiteiten. Dit biedt echter
geen garanties voor de toekomst: de euro blijft als wereldvaluta interessant
voor valsmunterij. Het is dan ook niet uitgesloten dat het aantal valse biljetten
in omloop in de toekomst weer stijgt.Terzelfder tijd is het aantal aangetroffen valse munten in de EU toegenomen:
in 2004 werden in de gehele EU 74 000 munten uit de roulatie genomen,
een forse stijging ten opzichte van 2 339 in 2002 en 26 191 in 2003.
Deels kan dit samenhangen met een verschuiving van biljetten naar munten.
Het niveau is overigens nog steeds beduidend lager dan het niveau voor invoering
van de euro.Tabel 1. Aantal geregistreerde valse euromunten in de
EUAantal valse munten50 cent1 euro2 euroTotaal 2002281 2811 0302 33920031856 31819 68826 19120048589 10364 60374 564Bron: Persbericht OLAF 18-2-'05Veiligheid en fraude in het betalingsverkeerZoals weergegeven in de rapportage van het MOB heeft zij op een aantal
punten onderzocht of de veiligheid van het betalingsverkeer kan worden vergroot.
Achtergrond hiervan is dat in het verleden met gekopieerde bankpassen –
het zogenaamde frauduleuze handelingen werden verricht, ook wel «skimming»
genoemd. Een belangrijk deel van de schade werd hierbij geleden door fraude
bij tankstations.In 2003 zijn daar de veiligheidsmaatregelen dan ook aangescherpt, ondermeer
door plaatsing van voorzetmondjes, zogenaamde «piano devices».
Per 1 april 2004 voldoen alle betaalautomaten bij onbemande tankstations
aan de nieuwe veiligheidseisen. Naar aanleiding van deze veiligheidsmaatregelen
heeft de fraude met PIN-passen zich verplaatst naar de geldautomaten van de
banken. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de Nederlandse banken hun geldautomaten
eveneens hebben voorzien van piano devices. Tevens hebben de banken en Interpay
het afgelopen jaar nog een aantal andere maatregelen genomen om de frauderisico's
verder te beperken (medio 2003 werd bijvoorbeeld een fraudedetectiesysteem
voor PIN-betalingen in gebruik genomen), waardoor (mogelijke) fraude-incidenten
snel worden gesignaleerd en financiële schade veelal kan worden voorkomen.
Het MOB constateert nu in haar rapportage dat skimming beperkt is tot enkele
gevallen per jaar. De volledige uitbanning van skimming zal helaas pas mogelijk
worden wanneer de magneetstrip van de kaarten is verdwenen.Voorts hebben de banken en TPG verbeterde veiligheidsmaatregelen doorgevoerd
ten aanzien van de uitgifte en verzending van betaalpassen, waardoor het risico
op misbruik door onderschepping van de verzending volgens het MOB is afgenomen.
Het MOB adviseert de betrokken instellingen hierover helder te communiceren.Daarnaast blijft het van wezenlijk belang dat consumenten hun PIN-code
zorgvuldig geheim houden. Vanaf 1 april 2003 kunnen bankklanten
anoniem bellen met het landelijk meldnummer – 030 283 6555 –
waar onveilige situaties rond pinnen bij betaalautomaten kunnen worden gemeld.
Via huis-aan-huisbladen in Nederland zijn tips voor het veilig gebruik van
de PIN-pas onder de aandacht van de consument gebracht. Daarnaast is de folder
«Pinnen: hou het veilig» en de sticker met belangrijke telefoonnummers
bij verlies of diefstal van PIN-pas of PIN-code ontwikkeld.IncassoTijdens het Algemeen Overleg van 10 mei 2004 heb ik toegezegd nog
eens na te gaan of de herroepingstermijn voor incasso's kan worden verlengd
met 15 dagen in verband met het feit dat er minder rekeningafschriften verstrekt
worden door de banken. De aanleiding hiervoor was het feit dat banken eens
in de maand rekeningafschriften zouden verstrekken, waar dit voorheen nog
eens in de twee weken gebeurde. De reguliere termijn van 30 dagen voor het
(zonder opgaaf van reden) herroepen van doorlopende incassobetalingen zou
in dat geval ontoereikend zijn. Voor éénmalige incasso's geldt
overigens zelfs een herroepingstermijn van 5 dagen.Uit onderstaande tabel blijkt dat de ABN AMRO is overgegaan op maandelijkse
verstrekking van gratis rekeningafschriften. Ook de Postbank geeft aan per
1 mei aanstaande over te gaan tot maandelijkse verstrekking. Voor het
overige worden schriftelijke rekeningafschriften bij de meeste banken gratis
met een frequentie van eens in de twee weken verzonden. Tevens kunnen klanten
bij de meeste banken tegen betaling week- en zelfs dagafschriften ontvangen.Tabel 1 Frequentie rekeningafschriften  ABN AMROFortis BankING BankPostbankRabobankSNS Bank20032-wekelijksGratisGratisGratisGratis3,22Gratis2005maandelijksGratis  Gratis*   2-wekelijks7,80GratisGratisGratis**GratisGratisBron:1999–2003: ECORYS-NEI, Parallelle ontwikkeling van bancaire tarieven,
augustus 2003.2005: eigen waarneming Minfin.* Vanaf 1 mei 2005.** Tot 1 mei 2005.Een aantal banken biedt daarnaast de mogelijkheid om telefonisch saldo-
en transactie-informatie op te vragen en tevens zijn veel consumenten overgestapt
op internetbankieren, wat veelal de mogelijkheid biedt om 24 uur per dag alle
transacties te volgen. Ook is er in ieder geval één bank die
op verzoek ook per mail (gratis) saldo- en transactie-informatie stuurt aan
haar klanten. Voor klanten die veelvuldig gebruik maken van (éénmalige)
machtigingen bestaan dus voldoende mogelijkheden om zich tijdig op de hoogte
te stellen van de transacties die plaatsvinden.Het geschetste probleem is in de praktijk dus minder groot dan op het
eerste gezicht vermoed zou kunnen worden, zoals ook naar voren komt uit het
feit dat de banken nauwelijks klachten krijgen over de herroepingstermijn
op incassobetalingen. Voor fraudemeldingen geldt overigens dat deze tot 1
jaar na de transactie in behandeling genomen worden. Bij gebleken fraude ontvangt
de klant het geld retour.Acceptgiro'sIn 2004 verschenen berichten in de pers over de introductie van een PINcode
voor acceptgiro's en incasso's, waardoor de veiligheid van het betalingsverkeer
tegen geringe kosten zou kunnen worden verbeterd. Volgens de banken is de
invoering van een dergelijk systeem zeer kostbaar (feitelijk betekent dit
dat voorafgaand aan iedere betaling een controle van de code moet plaatsvinden).Bovendien leidt de invoering volgens de banken niet leiden tot een hoger
veiligheidsniveau, omdat ieder bedrijf dat een contract heeft met een bank
om acceptgiro's te gebruiken of machtigingen te incasseren in theorie nog
steeds geld kan afboeken van de rekening van diegenen waarvan hij de codes
in zijn bestand heeft. Wanneer incassanten geen adequate veiligheidsmaatregelen
nemen om hun bestanden te beveiligen blijft de mogelijkheid bestaan dat anderen
er de hand op leggen en misbruik van maken.Aan de banken blijft uiteraard de overweging om vanuit bedrijfseconomische
optiek te kiezen welk veiligheidsniveau zij verkiezen, zolang zij daarbij
voorzien in een passende aansprakelijkheidsregeling, zoals voor incassobetalingen
en acceptgiro's het geval is. Wanneer rekeninghouders bij gebruik van acceptgiro
of incasso vrezen onvoldoende controle te houden over bij- en afschrijvingen
en toch periodiek betalingen willen doen, dan is het een optie hiervoor internetbankieren
te gebruiken. Dit biedt de mogelijkheid om (periodieke) transacties «in
de wacht» te zetten tot een door de consument zelf te bepalen moment
in de toekomst.Bescherming persoonsgegevensIn 2004 heeft het College bescherming persoonsgegevens naar aanleiding
van een klacht een onderzoek ingesteld naar de wijze waarop de adresverificatieservice
van de banken gebruikt werd.Het College heeft destijds vastgesteld dat aangeleverde gegevens door
minstens één charitatieve instelling werden gebruikt voor commerciële adrescontrole: het op systematische wijze opschonen en actualiseren
van adressenbestanden. Het College kwam tot de conclusie dat de toenmalige
praktijk in strijd was met de sectorbrede Gedragscode Verwerking Persoonsgegevens
Financiële Instellingen. Het College en de banken hebben naar aanleiding
hiervan overleg gevoerd over de wijze waarop dit probleem opgelost kon worden.
De service werd tijdelijk opgeschort voor zover hieraan geen wettelijke verplichtingen
ten grondslag lagen. Inmiddels hebben de banken en het College overeenstemming
bereikt over de uitgangspunten die de basis vormen voor het verstrekken van
persoonsgegevens in het kader van betalingsverkeer.TechnologieOntwikkeling nieuwe producten en distributiekanalenIn de afgelopen jaren zijn veel nieuwe kanalen ontstaan waarlangs het
betalingsverkeer zich afspeelt. Gedacht kan worden aan telebankieren, internetbankieren
en betalen via internet. De betaling van mobiele netwerkdiensten vindt vaak
plaats via de mobiele telefoon en het opnemen van geld gebeurt tegenwoordig
hoofdzakelijk via de PINautomaat (24 uur per dag beschikbaar) en via de zogenaamde
cashbackfunctie van lokale toonbankinstellingen (extra geld pinnen bij de
betaling van boodschappen met behulp van de PIN-pas). Deze functionaliteiten
hebben in de afgelopen 10 jaar bijgedragen aan een forse versnelling in de
verwerking van betaalopdrachten van consumenten en de (24-uurs) toegang tot
geldopname, en daarmee aan de verhoging van het kwaliteitsniveau van de dienstverlening.Introductie EMV-chipOp de langere termijn zal de toepassing van een chip op betaalpassen die
de magneetstrip moet vervangen, de zogenoemde EMV-standaard (EMV staat voor
Europay/Mastercard/Visa), een belangrijke bijdrage leveren aan de veiligheid
van betaalproducten. Zoals eerder aan uw Kamer gemeld wordt momenteel gewerkt
aan de introductie van deze nieuwe internationale standaard. Onderdeel van
deze standaard is de EMV-chip. Betaalpassen zullen in de toekomst worden uitgerust
met deze chip, die moet leiden tot een aanzienlijke verbetering in de veiligheid
van het betalingsverkeer. De EMV-chip zal bijvoorbeeld skimming (het kopiëren
van betaalpassen) bemoeilijken ten opzichte van de huidige situatie, waarin
betaalpassen zijn uitgerust met een magneetstrip. De zogenaamde acquirers,
partijen die de standaard gebruiken in hun aanbod van betaalproducten (veelal
zijn dit de banken), zullen voor de introductie van de standaard hun systemen
moeten aanpassen (denk bijvoorbeeld aan de introductie van nieuwe systemen
ter verwerking van betaaltransacties, alsmede het vervangen van PIN-automaten).
De toonbankinstellingen zullen moeten overgaan tot vervanging van de huidige
betaalterminals. Over de introductie van de EMV-chip in Nederland wordt momenteel
overleg gevoerd, ondermeer in MOB-verband. Tot op heden komt uit dit overleg
naar voren dat zowel banken als toonbankinstellingen en consumentenorganisaties
eensgezind de mening zijn toegedaan dat de introductie van de EMV-chip de
efficiëntie en veiligheid van het betalingsverkeer in Nederland ten goede
kan komen en dus doorgang moet vinden.Internationaal hebben de aanbieders van de EMV-standaard (Europay, MasterCard
en VISA) besloten dat vanaf 1 januari 2005 sprake is van een zogenaamde
liability-shift voor het gebruik van «oude» betaalterminals voor
credit cards, waardoor het risico van misbruik met credit cards via «oude»
betaalterminals in beginsel verschuift naar de gebruiker van de terminal.
In veel gevallen zijn dit winkeliers. Bedoeling hiervan is te stimuleren dat
toonbankinstellingen snel overgaan op het nieuwe systeem, opdat de huidige
veiligheidsrisico's zo snel mogelijk worden weggenomen. EMV-gerelateerde
betaalproducten worden in Nederland vooralsnog echter niet aangeboden en nieuwe
betaalterminals op basis van de EMV-chip kunnen in Nederland daarom nog niet
in gebruik worden genomen. Daarom wordt de liability-shift in Nederland voorlopig
nog niet door de acquirers doorvertaald naar de toonbankinstellingen.Een belangrijke vraag die zich bij de introductie van de EMV-chip aandient
is wie welk deel van de investeringen moet dragen die gemoeid zijn met de
introductie van de chip. Tegenover deze kosten staan, in ieder geval voor
de banken, ook baten, in de sfeer van een lagere (verwachte) schade ingevolge
fraude en mogelijk ook lagere processingkosten. Ook de detailhandel heeft
uiteraard baat bij een geringere kans op fraude.In een concurrerende markt worden alle (investerings)kosten van een onderneming
uiteindelijk aan de klant doorgegeven, tenzij investeringen deels door subsidies
of giften worden gefinancierd, hetgeen hier niet het geval is. De baten van
dergelijke investeringen komen uiteindelijk ook de consument ten goede. In
de hele betaalketen betekent dit dat de kosten uiteindelijk betaald zullen
worden door de eindgebruikers (bedrijven en consumenten), maar dat zij op
termijn tevens zullen profiteren van een veiliger en efficiënter betalingsverkeer.In het onderhavige geval is het overleg in het MOB erop gericht dat de
verschillende belanghebbenden in onderling overleg tot overeenstemming komen
over de wijze en het tempo van de invoering van
de EMV-chip. De tarieven en voorwaarden die worden gehanteerd, vormen onderwerp
van onderhandeling tussen individuele marktpartijen en zijn in het MOB niet
aan de orde. De onderhandelingen en onderlinge concurrentie tussen de acquirers
en de toonbankinstellingen zullen uiteindelijk bepalen wie welk deel van de
kosten voor invoering van de EMV-chip zal vragen/doorberekenen aan de eindgebruikers.Introductie iDEALING bank, Postbank, Rabobank en ABN AMRO banken hebben gezamenlijk een
open standaard, genaamd «iDEAL» ontwikkeld voor de betaling van
aankopen via webwinkeliers, die gehanteerd kan worden naast de bestaande betaalmethoden,
zoals bijvoorbeeld met behulp van de credit card. Naar verwachting wordt de
standaard in de zomer van 2005 getest en geïntroduceerd. De standaard
maakt het voor webwinkeliers mogelijk om hun klanten te laten betalen via
hun vertrouwde internetbankier-omgeving. Daarmee wordt tevens een zelfde veiligheidsniveau
geboden en is het verwerkingsresultaat van elke betaling direct beschikbaar
voor de webwinkelier. Het MOB heeft zich in haar rapportage positief uitgelaten
over de standaard. Wel heeft de detailhandel aangegeven dat de standaard moet
leiden tot een verlaging van de kosten voor webwinkeliers.Concurrentie en efficiencyConcurrentie en marktordeningBanken kunnen op individueel niveau vrijelijk hun tarieven vaststellen.
Uitgangspunt is dat concurrentie op de markt voor betaaldiensten ertoe leidt
dat tarieven een redelijke afspiegeling vormen van de kosten van betaaldiensten.
De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) ziet erop toe dat deze concurrentie
niet wordt ondergraven door prijsafspraken. Als er sprake is van ongerechtvaardigde
tariefstijgingen over de gehele linie en er aanwijzingen zijn voor afgestemd
gedrag zal dat voor de mededingingstoezichthouder aanleiding zijn om de zaak
te onderzoeken.De NMa heeft de financiële sector als prioriteit benoemd en volgt
deze nauwlettend, hetgeen ook blijkt uit de Monitor Financiële Sector
die de NMa jaarlijks publiceert. In de monitor 2003 is bijvoorbeeld uitgebreid
aandacht besteed aan de ontwikkeling van tarieven voor betalingsverkeer. Bovendien heeft de NMa onderzoek gedaan naar de tarieven van Interpay
en voorlopig geoordeeld dat deze excessief zijn. De NMa is de afgelopen jaren
dus zeer actief geweest, en zal dat in de toekomst naar verwachting ook blijven.In 2004 zijn de banken begonnen met de oprichting van de onderneming Brands
& Licences (B&L, voorlopige naam) opgericht. Idealiter wordt B&L
een instantie die minimumstandaarden introduceert voor collectieve betaalproducten.
Deze standaarden kunnen borgen dat onnodig verlies van schaalvoordelen voorkomen
wordt en tegelijkertijd ruimte laten voor concurrentie tussen enerzijds licentiehouders
onderling, en anderzijds certificaathouders onderling, zowel op kwaliteit
als ook op prijs. De inrichting van een dergelijke private instantie die zich
specifiek richt op het beheer van collectieve betaalproducten en het verstrekken
van licenties en certificaten voor het aanbieden en verwerken van deze betaaldiensten
kan een belangrijke stap vormen in de richting van meer marktwerking in het
aanbieden en processen van betaaldiensten (meer ruimte voor toetreding tot
de markt). In de praktijk zal moeten blijken op welke wijze B&L invulling
geeft aan de doelstelling van marktwerking. Belangrijkste toetssteen daarbij
voor de overheid zal zijn dat B&L zich beweegt binnen de kaders van de
(mededingings)wet.Marktordening/verleggen PINcontractenIn opdracht van de NMa heeft ECORYS-NEI onderzoek gedaan onder toonbankinstellingen
naar de effecten van het verleggen van de PIN-contracten1. Uit de rapportage komt naar voren dat 83% van de respondenten op
de hoogte was van het feit dat de contracten verlegd zouden worden en 65%
wist dat het mogelijk was om nieuwe contractvoorwaarden af te spreken. In
38% van de gevallen heeft minimaal één bank contact opgenomen
met detailhandelaar voor een nieuw PIN-contract en in 90% van deze gevallen
ging het om een bank waarmee reeds een relatie bestond. Slechts 5% van de
detailhandelaren heeft zelf contact opgenomen met een bank voor nieuwe contractvoorwaarden
(dit waren met name de grotere). Als belangrijkste reden voor het niet opnemen
van contact met een bank om over een nieuw PINcontract te praten, geven de
meeste ondernemingen aan dat zijn al hun zaken bij één bank
doen, tevreden zijn en geen reden zien om van bank te wisselen.Van de bevraagde ondernemingen die met een bank contact hebben gehad over
de PINcontracten, heeft 12% onderhandeld. In ongeveer de helft van deze gevallen
is enkel met de huisbank onderhandeld, de overige ondernemingen hebben naast
de huisbank ook met een of meerdere andere banken onderhandeld. De onderhandelingen
betroffen hoofdzakelijk het tarief per transactie en het abonnementsgeld.
Het in de onderhandelingen door de banken aangeboden tarief per transactie
bedraagt gemiddeld ongeveer 5 eurocent, hetgeen een daling van ongeveer 1
eurocent inhoudt ten opzichte van de tarieven van Interpay in 2002. In hoeverre
deze daling kan worden toegerekend aan het verleggen van de contracten is
niet bekend.Van de ondernemingen die hun PIN-contract zelf afsluiten heeft 75% een
contract afgesloten bij de bank waarmee zij reeds een relatie hadden. In 3%
van de gevallen is de detailhandelaar overgestapt naar een andere bank. Ongeveer
10% van de bevraagde detailhandelaren heeft nog geen nieuw contract en 16%
meldt dat de nieuwe tarieven nu lager liggen dan de tarieven van Interpay.
Daarnaast overweegt 13% binnen 2 jaar een PIN-contract bij een andere bank
af te sluiten (daarvan zijn voor 61% de kosten het belangrijkste motief).Gesteld kan worden dat de banken vooralsnog weinig initiatief getoond
hebben om hun marktaandeel te vergroten. Echter, tevens kan worden gesteld
dat de detailhandel nauwelijks heeft aangedrongen op scherpere tarieven. Wel
lijkt er sprake van een, zij het beperkte, daling van de tarieven. De eerste
conclusies over de effecten van de omlegging van de PINcontracten zijn dus
gemengd. Daarbij moet wel aangetekend worden dat het nog erg vroeg is om de
effecten goed te kunnen beoordelen: de verschillende partijen moeten hun gedrag
nog aanpassen aan de nieuwe situatie. De NMa heeft aangegeven de situatie
te blijven volgen.Tarieven en dienstverleningDe hoogte van de tarieven en de wijze van tarifering hangt ondermeer samen
met het zich voortdurend ontwikkelende productaanbod, alsmede met de veiligheidsmaatregelen
die getroffen worden om misbruik tegen te gaan. De ontwikkelingen in de tarieven
verschillen per bank en hangen eveneens samen met de differentiatie in het
productaanbod en de structuur van de gebruikte distributiekanalen. Het aanbod
is de afgelopen jaren breder en complexer geworden en er is geïnvesteerd
in nieuwe distributiekanalen.CapGemini, EFMA en ING hebben in hun World Banking Report 2005 een internationale
vergelijking gemaakt van de directe tarieven voor «basisbankdiensten».
Uit dit rapport blijkt dat de directe tarieven sterk verschillen en in Nederland
relatief laag zijn (zie onderstaande grafiek).Grafiek 1 Gewogen gemiddelde tarieven voor basisbankdiensten
per land (€)Bron: Capgemini, EFMA en ING (2005), World Banking
Report 2005, p. 5.Naast verschillen in efficiency kunnen de verschillen worden veroorzaakt
door verschillen in tariefstructuren. In het rapport wordt bijvoorbeeld naar
verluidt geen rekening gehouden met de indirecte tarieven die worden geheven
door valutering, via een lage rente voor tegoeden en via de rente op roodstand.Ook het gebruik van betaalrekeningen en -middelen kan van invloed zijn
op de tarieven. Wanneer consumenten bijvoorbeeld relatief weinig geld aanhouden op hun betaalrekening en binnenkomende gelden snel doorboeken
naar een spaarrekening dalen de rentemarges van de banken, omdat de gemiddelde
rentevergoeding op een spaarrekening enkele procentpunten hoger is dan de
gemiddelde rente op een rekening-courant. Actief cashmanagement van consumenten
kan dus een opwaartse druk op de (in)directe tarieven in het betalingsverkeer
tot gevolg hebben.In zoverre tarieven niet kostendekkend zijn kan sprake zijn van kruissubsidiëring
vanuit andere producten. Een andere mogelijkheid is dat een deel van de tarieven
geheven wordt via de detailhandel, die deze kosten vervolgens doorberekenen
in hun productprijzen. In dat geval vindt kruissubsidiëring niet plaats
tussen verschillende producten maar tussen verschillende groepen gebruikers.
Bovendien bestaan er grote onderlinge verschillen in niveaus van veiligheid,
service en voorwaarden (bijvoorbeeld aantal bankkantoren, aansprakelijkheidsverdeling,
transactiesnelheid) tussen de onderzochte landen. Op basis van deze figuur
kan dan ook geconcludeerd worden dat de directe tarieven
van het betalingsverkeer voor de particulier in Nederland relatief laag zijn.
Er kan niet worden geconcludeerd dat de totale kosten (inclusief indirecte
kosten) voor de gebruiker het laagst zijn, en evenmin dat het betalingsverkeer
in Nederland wereldwijd het goedkoopst is.Uit het kostenonderzoek dat het MOB in 2004 heeft uitgevoerd blijkt dat
de totale maatschappelijke kosten van toonbankbetaalmiddelen (chartaal, PIN,
Chipknip en creditcard) voor consumenten ongeveer € 400,–
per huishouden bedragen. Zoals blijkt uit het bovenstaande worden deze kosten
niet weerspiegeld in de tarieven die worden betaald door consumenten. Tevens
komt uit het onderzoek naar voren dat betalingen met behulp van de Chipknip
maatschappelijk gezien goedkoper zijn dan chartale betalingen en betalingen
via de PIN-pas. Betalingen boven de € 11,63 zijn met behulp van
PIN goedkoper dan chartale betalingen. De kosten van betalingsverkeer kunnen
dus gedrukt worden als meer gebruik gemaakt wordt van Chipknip en PIN.Eind 2004 heeft de DNB onderzoek gedaan onder 2000 huishoudens naar de
beleving van consumenten met betrekking tot toonbankbetaalproducten1. Uit dit onderzoek komt naar voren dat: «... de
meeste consumenten tevreden zijn over de veiligheid, het gebruiksgemak, de
transactiesnelheid en de kosten bij het betalen met contant geld, de PINpas,
de Chipknip en de creditcard.» Gezien de score van de PINpas (qua gebruikersgemak
scoort deze hoger dan contant geld) is het opvallend dat consumenten nog steeds
relatief vaak met contant geld betalen.DNB vermoedt dat dit te maken heeft met het feit dat met name de kosten
van chartale transacties nog steeds onzichtbaar zijn voor de consument. Momenteel
loopt er in het MOB een discussie over de vraag op welke wijze consumenten
gestimuleerd kunnen worden om meer gebruik te maken efficiënte betaalmiddelen
zoals PIN en Chipknip. Het is denkbaar dat banken inefficiënte (chartale
betaalmethoden) op termijn duurder maken en de opbrengsten daarvan inzetten
voor het stimuleren van elektronisch betalen. Over de uitkomsten van de MOB-discussie
hierover zult u te zijner tijd geïnformeerd worden.Afronding op 5 eurocentIn 2004 heeft het MOB advies uitgebracht over en een oproep gedaan aan
toonbankinstellingen om chartale betalingen aan de kassa af te ronden op 5 eurocent. Dit initiatief is ontwikkeld in onderlinge samenwerking
tussen marktpartijen en volgt op een geslaagde proef met afronding in Woerden.
Ook de Consumentenbond heeft ingestemd met deze operatie. De wet staat het
aan marktpartijen toe dat zij bij het sluiten van een overeenkomst afspraken
maken over de wijze van betaling en eventuele afronding van bedragen aan de
kassa. Toonbankinstellingen die niet wensen mee te werken aan de afronding
van bedragen kunnen derhalve vrijelijk afzien van afronding. Iedere toonbankinstelling
kan voor zichzelf dus de economische baten van afronding wegen tegen de kosten.
De effecten van afronding op het koopgedrag van consumenten zal in die afweging
worden meegenomen. Het MOB heeft becijferd dat de besparing van afronding
voor de toonbankinstellingen door het gebruik van minder wisselgeld ongeveer € 30
mln. bedraagt. Gezien de huidige concurrentie tussen detailhandelaren mag
worden aangenomen dat deze besparing (in ieder geval deels) ten goede komt
aan de consument. Per saldo zal dit initiatief dus positieve economische consequenties
hebben.Toegang tot betaaldienstenBereikbaarheidZoals reeds eerder aan uw Kamer gemeld werd is het aantal bankfilialen
de laatste jaren teruggelopen. In 2003 leek dit aantal zich te stabiliseren,
maar de nieuwste cijfers tonen aan dat de ontwikkeling zich in 2004 heeft
doorgezet. De opkomst van geldautomaten heeft het totale aantal geldopnamepunten
niet vergroot, zoals blijkt uit onderstaande grafiek. Tussen 1998 en 2004
daalde het aantal opnamepunten met een kleine 14%.Grafiek 1 Ontwikkeling aantal opnamepunten 1998–2004* Getallen voor 2004 zijn gebaseerd op prognoses van de banken.Bron: Rapportage Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer, Maart 2005.In dezelfde periode zijn de mogelijkheden voor het doen van elektronische
betalingen – als alternatief voor chartale betalingen – fors toegenomen.
Het aantal punten waar met behulp van de PINpas of Chipknip betaald kan worden
steeg in de periode 1998–2004 met respectievelijk 45 en 79%. Grafiek 2 Ontwikkeling aantal betaalautomaten* Getallen voor 2004 zijn gebaseerd op prognoses van de banken.Bron: Rapportage Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer, Maart 2005.Daarmee is het voor consumenten aanzienlijk eenvoudiger geworden om met
behulp van PINpas of chipknip te betalen. Het aantal bezoeken aan bankkantoren
is onder invloed van deze ontwikkeling fors teruggelopen. Dit wordt geïllustreerd
door het rapport «Bereikbaarheid bancaire dienstverlening», dat
onlangs door het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer aan ondergetekende
is aangeboden (ook te vinden op www.dnb.nl). Ter
illustratie geeft het rapport weer dat het aantal bezoeken van rekeninghouders
aan Rabobankfilialen in 1980 nog 280 miljoen bedroeg en in 2004 naar verwachting
nog maar 4 miljoen zal bedragen (een daling van bijna 98%). Een evenredige
extreme daling in het aantal filialen heeft in dezelfde periode niet plaatsgevonden.
Wel zijn de bestaande kantoren zijn zich -onder invloed van deze ontwikkelingmeer
gaan toeleggen op het verstrekken van financieel advies.Hoewel het aantal bezoeken aan bankkantoren gedaald is betekent dit niet
dat de bereikbaarheid en toegankelijkheid hiermee voor iedereen voldoende
gewaarborgd is. Zoals eerder aan uw Kamer gemeld kunnen, met name op het platteland
en in bepaalde wijken van grote steden, ouderen, gehandicapten en winkeliers
hinder ondervinden van het teruglopende aantal bankkantoren. Het afgelopen
jaar heeft het MOB zich met name gericht op de problematiek voor consumenten.
In 2005 zullen door het MOB met name oplossingen gezocht worden voor de problematiek
van toonbankinstellingen.Ten aanzien van de aard van de problematiek kan gesteld worden dat het
vooral een specifiek probleem betreft waarvoor een generieke oplossing (bijvoorbeeld
via wetgeving) het doel voorbij zou schieten. Het MOB is opgericht vanuit
de filosofie dat oplossingen voor specifieke knelpunten die voortkomen uit
ontwikkelingen in het betalingsverkeer vaak heel goed in overleg tussen stakeholders
tot stand gebracht kunnen worden. Dit neemt niet weg dat de overheid, daar
waar de borging van voornoemde publieke belangen in het geding is, een eigen
verantwoordelijkheid heeft.Uit de praktijk blijkt dat de problematiek sterk samenhangt met een bredere
leefbaarheidsproblematiek, die zich met name voordoet in kleine kernen en
oude stadswijken. In zoverre de problematiek op lokaal niveau zeer verschillend
van aard is ligt het voor de hand dat met name lokale overheden hier een belangrijke
rol bij spelen. Het voornoemde rapport bevat daarom een beschrijving
van de initiatieven die worden ondernomen vanuit de banken om de bereikbaarheid
van bankdiensten op peil te houden. Inmiddels is ook bekend geworden dat er
verschillende – naar het zich laat aanzien succesvolle – commerciële
initiatieven in de markt zijn, zoals bijvoorbeeld «Servicewinkel»,
«Kulturhus» en«Hart Van ....», die gezamenlijk al
in meer dan 100 plaatsen actief zijn. Bij deze initiatieven ligt sterk de
nadruk op samenwerking tussen lokale overheden en dienstverleners, waarbij
op basis van maatwerk oplossingen gegenereerd worden, die de leefbaarheid
in den brede vergroten naar gelang de lokale behoeften.ToegankelijkheidTer verbetering van de toegankelijkheid heeft de NVB in 2004 in samenwerking
met een aantal gehandicaptenorganisaties een richtlijn opgesteld met betrekking
tot de vormgeving van PINautomaten. De banken voorzien geleidelijk aan alle
PINautomaten van één soort toetsenbord en worden identieke schermen
ingevoerd. Tevens komen spraakgestuurde PINautomaten beschikbaar en worden
geldautomaten beter toegankelijk gemaakt voor rolstoelgebruikers.Convenant BasisbetaaldienstenIn 2001 hebben de Nederlandse Vereniging van Banken, de banken, het Leger
des Heils en andere hulporganisaties het convenant basisbankdiensten gesloten.
November jongstleden heb ik het evaluatierapport hiervan mogen ontvangen.
Sinds 2001 hebben hierdoor ongeveer 1 000 mensen een basisbankrekening
kunnen openen. Uit de evaluatie komt naar voren dat op lokaal niveau nog niet
alle bankmedewerkers, hulporganisaties, gemeenten en sociale diensten voldoende
op de hoogte zijn van het bestaan van de basisbankrekening. Momenteel worden
dan ook acties ondernomen om deze bekendheid te vergroten. In dit kader zijn
inmiddels ondermeer al 75 000 folders over het convenant verspreid.Volgens het rapport vormt het tarief dat banken rekenen voor het openen
van een bankrekening hier en daar nog een drempel. Navraag leert dat de NMa
er geen bezwaar tegen zou hebben wanneer banken gezamenlijk afspreken de basisbankrekening
gratis te verstrekken, aangezien het in dit geval gaat om een beperkte groep
en de kosten voor de banken niet hoog zijn, waardoor de concurrentie niet
wezenlijk verstoord wordt. Hier ligt dus een kans voor de banken om te tonen
dat zij hun maatschappelijke verantwoordelijkheid ruimhartig op zich nemen.BeleidsagendaVerordening BolkesteinDe invoering van de euro en van Verordening nr. 2560/2001/EG betreffende
grensoverschrijdende betalingen in euro's (ook wel bekend als de Verordening
Bolkestein) heeft naar het zich laat aanzien bijgedragen aan de daling van
tarieven voor grensoverschrijdende betalingen in de Interne Markt en heeft
tevens een eerste aanzet gegeven tot de modernisering van de betalingsinfrastructuur
in de Europese Unie. Onlangs is de Europese Commissie gestart met een uitgebreid
onderzoek naar de gevolgen van de introductie van de Verordening. Vooruitlopend
hierop zijn wel reeds cijfers beschikbaar over de ontwikkeling in Nederland
van de tarieven die zijn verbonden aan betalingen via betaalautomaten met
PINpas over de jaren 2000, 2002 en 2003 (zie onderstaande tabel). Te zijner
tijd wordt u geïnformeerd over de uitkomsten van het onderzoek van de
Commissie.Tabel 3 Tarieven voor betalingen via betaalautomaten met
PINpas (in €)  ABN AMROFortis BankING BankPostbankRabobankSNS Bank2000NederlandGratisGratisGratisGratisGratisGratis Buitenland0,160,110,130,110,110,162002EurolandenGratisGratisGratisGratisGratisGratis Niet-eurolanden0,150,110,130,110,110,162003EurolandenGratisGratisGratisGratisGratisGratis Niet-eurolanden0,150,110,130,11Gratis0,15Bron: ECORYS-NEI, Parallelle ontwikkeling van bancaire tarieven, augustus
2003.De Europese banken hebben hierop gereageerd door zich te verenigen in
de European Payments Council (EPC), die zich ten doel stelt in 2010 Single
European Payments Area (SEPA) te hebben gecreëerd. Ongeveer 3000 Europese
banken zijn hierbij aangesloten. Voor de éénwording van de Europese
betaalmarkten is het noodzakelijk een Europese infrastructuur te bouwen en
tevens standaarden te ontwikkelen voor nieuwe betaalproducten die efficiënt
kunnen worden verwerkt op deze Europese infrastructuur. De vormgeving van
een nieuwe Europese infrastructuur vergt de nodige investeringen en kan als
zodanig (tijdelijk) kostenverhogend werken. Op termijn ontstaat echter ruimte
voor meer concurrentie op Europese schaal. Vooralsnog heeft de EPC aangegeven
dat er juridische belemmeringen zijn die deze ontwikkelingen bemoeilijken.
Het bestaande rechtskader voor betalingsverkeer berust grotendeels op nationale
regelgeving, hetgeen een versnippering van de Interne Markt in stand houdt.New Legal Framework for PaymentsDe Commissie heeft daarom het wegnemen van deze juridische belemmeringen
gekozen als volgend doel in het proces om de voordelen van de Interne Markt
voor girale betalingen beter te benutten. Ook de Europese regelgeving inzake
betaaldiensten, die momenteel nog overwegend op grensoverschrijdende betalingen
van toepassing is, moet volgens de Commissie worden herzien en geconsolideerd
en implementatieverschillen moeten zoveel mogelijk worden weggenomen. Hiertoe
zal de Commissie vermoedelijk nog in 2005 een Richtlijnvoorstel doen ter introductie
van een New Legal Framework for Payments in the Internal Market. De Nederlandse
regering steunt deze lijn gezien het belang voor de Nederlandse economie.
Tijdens de onderhandelingen zal worden ingezet op een voldoende hoog niveau
van consumentenbescherming en op het belang van proportionele regelgeving,
ten einde de administratieve lasten te beperken1.OverstapserviceDe eerder aangekondigde evaluatie van de overstapservice is uitgesteld
in verband met het feit dat de service 13 maanden loopt. Eerst nadat de service
beëindigd is kan worden vastgesteld of de service goed functioneert in
de zin dat alle wijzigingen zijn verwerkt en het betalingsverkeer relatief
soepel verloopt via de nieuwe betaalrekening. De service is gestart per 1 januari
2004. Voor het verkrijgen van statistisch significante uitkomsten is dan ook
enige tijd ingeruimd. Binnenkort zal worden gestart met de aanbesteding van
het onderzoek. Het MOB krijgt hierbij de gelegenheid advies uit te brengen
over de methode van onderzoek en tevens zal zij in de gelegenheid worden gesteld
te reageren op de uitkomsten van het onderzoek alvorens besloten zal worden
welke beleidsmatige conclusies vanuit de Rijksoverheid aan deze
evaluatie verbonden zullen worden. Eind 2005 zullen de resultaten aan uw Kamer
worden aangeboden.De Minister van Financiën,G. ZalmBijlagen:1– Rapportage Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer 2004– Evaluatie Maatschappelijk Overleg BetalingsverkeerXNoot1ECORYS-NEI (2005), Effecten van overdracht van PINcontracten.XNoot1Zie DNB (2004) Kwartaalbericht Maart.XNoot1Kamerstukken II 2003–2004, 22 112, nr. 307.XNoot1Deze bijlagen zijn ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27863-20.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl