Begroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 1998; Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25600-V, nr. 13

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

17-12-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25600-V nr. 13

28-11-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1. INLEIDING EN SAMENVATTING 1.1. Algemeen 12345678910111213141.2. De begroting op hoofdlijnen 1516Prognose Nederlandse BNP-afdracht in 2000: Prognose Nederlandse BNP-afdracht in 2001: 17Prognose voor de Nederlandse BNP-afdracht in 1998: Prognose voor NL-BNP-afdracht voor 1999: 1819202. EUROPESE INTEGRATIE 2.1. Algemeen 212.2. IGC 222.4. Uitbreiding EU 232425262.6. Middellandse Zee 27282930312.7. Europese Unie-Afrika 322.8. Transatlantische Agenda, Westelijk Halfrond 3334353637383940412.9 Euro-Aziatische dialoog 422.10. EU en ontwikkelingssamenwerking 43444546473. EUROPESE VEILIGHEIDSSTRUCTUUR 3.2. NAVO 484950515253543.3. EVDI 55563.4. OVSE en Raad van Europa 57584. BETEUGELEN VAN CONFLICTEN EN BEWAPENING 4.2. Conflictpreventie en crisisbeheering 59606162636465664.3. Non-Proliferatie massavernietigingswapens 67684.4. Conventionele wapenbeheersing 697071724.5. Wapenexport 73745. MENSENRECHTEN DE DEMOCRATISERING 5.2. Waardigheid, universaliteit, legitimiteit 7576775.3. Veranderde internationale context 7879805.4. Consequenties voor het mensenrechtenbeleid 81828384858687VNRaad van EuropaOVSE88896 DE VERENIGDE NATIES 6.2. Hervormingen 90916.3. Veiligheidsraad, Strafhof 9293947. PERSONENVERKEER, MIGRATIE EN CONSULAIRE BIJSTAND 7.1. Vluchtelingen 95967.2. Migratie 9798991007.3. Personenverkeer 1011021037.4. Grensoverschrijdende criminaliteit, drugshandel,
terrorisme 1041057.5. Consulaire bijstand 1061078. ARMOEDEBESTRIJDING EN DUURZAME ONTWIKKELING 8.1. Armoede 1088.2. Duurzame ontwikkeling 1091101111121138.3. Hoofdlijnen van beleid 1141159. INTERNATIONAAL NATUUR- EN MILIEUBELEID 9.1. Mondiale milieu- en ontwikkelingsvraagstukken 1161179.2. Europese milieuvraagstukken 11811912010. INTERNATIONALE ECONOMISCHE VRAAGSTUKKEN 10.1. Algemeen 12112212312412510.2. Externe financiering ontwikkelingslanden 12612712810.3. Ondersteuning van sociaal-economisch hervormingsbeleid 12913013113213313413510.4. Handel en investeringen 13613713813911. CULTURELE, WETENSCHAPPELIJKE EN ONDERWIJSSAMENWERKING 11.2. Bilaterale culturele samenwerking 14011.3. Cultuur, communicatie en ontwikkeling 14113. UITGAVENCATEGORIE ONTWIKKELINGSSAMENWERKING 13.1. Inleiding 14213.5. Gekwantificeerde kwaliteitsdoelstellingen voor OS 14314414514614714814915015115215315413.6. Overzicht van de Uitgavencategorie Ontwikkelingssamenwerking
per afzonderlijke categorie 15514. PERSONEEL, ORGANISATIE, FINANCIEEL BEHEER 14.1. Algemeen 15614.2. Postennet 15715815914.5. Herinrichting financiële functie 16014.6. Instrumenten van integraal management 16116214.10. Beheer gebouwen buitenland 163ARTIKELEN Wetsartikel 1 06.06 Subsidies en bijdragen 16407.01.06.01 Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluering
(IOB) 16507.01.06.02 Accountantscontrole ontwikkelingssamenwerkingsactiviteiten 16607.01.01 Ambtelijk personeel 16707.01.04 Materieel 16807.05 Adviesraad 16908.02 Europees Ontwikkelingsfonds 170171artikel 08.02 Europees Ontwikkelingsfondsartikel 09.04artikel 13.05 Medefinanciering van projecten van particuliere
organisatiesartikel 14.08 Landenprogramma met betrekking tot onderwijs
& cultuurartikel 15.01.02 Schuldverlichtingartikel 16.03 Doelbijdragen & speciale activiteitenartikel 18.03 Bijdrage Internationaal Fonds voor Agrarische
ontwikkeling (IFAD)artikel 18.04 Bedrijfslevenprogramma17217309.02.04 Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens
(OPCW) 17409.03 Mensenrechten, conflictbeheersing, democratisering
en goed bestuur 17509.04.01 Noodhulp ten behoeve van ontwikkelingslanden 17609.04.02 Noodhulp niet-ODA 17709.05.01 Bijdrage Hoge Commissariaat voor vluchtelingen
(UNHCR) 17812.01.01 Landenprogramma's met betrekking tot milieu 17913.05.02 Programma Voedselzekerheid en Voedingsverbetering
(VPO) 18013.05.03 Programma Personele Samenwerking met Ontwikkelingslanden
(PSO) 181Ontwikkeling PSO-uitgaven: 13.05.04 Medefinanciering van projecten van particuliere
organisaties 18218313.07 Gemeente-initiatieven en Kleine Plaatselijke activiteiten
(GI/KPA) 18413.08 Landenprogramma's met betrekking tot sociale ontwikkeling 18514.05 Communicatieprogramma 18614.08 Landenprogramma's met betrekking tot onderwijs &
cultuur 18715.01.01 Non-sectorale programmahulp 18815.01.02 Schuldverlichting 18915.04 Midden- en Oost-Europa (MATRA Programma) 19019115.05 Hulp aan Suriname 19215.08 Afwikkeling OS-activiteiten in niet-DAC-landen 19316.01.02 Uitzending deskundigen 19416.03.03 Project- en programmavoorbereiding enbegeleiding 19518.01 Landenprogramma's met betrekking tot economische
ontwikkeling, werkgelegenheid en regionale ontwikkeling 19619718.03 Bijdrage Internationaal Fonds voor Agrarische ontwikkeling 19818.04 Bedrijfslevenprogramma 19920018.07.01 Bevordering van de export van ontwikkelingslanden
(CBI) 20118.11 Financieringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden
(FMO) 202203204
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25600-VToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 187 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 600 VVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 1998nr. 13VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 28 november 1997Ter voorbereiding van de begrotingsbehandeling heeft de vaste commissie
voor Buitenlandse Zaken1 de volgende vragen aan
de regering voorgelegd. De regering heeft de vragen bij brief van 27 november
1997 beantwoord. Vragen en antwoorden zijn hieronder afgedrukt.De fungerend voorzitter van de commissie,Van der LindenDe griffier van de commissie,Hommes 1. INLEIDING EN SAMENVATTING 1.1. Algemeen 1Welke concrete resultaten en beleidsvoornemens heeft de top tussen
de Europese Unie en de Verenigde Staten op 28 mei 1997 opgeleverd? (blz. 3)Tijdens de halfjaarlijkse EU-VS topontmoeting van 28 mei jl. in Den Haag
is de balans opgemaakt van de samenwerking in het kader van de «New
Transatlantic Agenda» (NTA) gedurende de voorgaande vijf maanden. Onder
meer konden daarbij de volgende resultaten worden geboekt (zie tevens de pagina's
20 en 21 van de Memorie van Toelichting):– een akkoord over verbeterde controle op de verspreiding van chemische
voorlopers van synthetische drugs;– een akkoord over douanesamenwerking ter bestrijding van fraude
en facilitering van de handel;– belangrijke vooruitgang in de onderhandelingen over een «Mutual
Recognition Agreement» (MRA) inzake wederzijdse erkenning van normen
en standaarden, kort hierna leidend tot ondertekening van het akkoord;– nauwere samenwerking met betrekking tot mondiale uitdagingen (waaronder
internationale criminaliteit, terrorisme en drugshandel);– een voorstel tot een gezamenlijke jaarlijkse prijs voor personen,
gemeenschappen en niet-gouvernementele organisaties in Oost-Europa en de voormalige
Sovjet-Unie, actief op het gebied van de bevordering van de democratie aldaar.Met betrekking tot het tijdens de topontmoeting geformuleerde brede scala
aan beleidsvoornemens werd afgesproken in het bijzonder aan de volgende op
korte termijn vervolg te geven:– intensieve samenwerking tussen de EU en de VS in de WTO-onderhandelingen
inzake een akkoord over financiële diensten;– afsluiten van de onderhandelingen over een Wetenschaps- en Technologie
akkoord;– verdere ontwikkeling van het concept van een «Transatlantic
Market Place», waarin een belangrijke rol is weggelegd voor de aanbevelingen
voortvloeiend uit de «Transatlantic Business Dialogue»; – in kaart brengen van nieuwe vraagstukken die zich voordoen naar
aanleiding van de snelle opkomst van de electronische handel;– ondersteuning van initiatieven voortvloeiend uit de Transatlantische
«people-to-people» Conferentie te Washington van 5 en 6 mei 1997;– stroomlijning van ambtelijke consultaties op buitenlandspolitiek
terrein. 2Op welke wijze kunnen de landen die in eerste aanleg deel uitmaken
van de EMU bevorderen dat de EMU niet als een splijtzwam gaat werken binnen
de EU? Welke rol ziet de regering hier voor Nederland weggelegd? Kan de regering
dit nader toelichten? (blz. 3)Wanneer niet alle lidstaten zullen kunnen deelnemen aan de EMU behoeft
dit de samenhang in de Europese Unie niet te verstoren. In de visie van de
regering zal de EMU voordelen bieden voor alle lidstaten. De in eerste instantie
niet tot de kopgroep behorende lidstaten zullen ernaar streven zich op termijn
bij de kopgroep te kunnen voegen. De verdergaande financieel-economische convergentie
die hiervoor nodig zal zijn, zal door de EMU-landen ondersteund worden. Allereerst zal dit geschieden door middel van het nieuwe wisselkoersstelsel,
het ERM-II. In het kader van dit nieuwe mechanisme zullen de landen die niet
onmiddellijk deelnemen aan de EMU, hun munten koppelen aan de Euro. De koers
van deze munten met de Euro zal zowel door de Centrale Bank van de betrokken
lidstaat als door de ECB worden ondersteund, dit laatste onder voorwaarde
dat dit het beleid van de ECB gericht op prijsstabiliteit niet doorkruist.Voorts zal het proces van multilateraal toezicht worden voortgezet. Dit
betekent dat in het kader van de globale richtsnoeren het beleid van de betrokken
lidstaten gericht op convergentie geëvalueerd zal blijven worden.Ook zullen deze landen deelnemen aan het stabiliteitspact. Van hen zal
worden gevraagd convergentierapporten te blijven opstellen, gericht op een
zo spoedig mogelijke reductie van buitensporige overheidstekorten tot onder
het in het Verdrag van Maastricht bepaalde niveau. Uiteraard zal er in het
geval van de niet-deelnemende lidstaten geen sprake zijn van sancties op buitensporige
tekorten.Door middel van dit beleid gericht op voortgaande convergentie zullen
de EMU-landen bevorderen dat de nog niet-deelnemende landen zo spoedig mogelijk
kunnen toetreden.Vanzelfsprekend zal Nederland dit proces sterk ondersteunen. Nederland
heeft zich in het verleden, onder andere bij de onderhandelingen over het
stabiliteitspact, altijd sterk gemaakt voor betrokkenheid van de nog niet
deelnemende lidstaten. Nederland heeft er in dit kader op aangedrongen dat
het stabiliteitspact ook op deze landen betrekking zou hebben. 3Op welke wijze zou de effectiviteit van het mensenrechtenbeleid bevorderd
kunnen worden? (blz. 4)Het mensenrechtenbeleid is gericht op daadwerkelijke naleving van internationale
verdragen inzake mensenrechten en aanvaarding – door alle Staten –
van internationaal toezicht op die naleving. Daarnaast worden mensenrechtenschendingen
zowel bilateraal als multilateraal aan de orde gesteld, en mogelijkheden gezocht
voor samenwerking om schendingen te voorkomen. Een gezamenlijke inspanning
met andere internationale actoren en met de «civil society», over
en weer, is gewenst. Dit behelst ook aandacht voor het vergroten van het maatschappelijk
draagvlak voor de eerbiediging van mensenrechten. 4Is de Nederlandse inzet voor vrije markttoegang van de MOL's ongeclausuleerd?
(blz. 4)Ja. 5Is de regering voornemens aan het geconstateerde belang van de hervorming
van de produktiestructuur en een versterking van de sociale infrastructuur
consequenties te verbinden als het gaat om bilaterale OS? Wordt dit vertaald
in zogenaamde toetsingscriteria? Zo nee, wat is de waarde van deze opmerking?
(blz. 4)Het kabinet is inderdaad van plan voor de bilaterale ontwikkelingssamenwerking
consequenties te verbinden aan het verband tussen een goed macro-economisch
beleid, de hervorming van de produktiestructuur en een versterking van de
sociale infrastructuur. Dit zal tot uiting komen in meer aandacht voor de
sociale infrastructuur (20/20-initiatief) en, dientengevolge, een evenwichtiger
verdeling van de middelen over de verschillende aandachtsvelden. Toetsing van zowel sociaal als economisch hervormingsbeleid maakt al deel
uit van het beoordelingskader voor de vaststelling van de samenstelling van
bilaterale samenwerkingsprogramma's. Additionele toetsingscriteria zijn niet
nodig. 6Waar is de buitengewoon positieve beoordeling van de regering over
de resultaten van de herijking op gebaseerd? Kan dit nader worden geconcretiseerd?
Hebben zich in de herijkingsexercitie ook problemen voor gedaan? Zo ja, welke
en hoe zijn of worden die opgelost? (blz. 5)De regering is van mening dat de genomen besluiten inzake de herijking
tot bemoedigende resultaten hebben geleid. Deze vormen een aansporing om op
de ingeslagen weg voort te gaan.In het kader van de herijking werden in concrete zin voorwaarden en instrumenten
geschapen teneinde de samenhang, samenspel en slagkracht met betrekking tot
het buitenlandbeleid te vergroten. Hierbij kan gewezen worden op de instelling
van een onderraad van de Ministerraad, de Raad voor Europese en Internationale
Zaken (REIA), aan de instelling van een tweede ambtelijk voorportaal, te weten
de Coördinatie Commissie voor Internationale Aangelegenheden (CoRIA)
voor de REIA/IA naast de reeds bestaande Coördinatie Commissie voor Europese
Integratie en Associatieproblemen (CoCo / CoCoHan) als ambtelijk voorportaal
van de REIA/EA. Tevens kan gewezen worden op de totstandkoming van regiobeleidsdocumenten
en binnenkort ook landenbeleidsdocumenten, aan de creatie van de HGIS en aan
de introductie van één centrale regiostructuur op het departement
van Buitenlandse Zaken waar het regiobeleid voorheen verschot was georganiseerd
in de Directoraten-Generaal Politieke Zaken en Internationale Samenwerking
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken alsmede in het Directoraat-Generaal
Buitenlands Economische Betrekkingen van het Ministerie van Economische Zaken.
Ook kan gewezen worden op plaatsing van ambtenaren van Economische Zaken op
Buitenlandse Zaken. Tekenend voor de nauwere samenwerking tussen BZ en EZ
is bijvoorbeeld ook dat de Directeur-Generaal van de Buitenlandse Economische
Betrekkingen (BEB) van EZ en zijn plaatsvervanger lid zijn van het wekelijkse
hoogste ambtelijke beraad op BZ, te weten het zogenaamde SG/DG-beraad. De
Directeur-Generaal Regiobeleid van BZ neemt deel aan het Buitenland-beraad
van EZ.De instelling van de HGIS en de afgesproken procedures voor de besluitvorming
dwingen in zekere zin nauwere samenwerking en coördinatie tussen de desbetreffende
ministeries af, omdat de HGIS een integrale afweging van beleidsprioriteiten
voor buitenlanduitgaven van de rijksoverheid als geheel mogelijk maakt. Voorheen
was hiervan minder sprake. Ook de redactie van de regio- en landenbeleidsdocumenten
vergt een intensieve inhoudelijke samenwerking tussen verschillende ministeries
die uiteindelijk uitmondt in ambtelijke afstemming in de CoRIA en vervolgens
in politieke besluitvorming in de REIA/IA en Ministerraad. Dezelfde weg werd
voor de HGIS-Nota bewandeld.De CoRIA wordt voorgezeten door de Secretaris-Generaal van Buitenlandse
Zaken en kwam in 1997 achtmaal bijeen. De REIA/IA kwam in 1997 driemaal bijeen.De problemen waar het Nederlands buitenlands beleid mee wordt geconfronteerd
worden niet alleen ingewikkelder, maar vertonen ook steeds meer raakvlakken
met een interdisciplinair karakter. De herijking is gestoeld op de overtuiging
van de regering dat de gewenste eenheid van beleid alleen met toegenomen coordinatie
en samenwerking tussen alle betrokken ministeries en maatschappelijke geledingen
en tussen Den Haag en de posten in het buitenland tot stand kan
komen. De in het kader van de herijking aangebrachte veranderingen hebben
bij de beleidsvoorbereiding en beleidsuitvoering inderdaad de integratie van
de verschillende invalshoeken van beleid bevorderd. De effecten zijn weliswaar
niet precies te meten, maar de regering heeft de stellige indruk dat de beleidsintegratie
beter verloopt dan voorheen. Dit geldt bijvoorbeeld voor terreinen als het
internationale handelsbeleid, de relatie tussen economisch ondersteuningsbeleid
en ontwikkelingssamenwerking, crisispreventie en democratiseringsbeleid alsmede
het regio- en landenbeleid. Ook met betrekking tot een crisisgebied dat bij
uitstek om een «ontschotte» aanpak vraagt, zoals Bosnië-Herzegowina,
verloopt de Nederlandse beleidsinzet op geïntegreerde wijze.Al met al is sprake van grotere belangstelling en intensievere betrokkenheid
van andere departementen bij het dagelijks beleid en bijvoorbeeld bij de vervaardiging
van de regio- en landenbeleidsdocumenten.De belangrijkste besluiten zijn genomen. In deze zin is de herijking voltooid.
Als proces dat continu begeleid en waar nodig bijgestuurd moet worden teneinde
de gestelde doelen te kunnen bereiken is de herijking uiteraard niet voltooid.
Op grond van de uitgangspunten van de herijking en de bemoedigende resultaten
tot nog toe is de regering dan ook van mening dat ook in 1998 moet worden
voortgegaan op de weg naar een samenhangend en slagvaardig buitenlands beleid. 7Kan de Kamer nader worden geïnformeerd over de uitvoeringsstructuur
van een coherent ontwikkelingssamenwerkingsbeleid voor de komende jaren binnen
de ontschotte organisatie van Buitenlandse Zaken?De nieuwe organisatiestructuur van het Ministerie van Buitenlandse Zaken
leent zich er bij uitstek voor om te komen tot een coherent ontwikkelingssamenwerkingsbeleid.In het kader van de delegatie van bevoegdheden naar posten stellen de
posten jaarlijks jaarplannen op, waarin onder meer voorstellen worden gedaan
voor nieuw te entameren ontwikkelingssamenwerkingsactiviteiten. In de met
de herijking ingestelde matrixstructuur vindt toetsing van deze voorstellen
op beleidsmatige consistentie langs twee lijnen plaats. In de eerste plaats
toetst de betreffende themadirectie of voorstellen passen binnen het algehele
beleidskader dat wordt gehanteerd voor het betreffende thema danwel de betreffende
sector. In de tweede plaats gaat de regiodirectie na of het voorstel past
binnen het geformuleerde regio- of landenbeleid. In het zogenaamde matrixoverleg,
waaraan de betreffende regiodirectie en de themadirecties deelnemen, worden
eventuele dan nog resterende knelpunten weggenomen.De consistentie op landenniveau wordt voor de gedelegeerde activiteiten
voorts nog versterkt door het feit dat de post volledig verantwoordelijk is
voor de uitvoering van de activiteit.Ook departementsonderdelen leggen de voornemens met betrekking tot niet
naar posten gedelegeerde activiteiten vast in jaarplannen. De consistentie
hiervan wordt eveneens gewaarborgd door de wisselwerking tussen thema- en
regiodirecties in de matrixstructuur.Het hoofdbudgethouderschap van de Directeur-Generaal Internationale Samenwerking
voor alle budgetten op het gebied van Ontwikkelingssamenwerking tenslotte
vormt een andere belangrijke factor die een consistent beleid verzekert. 8Kan worden aangegeven in welke mate de coördinatie van het buitenlandbeleid
is versterkt? (blz. 5)Zie het antwoord op vraag 6 en vraag 7. 9Kan worden aangegeven in welke mate de samenwerking tussen de ministeries
is verbeterd? (blz. 5)Zie het antwoord op vraag 6. 10Kan worden aangegeven welke regio- of landenbeleidsdocumenten nog
dienen te verschijnen en op welke termijn dat zal gebeuren?Momenteel worden de Regiobeleidsdocumenten Caraïbisch Gebied, China
en Sub-Sahara Afrika afgerond. Het voornemen is deze documenten kort na de
jaarwisseling aan de Tweede Kamer te kunnen aanbieden. Verder zijn de Regio-
of landenbeleidsdocumenten Andesgebied, Zuid-Oost Azië, Duitsland, Golfstaten,
Marokko, Rusland, Verenigde Staten en Zuid-Azië in voorbereiding. Deze
zullen in de loop van 1998 verschijnen. 11Hoe is gemeten dat de coördinatie van het buitenlands beleid
is versterkt? Acht u de herijking inmiddels voltooid? Zo niet, wat moet er
verder gebeuren? (blz. 5)Het behartigen van Nederlandse buitenlandse belangen is een moeilijk kwantificeerbaar
proces en derhalve niet te meten. Kernpunt van de herijking en van de doorgevoerde
reorganisatie is dat verschillen in benadering worden uitgesproken en dat
gezamenlijk keuzes worden gemaakt en dat niet, zoals in het verleden wel eens
het geval was, via verkokerde kanalen in feite tegenstrijdig beleid wordt
gevoerd. Het ging er met de herijking om, de noodzakelijke voorwaarden en
instrumenten te scheppen zodat alle onderdelen van het buitenlands beleid
beter in hun onderlinge samenhang beoordeeld en voorbereid kunnen worden.
De nauwere samenwerking met EZ, de creatie van de HGIS, de samenvoeging van
regionale directies bij BZ (voorheen bij DGIS en DGPZ) aangevuld met personele
inzet van EZ in één directoraat-generaal bij BZ, de totstandkoming
van regio- en landenbeleidsdocumenten en de instelling van de CoRIA en de
REIA zijn voorbeelden van instrumenten die de coördinatie van het buitenlands
beleid ten goede komen. De regering is van mening dat als gevolg hiervan de
beleidsintegratie beter verloopt dan voorheen, doch helaas is zulks niet precies
te meten. Het is alleen in kwalitatieve termen aan te geven, zoals reeds in
het antwoord op vraag 6 is gedaan. 12Wat is de stand van zaken bij het streven naar grotere coherentie?
Is er vooruitgang geboekt? Zo ja, hoe? Zo nee, waarom niet? (blz. 5)Zie het antwoord op vraag 6, 7 en 11. 13Kan de regering inzicht geven in de afwezigheid van de Minister van
Buitenlandse Zaken, de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking, alsmede van
de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, vanwege buitenlandse dienstreizen?
Hoeveel werkdagen per jaar (waarbij twee halve dagen voor één
dag kunnen worden gerekend) verbleven bovengenoemde bewindslieden sinds hun
aantreden in het kabinet in het buitenland? (blz. 5)De afwezigheid van de bewindslieden van Buitenlandse Zaken sinds het aantreden
van het kabinet op 22 augustus 1994 tot 1 december 1997 bedraagt:1 Voor de Minister van Buitenlandse Zaken: 242 werkdagen;2 Voor de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking: 320 werkdagen;3 Voor de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken: 223 werkdagen.Bij deze berekening is ervan uitgegaan dat de vragensteller met werkdagen
doelt op maandag tot en met vrijdag. 14Waarom is de regering, ondanks eerdere toezeggingen, er nog niet
in geslaagd een resultaatgerichte begroting op te stellen? Waar blijft een
kwantificeerbare output begroting? (blz. 6 e.v.)Tijdens het begrotingsonderzoek van vorig jaar is de wens geuit de indeling
van de begrotingsartikelen, van de Homogene Groep Internationale Samenwerking
en van de Uitgavencategorie Ontwikkelingssamenwerking op elkaar af te stemmen.
In de nu voorliggende ontwerpbegroting 1998 (TK, 1997–1998, 25 600
V, nr 2) en de HGIS-nota (TK, 1997–1998, 25 609, nrs 1–2)
is dit gerealiseerd.De ontwerpbegroting 1998 is, waar mogelijk, voorzien van ramings- en doelmatigheidskengetallen.
Zoals in de Memorie van Toelichting reeds is vermeld, wordt daarnaast in het
streven naar een optimaal besturingsmodel, een beroep gedaan op andere instrumenten
om de «prestaties» van het ministerie in kaart te brengen en te
monitoren zoals beleidsevaluaties (w.o. de Inspectie Ontwikkelingssamenwerking
en Beleidsevaluatie (IOB) -onderzoeken) en organisatiedoorlichting (o.a. door
inspecties van de Inspectie en Evaluatie Bedrijfsvoering (ISB).Tevens is in de ontwerpbegroting 1998 de inzichtelijkheid vergroot, o.a.
door het opnemen van een samenvatting, en door de strikt thematische indeling
van de begroting. 1.2. De begroting op hoofdlijnen 15Kan een nader inzicht worden gegeven in de bedragen die worden uitgetrokken
voor achterstallig onderhoud na 1999? (blz. 8)Terzake wordt verwezen naar de huisvestingsnota «Vastgoed in beweging»
die eind 1997 zal verschijnen. 16Kan nader worden aangegeven hoe tot de hoogte van de Nederlandse
bijdrage in het Vierde eigen middel voor 2001 is gekomen?Voor het jaar 2000 en latere jaren bestaan geen Financiële Perspectieven.
Bij de Miljoenennota (MN) '97 is toen voor het EU-uitgavenniveau uitgegaan
van een reëel constant niveau waarbij rekening werd gehouden met een
inflatiepercentage van 2½%.In de MN '98 is verondersteld dat het EU-uitgavenniveau in 2000 op 1,19%
van het EU-BNP en in 2001 op 1,21% van het EU-BNP ligt, waarbij verondersteld
is dat het EU-BNP met 4½% groeit. Prognose Nederlandse BNP-afdracht in 2000:  MN 1997MN 1998 EU-uitgaven99 537Mecu95 559MecuEerste drie Eigen Middelen– 48 430Mecu– 47 781MecuEigen ontvangsten– 500Mecu– 500MecuTe financieren via BNP-afdrachten50 607Mecu47 278Mecu     Nederlands aandeel4,681%4,738% NL-BNP-afdracht
in Ecu2 373Mecu2 240Mecu Ecu-koersf 2,14 f 2,19 NL-BNP-afdracht in guldens5 079mln4 906mlnOnderuitputting landbouw– 100mln        Harmonisatie
BBP  – 25mln NL-BNP-afdracht4 979mln4 881mlnPrognose Nederlandse BNP-afdracht in 2001:  MN 1997MN 1998 EU-uitgaven102 040Mecu101 538MecuEerste drie Eigen Middelen– 50 748Mecu– 50 221MecuEigen ontvangsten– 500Mecu– 500MecuTe financieren via BNP-afdrachten50 792Mecu50 817Mecu     Nederlands aandeel4,698%4,744% NL-BNP-afdracht
in ecu2 386Mecu2 411Mecu Ecu-koersf 2,14 f 2,19      NL-BNP-afdracht
in guldens5 107mln5 280mln Onderuitputting
landbouw– 100mln  Harmonisatie BBP  – 25mlnNL-BNP afdracht5 007mln5 255mln17Kan een nadere toelichting worden gegeven op de aanzienlijke verschillen
in de periode van 1999 – 2001 in onderdeel 08.01 Vierde Eigen Middel
(Europese Unie)? (blz. 8)De daling in 1997 (– 404) wordt voornamelijk veroorzaakt door
de onderuitputting 1996 (– 430) die destijds nog niet bekend was.De daling in 1998 (– 432) wordt verklaard door een aantal oorzaken.
Voornaamste oorzaak van de daling is dat in de MN '98 voor de totale EU-uitgaven
werd uitgegaan van het Voorontwerp van de Begroting van de Commissie (84,7
miljard ecu = 1,15% van het EU-BNP), terwijl in de MN '97 nog werd uitgegaan
van de Financiële Perspectieven (91,9 miljard = 1,25% EU-BNP) en een
onderuitputting van 1 miljard ecu in de landbouw. In vergelijking tot de MN
'97 neemt in de MN '98 het Nederlands aandeel toe doordat het Nederlandse
BNP iets sneller stijgt dan het EU-BNP. Verder is gebleken dan de eerste drie
Eigen Middelen van de EU minder opbrengen dan aanvankelijk verwacht werd,
waardoor er méér via het vierde Eigen Middel, de BNP-afdracht,
gefinancierd moet worden. Tenslotte wordt voor 1998 in de laatste miljoenennota
een hogere Ecukoers verondersteld dan in de MN '97. Prognose voor de Nederlandse BNP-afdracht in 1998:  MN 1997MN 1998 EU-uitgaven91 882Mecu84 728MecuEerste drie Eigen Middelen– 47 561Mecu– 46 950MecuEigen ontvangsten– 500Mecu– 500MecuTe financieren via BNP-afdrachten43 821Mecu37 278Mecu     Nederlands aandeel4,648%4,663% NL-BNP-afdracht
in Ecu2 037Mecu1 732Mecu Ecu-koersf 2,14 f 2,22      NL-BNP-afdracht
in guldens4 358mln3 845mln Nabetaling
over 1997– 32mln– 11mln Onderuitputting
landbouw– 100mln        Harmonisatie BBP  – 40mlnNL-BNP-afdracht4 226mln3 794mlnVoor het jaar 1999 wordt het verschil voornamelijk veroorzaakt door het
verschil in het niveau van de totale EU-uitgaven. Bij de MN '97 werd nog uitgegaan
van de Financiële Perspectieven en bij de MN '98 is verondersteld dat
de EU-uitgaven 1,18% van het EU-BNP vormen, waarbij aangenomen wordt dat het
EU-BNP jaarlijks met 4½% groeit. Hiermee wordt de tendens van 1997
en 1998 ten aanzien van een restrictief uitgavenbeleid van de EU in de ramingen
voortgezet. Daarnaast is de andere koersveronderstelling voor de Ecu f 2,19
in plaats van f 2,14 van belang. Prognose voor NL-BNP-afdracht voor 1999:  MN 1997MN 1998 EU-uitgaven97 097Mecu90 676MecuEerste drie Eigen Middelen– 46 060Mecu– 45 471MecuEigen ontvangsten– 500Mecu– 500MecuTe financieren via BNP-afdrachten50 537Mecu44 705Mecu     Nederlands aandeel4,665%4,733% NL-BNP-afdracht
in Ecu2 357Mecu2 116Mecu Ecu-koersf 2,14 f 2,19      NL-BNP-afdracht in guldens5 045mln4 633mlnNabetaling over 1998– 83mln Onderuitputting
landbouw– 100mln       Harmonisatie
BBP  – 25mln NL BNP-afdracht4 945mln4 691mln18Waarom wordt de hulp aan Angola gefinancierd binnen de landenprogramma's
en niet meer ten laste van noodhulp? (blz. 9)Evenals in 1997 zullen in 1998 uitgaven worden gedaan zowel lastens de
noodhulpbegroting als vanuit het landenprogramma. Het accent zal echter meer
op het landenprogramma komen te liggen. Een en ander weerspiegelt de overgangssituatie
waarin Angola zich thans bevindt. Er is minder sprake van een conflictsituatie
met nadruk op humanitaire hulp. Het land bevindt zich nu in een fase waarin
meer structurele vormen van hulp geboden kunnen worden. 19Waarom is het percentage voor uitgaven voor medefinanciering van
projecten van particuliere organisaties voor 1999 en later vastgesteld op
10% en daarvoor op 9,75%? (blz. 9)In de Memorie van Toelichting 1996 is dit reeds uiteengezet: «De
bijdrage aan de MFO's van 7% minus f 30 miljoen (voedselzekerheidsprogramma)
van het hulpplafond voor 1995 komt overeen met 8.8% van de aldus begrote netto-ODA.
Met ingang van 1996 zal deze bijdrage worden verhoogd tot 9.25% van de aldus
begrote netto-ODA, i.c. ten opzichte van 1995 een stijging met 0.45%, en vervolgens
jaarlijks met 0.25% groeien tot 10% in 1999». (pagina 313 MvT 1996).20Waarom zijn de landenprogramma's met betrekking tot economische ontwikkeling
in meerjarig perspectief neerwaarts bijgesteld? (blz. 10)Zie het antwoord op vraag 171. 2. EUROPESE INTEGRATIE 2.1. Algemeen 21In welke zin heeft de Benelux-samenwerking de afgelopen jaren vruchten
afgeworpen? (blz. 11)De Benelux-landen hebben intensief samengewerkt tijdens de Intergouvernementele
Conferentie. Zij hebben hun posities waar mogelijk onderling afgestemd en
zijn veelvuldig gezamenlijk opgetreden in de onderhandelingen. Aan de vooravond
van de IGC, in maart 1996, leidde dat tot de opstelling van een memorandum
waarin de Benelux-landen een gedeelde visie hebben uiteengezet op de aard
van de hervormingen die in de IGC ter hand moesten worden genomen. In oktober
1996 dienden de Benelux-landen gezamenlijk voorstellen in voor een gemeenschappelijk
visum-, asiel- en immigratiebeleid en fraudebestrijding, die een belangrijke
bouwsteen vormden voor de uiteindelijk overeengekomen bepalingen op dit gebied.
Overigens kwamen de posities van de drie landen niet op alle punten overeen.
Bovendien diende Nederland in de rol van EU-Voorzitter rekening te houden
met het belang van alle lidstaten. Het kon niet op alle punten aan de wensen
van de Benelux-partners voldoen. Voorts kan worden genoemd het succesvolle
optreden van de Benelux-partners bij het totstandbrengen van EG-hof-bevoegheid
in Europol-zaken. Al met al mag geconcludeerd worden dat de Benelux-samenwerking
in het kader van de IGC goede resultaten heeft opgeleverd.Benelux-overleg vindt ook plaats voorafgaande aan iedere Algemene Raad,
bij welke gelegenheid wordt bezien hoe gezamenlijke standpunten over voorliggende
agendaonderwerpen kunnen worden vastgelegd.Meer in het algemeen kan worden gesteld dat de regelmatige onderlinge
contacten, waaronder de Topontmoeting van de drie regeringsleiders aan de
vooravond van elke Europese Raad, bijzonder nuttige gelegenheden zijn voor
overleg en onderlinge afstemming van posities, die voortzetting verdienen. 2.2. IGC 22Waarom meent de regering dat de IGC toch «succesvol»
is afgesloten hoewel de noodzakelijke institutionele wijzigingen niet zijn
gerealiseerd? (blz. 11)Het Verdrag van Amsterdam betekent een stap vooruit in vergelijking tot
het Verdrag van de Europese Unie (Verdrag van Maastricht), niet alleen op
materieel maar ook op institutioneel gebied. De positie van de vijf instellingen
van de Unie – het Europees Parlement, de Commissie, de Raad, het Hof
van de Europese Gemeenschappen en de Europese Rekenkamer – is verduidelijkt
en versterkt. De vergroting van de bevoegdheden van het Europees Parlement
en het Hof van de Europese Gemeenschappen zal leiden tot een aanmerkelijke
versterking van de juridische en democratische controle binnen de Unie. Met
het oog op de toekomstige uitbreiding van de Unie is een aantal belangrijke
beginselafspraken over de samenstelling van de Commissie en de stemmenweging
in de Raad vastgelegd in een protocol bij het Verdrag. Uiteraard had de regering
er de voorkeur aan gegeven om in het Verdrag van Amsterdam al tot afspraken
over de precieze omvang van de Commissie en de stemverdeling in de Raad te
komen. Het politieke tij in de Europese Unie bleek daarvoor evenwel nog niet
aangebroken. Er is naar de mening van de regering echter nog voldoende tijd
om tot nadere invulling te komen van het te Amsterdam overeengekomene voordat
de eerste toetredingen hun beslag hebben gekregen.Alhoewel het Verdrag aanvankelijk niet onverdeeld positief werd bezien
kan thans worden geconstateerd dat in de loop van de laatste maanden geleidelijk
de internationale beoordeling van de resultaten van het Verdrag steeds positiever
is geworden.2.4. Uitbreiding EU 23Welke meerwaarde zal een permanente conferentie hebben terwijl de
genoemde onderwerpen ook al in het kader van de gestructureerde dialoog aan
de orde komen? (blz. 16/17)De Permanente Conferentie onderstreept dat het uitbreidingsproces een
alle kandidaatlidstaten omvattend proces is. In woord en daad zal moeten worden
duidelijk gemaakt dat deelname aan de Conferentie is bedoeld als een bevestiging
van het toetredingsperspectief en niet als vervanging daarvan. Deelname moet
ook openstaan voor Turkije, aan welk land de Unie immers eveneens een geloofwaardig
toetredingsperspectief biedt.In het bijzonder op het terrein van het GBVB kan de Conferentie van belang
zijn door:– het kader te vormen voor een brede dialoog over internationale
problemen van gemeenschappelijk belang zoals de relatie met Rusland en de
Europese veiligheid en stabiliteit;– alle landen nauwer te betrekken bij de formulering en uitvoering
van het GBVB (gemeenschappelijke acties, verklaringen en/of demarches).Voorts zullen naar verwachting onder meer de volgende onderwerpen worden
besproken:– de strijd tegen de internationale criminaliteit, waaronder de
handel in drugs en illegale immigratie;– de institutionele ontwikkeling en de bevestiging van de rechtsstaat;– onderwerpen van economische aard, met uitsluiting van die onderwerpen
die behoren tot de exclusieve Communautaire competentie, of die onderwerp
van de toetredingsonderhandelingen zijn.De Conferentie zal een platform kunnen zijn voor de convergentie van beleid
met betrekking tot een aantal specifieke terreinen die van essentiële
betekenis zijn voor het functioneren van de Unie, zoals milieu, transport,
infrastructuur en gezondheid en de reeds genoemde derde-pijler-onderwerpen.De Permanente Conferentie zal niet een vervanging zijn van alle bestaande
vormen van overleg. Waar een duidelijke voorkeur bestaat voor continuering
van het bestaande overleg in bilateraal of beperkter multilateraal verband –
te denken valt aan onderdelen van de huidige Gestructureerde Dialoog –
is er geen reden dit overleg te laten vervangen door de Permanente Conferentie.
De Permanente Conferentie zal evenwel naar verwachting in de plaats komen
van de Gestructureerde Dialoog en marge van de Europese en de Algemene Raad.
Deze vindt op dit moment eenmaal per jaar op het niveau van regeringsleiders
plaats en tweemaal per jaar op het niveau van de ministers van buitenlandse
zaken. 24Is de regering bereid zelf extra middelen ter beschikking te stellen
voor de assistentie aan kandidaat-lidstaten op milieugebied? (blz. 17)Zowel MATRA als PSO bevatten reeds een aanzienlijke milieucomponent. De
Nederlandse regering heeft in de begroting 1998 in het kader van de HGIS een
intensivering van de non-ODA middelen voor Midden- en Oost-Europa voorzien.Uit deze intensivering zal deels via het MATRA-programma en deels via
PSO invulling gegeven worden aan de motie-Sipkes om voor f 10 miljoen
extra milieu-inspanningen in Midden- en Oost-Europa te verrichten. 25Wat is exact de achterstand bij de uitvoering van het PHARE-programma
en welke efficiency-maatregelen zijn voorzien? (blz. 17)De meest recente gegevens over de uitvoering van het Phare-programma zijn
van begin dit jaar. In de periode 1990 tot en met 1996 werd voor een totaal
van 6636,11 miljoen Ecu-verplichtingen aangegaan. Hiervan werd voor een totaal
van 4301,77 miljoen Ecu (64,83 procent) contracten afgesloten en voor in totaal
3727,18 miljoen Ecu (56,17 procent) uitbetaald. Een overzicht waarin ook de
cijfers voor 1997 zijn verwerkt zal naar verwachting in het eerste kwartaal
van 1998 beschikbaar worden gesteld.De Europese Commissie, die verantwoordelijk is voor de uitvoering van
het Phare-programma, heeft de volgende maatregelen voorzien ter verhoging
van de efficiency:a. Schaalvergroting: de Commissie wil een minimale omvang van 2 à
3 miljoen Ecu per project of deelprogramma instellen om versnippering van
het programma tegen te gaan.b. Snelheid: de Commissie wil de maximale termijn tussen committering
en contract inkorten van 36 tot 24 maanden en de termijn tussen contract en
betaling van 24 tot 12 maanden.c. Conditionaliteit: de Commissie wil voorwaarden verbinden aan voortgang
van de hulp. Als een land niet aan deze voorwaarden voldoet kan de hulp worden
gestopt of verminderd.d. Decentralisatie: de Commissie wil de implementatie van het Phare-programma
verder decentraliseren. Hiertoe wil zij nationale fondsen en centrale financiële
eenheden opzetten in de ontvangende landen. e. Controle en beheer: de Commissie wil een centrale dienst instellen
in Brussel voor de controle en het beheer van alle externe hulpprogramma's
die onder de verantwoordelijkheid vallen van de Commissie. 26Op welke manier zal de regering vorm geven aan het verder uitbouwen
van de bilaterale banden met kandidaat-lidstaten? (blz. 18)De regering zal met elk van de kandidaatlidstaten, al naar gelang de thema's
die in de onderscheiden landen aan de orde zijn, de bilaterale betrekkingen
verder ontwikkelen.Zo zal het postennet worden versterkt, zowel in aantal als bezetting.
Dit proces is reeds in gang gezet in Bratislava, Boedapest en Riga. Opening
van posten in alle kandidaatlidstaten zal op termijn aan de orde zijn.De bilaterale programma's voor steun aan transformatie in Midden- en Oost-Europa,
MATRA en PSO (EZ) worden gecontinueerd. Daarenboven komen extra middelen van
MATRA ter beschikking voor pre-accessiesteun met het oog op de voorbereiding
op toetreding tot de EU (f 5 miljoen) alsmede middelen om goed bestuur
te bevorderen (f 10 miljoen voor MOE, waaronder de tien Middeneuropese
kandidaatlidstaten).Zoals medegedeeld in het Regiobeleidsdocument Midden-Europa, wordt het
werkterrein van MATRA verbreed tot activiteiten met centrale overheden, mede
in verband met pre-accessie. Gedacht kan worden aan alle niet-economische,
op maatschappelijke transformatie gerichte, werkterreinen van centrale overheden.
Als voorbeelden kunnen worden genoemd: politiële en justitiële samenwerking,
bevorderen van goed bestuur, milieubescherming en, meer algemeen, capaciteitsversterking
van bestuur op specifieke gebieden.Binnen het budget van PSO zal in 1998 ruimte worden vrijgemaakt door pre-accessie
steun. Hoofddoel is de verbetering van de werking van de (interne) markt ter
bevordering van de integratie van deze landen in de Europese Unie. Daarbij
zal aandacht worden besteed aan de oplossing van manifeste problemen in de
bedrijfsomgeving en versterking van het functioneren van die omgeving. Het
is van groot belang te bewerkstelligen dat op het moment van toetreding het
acquis communautair daadwerkelijk in de praktijk wordt gebracht.De steun zal het karakter krijgen van uitwisseling van kennis en informatie
door middel van opleidingen, stages, eventueel aangevuld door leveranties
van apparatuur en materialen.In 1998 is f 5 miljoen beschikbaar binnen het PSO-budget voor de
pre-accessie steun in Estland, Hongarije, Polen, Slovenië en Tsjechië.
Dit laat onverlet dat het reguliere PSO-programma voor 1998 in deze landen
zoals eerder aangekondigd vanwege het vergevorderde transitieproces zal worden
afgebouwd. In het geval van Slovenië zal de reguliere PSO-steun in 1998
om deze reden zelfs worden beëindigd.In 1997 is de mogelijkheid voor betalingsbalanssteun geschapen voor landen
in transitie (DAC-lijst 2), waaronder de kandidaatlidstaten Roemenië
en Bulgarije.Voorbeelden van andere terreinen waar versterking van bilaterale samenwerking
aan de orde is zijn a) het culturele vlak, met mogelijkheden vanuit de extra
ter beschikking gekomen middelen projecten te ondersteunen, en b) het onderwijsvlak
waar prioriteit toegekend wordt aan samenwerking met Hongarije, maar waar
ook mogelijkheden voor projecten in andere kandidaatlidstaten bestaan.Overigens wordt ook op defensieterrein, mede met het oog op de relatie
van betrokken landen met de NAVO, samengewerkt met landen in Midden-Europa.2.6. Middellandse Zee 27Wat zal de inhoud zijn van een Euro-mediterraan stabiliteitshandvest
en welke praktische gevolgen zal zo'n handvest hebben? (blz. 19)De Verklaring van Barcelona, op 28 november 1995 aangenomen door 27 Euromediterrane
partners, spreekt in het hoofdstuk dat is gewijd aan het politieke en veiligheidspartnerschap
over het scheppen van een gebied van vrede en stabiliteit in het Middellandse-Zeegebied,
inclusief de mogelijkheid op de langere termijn een Euromediterraan handvest
daarover tot stand te brengen. Het handvest zal in essentie een politiek document
zijn dat de betrokkenheid van alle 27 partners bij het vraagstuk van vrede
en stabiliteit in de Euromediterrane regio reflecteert. In dat kader moet
ook de Nederlandse praktische betrokkenheid bij het handvest worden gezien.Tijdens de tweede ministeriële conferentie, die op 15/16 april jl.
op Malta is gehouden, is opdracht gegeven via de totstandkoming van een handvest
de voorbereidingen voort te zetten en een op ambtelijk niveau overeengekomen
concept hiervan voor te leggen aan een volgende Euro-mediterrane Conferentie
van de ministers van Buitenlandse Zaken, zodra de politieke omstandigheden
dat toelaten.Een structuurschets voor een dergelijk handvest is op dit moment voorwerp
van bespreking. De schets, die vooralsnog algemeen van toonzetting is, bestaat
uit uitgangspunten en doelstellingen, politieke dialoog, vertrouwenwekkende
en veiligheidbevorderende maatregelen, maatregelen gericht op goed nabuurschap
en regionale samenwerking, gezamenlijke actie, preventieve diplomatie en crisisbeheersing,
institutionele voorzieningen en financiële regelingen.Gezien de huidige politieke situatie in de Middellandse-Zeeregio ligt
het voor de hand dat het overleg over het handvest nog geruime tijd zal duren. 28Betekent de toename van de middelen voor de Middellandse Zeelanden
een toename van het geheel van middelen voor Afrika? (blz. 19)De Europese Raad van Cannes stelde in juni 1995 voor de periode 1995–1999
een hulpprogramma van 4,685 miljard ecu aan schenkingen vast voor de Middellandse-Zeelanden.
De uitvoering van dit programma heeft ertoe geleid dat in 1997 de uitgaven
aanzienlijk zijn gestegen.Voor de rest van Afrika is geen stijging voorzien aangezien het hulppakket
voor Sub-Sahara Afrika is vastgelegd in het Verdrag van Lomé dat nog
tot 2000 loopt. Het gaat hier in feite om twee gescheiden pakketten voor twee
verschillende delen van het Afrikaanse continent. Concluderend is er dus sprake
van een stijging van de middelen voor Afrika als geheel. 29Wat houdt een Euro-mediterraan stabiliteitshandvest in? Welke verplichtingen
schept zo'n handvest voor Nederland? (blz. 19)Het zijn algemene verplichtingen in het kader van de Euro-mediterrane
samenwerking tussen 27 landen. In deze fase van overleg is nog niet duidelijk
welke verplichtingen worden voorzien. Zie verder het antwoord op vraag 27. 30Worden ook met andere Afrikaanse regio's plannen ontwikkeld voor
het vormen van vrijhandelszones met Europa, zoals met de mediterrane landen
het geval is? Zo nee, is dit niet wenselijk? (blz. 19) De eventuele ontwikkeling van vrijhandelszones met Afrikaanse regio's
en regio's in het Caraïbisch gebied en de Stille Oceaan zal een onderdeel
vormen van de discussie over de toekomstige betrekkingen tussen de Unie en
de ACS-landen na het aflopen van het Verdrag van Lomé IV bis. Deze
discussie is echter nog in een beginstadium. Met Zuid-Afrika zijn inmiddels
onderhandelingen gaande over een vrijhandelsakkoord. Voor de Regering geldt
als uitgangspunt dat vrijhandelsakkoorden moeten voldoen aan WTO-regels terzake. 31Acht de regering onderhandelingen met Syrië inzake een associatieverdrag
binnen afzienbare tijd voorzienbaar? Aan welke voorwaarden moet voldaan worden
willen onderhandelingen met Syrië kunnen beginnen? (blz. 20)De Syrische regering heeft recentelijk aan de Europese Commissie voorgesteld
onderhandelingen te starten over een Euromediterraan associatieverdrag. Hoewel
de ontwikkeling van de relaties tussen de EU en Syrië niet los gezien
kan worden van de ontwikkelingen in het Midden-Oosten vredesproces en van
de relatie tussen de EU en de Mediterrane partners tezamen, worden van de
zijde van de Unie aan de totstandkoming van een associatieverdrag met Syrië
geen bijzondere voorwaarden gesteld; de Europese Commissie heeft dan ook namens
de Unie positief gereageerd op het voorstel en zal binnenkort aan de Raad
van Ministers het gebruikelijke mandaat vragen voor het voeren van onderhandelingen.
Dit mandaat zal naar verwachting niet op hoofdpunten afwijken van de eerder
door de Raad verleende mandaten voor de onderhandelingen met andere Euromediterrane
partners. 2.7. Europese Unie-Afrika 32Wat zijn de conclusies van de eerste Ministeriële bijeenkomst
tussen de OAE en de EU? Welke perspectieven heeft deze bijeenkomst opgeleverd?
(blz. 20)De eerste Ministeriële bijeenkomst tussen de OAE en de EU leverde
een zinvolle discussie op over onderwerpen van gemeenschappelijk belang, zoals
conflictpreventie, mensenrechten, democratisering en de structuur en inhoud
van de politieke dialoog. Daarnaast was er sprake van een open en constructieve
gedachtenwisseling over de politieke situatie in een aantal Afrikaanse landen.
De Nederlandse regering is van mening dat de politieke dialoog op alle niveaus
kan worden geïntensiveerd.Opmerkelijk was de voorkeur van de OAE om over de economie te spreken
en de terughoudendheid ten aanzien van de mensenrechten als agendapunt. Aan
de wens van de OAE om ook economische onderwerpen te bespreken, zou tegemoet
kunnen worden gekomen, voorzover deze niet reeds in het kader van andere fora
worden behandeld.De Ministeriële bijeenkomst heeft een verdere impuls gegeven aan
de samenwerking tussen de OAE en de EU op verscheidene terreinen. Nederland
is voorstander van verdere Ministeriële bijeenkomsten tussen de OAE en
de EU, mits de agenda goed wordt voorbereid. 2.8. Transatlantische Agenda, Westelijk Halfrond 33Wanneer zal de Euro-Atlantische conferentie plaatsvinden? (blz. 20)Zie het antwoord op vraag 36. 34Zal de toenemende aandacht voor een politieke dialoog tussen Afrika
en de EU ook zichtbaar zijn in het LoméV-verdrag? (blz. 20)Aangezien de onderhandelingen tussen de EU-lidstaten en de ACS-landen
pas in september 1998 zullen aanvangen, is het niet mogelijk reeds nu aan
te geven hoe de politieke dialoog met de ACS-landen in de toekomst vorm zal
krijgen. Het is de inzet van de Regering deze dialoog te intensiveren, uit
te breiden en te flexibiliseren. Dit kan worden gerealiseerd door in de toekomst
de politieke dialoog te voeren met kleinere groepen landen die op ad hoc-basis
worden samengesteld. In de toekomst zou de dialoog moeten worden uitgebreid
naar onderwerpen als conflictpreventie, ontmijning, grensoverschrijdende milieuproblematiek,
migratie en culturele samenwerking. 35Welke resultaten heeft het «people-to-people» initiatief
in het kader van de «New Transatlantic Agenda» opgeleverd? Welke
plannen bestaan er op dit gebied, vanuit Nederland, voor 1998? (blz. 20)Teneinde een impuls te geven aan transatlantische «people-to-people»
contacten – zoals voorzien in Hoofdstuk 4 van de Nieuwe Transatlantische
Agenda / EU-VS actieplan – vond 5/6 mei jl. te Washington de zgn. Transatlantische
Conferentie plaats. In de voorbereiding en uitvoering van deze conferentie,
met de naam «Bridging the Atlantic: People-to-People Links», had
het Nederlandse EU-voorzitterschap een actief aandeel.De conferentie mondde uit in een reeks aanbevelingen ter bevordering en/of
versterking van netwerken tussen de bevolkingen van de VS en de EU-lidstaten.
Een groot aantal van de aanbevelingen kan, zoals ook beoogd, door niet-gouvernementele
actoren worden uitgevoerd. Een aantal behoeft evenwel ondersteuning zijdens
overheidsorganen van de EU en de VS. Van deze zijn in EU-VS overleg inmiddels
enkele als prioritair geïdentificeerd. Te noemen zijn met name een «Transatlantic
Information Exchange Service (TIES)», een Digitale Bibliotheek en een
«Transatlantic Civil Society Dialogue».De voorbereidingen voor TIES – een op internet gebaseerd informatiepunt
ten behoeve van transatlantische contacten tussen maatschappelijke organisaties,
individuele burgers e.a. – zijn het verst gevorderd. Onlangs vond te
Amsterdam een seminar plaats, georganiseerd door een Nederlandse NGO, alwaar
voor TIES de basis werd gelegd. De verwachting is dat TIES tegen de zomer
van 1998 operationeel zal zijn.Het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken droeg bij in de seminarkosten;
andere donoren waren de Europese Commissie en de regering van de Verenigde
Staten. Ook in 1998 zal Nederland, waar nuttig, actieve steun geven ten behoeve
van transatlantische «people-to-people» contacten. 36Waar en wanneer zal de door minister-president Kok aangekondigde
Euro-Atlantische Conferentie plaatsvinden? Wat zijn de belangrijkste agendapunten?
Wordt ook beoogd de ondersteuning van het transitieproces in Midden- en Oost-Europese
landen respectievelijk vanuit de EU en de VS op elkaar af te stemmen? (blz.
20)Zoals reeds eerder aan Uw Kamer werd gemeld, is het initiatief voor een
internationale conferentie ingegeven door de noodzaak het niveau van investeringen
in de infrastructuur in de Midden en Oost-Europese landen (MOE) sneller op
een hoger peil te brengen.Momenteel wordt in een «task force», bestaande uit enige ministeries,
Nederlandse banken en internationale financiële instellingen, aan de voorbereiding ervan gewerkt. Hierbij wordt onder meer gekeken naar
de veelheid van bestaande financiële instellingen en regelingen, de investeringsbehoefte
en de hiervoor relevante wettelijke regelingen in de MOE-landen en het geldende
internationale verdragskader. Het geven van een impuls aan de afstemming van
de inspanningen van de verschillende organisaties en landen is hierbij een
van de doelstellingen. Een aantal betrokkenen heeft reeds belangstelling getoond
voor het initiatief. Een zorgvuldige verdere invulling ervan zal ertoe moeten
leiden dat aan dit enthousiasme een adequaat gevolg wordt gegeven.Gezien de noodzaak een groot aantal spelers bij de organisatie te betrekken
is een langere voorbereidingstijd nodig. De conferentie zal in de eerste helft
van 1998 plaatsvinden in Nederland. 37In welke zin zal er sprake zijn van een «scherpere» prioriteitsstelling
in de buitenlandpolitieke samenwerking tussen de VS en de EU en waarom ontbrak
deze voorheen? (blz. 21)Ook voor het Nederlands voorzitterschap bestond buitenlands-politieke
samenwerking tussen de EU en de VS. Het verschil is dat onder Nederlands voorzitterschap
overeenstemming is bereikt tussen de EU en de VS over een verbeterde opzet
van de buitenlands-politieke dialoog. Afgesproken is om voor ieder EU-voorzitterschap
een lijst van buitenlands-politieke prioriteiten op te stellen, op grond waarvan
een reeks van ambtelijke bijeenkomsten wordt gearrangeerd, waarbij informatie
wordt uitgewisseld en waar beleid kan worden gecoördineerd. 38Op welke manier zal de humanitaire en ontwikkelingshulp versterkt
worden gecoördineerd?Tweemaal per jaar wordt overleg gevoerd over Afrika tussen de EU (Trojka)
en de VS, waarbij recentelijk onder meer coördinatie van hulpactiviteiten
op de agenda stond. Daarnaast voert ECHO (het comité van de Commissie
belast met de uitvoering van humanitaire hulp) jaarlijks overleg met betrokken
instanties in de VS, eveneens onder meer over afstemming van activiteiten. 39Ligt het niet voor de hand om ook ten aanzien van China, en van het
mensenrechtenbeleid in het algemeen, te streven naar nauwere afstemming tussen
de EU en de VS? Hoe zal de voorgestelde nauwere samenwerking gestalte krijgen:
op welk niveau en met welke frequentie? (blz. 21)Van het politieke overleg tussen de EU en de VS maakt het mensenrechtenbeleid
onderdeel uit. Daarnaast vindt op ambtelijk niveau regelmatig overleg plaats
over het mensenrechtenbeleid. Daarbij komt ook China aan de orde. 40Welke mogelijkheden ziet de regering om de betrekkingen tussen de
EU en Latijns-Amerika uit te breiden en te intensiveren? (blz. 22)De regering beoogt de samenwerking tussen de EU en Latijns-Amerika uit
te breiden en te intensiveren door zowel in overeenkomsten tussen de EU en
regionale samenwerkingsverbanden, zoals Mercosur, Rio Groep, Andesgemeenschap,
San José Groep, als in bilaterale overeenkomsten tussen de EU en individuele
landen van Latijns-Amerika, te komen tot een verdieping van de
politieke dialoog en een intensivering van de economische samenwerking met
name op het gebied van handel en investeringen. In dit verband zij ook verwezen
naar het recent voltooide regiobeleidsdocument inzake Mercosur. Voorbereidende
werkzaamheden vinden thans plaats met betrekking tot het opstellen van een
regiobeleidsdocument inzake de Andesgemeenschap.De regering steunt het initiatief om in 1999 een EU – Latijns-Amerika
Topconferentie te beleggen. 41Hoe groot is de hulp aan en hoeveel leningen van de EU gaan naar
de verschillende Latijnsamerikaanse landen en regio's in 1997 en 1998? (blz.
22)De begrote hulp van de EU aan Latijns-Amerika, in het kader van het Azie/Latijns-Amerika-programma
(ALA), bedraagt voor 1997 ECU 266 400 000. De omvang van het ALA-programma
voor 1998 zal worden vastgelegd in de EU-begroting van 1998, die pas in december
as. zal worden vastgesteld. De landen van Latijns-Amerika kunnen voor leningen
putten uit de totale «enveloppe» voor Azië en Latijns-Amerika
bij de Europese Investeringsbank. Deze «enveloppe» omvat een bedrag
van ECU 900 miljoen voor een periode van drie jaar, ingaande op 31 januari
1997. 2.9 Euro-Aziatische dialoog 42De regering stelt dat de politieke dialoog in het kader van de ASEM
op den duur ook gevoelige onderwerpen als mensenrechten zou moeten omvatten.
Waarom op den duur? Vanwaar deze omzichtigheid nu zelfs in de politieke dialoog
tussen de VS en China openlijk het mensenrechtenprobleem in China wordt behandeld?
Kan er überhaupt sprake zijn van een zinvolle politieke dialoog als er
niet over mensenrechten wordt gesproken? (blz. 23)Zoals vermeld in het verslag (brief d.d. 5 maart jl. aan de Voorzitter
van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken) van de eerste bijeenkomst
van de ASEM-Ministers van Buitenlandse Zaken, zijn de Aziatische ASEM-partners
voorstander van een selectie van onderwerpen, waarbij als criterium zou gelden
dat de politieke dialoog partijen dient samen te brengen in plaats van uiteen
te drijven. Afgesproken is de agenda van de dialoog in eerste instantie te
beperken tot enkele gezamenlijk te bepalen onderwerpen. Het toenmalige Nederlandse
voorzitterschap heeft hierbij namens de EU benadrukt, dat het hanteren van
het beginsel van gemeenschappelijkheid niet mag betekenen dat niet ook een
discussie zou kunnen plaatsvinden over mensenrechtenaspecten. Daarbij is er
van uitgegaan dat naarmate het vertrouwen tussen de dialoogpartners groeit,
de selectiviteit voor wat betreft onderwerpen op de agenda zal afnemen. Om
deze reden zijn in de tekst van de Memorie van Toelichting de woorden «op
den duur» opgenomen.Uit het hogerstaande moge blijken dat de lidstaten van de EU, waaronder
Nederland, van oordeel zijn dat mensenrechten wel degelijk onderdeel dienen
te vormen van een politieke dialoog. 2.10. EU en ontwikkelingssamenwerking 43Waarom wordt er te weinig systematisch gebruik gemaakt van de mogelijkheden
tot afstemming van beleid op dit terrein en welke procedures ontbreken om
dit juridisch mogelijk te maken? (blz. 23) De mogelijkheden tot afstemming van beleid kunnen worden beperkt door
strijdige (sector-) belangen binnen en tussen Lidstaten en de Europese Commissie.
Tijdens het Nederlandse Voorzitterschap is evenwel door de Raad een Resolutie
aanvaard, waarin de Commissie wordt opgeroepen bij de formulering en uitvoering
van al haar beleid rekening te houden met de belangen van ontwikkelingslanden.
In deze resolutie is ook een aantal procedurele regelingen opgenomen om de
beleidssamenhang te verbeteren. Zo wordt de Commissie gevraagd bij alle beleidsvoorstellen
die zij presenteert te wijzen op alle kwesties die op het gebied van samenhang
met ontwikkelingssamenwerkingsbeleid kunnen spelen. Tevens wordt de Commissie
gevraagd om jaarlijks aan de Raad te rapporteren over de coherentieproblematiek. 44Welke follow-up wordt er momenteel gegeven aan de Nederlandse initiatieven
terzake? (blz. 23)Zowel in het kader van ontwikkelingssamenwerking als in andere beleidskaders,
met name het landbouw- en visserijbeleid, is coherentie onvermijdelijk een
aandachtspunt bij de ontwikkeling en uitvoering van gemeenschappelijk beleid.Als concrete voorbeelden van follow-up kunnen onder meer worden genoemd:– conclusies van de Visserij Raad van 30 oktober 1997 met betrekking
tot de externe visserijakkoorden;– initiatieven met betrekking tot de «Chocolade-richtlijn»;– voorbereiding van een Gedragscode inzake voedselhulp waarin expliciet
aandacht aan beleidscoherentie wordt geschonken. 45Op welke wijze wordt bij de besluitvorming over «Agenda 2000»
(inclusief een nieuwe hervorming van het GLB) rekening gehouden met de mogelijke
gevolgen voor ontwikkelingslanden? (blz. 23)In Agenda 2000 komen vier grote thema's aan de orde: de uitbreiding, de
financiële perspectieven van de EU voor de periode 2000–2006, intern
beleid/structuurfondsen en de hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid.
Het is met name bij de hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
dat ook rekening zal moeten worden gehouden met de mogelijke gevolgen voor
ontwikkelingslanden. Daarbij zal het er bijvoorbeeld om gaan een zodanig beleid
tot stand te brengen dat zich geen overschotten ontwikkelen die mogelijk zouden
kunnen leiden tot dumping in ontwikkelingslanden. In het algemeen lijkt te
kunnen worden gesteld dat de door de Commissie voorgestelde oplossingsrichting
(vermindering prijsondersteuning) voor de ontwikkelingslanden positief zal
kunnen uitwerken (meer markttoegang, minder dumping vanuit de EU).Daarnaast zal de herziening van de financiële perspectieven kritisch
moeten worden gevolgd voor wat betreft de ontwikkeling van de uitgaven voor
het extern beleid. 46Worden de beleidsvoorbereidingen over de toekomst van het Loméverdrag
en de toekomst van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid op elkaar afgestemd?
(blz. 24)Het is het streven van de Regering een zo coherent mogelijk beleid van
de Unie ten opzichte van de ACS-landen te bewerkstelligen. Dit betekent dat
het inderdaad nodig zal zijn bij de herziening van het GLB en het Verdrag van Lomé bepaalde elementen goed op elkaar af te stemmen. Zie
ook het antwoord op vraag 46. 47Welke bedoeling heeft de regering met het mogelijk opleggen van landenbeleidsdocumenten
voor Azië en Latijns-Amerika aan de Commissie? (blz. 25)Binnen het ALA-programma worden door de Commissie projecten uitgevoerd
in Latijns-Amerika en Azië. Door de Commissie te verplichten landenbeleidsdocumenten
op te stellen, kan bereikt worden dat er met betrekking tot deze landen een
duidelijke lange-termijnvisie wordt ontwikkeld, die ten grondslag ligt aan
de keuze van concrete aktiviteiten. Tevens worden de mogelijkheden voor afstemming
met bilaterale ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's vergroot. De ontwikkelingshulp
van de Commissie is aanvullend op die van de lidstaten. 3. EUROPESE VEILIGHEIDSSTRUCTUUR 3.2. NAVO 48Kan worden toegelicht wat de ratio is achter het besluit om uit de
post vredesoperaties, bijdragen te betalen aan vredesoperaties die niet door
Nederlandse manschappen worden uitgevoerd? (blz. 26)Herhaaldelijk is geconstateerd dat met name bij ontwikkelingslanden vaak
de middelen ontbreken om deel te kunnen nemen aan vredesoperaties in de eigen
regio.De regering heeft derhalve de mogelijkheid geschapen om HGIS-middelen
die voor vredesoperaties zijn gereserveerd, nu ook eventueel aan te wenden
om andere landen financieel of materieel te ondersteunen bij de bekostiging
van hun deelname aan vredesoperaties. 49Wat is de betekenis en de status van een toetredingsprotocol. Wat
is de relatie tussen deze protocollen en het NAVO-verdrag? (blz. 26)Een toetredingsprotocol is een verdrag in de zin van de Grondwet door
middel waarvan wordt vastgelegd dat het toetredende land partij wordt bij
het Verdrag van Washington, waardoor alle rechten en verplichtingen ook zullen
gelden tussen het toetredende land en de overige NAVO-leden. Het protocol
legt voorts de procedurele vereisten voor toetreding vast, alsmede de voorwaarden
en datum van inwerkingtreding van het protocol – en daarmee van de toetreding
tot het verdrag van Washington – tussen het toetredende land en de overige
NAVO-leden. 50Welke «andere landen» worden bedoeld waarvoor de deur
van de NAVO open blijft? Gaat de regering bijvoorbeeld uit van Slovenië
en Roemenië in een tweede groep van twee nieuwe leden in 1999? (blz.
26)Op de NAVO-Top in Madrid is bevestigd dat het Bondgenootschap, als neergelegd
in artikel 10 van het Verdrag van Washington, open blijft voor nieuwe leden.
Het Bondgenootschap zal nieuwe leden blijven verwelkomen die in een positie
zijn om de principes van het Verdrag te bevorderen en die kunnen bijdragen
aan veiligheid in de Euro-Atlantische regio. Het Bondgenootschap verwacht
in de komende jaren verdere uitnodigingen te kunnen doen aan landen die in
staat en bereid zijn om de verantwoordelijkheden en verplichtingen
van lidmaatschap op zich te nemen en wier opname het geheel van politieke
en strategische belangen van het Bondgenootschap zal dienen en de Europese
veiligheid en stabiliteit zal bevorderen.De NAVO heeft zich in Madrid onder meer rekenschap gegeven van de voortgang
van de ontwikkeling naar een democratie en rechtstaat in een aantal Zuid-Oosteuropese
landen, waaronder Roemenië en Slovenië.Zoals bekend heeft de Regering al voor de Top van Madrid (in een brief
aan de Tweede Kamer van 4 juli jl.) uitgesproken dat Nederland, indien consensus
mogelijk blijkt over toetreding door Roemenië en Slovenië, daaraan
gaarne zou meewerken.Overigens behoeft niet per sé sprake te zijn van een tweede groep
van twee nieuwe leden. Uitnodigingen tot toetreding worden van geval tot geval
bekeken en kunnen derhalve resulteren in een of meer opeenvolgende individuele
uitnodigingen, dan wel in uitnodigingen aan verschillende landen tegelijkertijd,
zoals ook het geval was in Madrid. 51In welke zin zal de EAPR in «toenemende mate» bij de
besluitvorming worden betrokken? (blz. 27)De oprichting van de Euro-Atlantische Partnerschapsraad (EAPR) is onderdeel
van de verdieping van het Partnerschap voor Vrede. De EAPR biedt het overkoepelende
raamwerk voor consultaties door de partners en de NAVO over een breed spectrum
van veiligheidspolitieke onderwerpen.De EAPR zal, indien noodzakelijk, in beperkte samenstelling van het Bondgenootschap
en groepen van partners die met de NAVO deelnemen in vredesoperaties, of in
andere gevallen waarvoor deze samenstelling overeen is gekomen, bijeen kunnen
komen. Het ligt voor de hand dat partners naarmate zij meer betrokken zijn
bij de uitvoering van een operatie, ook meer bij de besluitvorming daarover
betrokken zullen worden.Voorts zullen partners in toenemende mate bij de besluitvorming over de
vormgeving van het partnerschap (keuze van prioriteiten voor werkprogramma's
e.d.) betrokken worden. De toenemende betrokkenheid bij deze besluitvorming
gaat voorts vergezeld van toenemende betrokkenheid bij de planning en de uitvoering.
Zo zullen ter uitvoering van Partnerschap voor Vrede-taken officieren van
partnerlanden in de staven van verschillende NAVO-hoofdkwartieren worden opgenomen. 52Wat is de houding van Frankrijk ten aanzien van toetreding tot de
militaire structuur van de NAVO? (blz. 27)Tijdens de recente informele Ministeriële bijeenkomst van ministers
van Defensie van de NAVO te Maastricht heeft Frankrijk bij monde van de Minister
van Defensie Richard laten weten dat Frankrijk vooralsnog van herintegratie
in de militaire commandostructuur afziet, maar dat niettemin het perspectief
op volledige Franse deelname blijft bestaan. Frankrijk zal zich constructief
blijven opstellen in de discussies over de nieuwe commandostructuur. Daarnaast
wil Frankrijk blijven deelnemen aan de verdere ontwikkeling van het CJTF-concept
en aan de militaire invulling van het «enhanced PfP». 53Op welke termijn wordt de herziening van het strategisch concept
van de NAVO voorzien? (blz. 28)Zie het antwoord op vraag 54. 54Zal het nieuwe strategisch concept gereed zijn vóór
de dejure toetreding van nieuwe leden en, zo nee, wat zal hun invloed zijn?
Wat zijn de meest essentiële verschillen tussen het nieuwe en het bestaande
strategisch concept, mede gezien het feit dat het bestaande slechts zes jaar
oud is en ook reeds de val van de Muur c.a. includeerde? (blz. 28)Tijdens de NAVO-top van Madrid op 8 juli jl. is overeengekomen dat het
Strategisch Concept bezien zal worden in het licht van de ontwikkelingen sedert
1991. Daartoe zal de NAVO-Raad in permanente sessie voor het einde van dit
jaar zgn. «terms of reference» voor het onderzoek van het Strategisch
Concept opstellen. De inzet van de regering zal zijn om een geactualiseerde
versie van het Strategisch Concept het licht te doen zien ten tijde van de
NAVO-top die voorzien is voor het voorjaar van 1999.De in Madrid uitgenodigde landen zullen waarschijnlijk niet eerder tot
de Alliantie kunnen toetreden dan voorjaar 1999. Deze tijd is nodig voor de
vervulling van alle noodzakelijke voorwaarden, met name de ratificaties. Derhalve
zal nog nader bezien moeten worden of, en zo ja in hoeverre, voordien de nieuwe
leden een bijdrage zullen kunnen leveren aan een nieuw Strategisch Concept.
Zij zullen in ieder geval geïnformeerd blijven over de voortgang van
het werk.Het huidige Strategisch Concept heeft in grote lijnen zijn geldigheid
behouden, doch dient op een aantal punten te worden aangepast aan de feitelijke
ontwikkelingen. Zo hebben verwijzingen naar de Sovjet-Unie hun relevantie
verloren aangezien deze entiteit sedert het verschijnen van het concept is
ontbonden. Een meer fundamentele aanvulling is de ontwikkeling dat NAVO, naast
de klassieke kerntaak van collectieve verdediging, ook vredesoperaties buiten
zijn territoir kan uitvoeren in geval er een mandaat is van de VN of de OVSE.De regering wil van het Strategisch Concept een beleidsdocument maken,
dat getuigt van een vooruitziende blik. Het document kan een belangrijk middel
zijn om duidelijk te maken dat nu er een andere wereldsituatie is –
met inbegrip van het vroegere vijandbeeld – ook de NAVO anders is dan
voorheen. 3.3. EVDI 55Welke verdere concretisering heeft de regering op het oog voor de
institutionele betrekkingen tussen de WEU en de EU? (blz. 28)In het Verdrag van Amsterdam en in de WEU-Verklaring bij het Verdrag van
Amsterdam wordt gesproken van het treffen van regelingen om te komen tot nauwere
samenwerking tussen de EU en de WEU. Bij concretisering van de institutionele
betrekkingen tussen de EU en de WEU kan daarbij aan de volgende zaken worden
gedacht:– Harmonisatie van EU- en WEU-voorzitterschappen.Hierover is inmiddels overeenstemming bereikt. Vanaf 1999 is de EU-voorzitter
tevens WEU-voorzitter, tenzij de betreffende EU-voorzitter geen volledig lid
is van de WEU. Voor laatstbedoelde situatie zijn inmiddels afspraken gemaakt.– Uitwerking van gedetailleerde afspraken over de politieke aansturing
vanuit de EU indien deze de WEU belast met de uitvoering van Petersbergtaken,
zoals voorzien in het Verdrag van Amsterdam.– Verbetering van de positie van WEU-waarnemers bij besluitvorming
in de WEU, wanneer de WEU op verzoek van de EU opereert. – Verbetering van samenwerking van diverse WEU- en EU-organen op
beleidsvoorbereidend niveau.– Onderzoek naar mogelijke samenwerking van het Situatiecentrum
en de WEU-«Planning Cell» enerzijds en de op te richten
Eenheid voor Beleidsplanning en Vroegtijdige Waarschuwing in de EU anderzijds. 56Kan de regering aangeven welke vooruitgang is geboekt bij de uitwerking
van de modaliteiten van WEU-geleide operaties waarbij gebruik wordt gemaakt
van NAVO-middelen? Wat zijn hierbij nog resterende problemen? (blz. 28)Het concept van de «Combined Joint Task Forces (CJTF)» maakt
onder meer mogelijk dat NAVO-middelen en -capaciteiten worden ingezet onder
politieke controle en strategische aansturing van de WEU. Het CJTF-concept
is van wezenlijke betekenis voor de ontwikkeling van de operationele rol van
de WEU. De uitwerking van de relatie van WEU-NAVO met het oog op het gebruik
door de WEU van NAVO-middelen en -capaciteiten krijgt in vier opzichten gestalte.In de eerste plaats is er in beginsel overeenstemming over de Europese
commandoarrangementen voor WEU-geleide operaties en over de «Terms of
Reference» van plaatsvervangend SACEUR die daarin een cruciale rol kan
spelen. Het CJTF-concept, vooral ontwikkeld met het oog op zogenaamde non-artikel
5 operaties, draagt in belangrijke mate bij aan de «Europese Veiligheids-
en Defensie Identiteit» (EVDI) door snel verplaatsbare hoofdkwartieren
gereed te hebben voor WEU-geleide operaties.In de tweede plaats worden arrangementen getroffen ten behoeve van de
overdracht van middelen. Een aantal stappen is reeds gezet. Op het ogenblik
wordt gewerkt aan het zgn. consultatiemechanisme tussen WEU en NAVO teneinde
te verzekeren dat NAVO en WEU in elke fase van een crisis op de hoogte zijn
van elkaars activiteiten.In de derde plaats wordt er tussen WEU en NAVO over de modaliteiten van
samenwerking inzake generieke en operationele militaire planning nog gediscussieerd.
Een eerste WEU-NAVO-oefening waarbij ontwikkelde procedures kunnen worden
geoefend, is gepland voor 2000.In de vierde plaats wordt gesproken over de wijze waarop de betrokkenheid
van de WEU bij het NAVO-defensieplanningproces kan worden vormgegeven. Daarbij
is het van belang dat de integriteit van het NAVO-defensieplanningproces wordt
gehandhaafd. Hoewel er in dit opzicht een aantal belangrijke stappen reeds
is gezet, is nog onduidelijk hoe WEU-leden die niet lid zijn van de NAVO (in
WEU-jargon waarnemers) bij het NAVO-defensieplanningproces zullen worden betrokken.Het werk dat hieraan wordt verricht verloopt voorspoedig maar is van lange
duur. Dat komt enerzijds door de complexiteit ervan, maar ook door het feit
dat de twee organisaties zich eerst in gescheiden trajecten over het werk
buigen om vervolgens pas daarna met elkaar in overleg te treden. 3.4. OVSE en Raad van Europa 57Hoe moet de door minister-president Kok gewenste stroomlijning van
de taken tussen de Raad van Europa en de OVSE plaatsvinden? (blz. 29)Zowel binnen de RvE als binnen de OVSE is men zich bewust van het belang
van nauwe samenwerking op die terreinen waar de werkzaamheden elkaar raken.
Het gaat dan hoofdzakelijk om activiteiten in het kader van de menselijke
dimensie. Een voorstel van de Minister van Buitenlandse Zaken van Zwitserland
uit de tweede helft van 1996 om te komen tot een scherpe taakafbakening, stuitte
zowel binnen de OVSE als binnen de RvE op unaniem verzet. Binnen beide organisaties
is men van mening dat afstemming veeleer een zaak is van nauw
overleg en samenwerking op basis van comparatieve voordelen dan van het trekken
van grenzen. Deze opvatting kwam duidelijk naar voren tijdens het Raad van
Europa-OVSE seminar dat in maart van dit jaar plaatsvond.Tijdens de recente Topconferentie van de Raad van Europa heeft de Minister-President
gepleit voor betere samenwerking tussen de Raad van Europa en de OVSE en ook
voor gezamenlijke analyses over de toekomstige ontwikkeling van beide organisaties.Teneinde een bijdrage aan het proces van afstemming van activiteiten,
dat reeds geruime tijd loopt, te leveren, zal Nederland begin 1998 een inventarisatie
maken van de sterke en zwakke kanten van deze beide organisaties en van de
mogelijkheden tot betere afstemming. Hiertoe zal een seminar georganiseerd
worden met Nederlanders die nauw betrokken zijn bij het werk van de OVSE en
de RvE, onder wie Kamerleden die deel uitmaken van de Assemblees van beide
organisaties. 58Welke hechtere institutionele betrekkingen stelt de regering zich
voor en waar zouden die uit moeten bestaan? (blz. 28)Zie het antwoord op vraag 55. 4. BETEUGELEN VAN CONFLICTEN EN BEWAPENING 4.2. Conflictpreventie en crisisbeheering 59Welke concrete afspraken hebben de VS en de EU gemaakt over het gezamenlijk
optrekken bij crisisbeheersingsactiviteiten? (blz. 32)Er zijn tijdens de Top tussen de EU en de VS op 28 mei 1997 geen concrete
afspraken gemaakt over het gezamenlijk optrekken bij crisisbeheersings-activiteiten.
Wel is de noodzaak van coördinatie, van het op elkaar afstemmen van politieke
acties en van de intensivering van de samenwerking ten aanzien van verschillende
crisishaarden zowel door de VS als door de EU onderschreven. Bestaande overlegstructuren,
zoals OVSE en NAVO, waarvan zowel de VS als het merendeel van de EU-lidstaten
deel uitmaken, blijken geschikte kanalen om van geval tot geval tot afstemming
te komen. 60Welke problemen waren er in het verleden met early warning? Zijn
deze nu opgelost? (blz. 33)«Early warning» als zodanig is geen probleem. Het probleem
is veeleer de trage reactie van de internationale gemeenschap op waarschuwings-signalen,
dat wil zeggen het probleem van «early action». Het nemen van
maatregelen om een crisis in een vroeg stadium te bezweren is niet alleen
afhankelijk van «early warning», maar vooral van politieke wil. 61Hoe denkt de regering de garanties voor minderheden en democratisering
te kunnen bevorderen? (blz. 34)In de Europese Unie, in de Raad van Europa, en in OVSE- en VN-kader zet
Nederland zich steeds actief in om de positie van minderheden in de samenleving
te bevorderen. Nederland heeft er dan ook krachtig op aangedrongen dat in
het Actieplan, dat tijdens de Tweede Raad van Europa-Top is aangenomen, prominent
aandacht wordt geschonken aan het verbeteren van de positie van
minderheden. Het Kaderverdrag Minderheden van de Raad van Europa vormt hierbij
een belangrijk instrument. Zoals reeds aangegeven in het antwoord op vraag
3, beoogt het zgn. Matra – (maatschappelijke transformatie) –
programma daarnaast ook de verbetering van de positie van minderheden, alsmede
de opbouw van een «civil society». De regering acht het in het
algemeen van belang waar mogelijk de mondigheid van samenlevingen en de dialoog
met de eigen regering te stimuleren. Een sterke «civil society»
biedt garanties voor participatie en pluralisme, hetgeen essentieel is voor
democratische verhoudingen in een land. Naast relaties met de overheid moet
dan ook de rol van de «civil society» worden ondersteund en gestimuleerd.
Instrumenten daarbij zijn onder andere politieke dialoog, ontwikkelingssamenwerking
en verkiezingssteun. Niet alleen verkiezingsprocessen zullen worden ondersteund
maar ook andere democratische processen. Hieronder valt bijvoorbeeld steun
aan een vrije en pluriforme pers. 62Hoe denkt de regering het belangrijkste probleem bij succesvolle
crisisbeheersingsoperaties, humanitaire acties en vredesoperaties, namelijk
een goed mandaat, te kunnen verhelpen? (blz. 34)Een goed mandaat voor crisisbeheersingsactiviteiten, humanitaire acties
en vredesoperaties kan slechts tot stand komen door intensief overleg tussen
potentiële deelnemers, waarbij niet alleen de militaire, maar ook de
politieke, economische en culturele achtergronden van de crisis in overweging
worden genomen. 63Wat is de stand van zaken met betrekking tot de rol van de Friends
of Rapid Deployment als voorhoede van een reguliere vredesoperatie? (blz.
35)De Regering blijft zich – mede in het kader van de «Friends
of Rapid Deployment» – inzetten voor de stapsgewijze verbetering
van het vermogen van de VN om snel te kunnen optreden in crisissituaties.Zoals bekend, werd het initiatief van de «Friends» inzake
een snel inzetbaar VN-hoofdkwartier («Rapidly Deployable Mission Headquarters»)
reeds geruime tijd geleden door de Secretaris-Generaal aanvaard. De weerstand
die bij sommige landen tegen dit hoofdkwartier bestond werd in mei jl. ook
overwonnen toen het «Peacekeeping Committee» bij consensus de
oprichting van zo'n hoofdkwartier begroette. Niettemin heeft de VN dit plan
nog niet kunnen implementeren, gezien de financiële problemen waar de
Organisatie mee wordt geconfronteerd. De Secretaris-Generaal heeft de «Friends»
echter toegezegd, nog dit jaar te zullen komen met een voorstel dat de reguliere
financiering van het Hoofdkwartier moet garanderen.Hiernaast hebben de «Friends» dit jaar een logistiek concept
aan de VN aangeboden, dat een hulpmiddel vormt voor het Secretariaat om dit
knelpunt bij de snelle inzet van vredesoperaties aan te vatten.De «Friends» zijn voornemens nog dit jaar twee nieuwe projecten
te starten. Het eerste zal zich richten op de bijdrage die civiele politie
kan leveren aan vredesoperaties. Het tweede zal gericht zijn op het knelpunt
dat strategisch transport («air/sea-lift») steeds weer oplevert
als tot snelle inzet moet worden overgegaan. 64Wat doet de regering om het internationale draagvlak voor Shirbrig
te verbreden? (blz. 35) De Regering heeft sinds april van dit jaar een groot aantal gelijkgezinde
landen hetzij bilateraal, hetzij multilateraal, benaderd inzake een mogelijke
bijdrage aan SHIRBRIG. Sindsdien is het draagvlak van SHIRBRIG al zover verbreed
dat nu vijf leden (Canada, Denemarken, Noorwegen, Oostenrijk en Zweden) beide
MoU's hebben ondertekend. Argentinië en Ierland, die waarnemer zijn,
overwegen dit eveneens te doen. Polen heeft het MoU inzake de stuurgroep ondertekend.
Hongarije, Roemenië, Italië, Portugal en Spanje hebben belangstelling
getoond voor de SHIRBRIG. De Regering hoopt dat het aantal leden in de komende
maanden verder zal toenemen. Gelet op het groeiende internationale draagvlak
voor SHIRBRIG heeft Nederland, zoals de Minister van Defensie heeft aangekondigd
in zijn brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dd.
17 oktober jl. (kenmerk D97 002 734), de MoU ten behoeve van de
Nederlandse deelname aan de SHIRBRIG inmiddels ondertekend. 65Wat is de rol van de OAE bij de oprichting en instandhouding van
Afrikaanse peacekeeping-eenheden? Welke rol spelen Frankrijk, het Verenigd
Koninkrijk en de Verenigde Staten hierbij? (blz. 36)Ten aanzien van initiatieven om de Afrikaanse «peacekeeping»-capaciteit
te verbeteren blijkt dat de VN over het algemeen goed op de hoogte wordt gehouden
door de betrokken landen, dit in tegenstelling tot de OAE die nauwelijks wordt
geraadpleegd. Een aantal OAE-leden, met name Zuid-Afrika, heeft aangedrongen
op een meer actieve houding van de OAE.Het «peacekeeping»-comité van de VN heeft de Secretaris-Generaal
verzocht om nog dit jaar een rapport uit te brengen inzake de versterking
van de OAE bij de oprichting en instandhouding van Afrikaanse «peacekeeping»-capaciteiten.Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten zijn overeengekomen
hun pogingen gericht op het versterken van de Afrikaanse peacekeeping capaciteit
te bundelen, waarbij bijdragen van derden welkom zijn. Ook hier speelt de
OAE nauwelijks een rol. 66De regering zal blijven bijdragen aan de rehabilitatiefase in Rwanda.
Op welke wijze gebeurt dit op dit moment? (blz. 36)Het huidige Nederlandse programma voor Rwanda kent de volgende zwaartepunten:– de terugkeer en vestiging van de vluchtelingen uit de omringende
landen;– opbouw van door de genocide verloren gegane capaciteit van het
bestuur en van de civiele samenleving;– macro-economische ondersteuning.Daarnaast verleent Nederland steun aan het internationale Rwanda-Tribunaal. 4.3. Non-Proliferatie massavernietigingswapens 67Wat is de stand van zake inzake ratificatie van het START II verdrag
door het Russische parlement? (blz. 38)Op 9 april jl. heeft het Russische Parlement het overleg over ratificatie
van START II sine die uitgesteld, met name vanwege veronderstelde onduidelijkheden
betreffende de kosten van ontmanteling van kernwapens en onzekerheden ten
aanzien van het «Anti Ballistic Missile» (ABM)-verdrag. Onlangs,
op 26 september jl., werden in New York overeenkomsten ondertekend
door de Ministers van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten, de Russische
Federatie, Belarus, Kazakhstan en Oekraine. Deze overeenkomsten hebben onder
meer betrekking op de einddatum voor implementatie van START II en de demarcatie-problematiek
ten aanzien van het «Anti Ballistic Missile» (ABM)-Verdrag. De
Nederlandse Regering hoopt dat deze overeenkomsten zullen bijdragen aan de
spoedige ratificatie van START II door het Russische Parlement. 68Hoe staat de regering tegenover het toetreden van nieuwe lidstaten
tot de Nuclear Suppliers Group? (blz. 38)De regering staat positief tegenover het toetreden van nieuwe lidstaten
tot de «Nuclear Suppliers Group» (NSG). Met de opname van nieuwe
lidstaten kan een wezenlijke bijdrage worden geleverd aan de effectiviteit
van de controle op non-proliferatie van kernwapens. Aan toetreding tot de
NSG zijn echter wel voorwaarden verbonden. De kandidaatleden zullen op overtuigende
wijze moeten kunnen aantonen dat zij de doelstellingen van de NSG volledig
onderschrijven en de richtlijnen inzake de export van nucleair materieel onvoorwaardelijk
(kunnen) naleven. 4.4. Conventionele wapenbeheersing 69Wat is de stand van zaken met betrekking tot het voorstel van de
NAVO, ingediend in februari 1997, voor nationale bewapeningsplafonds? (blz.
39)Het NAVO-voorstel van 20 februari 1997 heeft geresulteerd in een besluit
om de huidige (blokgerichte) groeps- en zonale limieten uit het Verdrag inzake
Conventionele Strijdkrachten in Europa om te zetten in nationale en territoriale
bewapeningsplafonds. De NAVO-bondgenoten onderhandelen thans over een gezamenlijk
standpunt met betrekking tot de vaststelling van deze plafonds en de wijzigingsmechanismen. 70Wat is de stand van zaken met betrekking tot de inspanningen van
de regering voor universele ratificatie van het Chemische-Wapens-Verdrag,
en meer in het bijzonder van Rusland? (blz. 39)Op voorstel van het Nederlandse voorzitterschap van de EU werden dit voorjaar
wereldwijde Trojka-demarches uitgevoerd ter bevordering van de universaliteit
van de «Chemical Weapons Convention» (CWC). Zowel landen die het
CWC nog niet hadden ondertekend, als landen die wel hadden ondertekend maar
nog niet geratificeerd, werden benaderd. De demarche bij de Russische Federatie
werd evenwel vertraagd, omdat aan Russische zijde behoefte bestond aan meer
duidelijkheid over de Europese programma's gericht op hulp aan Rusland bij
de vernietiging van chemische wapens. Inmiddels is het CWC door de Russische
Federatie op 5 november geratificeerd. 71Ziet de regering mogelijkheden om de illegale wapenhandel niet alleen
op Europees niveau, maar ook mondiaal aan te pakken? (blz. 39)Nederland zet zich ook mondiaal in voor bestrijding van illegale wapenhandel.
Zo kan worden gewezen op het feit dat, mede door toedoen van Nederland, dergelijke
handel wordt besproken in het kader van het Wassenaar-Arrangement. Voorts is Nederland mede-indiener van een recente VN-resolutie om verspreiding
van lichte wapens («small arms») tegen te gaan. Tenslotte kan
worden vermeld dat Nederland thans als uitvloeisel van het EU-Programma tegen
illegale wapenhandel de mogelijkheden onderzoekt activiteiten op dit gebied
daadwerkelijk te ondersteunen in Westelijk en Zuidelijk Afrika. 72Hoe is de stand van zaken met betrekking tot het tekenen van het
anti-personeelsmijnenverdrag in Ottawa voor wat betreft Finland, Griekenland,
Turkije, China, Rusland en de Verenigde Staten? (blz. 40)Tot dusver heeft geen van de bovengenoemde landen formeel te kennen gegeven
het verdrag te zullen ondertekenen.De Griekse Onderminister van Buitenlandse Zaken, Yiannos Kranidiotis,
verklaarde echter op 20 oktober dat Griekenland voornemens is het verdrag
te ondertekenen. President Jeltsin heeft en marge van de Raad van Europa-Top
op 10 oktober jl. verklaard, zich persoonlijk in te zullen zetten Rusland
zo spoedig mogelijk te betrekken bij dit verdrag. In de Verenigde Staten is
de druk van de publieke opinie op President Clinton toegenomen om het verdrag
te tekenen. De regering hoopt dat zoveel mogelijk van de genoemde landen bij
de ondertekeningsplechtigheid in Ottawa aanwezig zullen zijn. 4.5. Wapenexport 73Wanneer zal de rapportage over wapenhandel etc. van de Adviesraad
Internationale Vraagstukken aan de Kamer worden toegezonden? Kan daarbij ook
worden betrokken wapenbeheersing inzake chemische en biologische wapens? (blz.
40)Aan de Adviesraad Internationale Vraagstukken i.o. (AIV) is een adviesaanvraag
toegegaan inzake de toekomst van conventionele wapenbeheersing. In deze adviesaanvraag
is ook een aantal vragen opgenomen dat betrekking heeft op wapenexporten en
exportcontroles. De adviesaanvraag is bewust beperkt tot conventionele wapenbeheersing
omdat op dat gebied behoefte bestaat aan nadere gedachtenvorming over een
effectief mondiaal beleid. Op het punt van chemische en biologische wapens
is reeds sprake van een wereldwijde consensus over de benadering die gevolgd
moet worden om te komen tot een wereldwijde uitbanning van deze categorieën
wapens. Bij conventionele wapens ligt dit aanzienlijk gecompliceerder.Het advies zal, naar het zich laat aanzien, begin volgend jaar aan de
regering worden aangeboden. Kopieverlening aan de Kamer zal spoedig daarna
volgen. 74Kan nader worden aangegeven waarop de conclusie is gebaseerd dat
Nederland een wapenexportbeleid voert «dat tot de meest terughoudende
mag worden gerekend»? (blz. 40)Uit de praktijk blijkt dat Nederland de export van bepaalde goederen,
zoals munitie, naar landen betrokken bij een conflict niet toestaat. Andere
EU-landen echter blijken dit in de praktijk soms wel toe te staan. Daarnaast
interpreteert Nederland wapenembargo's strikt, terwijl andere Lid-Staten deze
embargo's vaak ruimhartiger uitleggen. Dergelijke voorbeelden maken duidelijk
dat het Nederlandse wapenexportbeleid vergeleken met dat van andere Lid-Staten
van de EU tot een van de meest terughoudende mag worden gerekend. 5. MENSENRECHTEN DE DEMOCRATISERING 5.2. Waardigheid, universaliteit, legitimiteit 75Is er naar de mening van de regering op dit moment sprake van het
«uitdijen» en «steeds specifieker worden» van de «verzameling
van mensenrechten»? Zo ja, kan dit worden toegelicht? Welke uitbreiding
van de mensenrechten kan naar de inschatting van de regering de universaliteit
van de mensenrechten schaden? (blz. 42)De normstelling inzake mensenrechten is nog altijd in ontwikkeling. Daarbij
moet worden gewaakt voor het ontstaan van een situatie waarin alles wat betrekking
heeft op het menselijk bestaan wordt vervat in een mensenrecht. Elke uitbreiding
van de mensenrechten-catalogus bergt het risico in zich van het op de achtergrond
raken van het toezicht op de naleving van bestaande mensenrechten. 76In 1998 is het 50 jaar geleden dat de Universele verklaring van de
Rechten van de mens is aanvaard. Hoe gaat hier in internationaal verband en
in nationaal verband aandacht aan worden besteed? (blz. 42)In internationaal (VN) verband zijn de plannen voor de viering van de
vijftigste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens
nog niet geheel uitgekristalliseerd. Dat heeft onder meer te maken met het
feit dat de nieuwe Hoge Commissaris voor de Mensenrechten, mw Robinson, eerst
onlangs haar functie heeft aanvaard, terwijl zij een belangrijke rol bij de
voorbereiding van de evenementen zal moeten spelen. In ieder geval is het
niet onwaarschijnlijk dat bij de aanvang van de zitting van de VN Commissie
voor de Rechten van de Mens (maart 1998) en op Mensenrechtendag (10 december
1998) speciale evenementen zullen worden georganiseerd, respectievelijk in
Genève en New York. Voorts heeft het bureau van de Hoge Commissaris
voor de Mensenrechten een aantal projecten in overweging, waarover binnenkort
meer duidelijkheid zal worden gegeven. Tenslotte zij vermeld dat aan de vijftigste
verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens de evaluatie
is gekoppeld van de voortgang die sinds de Wereldconferentie Mensenrechten
(1993) op mensenrechtenterrein is gemaakt.Op nationaal niveau ondersteunt de Regering de uitvoering van een programma
dat wordt opgezet door het zgn. platform van mensenrechtenorganisaties. Daarbij
is een bedrag gemoeid van f 965 000. In het platform zijn ruim veertig
NGO's vertegenwoordigd, waaronder Amnesty, Pax Christi, de Raad van Kerken
en de vakbeweging. Voorts zijn op het Ministerie enkele publicaties in voorbereiding
waaronder een boek met bijdragen van prominente persoonlijkheden. 77Staat de regering vierkant achter de universaliteit van de mensenrechten?
Hoe moet in dit kader het door de regering gevraagde advies waarin nader wordt
ingegaan op de universaliteit van de mensenrechten in relatie tot culturele
diversiteit worden gezien? (blz. 43)De regering staat inderdaad vierkant achter de universaliteit van de mensenrechten.
Door een aantal regeringen (met name Aziatische en Islamitische) wordt echter
in toenemende mate een beroep gedaan op de culturele diversiteit, op basis
waarvan de universele geldigheid van de mensenrechten in twijfel wordt getrokken
of ronduit wordt verworpen. In de praktijk betekent dit dat een aantal regeringen
zich op culturele gronden verzet tegen het nemen van concrete
maatregelen ter verbetering van de mensenrechtensituatie in hun land. Mede
om dit ongewenste effect te bestrijden wil de regering een gedegen discussie
hierover niet uit de weg gaan. Dat is de reden dat aan de Adviesraad Internationale
Vraagstukken i.o. (AIV) is gevraagd zich uit te spreken over de relatie tussen
cultuur en mensenrechten en meer in het bijzonder over het beroep op culturele
eigenheid in relatie tot universele mensenrechten. 5.3. Veranderde internationale context 78Kan nader worden aangegeven op welke wijze en in welke mate mensenrechten
een vooraanstaande rol innemen in de internationale betrekkingen? (blz. 43)De verwezenlijking van de mensenrechten is met name in de afgelopen decennia
een legitiem voorwerp van internationale zorg geworden. Internationaal zijn
mensenrechten sinds 1945 duidelijk vastgelegd in verdragen en verklaringen,
en een toenemend aantal staten heeft zich eraan verbonden. Dit brengt met
zich mee dat in de internationale verhoudingen het gedrag van staten getoetst
mag worden aan de mate van inachtneming van de elementaire rechten van hun
eigen onderdanen. Die internationale bespreekbaarheid van de rechten van de
mens, in multilateraal en bilateraal verband, is een verworvenheid die niet
meer ongedaan kan worden gemaakt. 79Bij fragmenterende staten is er geen overheid meer die volledig aanspreekbaar
is op de mensenrechtensituatie in het betreffende land, schrijft de regering.
Wordt er, dientengevolge, niemand meer aangesproken of richt men zich, unilateraal
dan wel multinationaal, op clanleiders? Graag ook een verwijzing naar de praktijk
in Somalië. (blz. 43)In situaties waarin geen sprake meer is van een centrale overheid die
daadwerkelijk gezag uitoefent, in (burger) oorlogen of andere gewelddadige
interne conflicten, is het in de praktijk niet mogelijk de staat op de mensenrechtensituatie
aan te spreken. Dat neemt niet weg dat ook in dergelijke situaties de rechten
van de mens onverminderd gelden. In dergelijke situaties wordt unilateraal
en multilateraal druk op alle betrokken partijen uitgeoefend en worden deze
aangesproken op schendingen.Ook al kent Somalië sinds 1991 geen centrale gezagsstructuur meer,
er blijven voor de internationale gemeenschap mogelijkheden bestaan om partijen
aan te spreken op specifieke mensenrechtensituaties. Zo heeft Noordwest-Somalië
(«Somaliland») sinds jaren een «regering», hebben
de drie provincies in Noordoost-Somalië een regionaal bestuur opgericht
en oefenen clanleiders in de rest van Somalië feitelijk gezag uit in
hun clangebieden. De praktijk leert dat het uitoefenen van druk op het feitelijk
gezag kan bijdragen aan het voorkomen van mensenrechtenschendingen. 80Wat is de stand van zaken met betrekking tot de EU-boycot van Nigeria?
(blz. 43)In 1993 heeft de EU een aantal maatregelen tegen Nigeria afgekondigd,
in reactie op het ongeldig verklaren van de presidentsverkiezingen en de machtsgreep
van Generaal Abacha. Deze maatregelen behelzen o.a. opschorting van militaire
samenwerking, visabeperkingen voor leden van de strijdmacht en
van veiligheidsdiensten, en opschorting van alle hoge bezoeken van en naar
Nigeria, die niet strikt noodzakelijk zijn.In reactie op onder meer de executie van Ken Saro Wiwa, heeft de EU op
20 november 1995 een Gemeenschappelijk Standpunt aangenomen, waarin de maatregelen
uit 1993 worden herbevestigd. Voorts is de ontwikkelingssamenwerking beëindigd
(met uitzondering van projecten op het terrein van democratisering, mensenrechten
en armoedebestrijding), is er een wapenembargo ingesteld en zijn de visabeperkingen
ook ingevoerd voor hoge regeringsvertegenwoordigers. Dit Gemeenschappelijk
Standpunt blijft geldig zolang de Algemene Raad het niet intrekt.Een tweede Gemeenschappelijk Standpunt werd op 4 december 1995 aangenomen,
op grond waarvan alle Nigeriaanse militaire attachés zijn uitgewezen,
visa geweigerd moeten worden aan nationale en officiële sportteams en
de visarestricties verder zijn aangescherpt. Elke zes maanden moet opnieuw
worden beoordeeld of de situatie in Nigeria al of niet aanleiding geeft tot
verlenging van dit Gemeenschappelijk Standpunt. Onlangs is binnen de EU consensus
bereikt over het wederom verlengen van het Gemeenschappelijk Standpunt, doch
het werd noodzakelijk geacht een aantal uitzonderingen te maken op de visarestricties.
In de toekomst zullen visa wel verleend kunnen worden ten behoeve van bezoeken
om humanitaire redenen van Nigeriaanse regeringsvertegenwoordigers aan Europa
(met name voor medische behandeling), deelname aan vergaderingen van internationale
organisaties waarvan Nigeria lid is en een aantal internationale sportevenementen
waarvoor reeds verplichtingen waren aangegaan vóór aanvaarding
van het Gemeenschappelijk Standpunt. 5.4. Consequenties voor het mensenrechtenbeleid 81Wat wordt bedoeld met de zinsnede: «Nu de algehele confrontatie
tussen de blokken is verdwenen, bestaat ook steeds vaker de mogelijkheid mensenrechten
te zien als een van de reguliere sporen van buitenlands beleid?» Is
het niet zo dat het mensenrechtenbeleid altijd al tot de kern van het buitenlands
beleid behoort? (blz. 43)De Regering beschouwt de bevordering van de rechten van de mens sinds
jaar en dag als een wezenlijk onderdeel van haar buitenlands beleid. De Mensenrechtennota
van 1979, waarin dit beleid voor het eerst op omvattende wijze is geformuleerd,
gaf tevens veel aandacht aan de algehele confrontatie tussen Oost en West
en de tegenstelling tussen Noord en Zuid. In een wereld waar blokken tegenover
elkaar stonden, werden reacties op de mensenrechtensituatie vaak gezien als
ingebed in de algehele ideologische confrontatie en als politiek gemotiveerd. 82Kan de regering inzicht geven in de invloed die IDEA (International
Institute for Democracy and Electoral Assistance) heeft op democratisering
in ruime zin? Niet alleen is er in 1996 is een recordaantal aan verkiezingen
geweest, maar zijn er misschien ook nieuwe landen lid van IDEA geworden. Heeft
dit gevolgen voor de Nederlandse bijdrage aan IDEA? (blz. 43–44)Zoals bekend vormt het houden van verkiezingen slechts een onderdeel van
het democratiseringsproces. Voor het welslagen van een democratiseringsproces
is het essentieel dat een democratische cultuur tot stand komt, waarin positieve
resultaten van verkiezingen kunnen worden verduurzaamd. De werkzaamheden van
IDEA hebben dan ook betrekking op de periode voorafgaand aan de verkiezingen
(hoe kunnen deze zo goed mogelijk worden georganiseerd?) en de periode erna
(hoe kan de vreedzame interactie tussen alle betrokken partijen
worden bestendigd?).Voor wat betreft het eerste: IDEA heeft bijvoorbeeld in samenwerking met
verkiezingscommissies van verschillende landen een «Handbook on Electoral
System Design» geproduceerd. Dit is bedoeld om voor betrokken partijen
in een land de keuze van een bepaald kiesstelsel dat het meest passend is
voor de situatie in dat land, te helpen vergemakkelijken. Daarnaast zijn er
in samenwerking met de Verenigde Naties twee gedragscodes tot stand gebracht
inzake de «Ethical and Professional Administration of Elections».
Voorts is in de maak een «Handbook on Electoral Dispute Resolution Systems».
Ook wordt gewerkt aan een «Code of Conduct for Political Parties during
Electoral Campaigns». Aan verschillende landen zijn in de afgelopen
periode adviezen verstrekt inzake kieswetten, kiesstelsels, verkiezingsadministratie
en beslechting van verkiezingsgeschillen (Botswana, Ghana, Liberia, Jordanië,
Guatemala, Hong Kong, Nicaragua, Rusland, Slovenië, Australië en
Fiji).Voor wat betreft het tweede (bestendiging van de democratische cultuur):
IDEA is in een aantal landen bezig met een «capacity-building»
programma, waarbij alle betrokken partijen in het land worden geassisteerd
bij het inventariseren en formuleren van essentiële behoeften op het
gebied van verdere democratisering met inachtneming van de specifieke omstandigheden
in het land. De aandacht richt zich niet op één actor maar op
het hele krachtenveld van spelers, waarbij respect voor elkaar en samenwerking
met elkaar worden nagestreefd. Dergelijke programma's lopen in Bosnië-Herzegovina,
Roemenië, Burkina Faso, Mali, Nigeria, Zambia, Guatemala, Nicaragua en
Nepal.In 1997 zijn er twee nieuwe landen toegetreden tot IDEA, te weten Botswana
en Namibië. Op korte termijn worden toetredingsaanvragen verwacht van
Canada en Ierland. Indien meer OESO-landen tot het Instituut toetreden, zullen
de bijdragen van rijkere landen breder gespreid kunnen worden, hetgeen een
vermindering van de Nederlandse bijdrage kan inhouden. Van de minder draagkrachtige
landen wordt een symbolische bijdrage verwacht. 83Aan welke concrete structurele maatregelen denkt de regering, wanneer
zij spreekt van een nauwere samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven
op het terrein van mensenrechten? Wat zijn in dit kader de laatste ontwikkelingen
en de voortgang van het Multilaterale Investeringsverdrag dat wordt voorbereid
door de OECD? (blz. 44)De Regering ziet haar eigen rol in dit verband als een faciliterende.
Regelmatig vindt overleg plaats met het bedrijfsleven op ambtelijk niveau
en waar gewenst ook op politiek niveau over de mensenrechtensituatie in de
betreffende landen. Uiteraard volgt de Regering de discussie over de gedragscodes
die door een aantal bedrijven worden voorbereid, met name waar het gaat om
naleving van mensenrechten. Daarnaast bestaan er gedragscodes die tot stand
zijn gekomen in het kader van internationale organisaties en die expliciet
refereren aan het naleven van mensenrechten. Van belang zijn in dit verband
een ILO-code en een OESO-code. De naleving van de richtlijnen in deze gedragscodes
is niet in rechte afdwingbaar.Het Multilaterale Akkoord inzake Investeringen, waarover in Parijs wordt
onderhandeld, behandelt de mensenrechten niet als zodanig. Het is gericht
op de bevordering en bescherming van buitenlandse investeringen. In dit kader
wordt gesproken over verwijzingen naar de naleving van fundamentele arbeidsnormen
en over het tegengaan van sociale dumping. Voor het overige moge verwezen
worden naar het antwoord op vraag 117. 84Hoe stelt de regering zich voor dat regering en bedrijfsleven nauwer
zouden kunnen samenwerken inzake mensenrechten? (blz. 44)Zie antwoord op vraag 83 en vraag 86 85Hoe wil de regering een vrije en pluriforme pers ondersteunen? (blz.
44)De Regering steunt, ook via de EU, vele op deze doelstelling gerichte
projecten. Dit gebeurt zowel in de vorm van directe steun voor capaciteitsopbouw
van pers en media als via steun aan NGO's die werkzaam zijn op het terrein
van de vrije pers. 86Hoe stelt de regering zich een nauwere samenwerking ten aanzien van
het mensenrechtenbeleid met het bedrijfsleven voor? Hoe ziet zij de rol van
bedrijven die opereren in landen waar de mensenrechten worden geschonden?
(blz. 44)De rol van de overheid is in dit verband een faciliterende, zoals al bij
het antwoord op vraag 83 is vermeld. Het bedrijfsleven heeft zijn eigen verantwoordelijkheid.
Maar er zijn, zoals vermeld bij het antwoord op vraag 83, gedragscodes die
door bedrijven zelf zijn opgesteld, waarin aandacht wordt geschonken aan mensenrechten.
De naleving ervan behelst geen juridische maar wel steeds meer een morele
verplichting. 87Kan de regering een overzicht geven van de verschillende toezichtmechanismen
ten behoeve van naleving van de mensenrechten? En hoe beoordeelt de regering
dit? (blz. 44, 45)De belangrijkste organisaties die zich met de naleving van de mensenrechten
bezighouden zijn de Verenigde Naties (VN), de Raad van Europa en de Organisatie
voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), waarop hieronder nader wordt
ingegaan. De toezichtmechanismen hebben deels een juridisch en deels een politiek
karakter. VNBij de belangrijkste zes VN-Mensenrechtenverdragen behoren toezichthoudende
comités die de rapportage van verdragspartijen beoordelen en aanbevelingen
doen met betrekking tot de uitvoering van de verdragen.Het betreft:– Mensenrechtencomité bij het Verdrag inzake Burgerlijke
en Politieke Vrijheden– Comité inzake Economische, Sociale en Culturele Rechten– Comité tegen Foltering– Comité inzake de Uitbanning van Rassendiscriminatie– Comité inzake de Uitbanning van Discriminatie tegen Vrouwen – Comité inzake de Rechten van het Kind Naast deze verdragscomité's
kent de VN een heel scala van speciale rapporteurs en werkgroepen van de Mensenrechtencommissie,
zowel gericht op thema's als op landensituaties. Tenslotte kent de VN enige
veldoperaties voor een permanent toezicht ter plaatse op de naleving van de
mensenrechten (b.v. Rwanda, Bosnië-Herzegovina).De rapportage van de verschillende mechanismen komt uiteindelijk terecht
bij de Algemene Vergadering van de VN, hetzij direkt, hetzij trapsgewijs via
de Mensenrechtencommissie (en haar Subcommissie ter Voorkoming van Discriminatie
en ter bescherming van minderheden) en de Economische en Sociale Raad (ECOSOC). Raad van EuropaToezicht op de naleving van het Europees Verdrag voor de Rechten van de
Mens (EVRM) wordt uitgeoefend door de Commissie en het Hof in Straatsburg.
Vanaf 1 november 1998 zullen deze worden samengevoegd in het Permanent Hof
ingesteld met het 11e Protocol bij het EVRM.Politieke monitoring van de naleving van de mensenrechten wordt verricht
door het Comité van Ministers en de Parlementaire Assemblee van de
Raad van Europa.Als verdragscomités verdienen vermelding het Comité ter
Voorkoming van Martelingen en Onmenselijke Behandeling of Bestraffing (CPT),
en het Comité van Experts in het kader van het Europees Sociaal Handvest. OVSEDe OVSE-landen bespreken jaarlijks gedurende drie weken de voortgang op
het gebied van de Menselijke Dimensie van de OVSE. Op meer permanente basis
zijn de mensenrechten in OVSE-verband toevertrouwd aan het «Office for
Democratic Institutions and Human Rights» (ODIHR), dat zich vooral toelegt
op de organisatie van verkiezingswaarneming. Bovendien hebben de lange-termijn
missies van de OVSE in de meeste gevallen ook een mensenrechtentaak (b.v.
Bosnië- Herzegovina, Kroatië) zoals monitoring van mensenrechten
of toezicht op de terugkeer van vluchtelingen. Het OVSE-toezicht op naleving
van de mensenrechten heeft een politiek karakter.De Regering hecht grote waarde aan de verschillende bovengenoemde toezichtmechanismen.
Wel moet er voortdurend op toegezien worden dat de mechanismen de vereiste
politieke en financiële steun krijgen om naar behoren te kunnen functioneren.
Ook dient voortdurend te worden bezien in hoeverre de efficiency van de verschillende
mechanismen door onderlinge samenwerking verbeterd kan worden. 88Welke landen moeten het elfde protocol bij het EVRM nog ratificeren?
(blz. 45)Het elfde Protocol is inmiddels door alle Lidstaten van de Raad van Europa
die het protocol ondertekend hadden geratificeerd. Het Protocol zal op 1 november
1998 in werking treden. 89Is op dit moment binnen de WTO op enigerlei wijze de discussie over
de naleving van fundamentele arbeidsnormen (zoals het verbod op kinderarbeid)
in relatie tot handelsgerelateerde maatregelen aan de orde? (blz. 45)Tijdens de eerste Ministeriële Conferentie van de WTO te Singapore
is geconcludeerd dat de vaststelling en handhaving van arbeidsnormen de verantwoordelijkheid
is van de «International Labour Organisation» (ILO). De WTO is
betrokken via de bestaande samenwerking tussen de secretariaten van de WTO
en de ILO. Op dit moment vindt in de ILO discussie plaats over de wijze waarop
de ILO de naleving en handhaving van fundamentele arbeidsnormen kan bewerkstelligen.
Indien hiertoe aanleiding is zal aan de WTO hierover worden gerapporteerd. 6 DE VERENIGDE NATIES 6.2. Hervormingen 90Hoe is het voorstel voor het instellen van een «Department
for Disarmament Affairs and Arms Regulation» ontvangen door de leden
binnen de Veiligheidsraad? (blz. 47)De hervormingsvoorstellen van de Secretaris-Generaal vormen geen onderwerp
van discussie in de Veiligheidsraad. Wel is in algemene zin in het kader van
de Algemene Vergadering door de leden van de Veiligheidsraad in het algemeen
positief gereageerd op dit voorstel. 91Op welke termijn kan besluitvorming verwacht worden over het pakket
hervormingsmaatregelen voor de VN, dat de Secretaris-Generaal deze zomer heeft
gepresenteerd? Is dit pakket voorstellen naar uw inschatting kansrijk? (blz.
47)Behandeling van het pakket vindt thans plaats tijdens de 52e zitting van
de Algemene Vergadering. Zoals reeds aan de Kamer gemeld, was het Nederlandse
standpunt, gedeeld door de EU, dat het pakket in zijn geheel moest worden
goedgekeurd op een zo hoog mogelijk niveau, dat wil zeggen tijdens de ministeriële
week van de AV, om te voorkomen dat een eindeloos debat zou ontstaan over
de verschillende onderdelen. Deze benadering is grotendeels overgenomen. Nu
buigt de AV in plenaire samenstelling zich over de voorstellen. De verschillende
groepen (G-77, NGL en de westelijke groep) verschillen van mening en het gevaar
van een langdurig en vruchteloos debat bestaat nog steeds. De Secretaris-Generaal
en twee door hem gevraagde bemiddelaars (de Noorse en Braziliaanse PV's) doen
echter alle moeite om het pakket zo snel mogelijk en liefst ongeschonden aanvaard
te krijgen. Zij streven naar besluitvorming voor het eind van het jaar. 6.3. Veiligheidsraad, Strafhof 92Is er, gezien de medekandidatuur van Griekenland, sprake van enige
coördinatie van de Europese Unie voor het vervullen van de VR-zetels
binnen de Groep van Westeuropese en andere landen (WEOG)? (blz. 48)Nee. Voor de twee vrijkomende niet-permanente zetels in de Veiligheidsraad
die in de periode 1999–2000 toevallen aan de WEOG, hebben zich drie
landen kandidaat gesteld, namelijk Nederland, Griekenland en Canada. Strijdige
belangen sluiten zinvol EU-overleg uit. 93Kan nader worden ingegaan op de campagne die de regering voert voor
de bezetting van een niet-permanente zetel in de Veiligheidsraad? (blz. 48)De Regering heeft zich kandidaat gesteld voor een niet-permanente zetel
in de Veiligheidsraad voor de periode 1999–2000. Gezien het feit dat
zich voor de twee vrijkomende zetels die toevallen aan de kiesgroep van Westeuropese
en andere landen drie kandidaten hebben gesteld, wordt reeds geruime tijd
actief campagne gevoerd om de benodigde steun bij de verkiezingen in oktober
1998 te verwerven. Voor deze campagne wordt gebruik gemaakt van het gehele
postennet van het Ministerie van Buitenlandse zaken, terwijl de leden van
de Regering in zich daarvoor lenende gevallen ook de Nederlandse
kandidatuur bepleiten tijdens bilaterale bezoeken en in de marge van internationale
conferenties. 94Wat is de stand van zaken met betrekking tot de oprichting van een
permanent internationaal strafhof? Op basis van welke ontwikkelingen meent
u dat er kan worden gesproken van een voorspoedig verloop van de discussie?
(blz. 48)In het najaar van 1996 heeft de Algemene Vergadering van de VN besloten
dat in de zomer van 1998 een Diplomatieke Conferentie zal worden gehouden
te Rome, waarin een Statuut voor een Internationaal Strafhof moet worden aanvaard.
Een Voorbereidend Comité is opgedragen deze conferentie inhoudelijk
voor te bereiden in een viertal bijeenkomsten. Twee bijeenkomsten hebben reeds
plaatsgevonden.Op grond van deze bijeenkomsten kan worden geconcludeerd dat de discussies
voorspoedig verlopen. De behandeling van de diverse onderwerpen vindt grotendeels
binnen de gestelde tijdslimieten plaats. De besproken onderwerpen leiden meestal
ofwel tot compromissen, ofwel tot een dusdanige reductie van opties, dat verdere
afhandeling op de Diplomatieke Conferentie kan plaatsvinden. Op deze wijze
zijn vorderingen gemaakt op de volgende terreinen: de formulering van algemene
beginselen van strafrecht, de opstelling van regels van procesrecht, de definitie
van een aantal misdrijven, de rol van de Veiligheidsraad en de Aanklager en
de verhouding tussen het strafhof en de nationale jurisdicties. Onderwerpen
die nog besproken moeten worden zijn onder andere: de oprichting en organisatie
van het strafhof, de samenwerking tussen het strafhof en nationale jurisdicties
alsmede de financiële aspecten.Geconcludeerd kan worden dat de aandacht voor het onderwerp onder de VN-lidstaten
nog steeds groeiende is en dat in zijn algemeenheid de politieke wil bestaat
de Diplomatieke Conferentie tot een goed einde te brengen. 7. PERSONENVERKEER, MIGRATIE EN CONSULAIRE BIJSTAND 7.1. Vluchtelingen 95Vanaf wanneer zullen de ambstberichten halfjaarlijks worden aangepast
en voor welke landen zal dit gelden? (blz. 49)Sinds medio 1997 worden de ambtsberichten over de belangrijkste landen
van herkomst regelmatig geactualiseerd. In principe zullen actualiseringen
elke zes maanden plaatsvinden. Uiteraard moet daarbij wel rekening worden
gehouden met onverwachte ontwikkelingen in een land van herkomst of met nieuwe
informatie die aanleiding kunnen vormen een concept-ambtsbericht opnieuw ten
principale te bezien.Ook komt het voor dat het uitbrengen van een ambtsbericht voor langere
tijd dient te worden opgeschort, omdat de situatie in een land van herkomst,
bv. na een machtsovername, eerst nog verder dient uit te kristalliseren. Voorts
kunnen zich tussentijdse wijzigingen in de prioriteitsstelling voordoen, bv.
als gevolg van beleidswijzigingen in andere EU-landen, die met zich mee brengen
dat geplande actualiseringen niet kunnen worden gerealiseerd. Indien zich
omstandigheden als deze voordoen wordt het Ministerie van Justitie daar direct
over geïnformeerd.Onvoorziene ontwikkelingen als de bovengenoemde voorbehouden, zullen nog
dit jaar actualiseringen verschijnen van de ambtsberichten die eerder
dit jaar werden uitgebracht over Angola, Ethiopië, Iran, Soedan, Somalië
en Sri Lanka. Naar verwachting zullen nieuwe ambtsberichten kunnen worden
uitgebracht over Afghanistan, Bosnië-Herzegovina en Staatloze Palestijnen
afkomstig uit Libanon.Andere landen waarover in principe elk halfjaar een ambtsbericht dient
te worden uitgebracht zijn: Algerije, Armenië, Azerbajdzjan, Democratische
Republiek Congo, Federale Republiek Joegoslavië (Kosovo en Sandjak),
Georgië, Liberia, Pakistan (Ahmadiya's), Roemenië en Syrië.De actualiseringen zullen overigens niet in alle gevallen even uitgebreid
zijn als het voorgaande ambtsbericht. In sommige gevallen zal kunnen worden
volstaan met de mededeling dat sinds het verschijnen van het vorige ambtsbericht,
geen berichten zijn ontvangen die erop duiden dat het in het vorige ambtsbericht
weergegeven beeld een wezenlijke aanpassing zou behoeven.Het ligt in het voornemen de capaciteit van de directie aan te passen
waar zulks met het oog op de toegenomen werkzaamheden is vereist. 96Op welke manier zal worden zorggedragen voor de toetsbaarheid van
de ambstberichten, afgezien van bronvermelding? (blz. 49)De regering streeft ernaar bij de opstelling van de algemene ambtsberichten
zoveel als mogelijk een duidelijke scheiding aan te brengen tussen informatieverschaffing
enerzijds en de beoordeling van aspecten van de situatie anderzijds. Naast
een aantal openbare bronnen wordt voor de informatieverschaffing steeds gebruik
gemaakt van vertrouwelijke rapportage van de Nederlandse ambassade in het
land van herkomst. De mate waarin de rapportage van de post een rol speelt
bij de opstelling van een ambtsbericht verschilt overigens van land tot land.
De toetsbaarheid van ambtsberichten is derhalve in principe beperkt tot vergelijking
met de openbare bronnen.In het algemeen blijken geen grote verschillen te bestaan in de appreciatie
van de mensenrechtensituatie in landen van herkomst tussen NGO's als Amnesty
International en Human Rights Watch enerzijds en overheidsinstanties als het
ministerie van Buitenlandse Zaken en andere westerse ministeries van Buitenlandse
Zaken anderzijds. In die gevallen waarin het oordeel van vooraanstaande particuliere
organisaties wezenlijk lijkt af te wijken van het hier ontstane inzicht, zal
uiteraard aan de onderbouwing van het desbetreffende onderdeel van het ambtsbericht
meer aandacht dienen te worden besteed.In dit verband kan nog worden worden gemeld dat naar aanleiding van de
motie-Dittrich c.s., die door de Tweede Kamer werd aanvaard op 26 juni jl.,
en waarin de regering wordt verzocht een commissie in te stellen die met voorstellen
zou moeten komen over criteria waaraan algemene ambtsberichten zouden moeten
voldoen, deze Commissie naar verwachting op korte termijn zal worden geïnstalleerd
en spoedig daarna haar werkzaamheden zal aanvangen. Zodra de resultaten daarvan
beschikbaar zijn, zal de Kamer daarover worden geïnformeerd. 7.2. Migratie 97Op welke wijze heeft het bezoek van een kamerdelegatie aan Ethiopië
en Eritrea bijgedragen aan de afronding van afspraken rondom steunverlening
aan deze landen in hun hoedanigheid als herkomstland? Gaat het pilotproject
nog in 1997 van start? (blz. 50) Het bezoek van de Kamerdelegatie was zeker nuttig. Het samenwerkingsprotocol
met Ethiopië is ondertekend. Aan de implementatie van het protocol wordt
thans gewerkt. Het overleg met de Eritrese autoriteiten om te komen tot afspraken
over de terugkeer van afgewezen asielzoekers is nog niet afgerond. 98Waaraan dienen de proefprojecten te voldoen om het oordeel «goed
verlopen» te verwerven? (blz. 50)Het doel van het samenwerkingsprotocol is zorgdragen voor de terugkeer
en herintegratie, in een periode van drie jaar, van 700–900 afgewezen
asielzoekers die meewerken aan hun vertrek. Het betreft personen die voor
de datum van ondertekening van het protocol, 22 augustus 1997, een asielverzoek
hebben ingediend. 99Wanneer zal het wetsvoorstel voor een remigratiewet de Tweede Kamer
bereiken? (blz. 50)Het wetsvoorstel werd 12 november jl. aan de Tweede Kamer toegestuurd. 100Hoeveel remigranten verwacht Nederland het komend jaar te begeleiden?
(blz. 50)Wat het geschatte aantal personen betreft dat in 1998 gebruik wenst te
maken van de remigratieregelingen van het Ministerie van Binnenlandse Zaken
(deze staan alleen open voor tot Nederland toegelaten migranten), wordt verwezen
naar de begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, pag 92. De raming
is 60 personen die een eenmalige toelage krijgen uit de basisremigratiesubsidieregeling
en 5940 die merendeels reeds een uitkering krijgen op basis van de remigratieregeling
voor oudere remigranten (de zgn. 50+ regeling). De remigratie vindt altijd
plaats op basis van vrijwilligheid.Voor zover wellicht wordt gerefereerd aan de terugkeer en herintegratie
van afgewezen asielzoekers die meewerken aan hun vertrek kan het volgende
worden meegedeeld. Op 22 augustus en 25 september jl. zijn samenwerkingsprotocollen
ondertekend tussen Nederland en respectievelijk Ethiopië en Angola. Als
uitvloeisel van deze protocollen zijn terugkeerprojecten opgesteld, waaraan
ook uit middelen voor ontwikkelingssamenwerking een bijdrage wordt geleverd.
Het gaat om proefprojecten die in tijd en omvang beperkt zijn. Uitgegaan wordt
in het geval van Ethiopië van 700–900 afgewezen asielzoekers, die
vóór 22 augustus 1997 – de dag van ondertekening van het
samenwerkingsprotocol – een asielverzoek in Nederland hebben ingediend.
Bij Angola gaat het om 300 afgewezen asielzoekers, die vóór
25 september jl. – de datum van ondertekening – een asielverzoek
in Nederland hebben ingediend. De looptijd van deze pilotprojecten bedraagt
drie jaar vanaf de datum van ondertekening. Het is de bedoeling om op korte
termijn de doelgroep te informeren over de aangeboden terugkeerfaciliteiten
alsook over de aanmeldprocedure. Er kan derhalve nog geen prognose worden
opgesteld over het aantal personen dat komend jaar gebruik zal maken van deze
terugkeerprojecten. 7.3. Personenverkeer 101Kan de regering uitgebreid ingaan op de problemen die zich voordoen
bij de incorporatie van Schengen in de Europese Unie en voor welke oplossingen
gekozen zal worden? (blz. 51)Op dit moment is zowel in Schengen- als in EU-verband een begin gemaakt
met voorbereidende werkzaamheden met het oog op de opname van het Schengen-acquis
in de Europese Unie, zoals bepaald in het Protocol terzake bij het Verdrag
van Amsterdam. Zo dient de Raad de rechtsgrondslag vast te stellen voor elk
van de bepalingen en besluiten die het Schengen-acquis vormen (artikel 2 van
het Protocol tot opneming van het Schengen-acquis in het kader van de Europese
Unie) Ook dient de Raad een overeenkomst te sluiten met Noorwegen en IJsland,
die in de plaats komt van de huidige samenwerkingsovereenkomst van deze landen
met de Schengen-landen (artikel 6 van het Protocol) In deze overeenkomst zal
geregeld moeten worden op welke wijze Noorwegen en IJsland betrokken worden
bij de uitvoering en de verdere ontwikkeling van het in de EU opgenomen Schengen-acquis.Voorts dient het Schengen-secretariaat te worden geïntegreerd in
het Secretariaat-Generaal van de Raad en dient bepaald te worden op welke
wijze het Schengen Informatie Systeem wordt gevoegd in de structuur van de
EU. De voorbereidende werkzaamheden bevinden zich thans nog in een inventariserende
beginfase. Het is derhalve thans nog te vroeg om aan te geven welke problemen
zich bij de incorporatie van Schengen in de EU kunnen voordoen.Deze voorbereidende werkzaamheden moeten uiterlijk op de datum voorafgaand
aan de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam afgerond zijn. 102Op welke wijze zal de afstemming van de Overeenkomst van Dublin plaatsvinden
met de ontwikkelingen in het kader van de EU? (blz. 52)Afstemming op ambtelijk niveau vindt plaats in de Werkgroep Asiel. Conform
artikel 18 van de Overeenkomst van Dublin is bij de inwerkingtreding van deze
Overeenkomst een Uitvoerend Comité ingesteld: het artikel 18-Comité
dat op bewindsliedenniveau is samengesteld. De Nederlandse vertegenwoordiger
in dit Comité is de Staatssecretaris van Justitie. 103Voor 1997 is een eenmalige bijdrage toegewezen voor de verbetering
van informatie tussen de ministeries. Welke ministeries dragen de kosten voor
deze bijdrage, waarom is deze eenmalig en is het denkbaar dat deze bijdrage
nog eens gedaan zal worden? (blz. 52)In 1997 heeft de Regering gelden uit de algemene middelen beschikbaar
gesteld ten behoeve van de intensivering van de uitvoering van het Schengen-verdrag.
Deze middelen zijn verdeeld over de ministeries van Justitie, Binnenlandse
Zaken, Defensie en Buitenlandse Zaken. Daarbij zijn voor 1997 incidenteel
middelen vrijgemaakt voor het verbeteren van de informatie-uitwisseling in
het kader van de visumverlening. Deze middelen zijn toegevoegd aan de begroting
van Buitenlandse Zaken (bij eerste suppletoire begroting 1997).Deze middelen zijn in 1997 aangewend om technische voorzieningen te treffen
waarmee het centrale (geautomatiseerde) visumbestand bij Buitenlandse Zaken
in de nabije toekomst door externe belanghebbende diensten, zoals de Immigratie-
en Naturalisatie Dienst, de Koninklijke Marechaussee en de CRI,
kan worden bevraagd, uiteraard voor zover dit wettelijk toelaatbaar is. Tevens
zijn technische voorzieningen getroffen om binnenkort uit het centrale visumbestand
beleids- en managementinformatie te verkrijgen, die eveneens aan externe belanghebbenden
beschikbaar kan worden gesteld.Overigens zijn voor het onderhoud van het hierboven genoemde systeem structureel
gelden in de ontwerp-begroting 1998 van Buitenlandse Zaken gereserveerd. 7.4. Grensoverschrijdende criminaliteit, drugshandel,
terrorisme 104Welke maatregelen worden getroffen om de mogelijk negatieve grensoverschrijdende
effecten van het Nederlandse drugbeleid tegen te gaan? (blz. 53)Met het oog op het tegengaan van mogelijk negatieve grensoverschrijdende
gevolgen van het Nederlands drugsbeleid en meer in het bijzonder het drugstoerisme,
zijn in 1996 de opsporings- en strafvorderingssrichtlijnen van het Openbaar
Ministerie op het punt van de coffeeshops aangescherpt. Personen die zich
bezighouden met de verkoop van voor de export bestemde gebruikershoeveelheden
softdrugs, worden vervolgd voor het medeplegen van illegale grensoverschrijdende
handel. Een wetsvoorstel tot verhoging van de maximum strafmaat voor de beroeps-
of bedrijfsmatige teelt van hennep van twee tot vier jaar is bij de Tweede
Kamer ingediend. Tevens wordt gewerkt aan een verbodsbepaling voor de binnenteelt
van hennep. Ten aanzien van het verbod op reclame wordt bij de opsporing en
vervolging bijzondere aandacht gegeven aan publiciteit die gericht is op buitenlandse
kopers. Ook is de samenwerking met politie-, justitie- en douanediensten in de
omringende landen geïntensiveerd. Een voorbeeld hiervan is het zogenaamde
Hazeldonk-overleg, waarin politie- en justitie-autoriteiten van Nederland,
België, Frankrijk en binnenkort ook Luxemburg overleg voeren over de
gezamenlijke aanpak van drugstoerisme tussen de betrokken landen. Dit overleg
heeft inmiddels geleid tot enkele grootschalige internationale acties, waarbij
een groot aantal personen en voertuigen werd gecontroleerd. Van deze grootschalige
acties gaat tevens een preventieve werking uit. Ook aan de Duits-Nederlandse
grens worden regelmatig operationele acties gehouden om het drugstoerisme
tegen te gaan.Voorts vindt regelmatig overleg plaats tussen Frankrijk en Nederland over
deze problematiek. De samenwerking van politiële, justitiële en
douaneautoriteiten met de Franse diensten is verbeterd en uitgebreid. Zo is
begin 1997 tussen Frankrijk en Nederland een douaneovereenkomst gesloten in
het bijzonder op het gebied van de bestrijding van het illegaal verkeer van
drugs. Procedures zijn afgesproken voor versnelde overdracht van strafvervolging
op het gebied van drugshandel, in afwachting van het sluiten van een overeenkomst
tussen Frankrijk en Nederland terzake. Afspraken zijn gemaakt om de politiële
samenwerking tussen beide landen te intensiveren en te verbreden. Op volksgezondheidsgebied
wordt voortgegaan met het uitwisselen van informatie en ervaringen. 105Wat wordt verstaan onder maximale afstemming met de EU-partners inzake
de «International Convention for the Suppression of Terrorist Bombing»
en welke mogelijke meningsverschillen bestaan er tussen de EU-partners? (blz.
53)Nederland heeft zowel in het voorjaar van 1997 (uit hoofde van het EU-Voorzitterschap)
als in het najaar (als waarnemer voor Luxemburg) de EU-coördinatie
geleid tijdens de voorbereidende onderhandelingen over een Internationaal
Verdrag ter bestrijding van bomterrorisme. Hoewel het fenomeen bomterrorisme
door alle 15 partners als een groot probleem wordt gezien, bleek het niet
mogelijk, met betrekking tot de strafrechtelijke instrumenten ter bestrijding
ervan, een gecoördineerd standpunt in te nemen. Zo bestonden er bijvoorbeeld
tegengestelde meningen over de wenselijkheid in de delictsomschrijving naast
moord en het veroorzaken van ernstig lichamelijk letsel ook (ernstige) zaakschade
op te nemen. Grote verschillen van inzicht bestonden ten aanzien van het volledig
depolitiseren van het delict, hetgeen voor een aantal landen met een verbod
op uitlevering voor politieke delicten in de wet of grondwet, problemen opleverde.
Door regelmatig coördinatie-overleg te beleggen, heeft Nederland weten
te bereiken dat individuele interventies van partners zoveel mogelijk op elkaar
afgestemd konden worden. Inmiddels hebben de voorbereidende onderhandelingen
geresulteerd in een ontwerp-tekst, die in grote mate ook aan de verschillende
standpunten van de EU-lidstaten tegemoet komt. Deze tekst is onderwerp van
verder overleg in de Zesde Commissie van de 52e Algemene Vergadering van de
Verenigde Naties. 7.5. Consulaire bijstand 106Geldt de consulaire hulp in geval van diefstal, ongeval, vermissing,
roof of moord zowel het slachtoffer m/v als de mogelijke dader m/v? Gelden
er beleidsregels voor hulp in geval van lijfstraf en doodstraf? (blz. 54)Consulaire hulp wordt in dergelijke gevallen geboden aan zowel slachtoffers
als mogelijke daders. Uitgangspunt is dat betrokkene de Nederlandse nationaliteit
bezit of in Nederland domicilie houdt.In geval van lijfstraf en doodstraf geldt, afgezien van algemene consulaire
belangenbehartiging, de beleidsregel (vastgelegd in de Bundel Consulaire Voorschriften)
dat een verzoek om gratie, ingediend door of namens de gedetineerde, door
de ambassade zal worden ondersteund en zonodig op ander – hoog –
niveau onder de aandacht van de desbetreffende autoriteiten wordt gebracht. 107Is de omvang/duur van de hechtenissen in het buitenland ook toegenomen?
Welke rol spelen drugsdelicten bij de stijging van het aantal gedetineerden
in het buitenland? (blz. 54)De duur van de hechtenissen in het buitenland varieert sterk. Drugsdelicten
spelen al jaren de belangrijkste rol in het aantal arrestaties.Per 1 oktober 1997 bedroeg het aantal Nederlandse gedetineerden in het
buitenland 1565, van wie 1263 wegens drugsdelicten. Het aandeel van de drugsdelicten
daarin is ten opzichte van 1996 niet noemenswaardig gestegen. 8. ARMOEDEBESTRIJDING EN DUURZAME ONTWIKKELING 8.1. Armoede 108Waarom is er een toename van het aantal door vrouwen geleide huishoudens?
(blz. 56)Men spreekt doorgaans van een door vrouwen geleid huishouden wanneer er
geen man deel uitmaakt van het huishouden (de jure) of wanneer
een man langdurig of regelmatig afwezig is (de facto). Het eerste geval betreft
bv. huishoudens van weduwen, gescheiden vrouwen of ongehuwde vrouwen met kinderen.
Een toename in deze categorie kan zowel demografische als sociaal-economische
redenen hebben. In het geval van de facto door vrouwen geleide huishoudens
betreft het doorgaans huishoudens waarvan de man afwezig is als gevolg van
migratie naar een ander gebied om economische of politieke redenen. Ook kan
er sprake zijn van huishoudens die getroffen zijn door oorlog en andere conflictsituaties.
In verschillende gebieden, bijvoorbeeld in Afrika, zijn zowel migratie als
conflict de oorzaken van een toename van de door vrouwen geleide huishoudens. 8.2. Duurzame ontwikkeling 109Op welke manier(en) bevordert u dat Nederlandse ontwikkelingsgelden
gericht worden op arbeidsintensieve groei, in het bijzonder in de agrarische
en kleinschalige industriesector? Gelden op dit punt bestedingsvoorwaarden
binnen (de verschillende onderdelen van) het bedrijfslevenprogramma? (blz.
57)Verschillende door de FMO uitgevoerde programma's zijn specifiek gericht
op bevordering van het kleinbedrijf. De gedachte daarbij is, dat per eenheid
output de arbeidsintensiteit in het kleinbedrijf aanzienlijk groter is dan
in het (meer kapitaalintensieve) grootbedrijf. Zo'n 40% van het reguliere
FMO programma betreft indirecte financieringen, hetgeen wil zeggen steun aan
programma's van financiele instellingen in ontwikkelingslanden, die zijn gericht
op financiering van ondermeer het kleinbedrijf. Recente gegevens met betrekking
tot dat programma geven aan dat 65% van de ondersteunde bedrijven behoort
tot het micro-bedrijf (minder dan 10 werknemers), en 28% tot het klein- en
middenbedrijf (10 tot 200 werknemers). Ook via het door de FMO uitgevoerde
«Kleinbedrijffonds» worden lokale financiele instellingen in staat
gesteld kleinschalige agrarische en industriele aktiviteiten te financieren.
Voorts is de FMO «Seed Capital»-faciliteit gericht op kleine startende
ondernemers.Ook de projecthulp vallend onder artikel 18.01 is in veel gevallen direct
gericht op ondersteuning van werkgelegenheidsgroei. Met streekontwikkelingsprogramma's
wordt de ontwikkeling van («off-farm» en «on-farm»)
werkgelegenheid bevorderd, en aktiviteiten ter bevordering van de ontwikkeling
van kleinbedrijf hebben direct of indirect datzelfde doel. In meerdere landen
worden voorts «labour-intensive rural roads»- aktiviteiten ondersteund.Het tweede deel van de vraag betreft het mogelijk bestaan van bestedingsvoorwaarden,
gericht op arbeidsintensieve groei, binnen het bedrijfslevenprogramma. Dit
programma betreft uitgavencategorie Id, en omvat de programma's ORET, MILIEV,
en met ingang van 1998 ook PSOM en Investeringen Ontwikkelingssmenwerking,
alle gericht op de bevordering van aktiviteiten van het Nederlands bedrijfsleven
in ontwikkelingslanden.ORET/MILIEV-projectvoorstellen worden ondermeer geanalyseerd op het directe
en indirecte werkgelegenheidseffect in het land van uitvoering. Er gelden
echter geen expliciete bestedingsvoorwaarden met betrekking tot de arbeidsintensiteit
van die aktiviteiten. 110Zou het gezien het onveranderlijk hoge aantal volwassenen dat niet
kan lezen of schrijven, 885 miljoen, niet wenselijk zijn dat Nederland meer
OS-activiteiten gaat ontplooien op het vlak van basisonderwijs? Welke stappen zal de regering ondernemen om dit essentiële probleem
aan te pakken, zowel bi- als multilateraal? (blz. 58)Het aantal volwassenen dat niet kan lezen of schrijven is de laatste jaren
weliswaar in omvang gelijk gebleven, maar percentagegewijs gedaald.Binnen het programma voor (pre) basisonderwijs en -vorming ondersteunt
Nederland sinds vijf jaar een tiental programma's, zowel multi- als bilateraal,
die zijn gericht op volwassenenonderwijs, voor een totaalbedrag van ongeveer
f 65 miljoen. Deze bijdragen betreffen programma's en projecten in Zuid-
en Midden-Amerika (Bolivia, Honduras), Afrika (Burkina Faso, Kenia, Namibië
en Uganda) en Zuid-Azië (India, Pakistan en Bangladesh).De helft van deze programma's richt zich op vrouwen. Daarnaast maakt alfabetisering
deel uit van activiteiten in andere sectoren, zoals bijvoorbeeld plattelandsontwikkeling
en gezondheid.Het leren lezen en schrijven is voor arme vrouwen en mannen belangrijk
als bijdrage tot het verbeteren van hun directe levensomstandigheden en die
van hun kinderen.Nederland zal dit beleid voortzetten en intensiveren. Tijdens de in juli
jl. in Hamburg gehouden internationale conferentie over volwassenenonderwijs
onderschreven ontwikkelingslanden het actieplan en verplichtten zich daarmee
dit essentiële probleem aan te pakken. Nederland zal deze programma's
ondersteunen in de landen, waar (pre) basisonderwijs en -vorming deel uitmaakt
van de ontwikkelingssamenwerking. In Mozambique, Zimbabwe, Burkina Faso, Guatamala
en Zuid- Afrika zijn activiteiten voor volwassenenonderwijs geselecteerd,
die in 1998 in uitvoering zullen worden genomen. De samenwerking met UNICEF
voor wat betreft basisonderwijs aan vrouwen biedt perspectieven voor uitbreiding. 111Waarom is armoede ook het gevolg van kinderarbeid? (blz. 58)Werkende kinderen kunnen niet of nauwelijks naar school, hetgeen hun kansen
op een beter betaalde baan in de toekomst aanzienlijk vermindert. Als volwassenen
verdienen ze een te mager salaris om hun gezin te onderhouden, waardoor hun
kinderen weer gedwongen zijn om op jonge leeftijd te gaan werken. Zo wordt
op gezinsniveau een vicieuze cirkel van armoede en kinderarbeid in stand gehouden.Op macro-niveau is het grote aantal volwassen werkkrachten dat onvoldoende
opgeleid en getraind is, de oorzaak van een lage productiviteit en een laag
inkomenspeil in een land. Dit leidt dan weer tot vertraging in de economische
ontwikkeling en stagnatie in de levensstandaard. 112In de landbouw wint wereldwijd de toekenning van «ecolabels»
terrein. Marketing komt dan onvermijdelijk om de hoek kijken. Vindt de regering
in dat licht bezien dat de subsidie voor Max Havelaar, in het bijzonder voor
de kostenpost marktonderzoek, flink omhoog moet? (blz. 59)Vanuit het oogpunt van gelijkberechtiging dient ook in de ontwikkelingslanden
op soortgelijke wijze als in de EU-landen de omschakeling van een deel van
de landbouw naar biologische landbouw gesteund te worden. Verhoudingsgewijs
zal een deel van deze steun dienen te bestaan uit bijdragen aan marktonderzoek.
Dit zal zowel onderzoek naar de vraag op de lokale markten als op de westerse
markt betreffen.Max Havelaar ontvangt momenteel geen subsidie lastens middelen voor Ontwikkelingssamenwerking.
Momenteel vindt terzake overleg plaats dat binnen enkele weken wordt afgerond. 113Wordt bij de samenwerking met China op het terrein van de varkenshouderij
rekening gehouden met de lessen die uit de Nederlandse wijze van varkenshouderij
getrokken moeten worden? Op welke manier is hieraan aandacht geschonken bij
het recente bezoek van minister Van Aartsen aan China? (blz. 60)De samenwerking met China op het terrein van de varkenshouderij vindt
geheel plaats onder verantwoording van het Ministerie van LNV en van de betrokken
Nederlandse toeleveranciers in de intensieve veehouderij. Het demonstratieproject
is erop gericht om de Nederlandse ervaringen in de intensieve varkenshouderij
aan de Chinese partners over te dragen. Daarbij wordt expliciet aandacht geschonken
aan de vraagstukken op het gebied van milieu- en dierenwelzijn.De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking heeft hierbij stilgestaan tijdens
zijn «De Warande» lezing te Tilburg op 20 november 1997. Hij heeft
daar ondermeer de vraag gesteld of het Westen het recht heeft om China het
consumeren van meer vlees te ontzeggen, terwijl de gemiddelde vleesconsumptie
in ditzelfde Westen vele malen hoger is dan in Azië. Bij overdracht van
technologie van het Nederlandse bedrijfsleven aan China moeten alle relevante
aspecten aan de orde komen, zoals bijvoorbeeld de sociale – en milieuaspecten. 8.3. Hoofdlijnen van beleid 114Welke concrete aanpassingen in consumptie- en produktiepatronen staan
de regering op korte termijn voor ogen? (blz. 63)Het betreft hier verandering van consumptie- en produktiepatronen die
leiden tot een geringer gebruik van energie en grondstoffen en een geringere
produktie van afval, bijvoorbeeld meer zuinige auto's, spaarlampen en minder
verpakkingen.Concrete invulling hiervan heeft onder andere plaatsgevonden in de nota
Produkt en Milieu en de eerste twee Nationale Milieubeleidsplannen en zal
verder vorm krijgen in het NMP3.De regering zet zich in voor een efficiencyverbetering van de Nederlandse
economie (en andere westerse economieën) met een factor vier op de middellange
termijn. Voor de lange termijn wordt haalbaarbeid van een efficiencyverbetering
met een factor 10 onderzocht. Dergelijke doelstellingen worden internationaal
uitgedragen in bijvoorbeeld de Commissie voor Duurzame Ontwikkeling. 115Welke kwalitatieve doelstellingen worden gehanteerd bij het behouden
van tropisch regenwoud? (blz. 63)Het beleid richt zich op bescherming van primair bos, op het tegengaan
van ontbossing en degradatie en op het herstel van gedegradeerde bossen. Daarbij
is expliciet de instandhouding van de 4 onderscheiden functies van bos van
belang (regulatie-, draag-, produktie- en reservoirfunctie), waarbij de instandhouding
van de biodiversiteit (op alle niveaus) een essentiële rol speelt. Het
gaat dus om de instandhouding van de integriteit van de ecologische functies
en de continuïteit van de sociaal-economische en sociaal-culturele functies.
Duurzaamheid is in deze een belangrijk aspect, zowel op ecologisch als sociaal
en economisch niveau. In ieder geval wordt het hele scala bestreken van strikte
bescherming tot duurzaam gebruik, waarbij dit laatste in sterke mate gerelateerd
wordt aan duurzame ontwikkeling van met name de plattelandsbevolking. 9. INTERNATIONAAL NATUUR- EN MILIEUBELEID 9.1. Mondiale milieu- en ontwikkelingsvraagstukken 116Welke landen nemen deel aan het exportverbod van gevaarlijke stoffen
en het opstellen van de lijsten van gevaarlijke en niet-gevaarlijke afvalstoffen?
(blz. 65)Het uitvoerverbod dat is afgesproken in het kader van het Verdrag van
Bazel geldt voor de uitvoer van gevaarlijke afvalstoffen van OESO-landen naar
niet-OESO-landen. In september 1997 waren bij het Verdrag van Bazel 113 landen
Partij. Alle EU-lidstaten en alle OESO-landen, behalve de Verenigde Staten,
zijn Partij bij het Verdrag van Bazel. Alle Partijen nemen deel aan het overleg
in de Technische Werkgroep waarin de lijsten met gevaarlijke en niet-gevaarlijke
afvalstoffen worden opgesteld. Naar verwachting worden de lijsten vastgesteld
tijdens de vierde Conferentie van Partijen, die in februari 1998 zal plaatsvinden. 117Staat naast het integreren van handel en milieu in het beleid van
de Wereldhandelsorganisatie (WTO) ook aandacht voor de sociale grenzen van
vrijhandel op de agenda voor het Multilateraal Verdrag inzake Investeringen
(MAI)? (blz. 66)In het kader van de besprekingen over de «Multilateral Agreement
on Investment» (MAI) in Parijs wordt niet over het onderwerp sociale
grenzen van vrijhandel als zodanig gesproken. Wel wordt onderhandeld over
de opname van de volgende verwijzingen naar het naleven van fundamentele arbeidsnormen
en milieunormen en het tegengaan van sociale dumping en milieudumping:1. Het respecteren van de internationaal erkende fundamentele arbeidsnormen
(eliminatie van uitbuitende vormen van kinderarbeid, het verbod op dwangarbeid,
vrijheid van vakvereniging, recht op collectief onderhandelen, en non-discriminatie
van arbeid), zoals deze door de ILO zijn uitgewerkt, in de Preambule.2. Het aanhechten van de OESO «Guidelines for multinational enterprises»
aan het MAI via opname in de Annex. De MAI-partijen hebben toegezegd mee te
zullen werken aan het herzien van de richtlijnen in de nabije toekomst in
het licht van de ontwikkeling van de internationale definitie van fundamentele
arbeidsnormen en de internationale milieustandaarden.3. Een bepaling over het verbod op het verlagen van binnenlandse arbeids-
en milieustandaarden om buitenlandse investeringen aan te trekken. Bij de
discussie hierover is onbetwist de vrijheid van nationale overheden om eigen
beleid inzake onder meer sociale normen en milieu te voeren, waarbij dan echter
geen strengere normen voor buitenlandse dan voor binnenlandse investeerders
gehanteerd mogen worden. 9.2. Europese milieuvraagstukken 118Kan de regering aangeven hoe de recente inzet van de Verenigde Staten
voor Kyoto de geschillen binnen de EU beïnvloedt? (blz. 67)Op 16 oktober 1997 bevestigde de Milieuraad de gehele EU-onderhandelingsinzet
voor Kyoto die eerder onder Nederlands Voorzitterschap door de Milieuraad
van maart en juni 1997 was vastgesteld. Er is geen sprake van geschillen binnen
de EU inzake de EU-onderhandelingsinzet. De EU heeft tijdens de laatste onderhandelingsronde vóór
Kyoto, die onlangs te Bonn plaatsvond, eensgezind kunnen constateren dat het
Amerikaanse voorstel nog ver verwijderd is van de EU-positie. 119Welke kerncentrales in Midden- en Oost-Europa zijn fundamenteel onveilig?
Zijn er ook fundamenteel veilige kerncentrales en zo ja, welke? Draagt financiële
steunverlening via het Nuclear Safety Account bij tot definitieve sluiting
van de centrales of tot levensduurverlenging? (blz. 68)In de Memorie van Toelichting wordt gedoeld op kernreactoren van de types
RBMK-1000 en VVER-440/230. Deze verouderde ontwerpen worden naar de huidige
maatstaven gerekend als onveilig beschouwd. Voorbeelden van reactoren van
deze types zijn de reactoren van de Kozloduy-centrale in Bulgarije (VVER 440/230)
en van de Tsjernobyl-centrale in Oekraine (RBMK). Daarnaast zijn ook kernreactoren
in gebruik die, o.a. dankzij Westerse technische assistentie, beschouwd worden
minder risico op te leveren, zoals in de Paks-centrale in Hongarije.Zoals in de Memorie van Toelichting wordt gesteld, wordt de hulp in het
kader van de «Nuclear Safety Account» verleend voor de verbetering
van de veiligheid van reactoren van de eerstgenoemde types onder afspraken
over de sluiting ervan. 120Op welke wijze levert Nederland een bijdrage aan de sluiting van
de centrale te Tsjernobyl? welke medewerking verleent de regering aan de voltooiing
van de kerncentrales Chmelnikski-2 en Rovno-4 als alternatief voor de sluiting
van de centrale te Tsjernobyl? Welke rol ziet de regering voor zich weggelegd
bij de realisering van het Shelter Implementation Plan voor de verongelukte
kerncentrale te Tsjernobyl, waarvoor binnenkort een sponsoractie wordt gehouden?
(blz. 68)Sluiting van de centrale te Tsjernobyl is een van de voorwaarden die opgenomen
zijn in het «Memorandum of Understanding» tussen de G-7, de Europese
Commissie en Oekraine, dat in december 1995 werd gesloten. Nederland heeft
in 1994 een som van f 6 miljoen bijgedragen aan het «Nuclear Safety
Account» met als specifieke doelstelling de sluiting van Tsjernobyl.
In de desbetreffende overeenkomst tussen het NSA en de Oekrainse regering
wordt bepaald dat de kerncentrale in het jaar 2000 gesloten zal worden. Nederland
is niet betrokken bij activiteiten gericht op de voltooiing van de kerncentrales
Chmelnikski-2 en Rovno-4. Op grond van de toezegging in de bijeenkomst van de G-7 te Denver in juni
jl. zal de Europese Unie de som van USD 100 miljoen bijdragen aan het «Shelter
Implementation Plan» voor Tsjernobyl. Gezien het belang van de nucleaire
veiligheid in Oost-Europa en de solidariteit met Oekraine zal Nederland daarnaast,
evenals een aantal andere EU-partners, een nationale bijdrage leveren aan
het «Shelter Implementation Plan». 10. INTERNATIONALE ECONOMISCHE VRAAGSTUKKEN 10.1. Algemeen 121Welke voornaamste concurrenten worden in welke landen door hun overheden
«gefaciliteerd»? (blz. 69) In de betreffende passage in de Memorie van Toelichting is sprake van
een faciliterende rol van de overheid bij de export naar verafgelegen opkomende
markten. Dit betreft landen in Azië, zoals China, India, Indonesië
en Thailand, en landen in Latijns-Amerika, zoals Brazilië, Argentinië
en Mexico. De faciliterende rol van de overheid omvat het hele scala van exportbevorderende
instrumenten, waaronder exportfinanciering, informatievoorziening en actieve
bemiddeling. Alle belangrijke OESO-landen hanteren in de genoemde landen een
dergelijk instrumentarium. 122Wat vindt de regering van het idee om aan handelsmissies vakbondsvertegenwoordigers
toe te voegen, zodat een brede sociaal-economische delegatie (poldermodel)
een minister vergezelt bij een bezoek aan een ontwikkelingsland? (blz. 69–70)Aan de hand van aard en doel van de missie zal nader worden bepaald hoe
breed een missie zal worden samengesteld. Alsdan zal nader overleg met de
betreffende maatschappelijke organisaties plaatsvinden. 123Welke gevolgen heeft de constatering dat «de afstand tussen
koplopers en achterblijvers eerder is toe- dan afgenomen» voor zekere
landen en/of programma's? (blz. 70)Doordat de afstand tussen koplopers en achterblijvers groter wordt, wordt
het des te nijpender voor de laatste groep om zich middels een exportgerichte
strategie en een goede beleidsomgeving het vertrouwen van de particuliere
investeerder te verwerven. Nederland biedt middels programmahulp steun bij
het sociaal-economisch hervormingsbeleid, dat een van de voorwaarden is voor
hogere investeringen. Nederland biedt eveneens steun bij exportdiversificatie. 124Wat zijn de belangrijkste redenen dat het aandeel van de armste landen
in de wereldhandel steeds verder afneemt? Waarop is de verwachting gebaseerd
dat de armste landen in de toekomst wel zullen gaan profiteren van de vrijere
wereldhandel? (blz. 70)De terugval van het aandeel van de minst ontwikkelde landen (MOL's) in
de wereldhandel berust op verschillende oorzaken. De MOL's zijn voor hun export
grotendeels afhankelijk van een beperkt aantal primaire grondstoffen. Het
relatieve aandeel van grondstoffen in de wereldhandel is de laatste jaren
afgenomen. Daarnaast is de export van primaire grondstoffen in deze landen
onder druk komen te staan door natuurrampen en instabiliteit. Door structurele
tekortkomingen (o.a. beperkte infrastructuur, laag gekwalificeerd personeel
en hoge schuldenlast) en tekortschietend beleid in de MOL's is geen sprake
geweest van een vergroting dan wel diversificatie van de export.Om de verdere marginalisering van de minst ontwikkelde landen in de wereldhandel
tegen te gaan is een vergaande inspanning door de MOL's zelf vereist. Hierbij
gaat het onder meer om: een gezond macro-economisch beleid, versterking van
de fysieke en menselijke infrastructuur en «good governance».
Daarnaast is ook een inspanning van de internationale gemeenschap geboden.
Tijdens de WTO Ministeriële Conferentie te Singapore is een actieplan
ten behoeve van de MOL's aangenomen met als doel een vergroting van de markttoegang
en een versterking van de aanbodzijde in de landen zelf. In navolging hiervan
is op 27 en 28 oktober jl. een aparte WTO «High Level Meeting»
gehouden waarbij diverse ontwikkelde en meer ontwikkelde ontwikkelingslanden autonome aanbiedingen hebben gedaan, cq. hebben toegezegd, ter vergroting
van de markttoegang voor de MOL's. Daarnaast hebben de zes co-organisatoren
van de bijeenkomst (WTO, UNCTAD, ITC, Wereldbank, IMF en UNDP) een geïntegreerd
raamwerk voor handelsgerelateerde technische assistentie gelanceerd. De activiteiten
op het terrein van technische assistentie hebben onder meer betrekking op
het opbouwen van institutionele capaciteit, de ontwikkeling van human resources
en het versterken van de aanbodzijde (bijvoorbeeld infrastructuur). 125Hoe moet verklaard worden dat het aandeel van de minst ontwikkelde
landen in de wereldhandel de afgelopen jaren stelselmatig is gedaald? Waarop
is het optimisme gebaseerd dat de armste landen in de (nabije?) toekomst wel
zullen profiteren van de kansen die worden geboden door een open wereldmarkt?
(blz. 70)Zie het antwoord op vraag 124. 10.2. Externe financiering ontwikkelingslanden 126Hoe groot is de verschuiving die binnen de officiële ontwikkelingshulp
heeft plaatsgevonden richting noodhulp? Volgen de uitgaven van uw ministerie
deze internationale trend? (blz. 72)Er kan niet gesproken worden van een verschuiving maar van het meegroeien
van de noodhulpbegroting met de ODA-groei als gevolg van de stijging van het
BNP. Internationaal gezien was er sprake van een sterke groei aan noodhulp
tot de jaren 1992/1993. Hierna lijkt het aandeel noodhulp internationaal gezien,
als onderdeel van ODA, geleidelijk aan iets terug te lopen. Jaarpercentage
ODA-noodhulp van totale DAC-ODA performance (alle donoren)percentage
ODA-noodhulp van Nederlandse ODA-performance 19922,237,419932,387,6 19942,097,1 19951,848,41996niet
beschikbaar8,9 1997niet beschikbaar7,8 1998niet
beschikbaar7,1Voor wat betreft de Nederlandse noodhulp geldt dat er geen verdringingseffect
jegens de structurele hulp is opgetreden, aangezien de toename van de noodhulp
gelijke tred heeft gehouden met de toename van het totaal van de voor zuivere
ODA beschikbare middelen. 127Welke landen (graag een opsomming) komen in aanmerking voor een meer
geconcentreerde benadering? (blz. 72)In de passage waarop de vraagstelling betrekking heeft wordt in zeer kort
bestek met name een tweetal zaken genoemd die van invloed kunnen zijn op de
allocatie van de internationale ODA-stroom. Het gaat daarbij om de vaststelling
dat de structurele toename van de internationale particuliere kapitaalstromen
een aantal ontwikkelingslanden en sectoren als het ware links laten liggen.Voorts wordt in de betrokken passage gerefereerd aan de Wereldbankstudie
van Dollar en Burnside. In die studie wordt vastgesteld dat hulpinspanningen
met name in landen die een goed macro-economisch beleid voeren positieve effecten
sorteren.Beide zaken leiden in algemene zin tot de beleidsmatige vaststelling dat
een grotere concentratie van de internationale hulpinspanning wenselijk is
op landen die een goed beleid voeren en die nog onvoldoende aansluiting kunnen
vinden bij de wereldmarkt.In de geografische en sectorale allocatie van de Nederlandse ODA wordt
met de hier aangegeven elementen van een meer geconcentreerde benadering rekening
gehouden.In Afrika werkt Nederland in het kader van het «Special Programme
of Assistance for Africa» met andere donoren (waaronder Wereldbank en
IMF) samen om programma-hulp te concentreren op die Afrikaanse landen die
een goed sociaal-economisch hervormingsbeleid voeren. 128Hoe zal worden bevorderd dat «de relatief omvangrijke stroom
Nederlandse buitenlandse investeringen» meer naar de armste landen zal
vloeien? (blz. 73)Om te bevorderen dat de relatief omvangrijke stroom Nederlandse buitenlandse
investeringen ook aan ontwikkelingslanden ten goede komt, is onder meer de
garantieregeling voor Particuliere Participatie Maatschappijen (POPM) ontwikkeld,
die open staat voor de Minst Ontwikkelde Landen (MOLS). Deze regeling is op
1 januari 1997 van kracht geworden en dekt onder bepaalde voorwaarden commerciële
risico's af die Nederlandse bedrijven via investeringen door middel van «joint
ventures» in ontwikkelingslanden kunnen lopen.In aanvulling op het POPM-programma zal in 1998 een investeringsbevorderings-programma
worden uitgewerkt waarvoor in eerste instantie f 20 miljoen is uitgetrokken.
Over dit programma, inclusief de mate waarin de MOL's hiervan kunnen profiteren,
zal de Kamer binnenkort nader worden geïnformeerd. 10.3. Ondersteuning van sociaal-economisch hervormingsbeleid 129Welke factoren verklaren het verschil in investeringsquotum tussen
Ghana en Maleisië? (blz. 74)Het verschil in investeringsquote geeft het verschil in nationale besparingen
weer dat beschikbaar komt voor investeringen. Het feit dat de besparingen
in Afrika structureel lager liggen dan in Azië heeft te maken met het
lagere inkomensniveau, culturele factoren en vooral ook de minder goed ontwikkelde
financiële infrastructuur. Daarnaast is het voor zowel de besparingen
als investeringen van groot belang dat het macro-economisch beleid stabiliteit
en ruimte biedt aan de particuliere sector. Dat is tot nu toe in Azië
in sterkere mate het geval geweest. Een aantal randvoorwaarden voor de verhoging
van vertrouwen van de particuliere sector wordt in de hieropvolgende passage
in de Memorie van Toelichting genoemd. 130Kan een concreet voorbeeld worden gegeven waarbij hervormingen op
macro-niveau niet hebben geleid tot een supply-response op micro-niveau omdat
het micro-niveau van producenten en consumenten niet bereikt is door de rigiditeiten
in de economische structuur op meso-niveau? (blz. 74)De in het kader van structurele aanpassingsprogramma's nagestreefde macro-economische
stabiliteit is een belangrijke randvoorwaarde voor de ontwikkeling
van het bedrijfsleven en de stimulering van de particuliere investeringen.
Bij het scheppen van een goed ondernemersklimaat, de zogenaamde «enabling
environment», spelen echter ook andere factoren mee. Zo is bijvoorbeeld
een goed werkende financiële sector van essentieel belang, niet alleen
om het betaalverkeer efficiënt te laten verlopen maar vooral om besparingen
te genereren die de investeringen kunnen financieren. Verder dient de wet-
en regelgeving die voor het bedrijfsleven relevant is voldoende mogelijkheden
voor ontplooiing te bieden en geen beperkingen op te leggen aan de ontwikkeling
van micro- en kleinbedrijf. Ook de wijze waarop de overheid toezicht houdt
op de naleving van die regelgeving is van groot belang. Een ander belangrijk
element van de «enabling environment» is de kwaliteit van de infrastructurele
voorzieningen.Met name in veel landen in Sub-Sahara Afrika loopt de verbetering van
de «enabling environment» nog achter bij de vooruitgang die op
macro-economisch gebied is geboekt, waardoor de positieve effecten die de
verbetering van de macro-economische omgeving in beginsel op de particuliere
sector kan hebben nog onvoldoende zijn gerealiseerd. 131Moet uit de tabel onderaan blz. 74 de conclusie worden getrokken
dat het beleidsvoornemen om meer programmahulp in te zetten waar dat mogelijk
is, nog niet tot een structureel stijgende lijn in de uitgaven voor programmahulp
heeft geleid? Zo ja, wat is hiervan de oorzaak? (blz. 74)Uit de betreffende tabel valt inderdaad niet af te leiden dat het voornemen
meer programmahulp in te zetten waar dat mogelijk is (Nota «Hulp in
uitvoering», Memorie van Toelichting 1996) tot een structureel stijgende
lijn in de uitgaven voor programmahulp heeft geleid.Afgezien van het feit dat een dergelijke trend eerst na een paar jaar
zichtbaar zou kunnen worden en niet reeds direct in het eerste jaar na het
formuleren van het voornemen, dient tevens in acht te worden genomen dat de
voor schuldverlichting benodigde middelen aanzienlijk zijn toegenomen, zodat
de ruimte voor additionele programmahulp minder groot dan wenselijk was. Voor
het ombuigen van de lopende projecten-portefeuilles in de richting van meer
programmahulp zal een periode van enkele jaren noodzakelijk zijn. 132Welke resultaten heeft het Nederlandse schuldenbeleid tot nu toe
gehad? (blz. 75)De Nederlandse inspanningen op het gebied van schuldverlichting zijn te
onderscheiden in drie componenten die, hoewel verschillend van aard, een sterke
samenhang vertonen. In de eerste plaats neemt Nederland schuldverlichtingsmaatregelen
door overname van multilaterale schuldendienst-verplichtingen, door kwijtschelding
binnen de OS-leningenportefeuille, door deelname aan de Club van Parijs-akkoorden
en door bijdragen voor de opkoop van commerciële schulden. Ten tweede
heeft Nederland de afgelopen jaren activiteiten ontplooid gericht op capaciteitsversterking
van het schuldenmanagement in de betrefffende landen. Ten slotte heeft Nederland
binnen de verschillende internationale fora aandacht gevraagd voor het schuldenprobleem
en heeft zij zich tevens sterk gemaakt voor een mondiale aanpak.De Nederlandse schuldverlichtingsmaatregelen hebben zich vooral gericht
op arme, zwaarverschuldigde landen. Voor deze landen overstijgt de jaarlijkse
schuldenlast de terugbetalingscapaciteit van de eigen economie, danwel betekent
het volledig nakomen van de schuldendienstverplichtingen dat er te weinig
middelen resteren voor de opbouw van de fysieke en sociale infrastructuur.
Voor deze landen verschaffen schuldverlichtingsmaatregelen van Nederland,
tezamen met steun van andere donoren en crediteuren, de noodzakelijk financiële
ruimte om een diepgaand en vaak pijnlijk hervormingsproces te kunnen doorvoeren.
Op deze wijze heeft Nederland reeds vele hervormingsprocessen ondersteund.Meer in het bijzonder kan ten aanzien van kwijtschelding binnen de OS-leningenportefeuille
worden opgemerkt, dat de omvangrijke kwijtschelding van hoofdsommen de afgelopen
jaren er in heeft geresulteerd dat er nu vrijwel geen vorderingen meer uit
staan op de zogenoemde minst ontwikkelde landen (MOL's), terwijl de vorderingen
op een aantal andere zwaarverschuldigde landen belangrijk in omvang zijn afgenomen.Met betrekking tot de Nederlandse bijdragen ter verlichting van de multilaterale
schuldendienst-verplichtingen geldt dat een aantal landen dat Nederland de
afgelopen jaren heeft ondersteund nu op weg is om binnen afzienbare tijd onder
het «Heavily Indebted Poor Countries» (HIPC) -initiatief een duurzame
schuldenpositie te bereiken. Uganda en Bolivia zullen dat hoogstwaarschijnlijk
reeds in 1998 bereiken; voor Burkina Faso, Mali en Mozambique zal dat wellicht
in het daaropvolgende jaar gebeuren.Behalve door het beschikbaar stellen van middelen voor een directe verlichting
van de schuldenlast, heeft Nederland ook bijgedragen aan een versterking van
het schuldenmanagement in de betrokken landen, hetgeen een belangrijke voorwaarde
vormt voor een gezond schuldenbeleid. Steun is gegeven aan een technische
assistentie project van UNCTAD, het zgn. «Debt Management and Financial
Analysis Programme». Dit programma heeft geleid tot een versterking
van het financiële beheer van veel schuldenlanden, onder andere door
een betere registratie van schuldverplichtingen. Voorts heeft Nederland ook
een voortrekkersrol gespeeld bij de oprichting van zgn. multilaterale schuldenfondsen
in Uganda en Bolivia. Deze lokale fondsen hebben, behalve via het poolen van
donorfondsen tot een verlichting van de multilaterale schuldendiensten, ook
geleid tot een aantoonbare verbetering van het schuldenbeheer bij de ontvangende
autoriteiten.De resultaten van de Nederlandse inzet om het schuldenprobleem in internationale
fora onder de aandacht te brengen zijn uiteraard moeilijk aan te tonen, evenals
de Nederlandse invloed op het tot stand komen van het HIPC-initiatief. Wel
is duidelijk dat het laatstgenoemd initiatief een belangrijke doorbraak betekent
waarvoor Nederland zich bij de betrokken instanties en andere donoren sterk
heeft gemaakt. 133Hoeveel rente heeft Nederland in 1994 t/m 1997 ontvangen? Wat is
de verwachting voor 1998? Graag een specificatie per jaar. (blz. 75)De ontvangen rente bedroeg over 1994 f 174,6 miljoen, over 1995 f 142,8
miljoen, over 1996 f 124,8 miljoen en over 1997 tot 1 november jl. f 117,2
miljoen. Gedurende de rest van dit jaar vervalt nog een bedrag aan rente van
ca. f 20 miljoen. In 1998 vervalt in totaal een bedrag aan rente van
ca. f 140 miljoen. 134Welke landen kwalificeren zich volgens de HIPC-criteria voor schuldreductie?
(blz. 76)Bij de lancering van het initiatief werd op basis van een voorlopige beoordeling
van de houdbaarheid van schuldendiensten van 41 HIPC-landen een indeling gemaakt
in drie hoofdcategorieën: (a) landen met een houdbare schuldendienst,
(b) landen met een onhoudbare schuldendienst, en (c) landen met
een mogelijk onhoudbare schuldendienst. In categorie (a) vielen: Angola, Benin,
Burkina Faso, Centraal-Afrikaanse Republiek, Tsjaad, Equatoriaal-Guinea, Ghana,
Guinee, Honduras, Kenia, Laos, Mali, Mauretanië, Senegal, Sierra Leone,
Togo, Vietnam en Jemen. Onder de tweede categorie (b) werden gerekend: Burundi,
Guinee-Bissau, Mozambique, Nicaragua, Sao Tomé en Príncipe,
Sudan, toenmalig Zaïre en Zambia. Onder categorie (c) vielen: Bolivia,
Kameroen, Congo, Ivoorkust, Ethiopië, Guyana, Madagaskar, Myanmar, Niger,
Rwanda, Tanzania en Oeganda. Voor drie landen was nog niet tentatief bepaald
in welke categorie ze zouden kunnen vallen: Liberia, Nigeria en Somalië.Inmiddels zijn uitvoeriger en grondiger analyses uitgevoerd. Op grond
daarvan is tot dusver besloten dat Oeganda, Burkina Faso, Bolivia, Guyana,
Ivoorkust en Mozambique voor steun onder het HIPC-Initiatief in aanmerking
komen. Daarbij hebben de drie eerstgenoemde landen het zogenoemde beslispunt
bereikt. Voor de drie laatstgenoemde landen is dit nog niet het geval; verwacht
wordt dat dit voor het eind van dit jaar zal gebeuren. Voor Benin is geconcludeerd
dat dit land een houdbare schuldendienst heeft en derhalve niet voor steun
onder het HIPC- Initiatief in aanmerking komt. In de loop van de komende jaren
zullen analyses worden gemaakt van de schuldensituatie van andere mogelijke
kandidaten voor steun onder dit initiatief. 135Hoeveel is dit jaar gecommitteerd en uitgegeven aan schuldverlichting?
(blz. 77)Per 10 november 1997 is voor een bedrag van f 264,4 mln. aan schuldverlichtingsmaatregelen
in uitvoering genomen. 10.4. Handel en investeringen 136Wat is het moment waarop Nederland binnen de WTO het vraagstuk van
de zogenaamde consumer concerns aan de orde zal stellen (vergelijk Memorie
van Toelichting LNV begroting 1998, blz. 13)? (blz. 77)De Europese Gemeenschap is primair competent voor WTO-aangelegenheden.
De voor de WTO verantwoordelijke bewindspersoon, de Staatssecretaris van EZ,
heeft kortgeleden haar Europese collega's opgeroepen om het punt van de «consumer
concerns» binnenkort op de Europese agenda te zetten en in de WTO aan
de orde te stellen. 137Wanneer zullen de effecten van GATT/WTO voor de voedselzekerheid
op huishoudniveau in kaart zijn gebracht? (blz. 78)Ter voorbereiding van de Wereldvoedseltop vorig jaar hebben de Ministers
voor Ontwikkelingssamenwerking en van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij een
voedselnotitie uitgebracht. Daarin staat (pag. 26) dat de studies die tot
nog toe zijn verricht de economische effecten berekenen van de Uruguay Ronde
op de nationale economieën van landen, maar helaas voorbij gaan aan de
imperfecties van de nationale markten in Ontwikkelingslanden. Over de verwachte
effecten op de voedselzekerheid van huishoudens, zowel van consumenten als
van producenten in deze landen, is nog weinig bekend.Sinds het afgelopen jaar is hierin betrekkelijk weinig verandering gekomen
in die zin, dat studies die deze effecten systematisch analyseren niet
voorhanden zijn. Een van de aspecten die daarbij meespeelt is dat adequate
econometrische modellen die zowel de internationale handelsaspecten van voedselzekerheid
als de nationale, sectorale en micro-economische effecten ervan analyseren,
onvoldoende ontwikkeld zijn. Er zijn wel modellen die deelaspecten analyseren.Zowel op nationaal niveau als op internationaal niveau geldt dat liberalisering
een noodzakelijke maar nog niet voldoende voorwaarde is voor verbeterde marktwerking
(nationaal en internationaal).De mate waarin effecten van liberalisering van de wereldhandel doorwerken
op nationaal en huishoudniveau wordt ook bepaald door beschermingsconstructies
in niet OS-landen. Nederland heeft het afgelopen jaar veel aandacht besteed
aan internationale voedselzekerheidsaspecten die een effect hebben op huishoudens
in ontwikkelingslanden. Zo is tijdens het Nederlands voorzitterschap van de
EU nieuw leven geblazen in de discussie over het coherentievraagstuk met betrekking
tot landbouw en visserij en is veel energie gestoken in de discussie over
vrije markttoegang voor alle produkten van de MOL's. 138Werpt de vergroting van de markttoegang voor MOL's reeds zijn vruchten
af? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet? (blz. 78)Nee, nog niet. Tijdens de Ministeriële Conferentie van de WTO te
Singapore is overeengekomen te streven naar een verruiming van de markttoegang
voor producten uit de MOL's. Tijdens de recente WTO «High Level Meeting»
voor de MOL's van 27 en 28 oktober jl. hebben diverse ontwikkelde landen,
waaronder de EU-lidstaten (mede op instigatie van Nederland) alsmede meer
ontwikkelde ontwikkelingslanden autonome aanbiedingen gedaan cq. toegezegd
ter vergroting van de markttoegang van de MOL's. Op z'n vroegst zullen deze
initiatieven pas vanaf volgend jaar tot daadwerkelijke aanpassing van invoertarieven
cq. verruiming van origineregels leiden. Het is daarom nog te vroeg om al
van concrete resultaten te spreken. Zie ook het antwoord op vraag 124. 139Wat is de toegevoegde waarde van een nieuw-Lomé verdrag als
er sprake is van harmonisering van de behandeling van de MOL's buiten en binnen
het verdrag? (blz. 78)De toegevoegde waarde van een nieuw Lomé-verdrag ligt in de eerste
plaats in het geïntegreerde karakter van de relatie EU-ACS (hulp, handel
en politieke dialoog) en de contractualiteit (hetgeen voorspelbaarheid en
transparantie impliceert) die de huidige samenwerking kenmerkt. De harmonisering
van de behandeling van de MOL's binnen en buiten het Verdrag van Lomé
heeft alleen betrekking op de handelspreferenties. De niet-ACS MOL's kennen
derhalve niet de genoemde geïntegreerde benadering. Evenmin biedt de
samenwerking van de EU met deze landen dezelfde voorspelbaarheid. De voordelen
van Lomé blijven uiteraard wel gelden voor de niet-MOL's binnen de
ACS-groep. 11. CULTURELE, WETENSCHAPPELIJKE EN ONDERWIJSSAMENWERKING 11.2. Bilaterale culturele samenwerking 140Vormen jongeren een aparte categorie voor de verdieping van de bilaterale
culturele betrekkingen met de directe buurlanden? (blz. 81) Jongeren vormen inderdaad een aparte categorie. Het Ministerie van VWS
is eerst verantwoordelijke voor de jongerenuitwisseling. Het accent ligt daarbij
op uitwisseling van expertise op dit terrein.Door het Ministerie van Buitenlandse Zaken wordt een programma voor de
uitwisseling tussen jonge Nederlandse en Duitse journalisten verzorgd.Voorts organiseert het Ministerie van Buitenlandse Zaken de jaarlijkse
Nederlands-Duitse Conferenties waarbij maatschappelijke thema's die voor beide
landen relevant zijn, aan de orde worden gesteld. In 1996 was het thema de
integratie van minderheden, in 1997 was het thema de toekomst van de arbeid.
Vooral jongeren worden bij deze conferenties betrokken.Met België vindt veel uitwisseling rechtstreeks plaats, waarbij vooral
met Vlaanderen de uitwisseling intensief is. Voorts vindt uitwisseling plaats
in het kader van Euregio.Op onderwijsgebied wordt door het Ministerie van OC&W via een groot
aantal (onderwijs)programma's bijgedragen aan de verdieping van de culturele
kennis over andere landen. Het Ministerie van VWS brengt het Nederlandse standpunt
met betrekking tot de jongerenuitwisseling in het Beneluxoverleg in. In dit
overleg wordt de gezamenlijke positie van de Benelux voorbereid in de EU en
de Raad van Europa.Ook wordt aan de verdieping van de bilaterale culturele betrekkingen bijgedragen
door specifieke uitwisselingsprogramma's voor jongeren zoals de uitwisseling
van scholen door de Stichting Europees Platform voor het Nederlands Onderwijs
te Alkmaar en uitwisselingsprogramma's voor bepaalde jongerengroepen (vooral
expertise uitwisseling) verzorgd door het Nederlands Bureau voor Zorg en Welzijn
te Utrecht. 11.3. Cultuur, communicatie en ontwikkeling 141Met betrekking tot welke landen is het Prins Claus Fonds actief?
Welke activiteiten worden er ontplooid? (blz. 81)Het Prins Claus Fonds stimuleert en ondersteunt activiteiten op het gebied
van cultuur en ontwikkeling door het uitreiken van prijzen, het ondersteunen
en uitgeven van publikaties en het stimuleren van netwerken en innovatieve
projecten. De nadruk valt daarbij op landen in Azië, Latijns-Amerika
en, vooral, in Afrika.Het Fonds heeft de uitgave van de catalogus van de Johannesburg Biennale
1997 mede mogelijk gemaakt, een groot evenement op het gebied van de hedendaagse
kunst, met name uit Afrikaanse landen. Daarnaast steunde het Fonds de conferentie
in Abidjan over «Crisis and Development: the role of intellectuals»,
een congres bedoeld om het Afrikaans filosofisch debat te activeren. Bovendien
steunde het Fonds diverse projecten in Mali, Senegal en Kenia. 13. UITGAVENCATEGORIE ONTWIKKELINGSSAMENWERKING 13.1. Inleiding 142In hoeverre zijn nu de problemen opgelost in het administratief beheren
van het grote aantal gedelegeerde budgetten? (blz. 85)Met ingang van het jaar 1998 is het aantal gedelegeerde budgetten teruggebracht,
door een meer logische administratieve indeling en een aangepaste begrotingsindeling,
tot vijf. Dit zijn: het Landenprogramma met betrekking tot economische ontwikkeling,
werkgelegenheid en regionale ontwikkeling (art. 18.01), het landenprogramma
met betrekking tot milieu (art. 12.01.01), het landenprogramma
met betrekking tot sociale ontwikkeling (art. 13.08), het landenprogramma
met betrekking tot onderwijs, onderzoek en culturele samenwerking (art. 14.08)
en het Ambassade Projecten programma (art. 13.04).Binnen deze gedelegeerde budgetten blijft een onderverdeling mogelijk,
zonder dat dit leidt tot een rigide beheersmatig keurslijf. In deze nu voorliggende
situatie kan een budgethouder, met inachtneming van de gekwantificeerde kwaliteitsdoelstellingen,
activiteiten goedkeuren en in uitvoering nemen, zonder dat – door het
grote aantal gedelegeerde budgetten wat in 1997 bestond – versnippering
van «vrij besteedbare middelen» over een te groot aantal budgetten
plaatsvindt, en dus besluiten tot herallocatie nodig zijn. 13.5. Gekwantificeerde kwaliteitsdoelstellingen voor OS 143Op welke wijze wordt voorkomen dat de vijf kwaliteitsdoelstellingen
elkaar overlappen, dan wel dat bepaalde activiteiten dubbel worden geteld
(bijvoorbeeld het 20/20-initiatief en de doelstelling reproductieve gezondheid)?
(blz. 89)De gekwantificeerde kwaliteitsdoelstellingen sluiten elkaar niet uit.
Dit betekent dat activiteiten kunnen kwalificeren voor meerdere doelstellingen.
Dit geldt met name voor activiteiten die kwalificeren voor de doelstelling
«Vier procent reproductieve gezondheid» en de doelstelling «Tropische
bossen». In de Memorie van Toelichting op de begroting 1998 (TK, 1997–1998,
25 600 V, nr. 2) wordt in de laatste alinea van de paragraaf «Vier
procent voor Reproductieve gezondheid» vermeld dat het grootste deel
van Reproductieve gezondheid tevens kwalificeert voor de gekwantificeerde
kwaliteitsdoelstelling «basic social services». Slechts een aantal
doelstellingen binnen de doelstelling vier procent reproductieve gezondheid,
zoals onderzoek naar medicijnen en vaccins ter bestrijding van AIDS, kwalificeert
niet voor de doelstelling «basic social services». De activiteiten
die kwalificeren voor de doelstelling «Tropische bossen» zijn
integraal onderdeel van de doelstelling «Milieu, 0,1 % van het BNP voor
Internationaal Natuur en Milieubeleid». De thematische doelstellingen
(te weten: milieu, tropische bossen, basic social services en reproductieve
gezondheid) kunnen alle vier kwalificeren voor de «plaatsgebonden»
doelstelling «0,25 % van het BNP voor de Minst Ontwikkelde Landen».
Het is dus zelfs goed mogelijk dat een activiteit kan kwalificeren voor drie
doelstellingen. 144Kunnen de doelstellingen uit het OESO-document «Shaping the
21st Century» beschouwd worden als de verdere operationalisering van
het 20/20 initiatief? Wordt met de huidige reservering voor sociale basisvoorzieningen
voldoende tegemoet gekomen aan de gezamenlijke belofte van de OESO-landen
de doelstellingen in 2015 te realiseren? (blz. 90–91)De doelstellingen uit het OESO-document Shaping the 21st Century kunnen
worden beschouwd als handvatten voor onder andere de formulering van sociale
ontwikkelingsstrategieën, die ook kunnen bijdragen aan de uitvoering
van het 20/20 initiatief. Tijdens de Oslo conferentie in 1996 bestond consensus
over het belang om het 20/20 initiatief zo spoedig mogelijk te implementeren
en bij voorkeur voor het jaar 2000. Nederland heeft reeds 20% van de ODA begoting
gereserveerd voor sociale basisvoorzieningen. In het najaar van 1998 zal in
Vietnam een vervolgconferentie plaatsvinden waar nadere informatie beschikbaar
zal komen over de mate waarin ontwikkelingslanden en ook andere OESO-landen
het 20/20 initiatief implementeren. De voorgestelde reservering van 20% voor basis sociale voorzieningen is
noodzakelijk maar niet voldoende om de doelstellingen in 2015 te realiseren.
Vrede en politieke stabiliteit evenals beleid van de ontwikkelingslanden zelf
gericht op zowel kwantiteit als kwaliteit zijn enkele factoren die ook van
invloed zijn op het realiseren van de DAC doelstellingen in 2015. 145Hoe staat het met de uitvoering van het nieuwe informatiesysteem,
welke problemen doen zich nog voor en op welke termijn zullen die zijn opgelost?
(blz. 90)De definitiestudie van de herziening van informatiesystemen is recentelijk
afgerond. Momenteel wordt het aanbestedingstraject van pakketleverantie en
implementatie-ondersteuning voorbereid. De nieuwe systemen zullen echter niet
eerder dan 1 januari 2000 operationeel zijn. Binnen de bestaande systemen
worden daarvoor maatregelen getroffen om aan de veranderende informatiebehoeften
binnen de technische beperkingen te kunnen voldoen. 146Impliceert de zin: Eerst nadat een begrotingsjaar is voltooid kan
een exacte meting etcetera, dat de realisatie van gekwantificeerde doelstellingen
min of meer toevalstreffers zijn? (blz. 90)Neen, bij het begroten van de bedragen die kwalificeren voor een van de
gekwantificeerde kwaliteitsdoelstellingen, is voor wat betreft de bijdragen
aan de internationale-, de VN- en de particuliere instellingen, gebruik gemaakt
van de uitgebrachte jaarverslagen. Voor de begrotingsonderdelen die direct
onder regie van het departement worden uitgevoerd is bekeken in hoeverre de
uitgaven van voorgaande jaren kwalificeren voor deze doelstellingen. Vervolgens
is – tenzij een beleidswijziging is aangekondigd – bij het bepalen
van dat deel dat voor de doelstelling kwalificeert, uitgegaan van hetzelfde
percentage.Exacte meting is – en dat geldt voor alle ramingen van een begroting –
alleen mogelijk nadat een begrotingsjaar is beëindigd. 147Welke vruchten heeft de Nederlandse handelswijze met betrekking tot
het 20/20-concept afgeworpen? (blz. 90–91)Zie reactie op de hieronder gestelde vraag (148) en de brief van de Minister
voor Ontwikkelingssamenwerking (kenmerk DSI/SB-415/97) van 18 augustus 1997
aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. 148Heeft Nederland in bilateraal en multilateraal overleg met Bolivia,
Burkina Faso, Guinea, Tanzania en Vietnam daadwerkelijk het 20/20 initiatief
aangekaart? Tot welke gevolgen leidde dit? Is het 20/20 initiatief in bilateraal
of multilateraal overleg met andere landen aan de orde gesteld? (blz. 91)Nederland heeft het 20/20 initiatief aangekaart in overleg met Bolivia,
Burkina Faso, Tanzania en Vietnam. Niet met Guinea, daar Nederland geen ontwikkelingsrelatie
heeft met dat land. In alle landen wordt meer dan 20% van de Nederlandse fondsen
besteed aan basis sociale voorzieningen (BSS).De in juli 1997 afgetreden regering in Bolivia heeft hoge prioriteit gegeven
aan BSS, resulterend in besteding van meer dan 20% van de begroting 1996
aan BSS. De nieuwe regering heeft aangegeven eveneens prioriteit te geven
aan onderwijs, watervoorziening, huisvesting en gezondheidszorg. In Burkina
Faso krijgt het 20/20 initiatief veel aandacht: meer dan 20% van de begroting
wordt besteed aan BSS, een interministeriële commissie is opgezet, het
Ministerie van Economie, Financiën en Plan heeft Ronde Tafel vergaderingen
over de sociale sector geïnitieerd en UNDP coördineert het 20/20
initiatief. Er wordt een studie uitgevoerd naar de bestedingen van overheid
en donoren en in 1998 zal een kwalitatieve studie worden gedaan om de impact
van sociale voorzieningen te meten.Nederland heeft aandacht gevraagd voor het 20/20 initiatief tijdens de
vergadering van de Consultatieve Groep in 1996 over Tanzania. De allocaties
voor sociale sectoren zijn sinds 1995 toegenomen, maar nog steeds te laag.
(Basis)onderwijs en gezondheidszorg zijn, binnen de overenkomsten die met
WB resp IMF zijn gesloten, aangemerkt als prioritaire sectoren. Voorzien wordt
in een reële stijging van budgetallocaties van 0,5% per jaar.Vietnam kent hoge prioriteit toe aan het 20/20 initiatief, geeft reeds
meer dan 20% uit aan BSS en zal dit op basis van het vijfjaren plan 1996–2000
ook op middellange termijn op peil houden. Tijdens de Consultatieve Groep
(CG) vergadering in december 1996 is gesproken over BSS en ook in de komende
CG vergadering zal het belang van BSS worden genoemd. De follow-up van de
Oslo-conferentie zal in het najaar van 1998 worden gehouden in Vietnam.Ook in andere landen wordt het 20/20 initiatief aan de orde gesteld. Moge
u verwijzen naar brief van de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking (kenmerk
DSI/SB-415/97) van 18 augustus 1997 aan de voorzitter van de Tweede Kamer
der Staten-Generaal met nadere informatie over de voortgang. 149Waarom is het percentage voor basis sociale voorzieningen verlaagd
tot dertig procent? (blz. 91)In 1997 is nagegaan, welk percentage van de feitelijke uitgaven van humanitaire
hulp in 1996 kon worden toegerekend aan basis sociale voorzieningen. Dit bleek
lager te zijn dan in 1996 was geschat. Op basis hiervan is het percentage
van noodhulp dat toegerekend kan worden aan basis sociale voorzieningen voor
1998 verlaagd van 45% naar 30%. 150Waarom zijn de landenprogramma's met betrekking tot Onderwijs en
Cultuur verhoogd van 61 miljoen in 1997 naar 110 miljoen in 1998? (blz. 92)Zie het antwoord op vraag 171. 151Wat zijn precies de UNFPA- en DAC-definities van reproductieve gezondheidszorg?
(blz. 93)UNFPA hanteert paragraaf 7.6 van het «Plan of Action» van
de Cairo conferentie als definitie van reproductieve gezondheid. Deze luidt
als volgt:«Reproductieve gezondheidszorg in de context van de basis gezondheidszorg
dient onder andere in te houden: family planning begeleiding, informatie,
educatie, communicatie en diensten; educatie en diensten op het gebied van
prenatale zorg, verloskundige en postnatale zorg, met name borstvoeding, kinder-
en vrouwengezondheidszorg; preventie en passende behandeling van onvruchtbaarheid;
abortus zoals beschreven in Paragraaf 8.25, waaronder abortus
preventie en de behandeling van de gevolgen van abortus; behandeling van infecties
aan het reproductieve systeem (IRS) en seksueel overdraagbare aandoeningen
(SOA), inclusief HIV/AIDS, en andere reproductieve gezondheidsproblemen, inclusief
vormen van kanker aan het reproductieve systeem; waar nodig informatie, educatie
en begeleiding op het gebied van seksualiteit, reproductieve gezondheid en
verantwoord ouderschap. Het actief tegengaan van schadelijke praktijken zoals
verminking van de vrouwelijke geslachtsorganen dient een integraal component
te zijn van basisgezondheidszorg.»De DAC-definitie onderscheidt ten behoeve van de codering in de sector
reproductieve gezondheid en bevolking vier categorieën:1. bevordering van reproductieve gezondheid middels prenatale, verloskundige
en postnatale zorg; preventie en behandeling van onvruchtbaarheid; preventie
en behandeling van de gevolgen van abortus; activiteiten voor veilig moederschap;2. preventie en behandeling van seksueel overdraagbare ziekten, inclusief
HIV/AIDS preventie;3. family planning;4. formulering en ondersteuning van bevolkingsbeleid. 152Welke landen voldoen wel aan de UNCED-doelstelling dat donoren 0,1%
van het BNP additioneel bijdragen aan internationaal milieubeleid? (blz. 94)Net zomin als Nederland hiervoor additionele middelen heeft vrijgemaakt
zijn er andere landen die dit hebben gedaan. Voor zover valt na te gaan is
Nederland het enige land met een gekwantificeerde doelstelling voor internationaal
milieubeleid. Gezien het feit dat de manier van begroten en berekenen van
milieu-uitgaven per land verschilt, zijn er geen vergelijkbare cijfers beschikbaar
voor wat betreft de milieuhulp die andere landen bijdragen als percentage
van het BNP. 153Welk bedrag van het ORET-programma zal in 1997 ten goede komen aan
de Minst Ontwikkelde Landen? Welk bedrag valt onder het element schenking?
Is het de bedoeling dat de Minst Ontwikkelde Landen in het financieel ruimere
programma vanaf 1998 eenzelfde aandeel krijgen? Op welke wijze spelen de verlaagde
schenkingspercentages een rol? (blz. 96/annex 1 blz. 80)In 1997 komt onder het ORET-programma ongeveer f 85 mln. ten goede
aan de Minst Ontwikkelde Landen. Dit bedrag vertegenwoordigt 60% van de totale
transactiewaarde. Het aandeel van de MOL's wordt niet vantevoren vastgesteld,
maar is afhankelijk van het aanbod van goede projecten. Op basis van de huidige
projectportefeuille lijkt in 1998 een daling van het aandeel van de MOL's
voor de hand te liggen. Het verlaagde schenkingspercentage speelt daarbij
(nog) geen rol. 154Waarom zijn de bedragen voor noodhulp en voor schuldverlichting voor
de MOL's verlaagd? (blz. 96)In 1995 is voor totaal f 529,1 mln. uitgetrokken voor schuldverlichting,
waarvan f 165,6 mln. ten goede is gekomen van de MOL's. In 1996 was dit
respectievelijk f 376,0 en 105,8 mln. Een deel van de verklaring voor
deze verlaging is dat het bedrag dat in totaal is besteed aan schuldverlichting
in 1996 in belangrijke mate is afgenomen ten opzichte van 1995, namelijk met
f 153,1 mln.. Voorts heeft Nederland in de afgelopen jaren met voorrang
de vorderingen die het had op de MOL's kwijtgescholden, waardoor de mogelijkheden
om bilaterale schulden van de MOL's kwijt te schelden afnamen. Op dit moment
staan vrijwel geen vorderingen uit op de MOL's.Humanitaire hulp lastens cat VI is in principe beschikbaar voor alle ontwikkelingslanden
(incl. MOL's). Uitgaven geschieden op basis van humanitaire noden in deze
landen. Deze verschillen van jaar tot jaar. 13.6. Overzicht van de Uitgavencategorie Ontwikkelingssamenwerking
per afzonderlijke categorie 155Waarom zijn de uitgaven voor 1998 voor preventie, humanitaire hulp
en wederopbouw verlaagd, terwijl de uitgaven voor 1996 ruim f 467 mln
bedroegen? (blz. 100)Het bedrag ad f 467 miljoen dat voor 1996 wordt genoemd bestaat uit
de reguliere noodhulpuitgaven maar ook noodhulpuitgaven die lastens het landenprogramma
van de cat. II zijn gedaan. Sinds de Herijking en de conversie van de begroting,
dus met ingang van de begroting voor 1997, kunnen noodhulpactiviteiten niet
meer lastens de nu gedelegeerde landenprogramma's worden gefinancierd.De verlaging van f 425 miljoen (1997) naar f 400 miljoen (1998)
heeft als oorzaak de overheveling van een deel van rehabilitatie-activiteiten
ten behoeve van Angola naar de reguliere themabudgetten. 14. PERSONEEL, ORGANISATIE, FINANCIEEL BEHEER 14.1. Algemeen 156Kan nader worden ingegaan op welke wijze en in welke mate de posten
zijn verzelfstandigd en het sturen op hoofdlijnen door het ministerie? (blz.
105)In 1996 is een nieuwe rolverdeling ingevoerd tussen het departement en
de posten. Daarbij is gekozen voor een besturingsmodel, waarbij de Chef de
Poste verantwoordelijk is voor de uitvoering van het beleid en de inzet van
middelen om tot die uitvoering te komen. Daartoe is een groot aantal budgettaire
verantwoordelijkheden, bevoegdheden en taken naar de posten gedelegeerd.Teneinde hieraan uitvoering te kunnen geven is bij Buitenlandse Zaken
de jaarplancyclus ingevoerd. De jaarplancyclus is gebaseerd op het principe
van een gedegen voorbereiding en verantwoording na afloop van het jaar in
ruil voor zoveel mogelijk zelfstandigheid tijdens de uitvoering van het jaarplan.In het jaarplan stellen de posten binnen de door de minister vastgestelde
financiële en beleidskaders een concept-jaarplan op. In het jaarplan
worden zo concreet mogelijk de voornemens vastgelegd met betrekking tot bestaande
en nieuwe activiteiten op zowel beleidsinhoudelijk terrein als op het terrein
van de bedrijfsvoering. Dit jaarplan wordt op het departement beoordeeld en
al dan niet gewijzigd vastgelegd. De Chef de Poste wordt als budgethouder
van de gedelegeerde programma- en bedrijfsvoeringsmiddelen vervolgens door
de departementsleiding gemachtigd om binnen de vastgestelde kaders tot uitvoering
van de in het jaarplan vastgelegde activiteiten over te gaan.Via inhoudelijke en financiële rapportages blijft het departement
op de hoogte teneinde jaarlijks de verrichtingen van de post achteraf te kunnen beoordelen. Daar waar de post verantwoordelijkheid draagt, treedt
het departement – op inititatief van de post – adviserend en faciliterend
op. 14.2. Postennet 157Wanneer wordt een besluit genomen inzake de openen van steunpunten
in de Russische Federatie. Aan welke voorwaarden moet voldaan worden wil zo'n
steunpunt geopend kunnen worden? (blz. 106)Op basis van het Landenbeleidsdocument Rusland dat thans in voorbereiding
is, zal een besluit worden genomen over het openen van economische steunpunten
in de Russische Federatie. De belangrijkste voorwaarde voor het openen van
een steunpunt is dat er in de voorgestelde regio voor Nederlandse bedrijven
een reëel perspectief voor handel en investeringen moet zijn. 158Hoeveel medewerkers worden toegevoegd aan de posten ten behoeve van
de economische versterking? Waar sprake is van exportbevordering wordt daar
bedoeld: export- en investeringsbevordering? En waar sprake is van handelsmedewerkers
wordt daar bedoeld: handels- en investeringsmedewerkers? (blz. 106)Het beleid is er op gericht het bestaande postennetwerk in 1998 ten behoeve
van de handelsbevorderende en economische taken te versterken met 9 uitgezonden
personeelsleden en 22 lokaal indienstgenomen personeelsleden.Voorts is er ook sprake van nieuwe steunpunten in het postennet.Onder export- en handelsbevordering wordt mede begrepen het faciliteren
van investeringen. 159Hoeveel medewerkers worden toegevoegd aan de posten in verband met
delegatie OS-beleid? Gaat delegatie gepaard met vermindering van het aantal
posten in Den Haag? (blz. 106)Het besluit om een aantal OS-taken te delegeren naar posten heeft geleid
tot een toename van 165 functies op de posten, waarvan 66 door lokale medewerkers
worden vervuld. Uiteraard gaat deze delegatie gepaard met een vermindering
van het aantal functies op het departement. 14.5. Herinrichting financiële functie 160Kan worden aangegeven in welk opzicht de financiële functie
van de posten nog verbeterd kan worden? (blz.108)Veel aandacht wordt gegeven aan het intensief begeleiden van de posten
bij de implementatie van de delegatie en het daarbij behorende principe van
integraal management. Inmiddels is hiervoor een projectorganisatie opgezet,
waarbij medewerkers vanuit het departement zorgdragen voor het ondersteunen
van de medewerkers van de posten.Het project heeft tot doelstelling:– Het afronden van de deconcentratie van de financiële functie
naar de budgethouders waarbij de budgethouders in versterkte mate aandacht
en hulp verstrekt zal worden door het aanreiken van methoden, technieken,
opleidingen en systemen.– Het inbedden van de financiële functie in het beleidsproces. – Het wegwerken en voorkomen van achterstanden in het financieel
beheer.Hiervoor is inmiddels een aantal acties in gang gezet, zoals:– een onderzoek per budgethouder naar de stand van zaken van het
financieel beheer;– het aanpassen van management, organisatie en de formatie van de
budgethouder, zowel kwantitatief als kwalitatief om de financiële functie
in de gedeconcentreerde situatie goed uit te voeren;– verdere vereenvoudiging van regelgeving;– opleidingen Integraal Management voor leidinggevenden;– invoeren van een «incentive» beleid. 14.6. Instrumenten van integraal management 161Slagen alle posten erin om voor 1997 jaarplannen en jaarverslagen
op te stellen en in welke mate zijn andere ministeries dan het ministerie
van Buitenlandse Zaken en NGO's hierbij betrokken? (blz. 109)Voortvloeiend uit de invoering van het concept van integraal management
werd in 1997 de jaarplancyclus geïntroduceerd ter ondersteuning van de
bedrijfsvoering en planning door posten en departement, alsmede ter vormgeving
van de delegatie van taken en bevoegdheden naar de posten. De jaarplancyclus
kent vier fasen. In de eerste fase worden de posten aangeschreven om hun jaarplan
op te stellen en schrijven de posten hun jaarplan. De tweede fase is die waarin
de jaarplannen op het departement worden goedgekeurd. Daarna volgt de fase
van uitvoering door de posten en ten slotte heeft de verantwoording plaats
door de posten aan het departement.De posten bevinden zich momenteel in de uitvoeringsfase van hun jaarplannen
voor 1997, terwijl op het departement de goedkeuringsfase plaatsheeft van
de jaarplannen van de posten voor 1998. In deze goedkeuringsfase worden alle
betrokken ministeries geconsulteerd. Aangezien de jaarplannen een managementinstrument
zijn, worden NGO's niet bij de procedure betrokken. De jaarverslagen van de
posten over 1997 zullen in het eerste kwartaal van 1998 worden opgesteld en
behandeld. Pas dan is de (eerste) jaarplancyclus 1997 geheel afgerond. 162Kan nader worden ingegaan op de reden waarom kengetallen zich voor
het ministerie van Buitenlandse Zaken zich minder goed lenen? (blz. 109)Buitenlandse Zaken maakt daar waar mogelijk en zinvol gebruik van kengetallen.
Inmiddels is een bedrag van in totaal 1,4 miljard toegelicht met kengetallen.
Om aan te geven waarom kengetallen zich voor Buitenlandse Zaken verder minder
goed lenen, wordt het rijksbrede onderscheid gemaakt tussen ramingskengetallen
en doelmatigheidskengetallen.Ramingskengetallen zijn goed te gebruiken als het begrotingsbedrag kan
worden bepaald uit een aantal vergelijkbare activiteiten (hoeveelheid) die
ongeveer gelijke uitgaven (prijs) met zich mee brengen. Deze prijs maal hoeveelheid
benadering is niet toepasbaar op internationaal bepaalde «lump-sum»
overdrachten en bijdragen zoals bijvoorbeeld de bijdragen aan de Europese
Unie en de Verenigde Naties en overdrachten in het kader van schuldverlichting
en macro-steun.Doelmatigheidskengetallen zijn bruikbaar als het gaat om vergelijkbare
activiteiten waarvan de uitvoeringskosten (personeel en materieel) kunnen
worden bepaald (zoals bijvoorbeeld voor de visumverlening). Bij «lump-sum»
overdrachten en bijdragen kunnen doelmatigheidskengetallen doorgaans
geen rol spelen omdat er geen rechtstreekse relatie ligt met bepaalde activiteiten.
Ten aanzien van doelmatigheidskengetallen op het vlak van specifieke projecten
die onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Buitenlandse Zaken
worden uitgevoerd, geldt dat het hier gaat om een zodanige heterogeniteit
van soort activiteiten dat aggregatie ten behoeve van doelmatigheidskengetallen
doorgaans niet zinvol is.Overigens wordt daar waar kengetallen niet goed bruikbaar zijn voor de
bedrijfsvoering zwaarder geleund op instrumenten zoals organisatiedoorlichtingen,
jaarplannen en evaluaties. 14.10. Beheer gebouwen buitenland 163Wanneer zal de huisvestingsnotitie «Vastgoed in beweging»
verschijnen? (blz. 113)De nota «Vastgoed in Beweging» zal eind 1997 verschijnen. ARTIKELEN Wetsartikel 1 06.06 Subsidies en bijdragen 164Hoe is de verlaging van de uitgaven voor bijdragen die samenhangen
met het internationaal recht te verklaren? (blz. 123)Het verschil tussen de hoogte van de uitgaven in 1997 en in 1998 heeft
enerzijds betrekking op de incidentele verhoging van f 2,7 miljoen in
1997 ten behoeve van de binnenlandse herdenkingsactiviteiten van de Stichting
Viering Vijftig Jaar Marshallplan. Anderzijds is voor 1998 f 175 000
gereserveerd in verband met de voorbereiding van de 19e zitting van de Haagse
Conferentie die in 2000 zal plaatsvinden. 07.01.06.01 Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluering
(IOB) 165Welke IOB-studies kan de Kamer binnen afzienbare termijn verwachten?
Is al een indicatie te geven welke nieuwe studies zullen worden ondernomen
binnen de meerjarenprogrammering? (blz. 125)In de periode eind 1997/voorjaar 1998 zullen de volgende IOB-studies worden
afgerond en vervolgens vergezeld van de beleidsreactie van de tweede ondergetekende
aan de Kamer worden toegezonden.1. Evaluatie Vrouwen en Autonomiebeleid (drie rapporten)– Vrouwen en Nederlandse Ontwikkelingssamenwerking in Burkina Faso– Vrouwen en Nederlandse Ontwikkelingssamenwerking in Kenya– Vrouwen en Nederlandse Ontwikkelingssamenwerking 1985 –
19952. Evaluatie van de Nederlandse hulp aan Bangladesh3. Evaluatie van de Nederlandse hulp aan Egypte4. Evaluatie van de Nederlandse hulp aan Bolivia5. Evaluatie van SNV landenprogramma's 1985 -1995 (drie rapporten)– SNV Benin– SNV Nepal – Eindrapport evaluatie SNV-landenprogramma'sInmiddels is de voorbereiding gestart voor de IOB-evaluatie van het MATRA-programma
en een multi-donorevaluatie van het UNCDF, waarin IOB participeert. Overleg
is nog gaande over verdere nieuwe studies. 07.01.06.02 Accountantscontrole ontwikkelingssamenwerkingsactiviteiten 166Kan nader worden ingegaan op de wijze waarop de controlewerkzaamheden
zijn afgedekt en wat wordt bedoeld met de zinsnede dat de procedures op het
terrein van financieel beheer zich verder «in positieve zin» zullen
blijven ontwikkelen? (blz. 126)De controlewerkzaamheden worden uitgevoerd door de departementale accountantsdienst
bestaande uit 27 controlerende medewerkers. De capaciteit van de departementale
accountantsdienst wordt structureel aangevuld met 10 mensjaren inhuur van
externe accountantskantoren. Lokale controles van projecten worden uitbesteed
aan lokale vestigingen van internationaal gerenomeerde accountantskantoren.
De controlewerkzaamheden worden afgedekt door een controle-aanpak die uitgaat
van risico-analyse. Hierbij worden van alle financiële stromen in de
begroting de risico's op onvolkomenheden ingeschat. De uitkomsten van deze
analyse zijn sterk afhankelijk van de mate waarin de organisatie in staat
is maatregelen te treffen en na te leven die een goed financieel beheer bevorderen.
Naar aanleiding van de herijking en de verzelfstandiging van de diplomatieke
vertegenwoordigingen zijn in dit kader vele maatregelen getroffen. In 1997
heeft de departementale accountantsdienst veel aandacht gegeven aan het vaststellen
van een efficiënte en effectieve controle-aanpak met name ten aanzien
van de diplomatieke vertegenwoordigingen. Deze controle-aanpak is afgestemd
met de Algemene Rekenkamer.De strekking van de laatste zinsnede onder 07.01.06.02 betreft de naleving
van de procedures en niet zozeer de procedures zelf. 07.01.01 Ambtelijk personeel 167Bestaat er een overzicht van het lokale, niet-Nederlandse, personeel?
(blz. 129)Bij de presentatie van kengetallen voor de personeelsbegroting zijn vooralsnog
alleen kengetallen weergegeven voor het uitgezonden personeel, themadeskundigen
en het lokaal Nederlands personeel. De reden hiervan is dat tot en met 1997
alleen deze personeelscategorieën zijn opgenomen in de salarisadministratie
op het departement.Het lokale personeel van niet-Nederlandse nationaliteit is niet in de
salarisadministratie op het departement opgenomen. Aan de posten zijn budgetten
voor lokaal personeel toegekend.Per 1 januari 1998 komt in het kader van het project lokale medewerkers
(PLM) verandering in de huidige situatie. Met ingang van die datum worden
alle lokale medewerkers – ongeacht nationaliteit – maandelijks
centraal (op het departement) geregistreerd.Het aantal voltijdequivalenten (fte) voor lokale niet-Nederlandse personeelsleden
bedraagt 1 028 fte's. De hiermee samenhangende loonkosten bedragen f 32,3
mln. 07.01.04 Materieel 168Is ook een verhoging voorzien van de uitgaven voor automatisering
en communicatie na 1998? (blz. 131)Ja, vanaf 1998 is er ook een verhoging voorzien van de uitgaven voor automatisering
en communicatie. Dit is in de concept-begroting 1998 aangegeven op pagina
116 en 119. 07.05 Adviesraad 169Waarom is met ingang van 1998 de bijdrage van het ministerie van
Defensie aan de adviesraad verhoogd? (blz. 137)Van de zijde van de Regering zijn voorwaarden geschapen voor het functioneren
van de AIV i.o.. Bezuinigen of het terugbrengen van de kosten is daarbij niet
het oogmerk geweest. De kosten van de Adviesraad Internationale Vraagstukken
i.o. worden gedragen door Buitenlandse Zaken en Defensie. Voor de toerekening
is van een voorlopige verdeelsleutel gebruik gemaakt. Met het ministerie van
Defensie wordt nog gesproken over een definitieve regeling voor de verdeling
van de kosten. 08.02 Europees Ontwikkelingsfonds 170Hoe is de fluctuatie in de uitgaven voor het Europese ontwikkelingsfonds
te verklaren? (blz. 141). Welke ontwikkelingen veroorzaken de uitgavenmutatie
voor 1998? Graag een specificatie.Zie het antwoord op vraag 171. 171Welke ontwikkelingen veroorzaken de uitgavenmutatie voor 1998? Graag
een specificatie. (blz. 141, 150, 152, 169, 182, 203, 207, 208, 214, 225,
249, 252)De omvang van de beschikbare middelen voor Ontwikkelingssamenwerking is
gebaseerd op politieke afspraken om 0,8% van het BNP, exclusief bandbreedte
effecten, aan te wenden voor «Official Development Assistance»
(ODA). In de begrotingsvoorbereiding wordt de omvang van de beschikbare middelen
voor de ODA berekend aan de hand van de ramingen van het BNP door het Centraal
Planbureau in de Macro Economische Verkenning voor het betreffende begrotingsjaar.Een groot deel van de beschikbare middelen voor het komende begrotingsjaar
wordt aangewend voor doorlopende verplichtingen die in voorgaande jaren zijn
aangegaan. Tijdens de begrotingsvoorbereiding dient ruimte in de uitgavenbegroting
gereserveerd te worden om aan deze verplichtingen te kunnen voldoen. Dit beperkt
de vrije beleidsruimte voor het begrotingsjaar. De vrije beleidsruimte wordt
verder beperkt door exogene factoren zoals loon/prijsbijstellingen en de voorgeschreven
koersen van de US-dollar, de SDR en de ECU.Eerst nadat deze exogeen bepaalde mutaties verwerkt zijn in de beschikbare
middelen resteert de nog te verdelen middelen. Wanneer tijdens de begrotingsvoorbereiding
besloten wordt om bepaalde doelstellingen te intensiveren, kan dat gevolgen
hebben voor de verdeling van middelen. In het begrotingsjaar 1998 zal meer
dan in voorgaande jaren aandacht besteed worden aan het bedrijfsleven.
Deze intensivering vertaalt zich in een hoger uitgavenniveau voor de categorie
Bedrijfslevenprogramma (artikel 18.02) dan in de meerjarenraming voor 1998
in de Memorie van Toelichting op de begroting voor 1997 (TK, 1996–1997,
25 000 V, nr. 2). Deze mutatie van het bedrijfslevenprogramma is cijfermatig
toegelicht in de uitgavenraming voor het komende begrotingsjaar in de paragraaf
«b. de cijfers» bij het artikel in de artikelsgewijze toelichting.
Daarnaast is over de gehele linie meer aandacht geschonken aan de VN-organisaties.
De vrijwillige bijdragen aan deze organisaties alsmede de toerekeningen van
de EU, het EOF en het ministerie van Financiën (o.a. IDA) zijn nagenoeg
allemaal verhoogd. Een verhoging van de uitgavenraming bij het ene artikel
dient elders op de begroting gecompenseerd te worden en zal dus leiden tot
een mutatie in de uitgavenraming op een of meerdere andere artikelen.Voor wat betreft de – te delegeren – landenprogramma's geldt
dat voor deze budgetten gekozen is de delegatie in 1998 te consolideren. Hierbij
wordt uitgegaan van bestendiging van het vastgestelde beleid en zal enige
terughoudendheid in acht worden genomen bij het aangaan van nieuwe verplichtingen
zodat de ruimte voor het aangaan van deze nieuwe verplichtingen verlaagd kon
worden.Naast de bovengenoemde algemene verklaring voor de uitgavenmutaties wordt
in de onderstaande tekst de specifieke toelichtingen bij de afzonderlijke
artikelen behandeld. artikel 08.02 Europees OntwikkelingsfondsDe fluctuatie in de uitgaven voor het Europees Ontwikkelings Fonds is
met name te verklaren uit het feit dat het Europees Ontwikkelings Fonds VIII
nog altijd niet van kracht is doordat enkele EU-lidstaten, waaronder Nederland,
de herziening van het Verdrag van Lomé IV nog niet hebben geratificeerd.
In het kader van de goedkeuringsprocedure van het herzieningsverdrag is het
stilzwijgen in februari 1997 door de Tweede Kamer doorbroken, waarna de goedkeuringswet
meteen is ingediend. In november 1997 vond plenaire behandeling in de Tweede
Kamer plaats, waarna de behandeling in de Eerste Kamer kan worden voortgezet.
De verwachting is dat het herzieningsverdrag vervolgens begin 1998 zal worden
geratificeerd. Dit heeft ertoe geleid dat de uitgaven in 1996 en 1997 sterk
zijn teruggelopen. Zo was het voor de Commissie niet mogelijk de volgens het
Verdrag verplichte afroepen voor het Stabexfonds onder EOF VIII te doen. Aangezien
wordt gehoopt dat Lomé IV bis in 1998 in werking kan treden, zal een
inhaalslag moeten plaatsvinden. Om deze reden laat de begroting voor 1998
een aanzienlijke stijging zien ten opzichte van voorgaande jaren. artikel 09.04De uitgavenmutatie voor 1998 is het gevolg van de conversie waarbij activiteiten
ad f 25 miljoen ten behoeve van Angola van dit artikel overgeheveld zijn
naar de diverse landenprogramma's.(Zie ook het antwoord op vraag 155) artikel 13.05 Medefinanciering van projecten van particuliere
organisatiesDe uitgavenmutatie voor 1998 wordt enerzijds verklaard door de ontwikkeling
van het BNP voor 1998. De bijdrage aan het medefinancieringsprogramma (13.05.01)
is gerelateerd aan het Bruto Nationaal Product. In 1997 was de bijdrage aan
het medefinancieringsprogramma 9,5% van 0,8% BNP. Voor 1998 bedraagt de bijdrage
9,75% van 0,8% BNP. Bij het opstellen van de ontwerpbegroting 1997 werd voor
de berekening van de bijdrage aan het medefinancieringsprogramma uitgegaan
van de raming van het BNP voor 1998 zoals is opgenomen in de
Macro Economische Verkenning. In de Macro Economische Verkenning in 1997 (ten
behoeve van de ontwerpbegroting 1998) was de raming van het BNP voor 1998
hoger dan de raming zoals die gehanteerd is voor de ontwerpbegroting voor
1997. De stijging van de raming voor het BNP heeft zodoende geleid tot de
bijstelling van de uitgavenraming voor het Medefinancieringsprogramma voor
het begrotingsjaar 1998. Anderzijds wordt de mutatie verklaard door de ophoging
van het budget voor het Programma Personele Samenwerking met Ontwikkelingslanden
(PSO). Reeds in het begrotingsjaar 1997 werd het bedrag voor het PSO verhoogd
met f 1 miljoen. Tijdens de begrotingsvoorbereiding werd het bedrag verhoogd
tot f 36,8 miljoen als gevolg van een stijging van het uitzendvolume
van 400 mensjaren in 1997 naar 500 mensjaren in 1998. artikel 14.08 Landenprogramma met betrekking tot onderwijs
& cultuurDe verhoging van het uitgavenplafond voor de landenprogramma's met betrekking
tot Onderwijs en Cultuur hangt samen met de conversie van de begroting in
augustus 1996. Na afronding van deze conversie bedroeg het uitgavenplafond
voor de landenprogramma's met betrekking tot Onderwijs en Cultuur f 60
miljoen. In het laatste deel van 1996 werden veel verplichtingen in dit programma
aangegaan om de kwantitatieve doelstelling om in 1997 in vergelijking tot
1992 geleidelijk f 100 miljoen extra te besteden, te realiseren. Deze
extra nieuwe verplichtingen leidden tot een stijging van de uitgaven in 1997
ten opzichte van de ontwerpbegroting 1997 (TK, 1996–1997, 25 000,
nr. 2). Het hogere uitgavenniveau leidde tot een aanpassing van de uitgavenraming.
Dit kwam naar voren bij de beoordeling van de jaarplancyclus, welke eerst
in de tweede helft van mei van dat jaar werd voltooid. De mutatie zoals nu
is aangegeven in de ontwerpbegroting 1998 is een resultante van de intensivering
van de committeringen in de laatste paar maanden van 1996 en de hogere uitgaven
in 1997 en latere jaren. (zie ook antwoord op vraag 150) artikel 15.01.02 SchuldverlichtingDe post schuldverlichting functioneert, analoog aan voorgaande jaren,
als parkeerpost waarop de beperkte onverdeelde middelen (als gevolg van de
stijging van het BNP in de MEV ten opzichte van de zogenaamde «Koninginne-MEV»)
voor het begrotingsjaar 1998 voor ontwikkelingssamenwerking zijn ondergebracht.
Deze vrije beleidsruimte wordt gedurende het begrotingsjaar gebruikt voor
beleidsintensiveringen/extensiveringen en (tijdelijke) mee- en tegenvallers.
De vrije beleidsruimte kan lopende het begrotingsjaar fluctueren. Het bedrag
dat in de ontwerpbegroting 1997 als vrije beleidsruimte voor 1998 was aangemerkt,
is tijdens de begrotingsvoorbereiding 1998 aan andere artikelen toegevoegd.
Dientengevolge is de uitgavenraming voor 1998 neerwaarts bijgesteld. Het grootste
deel van de mutatie wordt echter veroorzaakt door de stijging van de EKI toerekening
van f 35 miljoen naar f 90 miljoen, waardoor het totaal van schuldverlichting
(bestaande uit het artikel 15.01.02 en EKI) gelijk blijft maar het artikel
Schuldverlichting een verlaging te zien geeft. artikel 16.03 Doelbijdragen & speciale activiteitenDe mutatie is het gevolg van het besluit de uitgaven voor programmaondersteuningsfondsen
op de posten vanaf 1 januari 1998 niet meer ten laste van artikel 16.03.03
te brengen, maar te financieren uit de naar de posten gedelegeerde budgetten
voor ontwikkelingssamenwerking. De op de post beschikbare middelen voor projectvoorbereiding
en programmaondersteuning worden vastgesteld op maximaal 0.75% van het totale
budget dat op de post gereserveerd is voor ontwikkelingssamenwerking. Voor
alle posten gezamenlijk komt dit in 1998 neer op een bedrag van ruim f 11
miljoen. artikel 18.03 Bijdrage Internationaal Fonds voor Agrarische
ontwikkeling (IFAD)De opwaartse mutatie van de uitgaven voor 1998 voor de bijdrage aan het
Internationaal Fonds voor Agrarische Ontwikkeling is het gevolg van het betalingsverzoek
van de IFAD inzake SPA-II. artikel 18.04 BedrijfslevenprogrammaDe mutatie op dit artikel wordt enerzijds verklaard door de uitbreiding
van het programma met het Programma Samenwerking Opkomende Markten (PSOM)
en Investeringen OS en anderzijds door het intensiveren van zowel het ORET-programma
en het MILIEV-programma. 172Op welke wijze draagt Nederland bij aan het «European Programme
for Reconstruction and Development»? (blz. 142)Nederland draagt via de EU-begroting, waarop jaarlijks 125 miljoen ecu
beschikbaar is voor Zuid-Afrika, bij aan het «Programme for Recontruction
and Development» (opgenomen onder Categorie IXa van de BZ-begroting,
Samenwerking met de landen in Azië en Latijns-Amerika, inclusief Zuid-Afrika).Voor de besteding van deze middelen levert Nederland een inhoudelijke
bijdrage door middel van overleg met de Commissie en andere lidstaten over
projecten die hiermee worden gefinancierd. 173Wat is het aandeel van NGO's in de EU-programma's voor Midden- en
Oost-Europa? (blz. 144)Het aandeel van NGO's in de EU-programma's voor Midden en Oost-Europa
is afgelopen jaren toegenomen tot circa 1 procent van het totale hulpbedrag. 09.02.04 Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens
(OPCW) 174Waarom is een van de VN-verdeelsleutel afwijkende OPCW-sleutel aangenomen?
(blz. 148)Het besluit van de Eerste Conferentie van Verdragspartijen om een van
de VN-verdeelsleutel afwijkende verdeelsleutel voor de OPCW te hanteren vloeit
voort uit de integrale toepassing van artikel VIII paragraaf 7 van het Chemische
Wapensverdrag. Deze toepassing stuitte tijdens deze Conferentie niet op de
bezwaren van enige Lidstaat. De Tweede Conferentie van Verdragspartijen kan
een besluit nemen om een plafond en vloer in de afdrachtpercentages in te
stellen, zoals bij VN-instellingen te doen gebruikelijk. Nederland zal bevorderen
dat een dergelijk besluit tot stand komt. 09.03 Mensenrechten, conflictbeheersing, democratisering
en goed bestuur 175Welke ontwikkelingen veroorzaken de uitgavenmutatie voor 1998? Graag
een specificatie. (blz. 150)Zie het antwoord op vraag 171. 09.04.01 Noodhulp ten behoeve van ontwikkelingslanden 176Welke ontwikkelingen veroorzaken de uitgavenmutatie voor 1998? Graag
een specificatie. (blz. 152)Antwoord: zie vraag 171 09.04.02 Noodhulp niet-ODA 177Waarom wordt de uitgaven voor noodhulp aan niet-DAC landen ook voor
komende jaren vastgesteld op 10 miljoen, terwijl de DAC-noodhulp meegroeit
met het budget? (blz. 152)De uitgaven voor noodhulp aan niet-DAC landen komen voornamelijk ten goede
aan Europese landen die zich in een economisch transitieproces bevinden. Voor
deze landen bestaan ook andere hulpstromen zoals MATRA, PHARE en TACIS. De
noodhulpbijdragen zijn grotendeels gericht op humanitaire noden die ontstaan
zijn door het veranderings- en aanpassingsproces.De reguliere (VN) kanalen die gebruikt worden voor noodhulp aan DAC-landen
zijn in de niet DAC-landen meestal minder sterk vertegenwoordigd hetgeen de
mogelijkheden voor effectieve interventies beperkt. Zowel in 1996 als in 1997
zijn de beschikbaar gestelde f 10 miljoen dan ook niet volledig uitgeput. 09.05.01 Bijdrage Hoge Commissariaat voor vluchtelingen
(UNHCR) 178Zijn er al resultaten bekend van het «onderzoek» van
prof. Deng naar betere coördinatie van de hulpverlening aan ontheemden?
(blz. 154)De onderzoeksperiode ten behoeve van het project beslaat 2 jaar (1 januari
1997 t/m 31 december 1998) Op 1 februari 1998 zal de heer Deng verslag uitbrengen
van de eerste bevindingen. Het eindrapport zal op 1 april 1999 worden aangeleverd. 12.01.01 Landenprogramma's met betrekking tot milieu 179Wie coördineert het wereldwijde onderzoek naar milieudegradatie
en vluchtelingenstromen? Draagt Nederland nog op enigerlei wijze daaraan bij?
(blz. 157)Het onderzoek wordt gecoördineerd door UNHCR (Hoge Commissariaat
voor de vluchtelingen van de VN). Het betreft een onderzoek naar de gevolgen
van vluchtelingenkampen op het milieu. Het onderzoek werd in eerste instantie
gefinancierd door Nederland en UNHCR. Inmiddels hebben ook Japan en de VS
zich gecommitteerd voor financiële bijdragen. Bovendien heeft een aantal
internationale en lokale organisaties bijdragen geleverd, meestal in de vorm
van het ter beschikkingstellen van materiaal en deskundigheid. Nederland draagt
inhoudelijk bij als lid van de stuurgroep van het onderzoek. 13.05.02 Programma Voedselzekerheid en Voedingsverbetering
(VPO) 180Waarom is het budget van het VPO-programma al enkele jaren constant
op 30 miljoen gulden? (blz. 167) Het is niet zo dat goedlopende programma's automatisch meer fondsen krijgen.
De f 30 miljoen voor het VPO-programma is een vaste vloer. Van begin
af aan is het een uitgangspunt geweest dat de groei van het VPO-programma
gefinancierd zou kunnen worden uit de sterke groei van het Medefinancieringsprogramma
omdat de medefinancieringsorganisaties zulke nauwe organisatorische banden
onderhouden met de VPO-organisaties. 13.05.03 Programma Personele Samenwerking met Ontwikkelingslanden
(PSO) 181Waarom wordt voor de langere termijn geen hoger bedrag begroot voor
PSO, gezien de verwachting dat het uitzendvolume de komende jaren zal groeien?
(blz. 168)Er is de afgelopen jaren geregeld op gewezen dat met betrekking tot het
PSO zowel de verbetering van de arbeidsvoorwaarden als de invoering van nieuwe
uitzendmodaliteiten zijn goedgekeurd (1994) onder voorwaarde dat dit budgetneutraal
zou geschieden. Dit impliceert een verschuiving van reguliere naar nieuwe
vormen van uitzending, die korter duren en daardoor goedkoper zijn.Nadat PSO medio 1994 zijn uitzendvoorwaarden had verbeterd, nam het aantal
«oude stijl» uitzendingen echter sterk toe. Hierdoor ontwikkelden
zich financiële problemen en wel van dien aard dat in de jaren 1995,
1996 en 1997 besloten is PSO op ad-hoc basis tegemoet te komen door het voor
dat jaar vastgestelde bedrag te verhogen met respectievelijk f 4, 5 en
6 miljoen.Ontwikkelingen in ontwikkelingslanden maken een flexibeler inzetbeleid
noodzakelijk. In de nieuwe overeenkomst met PSO is derhalve beleidsruimte
gecreëerd voor verdere vernieuwing en professionalisering van het programma.Voor 1998 is een bedrag van f 36,8 miljoen beschikbaar gesteld voor
de uitvoering van dit programma. Het feit dat PSO verwacht dat het uitzendvolume
de komende jaren zal toenemen, laat onverlet, dat het de verantwoordelijkheid
van PSO is te bepalen welke prioriteiten met betrekking tot de uitvoering
van het programma worden gesteld. Het is niet reëel te verwachten dat
bij overschrijding van het toegekende budget, de programmamiddelen automatisch
verhoogd zullen worden.In aanvulling op de programmafinanciering zijn bijdragen beschikbaar gesteld
voor noodhulp inzetten. Ontwikkeling PSO-uitgaven: Jaarbegroting/realisatie
(mln.)aantal uitzen- dingenmensjarennoodhulp inzetten
begroting/realisatie (mln.) 199029.3640504–199129.0590475– 199228.0531435–199328.0528413– 199428.86124122.3199532.8644422,503.4 199633.8658451,073.6199736.8––6.0 199836.8–––13.05.04 Medefinanciering van projecten van particuliere
organisaties 182Welke ontwikkelingen veroorzaken de uitgavenmutatie voor 1998? Graag
een specificatie. (blz. 169) Zie het antwoord op vraag 171. 183Kan nader worden toegelicht waarom de uitgaven voor de SNV zo sterk
zullen stijgen tot 2002? (blz. 171)De groei in de meerjarenraming van SNV hangt mede samen met het in de
Herijkingsnota vastgelegde streven om de departementen zich te laten richten
op de kernbeleidstaak en uitvoerende taken meer op afstand van het ministerie
te brengen.Na de decentralisatie van bevoegdheden naar de posten zijn ambassades
verantwoordelijk geworden voor het overdragen van de feitelijke activiteiten
naar uitvoerende instanties.In dat licht vormt SNV een belangrijk kanaal als uitvoerder van door de
ambassades gefinancierde projecten waarin Technische Assistentie een voorname
rol speelt. Hetzelfde geldt overigens ook voor door de themadirecties van
het DGIS gefinancierde activiteiten. Met name in marginale rurale gebieden
heeft SNV een belangrijke positie verworven in bijvoorbeeld de Sub-Sahara
in Afrika, in Nepal en Bhutan en in de Andes-regio in Latijns-Amerika.Om projecten te kunnen uitvoeren en begeleiden is een groei van het budget
noodzakelijk. Hierbij kan worden opgemerkt dat de via SNV uitgezonden medewerk(st)ers
in het beloningssysteem van de Rijksoverheid (BBRA, inschaling via Fuwasys)
zijn opgenomen en uit dien hoofde de daarbij geldende algemene verhogingen
van de Rijksoverheid volgen, hetgeen ook een toename van het budget vergt.Een derde belangrijke reden is de verdere uitbouw van een aantal programma's
die thans in ontwikkelings- of groeifase verkeren, zoals het SNV-programma
in Angola, Vietnam en Albanië. Uiteraard past deze uitbouw dan in de
in de vorige alinea genoemde ontwikkelingen. 13.07 Gemeente-initiatieven en Kleine Plaatselijke activiteiten
(GI/KPA) 184Waarom wordt geen verhoging voorzien voor de komende jaren voor de
uitgaven voor Gemeente-initiatieven en Kleine Plaatselijke activiteiten? (blz.
173–175)Voor 1998 is het budget voor Gemeente-initiatieven en Kleine Plaatselijke
Activiteiten met f 1 miljoen opgehoogd ten opzichte van 1997. Sinds 1994
is het budget substantieel gestegen van f 6.0 miljoen tot f 12.0
miljoen in 1998, waarvan f 1 miljoen non-ODA wordt uitgegeven in Roemenië
en Bulgarije. JaarBegroot
(mln)Gerealiseerde uitgaven (mln) 1994 6.0 7.0 19956.0 7.3 1996 7.010.0 199711.0* 199812.0* * waarvan 1,0 mln non-ODA. 13.08 Landenprogramma's met betrekking tot sociale ontwikkeling 185Welke ontwikkelingen veroorzaken de uitgavenmutatie voor 1998? Graag
een specificatie. (blz. 182)Zie het antwoord op vraag 171 14.05 Communicatieprogramma 186Hoe is de ondersteuning van activiteiten door het Communicatieprogramma
verdeeld over de continenten? Tot welke resultaten leidt deze ondersteuning
in Afrika? (blz. 191)Bij de spreiding van de activiteiten van het Communicatieprogramma (Categorie
IVe) over de continenten ligt het accent op (Sub Sahara-) Afrika. Ruim 50%
van de activiteiten vindt daar plaats, vooral in West-Afrika en Zuidelijk-Afrika.Ongeveer 35% van de activiteiten voltrekt zich in Latijns-Amerika. De
rest – iets minder dan 15 procent van de activiteiten – betreft
Azië. Een enkel project richt zich op verzorging van televisie-verslaggeving
van het Haagse oorlogstribunaal ten behoeve van kijkers in voormalig Joegoslavië.
En tenslotte is er een activiteit in de Palestijnse Gebieden: lokale training
van journalisten.Uit een recente evaluatie van de Stichting Communicatie Ontwikkelingssamenwerking
(SCO) betreffende activiteiten in West- en Zuidelijk-Afrika blijkt dat de
projecten bijdragen aan versterking van de rol van de media in de desbetreffende
landen en verdere professionalisering van journalisten. 14.08 Landenprogramma's met betrekking tot onderwijs &
cultuur 187Welke ontwikkelingen veroorzaken de uitgavenmutatie voor 1998? Graag
een specificatie. (blz. 203)Zie het antwoord op vraag 171. 15.01.01 Non-sectorale programmahulp 188Welke ontwikkelingen veroorzaken de uitgavenmutatie voor 1998? Graag
een specificatie. (blz. 207)Zie het antwoord op vraag 171. 15.01.02 Schuldverlichting 189Welke ontwikkelingen veroorzaken de uitgavenmutatie voor 1998? Graag
een specificatie. (blz. 208)Zie het antwoord op vraag 171. 15.04 Midden- en Oost-Europa (MATRA Programma) 190Om welke «specifieke activiteiten gericht op de versterking
van milieuoverheden» binnen het bestaande Matra Projecten Programma
gaat het hier precies? En wat voor bedragen zijn er gereserveerd voor deze
projecten? (blz. 211)In 1997 was dat als meest spraakmakende voorbeeld het «Supporting
the Co-operative Organisation of Rational Energy Use» (SCORE)programma.
Daar is al in 1996 een begin mee gemaakt. Het programma wordt in november
kort geëvalueerd, om te bezien of het in 1998 kan worden voortgezet.Het SCORE-programma wordt uitgevoerd door de Novem in samenwerking met
lokale partners in Polen, Hongarije en Letland. In veel Midden- en Oost-Europese
landen is sprake van een relatief hoog energieverbruik per hoofd van de bevolking,
veroorzaakt door zowel slechte voorzieningen als onbekendheid met energiebesparingsmogelijkheden,
gekoppeld aan een niet-marktconforme energieprijs. Het SCORE programma richt
zich op het opzetten van een institutionele structuur voor energiebesparing
en op voorlichting en financiering van pilotactiviteiten die tot energiebesparing
bij eindgebruikers leiden.Het programma wordt gezamenlijk gefinancierd door de ministeries van Buitenlandse
Zaken en VROM terwijl via PSO fondsen beschikbaar komen voor financiering
van door het bedrijfsleven uit te voeren energie-besparingsprojecten. Het
SCORE programma is binnen het Matra Projecten Programma gecommitteerd voor
een bedrag van bijna f 3 mln. (waarvan 1 mln ten laste van de begroting
van VROM).Verder zijn aanvragen ontvangen voor een waterproject in Tsjechië
(bijna f 600 000), regionale infrastructuur, waterbeheer en watervoorziening
in Hongarije (drie projecten, in totaal f 1,7) milieubewustzijn in Oekraïne
(700 000 gulden). In Minsk is op initiatief van de gemeente Eindhoven
een milieuadviesdienst opgezet (f 400 000), in Litouwen wordt een
gemeentebestuur geholpen bij de vormgeving van milieubeleid (f 283 000),
en in Polen wordt een beleidsplan in de regio Lublin ten uitvoer gelegd (f 500 000)
en wordt afvalscheiding voorbereid (f 273 000). Tenslotte wordt
over meerdere landen een milieunetwerk opgezet (f 100 000). 191Onder welke post op de Rijksbegroting valt de 10 miljoen gulden structureel
extra voor milieubeleid in Oost-Europa voor 1998 precies terug te vinden conform
de motie-Sipkes? (blz. 211)De f 10 miljoen is ondergebracht op de artikelen 15.04 (MATRA-programma)
van de begroting van Buitenlandse Zaken en 07.05 (PSO-programma) van de begroting
van Economische Zaken (zie ook TK, 1996–1997, 25 394, nr. 3 en
4) 15.05 Hulp aan Suriname 192Welke ontwikkelingen veroorzaken de uitgavenmutatie voor 1998? Graag
een specificatie. (blz. 214)Zie het antwoord op vraag 171. 15.08 Afwikkeling OS-activiteiten in niet-DAC-landen 193Op welke manier kunnen NGO-activiteiten ter ondersteuning van de
civil society in Bulgarije en Roemenië ook in de toekomst worden gefinancierd?
(blz. 215)Bij de overgang naar de MATRA en PSO programma's zijn reserveringen gemaakt
voor uitvoering van voldoende projecten in de beide landen. De uitvoering
van door NGO's in Roemenië uit te voeren projecten lijkt zeker kwantitatief
gewaarborgd. Kwalitatief zal ook een interessante dekking kunnen worden bereikt
van het geheel van MATRA thema's.Helaas komen minder aanvragen binnen voor projecten in Bulgarije, dat
verklaard lijkt te kunnen worden uit de minder intensieve relaties van Nederlandse
NGO's met Bulgaarse NGO's. 16.01.02 Uitzending deskundigen 194Kan cijfermatig worden aangegeven hoe groot de stijging zal zijn
van missies op het gebied van logistiek, monitoring van mensenrechten, institutionele
ontwikkeling en management? (blz. 220)Neen. In het voorjaar van 1997 werden veel aanvragen verwacht voor het
inzetten van deskundigen in onder meer Rwanda en het voormalige Zaïre.
Door veranderingen in de politieke situatie en reorganisaties bij de VN is
deze verwachting niet uitgekomen. Stijging van het aantal missies lijkt vooralsnog
niet aan de orde. Kwantitatieve inschattingen blijken moeilijk te geven omdat
voor de vervulling van deze missies het Ministerie vooral afhankelijk is van
de vraag door of via internationale organisaties. 16.03.03 Project- en programmavoorbereiding enbegeleiding 195Welke ontwikkelingen veroorzaken de uitgavenmutatie voor 1998 onder
16.03.03? Graag een specificatie. (blz. 225)Zie het antwoord op vraag 171. 18.01 Landenprogramma's met betrekking tot economische
ontwikkeling, werkgelegenheid en regionale ontwikkeling 196Voor welke minder ontwikkelde en Oosteuropese landen is de verruiming
van de groenbeleggingsfaciliteit van kracht geworden? Zal deze lijst nog worden
uitgebreid? (blz. 247)De regeling voor buitenlandprojecten wordt nog uitgewerkt door een interdepartementale
werkgroep onder leiding van het Ministerie van Volkshuisvesting Ruimtelijke
Ordening en Milieu. 197Welke ontwikkelingen veroorzaken de uitgavenmutatie voor 1998? Graag
een specificatie. (blz. 249)Zie het antwoord op vraag 171. 18.03 Bijdrage Internationaal Fonds voor Agrarische ontwikkeling 198Welke ontwikkelingen veroorzaken de uitgavenmutatie voor 1998? Graag
een specificatie. (blz. 252)Zie het antwoord op vraag 171. 18.04 Bedrijfslevenprogramma 199Is de ORET-kasruimte voor de komende jaren, inclusief 1998, voldoende
gezien het aantal aangegane en nog aan te gane verplichtingen? (blz. 252–253)Voor ORET en MILIEV geldt dat ca 1 van de 2 financieringsaanbiedingen
daadwerkelijk uitmonden in een contract. Dit betekent dat een deel van de
verplichtingenramingen voor 1998 en latere jaren niet tot uitgaven zal leiden.
Dit is in de nieuwe kas- en verplichtingentabel die is opgenomen in de nota
van verbetering op de ontwerpbegroting van Buitenlandse Zaken, die de Kamer
op 7 november jl is toegezonden, tot uitdrukking gebracht. Hiermee is de kasruimte
voor de komende jaren verruimd en naar de huidge inzichten en verwachtingen
voldoende om aan de reeds aangegane verplichtingen te voldoen. 200Welke ontwikkelingen veroorzaken de uitgavenmutatie voor 1998? Graag
een specificatie. (blz. 255)Zie het antwoord op vraag 171. 18.07.01 Bevordering van de export van ontwikkelingslanden
(CBI) 201Leidde de budgettaire krapte van meer dan f 2 miljoen bij het Centrum
tot Bevordering van Import uit ontwikkelingslanden (CBI) tot het achterwege
blijven van nieuwe activiteiten, bijvoorbeeld op het gebied van eco-labeling
en keurmerken? (blz. 258)Enkele voorgenomen reguliere activiteiten van het CBI konden niet worden
uitgevoerd. Het voor 1997 geplande milieuprogramma kon echter wel worden gerealiseerd.
Milieu-activiteiten worden momenteel medegefinancierd door onder meer de Directie
Milieu en Ontwikkeling.De milieu-activiteiten van het CBI zijn er primair op gericht exporteurs
en organisaties in ontwikkelingslanden tijdig op de hoogte te stellen en te
adviseren op het gebied van onder meer Europese milieuregelgeving en keurmerkcriteria.
Tevens wordt beoogd de bewustwording te bevorderen van de milieu-effecten
van productie-activiteiten.Het CBI is, binnen het samenwerkingsverband van Europese import-bevorderende
organisaties (FORUM), nauw betrokken bij de uitwerking en implementatie van
een eco-label van het «International Marine Stewardship Council»
(MSC) ter bevordering van duurzame visserij. Het MSC is een initiatief van
het Wereld Natuurfonds en Unilever. Dit jaar werd een eerste haalbaarheids-studie
uitgevoerd voor het opzetten van een certificerings-systeem in Eritrea. Ook levert het CBI vanuit zijn praktische kennis een bijdrage aan het
behartigen van de belangen van ontwikkelingslanden bij de totstandkoming van
relevante keurmerken van de Stichting Milieukeur. 18.11 Financieringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden
(FMO) 202Heeft het FMO sinds vorig jaar meer in Afrika geïnvesteerd?
(blz. 265)Eind 1996 was de omvang van de investeringsportefeuille (leningen en participaties)
van FMO's reguliere programma in Afrika f 366,4 miljoen, verdeeld over
24 landen. Daarmee was de omvang van de portefeuille ten opzichte van 1995
stabiel (f 366,5 miljoen, ook verdeeld over 24 landen).Het aantal bijdragen voor Afrika uit het IBTA-programma nam in 1996 toe
ten opzichte van 1995: 90 bijdragen in 25 landen met een totaal bedrag van
f 18,4 miljoen in 1996 tegenover 83 bijdragen in 20 landen met een totaal
bedrag van f 11,9 miljoen in 1995.Ook onder het Fonds Kleinbedrijf nam de omvang van de investeringsportefeuille
in 1996 licht toe in vergelijking met 1995: f 20,2 miljoen in 6 landen
in 1996 tegenover f 19,5 miljoen in 7 landen in 1995.Uitbreiding van de activiteiten in Afrika verloopt langzaam, vooral door
het relatief geringe aanbod van goede financieringsmogelijkheden. Toch lijken
de vooruitzichten voor activiteiten in Afrika licht verbeterd door het structurele
aanpassingsbeleid, de liberalisatie en de devaluatie van de CFA. 203Is het IBTA-programma (voor investeringsbevordering en technische
assistentie) met terugwerkende kracht gesloten verklaard vanwege de te grote
hoeveelheid aanvragen? Welke veranderingen in het programma liggen voor 1998
in het verschiet, bijvoorbeeld het schrappen van scholing via dienstencentra?
(blz. 265)Het IBTA-programma lijkt in een duidelijke behoefte van het bedrijfsleven
te voorzien en dat komt nu tot uiting in het grote aantal financieringsverzoeken.
Door die grote hoeveelheid aanvragen kunnen dit jaar geen nieuwe verzoeken
voor financiering uit het IBTA-programma meer in behandeling worden genomen.
Om de vraag beter in evenwicht te brengen met de voor IBTA beschikbare middelen
wordt overwogen om het instrumentarium te saneren en de criteria op een aantal
punten aan te scherpen. Dat zou ondermeer betekenen dat het maximale bedrag
dat voor steun aan bedrijfsmatige dienstencentra beschikbaar kan worden gesteld,
van twee naar f één miljoen wordt teruggebracht. Overigens
zal het IBTA-programma als onderdeel van de bij een investeringsloket onder
te brengen activiteiten kunnen worden samengevoegd met andere vergelijkbare
programma's. 204Kan de regering toelichten waarom de subsidie aan Stichting Instituut
Clingendael wordt verminderd? Welke redenen liggen hieraan ten grondslag?
Is de regering niet tevreden over het functioneren van het instituut voor
Internationale Betrekkingen?Is de regering bereid – gezien het grote belang van Instituut
Clingendael op het gebied van onderwijs, onderzoek, voorlichting en advisering –
dit voornemen te heroverwegen? (blz. 123)Van 1994 t/m 1998 is een korting van 1% jaarlijks doorgevoerd in het kader
van een algemene taakstelling Rijksbreed, dus niet specifiek voor Clingendael.
Heroverweging van dit uitgangspunt is op dit moment niet aan
de orde. Zoals hierboven gesteld betreft het hier een algemene maatregel die
derhalve zeker niet mag worden geïnterpreteerd als een teken van ontevredenheid
omtrent het functioneren van Clingendael.XNoot1Samenstelling: Leden: Beinema (CDA), Van der Linden (CDA), ondervoorzitter,
Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), H. Vos
(PvdA), vacature PvdA, Verspaget (PvdA), Ybema (D66), Apostolou (PvdA), Van
Middelkoop (GPV), Valk (PvdA), Sipkes (GroenLinks), Woltjer (PvdA), Hessing
(VVD), Van den Bos (D66), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), Verhagen (CDA),
Roethof (D66), Rouvoet (RPF), Van den Doel (VVD), R. A. Meyer (Groep
Nijpels), De Haan (CDA), Visser-van Doorn (CDA).Plv. leden: Leers (CDA), Bremmer (CDA), Korthals (VVD), Van der Stoel
(VVD), Voûte-Droste (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Dijksma (PvdA),
Lilipaly (PvdA), De Graaf (D66), Van Gijzel (PvdA), Van den Berg (SGP), vacature
PvdA, Rosenmöller (GroenLinks), Van Oven (PvdA), Hoogervorst (VVD), Dittrich
(D66), Hillen (CDA), vacature (CD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Van
Waning (D66), Leerkes (U55+), Bolkestein (VVD), Hendriks (HDRK), Bukman (CDA),
Gabor (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25600-V-13.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl