Realisatie Nationaal Ruimtelijk Beleid; Verslag van een Notaoverleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31500, nr. 13

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

07-04-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31500 nr. 13

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31500Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 101 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 500Realisatie Nationaal Ruimtelijk Beleidnr. 13VERSLAG VAN EEN NOTAOVERLEGVastgesteld 1 april 2009De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 en de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat2 hebben op 30 maart 2009 overleg gevoerd met minister
Cramer van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over de Structuurvisie voor de Snelwegomgeving.Van het overleg brengen de commissies bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,KoopmansDe voorzitter van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,JagerDe griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,Van der LeedenStenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissie voor
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en de vaste commissie
voor Verkeer en WaterstaatMaandag 30 maart 2009 10.30 uurDe voorzitter: KoopmansAanwezig zijn 7 leden der Kamer, te weten:Van Heugten, Neppérus, Van Leeuwen, Vermeij, Wiegman-van Meppelen
Scheppink, Van Gent en Koopmans,en mevrouw Cramer, minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer.Aan de orde is de behandeling van:de brief van
de minister van VROM d.d. 30 oktober 2008 over de Structuurvisie voor
de snelwegomgeving (31500, nr. 5);de brief van de minister van
VROM d.d. 23 maart 2009 inzake het rapport van de VROM-Inspectie: "Negen
nationale snelwegpanorama's - Ruimtelijke ontwikkelingen in beeld" (31500,
nr. 6).De voorzitter:Welkom. Deze vergadering staat gepland van 10.30 uur tot 14.00 uur. Er
zijn op dit moment woordvoerders van vijf fracties aanwezig, maar er komen
er meer. Mevrouw Van Gent is nog onderweg. Er is een verdeling van de spreektijd
opgesteld en alle woordvoerders hebben laten weten welk deel zij in de eerste
termijn willen gebruiken. Het is volgens mij goed dat wij elkaar aan die tijden
houden, want na 14.00 uur heeft de commissie zelf andere activiteiten gepland.De heerVan Heugten(CDA)Voorzitter. In de Verenigde Staten, onder andere in California, bestaan
zogenaamde "scenic highways". Dit zijn speciaal geclassificeerde
snelwegen en routes die als toeristische en recreatieve attractie worden aangeprezen,
omdat je tijdens de rit kunt genieten van prachtige uitzichten. Dat klinkt
vreemd, want als je op de snelweg rijdt, hoor je je ogen op de weg te houden
en je op het verkeer te richten. Afhankelijk van de drukte is het echter toch
mogelijk om de omgeving van de snelweg waar te nemen. Dat geldt zeker voor
andere inzittenden dan de chauffeur.De intensiteit van het verkeer bepaalt dus in hoge mate in hoeverre wij
de omgeving van de snelweg tijdens het autorijden kunnen beleven. Er is een
levensgroot verschil tussen de scenic highways in de Verenigde Staten en de
A-wegen in Nederland. Wij moeten dan ook niet de illusie hebben dat wij van
overvolle wegen als de A2, de A4, de A16, de A27 en de A1 "scenic highways"
kunnen maken. Door de enorme verkeersdrukte in Nederland zien echter vele
duizenden automobilisten dagelijks hoe de snelwegomgeving eruitziet, al is
het maar omdat velen dagelijks hetzelfde stukje rijden of omdat zij regelmatig
in de file staan en daardoor ongewild veel tijd hebben om alsnog rond te kijken.Het is algemeen bekend dat vele Nederlanders zich zorgen maken of de snelwegomgeving
niet ten prooi valt aan ongebreidelde oprukkende bebouwing in allerlei soorten,
kleuren en maten. Die bebouwing is soms heel mooi en soms afschuwelijk. Hetzelfde
geldt voor het groeiend aantal geluidsschermen, tenzij deze er speciaal voor
worden ontworpen en toch al in een stedelijk gebied staan. Een voorbeeld daarvan
is de zogenaamde "Golf" langs de A2 bij Utrecht. Daar is een heuse
design geluidswering gemaakt waarin zelfs een exclusieve autoshowroom is opgenomen.Toch zijn er nog grote delen van het land waar de omgeving van de snelwegen
gelukkig gespaard is en wordt van die ontwikkelingen. Als je lange ritten
maakt, bijvoorbeeld door het oosten van het land, merk je dat je urenlang
kunt rijden en daarbij nauwelijks door bebouwing komt. Je passeert dan afwisselende
landschappen van water, weilanden, bossen en heide.Het onderwerp "snelwegen en hun omgeving" leeft onder de mensen.
Betekent dit, dat het kabinet er een structuurvisie over moet opstellen? Dat
ligt eraan wat deze structuurvisie toevoegt aan het reeds gevoerde ruimtelijk
beleid. In dit opzicht kijkt de CDA-fractie met gemengde gevoelens naar de
nu voorliggende structuurvisie over de snelwegomgeving. Niet alleen wij kijken
op die manier naar de structuurvisie, want volgens ons heeft ook een kleine
1200 insprekende snelweggebruikers geoordeeld dat men de snelwegomgeving iets
anders beleeft dan de experts van het Ruimtelijk Planbureau. De top-26 van
de belangrijkste snelwegpanorama's in de ogen van de burgers is veel gevarieerder,
en de panorama's die hierin zijn opgenomen zijn veel meer gespreid over het
land. De selectie van de minister van VROM komt niet verder dan enkele open
landschappen, overwegend in de Randstad. Grote delen van het land laat men
links liggen. Ik denk aan Friesland, Groningen, Overijssel, Zeeland, Brabant
en Limburg. Zijn daar wellicht te weinig snelwegen? Of durfde men de grote
rivieren niet over te steken? Ik heb daarom tijdens een vorig algemeen overleg
gezegd dat deze structuurvisie wel een "expertocratisch verzinsel"
lijkt te zijn.De CDA-fractie vindt dat een structuurvisie aan de hand van het RPB-rapport
niet nodig was. Tijdens het algemeen overleg van 27 mei 2007 heb ik gezegd
dat het Rijk geen structuurvisie moet opstellen, maar richtlijnen die provincies
kunnen gebruiken bij het opstellen van hun structuurvisies.MevrouwVermeij(PvdA)De CDA-fractie bekritiseerde de vorm van een structuurvisie voor dit onderwerp.
Weet de heer Van Heugten wie in 2006 om deze visie heeft gevraagd?De heerVan Heugten(CDA)Iedereen behalve de CDA-fractie. Toen er discussie was over de vraag of
de uitwerking van het Ruimtelijk Planbureau, het rapport, wel of niet tot
een structuurvisie moest worden gemaakt, heb ik gezegd dat het rapport wat
de CDA-fractie betreft niet de basis moest zijn voor een structuurvisie. Wij
hebben gezegd dat de visie veel meer in richtlijnen moest worden gevormd,
ten behoeve van provinciale verordeningen en ten behoeve van provinciale structuurvisies.MevrouwVermeij(PvdA)Voordat de heer Van Heugten en ik in de Kamer zaten, had de CDA-fractie
een andere samenstelling. De heren Van Bochove en Verdaas hebben beiden om
deze visie gevraagd.De heerVan Heugten(CDA)Zij hebben aandacht gevraagd voor de problematiek van de snelwegomgeving.
Uit de rest van mijn verhaal zal blijken dat ik daar ten volle achter sta.
Maar in eerste instantie hadden wij niet een structuurvisie voor ogen. Maar
als die er dan toch ligt, moeten wij bekijken of dit wel de beste structuurvisie
is.Samen met de provincies richtlijnen uitwerken heeft dus onze voorkeur.
Wij zouden daarbij een andere insteek hebben gekozen. Wij delen de zorg van
veel burgers die vinden dat de oprukkende bebouwing en geluidsschermen niet
altijd een verfraaiing van het uitzicht en van de beleving van de snelweg
zijn. Zij vragen zich af of we uiteindelijk niet in een oneindige lintbebouwing
terechtkomen. De CDA-fractie vindt dat in de stedelijke regio's meer gedaan
zou moeten worden aan een beter doordacht ontwerp van de omgeving van de snelwegen.
Een goed voorbeeld is Brainport Eindhoven. Daar is men op dit moment bewust
bezig met deze opgave, zodat over enige tijd de automobilist daadwerkelijk
iets meekrijgt van het idee dat dit een bijzondere research- en developmentomgeving
is. Dit gebeurt bijvoorbeeld door de vorm en de aanlichting van viaducten,
geluidsschermen en het ontwerpen van gebouwen die in de directe omgeving van
de snelweg staan.Het is belangrijk dat men tussen twee stedelijke gebieden even geen bebouwing
langs snelwegen aantreft, maar daar bossen, heide, water, open landschappen
enzovoorts kan beleven. De provincie Zeeland is op die manier al langer actief
bezig met het ontwerpen en inrichten van snelwegomgevingen, evenals de provincies
Gelderland en Overijssel langs de A1 naar het oosten. Wat ons betreft is dit
een heel goede zaak. Wij vragen ons af waarom het kabinet daar niet op aansluit
en waarom het kabinet er niet voor kiest om dit algemene principe helder vast
te leggen: enerzijds aandacht voor een zorgvuldige stedelijke inrichting van
snelwegomgevingen in verstedelijkte gebieden en anderzijds een niet-stedelijke
inrichting van de snelwegomgevingen daarbuiten. Dit lijkt ons beter dan de
nu gekozen 9 panorama's te benoemen. Weliswaar wordt in de kabinetsbrief verwezen
naar het beleid van bestaande routeontwerpen, maar wij kunnen de context,
de samenhang en de uiteindelijke keuze voor deze structuurvisie niet goed
plaatsen. Kan de minister hierop een nadere reactie geven?Ook door hetgeen de minister heeft geschreven over de doorwerking van
deze structuurvisie krijgen wij het idee van een stapeling van beleid dat
te weinig toevoegt. In de nu geselecteerde Nationale Snelwegpanorama's geldt
het "ja, mits"-regime, gelijk aan dat van de Nationale Landschappen
waarin deze gebieden liggen. Eventueel beleid en andere rijksvisies die betrekking
hebben op de snelwegpanorama's blijven eveneens onverkort van kracht. Dat
lijkt mij heel logisch. Mijn conclusie is daarom dat dit een overbodige en
onnodige stapeling van beleid is. Bovendien wordt weer een aparte categorieaanduiding
in het leven geroepen, namelijk de Nationale Snelwegpanorama's, terwijl er
al zoveel categorieën van planologische aanduidingen zijn. Waarom kunnen
de snelwegpanorama's niet gewoon als kernkwaliteit in de Nationale Landschappen
worden opgenomen en benoemd?Bovendien maakt de minister met het opnemen van deze negen specifieke
Nationale Snelwegpanorama's de structuurvisie in onze ogen kleiner dan nodig
is. Doordat de minister het op deze negen specifieke locaties richt, rijst
de vraag of het hierbij blijft. Hoe zit het met de andere 1700? Wordt daarvan
ook nog een aantal opgenomen? Wat doen we met de treinpanorama's? Veel mensen
hebben ons geschreven dat zij dagelijks in de trein zitten en het landschap
ervaren. Gaan we dat landschap nog benoemen en opnemen? Hoe zit het met de
fietspanorama's? Gaan we de vele mooie fietsroutes wel of niet beschermen?
De selectie van negen Nationale Snelwegpanorama's is in onze ogen hoogst ongelukkig
en doet afbreuk aan de brede visie op de algemene zorg over de inrichting
van snelwegomgevingen.De heerVan Leeuwen(SP)Bedoelt de heer Van Heugten dat in de structuurvisie die er nu ligt veel
meer panorama's moeten worden opgenomen? Zijn betoog is een beetje dubbel.
Of zegt de heer Van Heugten dat we helemaal af moeten van de structuurvisie
en van de snelwegpanorama's en dat we het op een andere manier ruimtelijk
moeten borgen?De heerVan Heugten(CDA)Wij zijn er voorstander van om snelwegomgevingen meer aandacht te geven
en beter in te richten. Een structuurvisie kán daarbij een hulpmiddel
zijn. Het specifiek uitlichten van negen voorbeelden suggereert echter dat
alleen deze gebieden beschermd hoeven te worden en geeft burgers een verkeerd
beeld als het gaat om het algemene principe dat snelwegomgevingen veel meer
aandacht zouden moeten krijgen, niet alleen in de niet-stedelijke omgeving,
waar wij spreken over open landschappen, heiden en bossen, maar ook in de
stedelijke omgeving. De structuurvisie geeft veel richting aan dat proces,
maar het is hoogst ongelukkig dat daarnaast nog een selectie is gemaakt van
negen panorama's, want dat wekt de indruk dat het daarmee wel geregeld is.
Dat roept weer veel vragen op. Hoe zit het dan met al die andere gebieden?
Hoe is het vanuit de trein en vanaf de fiets?MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik vind dat een vreemd antwoord van de heer Van Heugten. Ik vond zijn
inbreng ook al vreemd. Hij zegt dat het voor de trein en de fiets niet is
geregeld. Ik voel een brok van teleurstelling in zijn stem. Vervolgens zegt
hij: dan doen wij die negen ook maar niet. Wat wil hij nu? Wil hij een uitbreiding,
omdat hij die negen wat weinig vindt? Laten wij ook kijken naar de mooie zichten
vanuit de trein, vanaf de fiets op te voet. Wil de heer Van Heugten die negen
saboteren of wil hij er gewoon meer?De heerVan Heugten(CDA)Hoeveel wil mevrouw Van Gent er dan meer? Ik kom in totaal ...MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik stel de vraag aan u. Ik wil graag een antwoord.De heerVan Heugten(CDA)Het kan geen ingeslagen weg zijn om alle bijzondere panorama's die wij
vanuit de auto, vanuit de trein of vanaf de fiets beleven in een structuurvisie
te benoemen. Dat kan nooit de bedoeling zijn. Wij kunnen niet duizenden gebieden
gaan beschrijven, onderzoeken en beschermen via een structuurvisie. Dat is
niet de bedoeling van een structuurvisie en kan geen werkzaam geheel zijn
in de nationale ruimtelijke ordening. Aandacht voor de snelwegomgevingen is
dus prima en een structuurvisie kan – al had het van mij anders gemogen –
maar het dan toespitsen op individuele locaties is een hoogst ongelukkige
keuze, juist omdat je dan tot een paar duizend panorama's zou moeten komen.
Dat is volstrekt ongewenst en onwerkbaar. Ik stel de minister dus voor om
die negen voorbeelden gewoon uit de structuurvisie te schrappen. Dan blijft
de structuurvisie een goede visie, maar wordt niet de indruk gewekt dat daarmee
heel Nederland en de snelwegpanorama's worden gered.Voorzitter. De minister heeft de VROM-Inspectie aan het werk gezet om
de gebieden aan een nader onderzoek te onderwerpen en de mogelijke ontwikkelingen
te inventariseren. De minister wil niet treden in bestaande plannen en rechten,
maar als de besluitvorming nog ruimte laat voor bijsturing, dan zal zij in
overleg treden met de verantwoordelijke instantie om plannen aangepast te
krijgen. Hoever gaat de minister daarin? Wordt zij hiermee niet een beetje
de nationale superwethouder? Als de bijstelling van plannen tot extra kosten
voor gemeenten of burgers leidt, gaat zij die kosten dan vergoeden? Is er
dan sprake van planschadevergoeding enzovoorts? De gemeenten vragen al om
geld om de snelwegpanorama's te versterken en meer in te richten. Leidschendam-Voorburg
is daarvan een voorbeeld. De wethouder schrijft ons in een e-mail dat de gemeente
mooie plannen heeft voor de snelwegomgevingen, mits de minister daarvoor steun
geeft in de vorm van geld. Gaat de minister die ook geven?Al met al is onze conclusie dat deze structuurvisie een goede poging is
om aan de algemene maatschappelijke gevoelens over snelwegpanorama's tegemoet
te komen, maar dat de uitwerking door een onhandige, technisch-wetenschappelijke
benadering en selectie is gestrand in een nutteloze stapeling van beleid.
Het CDA zou ervoor gekozen hebben om de aandacht voor de snelwegomgeving op
een andere manier aan te pakken en zeker niet in de valkuil zijn gestapt om
negen specifieke gebieden te selecteren en te benoemen. Bovendien leidt het
af van de grotere opgaven die deze minister van ruimtelijke ordening heeft
om te zorgen voor de grote ruimtelijk-economische projecten, de ruimtelijke
kwaliteitsinvesteringen en de ruimtelijke kwaliteitsagenda. Wij zouden liever
zien dat de minister al haar energie, menskracht en inspectiediensten inzet
voor de ontwikkeling van windmolenparken, dan dat zij in de valkuil stapt
om deze negen specifieke gebieden te gaan beschermen en benoemen als haar
kindje. Is de minister bereid deze fout alsnog te herstellen en de visie daarop
aan te passen? Zo niet, dan overweeg ik in tweede termijn hierover een motie
in te dienen.MevrouwVermeij(PvdA)Ik vind het bijzonder knap wat mijn CDA-collega doet. In één
zin zegt hij dat het een goede poging én een nutteloos stuk is. Met
de woorden "een goede poging" denk je dat het de goede richting
opgaat, maar in dezelfde zin blijkt het volstrekt nutteloos te zijn.De heerVan Heugten(CDA)Ik heb gesproken van een nutteloze stapeling van beleid. Er is al beleid
voor de gebieden die specifiek in deze nota worden genoemd. Ze liggen alle
negen in Nationale Landschappen. Wij hebben afgesproken dat wij de kernkwaliteiten
van die Nationale Landschappen met elkaar zullen beschrijven en dat provincies
en gemeenten die kernkwaliteiten zullen borgen in hun planologisch beleid,
in hun streek- en bestemmingsplannen. Nu dreigen diezelfde gebieden daarbovenop
van een nieuw regime te worden voorzien, namelijk dat van Nationale Snelwegpanorama's.
Dat vinden wij een nutteloze stapeling van beleid.MevrouwVermeij(PvdA)Wat is een structuurvisie over snelwegpanorama's zonder dat het Rijk aangeeft
wat voor hem in de Nationale Landschappen relevante snelwegpanorama's zijn?
Ik zie het dan nog even los van wat provincies en gemeenten zelf gaan doen.De heerVan Heugten(CDA)Er staan veel nuttige en goede dingen in de structuurvisie. Ik denk aan
de aandacht voor de snelwegomgeving, de routeontwerpen die te maken zijn en
de wijze waarop gebieden rond de snelwegen zijn te onderscheiden in stedelijk
en niet-stedelijk. Dat vinden wij een heel goede exercitie. Dat moet de kern
van deze structuurvisie blijven. Ik merk dat de hele discussie gaat over de
negen gebieden die expliciet genoemd zijn. Ik zou dat heel erg zonde vinden.
Het doet naar mijn idee afbreuk aan de aandacht voor de snelwegomgeving die
wij moeten implementeren, ook in het onderliggende beleid van provincies en
gemeenten. Door het specifiek aanwijzen van negen gebieden zijn wij in een
valkuil gestapt. Wij hebben dezelfde discussie gehad rond de 40 wijkenaanpak.
Het suggereert dat je daarmee de wijkaanpak in Nederland hebt gedaan, terwijl
er heel veel meer wijken dan die 40 zijn. Ik zou het jammer vinden als wij
in die zin ook hier een fout maken. De visie zouden wij daarmee te veel verengen,
te veel focussen op een aantal open gebieden, terwijl er zoveel meer in de
snelwegomgeving te doen is.MevrouwWiegman-van Meppelen Scheppink(ChristenUnie)Dan blijft de conclusie merkwaardig om alle negen panorama's er maar uit
te gooien. Dan doe je eigenlijk een stap terug. De heer Van Heugten zegt dat
er meer kan en dat sprake is van een nutteloze stapeling. Dan
zouden wij toch ook kunnen kiezen voor een zinvolle, aanvullende stapeling?De heerVan Heugten(CDA)Ik doe een beroep op mijn collega's. Ook in het kader van de crisis- en
herstelmaatregelen constateren wij dat te veel procedures, te veel beleid
op elkaar gestapeld is. Daardoor lopen wij soms vast in het mogelijk realiseren
van zaken. Het opschonen en het voorkomen van onnodig nieuw beleid is een
belangrijk aandachtspunt. Datgene wat de minister beoogt voor deze negen gebieden,
moet een op een worden vertaald in de kernkwaliteiten van de Nationale Landschappen.
Dan vind ik het een nuttige en waardevolle toevoeging van beleid op de plaats
waar het thuishoort. Dat kun je in alle andere Nationale Landschappen doen.
Dan kun je het op andere basis doen, bijvoorbeeld in de rijksbufferzones.
Dan blijft het niet beperkt tot een nieuw tuintje waarin wij weer iets nieuws
ontwikkeld hebben.MevrouwNeppérus(VVD)Voorzitter. Ik vind de snelwegpanorama's een lastig onderwerp. Wij hebben
een boekwerk ontvangen met teksten en mooie foto's. Wat moet je ermee? Het
eerste wat je op een autoweg moet doen, is letten op de verkeersveiligheid.
Als je op de weg rijdt, zie je natuurlijk lange, vaak lelijke stukken lintbebouwing.
Zo ervaren mensen dat ook. Verkeersveiligheid moet vooropstaan, maar je moet
ook bekijken hoe de wegen eruitzien.Als het gaat om panorama's vind ik toch dat je vooral naar die Nationale
Landschappen moet kijken of er stukken zijn die extra bescherming verdienen.
Of het dan om een stuk uitzicht bij de snelweg gaat, weet ik nog zo net niet.
Ik ben er meer voor om achterin het Nationaal Landschap te kijken en te bepalen
wat er echt bijzonder is en wat er extra aandacht verdient. Maar goed, wij
hebben nu deze nota met deze structuurvisie. Als je de tekst leest, zitten
er best goede stukken in, maar of ik tot negen panorama's moet komen ... De
bedoeling ervan vind ik sympathiek. Het is goed dat je een wat mooier uitzicht
hebt. Ik moet wel zeggen dat de plekken waar nu de borden staan door mij niet
altijd even bijzonder genoemd kunnen worden. Ik begrijp de gedachte, maar
ik voorzie dat het weer iets extra's wordt bovenop wat wij al hebben aan Nationale
Landschappen. Ik proef ook alweer een stukje bureaucratie. Ik zie dus de goede
bedoelingen, maar ik ben er niet voor als wij rond die negen panorama's weer
een enorme structuur gaan bouwen.Misschien kan de minister uitleggen hoe zij voor zich ziet dat wij niet
weer in allerlei extra toestanden verzeild raken? Dat is natuurlijk toch waar
wij mee zitten. Iedereen zal zeggen dat het een mooi uitzicht is. Als je vaak
hetzelfde traject in de Randstad rijdt, zie je wel dat dit niet altijd even
mooi is. Dat geldt trouwens ook buiten de Randstad, want daar heb je ook wisselende
uitzichten. De VVD-fractie zou meer het accent willen leggen bij het bijzonder
houden van echt bijzondere stukken van het landschap.Wij hebben het wel over panorama's, maar ik zie eigenlijk steeds meer
geluidswallen. Die zijn er natuurlijk om geluidsoverlast te verminderen; daar
zijn wij het allemaal over eens. Ze zien er vaak niet mooi uit. Wat wil de
minister daar dan aan doen? Langs de A15 loopt de Betuweroute. Die trein zien
wij niet zo vaak, maar die gaat vast vaker komen. Daarover gaan een andere
minister en een andere commissie. Wij hoeven ons daar vandaag niet druk over
te maken. Ik heb die trein één keer zien rijden, maar dat is
alles. Langs die weg zie je een enorme wal staan. Collega's die een paar keer
per week over die weg rijden, zeggen dat de Berlijnse muur gesloopt is, maar
wat er voor in de plaats is gekomen, wel zo ontzettend lelijk is. Ik zou naast
de plekken die extra aandacht krijgen ook willen kijken wat er zo ontzettend
lelijk is dat je wellicht moet besluiten dat het anders moet. Ik ben namelijk
heel blij dat de Berlijnse muur is gevallen, al was het altijd een bijzondere
ervaring om er via Checkpoint Charlie doorheen te gaan. Die muur is weg. Zorg
er dus voor dat het langs de A15 ook minder lelijk wordt.De heerVan Leeuwen(SP)Voorzitter. Het getuigt van weinig gezag en verbeeldingskracht om behoud
van het open landschap afhankelijk te maken van het feit dat er een rijksweg
door loopt. Het valt mee dat minister Eurlings nog geen plan voor 1000 kilometer
extra snelweg heeft gepresenteerd om het landschap te redden. De provinciale
staten in Friesland zijn met de Centrale As door het Nationaal Landschap de
Friese Wouden al wel op die toer trouwens.In een eerder overleg heb ik de keuze voor snelwegpanorama's nogal eenzijdig
genoemd. In aansluiting op de heer Van Heugten vraag ik: waarom geen fietspadpanorama's,
spoorwegpanorama's of van mijn part ballonvaartpanorama's? Een mooi Nederland
vanuit de lucht zou met de verwachte toename van het aantal reizigers op Schiphol –
440 miljoen in 2040 – een geweldig visitekaartje zijn. Maar goed, ondanks
alles kunnen de flitsseconden vanuit blik bijdragen aan het behoud van een
weidse blik; met een heel dikke streep onder "kunnen".De minister heeft de VROM-Inspectie in kaart laten brengen wat de verwachte
en mogelijke toekomstige ontwikkelingen binnen deze gebieden zijn. Het rapport
is een inventarisatie en bevat geen beleidsstandpunten en dat is nu precies
wat eraan schort. De gebieden worden planologisch niet op slot gezet en het
een en ander zal moeten landen in een AMvB Ruimte die pas op zijn vroegst
in 2010 zijn beslag zal vinden. Dan zijn de provincies weer aan zet. Zij krijgen
beleidsruimte om gebiedgericht een passend regime verder uit te werken en
te verduidelijken waar en hoe de kwaliteiten van de betreffende panorama's
worden gewaarborgd. Daarna zijn de gemeenten aan zet. Ondertussen ontwikkelt
het maar door en zijn de gemeenten in enkele gevallen totaal niet bezig met
snelwegpanorama's. Ik ga ze niet allemaal opnoemen, want ze staan keurig in
dat rapport. Samen met de overvloed aan verouderde bestemmingsplannen –
veelal ouder dan tien jaar – en de lange duur van de ontwikkeling van
de AMvB Ruimte geeft het al met al geen hoopvol beeld dat snelwegpanorama's
wel iets voor elkaar krijgen waar andere beschermingsregimes gefaald hebben.In het Groene Hart zijn drie panorama's gelegen. De omschrijving van een
gebied zoals het Wiericke komt overeen met mijn beleving tijdens een skeelertocht
op een zwoele zomerdag, maar het beeld wordt na een halve pagina bruut verstoord.
Om in skeelertermen te blijven: het wordt een vierkantewielenroute. Bedrijventerreinen
bij Bodegraven en Utrecht, een randweg bij Woerden, uitleggebieden in Grote
Wetering en nog wat van die dingen. Bij de structuurvisie Randstad 2040 hebben wij het uitvoerig over het Groene Hart gehad. Ik zal niet in
herhaling vervallen, dus laten wij het er maar op houden dat het gebied van
veel kanten bedreigd wordt. Nog wel even een aanvulling op hetgeen in het
onderzoek van de VROM-Inspectie ontbreekt: het stadsgewest Haaglanden wil
het gebied Wijk en Wouden integraal benaderen als regiopark.Ook bij tal van andere snelwegpanorama's is er sprake van ruimtelijke
plannen. Dat brengt mij op de volgende vragen. Wanneer zijn de bestemmingsplannen
snelwegpanoramabestendig? Wat is het beleid tussen nu en dat moment? Hoe verhouden
zich de snelwegpanorama's met de structuurvisie Randstad 2040? Worden panorama's
bijvoorbeeld onderdeel van de metropolitane parken?De VROM-Inspectie heeft op een rijtje gezet wat de interventiemogelijkheden
van de minister zijn. Aan plannen die berusten op juridisch correcte besluiten
kunnen burgers en bedrijven rechten ontlenen. Dat is volkomen terecht. Dan
blijven er twee mogelijkheden over. De overtuigingskracht van de minister
en het vriendelijk verzoek aan gemeenten om slapende bouwvergunningen in te
trekken. Gaat de VROM-Inspectie nog een inventarisatie maken van die sluimerende
bouwvergunningen? Wat gebeurt er met plannen die nog niet tot juridisch correcte
besluitvorming hebben geleid? Om te voorkomen dat in de toekomst het Friese-Woudenargument
leidend wordt – ze zijn er al zo'n tijd mee bezig – is het noodzakelijk
dat vast komt te staan op welk moment interventie nog mogelijk is, bijvoorbeeld
voordat de desbetreffende gemeenteraad een besluit genomen heeft.Vanaf nu of vanaf het moment dat de AMvB gepubliceerd is, kan de minister
indien er sprake is van nationaal belang dat met het oog op goede ruimtelijke
ordening gediend is, de gemeente verplichten om binnen een gestelde termijn
een bestemmingsplan vast te stellen. Dat is de proactieve aanwijzing. De snelwegpanorama's
zijn volgens de minister een invulling van de gedane toezegging om verrommeling
tegen te gaan en te komen tot een duurzame inrichting van Nederland. Volgens
de SP is hiermee het nationaal belang aangetoond. Waar en wanneer gaat de
minister gebruikmaken van de bevoegdheid van proactieve aanwijzingen? Verder
is er de mogelijkheid voor de minister om te komen tot een rijksinpassingsplan.
Gaat de minister dit beleidsinstrument inzetten?De snelwegpanorama's zijn door het Rijk niet exact gelokaliseerd. Derhalve
is er sprake van vage grenzen. Een aantal gemeenten geeft aan dat een dergelijk
rijksvoornemen niet terecht is. Zijn de door de VROM-Inspectie ontwikkelde
en gebruikte gebiedskaarten nu bindend voor de vaststelling van het gebied
en, zo nee, welke kaarten dan wel? Hoe en door wie worden die dan vastgesteld?Met de invoering van de snelwegpanorama's wordt er met een inferieur garen
weer een lapje genaaid aan het patchwork dat ruimtelijk beleid heet. Op hetzelfde
stukje grond kan het voorkomen dat daar het regime van de ecologische hoofdstructuur,
Natura 2000, Nationaal Landschap en snelwegpanorama geldt. Beleidsmatig kan
hetzelfde stukje Nederland vallen onder de nota Ruimte, de nota Ruimte voor
de rivier, de Agenda Landschap, structuurvisies en nog wat van dat soort zaken.
Bovendien vindt alles zijn bestuurlijk beslag in provinciale en gemeentelijke
besluiten en in bestemmingsplannen. Het nadeel is dat door het bos de bomen
niet meer gezien kunnen worden en iedereen altijd wel iets kan kiezen wat
het beste bij zijn of haar plannen past. Alle snelwegpanorama's liggen in
Nationale Landschappen. Het is een bewijs dat die geen voldoende bescherming
bieden, want anders was apart beleid rond de flitsseconden niet nodig geweest.
Beide beschermingsregimes gaan uit van het "ja, mits"-principe.
Bij de Nationale Landschappen heeft dat niet gewerkt. Dus waarom zou dat nu
wel gaan werken? Als – en dat is helaas vaak het geval – "ja,
mits" een ongewenste aantasting van het landschap heeft opgeleverd, maakt "ja,
mits" plus "ja, mits" nog geen "ja, hoera". Wiskundig
mag dan twee keer min plus zijn, maar in ruimtelijkeordeningsland is de optelsom
van een lelijke geluidswal en nog een lelijke geluidswal gewoon een heel lange
lelijke geluidswal. Door stukken binnen de Nationale Landschappen onder het
reeds voor de landschappen bestaande regime te brengen, wordt de suggestie
gewekt dat er twee vormen van "ja, mits" zijn. Ontwikkelingen die
niet in een snelwegpanorama mogen, kunnen blijkbaar wel net daarbuiten maar
nog steeds wel binnen het Nationaal Landschap. Daar waarschuwt de VROM-Inspectie
ook voor. Zij adviseert het directoraat-generaal Ruimte om na te gaan of er
beleid moet worden ontwikkeld. Ondersteunt de minister dit advies? Aan wat
voor beleid denkt zij dan? Zijn het vrachtwagencabinepanorama's? Dan zit je
wat hoger. Helderweerpanorama's? Dan kijk je wat verder. Of krijgen wij het
beleid: hoe verder van de weg, hoe meer mogelijk? Wat volgens de SP de planologische
drukte werkelijk kan terugbrengen en wat bovendien veel eenvoudiger en duidelijker
is, is een rijksstructuurvisie Nationale Landschappen, inclusief een algemene
maatregel van bestuur. Graag een reactie van de minister hierop.MevrouwVermeij(PvdA)Voorzitter. Volgens mij kun je het onderwerp van de snelwegpanorama's
op drie manieren aanvliegen; een daarvan is de jolige aanpak. Bij het woord "snelwegpanorama's"
moet ik zelf denken aan een mogelijke sketch van Van Kooten en De Bie, die
langs de A12 bij het bord van het Groene Hart staan. Je ziet 100 meter daarvoor
en 100 meter daarna dezelfde lelijke blokkendozen en de heren leggen met een
groot gebaar uit dat de wereld toch echt na het bord veranderd is. Ik heb
een zeer wezenlijke vraag aan de minister. Er zijn nu twee structuurvisies
die wij gelijktijdig behandelen. Hoe belangrijk vindt de minister de snelwegpanorama's
nu werkelijk, bijvoorbeeld vergeleken met de Structuurvisie Randstad 2040?Het onderwerp kan ook op een meer filosofische manier aangevlogen worden.
Ik hoorde zo'n tien jaar geleden voor het eerst van de snelwegpanorama's.
Francine Houben zei toen tegen het ministerie van VWS dat het de mobiliteitsesthetiek
verwaarloosde. Het ging over de vreselijke geluidswallen waardoor het landschap
als het ware wordt ingepakt en wij als reizigers helemaal geen beeld meer
hebben van Nederland. Mijn collega's hadden het er al over. Overigens is het
zeer de vraag hoe dat beeld van Nederland gevormd wordt. Vormen wij het echt
wanneer wij in de auto zitten?Wij kunnen het onderwerp snelwegpanorama's ook op een meer feitelijke
manier aanvliegen. Het Ruimtelijk Planbureau deed dat in 2006 met fantastische
getallen. Er zijn in Nederland 1753 uitzichten over een lengte van 2247 km,
wat ongeveer 45% is van het wegennetwerk. De langste route
is uiteraard die van de A7 over de Afsluitdijk. Voor 50% van deze uitzichten
gelden bouwplannen, zo heeft het RPB kunnen achterhalen. Dat was inmiddels
een paar jaar geleden en ik ben benieuwd hoe het er nu voorstaat. Het RPB
heeft overigens 322 van de ruim 1700 uitzichten geïdentificeerd als uitzichten
met een hoge zichtbaar culturele en natuurlijke kwaliteit. Mijn eerste vraag
aan de minister is dan ook: hoe verhoudt zich dat getal tot de door haar gekozen
negen nationale panorama's? Heeft zij de verwachting dat de 322 uitzichten
voldoende beschermd worden door gemeenten en provincies? Het was ook een van
de aanbevelingen van het RPB: wees selectief in de keuze voor wat je als Rijk
doet, en geef de andere bestuurslagen de instrumenten om ermee aan de slag
te gaan. Waar vinden wij de meeste mooie uitzichten, die gedefinieerd kunnen
worden als van hoge culturele en natuurlijke kwaliteit? Dat is in het Groene
Hart, in Zuid-Limburg, langs de A7 en de A9 in Noord-Holland, in Flevoland
en in Friesland. Het RPB geeft ook op fantastische kaarten weer hoeveel seconden
een bepaald uitzicht langs je heen scheert.En nu ligt hier de structuurvisie, ooit gevraagd door Verdaas en Van Bochove
in een tijd dat het woord "verrommeling" nog niet bestond, en bedoeld
om de discussie te draaien van klagen over lintbebouwing naar een definitie
van hetgeen je wilt behouden. Ik wil vier korte onderwerpen bespreken: verantwoordelijkheid,
sturing, selectie en het vervolg. Iemand zei vorige week tegen mij naar aanleiding
van een gesprek met een aantal boeren: het land is weliswaar van jou, maar
het landschap is van ons allemaal. Het is duidelijk dat VROM het initiatief
heeft genomen, maar eigenlijk is dat een beetje gek. Als we het over mobiliteitsesthetiek
hebben en over het landschap langs de weg, zou ook het ministerie van Verkeer
en Waterstaat leidend kunnen zijn. Waar is V en W? Doet het mee? Ooit bezocht
ik het routeontwerpbureau, weggestopt in het ministerie van VROM. Ook dit
is een onderwerp waarbij je zou verwachten dat V en W een heel belangrijke
rol zou spelen, al was het maar in het denken van de ingenieurs, die ook op
een andere manier met de weg om zouden kunnen gaan.Op de pagina's 52 en 53 van de structuurvisie wordt een planning gegeven
van de instrumenten gekoppeld aan de doelen. Wij zien dat daarbij sprake is
van een heleboel partners. In sommige gevallen staan wel vijf ministeries
achter een bepaalde actie. Ik maak mij wat zorgen hoe wij dit allemaal gaan
managen. Wij weten immers allemaal hoe het werkt hier in Den Haag. Hoe zal
de minister doorpakken op dit punt?De heerVan Heugten(CDA)Ik hoor mevrouw Vermeij zeggen dat het goed zou zijn als wij vanuit de
optiek van de ontwerpen van de wegen wat meer aandacht hebben voor de esthetiek
van de snelweg. Hoe rijmt zij dat dan met de noodzaak vanuit de Wet geluidhinder
om in stedelijke gebieden geluidswallen te bouwen, een verdiepte ligging of
juist een hogere ligging van een snelweg te realiseren en allerlei andere
dingen die vanuit sectorale milieuwetgeving aan het wegontwerp worden opgelegd?MevrouwVermeij(PvdA)Dat is dus de kunst. Ik ontken helemaal niet dat wij de komende tijd zeker
bij de nieuwe wegen die wij gaan aanleggen, enorme discussies zullen krijgen
over verdieping en geluidswallen. Maar in veel gevallen gaat het hier natuurlijk
ook om bestaande wegen en de aanpassing daarvan. In verstedelijkt gebied zul
je niet ontkomen aan geluidswallen. Die kun je dus ook vormgeven, dat heeft
de heer Van Heugten zelf ook gezegd. Bij de A2 is dat ook gedaan. Maar op
veel andere plekken hoeft dat niet en kun je dus werken aan het landschap.
Wij moeten dus zien te voorkomen dat daar al die blokkendozen naast komen
te liggen. Volgens mij delen wij deze mening goeddeels.Voorzitter. Ik ga door met een volgend onderwerp: de sturing. Wie doet
nu wat bij de panorama's? Dat is mij na het lezen van de visie niet geheel
duidelijk. Het Ruimtelijk Planbureau heeft gesproken over selectie en variëteit
en over wat centraal moet worden gedaan en wat decentraal kan worden gedaan.
Maar wat verwacht de minister nu van haar bestuurlijke partners in de provincies
en de gemeenten? Gaan zij ook snelwegpanorama's aanleggen, gaan zij ook structuurvisies
maken en hoe staat het er dan mee? Het in kaart brengen heeft nut, gekoppeld
aan de verantwoordelijke bestuurslaag, maar dat staat niet echt expliciet
in deze visie. Dus die 322 visies zijn niet als zodanig geïdentificeerd
in deze structuurvisie en die zijn ook niet toebedeeld aan de verantwoordelijke
bestuurslaag. Ik denk dat een selectief aantal door het Rijk aangewezen panorama's
ook nut heeft. Ik ben overigens met de heer Van Heugten eens dat de panorama's
wel selectief zijn. De landschappen liggen immer toch iets meer verspreid,
maar de keuze is wel heel erg op landschappen in de Randstad gevallen. Ik
hoor graag een korte toelichting hierop. Hoe is de minister tot deze selectie
gekomen?Als deze snelwegpanorama's doorwerking krijgen in de AMvB Ruimte maar
tegelijkertijd onder hetzelfde "ja, mits"-regime vallen, wat is
dan het andere regime dat daarvoor zou gelden? Of is er in feite geen ander
regime? Ook de heren Van Heugten en Van Leeuwen hebben hierop gewezen.Voorzitter. Er rest nog een aantal vragen over de mix aan instrumenten
voor de gemeenten en provincies. De minister spreekt in de visie over een
financieel instrumentarium. Ik ben erg nieuwsgierig naar de wijze waarop dat
vorm zal krijgen. Zij spreekt verder over een saneringsregeling die al in
2009 van start zou moeten gaan. Wat behelst die saneringsregeling precies?
De minister heeft vrij veel goede voornemens. Ik heb daar een vraag over,
want het gaat zowel over handreikingen en expertteams als over de betrokkenheid
van rijksadviseurs. Dat lijkt me op zichzelf wel veel. Wat is daarin voor
de minister het allerbelangrijkst?Ik heb ten slotte nog een specifieke vraag over Reeuwijk. Een van de snelwegpanorama's
ligt langs de A12. Daar vinden nog erg veel activiteiten plaats. Een van de
nieuwe plannen van de gemeente Reeuwijk is bijvoorbeeld om een bedrijventerrein
bij Waarder langs de A12 te vestigen. De minister heeft in antwoord op Kamervragen
van mij gezegd dat het zal worden geregeld, zowel in de AMvB Ruimte als in
de SER-ladder. Maar tegen de tijd dat wij dat allemaal geregeld hebben, is
de kans vrij groot dat dit bedrijventerrein gewoon midden in dat snelwegpanorama
langs die A12 ligt. Wat zal de minister daaraan doen op het moment dat wij
hier die structuurvisie hebben vastgesteld?Wat gaat er vervolgens nog gebeuren, wat gaat er nog veranderen? Wat gaat
de minister bijvoorbeeld doen met het advies van het College van Rijksadviseurs
waarin wordt gesteld dat de vrijblijvendheid uit deze projecten
moet worden gehaald?MevrouwWiegman-van Meppelen Scheppink(ChristenUnie)Voorzitter. De fractie van de ChristenUnie waardeert het idee van de snelwegpanorama's
positief. Wij reden gisteren na bezoek aan familie in het westen van het land
terug over de A12 tussen Bodegraven en Woerden. Toen merkte ik dat ik heel
goed aan mijn kinderen kon uitleggen hoe belangrijk het is om daar de openheid
te bewaren. Zij waren het roerend met mij eens. Daarmee is er dus instemming
van de toekomstige generatie. De bebouwing langs de snelweg rukt namelijk
nog steeds op. Als wij niet oppassen, kun je over een aantal jaren in de Randstad
misschien nergens meer van een weids uitzicht genieten. Daarom moeten wij
niet praten over verdere verrommeling, maar over waar je het mooi wilt houden.
Daarbij is het natuurlijk de vraag waar en hoe wij dat doen.Allereerst kom ik op de vraag "waar?". De minister is begonnen
met een inventarisatie onder burgers. Uit 1753 mooie uitzichten zijn 9 snelwegpanorama's
gefilterd. Niet alle panorama's zijn inderdaad van rijksbelang. Hoe moet ik
deze keuze echter zien als er gelijk door het Ruimtelijk Planbureau wordt
gesteld dat 880 van die uitzichten worden bedreigd door bouwplannen? Waarom
heeft de minister zich dus beperkt tot de Nationale Landschappen? Het gaat
immers om een nieuwe structuurvisie. Daarbij hoeft de minister zich dus niet
per se te beperken tot de bestaande Nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur.
De Nationale Landschappen worden al beschermd. Na aanwijzing van snelwegpanorama's
krijgen ze alleen een extra, maar wel noodzakelijk accent in aanvulling op
herontwikkeling van oude bedrijventerreinen en de Agenda Landschap.In eerdere overleggen heeft de ChristenUnie aangegeven meer duidelijkheid
te willen over de do's-and-don'ts in de Nationale Landschappen. Wat betekent
het "ja, mits"-principe uiteindelijk voor snelwegpanorama's en gebieden
die niet zijn aangewezen als panorama, maar wel in een Nationaal Landschap
liggen? Je kunt namelijk ook stellen dat de status van Nationaal Landschap
kennelijk onvoldoende is om het landschap te beschermen. Hoe verhouden de
snelwegpanorama's zich dus tot de eerder gewekte verwachtingen en tot in de
regio gemaakte afspraken over Nationale Landschappen? De ChristenUnie vindt
dat hiermee rekening moet worden gehouden bij de uitwerking in de AMvB. Bescherming
van panorama's vraagt immers ook om draagvlak bij boeren, burgers en buitenlui.Ook buiten de Nationale Landschappen zijn er waardevolle panorama's. Juist
de minder aaneengesloten en kleinere panorama's zijn kwetsbaar. Hierbij gaat
het bijvoorbeeld om de laatste open stukjes tussen de steden. Die verdienen
ook bescherming. Ik heb het idee dat er wat te snel is gefilterd op grotere
zones. Ik roep de minister op om samen met de provincies nog eens naar de
kleinere uitzichten te kijken die worden bedreigd, ook buiten de Nationale
Landschappen. Is de minister bereid daarbij ook te kijken naar panorama's
langs het spoor en langs de provinciale wegen?Dan kom ik bij de uitvoering. De minister laat het aan provincies over
om ook eigen panorama's aan te wijzen. Ook wordt gestimuleerd dat provincies
eigen structuurvisies op de snelwegomgeving maken. Dat is prima, maar is de
doorwerking voldoende geborgd door het opnemen hiervan in de AMvB Ruimte?
Het College van Rijksadviseurs heeft geadviseerd een handhavingsbeleid te
ontwikkelen. Hoe gaat de minister dat vormgeven?Van de verschillende snelwegpanorama's is in beeld gebracht welke plannen
van het Rijk, de provincies en de gemeenten deze panorama's bedreigen. Wat
gaat de minister hieraan doen? Wat gaat zij bijvoorbeeld concreet doen bij
het Venster Woerden-Bodegraven, waar de meeste bedreigingen zijn op korte
termijn?De conclusie van de minister dat slechts in vier van de negen panorama's
op dit moment enige bijsturing nodig is en in vijf van de negen geen extra
acute acties nodig zijn, vindt de ChristenUnie wat mager. In het rapport worden
immers niet alleen acute bedreigingen bekeken, maar worden ook acties voor
de korte en lange termijn benoemd. Dan is bij acht panorama's actie nodig.
Wat gaat de minister hiermee doen?Met kwaliteitsverbetering door inpassing in ontwerp is veel mogelijk.
Is de minister het echter met de ChristenUnie eens dat zij ook wel eens keihard "nee"
tegen plannen moet zeggen om de panorama's te beschermen? De lange termijn
is niet ver weg, want over de snelwegen rondom Amersfoort, die het Eemland
zouden kunnen bedreigen, wordt komend jaar al besloten. Rammelt de minister
al aan de poort bij collega Eurlings?Spannend vind ik de keuze tussen uitzicht enerzijds en wettelijke voorschriften
voor geluid en fijnstof anderzijds. Als wij namelijk geluidsschermen moeten
bouwen bij een weiland, dan kun je je afvragen of wij niet te ver doorschieten.
Graag had ik hierop een reactie.Door de aanwijzing van Nationale Snelwegpanorama's en later mogelijk van
provinciale panorama's neemt de druk zelfs toe om in de onbeschermde panorama's
te bouwen. Deelt de minister deze angst? Is die angst reëel of maak ik
mij nu te veel zorgen?MevrouwVan Gent(GroenLinks)Voorzitter. Ik dank mijn collega's voor het feit dat wij vandaag iets
later konden beginnen. Ik ben vanochtend met de trein van Groningen naar Den
Haag gereisd. Ook dan heb je soms een mooi uitzicht en soms een minder mooi
uitzicht, maar daar kun je natuurlijk over discussiëren. Ik sluit mij
dus graag aan bij de vraag van mijn buurvrouw over het spoor en de provinciale
wegen, want daarmee heeft zij wel degelijk een punt: ook in dat verband kun
je meer rekening houden met het uitzicht.Bij het lezen van de nota Zicht op mooi Nederland had ik soms het gevoel:
moet ik erom lachen of moet ik erom huilen? Ik denk niet dat er naast Nederland
nog een land is waar de regering zich er zorgen over maakt of de automobilist
vanuit zijn auto genoeg leuk uitzicht heeft op de boompjes en de beestjes.
Op zich is dat een uniek fenomeen. Begrijp mij niet verkeerd: elk lelijk stuk
lintbebouwing met platte schoenendozen langs de snelweg dat voorkomen kan
worden, is er één. Dat juicht de fractie van GroenLinks ook
toe, maar af en toe hebben wij het gevoel dat de minister met de voorliggende
nota de wereld op zijn kop zet. Je zou kunnen zeggen dat er wat vlaggen worden
gepoot op een modderschuit van lintbebouwing en zichtlocaties. Zelfs die vlaggen
kunnen nog naar beneden worden gehaald en zijn hun leven niet zeker.De Nationale Snelwegpanorama's moeten volgens de minister beschermd worden.
Op zich is dat prima, omdat de automobilisten – nou komt het –
door de voorruit graag het landschap beleven. Zij moeten de Nationale Landschappen goed kunnen bekijken. Natuurlijk moeten wij die landschappen
beschermen, ook al beleven de meeste mensen die ik ken, landschappen lopend
of met de fiets. Dan kun je ook nog eens een vogel horen; dat is natuurlijk
ook niet slecht als je van de landschappen geniet. Je kunt ook frisse lucht
opsnuiven bij het bewonderen van die landschappen. Welke logica zit dan echter
achter de reeks plannen voor nieuwe doorsnijdingen van de Nationale Landschappen?
Daar horen wij de minister nooit tegen ageren, behalve tegen Amelisweerd in
een vragenuurtje. Wil zij lekker veel nieuwe snelwegpanorama's creëren
door maar genoeg Nationaal Landschap te doorkruisen? Dan hebben we weer wat
panorama's, maar intussen worden de Nationale Landschappen aangetast. Daar
kan wel om worden gelachen, maar ik vind het eigenlijk helemaal niet komisch.
Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat dit gaat gebeuren. Ik ben ook
heel benieuwd hoe minister Eurlings hiertegen aankijkt, want die moet je altijd
scherp in de gaten houden. Dat weet minister Cramer waarschijnlijk ook wel,
zeker als het gaat om het verder asfalteren van Nederland, ook door prachtige
gebieden. Het kan niet zo zijn dat wij eerst gaan aantasten en vervolgens
weer piepkleine stukjes gaan beschermen. Dat is niet de weg die de fractie
van GroenLinks op wil gaan.De heerVan Heugten(CDA)Ik ben benieuwd of ik in het laatste MIRT-overleg iets heb gemist. Kunt
u één voorbeeld noemen van een snelweg die de minister van Verkeer
en Waterstaat door een Nationaal Landschap wil aanleggen? Ik zal niet zeggen:
noem er drie, noem er twee, noem er één. Eén is genoeg.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik wil er straks acht noemen. Als u even wacht, zal ik ze straks aangeven.
Dan hoor ik u straks wel weer.De minister schermt met prachtige zichtbaarheidskaarten waarop je precies
kunt zien hoe de automobilist stukjes landschap kan beleven. Dat gaat van
maximaal tweeënhalve minuut voor de bofkonten – ik herhaal "tweeënhalve
minuut" om dat goed tot ons te laten doordringen – tot maar liefst
zes seconden. Je knippert met je ogen en je bent er alweer voorbij: kijk,
zoef, zoef, zoef, een boom. Mevrouw Neppérus zei dat je op het verkeer
moet letten, maar ik heb bij de lintbebouwing soms de neiging om mijn ogen
te sluiten. Dat is natuurlijk ook niet veilig, maar het is zo oerlelijk dat
je er niet goed van wordt. Ik ken de weg tussen Assen en Groningen toevallig
heel erg goed. In de loop der jaren is het aan de ene kant helemaal naar elkaar
toe gegroeid. Aan de andere kant is er nog een stukje Drentsche Aa, waardoor
je daar nog van een panorama kunt genieten. Dat weegt echter niet op tegen
de absolute lelijkheid van de lintbebouwing en allerlei rommelige en rare
bedrijventerreinen.Het echte probleem voor de GroenLinksfractie zijn de nieuwe doorsnijdingen
van landschappen. De minister schrijft dat het Rijk mooi wil houden wat mooi
is. Wie kan daar nu op tegen zijn? Zou de minister zich niet liever druk maken
over de dreigende verwoesting van de volgende landschappen, die door aanleg
van nieuwe snelwegen dreigen te verdwijnen? Ik noem er moeiteloos een stuk
of acht, mijnheer Van Heugten, waarvan vijf door Nationale Landschappen. Twee
vormen zelfs een bedreiging voor een snelwegpanorama, de Rijnlandroute en
de A4-Zuid. 1. Het doortrekken van de A15 in het prachtige gebied van het Pannerdensch
Kanaal door Nationaal Landschap de Gelderse Poort. 2. Het plan voor een nieuwe
snelweg door Amelisweerd bij Utrecht dwars door Nationaal Landschap de Hollandse
Waterlinie. 3. De Centrale As, een onzalige snelweg van niets naar nergens
die het Friese coulisselandschap ruïneert, met name Nationaal Landschap
de Friese wouden. 4. Het doortrekken van A4-Zuid door Nationaal Landschap
de Hoeksche Waard en nationaal snelwegprogramma de Hoeksche Waard. 5. De plannen
voor een aanleg van de Rijnlandroute tussen de A4 en de A44 door Nationaal
Landschap het Groene Hart en het nationaal snelweglandschap de Wouden. Ik
vraag de minister of zij bereid is in de AMvB voor ruimte vast te leggen hoe
Nationale Landschappen bij de aanleg van nieuwe snelwegen worden ontzien.
Ik overweeg een motie in te dienen op dit punt. De minister moet hier beter
op toezien.De heerVan Heugten(CDA)Ik dank mevrouw Van Gent voor haar antwoord, al stelde ik een andere vraag.
Een aantal door haar genoemde projecten bestond al voordat het begrip Nationaal
Landschap werd geïntroduceerd. De plannen bij de A4 zijn al veel ouder
dan dat begrip. De Centrale As is bovendien geen project van Rijkswaterstaat
of het Rijk. Het Rijk heeft daarmee dus niets van doen. De A2 bij Amelisweerd
is nog niet meer dan een studie. Bij de Hoeksche Waard is het Nationaal Landschap
met opzet buiten het tracé van de A4-Zuid gehouden. Ik heb dus nog
steeds niet gehoord welke nieuwe plannen de minister van Verkeer en Waterstaat
volgens mevrouw Van Gent heeft om met nieuwe wegen Nationale Landschappen
te doorkruisen.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Als ik met de heer Van Heugten kan afspreken dat wij met onze handen van
deze vijf Nationale Landschappen afblijven, heeft hij een deal. Die landschappen
worden immers wel degelijk bedreigd en ik maak mij daar dus grote zorgen over.
De heer Van Heugten zegt dat een deel van de plannen al bekend was voordat
de term Nationaal Landschap werd geïntroduceerd. Ik denk dan: ammehoela
of toedeloe, wat zijn de Nationale Landschappen dan helemaal waard? Ik heb
al een lijstje genoemd en ik zal ook nog drie andere wegen noemen waarover
wij ons zorgen maken. Daarbij is nauwkeurig toezicht gewenst.Ik noem de Westrandweg, die wordt aangelegd op een enorme dijk dwars door
de Osdorperpolder, een van de oudste polders van de regio Amsterdam. Ik noem
ook het doortrekken van de A4 door het mooie Midden-Delfland, een schaars
stukje groen tussen Rotterdam en Delft, en de IJmeerverbinding dwars door
het mooie, open IJmeer. Dat zijn allemaal ontwikkelingen waarbij wij ons afvragen
wat de minister voor ruimtelijke ordening en voor milieu doet om het tij te
keren.De Rijnlandroute vormt een bedreiging van het snelwegpanorama van het
Land van Wijk en Woude bij de A4. Het snelwegpanorama de Hoeksche Waard wordt
bedreigd door de doortrekking van de A4-Zuid, al heeft de VROM-Inspectie dat
blijkbaar gemist in haar onderzoek. Mag GroenLinks aannemen dat de minister
haar volle politieke gewicht in de strijd gooit om deze twee projecten tegen
te houden? Ik hoor graag een antwoord. Ik overweeg op dit punt een motie in
te dienen.De heerVan Heugten(CDA)De GroenLinksfractie in de Tweede Kamer roept dus de minister
van VROM op om de plannen van GroenLinks-wethouder Van Poelgeest van Amsterdam
voor de IJmeerverbinding te schrappen?MevrouwVan Gent(GroenLinks)Wij houden wel van dualisme, waar het CDA dat de afgelopen weken volledig
verleerd is. Ik wacht het antwoord van de minister af. Wij vinden het belangrijk
dat er nauwkeuriger naar wordt gekeken dan nu het geval is. Het zou de heer
Van Heugten sieren als hij bereid zou zijn om dat ook te doen en om bijvoorbeeld
tegenstand te bieden bij plannen van lokale bestuurders van het CDA, bijvoorbeeld
die voor de Centrale As in Friesland. Hij moet die tegen willen houden vanuit
het algemeen belang.De heerVan Heugten(CDA)Heel veel woorden dus om gewoon een "ja" te krijgen?MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik probeer u ook een beetje uit te dagen. U kunt mij wel steeds vragen
stellen, maar ik heb ook veel vragen bij uw opstelling. Ik betreur het dat
u alles over de schutting gooit naar andere overheden, en dat u hier vervolgens
totaal niet uw verantwoordelijkheid neemt. Op die wijze zou ik geen politiek
willen bedrijven.Ik was gebleven bij de bedrijventerreinen. De minister signaleert dat
er veel lelijke bedrijventerreinen langs snelwegen liggen. Daarmee ben ik
het volledig eens. Dat is echter het directe resultaat van de weigering van
de minister om zich intensiever te bemoeien met zowel het aantal bedrijventerreinen
als met de locatie. Wij zien al jaren dat veel bedrijven gemakshalve kiezen
voor een goedkoop perceeltje langs de afrit in plaats van voor een wat duurdere
locatie bij een station. Juist daarom moet de minister zich bemoeien met de
grondprijzen. In onze ogen is zij wat dat betreft te laks. Zij moet een effectief
instrumentarium ontwikkelen om ervoor te zorgen dat bedrijven met veel werknemers
kiezen voor stationslocaties. Dat zou veel effectiever zijn dan de bescherming
van een paar snelwegpanorama's. De GroenLinks-fractie wil dat niet alleen
gemeenten en provincies de ruimte ordenen, maar dat ook de minister dat doet.
Graag wil ik van haar een reactie.In de plannen van de minister staat dat snelwegen de meest intensief gebruikte
openbare ruimten zijn en dat die medebepalend zijn voor het oordeel van de
Nederlander en de toerist over het Nederlandse landschap. Daar moest ik wel
een beetje om glimlachen. Welke toerist komt naar Nederland om lekker uit
zijn autoraampje te kijken? Als minister zou ik mij liever druk maken over
de mogelijkheid voor toeristen om nog door Midden-Delfland te fietsen, over
het IJmeer te varen of van het Friese polderlandschap te genieten, zonder
het geronk van een nieuwe autoweg aan de kop te hebben. Graag wil ik hierop
een reactie van de minister.De voorzitter:Mevrouw Van Gent, als ik u nog één minuut geef, hebt u al
twee minuten meer gebruikt dan de tijd die beschikbaar is voor de eerste en
de tweede termijn gezamenlijk. Houd het dus kort.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Laat ik het eens welwillend bekijken. Daarvoor zou ik graag wat tijd willen
hebben. Elke poging om het landschap niet verder aan te tasten, is immers
meegenomen. De minister heeft provincies uitgenodigd om provinciale snelwegpanorama's
aan te wijzen. Zelf wees zij die negen snelwegpanorama's aan als "van
nationaal belang", omdat die door een Nationaal Landschap lopen. Mijn
indringende vraag is of de minister die negen snelwegpanorama's tot het uiterste
gaat beschermen. In haar brief lees ik dat ook daar sprake is van oprukkende
bebouwing. Wij zijn nu dus een beetje blij en morgen zijn wij weer diep verdrietig,
omdat het alweer voorbij is.De vergadering wordt van 11.30 uur tot 11.40 uur geschorst.De voorzitter:Ik stel voor om het antwoord van de minister in eerste termijn rond 12.30
uur af te ronden, daarna een half uur lunchpauze in te lassen en vervolgens
de tweede termijn van de Kamer te houden. In dat half uur kan over in te dienen
moties overlegd worden. De eindtijd blijft voorzien voor 14.00 uur. Ik constateer
dat de leden daarmee akkoord gaan.Ik geef het woord in eerste termijn aan de minister van VROM, mevrouw
Cramer.MinisterCramerVoorzitter. Ik dank de leden voor hun inbreng in eerste termijn en hun
opmerkingen, soms positief en soms negatief. Ik zal op alles ingaan. Ik begin
met een anekdote waaruit naar voren komt waar iedereen op in is gegaan en
wat het meest pregnant verwoord werd door mevrouw Wiegman. Zij zei dat toen
zij gisteren met haar kinderen in de auto zat, het haar duidelijk werd waarom
een snelwegpanorama een zinnig initiatief is. Ik was een maand of wat geleden
in de pub van ons VROM-ministerie waar een aantal burgers uitgenodigd waren
die actief betrokken waren geweest bij het aanwijzen van mogelijke snelwegpanorama's.
Daarvan was er een aantal geselecteerd die naar onze mening heel goed passen
in hetgeen wij beogen. Er was ook een moeder gekomen met haar kind. Nu komt
het verhaal dat vergelijkbaar is met dat van mevrouw Wiegman en met de opmerkingen
van mevrouw Van Gent. Ik vroeg aan het meisje dat meegekomen was: wat vind
jij eigenlijk van die snelwegpanorama's? Zij antwoordde: ach, ik zit altijd
achterin de auto te lezen of te computeren en dan kijk ik af en toe naar buiten,
maar als u het mij vraagt mevrouw, dan is het landschap er om te behouden,
niet om wegen doorheen te laten lopen. Toen zei haar moeder: ja kind, maar
als wij op deze manier doorgaan, dan komt het rond de snelweg vol te staan
met blokkendozen en blijven er geen mooie open ruimtes over. Zij legde aan
haar kind uit dat er zo min mogelijk wegen moeten lopen door landschappen
die wij willen behouden, maar dat wij ons ook moeten kunnen verplaatsen, hopelijk
in de toekomst met milieuvriendelijkere, elektrische auto's. De moeder zei
verder tegen mij: het aardige is dat nu ik mij dat realiseer, ik mij er ook
bewust van ben geworden dat er nog zoveel mooi landschap is waar ik niet meer
met de auto doorheen ga crossen, maar meer dan vroeger doorheen wandel of
fiets.Dit is in een notendop het punt van "waar zijn wij mee bezig?".
Aan de ene kant willen wij dat er zo min mogelijk wegen dwars door te beschermen
gebieden lopen. Een Nationaal Landschap is een gebied om te beschermen; een "ja,
mits"-regime. Aan de andere kant willen wij dat steden en dorpen bereikbaar
blijven. Dat is een dilemma. De essentie van de aanpak van de snelwegpanorama's
is dat vanaf de snelweg het zicht op mooi landschap wordt behouden
en, waar mogelijk, versterkt. Ik zie nog het beeld voor mij van mijn voorganger
Winsemius aan de snelweg met achter hem allemaal schoenendozen in het vizier.
Hij zei: dit moeten wij niet willen en daarom willen wij snelwegpanorama's.
Dat was in een notendop zijn beeld van waarom dat nodig was. De inzet is er
dus wel degelijk op gericht om open ruimtes te houden en ervoor te zorgen
dat de beleving vanaf de snelweg en de gebieden die nu niet onder die panorama's
vallen zodanig is dat wij zoveel mogelijk open landschappen behouden en verrommeling
tegengaan.De heerVan Heugten(CDA)Ik denk dat wij daarover niet van mening verschillen, maar voor de beeldvorming
het volgende: de minister memoreerde de televisiespot van minister Winsemius.
Hij stond wel voor een bedrijventerrein dat het gevolg was van VROM-beleid,
gericht op bundeling van infrastructuur, bedrijvigheid en verstedelijking.
Buiten de randen van dat bundelingsbeleid zouden er open landschappen blijven.
Ik vind het te kort door de bocht als de minister hier de indruk zou wekken
dat wij binnen de verstedelijkte gebieden langs de snelwegen niet zouden mogen
bouwen. Ik ben het meteen met haar eens dat het niet altijd fraai is wat er
staat, maar de spot met minister Winsemius is opgenomen op een plaats waarvan
VROM nadrukkelijk had aangegeven dat die onder het bundelingsbeleid viel.
Het werd toen belangrijk gevonden om bedrijventerreinen en verstedelijking
rond infrastructuur te realiseren. Is de minister het daarom met mij eens
dat het beeld op dit punt zou moeten worden genuanceerd?MinisterCramerIk ben het helemaal eens met wat de heer Van Heugten betoogt. Wat ik mij
kan herinneren was geen televisiespotje, maar een beeld van een NOS-journaal,
waarbij de heer Winsemius met wapperende haren ergens langs de snelweg stond
te betogen dat er snelwegpanorama's moesten komen. Dat is het beeld waaraan
ik refereer, en dat viel buiten het stedelijk gebied. De heer Van Heugten
heeft echter gelijk met zijn betoog over het bundelen van bedrijvigheid.MevrouwVan Gent(GroenLinks)De minister heeft het over de lelijke taartdozen. Naast de snelwegpanorama's
kennen wij de snelwegdrama's van de lintbebouwing. Zou het een goed idee zijn
om naast de panorama's ook de drama's mooier te maken? Ik heb bij de behandeling
van de vierde Nota Ruimtelijke Ordening aan minister Pronk voorgesteld om
ook op dit soort bedrijventerreinen een vorm van welstand van toepassing te
laten zijn. Zou de minister daarover willen nadenken en met voorstellen willen
komen op dit gebied? Je kunt namelijk niet iets kleins mooi willen houden,
terwijl het grootste deel één grote lelijkheid is.MinisterCramerMevrouw Van Gent wordt op haar wenken bediend, want wij zijn daarmee al
hard bezig, niet alleen in woorden, maar ook in daden. Samen met de rijksadviseurs
zorgen wij ervoor dat de bedrijventerreinen architectonisch en esthetisch
mooier worden. Samen met de markt is er al een inzet gepleegd om ervoor te
zorgen dat er in de toekomst duurzamer en esthetisch kwalitatief hoogwaardiger
wordt gebouwd. Ik was onlangs een van de sprekers op een congres van de bouwsector.
De voorzitter van de vereniging van alle organisaties die bezig zijn met bouwen
en bedrijventerreinen, zei toen: mevrouw Cramer, u hebt groot gelijk, wij
moeten meer aandacht besteden aan juist het punt dat mevrouw Van Gent noemt.Voordat ik verder ga, zal ik even de thema's opnoemen die ik zal behandelen.
Draagvlak voor de aanpak is het tweede thema. De betekenis van de aanpak van
snelwegpanorama's ten opzichte van weg en omgeving is nummer drie. De betekenis
van de snelwegpanorama's in het algemeen en de wettelijke verankering is punt
vier. Goede of slechte voorbeelden, casuïstiek dus, is punt vijf.Allereerst ga ik in op het draagvlak voor de aanpak. Mevrouw Van Gent
vroeg waarom er aandacht moet zijn voor de beleving van het landschap vanaf
de snelweg. In mijn inleiding heb ik daarover al iets gezegd. Het blijkt dat
een meerderheid van de Nederlandse huishoudens in het bezit is van een auto
en dat zeer veel Nederlanders hun oordeel over het landschap en de veranderingen
daarin baseren op het gebruik van de snelweg en op hun beleving van het landschap
vanaf de snelweg. Als wij het hebben over het betrekken van de burger bij
de bescherming van het landschap, dan heeft het een heel positief effect als
je inderdaad vanaf de snelweg een positieve beleving hebt. Dat is een belangrijk
punt.De heer Van Leeuwen stelde een vraag in dezelfde richting, namelijk waarom
ik de snelweg als uitgangspunt van beleid neem en niet de mensen die in het
gebied wonen en werken, de omgekeerde beleving dus. Welnu, er moet sprake
zijn van een wisselwerking. Juist het belang van de mensen die wonen en werken
in de omgeving van een snelweg weegt zwaar. Denkt u maar aan alle hinder die
wordt ondervonden, niet alleen visueel, maar ook qua geluid. Wij doen daaraan
een heleboel; ik kom er straks nog op terug. Daarom moeten wij het niet alleen
maar vanaf de weg zien. Wij moeten er ook voor zorgen dat het een positief
te beleven ervaring wordt voor de mensen die er omheen wonen en werken.Dan ben ik toe aan mijn derde blokje, de aanpak van de weg in relatie
tot de omgeving. Als eerste ga ik in op de vraag van mevrouw Vermeij over
het routeontwerp en de betrokkenheid van V en W. Ook mevrouw Van Gent en anderen
vroegen: hoe zit dat nou? Die betrokkenheid is er wel degelijk en dat is zeer
positief. Door de inzet van het initiatief Snelwegpanorama's is er ook bij
V en W steeds meer aandacht en belangstelling gekomen voor de weg en zijn
omgeving, in plaats van alleen maar voor de weg sec. De vraag was hoe V en
W het organiseert dat vormgeving in en om de weg voldoende doorwerking heeft.
Dat doet V en W door zijn verantwoordelijkheid te nemen bij de inpassing van
de weg in de omgeving en de architectonische kwaliteit van de weg zelf. Er
is nu een Steunpunt Routeontwerp. Dat was eerder bij VROM gehuisvest en is
inmiddels overgebracht naar RWS. Dat vind ik een goede zaak, omdat het laat
zien dat het gedachtegoed dat bij VROM tot ontwikkeling is gebracht nu wordt
overgenomen door V en W. Het steunpunt richt zich naast routeontwerp ook op
gebiedsgerichte ontwikkeling, zodat de ruimtelijke kwaliteit optimaal wordt
meegenomen. De architectonische implicaties van snelwegen zullen mede door
deze steunpuntfunctie bij de planvorming en ook bij het beheer worden betrokken.
Deze Kamer kan desgewenst ook met de minister van V en W over deze combinatie
spreken. Het is niet langer een aandachtspunt van VROM alleen.Mevrouw Neppérus vroeg hoe geluidswallen en -schermen beter ingepast
kunnen worden. Dat punt is door verschillende woordvoerders genoemd. Of die
schermen nu mooi zijn of lelijk, is natuurlijk ook een kwestie van smaak.
Dat geldt ook voor de Betuweroute. Mevrouw Van Gent had het over de strook
langs de hele lijn.De voorzitter:Ik kan mij toch niet voorstellen dat iemand die mooi vindt.MinisterCramerMijnheer de voorzitter, u dient onpartijdig te zijn!De voorzitter:Het was een hartenkreet.MinisterCramerHartenkreten mogen blijkbaar altijd. RWS heeft in het kader van het routeontwerp
de vormgeving van geluidsmaatregelen daadwerkelijk erbij betrokken en bij
ieder ontwerp van geluidswallen of anderszins wordt de architectonische inpassing
tegenwoordig meegewogen conform het vormgevingsprotocol dat daarvoor bestaat
en dat door RWS sinds dit jaar wordt toegepast. Er zijn echter wel degelijk
mogelijkheden om tot nog fraaiere ontwerpen te komen en eventueel met klimop
of op andere manieren voor een andere vormgeving te zorgen dan slechts het
beton dat door veel mensen niet gewaardeerd wordt. De boodschap is in ieder
geval dat ook RWS zich wel degelijk bewust is van de inpassingsproblematiek.MevrouwNeppérus(VVD)Voorzitter. Smaken kunnen verschillen, maar dat je sommige geluidswallen –
ik doel vooral op de Berlijnse muur naast de A15 – ook mooi zou kunnen
vinden, dat lijkt mij toch wel heel ver gezocht. Ik ben verbaasd dat dit zou
kunnen, te meer daar de minister een hele structuurvisie volschrijft over
het panorama en dat het mooier moet. Ik wil van de minister horen of zij dat
echt meent of dat zij alleen maar wil zeggen dat zij voortaan wegen en andere
dingen juist beter wil inpassen. Dit begrijp ik niet.MinisterCramerIk begrijp uit de reacties van de Kamer dat ik dit punt nog eens moet
doorgeven aan RWS, met het verzoek om te bezien of er nog verfraaiingsmogelijkheden
zijn toe te passen.De heer Van Heugten vroeg hoe medeoverheden worden gesteund bij de aanpak
van snelwegpanorama's. Hij vroeg of extra geld beschikbaar is. Er is wel geld
beschikbaar voor Nationale Landschappen, maar niet specifiek voor nationaal
snelwegpanoramabeleid. De reden hiervan is dat wij ervoor hebben gekozen om
de snelwegpanorama's onder te brengen bij de aanpak van Nationale Landschappen.
Dit hebben wij gedaan om stapeling van beleid te voorkomen, iets wat ook de
heer Van Heugten zorgen baart. Het is wel degelijk de bedoeling om in het
kader van het beleid rond Nationale Landschappen ook rekening te houden met
de Nationale Snelwegprogramma's.Ik kom op de betekenis van de snelwegpanorama's. Mevrouw Wiegman heeft
gevraagd waarom het beleid wordt beperkt tot de Nationale Landschappen. Zij
stelt dat dit beleid ook in andere gebieden mogelijk is. Dat is absoluut waar.
Wij hebben toch voor deze beperking gekozen, omdat de zorg voor de Nationale
Landschappen een rijksverantwoordelijkheid is. Voor deze gebieden wordt op
nationaal niveau beleid gemaakt. Dit gebeurt vanwege de te behouden en te
ontwikkelen kwaliteiten van deze gebieden. Bovendien hadden wij van tevoren
gesteld dat wij selectief zouden moeten zijn bij het aanwijzen van panorama's
op nationaal niveau. Hierbij zou het namelijk vooral gaan om de voorbeeldwerking
die dit beleid zou kunnen hebben voor provincies en gemeenten. Ik zeg nogmaals
dat het absoluut niet de bedoeling is om het hierbij te laten. Bij alle inpassingen
van infrastructuur moet dit punt een rol spelen. Ik kom hierop straks kort
terug.Ook buiten de Nationale Landschappen zijn snelwegpanorama's wel degelijk
mogelijk. Dit is echter veelal de verantwoordelijkheid van de provincies.
Wij hanteren immers het adagium: decentraal wat kan en centraal wat moet.
Het gaat hierbij meestal om provinciale infrastructuur. In de praktijk zijn
de provincies Zeeland, Zuid-Holland en Overijssel al actief op dit punt. Het
voorbeeld wordt dus wel degelijk al gevolgd.De heer Van Leeuwen vroeg wie de panorama's begrenst. De provincie begrenst
in het kader van de uitwerking van de Nationale Landschappen. Gemeenten borgen
in hun bestemmingsplannen. Uiterlijk in 2013 wordt dit via de AMvB Ruimte
vastgesteld.MevrouwVan Gent(GroenLinks)In de AMvB Ruimte moeten de afspraken rond de Nationale Snelwegpanorama's
worden geborgd. Hoe wil de minister grip houden op de panorama's en hoe wil
zij dit maximaal vastleggen? Zij stelt dat zij dit overlaat aan de provincies.
Waarom gelooft zij zo in de provincies? Ziet zij niet hoe zij toestaan dat
er lukraak bedrijventerreinen worden aangelegd en hoeveel van deze bedrijventerreinen
in de planning zitten? Ik wil heel precies van de minister weten hoe zij dit
wil borgen.MinisterCramerEr loopt een proces rond de nieuwe Wro. Daarbij zijn duidelijke afspraken
gemaakt over verantwoordelijkheden en taken. Bovendien is er de combinatie
met de AMvB Ruimte. Daarin legt het Rijk de hoofdzaken vast die het nationale
belang raken. De doorvertaling naar provinciaal en gemeentelijk beleid verwachten
wij van de provincies. Dat is volgens mij klip-en-klaar. Daarom liggen er
zo veel verantwoordelijkheden op het bordje van de medeoverheden en met name
van de provincies. De provincies zijn de regisseurs van de ruimtelijke ontwikkeling
in de desbetreffende provincie.MevrouwVan Gent(GroenLinks)De minister zegt dat het klip en klaar is, maar het is mij helemaal niet
klip en klaar hoe het nu geregeld wordt. Ik heb ook een vraag gesteld over
wegen door Nationale Landschappen. Ik zou willen dat de minister in de AMvB
Ruimte regelt dat dit zo veel mogelijk wordt tegengehouden. Ook wil ik weten
of de afspraken over de snelwegpanorama's expliciet in de AMvB Ruimte komen
te staan. Dat lijkt mij toch wel. Anders hebben we geen poot om op te staan
als de provincie iets doet wat wij niet willen.MinisterCramerDe beleidsaanpak van de snelwegpanorama's komt in de AMvB te staan. Ik
ga niet het hele beleid van de nieuwe Wro en de aanpak die wij in het kader
van de AMvB Ruimte aan het ontwikkelen zijn, helemaal uit de doeken doen.
Dit komt namelijk in een ander AO aan de orde. Samen met provincies komen
we, ook in het kader van MIRT-afspraken, tot een bundeling van
stedelijke en bedrijfsmatige ontwikkeling. De infrastructuur moet daarmee
steeds meer gecombineerd worden om alles zo goed mogelijk te bundelen. Daardoor
verknopen we financiële stromen met elkaar en zorgen we tegelijkertijd
voor open ruimte. Dat is de basis. Ik ben er niet voor om vanaf nu elke nieuwe
weg te verbieden. Het hangt ervan af op welke manier we het ov en de weg gaan
ontwikkelen in het kader van onze MIRT-inspanningen, waarbij we de rode en
groene ontwikkelingen bundelen. Daarmee zijn we nou keihard bezig.MevrouwVermeij(PvdA)Ik sla aan op een ander getal dat ik ineens hoor. Ik hoor dat de AMvB
uiterlijk in 2013 klaar is. Dat lijkt mij een verspreking. In ieder geval
klopt het volgens mij niet. Ik neem aan dat wij voor de zomer de concepten
voor een AMvB krijgen. De bedrijventerreinen zijn er dan allang. Anders heb
je straks iets geborgd dat niet meer te beschermen valt.MinisterCramerWat mevrouw Vermeij vraagt is heel helder. Ik kan mij de verwarring voorstellen,
maar 2013 is de deadline voor de gemeenten om hun bestemmingsplannen te hebben
herzien. Dat kost helaas wat meer tijd dan wij in onze planning voor de AMvB
en alle andere dingen hebben voorzien.De heerVan Heugten(CDA)Ik heb een vraag over de doorvertaling van snelwegpanorama's naar de AMvB
Ruimte. De minister gaf zelf al aan dat we eigenlijk bezig zijn met stapeling
van beleid. Zij geeft geen extra geld omdat het al in het geld van het Nationaal
Landschap zit. Komt in de AMvB Ruimte nou iets te staan over het ontwerpen
van snelwegpanorama's in zijn algemeenheid en gekoppeld aan beleid in Nationale
Landschappen? Of nemen wij negen panorama's in de AMvB Ruimte op? Wat komt
precies in de AMvB Ruimte te staan?MinisterCramerWe hebben in deze Kamer allereerst gewisseld dat het vigerende beleid
uit de nota Ruimte in de eerste tranche beleidsneutraal wordt vastgelegd in
de AMvB Ruimte. Daarnaast spreken we over een tweede tranche, waarin de nieuwe
beleidsontwikkelingen een plek krijgen. De provincies moeten dit doorvertalen.
Bij de doorvertaling gaat het om het vastleggen van de begrenzing van de Nationale
Landschappen. Dit gebeurt dus door de provincies. Alleen wat betreft het Groene
Hart heeft het Rijk daar ook een belangrijke stem in. Het uitwerken van de
kernkwaliteiten geschiedt door de provincies. Dat is maatwerk omdat niet elk
Nationaal Landschap dezelfde kernkwaliteiten heeft. In de kernkwaliteiten
worden ook de Nationale Snelwegpanorama's meegenomen in verifieerbare waarden.
Als de snelwegpanorama's aangewezen zijn, is het de taak van de provincies
om dat te borgen. Zij zullen dit doen in het kader van de kernkwaliteiten
die geborgd moeten worden.De heerVan Heugten(CDA)Tot zover komt dit overeen met de afspraken die met VNG en IPO gemaakt
zijn over de ruimtelijke agenda. Maar dan krijgen we straks het rare beeld
dat in een AMvB negen specifieke locaties in een Nationaal Landschap nog eens
tot de kernkwaliteiten moeten worden geborgd. Buiten de Nationale Landschappen
hebben we dan helemaal niets over het hele onderwerp snelwegpanorama's. Dat
is precies het punt dat de heer Van Leeuwen en ik naar voren brachten. Het
is een beetje een rare structuurvisie geworden en een beetje een rare doorvertaling
als gebeurt wat de minister nu voor ogen heeft.MinisterCramerDe heer Van Heugten brengt een belangrijk punt naar voren. Zicht op mooi
Nederland, de structuurvisie voor de snelwegpanorama's en snelwegbeleving,
is vooral bedoeld om de andere overheden te inspireren om zelf in hun provincies
een aantal van deze panorama's aan te wijzen, die zij dan weer verwerken in
hun provinciale beleid. Wij beperken ons in die zin tot een aantal van negen
gebieden, omdat wij deze negen van nationaal belang achten. Wij vervullen
hiermee vooral een voorbeeldfunctie en laten via pilots en andere activiteiten
zien dat het ook elders heel goed mogelijk is om hetzelfde na te volgen. Dat
is de essentie.De heerVan Leeuwen(SP)Krijgen wij nu een nationale structuurvisie Nationale Landschappen, inclusief
doorwerking AMvB?MinisterCramerNee.De heerVan Leeuwen(SP)Dat vreesde ik al. Wij krijgen dus het rare model dat er een Nationaal
Landschap is, waarvoor de provincies verantwoordelijk zijn, vanwege kernwaarden,
begrenzingen et cetera, en in zo'n gebied gaan wij dan een stukje apart benoemen
dat rijksbeleid is en dat noemen wij het snelwegpanorama. Wij krijgen dus
op één gebied twee regimes, waarvoor enerzijds de verantwoordelijkheid
ligt bij het Rijk via de structuurvisie nationaal en anderzijds bij de provincies
en de gemeenten?MinisterCramerWij hebben juist een combinatie gemaakt met Nationale Landschappen en
hebben geen apart regime voor snelwegpanorama's. Die zijn juist met elkaar
verbonden om stapeling van beleid te voorkomen. Het was de expliciete wens
van de Kamer om te proberen om zaken te combineren. Dat is van belang als
het gaat om de negen snelwegpanorama's. De Nationale Landschappen zijn in
de Nota Ruimte al aangewezen. Die liggen dus ook vast in de structuurvisie
en vormen daarmee de basis voor verder beleid. Provincies kunnen verder gaan
dan de voorbeelden die wij nationaal in de Structuurvisie voor de Snelwegomgeving
hebben verwoord door zelf aanvullingen daarop te maken. Die worden echter
gewoon meegenomen in de kernkwaliteiten die zij zelf uitwerken in hun provinciale
structuurvisie.De heerVan Leeuwen(SP)De minister zegt dat de Nationale Landschappen in de Nota Ruimte worden
genoemd. Dat moet nog allemaal ingevuld worden. Zij zegt dat ze vastliggen
in de structuurvisie. Komt er een AMvB voor die Nationale Landschappen? Dat
is de cruciale vraag. Is het nationale landschappelijk beleid straks een structuurvisie
met een AMvB die dwingend doorwerkt in provinciale en gemeentelijke plannen?MinisterCramerEr is een AMvB Ruimte. Daarin komen wel degelijk de regels voor Nationale
Landschappen te staan. Dat formuleren wij zo dat de provincies dat moeten
doorvertalen naar provinciale verordeningen. Daarin worden de kernkwaliteiten
benoemd.De heerVan Leeuwen(SP)Ik maak mijn interrupties bij dezen op en dan zijn wij er hopelijk uit.
Als wij een nationale structuurvisie voor landschappen maken, die doorwerking
heeft in een AMvB naar de provincies en de gemeenten, wat is dan de meerwaarde –
als je uitgaat van hetzelfde regime van "ja, mits" – om daar
nog eens apart een snelwegpanorama in te benoemen? Dan kun je toch gewoon
in die AMvB voor Nationale Landschappen stellen: dit willen wij? Dat hoef
je dan toch niet te stapelen?MinisterCramerExcuses dat het kwartje wat later viel. Het viel later omdat ik het vanzelfsprekend
vond. Voorheen was het onderwerp van vandaag geen aandachtspunt. Door hier
specifiek een structuurvisie voor te maken en het onderwerp extra te benoemen
heeft het meer aandacht gekregen en wordt het dus beter meegenomen in dat
wat de provincies in het kader van hun verordeningen voor Nationale Landschappen
uitwerken. Wij geven hiermee een extra zetje.MevrouwNeppérus(VVD)Ik begin er steeds minder van te begrijpen en ik zie dat dat ook geldt
voor de heer Van Leeuwen. Wij hebben de structuurvisie voor ons liggen. In
de Nota Ruimte zijn de Nationale Landschappen aangewezen waarin de provincies
kernkwaliteiten mogen benoemen. Wij zullen moeten bekijken of een aantal zaken
wel voldoende aandacht krijgt. Mogelijk moeten wij af en toe wat extra beschermen.
Nu komt er een structuurvisie voor de snelwegomgeving doorheen. Daarin gaan
de provincie en de gemeentes een rol spelen. Dat zit er een beetje tussenin.
En dan krijgen wij straks ook nog een AMvB over Nationale Landschappen. Ik
heb echt het gevoel dat wij zitten te stapelen. Het gaat ons er allemaal om
dat het beter gaat met die Nationale Landschappen. Ik kan er geen touw meer
aan vastknopen en zie alleen maar extra bestuurslagen.MinisterCramerNu moeten wij een draai maken. Ik heb duidelijk gezegd dat wij negen panorama's
nationaal hebben benoemd als voorbeeld van de manier waarop wij vanuit nationale
optiek hopen dat provincies en gemeenten de aandacht voor dit soort panorama's
ook in hun beleid opnemen. Om stapeling te voorkomen willen wij dit initiatief
van het vorige kabinet omarmen en integreren in de aanpak van Nationale Landschappen.
Daar zullen wij ons als eerste op richten.Hoe gaan wij dat precies met die AMvB regelen? Wij richten ons op het
voorkomen van nieuwe ontwikkelingen die tot verdere verrommeling leiden. De
doorwerking van het rijksbelang wordt geborgd in de AMvB Ruimte als integraal
onderdeel van het beleid van Nationale Landschappen. De provincies dienen
dit verder uit te werken. Ik betrek de SER-ladder daar natuurlijk bij, ook
al omdat die ook in de AMvB Ruimte is vastgelegd. Daarmee zorgen wij ervoor
dat de bedrijvigheid zo veel mogelijk wordt gebundeld.Worden de panorama's voldoende in de AMvB geborgd? Ja, de provincies zullen
via de AMvB gedwongen worden om er in hun verordeningen een uitwerking aan
te geven.De heerVan Heugten(CDA)Wij hebben de Nota Ruimte. Bij de nieuwe Wet ruimtelijke ordening is de
Nota Ruimte een algemene structuurvisie geworden. Onderdeel daarvan is dat
een aantal zaken in een uitvoeringsagenda terechtgekomen is. De minister vertaalt
dat door naar een AMvB om uitvoering te geven aan het ruimtelijk beleid. De
Nationale Landschappen worden in de Nota Ruimte genoemd. De provincies moeten
de landschappen begrenzen en nader invullen.Naast de Nota Ruimte hebben wij inmiddels een Structuurvisie Randstad
2040. Daarnaast hebben wij de snelwegpanorama's, die ook een onderdeel van
de Nota Ruimte betreffen. Ik pleit ervoor dat de snelwegpanoramastructuurvisie
niet wordt verengd tot een casuïstiek van negen panorama's die al in
een Nationaal Landschap liggen en waarvoor al kwaliteiten door de provincies
worden vastgesteld. Je past twee keer een "ja, mits"-regime op een
zelfde stuk grondgebied toe. Ik pleit ervoor om de snelwegpanoramastructuurvisie
als geheel met aandacht voor ontwerp van snelwegomgevingen, als structuurvisie
naast de Nota Ruimte en naast de Structuurvisie Randstad 2040 in het leven
te roepen en in werking te laten treden. Zo is de zorg die wij hebben voor
de snelwegomgeving in zijn algemeenheid beter geborgd. Later kan de minister,
bijvoorbeeld bij een nieuwe tranche van beleid, bekijken of de structuurvisie
nog verdere eigen uitvoeringsagenda's moet krijgen en in welk opzicht dat
moet gebeuren. Volgens mij is de combinatie van een algemene structuurvisie
en de casuïstiek van negen aan te wijzen Nationale Snelwegpanorama's
een hele onhandige. Dat schept enorm veel verwarring, ook in relatie tot de
provincies.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Wat de heer Van Heugten zegt, lijkt allemaal heel redelijk, maar in wezen
komt het erop neer dat hij vindt dat die negen eruit moeten. Dat moet de minister
niet doen. Hoe kan zij echter garanderen dat die negen snelwegpanorama's beschermd
kunnen worden? In de brief spreekt de minister immers over bedreigingen voor
de panorama's. Waar haalt de minister vandaan dat de Nationale Landschappen
door de provincies voldoende worden beschermd? Tot nu toe kunnen wij die conclusie
namelijk niet trekken. Hoe waarborgt de minister dit in de AMvB Ruimte?MinisterCramerIk begin bij de laatste vraag van mevrouw Van Gent. In de AMvB Ruimte
staan Nationale Landschappen beschreven als een van de thema's. De uitwerking
daarvan geschiedt door de provincies. Zij moeten per Nationaal Landschap specifieke
kernkwaliteiten benoemen. Die moeten zij daadwerkelijk in acht gaan nemen.
Daarmee wordt wettelijk vastgelegd waar een provincie zich aan te houden heeft.
Daarbinnen kan een gemeente opereren.Waarom zijn het er negen en laten wij het verder niet gewoon open? Wij
hebben een heel proces in gang gezet om een aantal voorbeelden van evidente
snelwegpanorama's daadwerkelijk te gaan beschermen omdat wij vinden dat die
beschermd moeten worden. Er zijn er niet voor niets negen uitgekomen. Dat
laat onverlet dat dit geen limitatieve opsomming is. Ik heb al een paar keer
gezegd dat dit het initiatief van het Rijk is. Het Rijk vindt dat dit negen
panorama's van nationaal belang zijn. Er zijn ook nog een heleboel landschappen
die de provincies zouden kunnen oppakken als provinciaal belang. Dan gaat
het niet alleen om snelwegen, maar ook om het spoor en dergelijke. Een provincie
kan daaraan verdere uitwerking geven. Men moet deze structuurvisie zien als
aansporing en inspiratie voor andere overheden om dit voorbeeld
te volgen. Het lijkt mij echt niet wenselijk om alles er uit te halen.De heerVan Heugten(CDA)Er zijn nu negen nationale voorbeelden en de minister zegt dat er nog
veel meer zijn. Ik zie de mailtjes uit het land al komen: waarom heeft het
Rijk geen oog voor de mooie landschappen in bijvoorbeeld Limburg of Drenthe?
Ik vind het prima dat de minister die negen landschappen als inspirerend voorbeeld
wil gebruiken en dat ze in de bijlage van de structuurvisie daartoe een rol
kunnen spelen, maar de wettelijke doorvertaling suggereert te veel dat de
minister maar negen landschappen belangrijk vindt. Wij vinden er meer dan
1700 belangrijk.MinisterCramerAls de heer Van Heugten net als ik wil uitdragen dat dit het begin is
van de aandacht voor snelwegpanorama's zijn wij het helemaal eens. Laten wij
kijken naar wat wij hebben gedaan. De heer Van Heugten had het over een expertocratisch
verzinsel – ik spreek het gelukkig goed uit – maar dat is helemaal
niet aan de orde. Wij hebben burgers laten meepraten. Zij mochten met voorbeelden
komen. Wij hebben een internetpanel gehad om mensen te betrekken. Dat is ook
een manier om te laten zien dat wij het belangrijk vinden. Bovendien heeft
een aantal experts zich erover gebogen. Daarnaast hebben wij een aantal criteria
vastgelegd om te bepalen welke panorama's van nationaal belang zijn. Panorama's
zijn open gebieden met landschappelijke kwaliteiten, omdat deze gebieden het
meest kwetsbaar zijn voor ruimtelijke ontwikkelingen. Zes van de negen door
mij aangewezen snelwegpanorama's zijn ook door burgers genoemd. Dus het is
echt niet alleen maar expertocratie geweest. Andere panorama's, zoals die
vanaf de Van Brienenoordbrug, zijn ook waardevol, maar behoeven bijvoorbeeld
geen planologische bescherming omdat die automatisch al in die categorie vallen.
Een aantal criteria heeft een rol gespeeld bij de keuze. Ik snap overigens
het punt dat de heer Van Heugten aangaf ten aanzien van de geografische spreiding.
Ik wijs er wel op dat met name in de Randstad zaken zoals kwaliteit van het
landschap, zeldzaamheid, herkenbaarheid, beleving, ruimtedruk, draagvlak en
rijksverantwoordelijkheid steeds meer aan de orde zijn. Omdat wij daar nog
weinig ruimtes hebben, is het logisch dat je die als eerste gaat beschermen.
Heel veel van de andere provincies zullen overigens wel degelijk ook hun gebieden
beschermen. Ik herinner mij nog dat ik van Enschede naar Zwolle reed en ik
daar een heel mooi gebied, een snelwegpanorama tegenkwam. Dus er is heus geen
sprake geweest van een Randstadtunnelvisie. Het moet ook niet worden gezien
als iets à la de wijkenaanpak, waarbij zaken worden aangewezen met
daarbij een heleboel geld. Dat is helemaal niet aan de orde. Het gaat niet
om het geld maar om de voorbeeldfunctie die wij hiermee vervullen en om de
inspiratie die het voor andere overheden moet opleveren. Het zijn de belangrijkste
panorama's binnen de ruimtelijke hoofdstructuur die wij hebben benoemd om
de versnippering en verrommeling tegen te gaan. Wij konden er natuurlijk nog
meer aanwijzen, maar dat is niet de bedoeling geweest.De heerVan Leeuwen(SP)Wij zijn het er allemaal over eens dat wij de open ruimtes moeten beschermen.
En als dit een methode is om dat te bereiken, is dat prima. Met de Nationale
Landschappen gaan wij een slag maken wat betreft het beschrijven van de kernkwaliteiten.
Dat gaat over het behoud van het open landschap. Wat let de minister nu om
in de structuurvisie voor de Nationale Landschappen de aandacht voor snelwegpanorama's
op te nemen? Dan kan het overal als voorbeeldfunctie fungeren. In die structuurvisie
kan dan ook nog extra aandacht worden gevraagd voor de rijkswegen. Op die
manier heb je dan wel één beleid voor al die Nationale Landschappen.
Volgens mij is dat een veel slimmere, directere en effectievere methode dan
het te "enclaveren" uit een nu al bestaand landschap.MinisterCramerWij hebben de kernkwaliteiten niet in detail uitgewerkt en dat zal ook
niet gaan gebeuren. Daarvoor staan de provincies aan de lat. Het gaat er dus
ook om in welke bewoordingen wij Nationale Landschappen omschrijven. Ik heb
nota genomen van uw opmerking en ik snap de behoefte om ook op nationaal niveau
in de AMvB Ruimte iets mee te nemen in de sfeer van algemene aandacht voor
dit punt. Dat laat onverlet dat wij de negen snelwegpanorama's als voorbeelden
kunnen blijven hanteren. Ik kom overigens graag op dit punt terug als wij
de nota Ruimte en de AMvB Ruimte bespreken. Zoals gezegd, heb ik goede nota
genomen van uw opmerking. Ik heb echter nog geen klip-en-klaar antwoord omdat
het nog even puzzelen is hoe breed wij het dan moeten formuleren en waarin.
Laten wij het alleen gelden voor de Nationale Landschappen of breiden wij
het bijvoorbeeld ook uit naar spoor? Voordat ik enthousiast een antwoord geef,
wil ik er even over nadenken hoe deze zorg op nationaal niveau kan worden
meegenomen in de AMvB Ruimte. Nogmaals, wij zullen wel degelijk de provincies
aansporen om in hun verordeningen veel specifieker te zijn.Mevrouw Neppérus had het over goede bedoelingen en bureaucratie.
Ik ben er altijd voor om bureaucratie te vermijden; wij kunnen het daarover
helemaal eens zijn. Daarom komt er ook geen apart regime voor de snelwegpanorama's,
zoals misschien oorspronkelijk wel in de lijn der verwachting lag.Mevrouw Van Gent sprak over luttele seconden waarin je landschappen zou
zien. De lengte van de negen Nationale Snelwegpanorama's varieert van zeven
tot vijftien kilometer. Je kunt dus ongeveer vier tot tien minuten genieten
van gras of andere mooie landschappen. Dat is genoeg tijd, wat mij betreft.
Nogmaals, het gaat om de voorbeeldfunctie. Mevrouw Van Gent kan het bagatelliseren,
maar uit mijn reactie begrijpt zij dat ik het onderwerp een warm hart toedraag,
net als zij.De voorzitter:Langzamer rijden helpt ook!MevrouwVan Gent(GroenLinks)Voorzitter, als u suggereert dat ik mij niet aan de maximumsnelheid houd:
dat doe ik altijd; ik gebruik cruisecontrol.MinisterCramerMevrouw Wiegman vroeg waarom bij de Nationale Snelwegpanorama's is gekozen
voor een "ja, mits"-regime. Dat heeft er vooral mee te maken dat
de panorama's binnen een Nationaal Landschap liggen. Daarbinnen geldt dat
regime. Wij hebben er expliciet voor gekozen om die koppeling te maken. Natuurlijk
zijn er ook andere panorama's die soms nog veel mooier zijn, zeg ik uit eigen
ervaring. Dat zijn de uitzichten die je vanuit de trein kunt hebben. Die vormen
wel degelijk ook een aandachtspunt.Mevrouw Vermeij vroeg naar de casuïstiek, en met name naar het bedrijventerrein
in Reeuwijk. Er ligt nu geen plan voor de gemeente. Als zij op de locatie
een bedrijventerrein wil ontwikkelen, kan ik ingrijpen met de AMvB. Het is
namelijk een ongewenste ontwikkeling, mede op basis van de SER-ladder. Over
deze ontwikkeling heeft nog geen besluitvorming plaatsgevonden. Er moet nu
dus regionale afstemming gaan plaatsvinden. Dat geldt voor Bodegraven in wezen
ook. Daar zijn wij met provincie en gemeenten in gesprek over het tegengaan
van verrommeling en over het opknappen van de Oude Rijnzone. Dat brengt inderdaad
discussies mee over bedrijventerreinenontwikkeling. Mevrouw Vermeij heeft
gelijk: een van de plekken waaraan nu wordt gedacht, is een plek waar wij
juist in het kader van snelwegpanorama's een open ruimte willen houden vanaf
de weg gezien. Ik heb dit punt dus wel degelijk onder de aandacht gebracht
van zowel Bodegraven als de provincie. Het is nog in bespreking en ik kan
er dus nog geen uitsluitsel over geven. Als wij dit soort beleid afspreken
en ook een SER-ladder willen hanteren, moeten wij toch nog eens goed kijken
naar andere mogelijkheden om het probleem op te lossen. Die mogelijkheden
moeten wij eerst goed bezien voordat wij uitwijken naar de laagste trede van
de SER-ladder.De voorzitter:Wij zijn aan het eind van de eerste termijn gekomen. In de tweede termijn
is er gelegenheid voor het indienen van moties en zelfs van amenderende moties.De vergadering wordt van 12.35 uur tot 13.05 uur geschorst.MevrouwNeppérus(VVD)Voorzitter. Na de beantwoording van de minister – waarvoor uiteraard
dank – is het voor mij niet helderder geworden. Ik zie nog steeds dat
er straks allemaal dingen naast elkaar ontstaan, terwijl er volgens de VVD
gewoon voor zou moeten worden gezorgd dat bijzondere stukken van de Nationale
Landschappen echt beschermd worden, bovenop datgene wat er al is. Dat gaat
er straks naast staan, naast weer aparte regels voor een panorama. Hoeveel
panorama's kan ik dan wel niet krijgen. Kortom, ik vind het er niet duidelijker
op geworden. Nogmaals, ik vind de gedachte best sympathiek, maar ik vraag
mij echt af hoe wij hier nu verder mee moeten.Ik heb gesproken over de A16 langs de Betuwelijn. Het gaat om het stuk
autoweg waar de Betuwelijn langs loopt. Ik vind dat nog steeds heel lelijk.
De minister wil met Rijkswaterstaat gaan spreken over de toekomst. Dat lijkt
me heel zinvol. Zij zou eigenlijk ook eens naar de bestaande situatie moeten
kijken. Als wij hier praten over stukken die wij mooi willen houden, dan is
het wel gek dat wij tegelijkertijd bezig zijn met stukken autoweg die gewoon
lelijk zijn.Ik wil ten slotte het volgende opmerken. Het is wat casuïstiek, maar
ik wil toch graag aandacht vragen voor het bedrijventerrein bij Woerden. Er
loopt een discussie om dat bedrijventerrein midden in het Groene Hart te bouwen.De heerVan Heugten(CDA)Voorzitter. Ik dank de minister voor haar beantwoording in eerste termijn.
Uit de interrupties is al gebleken dat het aan de goede bedoelingen van alle
partijen, fracties en de minister niet ontbreekt om zorg te hebben voor de
snelwegomgeving. Alleen, hoe vul je dat nu zodanig in dat wij er planologisch
gezien, qua ruimtelijkeordeningsinstrument, op een zo goed mogelijke manier
mee omgaan? Komt onze aandacht wel op de goede plek terecht en is deze structuurvisie
daar nu helemaal goed op geëquipeerd? Dat is eigenlijk het verhaal waar
wij met elkaar over willen praten.De CDA-fractie vond het jammer dat het, door die negen Nationale Snelwegpanorama's
met de inspraak eromheen, een beetje lijkt te verengen tot heel veel focus
daarop, terwijl de grotere aandacht voor de vraag of wij wel zuinig omgaan
met onze snelwegpanorama's daarmee wat ondergesneeuwd lijkt te raken. Bovendien
zien wij toch een gevaar voor een, wat ons betreft, onbedoelde en ook niet
nodige stapeling van beleid.Ik heb twee moties voorbereid. Ik zal die eerst even voorlezen. Dan hebben
wij dat in ieder geval gehad. De eerste motie gaat over die negen Nationale
Snelwegpanorama's als onderdeel van de Structuurvisie voor de Snelwegomgeving.
De motie luidt als volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de Structuurvisie voor de Snelwegomgeving aan het instrumentarium
een aantal zinnige instrumenten toevoegt, maar tegelijk een arbitraire keuze
maakt voor negen Nationale Snelwegpanorama's die niet altijd aansluiten op
de door burgers aangedragen waardevolle panorama's, en bovendien al allemaal
onderdeel zijn van de Nationale Landschappen;overwegende dat er al voldoende planologische aanduidingen en beschermingsregimes
zijn voor de landschappelijke omgeving, en het toevoegen van de categorie
Nationale Snelwegpanorama's dat nog ingewikkelder maakt en leidt tot stapeling
van beleid;verzoekt de regering, in de Structuurvisie voor de Snelwegomgeving de
onderdelen die betrekking hebben op de negen Nationale Snelwegpanorama's als
inspirerend voorbeeld op te nemen in de bijlage van de structuurvisie,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Heugten. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 7 (31500).De heerVan Heugten(CDA)Dan heb ik nog een tweede motie, om ook juist te benadrukken dat de open
landschappen belangrijk zijn, maar dat die voor de beleving van de automobilist
in de snelwegomgeving niet als enige tellen. Hij ergert zich aan veel meer
dingen dan alleen aan het ontbreken van weidse open landschappen. Omdat wij
vinden dat in deze structuurvisie dat onderdeel verder benadrukt zou kunnen
worden, dienen wij de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het uitzicht vanaf snelwegen volgens burgers de laatste
jaren lelijker en minder weids is geworden;overwegende dat geluidswallen en geluidsschermen het uitzicht vaak ontnemen
en in belangrijke mate bepalen;constaterende dat in de Structuurvisie voor de Snelwegomgeving vooral
aandacht wordt geschonken aan open landschappen;verzoekt de regering, bij de aanleg of verandering van snelwegen niet
meer geluidswerende voorzieningen te maken dan nodig en meer aandacht te schenken
aan mooiere geluidswerende voorzieningen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Heugten. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8 (31500).De heerVan Leeuwen(SP)Ik heb een vraag over de eerste motie. Is het de bedoeling van het CDA
dat er een aparte structuurvisie snelwegpanorama's komt die zich niet alleen
richt op de Nationale Landschappen, maar veel breder is en voor het hele land
en voor elk stukje snelweg geldt? Om het een beetje cynisch te vragen: is
het feit dat ergens een snelweg loopt voor het CDA aanleiding om daar over
te gaan tot bescherming van de openbare ruimte?De heerVan Heugten(CDA)Zo kan de heer Van Leeuwen die vraag niet stellen. Althans ik beoog met
deze moties dat de structuurvisie voor de snelwegomgevingen echt een rijksstructuurvisie
is en blijft en als zodanig kan functioneren. Ik wil voorkomen dat de rijksstructuurvisie
de vorm en inhoud krijgt van een provinciale of een gemeentelijke structuurvisie
waarin individuele gebieden worden benoemd en de uitwerking tot in detail
wordt vastgelegd. Het is niet de rol van het Rijk of de Tweede Kamer om op
dat niveau de snelwegomgeving in een instrumentarium voor ruimtelijke ordening
vast te leggen. Daarom verzoek ik deze uitwerkingen als inspirerende voorbeelden
in de bijlagen te zetten, zodat provincies en gemeenten die omgeving op die
manier zorgvuldig kunnen inplannen. Daarmee wil ik de breedte van de Structuurvisie
Snelwegomgevingen benadrukken – het is een algemeen punt dat wij met
z'n allen belangrijk vinden – en de verenging tot individuele locaties
overlaten aan provincies en gemeenten, met deze voorbeelden er wel bij.De heerVan Leeuwen(SP)Wat gebeurt in deze visie met de snelwegpanorama's die binnen de Nationale
Landschappen liggen?De heerVan Heugten(CDA)De minister zou in haar AMvB Ruimte moeten opnemen dat snelwegpanorama's
waar nodig en mogelijk moeten worden opgenomen als onderdeel van de kernkwaliteiten
van de Nationale Landschappen. Daarbij kan zij verwijzen naar deze structuurvisie.
Als hiernaar wordt verwezen met deze inspirerende voorbeelden erbij, is een
goed instrumentarium voor ruimtelijke ordening geborgd.MevrouwVan Gent(GroenLinks)De tweede motie over de geluidsschermen klinkt natuurlijk uitermate sympathiek,
want de heer Van Heugten had het over "niet meer dan nodig" en "de
schermen mooier maken". Maar ik mag er toch van uitgaan dat hij niet
in die zin tornt aan geluidsnormen en dat soort zaken dat de plaatsing van
een geluidsscherm niet doorgaat als een aantal mensen bijvoorbeeld te kennen
geeft een lelijk geluidsscherm niet te willen. Daar zit ik immers niet op
te wachten, omdat mensen vaak heel veel geluidsoverlast ervaren.De heerVan Heugten(CDA)Uiteraard. Waar het nodig is om geluidshinder en -overlast tegen te gaan,
doen wij er geen enkele afbreuk aan. Wij vragen wel om het te beperken, want
wij weten allemaal dat de automobilist geluidsschermen over het algemeen niet
mooi vindt en liever een weids of ander uitzicht ziet. Wij zeggen "ja"
tegen schermen waar die nodig zijn tegen de geluidshinder en -overlast. Dan
vragen wij meer aandacht voor het ontwerp en de esthetiek van geluidsschermen.
Er moeten echter ook niet meer schermen komen dan nodig. Geluidsschermen moeten
dus geen strooigoed worden, waardoor overal geluidsschermen worden geplaatst,
ook waar het niet nodig is.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Het gaat mij niet alleen om de automobilist die het lelijk vindt, maar
ook om de personen die achter de geluidsschermen verblijven. Dat zijn bewoners
en mensen die willen recreëren in die gebieden. Zij willen geen last
hebben van het geluid. Over dat punt in uw motie maak ik mij een beetje zorgen.
Is dat niet nodig?De heerVan Heugten(CDA)Met onze 41 Kamerzetels hebben wij ook heel veel aandacht voor de CDA-mensen
en andere mensen die achter de geluidswallen wonen.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Alleen voor de CDA-mensen?De heerVan Heugten(CDA)In verhouding tot de zes zetels van GroenLinks hebben wij daar misschien
nog wel veel meer aandacht voor dan u.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Zeven zetels.De heerVan Heugten(CDA)Excuses, mevrouw Van Gent. U telt ook mee. Precies zoals mevrouw Van Gent
verwoordt, hebben ook wij heel veel aandacht voor de mensen achter de geluidsschermen
ter voorkoming van geluidsoverlast en -hinder, ongeacht de politieke kleur
van die mensen. Dat doen wij met verve en met de volle inzet van onze 41 Kamerzetels.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Het is allemaal heel komisch, maar ik stel gewoon een serieuze vraag en
ik wil daar een serieus antwoord op. Mijn vraag blijft dus welke ruimte uw
motie geeft om minder geluidsschermen te krijgen. Geluidsschermen
zijn immers vaak heel omstreden en er is veel discussie. Komen er geluidsschermen
op plekken waar dat gewoon absoluut noodzakelijk is? En wie bepaalt wat mooi
is? Zijn dat de CDA'ers in de Kamer? Dan maak ik me een beetje zorgen.De heerVan Heugten(CDA)Ik kan onaardige dingen zeggen over wie er bepaalt wat een mooi landschap
is, maar daar hebben wij al de hele morgen over gesproken en daar hebt u verder
geen vragen over gesteld. Het is heel duidelijk: daar waar geluidsschermen
nodig zijn, moeten zij er komen en vragen wij aandacht voor de uiterlijke
verschijningsvorm daarvan, ook vanuit de optiek van de automobilist. Daar
waar zij niet nodig zijn, vinden wij dat wij terughoudend moeten zijn met
het plaatsen van extra geluidsschermen, omdat zij het uitzicht belemmeren
en omdat zij in de ogen van de automobilist vaak lelijke dingen zijn. Het
is niet meer en niet minder dan dat.De heerVan Leeuwen(SP)Voorzitter. Ik neem aan dat de voorzitter na zijn gelach vanaf nu wat
ruimer omgaat met uitingen van goedkeuring of afkeuring.De voorzitter:Ik vond het gewoon een heel wakkere reactie. Voor de rest was het helemaal
niets. Ik ben voor jullie allemaal.De heerVan Leeuwen(SP)Ik voer geen pleidooi voor de blokkendozen, maar er staan ook heel lelijke
postmoderne Griekse tempels langs de snelweg. Laten wij ons dus niet beperken
tot alles wat een rechte hoek heeft.Ik heb een vraag aan de minister over de periode tussen nu en 2013, waarvoor
ik in eerste termijn aandacht heb gevraagd. Wat gaat er in die tussentijd
gebeuren? Ook de VROM-Inspectie vraagt daar aandacht voor. Gaat de minister
instrumenten inzetten?De SP-fractie hecht erg aan een eenduidig en duidelijk regime bij het
openhouden van het landschap en de waardering daarvoor. Dat wordt breed gedragen,
ook door de minister en de fracties, maar laten wij er dan voor zorgen dat
het geen beleid wordt waaruit je kunt kiezen. Ik vrees dat dat gaat gebeuren
als je binnen de Nationale Landschappen, waar nu al het regime "ja, mits"
geldt, nog een stukje gaat benoemen met hetzelfde regime erop. Je ziet die
beweging nu in wezen al plaatsvinden. Dat blijkt ook uit het onderzoek van
de VROM-Inspectie: als iets net buiten het snelwegpanorama is, mag het wel.
Nee, daar mag het ook niet. Dan ben je ook af van de discussie over hoe ver
dat moet gaan. Er zijn bedreigingen die binnen de Nationale Landschappen liggen
en die wel degelijk gevolgen hebben voor dat uitzicht. Wij zijn dus voor een
eenduidig beleid en een eenduidig regime. Daar hebben wij een motie over.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de negen Nationale Snelwegpanorama's alle gelegen zijn
in Nationale Landschappen;constaterende dat het "ja, mits"-regime voor de snelwegpanorama's
reeds voor de Nationale Landschappen van toepassing is;van mening dat door stukken binnen de Nationale Landschappen onder een
reeds voor die landschappen bestaand regime te brengen, op zijn minst de suggestie
wordt gewekt dat er twee vormen van "ja, mits" zijn;van mening dat stapeling van ruimtelijk beleid op dezelfde locatie voorkomen
moet worden;verzoekt de regering om de structuurvisie Nationale Snelwegpanorama's
te integreren in de structuurvisie Nationale Landschappen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Leeuwen. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9 (31500).De heerVan Leeuwen(SP)Volgens mij heeft deze aanpak een aantal voordelen. Je beperkt je niet
tot de negen nu genoemde snelwegpanorama's, want het wordt een integraal onderdeel
van de ruimere structuurvisie voor de Nationale Landschappen, waarvan de minister
in eerste termijn al heeft gezegd dat dat een rijksverantwoordelijkheid is.
Maak die verantwoordelijkheid dan op zo'n manier waar. Je voorkomt dus een
beperking tot die negen landschappen en ook een soort shoppingregime bij lagere
overheden om daar wel of niet aan te voldoen. Je bent er in één
keer vanaf, het is duidelijk en het is klaar. Dat lijkt mij, gelet op de in
eerste termijn door mij genoemde stapeling van beleid, een heel groot voordeel.MevrouwVermeij(PvdA)Voorzitter. Ik dank de minister voor de antwoorden op de vragen. Op een
aantal vragen heb ik geen antwoord gekregen, maar indirect wel. Er is in de
structuurvisie een aantal instrumenten genoemd, zoals een saneringsregeling
of een financieel instrumentarium. Uit de antwoorden van de minister heb ik
echter begrepen dat dit geen nieuwe financiële instrumenten zijn of een
nieuwe saneringsregeling die apart voor die snelweg zal gelden, maar dat de
instrumenten aansluiten op bestaande programma's zoals Mooi Nederland of wellicht
de herstructureringsopgave voor de bedrijventerreinen. Daarop krijg ik graag
nog een bevestigend antwoord.De discussie was wat verwarrend. Ik probeer die voor mijzelf samen te
vatten en hoop dat ik dat goed doe. Daarop hoor ik graag de reactie van de
minister. Wij hebben de Structuurvisie Nationale Landschappen die is ontleend
aan de Nota Ruimte. Wij voeren vaker een debat over de vraag of wij het daarmee
eens zijn of niet. Alles wat wij wettelijk willen doorvertalen, leggen wij
straks vast in de AMvB Ruimte. Of dat uit de Structuurvisie Randstad 2040
komt, of uit een structuurvisie over de snelwegpanorama's, maakt niet uit.
Het gaat erom dat de minister zegt dat alles wat wij met die snelwegpanorama's
vastleggen integraal onderdeel is van het onderdeeltje Nationale Landschappen.
Die panorama's zijn uiteraard breder dan die Nationale Landschappen.
Komt er niet een soort algemene richtlijn of richtsnoer in de AMvB Ruimte
die zowel van nut kan zijn voor provincies als voor gemeenten bij het opstellen
van die panorama's? Daarover zal mevrouw Wiegman, mede namens mij, een motie
indienen.MevrouwWiegman-van Meppelen Scheppink(ChristenUnie)Voorzitter. Voor het gemak ga ik gewoon verder bij het punt, zoals dat
door mevrouw Vermeij is verwoord. Ik lees de motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat er negen snelwegpanorama's worden aangewezen binnen
de Nationale Landschappen;overwegende dat er ook buiten de Nationale Landschappen beschermwaardige
panorama's zijn;overwegende dat er niet alleen vanaf de snelweg van panorama's genoten
kan worden;verzoekt de regering, de negen Nationale Snelwegpanorama's als inspirerend
voorbeeld op te nemen in de AMvB Ruimte, onderdeel Nationale Landschappen,
en in overleg met provincies te komen tot een algemene passage over de bescherming
van panorama's,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Wiegman-van Meppelen Scheppink,
Vermeij en Van Gent. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 10 (31500).MevrouwWiegman-van Meppelen Scheppink(ChristenUnie)In eerste termijn heb ik een paar vragen gesteld en punten aan de orde
gesteld waarop de minister niet is ingegaan. Ik doel in de eerste plaats op
mijn vraag over het handhavingsbeleid. Hoe gaat de minister dat vormgeven?De minister is uitvoerig ingegaan op de contacten met het ministerie van
V en W als het gaat om de inpassing van snelwegen. Soms zal het echter nodig
zijn om keihard nee te zeggen. In hoeverre zal daarover in een vroeg stadium
overleg en afstemming plaatsvinden met het ministerie? Het gaat immers niet
alleen over die inpassing. Verder heb ik aandacht gevraagd voor datgene wat
er uiteindelijk wel gebouwd wordt, niet alleen de snelweg maar ook datgene
wat daar omheen gebeurt. Over de beruchte blokkendozen kan ik alleen maar
zeggen dat het belang van een onafhankelijke welstandstoets maar weer eens
is bewezen.Ik sloot mijn eerste termijn af met de spanningsvelden, namelijk uitzicht
tegenover de wettelijke voorschriften over geluid en fijn stof. Daarbij spelen
ook de geluidsschermen een rol. Het tweede punt is de aanwijzing van Nationale
Snelwegpanorama's en de mogelijke druk die daarmee wordt uitgeoefend om in
onbeschermde panorama's te bouwen. Graag wil ik op die twee punten alsnog
een reactie.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Voorzitter. Ik dank de minister voor haar antwoord. Ik heb ook wel de
indruk dat zij het echt goed bedoelt als het om de snelwegpanorama's gaat.
Mij moet echter ook van het hart dat je, als je de Nationale Landschappen
op een uitstekende manier zou beschermen, jezelf inderdaad kunt afvragen of
je die negen snelwegpanorama's nodig hebt. In eerste termijn heb ik dat een
vlag op een modderschip genoemd. Dat betekent voor de GroenLinks-fractie niet
dat zij ervoor kiest om die negen snelwegpanorama's dan ook maar niet te doen
omdat wij daaraan dan toch niets hebben. Vandaar dat ik de motie-Wiegman mede
heb ondertekend. Je moet dat immers op een goede manier vastleggen. Wij maken
ons daarover namelijk wel zorgen. De VROM-Inspectie heeft op verzoek van de
minister geïnventariseerd welke bedreigingen er zijn. Het gaat dan om
verschillende snelwegpanorama's. Daaruit blijkt dat er in de meeste gevallen
toch druk op de ketel staat om ook in die gebiedjes wat te doen. Die moeten
op een heel goede manier beschermd worden zodat de verrommelling daar niet
doorgaat. Daarbij is te denken aan wegen, woonwijken en bedrijventerreinen.
Ik gaf al aan dat er in relatie tot de Nationale Landschappen reden is om
chagrijnig te worden. Ik dien daarom de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het kabinet "mooi wil houden wat mooi is";constaterende dat minstens vijf Nationale Landschappen bedreigd worden
met een nieuwe doorsnijding door een snelweg;overwegende dat het niet de bedoeling kan zijn, Nationale Landschappen
te doorsnijden om zo meer Nationale Snelwegpanorama's te creëren;spreekt uit dat de minister van VROM in de AMvB Ruimte vastlegt hoe Nationale
Landschappen bij de aanleg van nieuwe snelwegen ontzien worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Gent. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11 (31500).MevrouwVan Gent(GroenLinks)Voorzitter. De minister kan mij dit natuurlijk ook gewoon toezeggen. Ik
ben best bereid om de motie dan weer in te trekken.De voorzitter:Dat geldt voor alle moties.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Het leek mij goed om het er nog even expliciet bij te zeggen.Vanwege de negen landschappen die ook niet echt veilig zijn in relatie
tot de snelwegpanorama's dien ik de volgende motie in over een concrete locatie
waar de bedreiging heel realistisch is.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het kabinet "mooi wil houden wat mooi is";constaterende dat Snelwegpanorama Wijk en Wouden (onderdeel van Nationaal
Landschap het Groene Hart) bedreigd wordt door de plannen voor de Rijnlandroute;overwegende dat aantasting van een snelwegpanorama door een nieuwe snelweg
voorkomen moet worden;spreekt uit dat de kwaliteit van Nationaal Landschap het Groene Hart noch
Snelwegpanorama Wijk en Wouden mag worden aangetast door de aanleg van de
Rijnlandroute,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Gent. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12 (31500).MevrouwVan Gent(GroenLinks)Voorzitter. Mijn laatste opmerking gaat over de IJmeer-verbinding. Ik
kom daarop terug omdat de heer Van Heugten zat te stoken in een heel goed
huwelijk dat mijn fractie met de afdeling Amsterdam en alle andere afdelingen
en colleges heeft. Het is weliswaar duaal, maar dat kan voor een huwelijk
heel prettig zijn. GroenLinks Amsterdam is voor een tunnel op de bodem van
het IJmeer. Een deel gaat de grond in en een deel ligt in het water. Wij zijn
erg voor ov of ov-plus op die locatie. Een weg eroverheen of een brug is onbespreekbaar
voor zowel de Tweede Kamerfractie van GroenLinks als voor GroenLinks Amsterdam.
Ook in een duaal bestel kan men het dus eens worden en harmonieus met elkaar
omgaan. Dat laat onverlet dat mijn fractie niet bang is om ook eens een ander
standpunt in te nemen dan de plaatselijke afdeling, als het moet.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De voorzitter:Ik geef het woord aan de minister. Ik denk dat het handig is dat zij kort
een paar antwoorden geeft en daarna de moties van een oordeel voorziet.MinisterCramerVoorzitter. Ik was inderdaad van plan om eerst kort op de vragen in te
gaan. Daarna ga ik door met de verschillende moties.Mevrouw Neppérus kwam terug op de Betuwelijn en op de A15. Het
punt is gehoord en ik zal Rijkswaterstaat berichten dat zij, maar ook andere
leden van de Kamer, de esthetiek van deze infrastructuurbarrière niet
zo mooi vinden. De structuurvisie is een beleidsstuk en vormt een onderbouwing die verder
gewenst is voor een AMvB. De Nota Ruimte is een algemene structuurvisie. Deze
is eerder geaccordeerd. De Nationale Landschappen zijn een onderdeel van de
Nota Ruimte. Er is dus geen aparte structuurvisie Nationale Landschappen.
Er is een verzoek gekomen van beide Kamers om twee structuurvisies op te stellen,
aanvullend op de Nota Ruimte, namelijk rond Randstad 2040 en de snelwegpanorama's.
Beide hebben wij uitgewerkt. De juridische doorwerking van de Nota Ruimte
en ander vastgesteld beleid met betrekking tot andere overheden komt te staan
in de AMvB Ruimte. Daarin wordt beleid rond de Nationale Landschappen, met
de eisen aan provincies wat betreft de kernkwaliteiten – migratiesaldo
nul – geborgd. Dit is inclusief het beleid van de negen snelwegpanorama's.
De AMvB is een juridisch instrument om specifieke zaken vast te leggen. Het
inspirerende en uitdagende van zo'n structuurvisie laat zich niet in allerlei
mooie wettelijke regels vastleggen, maar naast het vastleggen van deze negen
snelwegpanorama's zouden wij kunnen nadenken over de mogelijkheid om een algemene
zin op te nemen over aandacht voor dit soort zaken. Het hangt er vanaf of
het juridisch ook zo te vertalen is. Ik ben daarvan nog niet zeker en daarom
kan ik niet keihard toezeggen dat ik het even ga doen, omdat het soms niet
in de juridische formuleringen past. Ik heb echter wel de wens van de Kamer
gehoord om het iets breder te maken dan alleen de negen snelwegpanorama's.De voorzitter:Het lijkt mij wel goed dat u ons nog even laat weten of en hoe u dit gaat
doen.MinisterCramerDat komt terug op het moment dat wij de eerste AMvB Ruimte bespreken.
Ik kan het ook daarvoor doen, zodra ik met de medewerkers verder heb uitgezocht
of en hoe dat past.MevrouwWiegman-van Meppelen Scheppink(ChristenUnie)Ik zou graag voor de stemmingen over de moties die juridische duidelijkheid
willen hebben. Als de minister straks op de verschillende moties terugkomt,
lijkt mij dat wel een heel belangrijke afweging.De voorzitter:Zo nodig kunnen wij een week later stemmen, want zo spannend is het in
tijd in elk geval niet.MinisterCramerHet gaat om de vraag of het in principe mogelijk is, zonder dat ik al
de uitwerking geef in de formulering van een zin. Dat komt in de AMvB Ruimte.
Ik zeg toe dat wij dit binnen twee weken voor elkaar hebben.Dan nog een paar woorden over de planning van de AMvB ruimte. De ontwerp-AMvB
wordt voor de zomer van 2009 naar de Kamer gestuurd. Dat is dan de eerste
tranche. De vaststelling van de AMvB geschiedt in de eerste helft van 2010.
Ondertussen loopt al de tweede tranche. Die wordt meteen meegenomen. In 2011
zullen alle provinciale verordeningen in combinatie met de AMvB gereed moeten
zijn en in 2013 alle bestemmingsplannen. De heer Van Leeuwen vroeg wat er
dan tot 2013 gebeurt. Dat hangt onder andere samen met het handhavingsregime
waar ik nog op terugkom. Zodra de AMvB bij de Kamer ligt, kan ik al ingrijpen.
Dat is bijvoorbeeld aan de orde wat Bodegraven betreft. Daar lopen
al gesprekken over. De vraag is hoe en wat ik ga doen. Wij zijn nu nog gewoon
in gesprek, dus daar ga ik niet op vooruitlopen. Zodra de AMvB door de Kamer
is behandeld, is er ook een juridisch instrumentarium waar ik mij op kan beroepen.De heerVan Leeuwen(SP)In de ruimtelijke ordening is het gebruikelijk dat ook voornemens al een
soort status hebben om ongewenste ontwikkelingen tegen te gaan, voorbereidingsbesluiten
en dat soort zaken. Betekent dit dat u op het moment dat u de AMvB, eerste
tranche, naar de Kamer stuurt, voor de zomer dus, al een beroep kunt doen
op wat daarin staat om ongewenste ontwikkelingen tegen te houden? Of moet
de behandeling eerst worden afgerond, voordat u die status hebt?MinisterCramerIk heb dan meteen die status.Mevrouw Wiegman vroeg naar het handhavingsbeleid. Wat doen wij tot 2013?
Wij hebben een inventarisatie gemaakt van de verschillende categorieën
van snelwegpanorama's. Op basis daarvan hebben wij een indeling gemaakt in
drie categorieën. De eerste categorie omvat kleinschalige projecten die
geen invloed hebben en dat betekent ook geen bemoeienis van het Rijk. De tweede
categorie omvat ontwikkelingen op basis van vastgestelde bestemmingsplannen
en een akkoord van het Rijk. Dan is terugdraaien niet aan de orde vanwege
een betrouwbare overheid. De derde categorie bevat ontwikkelingen in de planfase.
Daarin is bijsturen of tegenhouden in de fase van inspraak in de planprocedure
wel degelijk aan de orde.Dan ga ik nu in op de verschillende moties. Ik begin met de motie-Van
Heugten op stuk nr. 7. Hij verzoekt de regering om in de structuurvisie voor
de snelwegomgeving de onderdelen betrekking hebbend op de negen Nationale
Snelwegpanorama's op te nemen als bijlage en dus uit het verhaal zelf te halen.
Ik heb u al in eerste termijn heel duidelijk aangegeven dat wij een heel proces
hebben doorgemaakt om negen Nationale Snelwegpanorama's te benoemen. Daar
hebben wij de burgers bij betrokken, dus het is absoluut niet zo dat die expertocratie
hierin de overhand heeft gehad. Zes van de negen panorama's zijn geheel in
overeenstemming met wat ook burgers het belangrijkste vinden. De argumentatie
waarom de heer Van Heugten vindt dat zij eruit zouden moeten, vind ik niet
valide. Wij willen juist als ankerpunt gebruiken wat wij als nationaal beleid
bestempelen ten aanzien van Nationale Snelwegpanorama's. Als je dat er dan
uithaalt, heb je een lege huls. Daarom moet ik de aanneming van de motie op
stuk nr. 7 ontraden. Ik benadruk nogmaals dat de keuze hiervoor in overeenstemming
is met wat provincies daarover gezegd hebben. Natuurlijk zijn er meer mogelijkheden,
maar dan zijn de provincies ook aan zet om daaraan in hun provinciale structuurvisies
aandacht te besteden.De heerVan Heugten(CDA)De minister ontraadt nu deze motie, terwijl zij in de beantwoording heeft
gezegd: natuurlijk, mijnheer Van Heugten, het blijft niet bij deze negen snelwegpanorama's.
Maar in plaats van deze negen snelwegpanorama's in een bijlage op te nemen,
waardoor er veel meer als voorbeeld kunnen dienen, neemt de minister ze in
de tekst van de integrale structuurvisie op. Op die manier zegt zij eigenlijk:
er zijn niet meer dan negen snelwegpanorama's. Dat vind ik een rare combinatie.MinisterCramerIk benadruk nogmaals dat het hierbij gaat om negen rijkspanorama's. Dit
zijn de panorama's die van nationaal belang zijn. Verder kunnen provincies
allerlei panorama's benoemen, niet alleen langs snelwegen, maar bijvoorbeeld
ook langs het spoor of langs wat dan ook. De provincies zijn daarin geheel
vrij. In specifieke provinciale structuurvisies zullen wij meer van deze panorama's
vinden, en dat is exact wat wij willen. Nationale belangen leggen wij vast
in onze nationale AMvB Ruimte.In de tweede motie van de heer Van Heugten, op stuk nr. 8, wordt de regering
verzocht om bij de aanleg of verandering van snelwegen niet meer geluidswerende
voorzieningen te maken dan nodig, en meer aandacht te schenken aan mooiere
geluidswerende voorzieningen. In mijn eerste termijn zei ik al dat het beleid
op dit punt van het ministerie van Verkeer en Waterstaat, en met name van
Rijkswaterstaat, duidelijk is geïnspireerd op de discussie over snelwegpanorama's.
De motie is daarom mijns inziens ondersteuning van beleid. Soms wenst men
inderdaad op lokaal niveau om iets meer te doen dan strikt noodzakelijk is.
Daarover zou het precies moeten gaan in de afweging. Met die kanttekening
kan deze motie worden gezien als ondersteuning van beleid.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Daar zit ik wat mee. Ik stelde hierover zojuist al een vraag aan de heer
Van Heugten. In de motie staat wel degelijk duidelijk dat er niet méér
geluidswerende voorzieningen moeten worden gemaakt dan nodig zijn. De minister
spreekt zelf over het plaatselijk belang dat hierbij soms een rol speelt.
Op lokaal niveau kunnen mensen soms zo veel last hebben van de weg, dat zij
toch geluidswerende voorzieningen wensen, ook al zijn die strikt genomen niet
nodig. Kunnen die voorzieningen ook nog worden getroffen als deze motie zou
worden aangenomen? In de motie staat toch duidelijk: niet meer dan nodig?
Dat is erg subjectief. Ik worstel daarmee. De minister stelt dat de motie
ondersteuning is van beleid.MinisterCramerIk vat de motie als volgt op. De heer Van Heugten vraagt terecht aandacht
voor het belang van de geluidswerende voorzieningen. Hij plaatst daarbij echter
de kanttekening dat het uiteraard niet nodig is om de voorzieningen op plaatsen
te zetten waar zij niet gewenst zijn. De vraag wat gewenst is, moet uiteraard
worden beantwoord in overleg met de lokale bevolking.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Als een meerderheid van die lokale bevolking stelt dat er op een bepaald
punt zoveel sprake is van overlast dat men toch graag een geluidsscherm wil,
ondanks het feit dat volgens de norm op dat punt geen geluidsscherm hoeft
te worden geplaatst, kan dat dan nog steeds?MinisterCramerVoor geluidsschermen voeren wij beleid dat is gebaseerd op geluidsnormen,
maar ook op fijnstofnormen. Daarbij is het altijd een kwestie van afwegen
waar de grens ligt. Tot op heden zijn wij daarbij met de lokale bevolking
steeds tot overeenstemming gekomen. Waar dat niet zo is, ga ik geen casuïstiek
bedrijven. Natuurlijk houd je rekening met wat de bevolking ervaart. Er zijn
hiervoor echter gewoon objectieve normen vastgesteld. Daarop
baseren wij ook ons beleid voor geluidsschermen.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Dat is geen antwoord op mijn vraag. Om het stemgedrag van mijn fractie
te kunnen bepalen, heb ik echt een antwoord nodig. Wat voegt, gehoord het
antwoord van de minister, deze motie toe aan het huidige beleid? Is het antwoord
op die vraag wellicht: niks?MinisterCramerIk heb al gezegd dat ik de motie opvat als een ondersteuning van het huidige
beleid. Zij is echter geen ondersteuning van het beleid uit het verleden.
Het huidige beleid houdt bijvoorbeeld wel degelijk rekening met de vormgeving
van de geluidsschermen.Ik kom op de motie op stuk nr. 9 van de heer Van Leeuwen, waarin de regering
wordt verzocht om de structuurvisie Nationale Snelwegpanorama's te integreren
in de structuurvisie Nationale Landschappen. Ik zei al in mijn inleiding dat
er geen structuurvisie Nationale Landschappen sec bestaat, want die visie
is onderdeel van de Nota Ruimte. Daarin staat een structuurvisie. Wij hebben
ervoor gezorgd dat er niet weer een apart verhaal gemaakt wordt. We hebben
de Structuurvisie Snelwegpanorama's geïntegreerd door negen panorama's
aan te wijzen en te verzoeken deze in het beleid voor de Nationale Landschappen
onder te brengen. Hierdoor hebben we de twee ineengeschoven. Het lijkt mij
niet gewenst om dit te integreren op de manier die de heer Van Leeuwen voorstelt.
Daarom ontraad ik deze motie.De heerVan Leeuwen(SP)Ik begrijp dit niet. Dit zal ongetwijfeld aan mij liggen. Door niet te
kiezen voor de voorgestelde integratie creëert de minister binnen één
gebied twee verschillende regimes, met het grote gevaar dat wat straks binnen
een Nationaal Landschap niet binnen het snelwegpanorama gerealiseerd gaat
worden, elders binnen de Nationale Landschappen gerealiseerd gaat worden.
Dan krijg je twee keer het "tenzij/mits"-verhaal. Je krijgt er twee
interpretaties van. Want anders zeg je gewoon: we hebben het "tenzij/mits"-verhaal,
dat voor het hele Nationaal Landschap geldt, dus automatisch ook voor het
stuk dat je vanaf de snelweg kunt zien. De minister zegt dat zij het duidelijker
wil maken, maar ze maakt het volgens mij alleen maar onduidelijker.MinisterCramerWe hebben negen Nationale Snelwegpanorama's benoemd, die gelegen zijn
in Nationale Landschappen waaraan provincies verder uitwerking geven. Wij
hebben gezegd dat deze moeten worden opgenomen in de provinciale verordeningen
voor de uitwerking van de kernkwaliteiten. Op die manier hebben we de twee
zaken ineengeklonken. We hebben dus niet een aparte Structuurvisie-I en een
Structuurvisie-II, met naast elkaar lopende regimes. We hebben ze juist verknoopt.De heerVan Leeuwen(SP)Als het verknoopt is met twee keer hetzelfde regime, heb je toch gewoon één
regime en valt er toch niets te verknopen?MinisterCramerDan is het gebundeld. Dat was ook van belang. Het hoofdpunt is dat we,
gezien het feit dat dit niet overal op dezelfde manier speelt, nu voor op
zijn minst de negen panorama's die wij van nationaal belang vinden, de uitdrukkelijke
aandacht hebben gevraagd van de provincies die dat moeten regelen. Zo hebben
we meer punten die wij van nationaal belang achten. De provincies moeten dit
verder uitwerken. Dit stramien is dus precies hetzelfde.Mevrouw Wiegman, mevrouw Vermeij en mevrouw Van Gent hebben de motie op
stuk nr. 10 ingediend. Ik heb al toegezegd dat ik daarop in een brief terugkom.
Wij zullen ervoor zorgen dat we binnen twee weken laten weten of de strekking
van deze motie juridisch te formuleren is.Mevrouw Van Gent heeft de motie op stuk nr. 11 ingediend. Ik draai het
even om. Nationale Landschappen zijn in de nota Ruimte reeds vastgelegd en
zullen ook in de AMvB Ruimte vastgelegd zijn. Als mevrouw Van Gent de motie
zo bedoelt, zijn wij het helemaal eens. Maar als zij vindt dat ik aan de invulling
van de Nationale Landschappen de eis moet koppelen dat deze landschappen bij
de aanleg van nieuwe snelwegen ontzien worden, geeft zij een uitwerking mee
die wij daaraan op dit moment niet in zijn algemeenheid geven. Het is wel
wenselijk, maar ik leg dit op dit moment niet als een eis vast. Het gaat om
de kernkwaliteiten die de provincies verder moeten uitwerken voor Nationale
Landschappen. Met andere woorden, als de motie beoogt dat ik nog iets moet
toevoegen vanuit het Rijk, namelijk het ontzien van nieuwe snelwegen, dan
ontraad ik aanneming van de motie. Dat zit niet in de AMvB Ruimte op dit moment.De voorzitter:Dan is de vraag wat de uitleg van de indiener is.MevrouwVan Gent(GroenLinks)De eerste interpretatie, voorzitter.MinisterCramerDan is het gewoon conform de Nota Ruimte.MevrouwVan Gent(GroenLinks)In de AMvB zou ik daarvan wel een nadere uitwerking willen. Dat is natuurlijk
het punt.MinisterCramerDaarom was de tweede interpretatie dat u in de AMvB Ruimte een formulering
wilt dat in al die Nationale Landschappen de nieuwe snelwegen worden ontzien.
In zijn algemeenheid kan ik dat niet zeggen, hoewel het natuurlijk uit het
oogpunt van kernkwaliteiten niet de meest wenselijke optie is. Maar dat laat
ik nu even verder over aan de provincies. Als u wilt dat ik dit allemaal bij
voorbaat in de AMvB zet, dan ontraad ik aanneming van de motie.MevrouwVan Gent(GroenLinks)De vraag is natuurlijk hoe die Nationale Landschappen ontzien worden.
Daaraan moet in de AMvB Ruimte nadere invulling worden gegeven. Daar vraag
ik om.MinisterCramerIn een AMvB Ruimte zal het Rijk de Nationale Landschappen aanwijzen die
een "ja, mits"-regime dienen te hebben en aan bepaalde kernkwaliteiten
dienen te voldoen. Die zullen wij zeer algemeen omschrijven, als wij ze überhaupt
al juridisch omschrijven in de AMvB. Wij zetten daar wel bij dat de provincies
de taak hebben om in hun provinciale verordeningen zeer specifiek hun kernkwaliteiten
voor de Nationale Landschappen te omschrijven. Dat is een andere
manier om de zaak op te schrijven. Dat zijn kernkwaliteiten. Als je die strikt
formuleert, kan een provincie het inderdaad zo formuleren dat er niet eens
een nieuwe ventweg wordt aangelegd door het Nationaal Landschap.In de motie op stuk nr. 12 stelt mevrouw Van Gent dat de kwaliteit van
Nationaal Landschap het Groene Hart noch Snelwegpanorama Wijk en Wouden mag
worden aangetast door de aanleg van de Rijnlandroute. Over de Rijnlandroute
heeft al besluitvorming plaatsgevonden. Wij zijn in een vergevorderde planfase
in dit proces. Het is geen panorama en ook niet nationaal op die manier aangewezen.
Er is nu extra aandacht voor de inpassing en het ontwerp, want er is nog discussie.
Er zal van alles aan gedaan worden om inpassing en ontwerp dusdanig te maken
dat voor die route, die absoluut noodzakelijk is om al die verkeersstromen
ordentelijk af te wikkelen, de bundeling van de ontwikkeling van steden wordt
gecombineerd met de ontwikkeling van infrastructuur.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Moet ik dan vaststellen dat het eerste Snelwegpanorama alweer in de bouwput
dreigt te verdwijnen?MinisterCramerIk heb zojuist gezegd dat dit geen Nationaal Snelwegpanorama is.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Wijk en Wouden wel hoor! Dat heb ik er nog expliciet bijgenoemd. Ik snap
het nu helemaal niet meer. Dat hoort er gewoon bij. Ik heb het niet uit mijn
duim zitten zuigen.MevrouwVermeij(PvdA)De minister gebruikt de woorden "vergevorderd stadium". Dat
kan voor het kabinet zo zijn, maar niet voor de Kamer. Voor zover ik weet,
heeft de Kamer daarover nog geen definitief besluit genomen. "Vergevorderd
stadium" klinkt verder dan het is.De voorzitter:Was het maar waar, denken sommigen.MinisterCramerMevrouw Vermeij heeft gelijk dat het hier nog niet is besloten. Ik doe
ook geen uitspraak over hoe dit precies in elkaar zit. Nog even terugkomend
op mevrouw Van Gent, bij Wijk en Wouden ligt het aan de rand.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Weer een soort centraal asje? De minister zegt eerst dat het er niet bij
zit, maar het zit er wel degelijk bij. Dit is toch het failliet van dit hele
beleid.MinisterCramerNee, het komt allemaal goed.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Dan moet u mijn motie overnemen.MinisterCramerIk zal nog even precies toelichten hoe wij omgaan met het snelwegpanorama
bij Wijk en Wouden, want dat ligt aan de rand, zoals ik al zei. Ik geef nog
een nadere toelichting op dit punt.De voorzitter:In dezelfde brief als wij net hebben afgesproken.MevrouwNeppérus(VVD)Ik ben blij dat te horen, maar het ligt er een kilometer vanaf, dus behoorlijk
dichtbij.De voorzitter:Zoals gewoonlijk is de commissie op het juiste tijdstip gekomen aan het
einde van dit notaoverleg. Over twee weken, 13 april, Tweede Paasdag,
komt er een brief, zodat wij zo mogelijk uiterlijk 14 april kunnen stemmen
over de ingediende moties. Als de moties worden aangenomen, moeten wij nog
even bedenken hoe deze worden verwerkt, omdat het een structuurvisie is. Daarover
moeten wij dan nog maar even van gedachten wisselen. Ik dank de minister,
haar medewerkers, het publiek, de Kamerleden en alle andere mensen.Sluiting 14.03 uur.XNoot1Samenstelling:Leden: Van Gent (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Snijder-Hazelhoff
(VVD), ondervoorzitter, Depla (PvdA), Van Bochove (CDA), Koopmans (CDA), voorzitter,
Spies (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Vietsch (CDA), Aptroot (VVD),
Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA), Neppérus (VVD), Van
Leeuwen (SP), Jansen (SP), Van der Burg (VVD), Van Heugten (CDA), Vermeij
(PvdA), Madlener (PVV), Ouwehand (PvdD), Bilder (CDA) en Wiegman-van Meppelen
Scheppink (ChristenUnie).Plv. leden: Vendrik (GroenLinks), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP),
Remkes (VVD), Jacobi (PvdA), Koppejan (CDA), Ormel (CDA), Koşer Kaya
(D66), Leijten (SP), Schreijer-Pierik (CDA), De Krom (VVD), Timmer (PvdA),
Waalkens (PvdA), Vos (PvdA), Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Gerkens (SP),
Van Beek (VVD), Schermers (CDA), Besselink (PvdA), Agema (PVV), Thieme (PvdD),
Sterk (CDA) en Ortega-Martijn (ChristenUnie).XNoot2Samenstelling:Leden: Vendrik (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Mastwijk (CDA), Jager (CDA), voorzitter, Koopmans (CDA), Gerkens (SP), Van
der Ham (D66), Haverkamp (CDA), Aptroot (VVD), Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA),
Roefs (PvdA), Jansen (SP), Cramer (ChristenUnie), Roemer (SP), Koppejan (CDA),
Vermeij (PvdA), Madlener (PVV), Ten Broeke (VVD), ondervoorzitter, Ouwehand
(PvdD), Polderman (SP), Tang (PvdA) en De Rouwe (CDA).Plv. leden: Halsema (GroenLinks), Van der Vlies (SGP), Boekestijn (VVD),
Bilder (CDA), Atsma (CDA), Van Bommel (SP), Koşer Kaya (D66), Sterk
(CDA), Neppérus (VVD), Dijsselbloem (PvdA), Jacobi (PvdA), Besselink
(PvdA), Anker (ChristenUnie), Van Leeuwen (SP), Knops (CDA), Depla (PvdA),
Agema (PVV), Verdonk (Verdonk), Thieme (PvdD), Lempens (SP), Waalkens (PvdA),
Van Heugten (CDA) en De Krom (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31500-13.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl