Subsidiariteitstoets voorstel kaderbesluit Raad tot wijziging kaderbesluit Raad 2002/475/JBZ inzake terrorismebestrijding; Brief van de Vice-Voorzitter van de Europese commissie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31304, nr. 8

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

11-04-2008

Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31304 nr. 8;H

27-03-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamANTWOORD VAN DE EUROPESE COMMISSIE OP OPMERKINGEN VAN
DE BEIDE KAMERS DER STATEN-GENERAAL VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDENCOM(2007)650 – KADERBESLUIT VAN DE RAAD tot wijziging
van kaderbesluit 2002/475/JBZ inzake terrorismebestrijding
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31304Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 31 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 304Subsidiariteitstoets van het voorstel voor een kaderbesluit van de Raad
tot wijziging van Kaderbesluit 2002/475/JBZ inzake terrorismebestrijding (COM(2007)
650)Hnr. 8BRIEF VAN DE VICE-VOORZITTER VAN DE EUROPESE COMMISSIEAan:de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaalde Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalBrussel, 27 maart 2008Dank u voor uw brief van 15 januari 2008 aan Commissaris Frattini
met de opmerkingen van beide Kamers der Staten-Generaal over het voorstel
van de Europese Commissie voor een kaderbesluit van de Raad tot wijziging
van het kaderbesluit inzake terrorismebestrijding [COM(2007)650]1.De Commissie heeft besloten om de nationale parlementen zo veel mogelijk
te stimuleren om op haar voorstellen te reageren, teneinde de beleidsvorming
te verbeteren. Het doet ons genoegen in te gaan op uw opmerkingen, die belangrijk
zijn voor de werkzaamheden van de Commissie. In bijlage vindt u het antwoord
van de Commissie. Ik hoop dat u dit een waardevolle bijdrage zult vinden aan
uw eigen beraadslagingen.Ik verheug mij op de verdere ontwikkeling van onze beleidsdialoog in de
toekomst.De Vice-voorzitter van de Europese Commissie,Margot WallströmANTWOORD VAN DE EUROPESE COMMISSIE OP OPMERKINGEN VAN
DE BEIDE KAMERS DER STATEN-GENERAAL VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDENCOM(2007)650 – KADERBESLUIT VAN DE RAAD tot wijziging
van kaderbesluit 2002/475/JBZ inzake terrorismebestrijdingDe Commissie dankt beide Kamers der Staten-Generaal voor hun gunstige
opmerkingen, houdende dat het voorstel voor een kaderbesluit van de Raad tot
wijziging van Kaderbesluit 2002/475/JBZ inzake terrorismebestrijding1 voldoet aan het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel.De opmerkingen van de beide Kamers bevatten evenwel een aantal vragen.1. Beide Kamers vragen zich af of het gebruik van internet tussen
2002 en 2007 dusdanig is veranderd dat er sprake is van de «politieke
urgentie» waarnaar in het voorstel wordt verwezen. Welke aanknopingspunten
heeft de Commissie aangetroffen in de evaluatie van het kaderbesluit die deze
herziening noodzakelijk maken? Heeft een en ander werkelijk geen gevolgen
voor internetproviders, zoals gesteld? De tekst van het ontwerpkaderbesluit
laat dit blijkbaar open.Met betrekking tot de veranderingen in het gebruik van internet tussen
2002 en 2007 moet de Commissie verwijzen naar de effectbeoordeling bij het
voorliggende voorstel2. Bij het opstellen van
het betrokken document is rekening gehouden met een groot aantal relevante
verslagen en studies3, die alle wijzen op de snelle
toename van het aantal websites met terroristische inslag en waarin het huidige
aantal wordt geschat op 5 000. Zo wordt in de effectbeoordeling de volgende
alinea geciteerd uit het verslag van de secretaris-generaal van de Verenigde
Naties «Uniting against terrorism: recommendations for a global counter-terrorism
strategy» van 27 april 2006: «Terroristische netwerken zijn
aangewezen op communicatie om steun te verkrijgen en leden te werven. Wij
moeten hun de toegang hiertoe ontzeggen, met name door te verhinderen dat
zij zich bedienen van internet. Dit medium wordt namelijk steeds vaker ingezet
om terroristen te rekruteren en informatie en propaganda te verspreiden. In
1998 waren er minder dan 20 terroristische websites. In 2005 liep dit aantal
volgens schattingen van deskundigen in de duizenden. Het lijkt er dan ook
op dat voor een aantal grote recente aanslagen gebruik is gemaakt van informatie
afkomstig van internet».Met betrekking tot de evaluatieverslagen over de tenuitvoerlegging van
het kaderbesluit inzake terrorismebestrijding4,
zij opgemerkt dat deze niet in de eerste plaats bedoeld zijn om na te gaan
of het kaderbesluit uitvoerig genoeg is, of welke gedragingen het niet bestrijkt,
maar hoe de lidstaten het kaderbesluit ten uitvoer hebben gelegd en of dit
bevredigend is of niet.De effectbeoordeling bij het voorstel bevat in deel 2 («Definition
of the problem») wel een analyse van de EU- en nationale wetgeving,
waarvoor gebruik is gemaakt van bevindingen en gegevens uit de evaluatieverslagen.
Deze analyse wordt verder uitgewerkt in bijlage IV van de effectbeoordeling
(«Insufficiency of EU and national legislation applicable to the dissemination
of terrorist propaganda and terrorist expertise»).Het feit dat in het eerste evaluatieverslag wordt geconcludeerd dat alle
lidstaten op basis van hun nationale voorschriften inzake medeplichtigheid
en voorbereidingshandelingen tot een misdrijf, zouden kunnen voldoen
aan de voorwaarden van artikel 4 van het kaderbesluit, terwijl slechts drie
lidstaten voorschriften hadden voorgelegd inzake het publiekelijk verspreiden
van boodschappen waarin wordt opgeroepen tot het plegen van terroristische
misdrijven, wordt beschouwd als een aanwijzing voor de beperkte reikwijdte
van dergelijke voorschriften.De positie van de internetproviders komt in de effectbeoordeling meermaals
aan de orde. Zo wordt in deel 3 van het document («Objectives»)
uitgelegd hoe rechtshandhavingsinstanties hun binnen de grenzen van de richtlijn
inzake de bewaring van gegevens1 en de richtlijn
inzake elektronische handel2 om medewerking zouden
kunnen verzoeken. In deel 4 («Policy options») worden verschillende
afschermingstechnieken geanalyseerd waartoe internetproviders kunnen worden
verplicht. In deel 5 («Impacts») wordt een dergelijke verplichting
echter uitgesloten, onder meer vanwege de verreikende consequenties die deze
optie zou hebben voor internetproviders. Ten slotte wordt in deel 5 geanalyseerd
welke gevolgen het voorliggende voorstel, indien goedgekeurd, zou hebben voor
de internetproviders. Met name volgens de analyse van de economische impact
van het voorstel zouden – op grond van de beschikbare gegevens –
de effecten niet significant zijn.2. Beide Kamers zien bovendien graag een onderbouwing van de noodzaak
van een geharmoniseerde strafbaarstelling van training en rekrutering, aangezien
deze volledig lijkt te ontbreken.In deel 2 («Definition of the problem») van de effectbeoordeling
bij het voorstel wordt uitgelegd dat terroristen internet niet alleen gebruiken
voor de verspreiding van propaganda, maar ook voor rekrutering en training.
Zo wordt internet gebruikt voor de mobilisatie van zowel eenlingen als bestaande
lokale netwerken, die tot een terroristische cel kunnen toetreden of uitgroeien.
Het medium dient ook om instructies en online-handleidingen te verspreiden
voor opleiding en voor het plannen van aanslagen.Een juridische studie die is opgenomen in hetzelfde deel 2, en verder
wordt uitgewerkt in bijlage IV bij het voorstel, gaat – zoals gezegd –
uitvoerig in op de EU- en nationale wetgeving ter zake; de conclusie luidt
dat de huidige wetgeving niet toereikend is. Met name wat betreft de nationale
wetgeving blijken de meeste lidstaten niet over passende bepalingen te beschikken
om de verspreiding van instructies en online-handleidingen voor opleiding
en het plannen van aanslagen aan te pakken.3. Ook zouden beide Kamers graag een nadere toelichting ontvangen
op wat de Europese Commissie ziet als de toegevoegde waarde van het voorstel.
Kan de Europese Commissie situaties omschrijven waarin de doelstellingen van
dit voorstel ook werkelijk worden gerealiseerd? Zijn deze situaties niet te
bestrijden met behulp van reeds bestaande (Europese) wetgeving?In de toelichting wordt de toegevoegde waarde van het voorstel kort uiteengezet.
In deel 5 («Impacts») van de effectbeoordeling wordt de toegevoegde
waarde uitvoerig nader toegelicht.Voor de met het voorliggende voorstel te verwezenlijken doelstellingen
zij verwezen naar deel 3 («Objectives») van de effectbeoordeling.
Het voorstel voldoet geheel aan de eerste beschreven doelstelling: versterking
van het juridisch kader om de verspreiding van terroristische propaganda en
terroristische expertise te bestrijden.Ook zijn de doelstellingen van het voorstel nauw verbonden met de toegevoegde
waarde ervan. De toegevoegde waarde schuilt juist in de doelstellingen die
alleen met het voorliggende voorstel kunnen worden verwezenlijkt. In de uitvoerige
toelichting in deel 5 van de effectbeoordeling worden deze gedetailleerd beschreven.
Zo zou, indien het voorstel wordt goedgekeurd, Besluit 2005/671/JBZ van de
Raad betreffende informatie-uitwisseling en samenwerking in verband met strafbare
feiten van terroristische aard van toepassing worden op het publiekelijk uitlokken
van het plegen van terroristische misdrijven en werving en training voor terrorisme,
ook wanneer dergelijke misdrijven via internet worden gepleegd. De toepassing
van dit instrument is cruciaal voor de coördinatie door Europol en Eurojust
van politiële en justitiële werkzaamheden die betrekking hebben
op terroristische misdrijven die meer dan één lidstaat treffen.
Het voorliggende voorstel zou dus onderzoek mogelijk maken van terroristische
cellen die in meer dan één lidstaat actief zijn, wanneer deze
verdacht worden van het publiekelijk uitlokken van het plegen van terroristische
misdrijven en werving en training voor terrorisme.Dat de bestaande EU-instrumenten ontoereikend zijn om het gebruik van
internet voor terroristische doeleinden aan te pakken, is de slotsom van een
gedetailleerde analyse van de huidige bepalingen van het kaderbesluit inzake
terrorismebestrijding alsook van andere EU-instrumenten. Deze analyse is opgenomen
in deel 2 («Definition of the problem») van de effectbeoordeling
en komt uitgebreid aan de orde in bijlage 4 van hetzelfde document («Insufficiency
of EU and national legislation applicable to the dissemination of terrorist
propaganda and terrorist expertise»).4. Een ander argument van de Commissie heeft betrekking op het precies
overnemen van de bewoordingen uit het Verdrag van de Raad van Europa.De in het voorstel opgenomen definitie van «publiekelijk uitlokken
van het plegen van een terroristisch misdrijf» komt nauw overeen met
die van het Verdrag ter voorkoming van terrorisme. De bewoordingen zijn echter
niet identiek, omdat de nieuwe misdrijven in het huidige kaderbesluit moeten
worden geïntegreerd. Zoals beide Kamers vaststellen, is artikel 5, lid
2, van het Verdrag niet overgenomen in het voorliggende voorstel.De Commissie zou de beide Kamers willen wijzen op artikel 3, lid 2, van
het voorstel, dat de lidstaten ertoe verplicht om het publiekelijk uitlokken
van het plegen van terroristische misdrijven en werving en training voor terrorisme
aan te merken als strafbare feiten in verband met terroristisch activiteiten,
mits dit «opzettelijk» geschiedt. Opzettelijkheid is dus een uitdrukkelijke
vereiste.Wat betreft het begrip «wederrechtelijk» volgt het voorstel
ook de benadering van het te wijzigen kaderbesluit, dat dit begrip niet vermeldt.
Er zij op gewezen dat de lidstaten de hierboven bedoelde gedragingen dienen
aan te merken als strafbare feiten in verband met terroristische activiteiten.
Het plegen van strafbare feiten in verband met terroristische activiteiten
blijkt dus per se wederrechtelijk gedrag in te houden.5. Beide Kamers zouden graag een nadere toelichting zien van de verhouding
tussen het voorstel en het recht op vrije meningsuiting, met name wat betreft
het publiekelijk uitlokken. «Publiekelijk uitlokken» wordt gepresenteerd
als een abstract begrip, terwijl weinig écht abstract is wanneer het
recht op vrije meningsuiting in het geding is.De Commissie moet nogmaals verwijzen naar de effectbeoordeling. In deel
5 («Impacts») wordt uitvoerig ingegaan op de effecten die de nieuwe
misdrijven, en met name het publiekelijk uitlokken van het plegen van een
terroristische aanslag, hebben voor het recht op vrije meningsuiting. Bij
de analyse is ook relevante jurisprudentie van het Europees Hof voor de rechten
van de mens betrokken, op grond waarvan het Verdrag ter voorkoming van terrorisme
is opgesteld.6. Met betrekking tot de tenuitvoerlegging heeft de Commissie het
gebruik van internet voor terroristische doeleinden uit verschillende invalshoeken
onderzocht. Zij is zich terdege bewust van de moeilijkheden die eigen zijn
aan het medium, zoals uiteengezet in deel 2 («Definition of the problem»)
van de effectbeoordeling. De mogelijkheid om afschermingsverplichtingen in
te stellen voor internetproviders wordt in deel 5 («Impacts»)
uitgesloten. Een van de redenen hiervoor is dat geen van de bestaande technieken
een volledig solide afscherming vormt. Zoals beide Kamers opmerken, bestaat
een van de tekortkomingen van de afschermingstechnieken erin dat er al snel
nieuw materiaal wordt gepubliceerd en dat bestaand materaal op nieuwe sites
verschijnt.Wat betreft de mogelijkheid om websites binnen het rechtsgebied van de
Europese Unie af te sluiten, wordt in deel 3 («Objectives») van
de effectbeoordeling toegelicht dat dit slechts een secundaire doelstelling
is. Monitoring en analyse van gewelddadig radicale content op internet levert
dermate belangrijke gegevens op, dat het verwijderen van websites een ondergeschikte
doelstelling is. Het afsluiten van een website wordt derhalve alleen als wenselijk
beschouwd wanneer het de doeleinden van monitoring en onderzoek niet verstoort.
Het voorstel zelf gaat echter niet in op het blokkeren of afsluiten van websites.De uitvoeringsbevoegdheid blijft geheel bij de lidstaten berusten. Indien
het voorstel wordt goedgekeurd, geldt dit ook voor het plegen van delicten
via internet. De Commissie is zich echter bewust van de behoeften en moeilijkheden
die de rechtshandhavingsautoriteiten blijkens deel 2 van de effectbeoordeling
hebben op dit gebied.Daarom heeft de Commissie in het jaarlijkse werkprogramma 2008 van het
financieel programma Preventie en bestrijding van criminaliteitook niet-wetgevende maatregelen opgenomen – onder meer in de
vorm van subsidies en studies – om de lidstaten te ondersteunen bij
het vergroten van de capaciteit en deskundigheid van de rechtshandhavingsautoriteiten
op het gebied van de bestrijding van het gebruik van internet voor terroristische
doeleinden.7. Het voorstel stipuleert in overweging 15 dat publiekelijk uitlokken
van, en rekrutering en training voor het plegen van terroristische daden «opzettelijke
gedragingen» zijn. Hoe moet «opzettelijk» in dit geval worden
opgevat? Kunnen de lidstaten dit begrip vrijelijk invullen? Zo nee, hoe kan
dan worden gewaarborgd dat dit begrip in alle lidstaten eenduidig wordt geïnterpreteerd
en geïmplementeerd? Dezelfde vragen gelden mutatis mutandis voor het
begrip «poging» in artikel 4, lid 2.Overweging 15 van het voorstel luidt:«Het publiekelijk uitlokken van het plegen van terroristische misdrijven
en werving en training voor terrorisme zijn opzettelijke misdrijven. Derhalve
kan niets in dit kaderbesluit zo worden uitgelegd dat het een beperking of
belemmering ten doel zou hebben van de verspreiding van informatie voor wetenschappelijke,
academische of rapportagedoeleinden. Het uitdrukking geven aan radicale, polemische
of controversiële standpunten in het publieke debat over gevoelige politieke
kwesties, waaronder terrorisme, valt buiten de reikwijdte van
dit kaderbesluit en, met name, van de omschrijving van het publiekelijk uitlokken
van het plegen van terroristische misdrijven».Beide Kamers verwijzen naar de eerste zin van de overweging. Maar de zinnen
die volgen lichten deze eerste stelling toe; hierin wordt aangegeven welke
handelingen buiten de reikwijdte van het voorstel vallen.Bovendien bevat het voorstel basiscriteria om te waarborgen dat er van
voldoende opzettelijkheid sprake is, teneinde het recht op vrije meningsuiting
te respecteren. Niet alleen dient elk bestanddeel van de misdrijven opzettelijk
te zijn; voor de meeste misdrijven moet sprake zijn van een nog specifiekere
bedoeling. Zo vereist de in het voorstel vervatte definitie van «het
publiekelijk uitlokken van een terroristische aanslag» dat dit gebeurt «met
het oogmerk aan te zetten tot het plegen van een handeling als bedoeld in
artikel 1, lid 1, onder a) tot en met h)».De Commissie meent dat zowel overweging 15 als de specifieke definities
van de misdrijven voldoende precieze criteria bevatten. Laten we artikel 34,
lid 2, onder a), van het EU-Verdrag niet over het hoofd zien, dat als volgt
luidt: «Deze kaderbesluiten zijn verbindend voor de lidstaten ten aanzien
van het te bereiken resultaat, doch aan de nationale instanties wordt de bevoegdheid
gelaten vorm en middelen te kiezen». Het voorstel van de Commissie dient
de nationale autoriteiten dan ook enige speelruimte te laten voor het omzetten
van de bepalingen in nationaal recht.Wat betreft de interpretatie van het begrip «poging» meent
de Commissie niet dat zij specifieke criteria hoeft aan te reiken. De nationale
interpretaties van «poging» die van toepassing zijn op de reeds
in het kaderbesluit inzake terrorismebestrijding genoemde misdrijven kunnen
denkelijk ook voor de nieuwe misdrijven worden gehanteerd.XNoot1Kamerstukken I/II, 2007–2008, 31 304 G en nr. 7.XNoot1COM(2007) 650 definitief.XNoot2Werkdocument van de diensten van de Commissie, begeleidend document bij
het voorstel voor een kaderbesluit van de Raad tot wijziging van Kaderbesluit
2002/475/JBZ inzake terrorismebestrijding, SEC(2007) 1424. Zie met name deel
2 («Definition of the problem»).XNoot3Waaronder het AIVD-rapport «De gewelddadige jihad in Nederland.
Actuele trends in de islamistisch-terroristische dreiging» (2006).XNoot4Verslag van de Commissie op basis van artikel 11 van het Kaderbesluit
van de Raad van 13 juni 2002 inzake terrorismebestrijding, COM(2004)
409 def. en Verslag van de Commissie op basis van artikel 11 van het Kaderbesluit
van de Raad van 13 juni 2002 inzake terrorismebestrijding, COM(2007)
681 def.XNoot1Richtlijn 2006/24/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart
2006 betreffende de bewaring van gegevens die zijn gegenereerd of verwerkt
in verband met het aanbieden van openbaar beschikbare elektronische communicatiediensten
of van openbare communicatienetwerken en tot wijziging van Richtlijn 2002/58/EG.XNoot2Richtlijn 2000/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni
2000 betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij,
met name de elektronische handel, in de interne markt («Richtlijn inzake
elektronische handel») (PB L 178 van 17.07.2000, blz. 1). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31304-8.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl