M en O-beleid Particulieren; Rapport 'M en O-beleid Particulieren'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26710, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

10-09-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26710 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoud blz. SAMENVATTING1 INLEIDING 1.1 Onderzoek1.2 Toetsing M en O-beleid2 BEVINDINGEN EN CONCLUSIES 2.1 Hoofdconclusie2.2 Selectieproces aangiften InleidingAutomatisering1%-steekproefAnalyse IBS-uitworpOnderzoeksrapporten IABConclusies selectieproces aangiften2.3 Correctiepotentieel CorrectiebeleidNavorderingsbeleidFraudebestrijdingConclusies correctiepotentieel2.4 CorrectieresultaatTabel 1 Overzicht correctieresultaten inkomstenbelasting
particulieren, exclusief ambtshalve aanslagen 2.5 Relatie rechtshandhaving/dienstverlening3 OVERIGE BEVINDINGEN 3.1 Overige M en O-aspecten BeleidsvoorbereidingRegelgevingVoorlichtingSanctiebeleidEvaluatie3.2 Bevindingen Registratie en Successie3.3 Bevindingen CBM4 AANBEVELINGEN5 REACTIE STAATSSECRETARIS EN NAWOORD REKENKAMER 5.1 Reactie staatssecretaris van Financiën5.2 Nawoord RekenkamerBIJLAGE 1 OVERZICHT VAN HOOFDCONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26710Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 72 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 710M en O-beleid Particulierennr. 2RAPPORT Inhoud blz. 1Inleiding71.1Onderzoek7 1.2Toetsing M en O-beleid7   2Bevindingen en conclusies92.1Hoofdconclusie92.2Selectieproces aangiften9 2.3Correctiepotentieel132.4Correctieresultaat16 2.5Relatie rechtshandhaving
/dienstverlening17    3Overige bevindingen193.1Overige M en O-aspecten19 3.2Bevindingen
Registratie en Successie20 3.3Bevindingen CBM20    4Aanbevelingen22   5Reactie staatssecretaris en nawoord Rekenkamer235.1Reactie staatssecretaris23 5.2Nawoord Rekenkamer23SAMENVATTINGDe Algemene Rekenkamer onderzocht in 1998 bij de Belastingdienst het beleid
ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik (M en O-beleid)
van de belastingmiddelen die onder centrale leiding van de doelgroepdirectie
Particulieren worden uitgevoerd. Het gaat hierbij om de middelen inkomstenbelasting
(niet-winst) en premieheffing volksverzekeringen, vermogensbelasting, belasting
zware motorrijtuigen, belastingen van rechtsverkeer en recht van successie,
schenking en overgang. Bij de doelgroepdirectie Particulieren is sprake van
massale productieprocessen, die decentraal worden uitgevoerd door eenheden
die onder de directie ressorteren. De eenheden worden daarbij sterk ondersteund
door geautomatiseerde systemen en centraal vastgestelde selectiecriteria en
doelstellingen voor aangiftenbehandeling en correctieresultaten.De Rekenkamer concludeerde dat de Belastingdienst in opzet in voldoende
mate vorm en inhoud heeft gegeven aan het M en O-beleid voor de belastingmiddelen,
die onder centrale leiding van de doelgroepdirectie Particulieren worden uitgevoerd.
Daarnaast besteedt de Belastingdienst veel aandacht aan het eigen functioneren
en is alert op mogelijkheden voor verbetering.In de praktijk vertoonden de organisatie en de uitvoering van het controlebeleid
echter een aantal onvolkomenheden.De hoofdconclusie van de Rekenkamer is dat er een zekere spanning bestaat
tussen de centrale geautomatiseerde aansturing van de processen enerzijds,
en de decentrale uitvoering anderzijds. De eenheden moesten omvangrijkere
en naar hun aard wellicht gecompliceerdere werkpakketten handmatig uitvoeren
dan waarmee vooraf rekening werd gehouden. Dit kan risico's inhouden voor
de kwaliteit van de uitvoering van het controlebeleid. De Rekenkamer concludeerde
dat men op centraal niveau nog niet de juiste en ook niet voldoende informatie
heeft om op passende wijze te kunnen bijsturen en waar nodig te differentiëren,
om meer zekerheid te hebben over een kwalitatief voldoende uitvoering van
de primaire processen.De Rekenkamer onderbouwde deze hoofdconclusie aan de hand van een nadere
uitwerking voor het selectieproces van aangiften, het correctiepotentieel,
het correctieresultaat en de relatie tussen rechtshandhaving en dienstverlening.De Belastingdienst heeft als doelstelling dat minimaal 70% van de aangiften
inkomstenbelasting particulieren door vergelijking van gegevens en selectie
op basis van uniforme criteria geautomatiseerd wordt afgedaan, en dat 30% –
de zogenoemde «uitworp» – handmatig wordt afgehandeld. De
Rekenkamer concludeerde dat over 1997 en 1998 deze doelstelling niet is gerealiseerd:
het uitworppercentage van alle P-eenheden gezamenlijk kwam over 1998 uit op
38%. De oorzaken voor dit hogere uitworppercentage zijn niet altijd aanwijsbaar.Ook concludeerde de Rekenkamer dat het selectieproces voor de behandeling
van aangiften over de jaren 1997 en 1998 niet optimaal heeft gefunctioneerd.
Een (gedegen) analyse van het werkpakket per eenheid heeft in die jaren ontbroken,
waardoor het gewenste inzicht in het te corrigeren (lokale) correctiepotentieel –
datgene wat gecorrigeerd zou kunnen worden bij volledige beoordeling van aangiften –
er niet is geweest.De eenheden proberen in deze situatie verbetering aan te brengen door
hun werkpakketten te analyseren, maar vanwege de hoge werkdruk hebben ze daar
nauwelijks tijd voor. De doelgroepdirectie wil vooral centraal sturen met
behulp van normen, richttijden en formatieplaatsen. De Rekenkamer concludeerde dat nog onvoldoende voortgang is geboekt bij
het sturen op correctieresultaat. De Belastingdienst stelde voor 1998 een
correctiepercentage van 7,5 als doel. Dit moest worden bereikt door bij een
uitworp van 30% in 25% van de gevallen te corrigeren. Het percentage van 7,5
werd weliswaar gehaald, maar bij een uitworp van 38% betekent dit dat slechts
in 19% van de gevallen correctie heeft plaatsgevonden. De ontwikkeling van
analyses van uitworpverschillen, lokaal correctiepotentieel en differentiatiemogelijkheden
per eenheid blijft achter. Bovendien constateerde de Rekenkamer een dalende
tendens in de gemiddelde correctieresultaten per aangifte inkomstenbelasting
over de laatste jaren in verhouding tot het totale aantal definitieve aanslagen.
Er is geen inzicht in de oorzaken van deze daling.Het beleid voor navorderingen heeft volgens de Rekenkamer in de P-sector
in de jaren 1997 en 1998 niet de vereiste aandacht gekregen van management
en eenheden. De maatregelen in het kader van de intensivering van de fraudebestrijding
in de P-sector acht de Rekenkamer in opzet een stap in de goede richting.
Verdere uitbouw en verfijning van deze maatregelen zijn echter nog noodzakelijk.
Voorts signaleerde zij een knelpunt in de beschikbare capaciteit van eenheden
voor de rechtshandhaving enerzijds en de dienstverlening anderzijds.De Rekenkamer doet op grond van haar onderzoek een aantal aanbevelingen.
Deze aanbevelingen betreffen de primaire werkprocessen binnen de doelgroepdirectie
P en hebben een zodanige onderlinge samenhang dat ze zowel van invloed zijn
op de aangiftenselectie, het correctiepotentieel, de correctienormen als op
de relatie tussen rechtshandhaving en dienstverlening.De Rekenkamer beveelt aan dat met name in de situatie waar de realisatie
afwijkt van de planning de (sturings)informatie op centraal niveau tijdig
beschikbaar dient te zijn. Ook dient deze informatie zodanig transparant te
zijn, dat keuzes ten aanzien van capaciteitsinzet, aangiftenselectie en correctienormen
zowel op centraal als op decentraal niveau verantwoord kunnen worden gemaakt.
De Rekenkamer acht het tevens van belang dat de personeelformatie van een
eenheid P wordt vastgesteld op basis van een afgewogen analyse van het werkpakket.Volgens de Rekenkamer dient er inzicht te bestaan in de aard en samenstelling
van de lokale uitworp, het correctie- en navorderingspotentieel op lokaal
niveau, de aantallen en bedragen van aangebrachte positieve en negatieve correcties
en de verdeling van de capaciteit tussen rechtshandhaving en dienstverlening.
Periodiek zou er informatie beschikbaar moeten zijn over achterliggende oorzaken
van het niet halen van doelstellingen en eventuele problemen bij het realiseren
ervan.Voorts acht de Rekenkamer het van belang dat er inzicht bestaat in de
aantallen en bedragen van aangebrachte positieve en negatieve correcties,
waarbij, rekening houdend met het gelijkheidsbeginsel, differentiatie noodzakelijk
is van normen ten aanzien van correctiepercentages en correctieresultaat,
zodat rekening gehouden kan worden met de lokale situatie.Mede ter verhoging van het inzicht in het rendement van de aanslagregeling
inkomstenbelasting beveelt de Rekenkamer ten slotte aan de dalende tendens
in de gemiddelde correctieresultaten per aangifte over de laatste jaren te
analyseren en te verklaren.De staatssecretaris van Financiën schreef in zijn reactie dat hij
zich in de meeste aanbevelingen kon vinden. Hij constateerde dat een aantal
aanbevelingen zelfs al is gerealiseerd. De Rekenkamer merkt hierbij op dat
het maatregelen betreft waarvan de uitwerking pas over enige tijd vastgesteld
zal kunnen worden. Een discussiepunt was het volgende. Volgens de staatssecretaris
heeft de interne doelstelling dat in 25% van de uitworp correctie dient plaats
te vinden geen zelfstandige betekenis. De Rekenkamer blijft erbij,
dat omdat slechts in 19% van de gevallen (in plaats van de beoogde 25%) positief
gecorrigeerd is, de correctiedoelstelling niet is behaald. De Rekenkamer vindt
het van belang, dat ook een interne richtlijn moet worden nageleefd.De aanbevelingen over de vaststelling van de personeelsformatie van een
P-eenheid en over het inzicht in het correctie- en navorderingspotentieel
op lokaal niveau ondersteunde de staatssecretaris niet. Ten aanzien van de
laatste aanbeveling blijft volgens de Rekenkamer een analyse op lokaal niveau
nodig om het correctiepotentieel optimaal te kunnen benutten. De uitkomsten
van de 1%-steekproef kunnen niet worden vertaald naar de lokale situatie.
De Rekenkamer acht dit onmisbaar om een optimale differentiatie tussen de
eenheden te kunnen aanbrengen. 1 INLEIDING 1.1 OnderzoekDe Rekenkamer heeft de afgelopen jaren bij de Belastingdienst diverse
onderzoeken verricht naar het beleid ter voorkoming en bestrijding van misbruik
en oneigenlijk gebruik (M en O-beleid) van belastingmiddelen. De Rekenkamer
zal te zijner tijd de bevindingen van deze onderzoeken in hun onderlinge samenhang
in een afsluitend onderzoek naar het gehele M en O-beleid bij de Belastingdienst
beoordelen.In 1998 deed de Rekenkamer in dit kader onderzoek naar het M en O-beleid
bij de doelgroepdirectie Particulieren (P) en enkele onder die directie ressorterende
(uitvoerende) eenheden. De opbrengst van de belastingmiddelen, die deze eenheden
onder verantwoordelijkheid van de doelgroepdirectie P heffen, bedroeg in 1998
in totaal circa f 17,8 miljard. Het betreft inkomstenbelasting (niet-winst)
en premieheffing volksverzekeringen, vemogensbelasting, belasting zware motorrijtuigen,
belastingen van rechtsverkeer alsmede recht van successie, schenking en overgang.Genoemde directie geeft leiding aan 28 eenheden, die aangiften van particulieren
behandelen/verwerken, 3 eenheden Registratie en Successie (R en S) en 3 centrale,
in Apeldoorn gesitueerde, eenheden waarvan het Centraal Bureau Motorrijtuigenbelasting
(CBM) de bekendste is. Hiervan werden rechtstreeks in het onderzoek betrokken
vier eenheden, die aangiften van particulieren behandelen/verwerken (waaronder
de eenheid P-Buitenlanders), een eenheid R en S alsmede het CBM.De hoofdvraag in het onderzoek luidde: geeft de Belastingdienst in het
kader van de onder centrale leiding van de doelgroepdirectie Particulieren
te heffen en te innen belastingmiddelen in voldoende mate vorm en inhoud aan
het voorkomen en bestrijden van misbruik en oneigenlijk gebruik?Volgens de Rekenkamer dient de opzet van het M en O-beleid de gehele cyclus
van beleidsvoorbereiding, regelgeving, voorlichting, controlebeleid, sanctiebeleid
en evaluatiebeleid te omvatten. Bij haar onderzoek legde de Rekenkamer het
accent op het aspect controlebeleid. Zij keek daarbij vooral naar het selectieproces
van aangiften, het correctiebeleid, het correctieresultaat en naar de relatie
rechtshandhaving/dienstverlening. Hiermee wordt inzicht verkregen in de werking
van het gevoerde M en O-beleid.Behalve aan de primaire bedrijfsprocessen heeft de Rekenkamer voor de
beantwoording van deze vraag tevens uitvoerig aandacht besteed aan de zogenoemde
planning- en controlcyclus van de Belastingdienst. De effectiviteit van het
M en O-beleid heeft zij niet onderzocht.De Rekenkamer zond haar bevindingen in juni 1999 naar de staatssecretaris
van Financiën. Deze reageerde in juli 1999. Zijn reactie is op hoofdlijnen
verwerkt in hoofdstuk 5 van dit rapport en voorzien van een nawoord. Waar
de reactie haar daartoe aanleiding gaf heeft de Rekenkamer het rapport aangepast. 1.2 Toetsing M en O-beleidAlle belastingen die de rijksoverheid heft zijn in beginsel gevoelig voor
misbruik en oneigenlijk gebruik. Dit is volgens de Rekenkamer met name het
geval wanneer de verplichting om een heffing te betalen en/of de hoogte van
de heffing afhankelijk is van gegevens die door de belanghebbende zelf moeten
worden verstrekt. Bij misbruik is sprake van het achterwege blijven van ontvangsten
in strijd met wettelijke voorschriften. Bij oneigenlijk gebruik is er sprake
van een derving van een belastingontvangst die in strijd is met
het doel en de strekking van een regeling maar niet met de bewoording ervan.Deze zogenoemde M en O-risico's hebben betrekking op zowel de juistheid
als de volledigheid van de gegevensverstrekking door belastingplichtigen.Om misbruik en oneigenlijk gebruik van fiscale wet- en regelgeving te
voorkomen en te bestrijden dient de minister een M en O-beleid te voeren.
De mogelijkheden die de minister heeft zijn echter niet onbeperkt. Zo kunnen
er wettelijke bepalingen zijn die verdergaande controle verhinderen. Maar
het kan ook zijn dat verdergaande controle achterwege blijft omdat deze naar
verwachting meer kost dan oplevert.In de bedrijfs- en besturingsfilosofie van de Belastingdienst maakt het
M en O-beleid integraal onderdeel uit van de primaire bedrijfsprocessen:
de Belastingdienst voert geen apart M en O-beleid per belastingmiddel.Wat betreft begrippen en normen werd voor het onderzoek, evenals bij het
onderzoek M en O-beleid Vennootschapsbelasting, uit praktische overwegingen
aangesloten bij de normatiek die de Belastingdienst hanteert. Dit houdt in
dat de Rekenkamer aan de hand van het onderzoekskader in haar handreiking
M en O-beleid een toetsing heeft uitgevoerd op de wijze waarop de Belastingdienst
de bedrijfsvoering vorm geeft. De uitvoering van de primaire processen werd
beoordeeld in relatie tot de door de Belastingdienst gehanteerde kaders voor
de bedrijfsvoering. Daarbij kwam aan de orde op welke wijze keuzes worden
gemaakt voor de beleidslijnen, welke concrete (kwantitatieve, kwalitatieve)
doelstellingen worden geformuleerd, hoe dit proces wordt gevolgd via de planning-
en control cyclus en wat de effecten van al deze maatregelen zijn.Bij de uitvoering van het onderzoek heeft de Rekenkamer zoveel mogelijk
gebruik gemaakt van door de Belastingdienst uitgevoerd evaluatieonderzoek. 2 BEVINDINGEN EN CONCLUSIES 2.1 HoofdconclusieBij de doelgroepdirectie Particulieren is sprake van massale productieprocessen,
waarbij de decentrale uitvoering van deze processen door de (onder de directie
ressorterende) eenheden sterk wordt ondersteund door geautomatiseerde systemen
en door centraal vastgestelde normatiek. Selectiecriteria en doelstellingen
voor aangiftenbehandeling alsmede correctieresultaten worden centraal vastgesteld.De Rekenkamer stelde vast dat de Belastingdienst in opzet in voldoende
mate vorm en inhoud heeft gegeven aan het M en O-beleid met betrekking tot
de onder centrale leiding van de doelgroepdirectie Particulieren te heffen
en te innen belastingmiddelen. Daarnaast besteedt de Belastingdienst veel
aandacht aan het eigen functioneren en is alert op mogelijkheden voor verbetering.In de praktijk echter vertoonden de organisatie en de uitvoering van het
controlebeleid nog een aantal onvolkomenheden.De hoofdconclusie van de Rekenkamer op grond van haar onderzoek is dat
het centraal geautomatiseerd aansturen van massale verwerkingsprocessen enerzijds,
en het daarnaast op decentraal niveau handmatig moeten uitvoeren van omvangrijkere
en naar aard wellicht gecompliceerdere werkpakketten dan waarmee vooraf rekening
werd gehouden anderzijds, met elkaar op gespannen voet staan. Dit kan risico's
inhouden voor de kwaliteit van de uitvoering van het controlebeleid. De eenheden
trachten in deze situatie verbetering aan te brengen met behulp van nadere
analyses van hun werkpakketten, maar zij hebben daar gezien hun hoge werkdruk
nauwelijks tijd voor. De doelgroepdirectie Particulieren wil echter vooral
centraal sturen met behulp van normen, richttijden en formatieplaatsen.De Rekenkamer concludeerde dat men op centraal niveau zonder analyses
nog niet de juiste en evenmin voldoende informatie heeft om op passende wijze
te kunnen bijsturen en waar nodig te differentiëren, om meer zekerheid
te hebben over een kwalitatief voldoende uitvoering van de primaire processen.In de volgende paragrafen worden deze conclusies nader uitgewerkt voor
het selectieproces van aangiften, het correctiepotentieel, het correctieresultaat
en de relatie tussen rechtshandhaving en dienstverlening. 2.2 Selectieproces aangiften InleidingDe Belastingdienst heeft als doelstelling dat minimaal 70% van de aangiften
inkomstenbelasting particulieren door middel van vergelijking van gegevens
en selectie op basis van uniforme criteria geautomatiseerd wordt afgedaan.De Belastingdienst stelt zich op het standpunt dat het niet mogelijk is
om door toetsing alle onregelmatigheden te ontdekken en te corrigeren. Een
dergelijke 100%-filosofie is volgens de dienst niet realistisch omdat er aan
de controle grenzen zijn gesteld van maatschappelijke, economische, wettelijke
en vaktechnische aard.Om de controlecapaciteit zo doelmatig en doeltreffend mogelijk aan te
wenden, heeft de Belastingdienst als doel gesteld het selectieproces te verbeteren
en te verfijnen. In dit proces wordt bepaald op welke wijze de aangifte wordt
gecontroleerd.Gelet op de hiervoor genoemde grenzen streeft de Belastingdienst ernaar om, door middel van selectie van de aangiften, de meeste aandacht
te geven aan belastingplichtigen met een groot financieel belang en/of fiscaal
risico.In de P-sector is sprake van een massa-productieproces. Zo dienen bijvoorbeeld
in het kader van de inkomstenbelasting (IB) en de vermogensbelasting (VB)
jaarlijks bijna 5,9 miljoen aangiften te worden verwerkt. Het productieproces
wordt centraal ondersteund door middel van het geautomatiseerde InkomstenBelastingSysteem
(IBS). Ten behoeve van dit systeem worden binnenkomst en inhoud van de aangiften
geautomatiseerd vastgelegd. De aangiftegegevens worden door het selectiesysteem
van IBS gevoerd, waarbij gebruik wordt gemaakt van geautomatiseerd vastgelegde
contra-informatie uit de renseignementenadministratie (geautomatiseerd bestand
dat informatie bevat van werkgevers, banken, etcetera over inkomens- en vermogensbestanddelen).
Daarnaast zijn (geheime) selectiecriteria ingebouwd waarbij op basis van fiscaal
risico en financieel belang wordt bepaald of een aangifte al dan niet geautomatiseerd
kan worden afgedaan.De aangiften die niet geautomatiseerd worden afgedaan, de zogenoemde uitworp,
dienen handmatig behandeld te worden, wederom op basis van selectiecriteria.
Belangrijke hulpmiddelen bij de behandeling zijn:• het Handboek Strategie Heffing en Invordering Particulieren (SHIP).
In dit handboek worden onder andere de uitgangspunten van het correctiebeleid
beschreven, waaronder de minimumkaderregeling. In de minimumkaderregeling
worden de correcties genoemd die bij de aanslagregeling ten minste moeten
worden aangebracht;• de Handreiking heffing eenheden Particulieren (vorige benaming:
Handreiking Correctiebeleid, verschenen juni 1998);• het Handboek Administratie Particulieren (HAP), waarin de administratieve
verplichtingen beschreven zijn die gelden bij de behandeling van een aangifte;• de draaiboeken die zijn opgesteld in verband met de uitvoering
van landelijke doelgroep- en/of aspectgerichte acties in de sfeer van de inkomstenbelasting
en de vermogensbelasting, waarin organisatorische en fiscaal-technische beleidsaspecten
met betrekking tot deze acties zijn beschreven. Voorbeelden van deze acties
voor de belastingjaren 1997 en 1998 zijn «Waardering Onroerende Zaken
(WOZ)» en «oneigenlijke hypotheekverhoging»;• besluiten waarmee beleid wordt kenbaar gemaakt.Aanvullend op de landelijke beleidsafspraken kunnen eenheden (beperkt)
aanvullende heffingsregels stellen, die passen binnen de rechtsgelijkheid.
Sommige P-eenheden hebben in dat kader interne richtlijnen voor het lokale
heffingsbeleid opgesteld. AutomatiseringVoor de realisatie van de massale productieprocessen in de sector Particulieren
zijn de centrale automatiseringssystemen van cruciaal belang.De Rekenkamer stelde vast dat de primaire processen in het vierde kwartaal
1997 en in het eerste kwartaal 1998 voortdurend negatief beïnvloed werden
door niet goed functionerende centrale automatiseringssystemen. Daardoor was
extra inzet van uitzendkrachten en veel overwerk noodzakelijk.Daarnaast kampte de Belastingdienst ook met niet-tijdige of onjuiste gegevensverstrekking
door derden zoals bijvoorbeeld door gemeenten in het kader van de Wet Onroerende
Zaken (WOZ). De problemen in de automatisering en de gevolgen hiervan voor
de primaire processen (mate van dienstverlening, toename werkdruk
medewerkers, snel veranderende omgeving) werden in juli 1998 besproken in
de divisieraad Particulieren.Er zijn maatregelen ter verbetering ingesteld zoals een betere voorbereiding
op de eenheden, een zorgvuldiger implementatie en versterking van de regie
voor de sturing van de veranderingen in de automatisering door het instellen
van een regieteam. 1%-steekproefDe kwaliteit van de centrale IBS-selectie wordt landelijk bewaakt aan
de hand van een (jaarlijkse) statistische steekproef op 1% van het totale
aantal ontvangen aangiften. Daartoe worden de in deze steekproef opgenomen
posten altijd uitgeworpen en dienen zij in alle gevallen handmatig behandeld
te worden. Op basis van de resultaten van de steekproef kunnen de selectiemodulen
worden bijgesteld. Eventuele wijzigingen in de selectiemodulen van IBS worden
voorbereid door een beperkte groep deskundigen.Deze 1%-steekproef werd in 1996 voor het eerst verricht (over het belastingjaar
1995). De resultaten van de steekproef over het belastingjaar 1996, die eerst
vanaf maart 1998 centraal beschikbaar waren voor verwerking, zijn gebruikt
voor de bijstelling van de selectieregels van 1998. Vanaf maart 1999 zijn
de resultaten over het belastingjaar 1997 beschikbaar. Genoemde resultaten
zullen worden verwerkt in de centrale selectiemodulen en in de «Handreiking
heffing eenheden Particulieren».Naar doel en strekking acht de Rekenkamer de 1%-steekproef een goed instrument
om de kwaliteit van de selectiemodules te bewaken en de selectiecriteria aan
te scherpen.Het is – statistisch gezien – echter niet mogelijk de resultaten
van de steekproef terug te leiden naar de afzonderlijke eenheden, zodat deze
zicht krijgen op de kwaliteit van de door hen verrichte werkzaamheden. De
eenheden dienen dit inzicht derhalve door eigen onderzoek/analyses te verkrijgen.
De verantwoordelijkheid voor de kwaliteitscontrole op de aanslagregeling ligt
bij de P-eenheden primair bij de behandelteams. Deze kwaliteitscontrole kan
geschieden door of namens de teamleider en al of niet persoonsgericht zijn.De directie P heeft in februari 1999 een audit laten verrichten naar de
uitvoering van de 1%-steekproef. Naar aanleiding van de uitkomsten van deze
audit zal meer aandacht gegeven worden aan de bestuurlijke inbedding van de
uitvoering van de 1%-steekproef. Analyse IBS-uitworpDe als doelstelling voor de behandeling van aangiften gekozen verhouding
70%-30% is historisch bepaald. Daarmede tracht men de basis te scheppen voor
het bevorderen van rechtsgelijkheid in de behandeling van aangiften.In werkelijkheid kwam echter bij de door de Rekenkamer bezochte eenheden
Particulieren (P) als beeld naar voren dat de uitworppercentages in 1997 en
1998 niet beantwoordden aan de 30%-doelstelling. Zij varieerden tussen de
40% en 45%. Landelijk kwam over 1998 het uitworppercentage van alle P-eenheden
gezamenlijk op 38% uit. De oorzaken van dit hogere uitworppercentage zijn
niet altijd aanwijsbaar.Overigens wordt er binnen de directie P naar gestreefd om binnen enkele
jaren een uitworppercentage van 20 te realiseren, waardoor 80% van de aangiften
inkomstenbelasting particulieren geautomatiseerd kan worden afgedaan. Gezien
bovenvermelde uitkomsten acht de Rekenkamer dit streven erg ambitieus. De eenheden stellen een onderzoek in om de samenstelling van de uitworp
nader te analyseren op uitworpredenen. Aan de hand van de uitworpredenen kunnen
aanvullend nadere criteria voor doorselectie worden bepaald (lokaal beleid)
en zo kan het handmatig te behandelen pakket worden verkleind. Deze analyse
is nog niet bij alle eenheden voltooid. De eenheden achten in dat verband
differentiatie van te stellen eisen per eenheid noodzakelijk.Gezien de mogelijkheid dat genoemde differentiatie rechtsongelijkheid
op kan leveren is Directie P er voorstander van dat eenheden slechts beperkt
aanvullende selectieregels stellen. De directie acht het beter aan de hand
van centrale normen (tijdsbesteding per aangifte, etc.) te bepalen hoeveel
personeelscapaciteit en van welk niveau nodig is om het totale werkpakket
van de eenheid af te doen. In die gedachte kan de Directie P bijsturen door
het toekennen van meer (of minder) personeelsformatie.Bij dit laatste plaatst de Rekenkamer een kanttekening. Immers de totale
personeelsformatie van de eenheden P binnen de directie P vormt een vaststaand
gegeven; daaraan valt niet te tornen. Dus als een P-eenheid van de directie
P meer personeelscapaciteit krijgt toebedeeld, dan zal dat noodgedwongen ten
koste moeten gaan van de personeelscapaciteit van een andere eenheid. Onderzoeksrapporten IABDe IAB (sector OA) onderzocht in opdracht van de directie P het beleid
bij de behandeling van aangiften particulieren door P-eenheden (audit inzake
lokaal heffingsbeleid particulieren) en rapporteerde in juni 1997 over de
resultaten. Op grond hiervan formuleerde de IAB onder andere de volgende aandachtspunten:• bij de sturing en monitoring moet naast de kwantiteit meer aandacht
worden gegeven aan de kwaliteit van de aanslagregeling;• er is meer inzicht nodig in het lokale correctiepotentieel (datgene
wat gecorrigeerd zou kunnen worden bij volledige beoordeling van aangiften)• uitworp en beschikbare capaciteit dienen beter op elkaar te worden
afgestemd teneinde nadere tijdrovende en tot kwaliteitsverlies leidende selecties
te voorkomen.In september 1998 verrichtte de IAB (sector OA), eveneens in opdracht
van de directie P, een onderzoek naar de planning van de correctie-doelstelling
waarbij ook aandacht werd besteed aan de sturing en beheersing van het lokaal
heffingsproces Particulieren. Het onderzoek toonde aan dat de outputgerichte
doelstelling door de eenheden wordt vertaald in doelstellingen die met name
gericht zijn op een goede procesinrichting. Hieraan ligt de verwachting ten
grondslag dat een optimalisering van de processen vervolgens zal leiden tot
de gewenste output en correctieresultaten. De IAB stelde vast dat een gericht
beleid om gewenste correctieresultaten te behalen middels afspraken met individuele
medewerkers over resultaatgericht werken nog onvoldoende plaatsvindt. Voorts
waren de bevindingen van het onderzoek: • de (door)selectie van posten met het hoogste risico kan effectiever
plaatsvinden;• een differentiatie per eenheid in taakstelling en doelstelling
is gegeven de bestaande uitworpverschillen wenselijk.De divisieraad Particulieren heeft ingestemd met de hoofdlijnen van de
betreffende IAB-rapportage en met het voorstel in het voorjaar van 1999 een
vervolgonderzoek in te stellen. Voor 1999 wordt het informatiemodel zowel
voor productieoverzichten als tijd-werkregistratie aangepast. Pas als deze
maatregelen zijn gerealiseerd zou inzicht kunnen ontstaan in de tijdsbesteding
van de verschillende soorten belastingmedewerkers. Conclusies selectieproces aangiftenDe Rekenkamer concludeert op grond van het voorgaande dat de historisch
bepaalde doelstelling voor de behandeling van aangiften inkomstenbelasting/vermogensbelasting
van particulieren (70% geautomatiseerd, 30% met de hand als uitworp) over
1997 en 1998 niet is gerealiseerd. Ook concludeert zij dat het selectieproces
voor de behandeling van de desbetreffende aangiften over die jaren niet optimaal
heeft gefunctioneerd en nog ruimte biedt voor verbetering. Voorts komt de
Rekenkamer tot de conclusie dat een (gedegen) analyse van het werkpakket per
eenheid in die jaren heeft ontbroken, waardoor tevens het gewenste inzicht
in het te corrigeren (lokale) correctiepotentieel er niet is geweest (zie
ook paragraaf 2.3). 2.3 Correctiepotentieel CorrectiebeleidDe Belastingdienst had in 1998 als doelstelling dat het aantal positief
gecorrigeerde posten minimaal 25% bedraagt van de uitworp. Bij een aantal
van 30% door het selectiesysteem uitgeworpen posten zal een kwart (zijnde
7,5%) positief worden gecorrigeerd.De directie P noemt het te behalen correctiepercentage ad 7,5% als rekennorm
(het aantal gecorrigeerde aangiften) realistisch. Het is een groeinorm, omdat
er nog ruimte zit in het correctiepotentieel. De nu gehanteerde correctienorm
wordt beschouwd als het minimum. Er wordt een groeipad verondersteld waarbij
een verdubbeling mogelijk wordt geacht van het correctiepotentieel.De norm zou daartoe nog moeten worden gedifferentieerd per eenheid, waarbij
een verband wordt verondersteld tussen correctiepotentieel en uitworppercentage.
Het correctiepotentieel wordt deels bepaald met behulp van de evaluatie van
de 1% steekproef IBS. Daarnaast dient elke eenheid inzicht te verkrijgen in
het lokale correctiepotentieel binnen de eigen uitworp.Het Beheersverslag 1998 van de Belastingdienst maakt melding van het feit
dat over 1998 de correctiedoelstelling IB-particulieren inderdaad op 7,5%
is uitgekomen.Bij deze uitkomst plaatst de Rekenkamer een kanttekening. Zij merkt op
dat bij een gerealiseerde landelijke uitworp over 1998 van 38%, in plaats
van de beoogde 30%, de correctiedoelstelling van positief 7,5% (25% van 30%)
eigenlijk niet gehaald is, omdat nu slechts in 19% van de gevallen (in plaats
van de beoogde 25%) positief gecorrigeerd is.De IAB stelde in eerdergenoemde audit uit juni 1997 naar het heffingsbeleid
particulieren vast dat de eenheden nog weinig sturen op correctieresultaat
(correctiepercentage in combinatie met bedrag), hoewel het correctieresultaat
een doelstelling is waarop de eenheden worden afgerekend. Gelet op de tegenvallende
resultaten op dit punt over 1996 had volgens de IAB een grotere nadruk op
het sturen op correctieresultaat mogen worden verwacht.Dezelfde teneur bleek uit het – eveneens hiervoor vermelde –
vervolgrapport van de IAB van september 1998, waarbij als bevindingen onder
meer naar voren kwamen:• er is nog onvoldoende zicht op het correctiepotentieel in de lokale
posten;• de planningen zijn veelal gericht op de verwerking van het aantal
ingekomen aangiften terwijl aanvullende planningen inzake de 7,5% doelstelling
nog te weinig aanwezig zijn. Ter illustratie wijst de Rekenkamer in dit verband nog op de resultaten
van doelgroep- en/of aspectgerichte acties. Bij deze acties worden de betreffende
aangiften wel voor 100% uitgeselecteerd door het IBS-systeem en als zodanig
in de aanslagregeling behandeld. Een voorbeeld hiervan is de aspectgerichte
actie «Beroepskosten» uit het belastingjaar 1996. De resultaten
hiervan zijn weergegeven in het jaarverslag van de directie P over 1998. Nadat
circa 97% van het totale aantal aangiften (posten) was geregeld, bleek de
in totaal gerealiseerde inkomenscorrectie een bedrag van bijna f 152
miljoen te zijn. De totale inkomenscorrectie kwam ongeveer f 40 miljoen
lager uit dan de prognose (f 192 miljoen). Het correctiepercentage ad
38% lag lager dan de verwachte 55%. Als een belangrijke oorzaak hiervan wordt
gezien de preventieve werking van de publiciteit die de actie begeleidde en
het effect daarvan op de compliance, alsmede wijziging van regelgeving waardoor
voorgenomen correcties niet meer behoefden te worden uitgevoerd. NavorderingsbeleidDe Belastingdienst kan in het geval van nieuwe feiten, die op het moment
van de aanslagregeling (inkomstenbelasting / vermogensbelasting) nog niet
bekend waren, tot navordering overgaan.Het beleid met betrekking tot navorderingen is vastgelegd in het Handboek
Formeel Recht en in het handboek SHIP. Daarnaast zijn de processen verminderingen
en navorderingen vastgelegd in het HAP. In het geval van doelgroepacties worden
veelal nog nadere richtlijnen voor de navordering opgesteld.In de periode 1993–1998 is het aantal navorderingsaanslagen in de
sfeer van de inkomstenbelasting in de sector Particulieren fors teruggelopen,
zoals hieronder blijkt. 199331 000199423 000 199529 000 199628 000199712 000 199810 000Bron: Beheersverslagen BelastingdienstNaar aanleiding hiervan stelde de directie Particulieren – in de
analyse van de resultaten over het eerste halfjaar 1998 – vast dat het
proces navorderingen inmiddels een marginaal proces is geworden: zelfs bij
eenheden die relatief veel aandacht aan het proces besteden was het aantal
navorderingen niet groter dan 0,2%. Op grond van deze constatering besloot
de directie P de IAB op te dragen een audit naar de oorzaken van de sterke
afname van het aantal navorderingen in te stellen. De IAB(sector OA) rapporteerde
eind oktober 1998 en stelde vast dat de afname van de navorderingen kan worden
verklaard uit de volgende omgevingsfactoren:• toegenomen compliance van de belastingplichtigen: de navorderingen
in de periode 1990–1995 kwamen voor een groot deel voort uit onbekendheid
van de belastingplichtigen met de Oort-wetgeving. Daarnaast toont de fiscale
monitor aan dat belastingplichtigen ervan uitgaan dat de Belastingdienst over
alle relevante gegevens inzake loon en rente beschikt;• geleidelijke invoering IBS vanaf 1994 waardoor de match van de
aangiften met de loon en rente gegevens is versneld;• prioriteitenstelling: renseignementenstromen geschieden in toenemende
mate elektronisch de stromen die overblijven vereisen meer specialistisch
maatwerk waaraan de eenheden geen hoge prioriteit geven (laatstgenoemde
stromen zijn overigens qua omvang veel kleiner);• het navorderingstraject is door onder andere AWB-conform werken
meer complex geworden.Ten aanzien van de beheersing was de conclusie dat de uitkomsten van het
navorderingsbeleid nauwelijks worden geanalyseerd met als gevolg dat een eventueel
noodzakelijke bijsturing achterwege is gebleven. Een ander punt is dat het
verwerkingsproces op de eenheden zodanig is ingericht dat in de eerste helft
van het jaar weinig aandacht aan het proces navordering wordt besteed. In
het tweede halfjaar gaat de nodige aandacht uit naar doelgroepacties en vermogenstoets.
Dan kunnen de eenheden ook weer weinig aandacht aan het proces navorderingen
geven. Dit betekent volgens de IAB-rapportage dat er voor de komende jaren
(zonder nadere aandacht) per saldo weinig navorderingen worden verwacht.Voorts bleek dat de interne controle op het proces met name gericht was
op de juistheid van de navorderingen maar dat een bewaking van de volledige
behandeling van de renseignementen ontbreekt. De interne controle wordt bovendien
belemmerd door een ondeugdelijke archivering. Ten slotte bleek uit het onderzoek
van de IAB dat er divisiebreed geen inzicht bestaat in het navorderingspotentieel
terwijl op grond van een onderzoek bij twee eenheden er wel degelijk een navorderingspotentieel
aanwezig blijkt.Naar aanleiding van deze audit heeft de directie Particulieren in december
1998 besloten om een separaat hoofdstuk navorderingen mee te nemen in de actualisering
van de handreiking correctiebeleid en zodoende te komen tot één
handreiking voor het heffingsbeleid. De handreiking zal in het voorjaar van
1999 verschijnen. FraudebestrijdingIn de notitie Fraudebestrijding 1998–2002 (ook wel Fraudenota 1998
genoemd) zet het Kabinet in grote lijnen, en met name op het deelterrein fiscaliteit,
het beleid uiteen en kondigt maatregelen ter intensivering van de fraudebestrijding
aan. Deze notitie is te beschouwen als een verdere uitwerking van het in de
Fraudenota 1996 gepresenteerde (fiscale) fraudebestrijdingsbeleid.De concrete vertaling van het beleid ter intensivering van de fraudebestrijding,
voor wat betreft het deelterrein fiscaliteit, is in december 1998 in een Plan
van Aanpak voor de Belastingdienst nader uitgewerkt.In het kernproject «Fraude-aanpak door de divisie Particulieren»
zijn maatregelen voor de bestrijding van fraude in de sector Particulieren
ontwikkeld.De divisieraad besloot in juni 1998 om op basis van verwachte frauderisico's
op de eenheden vooronderzoeken te laten doen naar het afbreukrisico en de
trefkans bij tien verschillende risicogroepen van belastingplichtigen.Volgens planning zullen medio 1999 de resultaten van deze vooronderzoeken
(bijvoorbeeld in termen van fraudepatronen) beschikbaar komen. Alsdan zal
een keuze worden gemaakt voor twee operationele fraudebestrijdingsprojecten
in 1999.In het algemeen wordt fraude-onderzoek in de P-sector overigens wettelijk
begrensd doordat enerzijds de Belastingdienst niet bevoegd is om bij een particulier
ter plekke een controlebezoek in te stellen anderzijds omdat een particulier
niet verplicht is tot het bijhouden van een administratie en het bewaren van
bescheiden.Bij de meeste P-eenheden worden met ingang van 1998 de werkzaamheden ter
opsporing en bestrijding van fraude gecoördineerd door een fraudecoördinator.
Deze functie is meestal gekoppeld aan het coördinatorschap voor het boetebeleid. Conclusies correctiepotentieelDe Rekenkamer concludeert dat er op eenheidsniveau de afgelopen jaren
nog onvoldoende inzicht was in het correctiepotentieel in de lokale posten.
Zij concludeert tevens dat nog onvoldoende voortgang is geboekt bij het sturen
op correctieresultaat. Er is weliswaar een te realiseren correctiepercentage
vastgesteld maar de ontwikkeling van analyses van uitworpverschillen, lokaal
correctiepotentieel en differentiatiemogelijkheden per eenheid blijft echter
nog achter.Het beleid voor navorderingen in de P-sector heeft volgens de Rekenkamer
in de afgelopen twee jaar niet de vereiste aandacht van management en eenheden
gekregen. Dit vervult haar met zorg. Hoewel zij de getroffen maatregel van
de directie P een goed begin acht, concludeert zij dat verdergaande maatregelen
ter verbetering/verhoging van de aandacht voor het navorderingsbeleid «in
het veld» noodzakelijk zijn om het proces te beheersen.De Rekenkamer concludeert dat de genomen maatregelen in het kader van
de intensivering van de fraudebestrijding in de P-sector in opzet een stap
in de goede richting zijn. Verdere uitbouw en verfijning van deze maatregelen
zijn echter noodzakelijk. 2.4 CorrectieresultaatDe aanslagregelaar kan bij het vaststellen van de aanslag van de aangifte
afwijken. De resultaten van die afwijkingen worden aangeduid als correcties.De Belastingdienst meet de resultaten van de correcties in de sfeer van
de inkomstenbelasting (als bestuurlijke informatie) in verhouding tot de gecorrigeerde aangiften. Zo komt men aan een gemiddeld correctiebedrag
per gecorrigeerde aangifte.In de afgelopen jaren was op die wijze een stijgende tendens te bespeuren
in het gemiddelde correctiebedrag voor inkomstenbelasting particulieren. Dit
nam toe van f 2851,- over 1995 naar f 3297,– over 19981.De Rekenkamer heeft nagegaan hoe deze relatie lag in verhouding tot het totale werkpakket bij de aanslagregeling inkomstenbelasting. Tabel 1 Overzicht correctieresultaten inkomstenbelasting
particulieren, exclusief ambtshalve aanslagen JaarAantal
def. aanslagen IB-particulieren x 1000Per saldo correctie IB-particulieren
(x 1 mln Hfl)Gemiddelde correctie per aangifte (in guldens) 19955 3371 75132819965 3361 356254 19975 6111 73931019985 9161 767299Uit tabel 1 blijkt een dalende tendens in de gemiddelde correctieresultaten
in verhouding tot het totale aantal definitieve aanslagen.De Rekenkamer acht dit een zorgelijke ontwikkeling, immers het effect
kan zijn een dalende (of minder stijgende) belastingopbrengst. Bovendien ontbreekt
het verklarend inzicht ter zake van deze dalende trend. Zo zou het interessant
zijn te weten of wellicht recent beleid ten grondslag ligt aan de dalende
trend, bijvoorbeeld het laten vallen van kleinere correcties, intensivering
contact met belastingplichtigen vóórdat de aanslag wordt geregeld,
effect intensievere renseignering, enzovoorts. Ook het Beheersverslag 1998 van de Belastingdienst verschafte te dien
aanzien geen (verklarende) informatie.Mede ter verhoging van het inzicht in het rendement van de aanslagregeling
inkomstenbelasting verdient het aandacht de door de Rekenkamer geconstateerde
dalende tendens te analyseren en te verklaren. Een dergelijke analyse zal
de kwaliteit van de bestuurlijke informatie als «management tool»
ten goede komen.Ook de IAB vermeldde in eerdergenoemde audit van juni 1997 naar het lokaal
heffingsbeleid particulieren onder meer als aandachtspunt dat de sturing op
correctieresultaten evenwichtiger dient te geschieden. Naast het aantal gecorrigeerde
posten moet ook de absolute omvang van de gegenereerde correctieopbrengsten
worden bezien. 2.5 Relatie rechtshandhaving/dienstverleningIn het Bedrijfsplan 1998–2002 is in de permanente opdracht van de
Belastingdienst met betrekking tot het begriprechtshandhaving vermeld
dat de dienst de wet- en regelgeving die hem is opgedragen zo doeltreffend
en doelmatig mogelijk uitvoert en in zijn handelen streeft naar handhaving
van rechtszekerheid en rechtsgelijkheid. De Belastingdienst is een rechtshandhavingsorganisatie.
Daarnaast is in deze opdracht verwoord dat dienstverlening aan en respect
voor het publiek onlosmakelijk aan het handelen zijn verbonden. Bij het begrip dienstverlening in de sector Particulieren horen onder meer de volgende
elementen:• Belastingtelefoon Particulieren;• Klantendiensten op de eenheden (baliefunctie, telefoon, voice-responsesysteem,
etc.;• Brochures en folders;• Hulp-bij-aangifte (HUBA) campagne;• Internetsite;• Elektronische aangifte.Bij de eenheden P was in 1998 sprake van een knelpunt in de beschikbare
capaciteit voor de rechtshandhaving enerzijds en de dienstverlening anderzijds.
De dienstverlening legde bij sommige eenheden een te groot beslag op de beschikbare
capaciteit waardoor de rechtshandhaving in het gedrang dreigde te komen. Hier
deed zich het dilemma voor van de verdeling van de (schaarse) capaciteit over
de rechtshandhaving en de dienstverlening. Gelet op het onbeheersbare karakter
van de verzoeken om hulp en de hoge prioriteit die de Belastingdienst geeft
aan dienstverlening kan daardoor de uitvoering van de controle onder druk
komen te staan.Het vraagstuk van de capaciteitstoedeling is op de najaarsconferentie
1998 van de divisie Particulieren uitvoerig aan de orde geweest. Als uitkomst
van de discussie, waarmee de Divisieraad Particulieren eind september 1998
akkoord ging, kwam naar voren dat eerst de berekening van de benodigde capaciteit
voor klantbehandeling/rechtshandhaving als uitgangspunt moet worden genomen
en vervolgens de nog resterende capaciteit voor de klantendienst.Op basis hiervan hebben de eenheden voor 1999 volgens een bepaald rekenmodel
de benodigde capaciteit voor klantbehandeling/rechtshandhaving uitgewerkt.
De resterende capaciteit wordt toegerekend aan de klantendienst. De normen
in het model zijn gebaseerd op gegevens uit het eerste halfjaar 1998. Daarbij
heeft voor het uitworppercentage een zodanige correctie plaatsgevonden dat
het directiegemiddelde 30% bedraagt. Met het rekenmodel als uitgangspunt dienen
de eenheden te streven naar een zodanig evenwicht tussen rechtshandhaving
en dienstverlening, dat in ieder geval de correctiedoelstelling wordt
gerealiseerd. Genoemde afspraken worden vastgelegd in de managementcontracten
tussen de directie Particulieren en de eenheden. De capaciteitsverdeling tussen
rechtshandhaving en dienstverlening is aldus periodiek een punt van aandacht.De Rekenkamer vraagt zich overigens hierbij af of het gehanteerde directiegemiddelde
van 30% uitworp wel een realistisch uitgangspunt is. Bij de onderzochte eenheden
lagen de uitworppercentages in 1997 en 1998 immers boven de 40% en landelijk
gemiddeld op 38%. Het dan toch moeten realiseren van een gemiddelde uitworp
van 30% kan risico's inhouden voor de kwaliteit van de rechtshandhaving.Wat het aspect dienstverlening betreft kwam voorts onder de aandacht van
de Rekenkamer dat het responsepercentage (dat is het aantal afgedane gesprekken
uitgedrukt in een percentage van het aantal binnenkomende gesprekken: het
aanbod) van de Belastingtelefoon Particulieren over 1998 (30%) ten opzichte
van 1997 is verslechterd (37%). Als belangrijkste reden van deze daling werd
aangegeven dat de capaciteitsuitbreiding niet voldoende was om de groei in
het werkaanbod bij te houden (aanbod nam ten opzichte van 1997 met 33% toe).
De groei van het werkaanbod werd daarbij vergroot doordat overloop plaatsvond
van de klantendiensten van de eenheden waar vanwege de keuze voor de rechtshandhaving
een gelimiteerde capaciteit werd ingezet voor de dienstverlening.Inmiddels heeft de directie Particulieren een aantal maatregelen genomen
ter verbetering van de «performance». Zo vindt momenteel op een
zevental eenheden een experiment plaats met een voice-response systeem. Volgens
de leiding van de Belastingdienst zijn hiermede tot nu toe goede resultaten
geboekt (respons nu naar ca 76%).Onder de aandacht van de Rekenkamer kwam verder dat in het kader van de
dienstverlening aan belastingplichtigen de jaarlijkse HUBA-campagne, althans
volgens de in het onderhavige onderzoek betrokken eenheden, een (te) groot
beslag legt op de capaciteit. Naar aanleiding van de resultaten van een enquête
onder eenheden over HUBA 1997 heeft de divisieraad P in november 1998 ingestemd
met de geformuleerde conclusies en/of adviezen om de HUBA voor het volgend
jaar beter te laten verlopen alsmede met de aanbeveling tot verplicht gebruik
van aangiftecomputers. De adviezen voor een beter verloop van HUBA luiden:• dring de oneigenlijke HUBA-vraag terug;• beperk de periode waarin HUBA-afspraken kunnen worden gemaakt;• belastingplichtigen moeten bij het maken van een afspraak een sofi-nummer
paraat hebben;• redigeer het HUBA-materiaal minder uitnodigend;• wijs belastingplichtigen op het karakter van HUBA;• wees kritisch ten opzichte van HUBA-locaties. 3 OVERIGE BEVINDINGEN 3.1 Overige M en O-aspecten BeleidsvoorbereidingDe Belastingdienst beschikt in het kader van de beleidsvoorbereiding over
een Handboek Advisering en Implementatie Wetgeving. Naar de mening van de
Rekenkamer biedt dit handboek in opzet een goede basis voor het implementatietraject
van nieuwe wetgeving. RegelgevingDe Rekenkamer hanteert als norm dat het ministerie in het kader van het
M en O-beleid dient te beschikken over een actueel overzicht van M en O-gevoelige
regelingen. Een overzicht van de voornaamste uitvoeringsknelpunten (M en O-risico's)
op het beleidsterrein van de doelgroepdirectie Particulieren met betrekking
tot de aldaar vigerende fiscale wet- en regelgeving, ontving de Rekenkamer
in maart 1999 van de directie PFC van het Directoraat-Generaal der Belastingen
van het ministerie.In een bijgevoegd memo wordt tevens in het kort het instrumentarium geschetst
dat de Belastingdienst ten dienste staat om de voornaamste M en O-gevoelige
elementen op de verschillende terreinen zo goed mogelijk in beeld te krijgen.De toets op fraudegevoeligheid van de wetgeving begint reeds bij de totstandkoming
van de fiscale wet- en regelgeving middels de handhaafbaarheids- en uitvoerbaarheidstoets.
Vervolgens is ten aanzien van de tot stand gekomen wetgeving sprake van een
continu proces van evaluatie. Vanuit de uitvoering vindt doorlopend de toets
plaats of regelgeving nog wel wordt gebruikt waarvoor deze is bedoeld. Binnen
de structuur van de Belastingdienst bestaan permanente informatie- en overlegnetwerken.
Vanuit de portefeuilles wordt dit nog ondersteund door evaluaties van nieuwe
wet- en regelgeving, signaaltoetsen, gerichte evaluaties voor bestaande wetgeving,
via de kwaliteitsindex (FIX) en door middel van audits.De geconstateerde M en O-gevoelige elementen worden ook met de voor wetgeving
verantwoordelijken binnen het Ministerie van Financiën besproken, bijvoorbeeld
op basis van notities of in de zogenoemde heisessies met de staatssecretaris
van Financiën (overleg tussen uitvoering en wetgevers). Als maatregelen
bij geconstateerd misbruik worden genoemd: aanpassing van het uitvoeringsbeleid,
bestrijding via de belastingrechter ofwel het in gang zetten van (aanvullende)
wet- en regelgeving.De Rekenkamer stelt vast dat de voornaamste uitvoeringsknelpunten rond
M en O voor de fiscale wet- en regelgeving, die door de directie Particulieren
wordt uitgevoerd, in kaart zijn gebracht. Zij constateert tevens dat hiermede
adequaat wordt omgegaan. VoorlichtingDe directie Particulieren voert in relatie tot het M en O-aspect voorlichting
zowel centraal als decentraal een vrij omvangrijk programma uit en schenkt
daarbij tevens aandacht aan de effectiviteit van dit beleid. Deze effectiviteit
kan naar de mening van de Rekenkamer nog verder worden verbeterd op diverse
onderdelen, zoals bijvoorbeeld het terugdringen van de oneigenlijke vraag
in de «Hulp bij aangifte-campagne», de telefonische bereikbaarheid
van eenheden en de duidelijkheid van telefonische contacten (interpretatie
door belastingplichtigen). SanctiebeleidHet stelsel van bestuurlijke boeten en sancties en het fiscale strafrecht
is per 1 januari 1998 herzien. Op grond hiervan zijn nadere beleidsregels
vastgelegd en is bij elke eenheid een boete- en fraudecoördinator aangesteld.
Na drie jaar zal een evaluatie plaatsvinden. EvaluatieVoor de evaluatie van beleid is voorzien in een auditstructuur. De diverse
evaluatieonderzoeken die de Rekenkamer heeft geraadpleegd vormden een goede
input voor het onderzoek. 3.2 Bevindingen Registratie en SuccessieIn juli 1998 is een onderzoek van de Belastingdienst (het project OS R
en S) afgerond naar de operationele structuur van de eenheden Registratie
en Successie (R en S). De algemene conclusie van het onderzoek was dat de
meeste grote werkstromen bij R en S kunnen worden ingepast in de integrale
klantbehandeling van de eenheden (Grote) Ondernemingen en de eenheden Particulieren.
Het eindrapport is, voorzien van een voorstel van de directeur P, aangeboden
aan de Directieraad. Over bedoeld voorstel is in de Directieraad en in de
diverse betrokken interne gremia van de Belastingdienst van gedachten gewisseld.
Op grond hiervan heeft de DGBEL besloten tot inpassing van de meeste werkstromen
van R en S in de werkstromen van de eenheden P en (Groot) O; een aantal zeer
dunne werkstromen zullen bij één eenheid worden geconcentreerd.
Naar verwachting zal dit veranderingsproces, dat uiteindelijk zal uitmonden
in de opheffing van de afzonderlijke R en S eenheden anderhalf tot twee jaar
duren (tot eind 2000).Wat betreft het dienstvak R en S zijn geen landelijke normen beschikbaar
inzake aantallen aanslagregeling en te realiseren correcties. De drie nog
overgebleven R en S-eenheden hanteren eigen normatiek, die niet al te ver
uiteenloopt. Voorts ontbreekt (ook hier) het inzicht in het correctiepotentieel.Het management betwijfelt of de verantwoordingsrapportage inzicht biedt
in de mate waarin de capaciteit daadwerkelijk wordt ingezet op de –
uit oogpunt van financieel belang en fiscaal risico – meest prioritaire
zaken. De normen worden vrij gemakkelijk gehaald. Er is geen zicht op het
bereiken van het optimum. De doelstellingen zijn bovendien vooral geformuleerd
in termijnen en doorlooptijden. Hierdoor is er onvoldoende inzicht in de waarde
van de prestaties voor wat betreft de heffende, juridische en ondersteunende
functie van de eenheden. Door het project OS R en S zal deze situatie, mede
als gevolg van de ruime overgangsperiode naar de nieuwe structuur, nog enkele
jaren zo blijven. Dit laatste in aanmerking nemende, vraagt de Rekenkamer
zich af of er in deze overgangsperiode voldoende waarborg is voor een adequate
klantbehandeling en afdoende uitwisseling c.q. behandeling van contra-informatie. 3.3 Bevindingen CBMIn juni 1998 heeft het CBM in samenwerking met de Rijksdienst voor het
Wegverkeer (beheerder kentekenregister) een inventarisatie afgerond naar de
gemeenschappelijke fraudepatronen binnen de doelgroep «fraudeurs».
In het kader van M en O-bestrijding richt het CBM zich met name op de volgende
speerpunten:• betalingsweigeraars;• de handelsvoorraad aan motorrijtuigen van autohandelaren: het gaat
hier om mogelijk onterecht/oneigenlijk claimen van vrijstelling MB; • de bestrijding van het verschijnsel «katvangers»: Een
katvanger fungeert (tegen betaling) als houder van een kenteken, waardoor
de betreffende voertuigbezitter zelf (de werkelijke houder) zijn betalingsplicht
ontloopt. Bij het CBM is in samenwerking met de politie in september 1997
het (langlopende) project «katvangers» opgestart, waarbij dagelijks
een afzonderlijk bestand van ongeveer 35 000 kentekens wordt bijgehouden.
Dit bestand is opgezet met de bedoeling de pakkans voor «katvangers»
te vergroten en de schade aangericht door de «voordeelgenieters»
te minimaliseren, respectievelijk te niet te doen. Daarnaast is een interdepartementale
werkgroep gevormd (Belastingdienst, Ministerie van Justitie, Verkeer en Waterstaat),
waarin voorstellen en aanbevelingen zijn geformuleerd ter bestrijding van
de hiervoor genoemde problematiek. Deze hebben inmiddels tot besluitvorming
in de Ministerraad geleid. De beoogde aanpassing van de wettelijke voorschriften
(in wegenverkeerswetgeving en invorderingswetgeving) waarin het ministerie
van Justitie in belangrijke mate participeert, ondervindt echter vooralsnog
vertraging vanwege juridische implicaties (met name wat betreft het voorstel
tot uitbreiding van het verhaalsrecht).Jaarlijks wordt door het CBM op basis van tellingen uit het houderschapsbelastingsysteem
(HSB-systeem) een theoretische opbrengstberekening opgesteld. Uitgangspunt
voor de berekening is de situatie op één moment in het HSB-systeem.
In het accountantsrapport naar aanleiding van de controle bij het CBM van
juli 1998 wordt door de IAB aanbevolen de betrouwbaarheid van deze berekening
te vergroten door met name uit te gaan van meerdere periodes (momenten). 4 AANBEVELINGENNaar aanleiding van de conclusies uit hoofdstuk 2 heeft de Rekenkamer
een aantal aanbevelingen geformuleerd. Deze aanbevelingen betreffen de primaire
werkprocessen binnen de doelgroepdirectie P en hebben een zodanige onderlinge
samenhang dat ze zowel van invloed zijn op de aangiftenselectie, het correctiepotentieel,
de correctienormen als op de relatie tussen rechtshandhaving en dienstverlening.De Rekenkamer beveelt aan dat met name in de situatie waar de realisatie
afwijkt van de planning de (sturings)informatie tijdig beschikbaar dient te
zijn en zodanig transparant dat keuzes ten aanzien van capaciteitsinzet, aangiftenselectie
en correctienormen zowel op centraal als op decentraal niveau verantwoord
kunnen worden gemaakt.Differentiatie van normen ten aanzien van uitworp- en correctiepercentages
en correctieresultaat, waarbij rekening gehouden wordt met de lokale situatie,
acht de Rekenkamer daarbij noodzakelijk.De doelgroepdirectie Particulieren en de eenheden dienen daartoe periodiek
te beschikken over kwantitatieve en kwalitatieve informatie over de achterliggende
oorzaken van het eventueel niet halen van doelstellingen en de mogelijk opgetreden
problemen bij het wel realiseren van doelstellingen.Er zal daarbij inzicht moeten bestaan in de aard en samenstelling van
de lokale uitworp, het correctie- en navorderingspotentieel op lokaal niveau,
de aantallen en bedragen van aangebrachte positieve en negatieve correcties
en de verdeling van de capaciteit tussen rechtshandhaving en dienstverlening.De Rekenkamer beveelt aan dat de personeelsformatie van een eenheid P
wordt vastgesteld op basis van een afgewogen analyse van het betreffende werkpakket,
waarin analyse uitworp, uitworpredenen, criteria doorselectie, etcetera een
plaats krijgen en waarbij tevens getracht wordt de mogelijkheid van rechtsongelijkheid
uit te sluiten.Mede ter verhoging van het inzicht in het rendement van de aanslagregeling
inkomstenbelasting beveelt de Rekenkamer aan de door haar geconstateerde dalende
tendens in de gemiddelde correctieresultaten per aangifte over de laatste
jaren te analyseren en te verklaren. Een dergelijke analyse zal de kwaliteit
van de bestuurlijke informatie als «management tool» ten goede
komen. 5 REACTIE STAATSSECRETARIS EN NAWOORD REKENKAMER 5.1 Reactie staatssecretaris van FinanciënDe staatssecretaris gaf in zijn reactie aan de meeste aanbevelingen van
de Rekenkamer over te nemen. Hij constateerde daarbij dat een aantal aanbevelingen
die de Rekenkamer deed inmiddels al is gerealiseerd. Hij noemt de in de managementcontracten
aangebrachte differentiatie ten aanzien van normen voor correctieresultaten
en de afspraken rond de capaciteitsverdeling voor rechtshandhaving en dienstverlening.
Bovendien gaf hij aan dat direct na de uitvoering van de selectie inzicht
wordt geboden in omvang en complexiteit van het werkpakket.Omtrent het verkrijgen van inzicht in het navorderingspotentieel merkte
hij op het niet gewenst te achten teveel aandacht te laten uitgaan naar een
marginaal proces. Hij deelde mee dat wel wordt onderzocht welke soorten renseignementen
het meest bijdragen aan het navorderingspotentieel.Ten aanzien van de correctiedoelstelling van 7,5% voor 1998 merkte hij
op dat het gegeven dat daartoe bij 25% van de uitworp correctie dient plaats
te vinden, geen zelfstandige betekenis heeft. Dit gegeven is slechts een interne
vertaling van de landelijke doelstelling van 7,5%. De staatssecretaris nam twee aanbevelingen niet over. Ten aanzien van
de vaststelling van de personeelsformatie van een P-eenheid is hij van mening
dat de huidige wijze van vaststelling voldoet.Ook nam hij de aanbeveling dat inzicht dient te bestaan in het correctie-
en navorderingspotentieel op lokaal niveau niet over. Ofschoon de omvang van
de steekproef te klein is voor een statistisch verantwoorde analyse per eenheid
bieden de resultaten van de 1%-steekproef naar de mening van de staatssecretaris
echter ook lokaal een redelijke indicatie voor het correctiepotentieel. Voor
de centrale sturing wordt gebruik gemaakt van het percentage uitworp, omdat
een sterk verband bestaat tussen uitworp en correctiepotentieel.Hij benadrukte in zijn antwoord nogmaals de achterliggende doelstelling
bij de keuzes rond selectiesysteem, correctieresultaten en capaciteitsinzet.
De keuzes dienen de uniformiteit en rechtsgelijkheid te bevorderen. Uit het
oogpunt van rechtsgelijkheid dienen bovendien de posten met het hoogste fiscaal
belang en financieel risico te worden uitgeselecteerd om de gewenste aandacht
te krijgen. 5.2 Nawoord RekenkamerDe Rekenkamer is verheugd dat de staatssecretaris van Financiën een
aantal van haar aanbevelingen onderschrijft en zij verwacht dat de reeds genomen
maatregelen kunnen bijdragen aan de vergroting van de kwaliteit van het handelen
van de Belastingdienst. Wel merkt zij hierbij op dat het maatregelen betreft
waarvan de uitwerking pas over enige tijd vastgesteld zal kunnen worden. Op
vier punten plaatst de Rekenkamer nog enkele kanttekeningen.De Rekenkamer is van mening dat na de uitvoering van de selectie wel degelijk
een nadere analyse van omvang en complexiteit van werkpakket nodig blijft.
Bovendien kan direct na de selectie nog geen inzicht bestaan in de oorzaken
van het mogelijk niet realiseren van doelstellingen of in problemen die tijdens
de uitvoering onverwacht optreden.Ten tweede bevreemdt het de Rekenkamer dat wordt afgeweken van oorspronkelijk
gestelde doelen. Ondanks dat het correctieresultaat op 7,5% uitkomt, is afgeweken
van de wijze waarop deze doelstelling bereikt had moeten worden, namelijk
door in 25% van de gevallen een correctie aan te brengen. Eigenlijk is dus
de correctiedoelstelling niet gehaald, omdat nu slechts in 19% van de gevallen
(in plaats van de beoogde 25%) positief gecorrigeerd is. De Rekenkamer vindt
het van belang, dat ook een interne richtlijn moet worden nageleefd.
Dit geldt zeker als correctiepercentages en correctieresultaat op lokaal niveau
worden gedifferentieerd.Ten derde neemt de Rekenkamer er kennis van dat de staatssecretaris volstaat
met de huidige wijze van vaststellen van personeelsformatie. Het is namelijk
niet onmogelijk, dat in combinatie met de overige genomen maatregelen, deze
wijze van vaststellen inderdaad zou kunnen voldoen.Ten vierde blijft volgens de Rekenkamer een analyse op lokaal niveau nodig
om het correctiepotentieel optimaal te kunnen benutten. De uitkomsten van
de 1%-steekproef kunnen immers niet worden vertaald naar de lokale situatie.
De Rekenkamer acht inzicht op lokaal niveau onmisbaar om een optimale differentiatie
tussen de eenheden te kunnen aanbrengen, met name gelet op het door de staatssecretaris
aangegeven verband tussen uitworp en correctiepotentieel. BIJLAGE 1 OVERZICHT VAN HOOFDCONCLUSIES EN AANBEVELINGEN ConclusiesAanbevelingenToezeggingen/reacties
ministersNawoord Rekenkamer Hoofdconclusies   •
Belastingdienst geeft in opzet in voldoende mate vorm en inhoud aan
M en O-beleid voor de doelgroepdirectie Particulieren. •
Spanning tussen centraal geautomatiseerd aansturen en op decentraal
handmatig moeten uitvoeren van omvangrijkere en wellicht gecompliceerdere
werkpakketten dan waarmee rekening werd gehouden. • Eenheden
willen nadere analyse van werkpakketten, doelgroepdirectie wil vooral centraal
sturen m.b.v. normen, richttijden en formatieplaatsen. •
Niet tijdige en niet voldoende informatie op centraal niveau t.b.v.
bijsturing en differentiatie. • (Sturings) informatie
dient op centraal niveau tijdig beschikbaar te zijn en zodanig transparant
dat keuzes t.a.v. capaciteitsinzet, aangifteselectie en correctienormen zowel
op centraal als decentraal niveau verantwoord kunnen worden gemaakt. •
Personeelsformatie van een eenheid P dient te worden vastgesteld op
basis van analyse van het werkpakket. • De staatssecretaris
ondersteunt deze aanbeveling en deelt mee dat uitvoering al in belangrijke
mate heeft plaatsgevonden door periodieke analyses en rapportages. •
De staatssecretaris is van mening dat de huidige wijze van vastetellen
voldoet. Hierbij wordt al rekening gehouden met omvang, samenstelling en complexiteit
van werkpakketten.      Selectieproces aangiften   • doelstelling voor behandeling aangiften inkomstenbelasting
particulieren niet gerealiseerd: voor 1998 38% uitworp in plaats van 30%.• Nadere analyses van aard en samenstelling van de lokale
uitworp zijn nodig. • Als doelstellingen niet worden
gehaald of problemen optreden bij realisatie dient informatie beschikbaar
te zijn over de oorzaken. • Aanbeveling is gerealiseerd;
direct na uitvoering selectie bestaat inzicht in omvang en complexiteit van
het werkpakket. • De Rekenkamer merkt op dat ook een
nadere analyse van dit inzicht nodig blijft. • De Rekenkamer
tekent hierbij aan dat dit nog niet inhoudt dat hierdoor ook achteraf zicht
bestaat op de realisatie.     Correctiepotentieel   • Inzicht in (lokaal) correctiepotentieel ontbreekt, omdat
analyse van werkpakket per eenheid niet heeft plaatsgevonden. •
Er dient inzicht te bestaan in correctie- en navorderingspotentieel
op lokaal niveau. • De staatssecretaris ondersteunt
deze aanbeveling niet. Naar zijn mening bieden de resultaten van de 1%-steekproef
ook lokaal een redelijke indicatie. • Om het correctie-
en navorderingspotentieel optimaal te kunnen benutten blijft het naar de mening
van de Rekenkamer nodig dit ook op lokaal niveau te analyseren.     Correctieresultaat   • Onvoldoende voortgang in sturen op correctieresultaat. •
Landelijke correctiedoelstelling van 7,5% gerealiseerd, maar doelstelling
voor aantal positief gecorrigeerde posten niet gerealiseerd: voor 1998 19%
van de uitworp in plaats van 25%. • Dalende tendens
in gemiddelde correctieresultaten per aangifte IB-particulieren in verhouding
tot totale aantal definitieve aanslagen IB-particulieren. •
Bij de normen t.a.v. correctiepercentages en correctieresultaat is,
rekening houdend met het gelijkheidsbeginsel, differentiatie noodzakelijk.
Basis hiervoor zijn de aantallen en bedragen van aangebrachte positieve en
negatieve correcties. • De dalende tendens dient te
worden geanalyseerd en verklaard. • Aanbeveling is
gerealiseerd in managementcontracten 1999. • De staatssecretaris
neemt deze aanbeveling over.      Rechtshandhaving <->
dienstverlening   • knelpunt in de beschikbare capaciteit
voor de rechtshandhaving enerzijds en de dienstverlening anderzijds.• Duidelijke afweging maken voor wat betreft capaciteitsinzet
voor dienstverlening en rechtshandhaving. • Aanbeveling
is gerealiseerd door afspraken in managementcontracten 1999. XNoot1Bron: Beheersverslagen Belastingdienst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26710-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl