Beleidsplan Drink- en Industriewatervoorziening; Lijst van vragen en antwoorden over het kabinetsstandpunt (deel 3) van het Beleidsplan
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23168, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

07-06-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

23168 nr. 6

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455565758596061626364656667686970717273747576
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23168Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 102 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 168Beleidsplan Drink- en Industriewatervoorzieningnr. 6LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 31 mei 1996De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 heeft over het kabinetsstandpunt (deel 3) van het Beleidsplan
Drink- en Industriewatervoorziening (Kamerstuk 23 168, nr. 4 en 5) de
onderstaande vragen aan de regering voorgelegd. De regering heeft deze vragen
bij brief van 30 mei 1996 beantwoord. De vragen en de bijbehorende antwoorden
zijn hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,Versnel-SchmitzDe griffier van de commissie,De Vries 1In hoeverre is er sprake van het niet samenvallen van het werkingsgebied
van individuele waterleidingbedrijven met de provinciale grenzen, en welke
coördinatieproblemen kan dit in een gedecentraliseerd planstelsel met
zich mee brengen? (blz. 4).Het niet precies samenvallen van het voorzieningsgebied van een waterleidingbedrijf
met de provinciegrenzen komt hier en daar wel voor, zowel voor wat betreft
de distributie als voor de produktie, maar het betreft meestal kleine gebieden
waarvoor geen specifieke (produktie)- voorzieningen behoeven te worden getroffen.
Ook winning en produktie kunnen in verschillende provincies liggen. Enkele
voorbeelden voor wat betreft de produktie zijn grondwaterwinning van het provinciaal
Waterleidingbedrijf in de provincie Groningen (WAPROG) in de provincie Drenthe,
oppervlaktewaterwinning in de provincie Utrecht voor Noord-Holland en oppervlaktewaterwinning
in de Andelse Maas (Gelderland) voor het Duinwaterbedrijf Zuid-Holland (DZH).
Daarnaast leveren de spaarbekkens in de Biesbosch water aan Zuid-Holland (waterbedrijf
Europoort), waterleidingbedrijf Noord-West-Brabant en de Delta Nutsbedrijven
(provincie Zeeland). Voorzover bekend zijn hierbij op dit moment geen coördinatieproblemen.
Naar verwachting zullen er in de toekomst door verdere schaalvergroting provinciegrensoverstijgende
bedrijven (bijv. 1 bedrijf voor 2 of 3 provincies) ontstaan. Dit vraagt afstemming
tussen de betrokken waterbeheerders (provincies).Bij de voorgenomen herziening van het planstelsel zal aandacht worden
besteed aan bovenprovinciale afstemming. 2De regering streeft naar een versterking van de maatschappelijke
positie van de bedrijfstak. Deelt zij de mening dat een verdergaande liberalisatie
en een toename van de marktwerking binnen Nederland kan leiden tot een versterking
van deze positie? (blz. 5).Versterking van de maatschappelijke positie van de bedrijfstak dient naar
de mening van het kabinet met name vorm te krijgen door middel van verdergaande
schaalvergroting en intensivering van de samenwerking binnen de drinkwatersector,
het verder invullen van de milieutaak en samenwerking in de waterkringloop
(zie pkb-tekst 2.2 onder d). Of en in hoeverre liberalisering c.q. marktwerking
kunnen bijdragen aan versterking van deze positie is thans niet duidelijk.
Mede naar aanleiding van signalen uit het bedrijfsleven worden in het kader
van de algehele herziening van de Waterleidingwet, in samenwerking met de
bedrijfstak de mogelijkheden van marktwerking bij de openbare watervoorziening
nader onderzocht. 3Acht de regering het huidige vergunningstelsel voor de exclusieve
waterlevering in een distributiegebied, op grond van de provinciale waterleidingverordening,
geen verzwakking van de maatschappelijke positie? (blz. 5).Voor zover met een vergunningstelsel op basis van een provinciale waterleidingverordening
beoogd wordt een doelmatige (drink)watervoorziening te realiseren, hoeft dit
niet te leiden tot verzwakking van de maatschappelijke positie van de waterleidingsector.Overigens hebben verschillende provincies na de uitvoering van de provinciale
reorganisatieplannen hun waterleidingverordening ingetrokken of hebben daartoe
plannen (kabinetsstandpunt blz. 50). Zie voorts ook het antwoord op vraag
38. 4Hoewel het een PKB inzake Drink- en Industriewater betreft is vooral
het drinkwatergedeelte uitgewerkt. Zou de regering uiteen willen zetten hoe
ze het beleid inzake de industriewatervoorziening ziet? Is zij bereid dit
onderdeel op te nemen in de beleidsuitgangspunten? Welke kostenconsequenties
heeft het beleid voor de industrie en zou de regering dit voor de meest relevante
bedrijfstakken kunnen specificeren? (blz. 5).Het Beleidsplan DIV is bewust toegespitst op de openbare watervoorziening.
De argumentatie hiervoor is vooral de zorgplicht die het rijk op dit gebied
heeft vanuit het oogpunt van de volksgezondheid. De Waterleidingwet, waarin
het Beleidsplan zijn wettelijke basis vindt, is ook primair vanuit die invalshoek
opgezet. Voor de watervoorziening van de industrie wordt ervan uitgegaan dat
het belang van de industrie in voldoende mate door met name de provincies
in het kader van hun verantwoordelijkheden zal worden meegenomen.Ten aanzien van de kosten van het beleid voor de industrie kan onderscheid
worden gemaakt tussen twee kostenposten, te weten de kostprijs van het door
een waterleidingbedrijf aan een industrie geleverde (drink)water en de kosten
die samenhangen met het terugdringen van het gebruik van grondwater door de
industrie.De toename van de produktiekosten voor de industrie ten gevolge van de
kostprijsstijging van het drinkwater bedragen in 2000 ca. 165 mln. gld. In
tabel 7.2, blz. 134 van het Kabinetsstandpunt is deze toename gespecificeerd
per bedrijfsklasse.Naast de consequenties van de stijging van de kostprijs van het drinkwater
zal de industrie ook met kosten worden geconfronteerd in verband met te nemen
waterbesparingsmaatregelen op het gebied van grondwaterverbruik. Een in 1993
verricht onderzoek geeft aan dat de gemiddelde jaarkosten voor de industrie
in verband met toepassing van alternatieven voor doorstroomkoeling met grondwater
ongeveer 15 mln gld bedragen (uitgaande van een besparingsdoelstelling van
ca. 40% ten opzichte van de prognoses bij ongewijzigd beleid). Indien echter
rekening wordt gehouden met wegvallende kosten (exploitatiekosten grondwaterwinning
incl. provinciale grondwaterheffing en grondwaterbelasting) resteren nagenoeg
geen extra kosten. 5Op welke wijze kan de rijks- of provinciale overheid de aanleg van
gescheiden leidingnetten voor water dat voor directe menselijke consumptie
is bedoeld en water met een minder hoogwaardige toepassing (bijvoorbeeld spoelwater
toilet) stimuleren, en welke initiatieven zijn er op dit punt reeds ondernomen?
(blz. 5 en 15).Op dit moment wordt de levering van een andere kwaliteit water dan drinkwater
aan de huishoudelijke sector en de kleinzakelijke sector nog niet algemeen
toepasbaar geacht. Redenen daarvoor zijn met name de mogelijke risico's voor
de volksgezondheid. Daarnaast vormen ook economische aspecten een belemmerende
factor. Dit neemt niet weg dat het vanuit het oogpunt van waterbesparing interessant
blijft om te onderzoeken of een levering van ander water dan drinkwater voor
niet-consumptieve doeleinden een optie is. Enkele waterleidingbedrijven hebben
in samenwerking met andere betrokkenen op lokale schaal initiatieven op dit
gebied ontwikkeld. De resultaten van dergelijke proefprojecten zullen worden
gebruikt voor de verdere gedachtenvorming betreffende het te voeren beleid.In 1995 is in opdracht van het Ministerie van VROM een studie uitgevoerd
naar de (on)mogelijkheden van systemen voor gebruik van regen- en grijswater
in de Nederlandse woonomgeving. Op basis van de resultaten van
deze studie is besloten om twee aanvullende onderzoeken uit te laten voeren.
Aan het RIVM is gevraagd om te komen met voorstellen voor normen waar B-kwaliteit
water, onder meer uit oogpunt van volksgezondheid, minimaal aan moet voldoen
indien het gebruikt wordt voor de wasmachine, het toilet en de buitenkraan.
Een andere studie moet een antwoord geven op de vraag wat het milieu- en het
economisch rendement is van enkele van deze systemen. Beide studies zullen
zo mogelijk aan het eind van het jaar zijn afgerond.Daarnaast ondersteunt het Rijk enkele experimenten en proefprojecten,
zoals hierboven genoemd. De Stichting Experimenten Volkshuisvesting (SEV)
speelt hierin een vooraanstaande rol.In het kader van de voorbereiding van een nieuwe wettelijke regeling voor
de openbare watervoorziening ter vervanging van de Waterleidingwet zal nader
worden ingegaan op de noodzaak en de mogelijkheden voor regelgeving. 6Welke (integraal afgewogen) meerkosten zijn er aan de aanleg van
gescheiden leidingnetten verbonden? (blz. 5 en 15).De VEWIN heeft recent becijferd dat de aanleg van een tweede leidingnet
voor B-water minimaal 18 miljard gulden zal kosten, uitgaande van 80 000
km leiding, 6 miljoen aansluitingen en 6 miljoen wijzigingen van de binneninstallatie.
In deze kosten zijn niet meegenomen de eventuele kosten verbonden aan noodzakelijke
wijzigingen in bestaande leidingsystemen en zuiveringssystemen (als gevolg
van het ontstaan van overcapaciteit) en de aanleg van zuiveringsinstallaties
voor het B-water, alsmede de onderhoudskosten van dit tweede net. 7Op welke wijze zou het openbare nutskarakter van de drinkwatervoorziening
kunnen worden aangetast, en welke beschermingsconstructies worden dienaangaande
overwogen? (blz. 6).De liberalisering in andere leidinggebonden nutssectoren, zoals de energiedistributie,
leidt in de waterleidingsector tot een toenemende aandacht voor marktwerking,
commercialisering en privatisering. Een ontwikkeling naar een meer marktgericht
en commercieel ondernemen, zeker wanneer dat gepaard zou gaan met een (gedeeltelijke)
overdracht van aandelen in waterleidingbedrijven aan de private sector, kan
het openbare nutskarakter van de drinkwatervoorziening aantasten. Bij een
elementaire voorziening als de produktie en levering van drinkwater mogen
naar de mening van het kabinet om redenen van volksgezondheid geen risico's
worden genomen. Zoals aangegeven in het kabinetsstandpunt (blz. 51/53) dienen
eventuele commerciële activiteiten daarom strikt gescheiden te worden
van de nutsactiviteiten. Verder is het kabinet voornemens met gemeenten en
provincies afspraken te maken over het behoud van hun zeggenschap in de waterleidingbedrijven
om zo het openbaar nutskarakter ook voor de toekomst veilig te stellen. In
het kader van de algemene herziening van de Waterleidingwet zal bezien worden
of een specifieke wettelijke regeling op dit punt mogelijk en nodig is. 8Welke milieuactiviteiten zouden aan het werkterrein van waterleidingbedrijven
kunnen worden toegevoegd? (blz. 6).Bij het uitbreiden van het werkterrein van waterleidingbedrijven met milieuactiviteiten,
denkt het kabinet op de eerste plaats aan het oppakken en intensiveren van
activiteiten door waterleidingbedrijven in het verlengde van hun
primaire taak, zoals het monitoren van de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater,
het stimuleren van natuurvriendelijke landbouw en het voeren van ecologisch
terreinbeheer. Daarnaast wil het kabinet samen met de bedrijfstak nieuwe mogelijkheden
onderzoeken, bijvoorbeeld het overnemen van grondwaterwinningen van industrie
in ruil voor levering van industriewater. (Zie blz. 43/44 van het kabinetsstandpunt.) 9Welke voor- en nadelen op het vlak van onder meer tarieven, continuïteit
van waterlevering en (zowel intern als extern) milieubeleid zijn verbonden
aan een privatisering van de drinkwatervoorziening, zoals deze in Engeland
en Frankrijk is doorgevoerd? (blz. 6, 51 en 52).Het kabinet is van mening dat een privatisering van de drinkwatervoorziening
zoals die in Engeland en Frankrijk is doorgevoerd voor de Nederlandse situatie
geen voordelen biedt. Zoals het kabinet aangeeft (kabinetsstandpunt blz. 52)
is er in genoemde landen feitelijk sprake van omzetting van een overheidsmonopolie
in een privaat monopolie. Door het ontbreken van concurrentie zijn er geen
lagere tarieven te verwachten. Tegenover het mogelijk voordeel van een efficiëntere
bedrijfsvoering, staat het nadeel dat juist bij een privaat monopolie het
streven naar winstmaximalisatie tot een opwaartse druk op de tarieven zal
leiden. In met name de Engelse situatie kan privatisering vanwege een betere
toegang tot de kapitaalmarkt tot een verhoogd investeringsniveau en daardoor
tot een verbetering van de continuïteit van waterlevering leiden. Voor
de Nederlandse situatie met overheids-NV's gaat dit voordeel echter niet op.
De Nederlandse waterleidingbedrijven blijken in de praktijk goed in staat
de benodigde middelen op de kapitaalmarkt aan te trekken en bovendien staat
de continuïteit van de Nederlandse drinkwatervoorziening op een hoog
niveau. Wat het (interne en externe) milieubeleid van de waterleidingbedrijven
betreft zijn van privatisering eveneens geen voordelen te verwachten. In een
geprivatiseerd bedrijf zal er in het algemeen minder bereidheid bestaan dan
in een overheidsbedrijf om milieu-inspanningen te leveren die verder gaan
dan wettelijk verplicht is, tenzij deze bijdragen aan een positief bedrijfsresultaat.De huidige situatie bij de drinkwatervoorziening in Engeland bevestigt
bovenstaande opvatting. Om de investeringen en tarieven van de drinkwatervoorziening
te bewaken is een uitgebreid stelsel van regelgeving ontworpen en een specifiek
toezichtsorgaan ingesteld (Ofwat). Toch is het niveau van de tarieven niet
gedaald. De winsten van de geprivatiseerde bedrijven zijn daarentegen behoorlijk
toegenomen, terwijl de problemen op het gebied van kwaliteit en continuïteit
(tekort aan drinkwater in sommige gebieden) niet zijn opgelost.Voor het Franse model van privatisering ligt het iets genuanceerder. Door
een periodieke aanbesteding van de concessie-overeenkomsten (waarbij de overheid
eigenaar is van de infrastructuur en de exploitatie van de drinkwatervoorziening
aan een privaat bedrijf wordt uitbesteed) zouden in theorie tariefvoordelen
zijn te behalen. Voorwaarde is dat er voldoende concurrentie is (in Frankrijk
zijn er slechts drie aanbieders, waardoor in feite sprake is van een oligopolie).
Doordat wordt gewerkt met concessie-overeenkomsten is de overheidscontrole
makkelijker te realiseren. Voorwaarden op het gebied van tariefstelling, maar
ook op milieugebied kunnen in de overeenkomst worden opgenomen.De Franse uitgangssituatie verschilt evenwel wezenlijk van die in Nederland.
Anders dan in Frankrijk, waar de drinkwatervoorziening door de overheid zelf
werd verzorgd (voor een deel is dat overigens nog steeds het geval), is in
Nederland gekozen voor verzelfstandiging van de drinkwatervoorziening
in overheids-NV's. Daardoor is het Franse privatiseringsmodel in Nederland,
hoewel niet onmogelijk, minder gemakkelijk te verwezenlijken. 10Bij de organisatie van de openbare watervoorziening spelen de provincies
een centrale rol. In hoeverre is gegarandeerd dat dit provinciaal beleid niet
tot suboptimalisatie leidt, zoals bijvoorbeeld bij de planning van afvalverwerking
het geval is geweest? Welke instrumenten heeft het Rijk tot haar beschikking
om dit te voorkomen? (blz. 6 en 29).Krachtens hoofdstuk III van de Waterleidingwet stellen provinciale staten
plannen vast tot reorganisatie van de openbare watervoorziening in hun provincie,
voor zover dit in verband met de doelmatigheid van de voorziening gewenst
is. Dit onderdeel van de Waterleidingwet is in 1975 in werking getreden. Sindsdien
hebben de meeste provincies reorganisatieplannen opgesteld en na goedkeuring
in uitvoering genomen. Dit heeft er toe geleid dat het aantal waterleidingbedrijven
in de afgelopen twintig jaar sterk is verminderd. Thans zijn er nog zo'n 30
waterleidingbedrijven en naar verwachting zullen er aan het eind van deze
eeuw nog circa 20 zijn. Zoals in het Beleidsplan DIV is aangegeven is het
kabinet uit oogpunt van doelmatigheid een voorstander van verdergaande schaalvergroting
van verticaal georganiseerde bedrijven (winning, produktie en distributie
in één hand), waarbij provinciegrenzen geen belemmering mogen
vormen. Het is naar het oordeel van het kabinet aan de waterleidingbedrijven
zelf om de wenselijkheid en de mogelijkheden voor schaalvergroting door intensieve
samenwerking dan wel fusies te realiseren. Hierbij ziet het kabinet geen centrale
rol meer voor de provincie.Naast schaalvergroting dient bij organisatie-ontwikkeling binnen de bedrijfstak
ook aandacht te worden besteed aan het uitbreiden van het werkterrein van
de waterleidingbedrijven met activiteiten die in het verlengde van de primaire
taak liggen, aan de samenwerking in de waterkringloop en het behoud van het
openbaar nutskarakter.In het kader van de herziening van de Waterleidingwet zal worden nagegaan
of wettelijke regelingen ter ondersteuning van de uitvoering van deze beleidslijn
wenselijk zijn.De waterleidingwet voorziet thans ook in een wettelijke regeling voor
een centraal aangestuurde planning van toekomstige watervoorzieningswerken.
In het Beleidsplan DIV is aangegeven dat deze regeling niet meer voldoet.
In het bijzonder omdat deze onvoldoende aansluit bij de overwegend regionale
dimensie van het beleid inzake de beschikbaarheid van de bronnen, in het bijzonder
van grondwater. Om die reden is het kabinet dan ook tot het besluit gekomen
om in het kader van de integrale herziening van de Waterleidingwet een nieuwe
wettelijke regeling voor de planning te ontwerpen. Daarbij zal het tegengaan
van suboptimalisatie een punt van aandacht zijn. 11Is er inmiddels meer duidelijkheid over de meerwaarde van een wettelijke
norm voor grondwater? (blz. 7, 63 en 64).Het kabinet heeft in het Beleidsplan DIV aangegeven dat het geen meerwaarde
ziet in wettelijke normen voor grondwater. Op een enkel signaal na, zoals
van de provincie Flevoland, geven andere overheden er ook geen blijk van hier
behoefte aan te hebben. Het kabinet overweegt derhalve vooralsnog niet om
normen voor grondwater wettelijk vast te leggen. 12Waarom wordt onderscheid gemaakt tussen streefwaarden voor grondwater
en grenswaarden voor oppervlaktewater? (blz. 7).In het milieubeleid worden verschillende typen milieukwaliteitsdoelstellingen
onderscheiden, waaronder streef- en grenswaarden. Deze waarden hebben ieder
een eigen betekenis. Streefwaarden geven de milieukwaliteit aan waarbij de
risico's voor mens of ecosysteem verwaarloosbaar zijn. Grenswaarden dienen
binnen een bepaalde termijn (voor het jaar 2000) zo veel mogelijk te zijn
bereikt. Voor compartimenten als oppervlaktewater en waterbodem worden zowel
streef- als grenswaarden vastgesteld. Het zijn voor die compartimenten doelstellingen
voor de lange respectievelijk korte termijn. Voor grondwater worden alleen
streefwaarden vastgesteld. Dit heeft te maken met de lange verblijftijd van
verontreiniging in dit compartiment. Het stellen van verschillende doelstellingen
voor korte en lange termijn is daardoor weinig zinvol. 13De regering stelt zich ten doel dat op eenvoudige wijze en zonder
hoge kosten drinkwater kan worden bereid uit grond- en oppervlaktewater. In
hoeverre is de regering daarbij afhankelijk van het buitenland? Is de regering
van mening dat zij «op schema» ligt bij de verbetering van de
kwaliteit van het oppervlaktewater, waaruit drinkwater gewonnen moet worden?
Zo ja, staan de voorgenomen maatregelen in verhouding tot het doel en moeten
dan niet geheel andere maatregelen worden getroffen om toch de verdrogingsdoelstelling
te halen? Zo ja, aan welke maatregelen zou de regering dan denken en welke
gevolgen hebben deze voor de voorliggende PKB (bijvoorbeeld herziening oppervlaktewaterbeheer)?
(blz. 7, 10 en 14).De kwaliteit van het oppervlaktewater in Nederland is in belangrijke mate
afhankelijk van de Nederlandse landbouw en de kwaliteit van het uit het buitenland
afkomstige water van de Rijn en de Maas. Een gezamenlijke aanpak van de gehele
stroomgebieden is derhalve van belang. Dit krijgt gestalte in het Rijnactieprogramma
en het beoogde Maasactieprogramma. Het Rijnactieprogramma ligt redelijk op
schema, hoewel er nog wel enkele knelpunten zijn. Voor 41 van de 50 prioritaire
stoffen die in het Rijnactieprogramma zijn opgenomen, zijn inmiddels de kwaliteitsdoelstellingen
gehaald. In het Beleidsplan DIV is al aangegeven dat er voor 9 prioritaire
stoffen extra maatregelen nodig zijn om de kwaliteitsdoelstellingen (mede
gebaseerd op de drinkwaterfunctie) voor het jaar 2000 te realiseren. Of dit
ook inderdaad lukt valt nog niet te overzien. In aanvulling op de 50 prioritaire
stoffen (waaronder een aantal bestrijdingsmiddelen) zal in de internationale
Rijncommissie nog een aantal bestrijdingsmiddelen worden benoemd waarvoor
reductiemaatregelen moeten worden geformuleerd. Er zal in de tweede helft
van 1996 een rapportage verschijnen waarin de probleemstoffen worden geïdentificeerd.
Daarna zullen pas maatregelen worden geformuleerd. Nitraat, officieel geen
prioritaire stof, is nog een groot probleem. Alle lidstaten, en Nederland
niet het minst, hebben moeite om het mestprobleem adequaat aan te pakken.Bij de Maas is nog geen sprake van een schema; de Voorlopige Internationale
Maascommissie is nog bezig met het opstellen van een Maasactieprogramma. De
verwachting is dat dit medio 1997 kan worden vastgesteld door de dan inmiddels
geïnstalleerde Internationale Maascommissie.Voor de rest van de vraag word verwezen naar het antwoord van vraag 29. 14Welke extra investeringen moeten door waterleidingbedrijven worden
gepleegd indien de doelstellingen inzake de terugdringing van onder meer nutriënten
en bestrijdingsmiddelen niet tijdig worden gehaald, en welk effect heeft dit
op de tarieven? (blz. 7).In het Beleidsplan DIV is op blz. 130 een tabel opgenomen met de verschillende
jaarlijkse kosten voor de drinkwatersector. Voor het jaar 2000 wordt een bedrag
voor extra zuivering geraamd op ca. 60 miljoen gulden per jaar. Ondanks de
evenwichtsbemesting die dan gerealiseerd zou moeten zijn en het beperkte bestrijdingsmiddelengebruik,
is toch extra zuivering nodig. Dit heeft te maken met naijlingseffecten. Voor
het jaar 2010 komen de kosten daardoor zelfs op een bedrag van 100 miljoen
gulden per jaar. In de Integrale Notitie Mest- en Ammoniakbeleid wordt uitgegaan
van een vertraging in de realisatie van de evenwichtsbemesting (2005 en in
sommige gebieden nog later). De kosten voor extra zuivering zullen dan hoger
worden. De VEWIN heeft een schatting gemaakt van deze extra kosten. Voor nitraatzuivering
zou op termijn een bedrag van 75 tot 130 miljoen gulden per jaar nodig zijn
in 40–60 kwetsbare waterwingebieden. Op het totale drinkwatergebruik
in Nederland zijn deze extra kosten niet zo hoog: minder dan 1% van de totale
kosten. Voor de betreffende gebieden gaat het echter wel om een substantiële
verhoging van de kosten met ongeveer f 1,- per kubieke meter water.Voor wat bestrijdingsmiddelen betreft wordt nu al ongeveer 200 miljoen
gulden per jaar uitgegeven voor onderzoek, monitoring en zuivering tezamen.
De VEWIN verwacht dat bij een vertraagde realisatie van de doelstellingen
de uitgaven op hetzelfde niveau zullen blijven. De drinkwatersector blijft
echter langer opgezadeld met deze kosten dan wanneer de doelstellingen op
tijd gehaald worden. Deze kosten zijn nu reeds in de drinkwaterprijs verdisconteerd. 15Kan de regering beargumenteren waarom het streefjaar voor het behalen
van de doelstellingen voor onder meer nutriënten en bestrijdingsmiddelen
is verschoven van het jaar 2000 naar 2010? (blz. 7).In het Beleidsplan DIV wordt gerefereerd aan de doelstellingen van het
NMP, zonder dat hier wijzigingen of verschuivingen in worden aangebracht.
Het NMP maakt onderscheid tussen lange-termijn-doelstellingen (voor het jaar
2010) en tussendoelstellingen voor het jaar 2000. Het Beleidsplan DIV geeft
aan dat de tussendoelstellingen voor onder meer nutriënten en bestrijdingsmiddelen
niet tijdig worden gerealiseerd. 16Kan een reactie worden gegeven op de kritiek van de VEWIN, dat het
beleid inzake de terugdringing van diffuse verontreinigingen (waaronder bestrijdingsmiddelen)
onvoldoende is? (blz. 7).In opdracht van het Coördinerend Uitvoeringsorgaan van de Bestuursovereenkomst
Uitvoering Meerjarenplan Gewasbescherming (MJP-G) is een evaluatie uitgevoerd
van de emissie-taakstelling voor gewasbeschermingsmiddelen voor 1995. Modelberekeningen
wijzen uit dat de emissie-taakstellingen van het MJP-G voor gewasbeschermingsmiddelen
voor 1995 voor de verschillende milieucompartimenten zijn gehaald. De afname
van de emissie van gewasbeschermingsmiddelen is met name het gevolg van twee
factoren: een drastische afname van het gebruik van grondontsmettingsmiddelen
sinds het in werking treden van de Regulering Grondontsmetting in 1993 en
betere verwerking van verpakkingen van bestrijdingsmiddelen na afsluiten van
het convenant verpakkingen (1988). Echter, op grond van verschillende metingen blijkt dat in het grond- en
oppervlaktewater verschillende gewasbeschermingsmiddelen regelmatig worden
aangetroffen. In het kader van de uitvoering van het MJP-G zal nadere aandacht
worden besteed aan het verder terugdringen van de emissie van gewasbeschermingsmiddelen,
met name ten aanzien van de vermindering van het overwaaien van spuitnevel
naar oppervlaktewater. Hiertoe zullen concrete emissiereducerende maatregelen
moeten worden geïmplementeerd. Ook zal middels het spoor van het toelatingsbeleid,
door toetsing aan milieucriteria en normen welke sinds 1995 wettelijk zijn
vastgelegd, de milieubelasting door gewasbeschermingsmiddelen verder worden
teruggebracht.De diffuse stikstofbelasting is grotendeels afkomstig van de landbouw.
De Tweede Kamer heeft hierover uitgebreid gediscussieerd in het kader van
de behandeling van de Integrale Notitie Mest- en Ammoniakbeleid. Door een
traject van aanscherping van verliesnormen worden de stikstofverliezen tot
het jaar 2010 zodanig teruggebracht dat in het grondwater in een groot deel
van Nederland de grenswaarde (50 mg NO3/l) wordt bereikt. Op de
droge zandgronden wordt onderzocht welke extra maatregelen mogelijk zijn om
aan de doelstelling te kunnen voldoen. In deze gebieden zal nitraatzuivering
bij de winning van grondwater voor de drinkwatervoorziening, nog lange tijd
noodzakelijk zijn. 17Kan een schematisch overzicht worden gegeven van het ter beschikking
staande beschermingsinstrumentarium voor grond- en oppervlaktewater? (blz.
8 en 9).Het beschikbare instrumentarium is zeer uitgebreid. De hoofdelementen
staan in onderstaand schema. Een groot deel van het instrumentarium kan zowel
voor de bescherming van oppervlaktewater als voor grondwater worden ingezet.
Belangrijk is te constateren dat een optimale bescherming kan worden geboden
als het instrumentarium van het milieubeheer, het waterbeheer en de ruimtelijke
ordening in combinatie wordt ingezet. Het onderstaande schema (vrij grof en
zeker niet compleet) geeft een idee van de omvang van het beschikbare instrumentarium.  nationaalprovinciaal/lokaalMilieubeheer* brongerichte maatregelen gericht op
het bereiken van een algemene milieukwaliteit (via amvb's, convenanten, stimuleringsbeleid,
voorlichting) * generieke effectgerichte normstelling en het bieden van
een systematiek voor gebiedsgedifferentieerde normstelling * ontwikkeling
gebiedsgericht beleid + bieden van instrumenten voor de uitvoering*
Wet milieubeheer: aanwijzen milieubeschermingsgebieden + milieuverordening 
* Bijdrageregeling Gebiedsgericht milieubeleid * Wet Milieubeheer: vaststellen
milieukwaliteitseisen * Vergunningverlening (Wet milieubeheer, Wet bodembescherming) 
* ROM-projecten Ruimtelijke ordening* introductie
watersysteembenadering in de ruimtelijke ordening (zie pkb Nationaal Ruimtelijk
Beleid en Structuurschema Groene Ruimte)* functietoekenning (streekplan,
bestemmingsplan) * aanlegvergunningen * voorbeeldprojecten (subsidie
rijk) * ROM-projecten Waterbeheer* brongerichte
maatregelen (met name via amvb's, WVO en samen optrekken met het brongerichte
milieubeleid) * functietoekenning * functiegerichte kwaliteitsdoelstellingen 
* watersysteembenadering en bieden van instrumenten voor de uitvoering 
* systematiek ecologische normstelling water* functietoekenning 
* gebiedsgerichte (ecologische) normstelling water * lozingsvergunning
(WVO) * gebiedsgerichte projecten/inrichtingsmaatregelen18Is de regering bereid om extra middelen aan gemeenten ter beschikking
te stellen voor de financiering van het grondwaterbeschermingsbeleid, nu uit
de Evaluatie provinciaal grondwaterbeschermingsbeleid is gebleken dat de eenmalige
VROM-bijdrage van 10 miljoen gulden in 1994 ontoereikend is? (blz. 8).Er is geruime tijd overleg gevoerd tussen DGM, IPO en VNG om te zoeken
naar een oplossing voor het tekort aan financiële middelen om de zogenaamde
«apparaatskosten» te dekken. DGM heeft eenmalig een bedrag van
10 miljoen gulden kunnen vrijmaken voor de gemeenten om de overdracht van
taken een stimulans te geven. Dit is voor de langere termijn niet voldoende,
maar in verband met bezuinigingen op het DGM-budget zijn aanvullende bijdragen
niet mogelijk. Er zou dan gekort moeten worden op andere posten. Ook de provincies
hebben bekeken of ze financieel zouden kunnen bijdragen; zij hebben namelijk
voor het onderdeel grondwaterbescherming vanaf 1 januari 1996 minder menskracht
nodig. De provincies zijn echter van mening dat zij voor andere vormen van
gebiedsgericht beleid tekort aan middelen hebben. Een financiële bijdrage
aan gemeenten in grondwaterbeschermingsgebieden, wijzen de provincies dan
ook af.In het reguliere overleg van DGM met de Unie van Waterschappen, IPO en
VNG (DUIV) van 28 september 1995 is geconcludeerd dat aanvullende financiële
middelen ontbreken en dat derhalve een aanpak van prioriteitstelling en fasering
noodzakelijk is binnen de zogenaamde VOGM-taken (Vervolgbijdrageregeling Ontwikkeling
Gemeentelijk Milieubeleid). De VNG heeft op 3 november 1995 een ledenbrief
uitgestuurd met het advies de taken met betrekking tot de grondwaterbescherming
af te wegen tegen andere taken in VOGM-kader (algemene bodembeschermingstaken
en taken op het gebied van duurzaam bouwen, actualisering bestemmingsplannen,
energiebesparing, e.d). Prioriteitstelling zal plaats moeten vinden in overleg
met de regionaal inspecteur. Per grondwaterbeschermingsgebied zal moeten worden
bekeken hoe groot het belang van bescherming is, gerelateerd aan de kwetsbaarheid
voor verontreinigingen en de volksgezondheidsaspecten. 19Is de regering van mening dat de beschikbare financiële middelen
voor beschermingsmaatregelen van oppervlaktewateren zodanig zijn, dat grondeigenaren
niet terughoudend zullen staan ten opzichte van het aanwijzen van gebieden
voor het onttrekken van oppervlaktewater? (blz. 9).Aan oppervlaktewateren waaruit water wordt gewonnen (of zal worden gewonnen)
met het oog op de drinkwatervoorziening wordt in het kader van het waterbeheer
en de ruimtelijke ordening de functie «drinkwatervoorziening»
toegekend. Bescherming wordt in eerste instantie gerealiseerd door een adequaat
waterkwaliteitsbeheer en een goede ruimtelijke ordening (afstemming van functies
op het land op de drinkwaterfunctie). Specifieke bescherming in het kader
van het milieubeheer is in veel gevallen wenselijk. De bijdrageregeling Gebiedsgericht
Milieubeleid kan onder andere worden ingezet ter stimulering van maatregelen
gericht op het beperken van negatieve invloeden vanaf het land. Bij de uitvoering
van de BGM's is nog niet gebleken dat vanwege financiële redenen grondeigenaren
terughoudendheid betrachten bij de aanduiding van milieubeschermingsgebieden. 20Aan welke vorm van resultaatbeloning als onderdeel van het beschermingsbeleid
wordt gedacht? (blz. 9). Het instrument resultaatbeloning (in het kader van het milieubeheer) bevindt
zich in de experimentele fase en wordt toegepast voor reductie van bestrijdingsmiddelen
en mineralen. De experimenten worden nu vooral in milieubeschermingsgebieden
uitgevoerd. Bij het gebruik van bestrijdingsmiddelen wordt een referentieniveau
gehanteerd dat gerelateerd is aan het gangbare gemiddelde gebruik (dit kan
jaarlijks worden bijgesteld/aangescherpt). Een bedrijf wordt beloond als het
minder gebruikt dan het referentieniveau. Per perceel wordt de reductie ten
opzichte van het referentieniveau bijgehouden met behulp van een puntensysteem,
de zogenaamde milieumeetlat. Naarmate het puntental lager is, is de beloning
hoger. De reductie van het bestrijdingsmiddelengebruik gaat vaak gepaard met
een intensievere bedrijfsvoering, bijvoorbeeld mechanische onkruidbestrijding,
en soms met een verminderde opbrengst. De resultaten kunnen per grondsoort
afwijken en worden besproken in zogenaamde studiegroepen, waarin boeren onderling
informatie uitwisselen. Controle vindt tot nu toe steekproefgewijs plaats
via de bedrijfsboekhouding door de provincies of door de Dienst Landbouwvoorlichting.Voor milieubeschermingsgebieden is ook een dergelijk systeem in ontwikkeling
voor het gebruik van mineralen.Voor het landelijke beleid worden in regionale experimenten de mogelijkheden
en de meerwaarde van een premiestelsel nader onderzocht als aanvulling op
het heffingenstelsel van het mineralenaangiftesysteem (MINAS). Het premiestelsel
houdt in het verstrekken van een premie voor bedrijven die mineralenverliezen
onder de fosfaat- en stikstofverliesnorm weten terug te dringen. Op basis
van de resultaten van deze experimenten zal worden bezien hoe in landelijke
regeling, als aanvulling op MINAS met premies moet worden omgegaan. 21Bij de bescherming van regionale oppervlaktewateren moeten volgens
de regering de ruimtelijke ontwikkelingen worden afgestemd op de drinkwaterfunctie.
Kan de regering aangeven wat dit betekent voor de rendabele landbouw in die
gebieden? Kan de regering voorts aangeven hoe dit zich verhoudt tot haar mening
dat de bevordering gewenst is van die vormen van rendabele landbouw die een
combinatie met natuurbeheer mogelijk maken? Welke inspanningen zijn hiervoor
nodig en wat zijn de gevolgen voor de bedrijfsresultaten? Welke maatregelen
overweegt de regering als het stimuleringsspoor te weinig resultaat oplevert?
(blz. 10).Uitgangspunt zal zijn dat de landbouw ook in die gebieden op een rendabele
wijze kan plaatsvinden. Landbouw is een belangrijke economische drager (voor
de ontwikkeling) van de regio.Er zijn verschillende mogelijkheden waarop de landbouw in die gebieden
beter of meer kan worden afgestemd op de drinkwaterfunctie. Het initiatief
daartoe zal voornamelijk vanuit het landbouwbedrijfsleven zelf moeten komen.
De rijksoverheid kan daarbij ondersteuning leveren en faciliteren en stimuleren.
Belangrijk bij de bescherming van de drinkwaterfunctie van regionale oppervlaktewateren
is dat verontreinigingen die deze functie kunnen aantasten worden voorkomen.
Een actief stimuleringsbeleid wordt door het kabinet voorgestaan. Daarbij
kan onder andere worden gedacht aan bestaande en beschikbare instrumenten
gericht op vermindering van de emissie van bestrijdingsmiddelen en meststoffen
naar het grond- en oppervlaktewater en omschakelingsmogelijkheden naar biologische
landbouw.Daar waar een aangepaste rendabele landbouw gepaard kan gaan met realisatie
van andere rijksdoelstellingen kan versterking van deze beschermingsfunctie
ontstaan. Daarbij kan onder meer worden gedacht aan vormen van agrarisch natuurbeheer
of waar de begrenzing van de milieubeschermingsgebieden samenvalt met de begrenzing
van de ecologische hoofdstructuur aan het instrument van beheersovereenkomsten
in het kader van de Relatienota. 22Kan de regering aangeven welke de tekortkomingen zijn in de onderlinge
afstemming tussen de EG-Oppervlaktewaterrichtlijn en de EG-Drinkwaterrichtlijn
en wat de stand van zaken is bij deze onderlinge afstemming? (blz. 10).Bij vergelijking van de EG-Richtlijnen betreffende de kwaliteit en het
onderzoek van oppervlaktewater dat voor drinkwaterbereiding gebruikt wordt
(75/440/EEG en 79/869/EEG) met de EG-drinkwaterrichtlijn (80/778/EEG) kan
geconstateerd worden dat er onder meer verschillen bestaan voor wat betreft
de opgenomen parameters en de gehanteerde kwaliteitseisen.Voor een deel zijn deze verschillen te verklaren doordat tussen de inname
van het oppervlaktewater en de levering van drinkwater het water behandeld
en gedistribueerd wordt. Daarbij kent EG-Richtlijn 75/440/EEG drie kwaliteitsklassen
oppervlaktewater, gekoppeld aan de toegepaste zuiveringsmethode (eenvoudig,
normaal of grondig). Waar bij de desbetreffende behandeling van het oppervlaktewater
een deel van de aanwezige verontreiniging verwijderd wordt, kunnen de kwaliteitseisen
voor oppervlaktewater navenant soepeler zijn dan voor drinkwater. Anderzijds
kunnen de bereiding en distributie ook tot gevolg hebben dat bepaalde stoffen
in het drinkwater terecht komen, waardoor het zinvol kan zijn om voor het
drinkwater aanvullende kwaliteitseisen te stellen. Een aantal verschillen is echter niet terug te voeren op de hierboven
genoemde omstandigheden. Een voorbeeld is de parameter «pesticiden-totaal».
Niet alleen kent deze parameter in de desbetreffende richtlijnen een verschillende
omschrijving, ook de kwaliteitseisen lopen meer uiteen dan het verwijderingsrendement
van de zuiveringsmethode rechtvaardigt. Oppervlaktewater van kwaliteitsklasse
A2 (normele zuivering) mag volgens de richtlijn 75/440/EEG maximaal 2,5 μg/l
pesticiden-totaal bevatten, terwijl het met gebruik van de desbetreffende
zuiveringsmethode in veel gevallen onmogelijk is om uit dergelijk water drinkwater
te produceren dat voldoet aan de EG-drinkwaternorm voor pesticiden-totaal
van 0,5 μg/l.Bij de implementatie in nationale regelgeving (het Waterleidingbesluit
en het Besluit Kwaliteitsdoelstellingen en Metingen Oppervlaktewateren) is
er dan ook voor gekozen om voor deze parameter een norm van 0,5 μg/l te
stellen. Dit laat onverlet dat het stroomgebied van Rijn en Maas (belangrijke
bronnen voor de Nederlandse watervoorziening) zich over de landsgrenzen uitstrekt,
zodat onvoldoende afstemming tussen de desbetreffende richtlijnen nadelige
effecten kan hebben op de Nederlandse situatie.Nederland heeft bij de Europese Commissie en via de Milieuraad aangedrongen
op een betere afstemming tussen de verschillende waterrichtlijnen. Op verzoek
van de Milieuraad werkt de Europese Commissie nu aan een ontwerp van een kaderrichtlijn
water voor de EU. De Europese Commissie heeft toegezegd eind 1996 dit voorstel
te presenteren, waarna de behandeling tijdens het Nederlands voorzitterschap,
in de eerste helft van 1997, zal kunnen starten. De kaderrichtlijn zal meer
samenhang moeten aanbrengen in het waterbeleid binnen de EU, gericht op de
kwaliteits- en kwantiteitsaspecten van de waterbronnen. In de concept kaderrichtlijn
wordt naar verwachting de normstelling van oppervlaktewater,
bestemd voor de bereiding van drinkwater, meegenomen maar niet de normen voor
het produkt drinkwater zelve.De behandeling van het reeds ingediende voorstel tot herziening van de
drinkwaterrichtlijn, waarin deze produktnormen voor drinkwater zijn opgenomen,
zal naar verwachting starten tijdens het Ierse EU-voorzitterschap in de tweede
helft van 1996.De condities voor goede afstemming tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap
zijn dus gecreëerd. 23Welke waterleidingbedrijven maken nog gebruik van chloor als desinfectiemiddel,
en wordt bij deze bedrijven gewerkt aan alternatieven? (blz. 11).Bij het optreden van calamiteiten (als leidingbreuk en besmetting in het
distributiegebied) gebruiken alle waterleidingbedrijven chloor (meestal in
de vorm van hypochloriet) als desinfectiemiddel ter voorkoming/bestrijding
van bacteriologische besmettingen van het drinkwater. Vanuit volksgezondheidsoogpunt
is desinfectie met chloor op dat moment noodzakelijk. Hiervoor bestaat geen
alternatief.Daarnaast wordt door een beperkt aantal waterleidingbedrijven chloor gebruikt
bij het zuiveringsproces van oppervlaktewater en soms ook bij het transport
van ruwwater.Het oppervlaktewaterbedrijf «De Punt» van het Gemeentelijk
Waterbedrijf Groningen gebruikt langzaam zandfilters. Zonodig (bij problemen
met de filters) wordt chloor gedoseerd.Het NV PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland gebruikt chloor voor breekpuntschloring
op het pompstation Andijk en op vrijwel alle pompstations chloordioxide als
distributiechloring (zo minimaal mogelijk). Een mogelijk alternatief hiervoor
(membraanfiltratie) wordt op dit moment onderzocht.Het NV Waterbedrijf Europoort gebruikt op dit moment op het pompstation
Beerenplaat voor de hoofddesinfectie chloorbleekloog. Er zijn plannen om over
te schakelen op een ozon-behandeling. Voor de nadesinfectie wordt ook chloorbleekloog
gebruikt en hiervoor zijn plannen om die te vervangen door een UV-behandeling.
Het betreft hier echter grote investeringen, die ook een aanpassing van het
zuiveringssysteem inhouden, waarop op dit moment nog gestudeerd wordt. Op
het pompstation Kralingen wordt voor de hoofddesinfectie al ozon gebruikt
en voor de nadesinfectie wordt chloorbleekloog gebruikt. Er wordt gewacht
op de resultaten van de proeven op het pompstation Beerenplaat alvorens te
beslissen hier ook over te schakelen op UV-desinfectie.Op het pompstation Zwijndrecht van de NV Watermaatschappij Zuid-Holland
Oost wordt chloordosering toegepast ter voorkoming van Aeromonasbesmetting
en voor nadesinfectie. De zuivering op dit pompstation zal worden aangevuld
met een actief-koolfiltratiestap en een UV-behandeling, zodat chloordosering
niet meer noodzakelijk zal zijn in normale omstandigheden.In de provincie Zeeland wordt bij de zuivering geen chloor gebruikt. De
NV Waterleiding Maatschappij Noord-West-Brabant gebruikt op het pompstation
Zevenbergen op dit moment chloor. Op korte termijn zal het bedrijf beslissen
of dit pompstation zal worden geherwaardeerd (produktie industriewater) of
geheel zal worden gerenoveerd, waarbij dan tevens een andere desinfectiemethode
zal worden toegepast (UV/ozon).Het NV Nutsbedrijf Regio Eindhoven gebruikt chloring op het pompstation
Aalsterweg voor het recirculatie-spoelwater. Op korte termijn wordt een andere
spoelwaterzuivering gerealiseerd zonder chloring. Daarnaast gebruiken het NV Waterwinningbedrijf Brabantsche Biesbosch en
DeltaNutsbedrijven zonodig chloor in de transportleidingen. Dit gebeurt met
name in de zomermaanden en dient om aangroei te voorkomen. Hiervoor bestaat
geen alternatief. 24Het vervangen van loden binnenleidingen is voor de regering primair
een verantwoordelijkheid van de eigenaar van de woning. In de praktijk kunnen
deze kosten echter dermate hoog oplopen dat deze door de betrokkene niet zijn
op te brengen. Wat is de reactie van de regering op de gedachte van het Landbouwschap
om vanaf een bepaald bedrag de verdere vervangingskosten voor rekening van
het Rijk te laten komen? Of is de regering bereid de vervanging via een andere
financiële tegemoetkoming te bespoedigen? (blz. 12).Naar aanleiding van het WHO-advies tot verlaging van de richtwaarde voor
lood in drinkwater tot 10 μg/l en verlaging van de maximale loodconcentratie
in het ontwerp voor een nieuwe Europese Drinkwaterrichtlijn (eveneens tot
10 μg/l) is door mij een aantal vragen over de loodproblematiek gesteld
aan de Gezondheidsraad. Gevraagd is hierbij onder andere of er vanuit gezondheidsoptiek
in de Nederlandse situatie redenen zijn om de benodigde tijd voor de sanering
van de binnenleidingen te bekorten, of er, vanuit gezondheidsoptiek redenen
zijn om het gebruik van loodhoudend soldeer te verbieden en of er richting
kwetsbare groepen (voor wat betreft lood) specifieke maatregelen noodzakelijk/gewenst
zijn.Een eventueel stimuleringsbeleid ter vervanging van de loden binnenleidingen
wil ik pas overwegen, nadat de ernst van de problematiek (vanuit gezondheidskundig
oogpunt) beter bekend is. Het advies van de Gezondheidsraad wordt eind dit
jaar verwacht.Overigens bestaan er op dit moment, in het kader van de tijdelijke stimuleringsregeling
Duurzaam Bouwen, (beperkte) mogelijkheden voor gemeenten om sanering van loden
binnenleidingen te subsidiëren. 25Is het streven om vóór het jaar 2000 alle loden dienstleidingen
te saneren of te vervangen nog haalbaar, en zijn hierover afspraken met de
bedrijfstak gemaakt? (blz. 12).Het streven om alle loden dienstleidingen te vervangen vóór
het jaar 2000 is vastgelegd in een VEWIN-beleidslijn. Recent is een enquête
gehouden bij alle waterleidingbedrijven en daaruit is gebleken dat alle waterleidingbedrijven
een goed overzicht hebben van de omvang van de loden dienstleidingproblematiek
en dat zij ook concrete plannen hebben voor een algehele sanering. Gelet op
het feit dat een beperkt aantal bedrijven veel loden dienstleidingen dienen
te saneren, is het niet uit te sluiten dat een enkel bedrijf het jaar 2000
niet geheel zal halen voor de volledige sanering.Via het VEWIN-milieuverslag wordt het ministerie van VROM op de hoogte
gehouden van de voortgang van de sanering. 26Op welke wijze zal de invoering van milieu- en kwaliteitsdoelstellingen,
waar waterleidingbedrijven uiterlijk in het jaar 2000 over moeten beschikken,
worden begeleid? Zal er een tussentijdse rapportage komen? (blz. 13).Binnen de bedrijfstak wordt reeds geruime tijd nagedacht over kwaliteitssystemen
en enkele bedrijven hebben inmiddels gecertificeerde systemen. Destijds zijn
door de VEWIN aanbevelingen opgesteld voor het bedrijfsbeleid
in technisch en hygiënisch opzicht. De VEWIN is bezig deze aanbevelingen
te vervangen door richtlijnen, danwel aanwijzingen voor de introductie van
kwaliteitssystemen. De VEWIN is hierover in overleg met de waterleidingbedrijven
en het ministerie van VROM.Ten aanzien van milieusystemen geldt dat invoering hiervan wordt gevolgd
via het VEWIN-milieuverslag. Daarnaast geldt dat de voortgang met betrekking
tot de invoering van milieu- en kwaliteitszorgsystemen wordt gevolgd via de
monitoring van de uitvoering van het drinkwaterbeleid. Hierover zal periodiek
(tweejaarlijks) worden gerapporteerd richting Tweede Kamer. 27Kan de regering duidelijker omschrijven wat de consequenties voor
gemeenten en waterleidingbedrijven zijn van de verplichting om in het gemeentelijk
rampenplan tevens de noodwatervoorziening voor sanitaire en hygiënische
doeleinden aan te geven en de mogelijk rol van het waterleidingbedrijf daarbij?
(blz. 14).De consequenties voor gemeenten en waterleidingbedrijven, van de verplichting
om in het gemeentelijk rampenplan tevens de noodwatervoorziening voor sanitaire
en hygiënische doeleinden op te nemen, zijn de volgende.Aangezien het rampenplan een neerslag is van gemaakte afspraken en voorbereide
procedures, zijn de consequenties voor de gemeenten dat de afspraken met de
waterleidingbedrijven over het operationeel maken van de nooddrinkwatervoorziening
en de inspanningsverplichting van de waterleidingbedrijven om hen bij de noodwatervoorziening
zoveel mogelijk bij te staan een vast onderdeel van het rampenplan moeten
vormen. Voor de waterleidingbedrijven betekent het de vastlegging van die
afspraken en van die inspanningsverplichting. E.e.a. sluit aan op artikel
4, lid 1, sub j, van de Rampenwet waarin staat dat de gemeentelijke rampenplannen
een plan in hoofdlijnen met betrekking tot de voedselvoorziening van de bevolking
dienen te bevatten. Drinkwatervoorziening kan worden beschouwd als een logisch
met de voedselvoorziening samenhangend element. Om die reden is er ook altijd
in de gemeentelijke rampenplannen – zij het beperkt – aandacht
besteed aan de nooddrinkwatervoorziening. Een dergelijke nooddrinkwatervoorziening
had echter ten doel de bevolking niet alleen van drinkwater te voorzien, maar
ook van water voor sanitaire en hygiënische doeleinden.Met de passages in het Beleidsplan dat de gemeenten op grond van de Rampenwet
een verantwoordelijkheid hebben voor de nooddrinkwater- voorziening heeft
de regering bovenomschreven invulling van verantwoordelijkheden bedoeld. Uit
de toelichting bij de pkb zou overigens ten onrechte kunnen worden opgemaakt
dat de gemeenten thans een expliciete en formele verantwoordelijkheid zouden
hebben t.a.v. de nooddrinkwatervoorziening.Eerst in het kader van de voorbereiding van het Beleidsplan, is een onderscheid
gemaakt tussen drinkwater en water voor sanitaire en hygiënische doeleinden.
Dit is gedaan omdat uit studies ter zake is gebleken dat het mogelijk is om
tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten de waterleidingbedrijven te verplichten
tot de realisering van een nooddrinkwatervoorziening met een capaciteit van
3 liter per persoon per dag, die binnen 24 uur operationeel kan worden gemaakt.
Vergroting van de te leveren waterhoeveelheden tot het niveau dat deze ook
voldoende zijn voor sanitaire en hygiënische doeleinden zou echter de
kosten zodanig doen stijgen dat de verhouding met het «verzekerde»
risico uit het oog wordt verloren. Op grond hiervan heeft het kabinet besloten
bovengenoemde verplichting voor het waterleidingbedrijf om een nooddrinkwatervoorziening
zoals hierboven omschreven binnen 24 uur operationeel te kunnen hebben vast
te zullen leggen in het Besluit Bescherming Waterleidingbedrijven 1989 en
in het kader van de rampenbestrijding alleen in organisatorische zin aandacht
te vragen voor de noodwatervoorziening voor sanitaire en hygiënische
doeleinden. In de praktijk zal dit betekenen dat gemaakte afspraken over deze
noodwatervoorziening nader moeten worden geconcretiseerd. 28Waarom bedraagt de ingevoerde belasting op grondwateronttrekking
voor de industrie slechts de helft van die op onttrekking ten behoeve van
de drinkwatervoorziening, terwijl juist ten aanzien van de industrie een hoge
waterbesparingsdoelstelling is geformuleerd? (blz. 14).Het lagere tarief voor eigen winners in de industrie is in de grondwaterbelasting
opgenomen, omdat deze door een stringent vergunningenbeleid in het kader van
het Actieplan waterbesparing (Kamerstukken II, 1991/92, 22 556) extra
kosten zullen moeten maken voor waterbesparende maatregelen. Het lagere tarief
voorkomt daarnaast dat bedrijven die aangewezen zijn op onttrekking van grondwater
met een aanzienlijke schoksgewijze stijging van de kosten zouden worden geconfronteerd.
Bij bedrijven die water betrekken van een waterleidingbedrijf is in het algemeen
het waterverbruik veel geringer en gelden deze argumenten niet. 29Een belangrijke beleidsdoelstelling is het grondwaterverbruik drastisch
terug te brengen om zodoende de verdrogingsdoelstellingen uit het NMP te realiseren.
Is het juist dat zowel uit het kabinetsstandpunt (deel I, blz. 72) als uit
de uitgevoerde MER blijkt dat het staken van alle grondwaterwinning slechts
een herstel van natuurwaarden oplevert van 10 procent? (blz. 14).Zo ja, staan de voorgenomen maatregelen in verhouding tot het doel
en moeten we dan niet geheel andere maatregelen worden getroffen om toch de
verdrogingsdoelstelling te halen? Zo ja, aan welke maatregelen zou de regering
dan denken en welke gevolgen hebben deze voor de voorliggende PKB (bijvoorbeeld
herziening oppervlaktewaterbeheer)? (blz. 7, 10 en 14).Het in het Beleidsplan DIV geformuleerde beleid is niet gericht op het
drastisch terugbrengen van het grondwaterverbruik met het oog op het realiseren
van de verdrogingsdoelstelling uit het NMP. In de PKB-tekst van het Beleidsplan
(blz. 18) is ten aanzien van de inzet van grondwater als algemene beleidslijn
het volgende vastgelegd: «In verband met de verdrogingsproblematiek
dient de landelijke groei van grondwaterwinning te worden beëindigd.
De invloed van grondwaterwinning in verdroogde gebieden dient te worden teruggedrongen.
Vanuit volksgezondheidsinvalshoek dient grondwaterwinning een substantieel
aandeel te blijven vormen in de dekking van de toekomstige waterbehoefte».In de uitwerking van deze beleidslijn is in de pkb aangegeven dat op landelijke
schaal na 2000 geen groei van grondwaterwinning mag plaats vinden (pkb 6.2.a).
Daarnaast wordt van de waterleidingbedrijven verwacht (pkb 6.2.b) om in daarvoor
in aanmerking komende gebieden een actieve bijdrage te leveren aan het herstel
van natuurwaarden. Bijvoorbeeld door effectgerichte maatregelen, reallocatie
van winningen of het ontwikkelen van alternatieven waarbij kunstmatige infiltratie
van oppervlaktewater voor extra aanvulling van het grondwater zorgt. Dit standpunt
is mede gebaseerd op het MER-BDIV, waaruit blijkt dat, zoals ook in de vraag
wordt aangestipt, een substantiële vermindering van de grondwateronttrekking
als generieke maatregel in het kader van verdrogingsbestrijding slechts een
relatief beperkt herstel van natuurwaarden oplevert.In de Milieubalans van het RIVM (1995) is aangegeven dat landelijk gezien
60% van de verdroging aan verbeterde ontwatering van landbouwgronden, en 30%
is toe te schrijven aan de winning van grondwater. De bestrijding van de verdroging
dient derhalve in belangrijke mate te geschieden door het treffen van gebiedsgerichte
waterhuishoudkundige maatregelen. Dit aspect valt buiten het beleidskader
van het Beleidsplan DIV. Het rijksbeleid hierover is vastgelegd in de Evaluatienota
Water (TK 1993–1994, 21 250, nrs. 27–28).Ook door aanpassing en vermindering van de grondwaterwinning kan, met
name in de op blz. 18 opgesomde indicatieve aandachtsgebieden, vanuit de drink-
en industriewatersector, een bijdrage aan de bestrijding van de verdroging
worden geleverd. Over dat onderdeel is in het Beleidsplan rijksbeleid geformuleerd.
In dat kader past ook het beleid gericht op het stimuleren van waterbesparing. 30Kan een reactie worden gegeven op de stelling van VNO-NCW, dat bij
het grondwatergebruik door de industrie een maximale besparing van hooguit
25 procent mogelijk is in het jaar 2000 in plaats van 40 procent? (blz. 14).De in het Beleidsplan DIV opgenomen besparing op het grondwaterverbruik
door de industrie van 40% ten opzichte van de prognose bij ongewijzigd beleid
is gebaseerd op een in 1992 afgerond onderzoek, dat is uitgevoerd door Krachtwerktuigen.
De meest recente gegevens over het industrieel grondwaterverbruik waren ten
tijde van dat onderzoek de cijfers over 1986 (CBS-statistiek «Watervoorziening
van bedrijven» 1986). In dat jaar bedroeg het industrieel zoet grondwaterverbruik
ca. 250 mln m3. Prognose was, dat bij ongewijzigd beleid dit verbruik
in 2000 zou zijn gestegen tot ca. 290 mln m3. Vervolgens zijn besparingsscenario's
doorgerekend. De industrie gaf daarbij aan dat bij doorvoering van al geplande
besparingsmaatregelen een verbruik in 2000 van ca. 220 mln. m3
mogelijk was. Dit betekent dus een besparing ten opzichte van de prognose
van ca. 25%. Een alternatief scenario, waarbij verdergaande besparingen werden
aangenomen (doorstroomkoeling reduceren tot 0) kwam neer op een verbruik van
ca. 130 mln m3 in 2000. Vervolgens is een «best practical
means» scenario opgesteld dat uitkwam tussen beide genoemde scenario's.
Volgens dit scenario was een verbruik van ca. 180 mln. m3 in 2000
(is ca. 40% besparing t.o.v. prognose) haalbaar. Dit scenario is de basis
geweest voor het Beleidsplan DIV.Inmiddels heeft de CBS-enquête over 1991 uitgewezen dat de daling
van het grondwaterbruik door de industrie zich inderdaad heeft ingezet. In
1991 bedroeg het verbruik ca. 200 mln. m3, dus ca. 20 mln. m3 minder dan de industrie voor 2000 haalbaar achtte. Gelet op deze trend
lijkt er nu geen aanleiding te zijn om het in het Beleidplan DIV vermelde
percentage bij te stellen.In 1997 zal een evaluatie van het waterbesparingsbeleid worden uitgebracht.
Dan zijn ook nieuwe gegevens van het CBS beschikbaar. In dat kader zal worden
bekeken wat het effect van het besparingsbeleid is geweest en zal worden beslist
of bijstellingen in het beleid, dus ook ten aanzien van de besparing van grondwater
door de industrie, noodzakelijk zijn. 31Wil de regering toelichten waarop de 40 procent reductiedoelstelling
voor de industrie in het jaar 2000 (ten opzichte van de prognoses) is gebaseerd?
Waarom wordt voor de industrie een percentage van 40 gehanteerd
en voor de huishoudens een reductie van 10 procent? (blz. 14).Zie voor wat betreft de reductiedoelstelling voor de industrie het antwoord
op vraag 30.De prognose voor de besparing voor de huishoudens is eveneens gebaseerd
op onderzoek. Dit onderzoek is uitgevoerd door Woon/Energie en is in 1991
afgerond. Het onderzoek heeft zich beperkt tot maatregelen die uitgaan van
het gebruik van drinkwater voor alle huishoudelijke toepassingen. Uitgangspunt
was voorts dat de maatregelen niet ten koste mogen gaan van hygiëne,
volksgezondheid en comfort. Bovendien is gezocht naar maatregelen die thans
grootschalig toepasbaar zijn en waarmee geen onacceptabele kosten zijn gemoeid.
Tijdens het onderzoek zijn drie scenario's doorgerekend, te weten een scenario
voor het toekomstig gebruik bij ongewijzigd beleid, een scenario dat uitgaat
van een maximale toepassing van waterbesparende voorzieningen (penetratiegraad
waterbesparende voorzieningen 100%) en een «best practical means»
scenario, dat uitgaat van toepassing van «haalbare» waterbesparende
maatregelen. Dit laatste scenario werd het meest reëel geacht en is daarom
gekozen als basis voor het Beleidsplan DIV. Dit scenario komt uit op een besparingspercentage
van 10% in 2000 t.o.v. de prognose bij ongewijzigd beleid.In 1997 zal een evaluatie van het waterbesparingsbeleid worden uitgebracht.
In dat kader zal worden bekeken wat het effect van het besparingsbeleid is
geweest en zal worden beslist of bijstellingen in het beleid noodzakelijk
zijn. 32Kan de regering aangeven wat de gevolgen zullen zijn als op rijksniveau
de besparingsdoelstellingen vervallen en wordt volstaan met de doelstelling
dat het verdroogde areaal in 2000 met 25 procent moet zijn teruggebracht?
(blz. 14).Waterbesparing maakt onderdeel uit van de beleidslijn gericht op de stabilisering
van de grondwaterontrekking door waterleidingbedrijven in het kader van het
terugdringen van de verdroging. Indien de besparingsdoelstellingen komen te
vervallen, dan zal deze stabilisering moeilijker zijn te bewerkstelligen waardoor
het bereiken van de doelstelling van het anti-verdrogingsbeleid onder druk
komt te staan. 33Is het juist dat in de ontwerp-PKB is voorgesteld te richten op de
terugdringing van vervangbaar watergebruik, rekening houdend met de milieu-consequenties
en de kosten van alternatieven? Is het ook juist dat dit voorstel geen onderdeel
meer uitmaakt van het kabinetsbesluit? Zo ja, waarom niet? (blz. 14).Vastgesteld is dat grondwaterwinning ten behoeve van de drinkwatervoorziening
tot 2000 nog zal toenemen. Anderzijds zullen op bepaalde plaatsen grondwaterwinningen
door waterleidingbedrijven moeten worden teruggebracht waarbij, gelet op de
voorkeur van het gebruik van grondwater, in eerste instantie zal worden gezocht
naar mogelijkheden van reallocatie. Teneinde aan de op deze wijze ontstane
vraag naar grondwater vanuit de drinkwatersector tegemoet te kunnen komen,
dient er bij de verdeling van het voor winning beschikbare grondwater een
stringente prioriteitstelling plaats te vinden, waarbij de drinkwatervoorziening
en ander hoogwaardig gebruik hoogste prioriteit krijgen en waarbij niet hoogwaardig
gebruik zoveel mogelijk wordt teruggedrongen. In deel I van het Beleidsplan
(ontwerp-pkb) wordt gesteld dat noodzaak en mogelijkheden van het terugdringen
van niet-hoogwaardig verbruik van geval tot geval moet worden
bepaald. Daarbij spelen milieuconsequenties en de kosten van alternatieven
een belangrijke rol. De provincies hebben hierbij een belangrijke afwegende
en sturende rol in het kader van de vergunningverlening op basis van de Grondwaterwet.
In het Kabinetsstandpunt wordt aan de beschreven lijn vastgehouden. 34Is de regering van mening dat het actief stimuleren van waterbesparing
bij industriële afnemers en/of tuinbouwbedrijven ook wenselijk en nodig
is indien in plaats van drinkwater een andere kwaliteit water, die niet uit
grondwater is bereid, aan hen wordt geleverd? (blz. 15).Ook bij de levering van ander water dan drinkwater, bereid uit oppervlaktewater
is het kabinet voorstander van het actief stimuleren van waterbesparing. Achtergrond
daarvan is dat het waterbesparingsbeleid niet alleen wordt ingegeven door
de verdrogingsproblematiek, maar ook door andere milieuargumenten. Ook bij
de produktie van ander water dan drinkwater vindt voorzuivering plaats hetgeen
kan leiden tot het gebruik van zuiveringschemicaliën en het ontstaan
van verontreinigd zuiveringsslib. Voorts kost ook de bereiding en distributie
van ander water energie. Tenslotte legt ook deze vorm van watervoorziening
beslag op de beschikbare (infrastructurele) ruimte. 35In hoeverre is de regering bereid haar beleid meer af te stemmen
op de mogelijkheden tot het leveren van water op maat aan bedrijven door middel
van produktdiversificatie? (blz. 15).Produktdiversificatie in de vorm van het leveren van water op maat aan
bedrijven is naar de mening van de regering in eerste instantie een zaak van
waterleidingbedrijven en hun klanten zelf. Waterleidingbedrijven blijken in
toenemende mate bereid in te spelen op de wensen van bedrijven om specifieke
kwaliteiten water te leveren. Bovendien blijkt het beleid van de overheid
om in verband met de verdrogingsproblematiek het gebruik van grondwater terug
te dringen en als gevolg daarvan het zoeken naar alternatieven door waterleidingbedrijven,
de hiervoor bedoelde produktdiversificatie te stimuleren. Recente voorbeelden
daarvan zijn het industriewaterproject Veendam van de Waterleidingmaatschappij
voor de provincie Groningen en de ontwikkeling van het produkt E-water (water
op maat) door de Waterleiding Maatschappij Limburg. Overigens leveren verschillende
waterleidingbedrijven in het westen van Nederland al jaren water van andere
kwaliteit dan drinkwater aan grootverbruikers (industrie en tuinbouw). In
1995 ging het daarbij om circa 63 miljoen m3, hetgeen ongeveer
25% van het totaal aan waterleveranties door waterleidingbedrijven aan de
industrie vormde. 36Is het juist dat grondwaterwinning in toenemende mate wordt belast
en dat bezuinigingen daarentegen niet worden gestimuleerd? Is de regering
bereid (een deel van) de grondwaterbelasting te bestemmen voor technologie-ontwikkeling
om zuiniger gebruik en nieuwe zuiveringstechnieken te stimuleren? Zou het
mogelijk zijn om bedrijven die een extra inspanning verrichten ten aanzien
van waterbesparing van een grondwaterbelasting uit te sluiten? (blz. 15).De tweede rapportage van de werkgroep Vergroening van het Fiscale Stelsel
is op 18 april 1996 aan de vaste Kamercommissies van Financiën en VROM
van de Tweede Kamer gestuurd. Hierin wordt voorgesteld binnen de grondwaterbelasting
de mogelijkheid te openen van verrekening (aftrek) van de kosten van waterbesparende
investeringen met de verschuldigde belasting. Dit betekent dan
wel dat dit tot een bugettaire derving zou leiden. Het kabinet heeft over
dit rapport nog geen standpunt ingenomen. 37Wat is de mening van de regering een infiltratie-aftrek toe te passen
op de grondwaterbelasting, zodanig dat het belastingtarief nul kan zijn? Zou
de grondwaterbelasting dan beter inspelen op het doel waarvoor zij geheven
wordt, namelijk het terugdringen van verdroging? (blz. 15).Hoewel geringer van omvang dan bij de onttrekking van grondwater treden
ook bij infiltratie vrijwel altijd bepaalde milieu-effecten op, zowel kwantitatief
(ingreep in waterregime, beïnvloeding van grondwaterpeil) als kwalitatief
(mogelijke verspreiding van infiltratiewater), ook al worden er inspanningen
geleverd om negatieve effecten te minimaliseren.In de Wet belastingen op milieugrondslag wordt rekening gehouden met deze
geringere milieubezwaren bij kunstmatige infiltratie. Op de belasting wordt
een vermindering toegepast over het aantal kubieke meters geïnfiltreerd
water. De vermindering voor infiltratie bedraagt f 0,285 op een tarief
van f 0,34 voor waterleidingbedrijven en f 0,115 op een tarief van
f 0,17 voor onttrekkingen door anderen, zodat per saldo een tarief van
f 0,055 per kubieke meter resteert.Voor een vorm van retourbemaling, namelijk voor onttrekkingen door middel
van een inrichting waarbij grondwater wordt onttrokken en vervolgens in een
gesloten systeem weer volledig wordt geïnfiltreerd in hetzelfde watervoerende
pakket als waaraan het is onttrokken, geldt een nul-tarief. 38Is het juist dat bedrijven die nu zelf grondwater onttrekken in toenemende
mate worden gedwongen water in te kopen bij de waterleidingbedrijven? Is het
juist dat deze bedrijven daarbij worden belemmerd in hun pogingen om water
van de gewenste kwaliteit in te kopen bij een partner naar keuze? Acht de
regering deze belemmeringen gewenst? (blz. 16 en 105).In verband met het terugdringen van de verdroging wordt door sommige provincies
een restrictief beleid gevoerd bij het toestaan van (uitbreidingen) van grondwateronttrekkingen.
Voor de betrokken wateronttrekkende bedrijven is het enige reële alternatief
meestal het afnemen van water van het lokale waterleidingbedrijf. Daar waar
distributiegebieden van waterleidingbedrijven aan elkaar grenzen doet zich
soms de mogelijkheid voor om water te betrekken van het aanliggend waterleidingbedrijf.
Daarbij kan het voorkomen dat op basis van een provinciale waterleidingverordening
een vergunning is vereist en dat de desbetreffende provincie deze met het
oog op een doelmatige (drink)watervoorziening weigert te verlenen. Een besluit
tot het verlenen of weigeren van een dergelijke vergunning kan aan het oordeel
van de rechter worden onderworpen.Zoals in het kabinetsstandpunt staat aangegeven (blz. 51) acht de regering
om redenen van volksgezondheid (kwaliteitsborging, leveringszekerheid en continuïteit)
een monopoliepositie voor de drinkwatervoorziening noodzakelijk. Dit monopolie
dient zich echter niet verder uit te strekken dan strikt nodig is. In het
kader van de algehele herziening van de Waterleidingwet zal de gewenste omvang
van het drinkwatermonopolie en de verlening van exclusieve rechten aan waterleidingbedrijven
nader bezien worden. Het kabinet wil tot een duidelijke regeling komen ten
aanzien van de wijze waarop en de voorwaarden waaronder exclusieve rechten
voor de produktie en distributie van drinkwater in Nederland door de overheid
worden verleend. 39In welke gebieden kan de voorkeursvolgorde wat betreft de inzet van
bronnen tot spanning met het terugdringen van de grondwaterwinning wegens
optredende verdroging leiden? (blz. 17).De in het Beleidsplan vastgelegde algemene voorkeur voor grondwater als
grondstof voor de drinkwatervoorziening impliceert dat de mogelijkheden om
grondwater te winnen, binnen de randvoorwaarden van een duurzame ontwikkeling,
optimaal dienen te worden benut. In dit verband wordt in de toelichting op
de pkb aangegeven dat de voorkeur voor grondwater boven oppervlaktewater niet
zodanig is dat de winning ervan zou mogen leiden tot onaanvaardbare schade
aan natuur en milieu. De feitelijke mogelijkheden voor de winning van grondwater
zijn sterk gebiedsafhankelijk en worden uiteindelijk bepaald door het vergunningenbeleid
van de provincie gebaseerd op een afweging van de in het geding zijnde belangen.Tegen de achtergrond van de verdrogingsproblematiek wordt in het Beleidsplan
als algemene beleidslijn aangegeven dat enerzijds de groei van het waterverbruik
door inzet van oppervlaktewater moet worden gedekt en dat anderzijds de bijdrage
van grondwateronttrekking aan de verdroging van de natuur dient te worden
beperkt.Deze beleidslijn wordt inmiddels door provincies en waterleidingbedrijven
geïmplementeerd. Hierbij blijkt dat voor betrokken partijen aanvaardbare
oplossingen voor de dekking van de toekomstige waterbehoefte mogelijk lijken
te zijn en dat derhalve geen sprake zal zijn van een onoverkomelijke spanning
tussen enerzijds de algemene voorkeursvolgorde van bronnen en anderzijds de
begrenzing van de omvang van de grondwaterwinning met het oog op de verdrogingsproblematiek.
Een goed en volledig beeld van de ontwikkelingen ten aanzien van de inzet
van bronnen en watervoorzieningswerken en eventuele knelpunten, die daarbij
(kunnen gaan) spelen, ontbreekt evenwel. Om die reden is onlangs aan de VEWIN
gevraagd om voor het einde van dit jaar een overzicht ter zake op te stellen. 40In het huidige beleid op grond van het Tweede Structuurschema drink-
en industriewatervoorziening wordt zoet grondwater bij voorrang bestemd voor
huishoudelijk gebruik en die produktieve doeleinden waarvoor een hoge kwaliteit
voorwaarde is. In het kabinetsstandpunt wordt nu gesteld dat grondwaterwinning
binnen randvoorwaarden van natuur en milieu maximaal voor de drinkwatervoorziening
moet worden bestemd. Waarom wordt in dit voorgestelde beleid geen aandacht
besteed aan de winning door de industrie van grondwater van hoge kwaliteit
voor hoogwaardige doelen? (blz. 18).In de pkb-tekst (6.2 e) en de daarbij behorende toelichting op pag. 120
wordt gesteld dat bij de verdeling van het voor winning beschikbare grondwater
de drinkwatervoorziening en ander hoogwaardig gebruik de hoogste prioriteit
dient te krijgen en dat niet-hoogwaardig gebruik zoveel als nodig c.q. mogelijk
dient te worden teruggedrongen. In deze vooral vanuit de invalshoek van het
grondwaterbeheer geformuleerde beleidslijn wordt er wel degelijk aandacht
besteed en zelfs prioriteit gegeven aan de winning van grondwater door de
industrie voor hoogwaardige doeleinden. Er wordt op dit punt dan ook geen
beleidswijziging ten opzichte van eerder geformuleerd beleid, zoals in het
Tweede Structuurschema, voorgestaan. Met het tweede deel van pkb-punt 6.2
e, waarin wordt gesteld dat mogelijkheden moeten worden gecreëerd om grondwaterwinning binnen randvoorwaarden van natuur en milieu maximaal
voor de drinkwatervoorziening te bestemmen, wordt beoogd het beleid op het
punt van de verdeling van het grondwater te verbijzonderen vanuit de invalshoek
van de veiligstelling van de drinkwatervoorziening. De geformuleerde verbijzondering
houdt echter geenszins in dat daarmee de hoge prioriteit bij de verdeling
van het grondwater voor hoogwaardige doeleinden binnen de industrie zou komen
te vervallen. 41Vanuit volksgezondheidsoverwegingen dient grondwaterwinning een substantieel
aandeel te behouden. Wat zijn de nadelen (voor de volksgezondheid) van oppervlaktewater?
(blz. 18).Uit een oogpunt van volksgezondheid dient bij de bereiding van drinkwater
het streven gericht te zijn op het gebruik van de beste kwaliteit grondstof,
ten einde met een onder omstandigheden zo eenvoudig mogelijke zuivering over
een zo betrouwbaar mogelijk eindprodukt te kunnen beschikken. In zijn algemeenheid
geldt in dit verband een voorkeur voor grondwater vanwege een grotere mate
van kwaliteitsborging van de keten grondstof-eindprodukt. Grondwater onderscheidt
zich daarbij ten opzichte van oppervlaktewater in positieve zin op punten
zoals: relatief constante chemische samenstelling, microbiologische betrouwbaarheid
en kwetsbaarheid voor vervuiling, incidenten en calamiteiten.Bij het bepalen van deze voorkeur heeft het kabinet zich mede laten leiden
door de resultaten van de vergelijking van de zogenoemde bouwstenen, die in
het kader van het MER-BDIV is uitgevoerd.Een actueel punt hierbij is de discussie over volksgezondheidsrisico's
als gevolg van pathogene micro-organismen in het oppervlaktewater en die van
chemische desinfectie bij beperking van infectierisico's. 42Kan de regering aangeven hoe en met welke financiële middelen
de sanering van onacceptabele bodemvervuiling ten gevolge van bestaande infiltraties
voor 2000 zal worden uitgevoerd? (blz. 19).Voor zover bekend zijn er nog geen infiltratie locaties geïdentificeerd,
waar sprake is van onacceptabele bodemvervuiling. Door de huidige vergaande
voorzuivering van het te infiltreren oppervlaktewater zal worden voorkomen
dat dergelijke situaties alsnog zullen ontstaan. Tijdens onderhoudswerkzaamheden
van de infiltratiewerken, dan wel in het kader van herinrichting van infiltratiegebieden,
bijvoorbeeld gericht op natuurherstel c.q. -ontwikkeling, worden door de waterleidingbedrijven
overigens wel bodemlagen waarin stoffen zijn geaccumuleerd verwijderd. De
kosten die hiermee gemoeid zijn, vormen onderdeel van de exploitatielasten. 43Hoe denkt de regering over de ontwikkeling van membraanfilters, waardoor
rechtstreekse levering van oppervlaktewater mogelijk wordt? Zou de regering
dit onderwerp in het beleidsplan nog wat nader kunnen toelichten en uitwerken?
(blz. 20).De huidige infrastructuur omvat reeds watervoorzieningswerken waarbij
oppervlaktewater, zonder kunstmatige infiltratie als tussenstap, wordt gebruikt
voor de bereiding van drinkwater. Membraanfilters kunnen hierbij in de toekomst
als (extra) zuiveringsstap een rol vervullen. Overigens is het toepassingsbereik
niet beperkt tot oppervlakteprojecten. Ook bij de zuivering van grondwater
zou membraanfiltratie kunnen worden ingezet, bijvoorbeeld voor de verwijdering
van nitraat. Membraanfiltratietechnieken komen vooral in beeld wanneer meerdere stoffen,
met name moeilijk verwijderbare verontreinigingen (nitraat, zouten, bestrijdingsmiddelen
etc.), tegelijkertijd dienen te worden verwijderd. Afhankelijk van de aard
van de te verwijderen stoffen kan men verschillende membraanfiltratietechnieken
inzetten. Vaak zal een combinatie van membraanfiltratietechnieken worden toegepast.Toepassing van membraanfiltratie in de drinkwaterzuivering in Nederland
vindt momenteel nog op beperkte schaal plaats (voornamelijk in proefinstallaties).
De Inspectie Milieuhygiëne heeft onlangs onder voorwaarden ingestemd
met de bouw van een nieuwe zuivering voor NV PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland,
die naar verwachting in 1998 operationeel zal kunnen zijn.Toepassing van membraanfiltratie levert water op waar alle stoffen uit
verwijderd zijn. Hierdoor zal water ontstaan wat te agressief is om rechtstreeks
gedistribueerd te worden. Om hieraan tegemoet te kunnen komen heeft de Inspectie
Milieuhygiëne als eis gesteld dat gebruik gemaakt wordt van een mengstroom,
waarbij de helft van het water gefiltreerd wordt door de membraanfilters en
de andere helft afkomstig is van duininfiltratie.Een specifiek aandachtspunt is de microbiologische betrouwbaarheid van
het gefilterde water. Reeds bij een klein defect aan de membranen kan microbiologisch
onbetrouwbaar water het net in stromen. Om die reden heeft de Inspectie Milieuhygiëne
als eis gesteld dat er bij de bouw een permanente integriteitsbewaking wordt
geplaatst, zodat bij scheuring van een filter de installatie direct buiten
bedrijf kan worden gesteld.Nadelen van membraanfiltratietechnieken zijn de moeilijk te verwerken
afvalstromen (membraanconcentraat), alsmede de noodzaak tot een goede voorzuivering
om vervuiling van de membranen zoveel mogelijk te beperken. Het probleem met
afvalstoffen, die ontstaan bij toepassing van membraanfiltratie, is de afvoer
van het membraanconcentraat en dat mogelijkheden voor hergebruik van de ontstane
reststof praktisch uitgesloten zijn. Lozing van dit membraanconcentraat op
zoet oppervlaktewater veroorzaakt milieuproblemen. 44Is de regering met de Unie van Waterschappen van mening dat het aanbieden
van diensten door waterleidingbedrijven («nutsbedrijven») tegen
lagere prijzen dan het heffingstarief van waterschappen, die zijn gebonden
aan fiscaal wettelijke belemmeringen voor tariefdifferentiatie, uiteindelijk
leidt tot tariefstijgingen voor burgers? Zo ja, is de regering bereid deze
fiscaal wettelijke belemmeringen voor waterschappen weg te nemen teneinde
de lastenstijgingen voor burgers tegen te gaan? (blz. 21).Of aanbieding van diensten op het gebied van afvalwaterzuivering door
waterleidingbedrijven of andere (nuts)bedrijven tot tariefstijgingen voor
burgers leidt, is sterk afhankelijk van de specifieke situatie. In het geval
dat tengevolge van het afkoppelen van bedrijven van de communale afvalwaterzuivering
een overcapaciteit van de rioolwaterzuiveringsinstalatie (rwzi) ontstaat,
kan dit inderdaad leiden tot hogere lasten voor de aangesloten burgers en
de overblijvende aangesloten bedrijven. Als er sprake is van een nieuwe situatie
(bedrijven die niet zijn aangesloten op het communale stelsel) hoeft dit niet
het geval te zijn.Deze problematiek vormt thans onderwerp van overleg tussen de ministeries
van VROM, Verkeer en Waterstaat, de Unie van Waterschappen en de VEWIN en
wordt ook in het kader van de voorbereiding van de Vierde Nota Waterhuishouding
bezien. Ik heb in beginsel geen bezwaar tegen een eventueel initiatief van
de minister van Verkeer en Waterstaat tot het wegnemen van mogelijke
fiscale wettelijke belemmeringen voor waterschappen op dit punt. 45Is de regering met de Unie van Waterschappen van mening dat de kosten
van het waterkwaliteitsbeheer moeten worden gekoppeld aan het waterverbruik?
(blz. 21).Anders dan in de vraag wordt verondersteld, voelt de Unie van Waterschappen
vooralsnog weinig voor het koppelen van de kosten van het waterkwaliteitsbeheer
aan het waterverbruik. Om die reden heeft het rijk er voor gekozen om in eerste
instantie met name de mogelijkheden ter stimulering van het smalle waterspoor
(koppeling rioleringsheffing aan drinkwaterverbruik en het variabiliseren
van het vastrechtdeel van de drinkwatertarieven) te bezien.Met stimulering van het smalle waterspoor kunnen ervaringen worden opgedaan
die mogelijk bijdragen tot het wegnemen van drempels bij het invoeren van
ook een breder waterspoor.De koppeling rioolheffing-drinkwaterverbruik wordt in enige tientallen
gemeenten reeds met succes toegepast. Voorts blijkt uit informatie van de
waterleidingbedrijven dat er verschillende lopende initiatieven zijn om te
komen tot de opzet van een proef met het brede waterspoor (het waterspoor
inclusief de koppeling zuiveringslasten-drinkwaterverbruik). Waterleidingbedrijven,
waterschappen en gemeenten kunnen deze initiatieven omzetten in concrete voorstellen
voor een proef met het brede waterspoor. 46In hoeverre verhoudt de ingevoerde belasting op grondwater zich tot
het uitgangspunt van kostendekkende watertarieven? (blz. 21).De grondwaterbelasting wordt geheven op de onttrekking van grondwater.
Voor waterleidingbedrijven die grondwater onttrekken, betekent dat een kostenverhoging.
Het uitgangspunt van kostendekkende water- tarieven leidt dan tot een verhoging
van de tarieven voor de afnemers van drinkwater, bereid uit grondwater. 47Overweegt de regering een milieuheffing op het onttrekken van oppervlaktewater
teneinde te kunnen bijdragen aan een zuiniger gebruik? (blz. 21).Op dit moment wordt geen milieuheffing op het onttrekken van oppervlaktewater
voorzien. De werkgroep Vergroening van het fiscale stelsel heeft in de tweede
rapportage, die op 18 april 1996 is aangeboden aan de vaste Kamercommissies
van Financiën en VROM, onderzocht welke heffingsgrondslag in het kader
van het waterbesparingsbeleid het meest geschikt zou zijn. Hieruit blijkt
dat het waterbesparingseffect het grootst wordt geacht indien het huidige
lage tarief en de vrijstellingsgrens van de grondwaterbelasting worden aangepast.
Van een belasting op oppervlaktewater worden geringere effecten verwacht.
Over de rapportage van de werkgroep heeft het kabinet zich nog geen standpunt
gevormd. 48Stijgen in een periode van 20 jaar de kosten van openbare watervoorzieningen
van 1,8 miljard gulden naar 4,1 miljard gulden? Gezien het feit dat het hier
om een van de basisvoorzieningen voor de maatschappij gaat, betekent dit een
impuls voor de inflatie. Hoe is in dit kader een extra kostenverhoging als
gevolg van een grondwaterbelasting en verruiming van de heffing
Grondwaterwet te rechtvaardigen? (blz. 21).Het is juist dat de kosten van de openbare watervoorziening over een periode
van 20 jaar worden verwacht te stijgen van 1,8 naar 4 miljard gulden. Een
stijging van 1,8 naar 4 miljard gulden over 20 jaar houdt in dat de kosten
per jaar met ongeveer 4% stijgen. Een jaarlijkse stijging van 4% ligt inderdaad
boven de huidige inflatieverwachtingen. Een eventuele kostenverhoging van
de grondwaterbelasting en verruiming van de heffing Grondwaterwet zijn aspecten
die buiten het kader van het Beleidsplan DIV vallen. Uiteraard geldt in zijn
algemeenheid dat besluiten ten aanzien van dit soort aspecten uiteindelijk
in samenhang met de in het Beleidsplan gegeven kostenconsequenties zullen
moeten worden bezien. Daarbij geldt wel dat de grondwaterbelasting als gewenst
is beoordeeld vanuit milieu-overwegingen en de wens om een groter gedeelte
van de belastingen te baseren op milieugrondslag. Daarbij past deze belasting
binnen het dekkingsplan van de Rijksoverheid. 49Kan de regering aangeven welke winsten er op dit moment door welke
waterleidingbedrijven gemaakt worden? Is de regering van mening dat deze winsten
tot nul teruggebracht dienen te worden en hoe denkt zij dit te realiseren?
(blz. 21).In het algemeen streven waterleidingbedrijven niet naar winst, maar naar
een optimale en doelmatige (drink)watervoorziening. Dat neemt niet weg dat
de bedrijfsresultaten veelal positieve cijfers laten zien. De «winst»
wordt meestal niet uitgekeerd in de vorm van dividend, maar gereserveerd voor
toekomstige investeringen of gebruikt om het in het algemeen geringe eigen
vermogen te versterken. Soms wordt er een rentevergoeding aan de aandeelhouders
vergoed voor het geïnvesteerd kapitaal. Uitzondering is de beursgenoteerde
NV Bronwaterleiding Doorn, die op basis van het provinciale reorganisatieplan
zal worden overgenomen door het Waterleidingbedrijf Midden-Nederland. Volgens
gegevens van de bedrijfstak was er in 1994 een positief bedrijfsresultaat
van circa fl. 120 miljoen op een omzet van ongeveer fl. 2,6 miljard (in deze
cijfers zijn niet de waterleidingbedrijven opgenomen die onderdeel uitmaken
van een integraal nutsbedrijf: energie en water). Daarbij liepen de resultaten
uiteen van een negatief saldo van circa fl 5 miljoen bij de Waterleiding Maatschappij
Noord-West-Brabant tot een positief resultaat van ongeveer fl 30 miljoen bij
het Waterbedrijf Europoort.De conclusie is dat de handelwijze van de bedrijven in het algemeen in
overeenstemming is met het kabinetsbeleid. Wel zal in het kader van de algemene
herziening van de Waterleidingwet worden nagegaan of op dit punt wettelijke
criteria moeten worden gesteld. 50Is de regering uit industriepolitieke overwegingen bereid de industrie
in de gelegenheid te stellen om – binnen milieuverantwoorde grenzen –
water zo goedkoop mogelijk in te kopen? Welke overwegingen spelen daarbij
een rol? (blz. 31).Verondersteld wordt dat de strekking van deze vraag is, dat een individueel
bedrijf in beginsel zou moeten kunnen kiezen uit de goedkoopste aanbieder
van water. Het kabinet kan daarmee instemmen, op voorwaarde dat een dergelijke
keuze past binnen de randvoorwaarden vanuit het milieu en de ruimtelijke ordening
(mag bijvoorbeeld niet ten koste gaat van het lokale anti-verdrogingsbeleid).
Bovendien zal er bij een keuzevrijheid voor industriële verbruikers voor
gezorgd moeten worden dat geen ongewenste neveneffecten optreden ten aanzien
van de kwaliteit, de continuïteit en de tariefstelling van
de drinkwatervoorziening voor particuliere verbruikers. 51In hoeverre is de levering van water aan de klant buiten het concessiegebied
van de waterleidingbedrijven mogelijk? Als dit niet mogelijk is, acht de regering
een dergelijke beperking niet in strijd met het beleid van de Europese Commissie
om de nationale markten op het gebied van de nutsvoorzieningen te liberaliseren?
(blz. 31).Voor zover het drinkwater betreft hebben de waterleidingbedrijven in hun
distributiegebied een exclusief recht tot levering. Deze monopoliepositie
is gebaseerd op de Waterleidingwet (via de provinciale reorganisatieplannen)
of op een provinciale concessie (vergunning op grond van een waterleidingverordening).Voor andere soorten water dan drinkwater bestaat er over het algemeen
geen exclusief recht op levering, tenzij ook daarvoor bijvoorbeeld op grond
van een provinciale waterleidingverordening een concessie (vergunning) vereist
is.Het verlenen van exclusieve rechten aan waterleidingbedrijven voor de
distributie van drinkwater (bijvoorbeeld door een concessiestelsel), en onder
bepaalde voorwaarden mogelijk ook de levering van andere soorten water, hoeft
niet per se in strijd te zijn met het beleid van de Europese Commissie om
de nationale monopolies op het terrein van nutsvoorziening te liberaliseren.
Zoals het kabinet namelijk aangeeft, heeft de Europese Commissie momenteel
geen plannen om in de waterleidingsector een zelfde mate van liberalisering
door te voeren als in de energiesector. Bovendien is de uit het oogpunt van
volksgezondheid noodzakelijke kwaliteitsborging, leveringszekerheid en continuïteit
een legitieme reden om voor de drinkwatervoorziening een monopoliepositie
te handhaven (kabinetsstandpunt blz. 51). Overigens is voor zover bekend ook
in het buitenland bij de drinkwatervoorziening steeds sprake van monopolies. 52In het kabinetsstandpunt wordt gewezen op het spanningsveld dat ontstaat
tussen het provinciale facetbeleid en het nationale sectorbeleid op het gebied
van de drink- en industriewatervoorziening. Kan de regering dit spanningsveld
beter beschrijven en welke beleidsmatige consequenties trekt de regering uit
deze constatering? (blz. 32).Het feit dat taken op het gebied van de waterhuishouding en het milieubeheer
die een nauwe relatie met drinkwatervoorziening hebben, naar de provincies
zijn gedecentraliseerd, terwijl de planning van de watervoorzieningswerken
centraal, op landelijk niveau, wordt aangestuurd is oorzaak van een zeker
spanningsveld tussen het provinciale facetbeleid en het sectorbeleid op het
gebied van de drink- en industriewatervoorziening. Het gebrek aan afstemming
tussen de provinciale en de sectorale planning werd daarbij vooral door de
waterleidingbedrijven als een knelpunt ervaren.Om deze reden werd in deel 1 (Beleidsvoornemen) van het Beleidsplan DIV
een bedrijfstakplan «nieuwe stijl» voorgesteld waarbij onder meer
de betrokkenheid van de provincies werd vergroot met behoud van een centrale
produktieplanning voor de drinkwatervoorziening. Het bestuurlijk overleg met
het IPO en de VEWIN over het beleidsvoornemen, de uitgesproken voorkeur van
verschillende waterleidingbedrijven voor een regionale produktieplanning die
aansluit bij het provinciale niveau van het waterbeheer en de strategische
discussie binnen de bedrijfstak over de rol van de VEWIN, waren voor het kabinet
aanleiding tot het huidige voorstel om de centrale bedrijfstakplanning
te vervangen door een planverplichting op bedrijfsniveau (kabinetsstandpunt
blz. 36 en 38). 53Welke mogelijkheden moeten de waterleidingbedrijven hebben om nevenactiviteiten
te ontwikkelen? Vindt de regering het gewenst dat deze bedrijven nevenactiviteiten
ontwikkelen? (bijvoorbeeld Delta Nutsbedrijven die zuiveringstaken willen
uitvoeren voor het bedrijfsleven). (blz. 33 en 45).Voor zover het gaat om activiteiten op milieugebied die de primaire taak
van de waterleidingbedrijven ondersteunen of in het verlengde daarvan liggen
ziet het kabinet die activiteiten eerder als een integraal onderdeel van de
taak van de waterleidingbedrijven dan als nevenactiviteiten. Het kabinet is
voornemens met de bedrijfstak de mogelijkheden daartoe nader te verkennen
(kabinetsstandpunt blz 5/6, 33 en 43/44). Het ontwikkelen van commerciële
nevenactiviteiten door waterleidingbedrijven, zoals het leveren van specifieke
waterprodukten en uitvoeren van waterzuivering voor de industrie kan naar
de mening van het kabinet alleen, indien dat niet ten koste gaat van hun kerntaken
en er geen oneerlijke concurrentie optreedt (bijv. door sommige kosten van
zuivering te dekken uit drinkwatertarieven). Daarom dienen dergelijke activiteiten
zowel organisatorisch als juridisch gescheiden van de nutstaken plaats te
vinden (kabinetsstandpunt blz. 53). Het ligt voor de hand daarbij toe te werken
naar een soortgelijke constructie als ten aanzien van energiedistributiebedrijven
is opgenomen in de ontwerp-Wet op de energiedistributie, die thans voorligt
bij de Eerste Kamer.In het antwoord op vraag 44 wordt nader ingegaan op het zuiveren van afvalwater
in opdracht van bedrijven. 54Waar doelt de regering op als ze stelt dat in samenspraak met de
bedrijfstak de mogelijkheden worden verkend om het werkterrein van de waterleidingbedrijven
uit te breiden met activiteiten op milieugebied, die in het verlengde liggen
van hun primaire taak? In hoeverre treden doublures op met werkzaamheden van
de waterschappen en de zuiveringschappen? (blz. 33).Ten aanzien van het uitbreiden van het werkterrein van waterleidingbedrijven
met milieuactiviteiten, denkt het kabinet aan het uitbreiden en intensiveren
van activiteiten die de primaire taak van de waterleidingbedrijven ondersteunen,
zoals het signaleren en opsporen van verontreinigingen, het stimuleren van
natuurvriendelijke landbouw en ecologisch terreinbeheer. Tevens wil het kabinet
samen met de bedrijfstak nieuwe mogelijkheden onderzoeken die in het verlengde
liggen van de primaire taak van de waterleidingbedrijven. In het kabinetsstandpunt
(blz. 43/44) wordt daarbij onder andere als voorbeeld genoemd: het overnemen
van grondwaterwinningen van de industrie in ruil voor levering van industriewater.
Daarmee zou een hoogwaardig gebruik van grondwater kunnen worden bevorderd
en tegelijk een bijdrage aan een duurzaam grondwaterbeheer worden geleverd.Zoals in het kabinetsstandpunt is aangegeven is het niet de bedoeling
dat in het kader van de taakverbreding beheerstaken van waterbeheerders worden
overgenomen. Wel kan samenwerking tussen waterleidingbedrijven en waterbeheerders
positieve milieuresultaten opleveren. In de praktijk blijkt dat ook bij de
uitvoering van verschillende regionale anti-verdrogingsprojecten. Een andere
zaak is het (commercieel) verrichten van afvalwaterzuivering door waterleidingbedrijven.
Daarop wordt ingegaan in het antwoord op vraag 44. 55Welke rol krijgt de VEWIN toebedeeld in het voorgestane planstelsel,
waarin de meerjarenplanning meer decentraal zal plaatsvinden? (blz. 38).In het voorstel van het kabinet wordt het middellange termijnplan van
de bedrijfstak, het VEWIN-Tienjarenplan, vervangen door een plan op bedrijfsniveau.
Daarbij zal er evenwel, zeker zolang de gewenste schaalvergroting binnen de
bedrijfstak nog niet is gerealiseerd, op regionaal niveau tussen de bedrijven
moeten worden samengewerkt om sub-optimalisatie in de planning van watervoorzieningswerken
te voorkomen. De VEWIN kan daarbij een coördinerende rol vervullen (zie
kabinetsstandpunt blz. 56). Uit het eind vorig jaar vastgestelde VEWIN-Beleidsplan
blijkt dat ook de waterleidingbedrijven een dergelijke rol voor de VEWIN onderschrijven.
Nadere uitwerking van de rol van de VEWIN komt aan de orde bij de voorbereiding
van de integrale herziening van de Waterleidingwet. 56In welke vorm worden de resultaten van periodieke beleidsevaluaties
vertaald in sectorbeleid? (blz. 38).De periodieke beleidsevaluaties zullen de basis vormen van de rapportage
over de stand van zaken in de openbare watervoorziening aan de Tweede Kamer.
Het is de bedoeling daarin aan te geven of aanvullend of nieuw beleid noodzakelijk
is. Nieuw of aanvullend beleid zal bij voorkeur in de nationale facetnota's
op het gebied van milieu, water en ruimtelijke ordening gestalte krijgen.
Met name als het specifieke sectoronderwerpen betreft (bijvoorbeeld normering
van drinkwater met het oog op de volksgezondheid) zal het beleid in een afzonderlijke
nota worden vastgelegd. (Zie blz. 58/59 van het kabinetsstandpunt) 57Wordt bij de door de bedrijfstakorganisatie op te stellen milieuverslagen
aangesloten bij de systematiek (opstelling, verspreiding en controle) van
de milieuverslaglegging volgens de Wet milieubeheer, zoals voorgesteld aan
het parlement (Tweede Kamer, 1995–1996, 24 595)? Zo nee, waarom
niet? (blz. 44).In het voorstel tot uitbreiding van de Wet milieubeheer (Tweede Kamer,
1995–1996, 24 572, nrs. 1–3) worden bepaalde, milieubelastende
bedrijven verplicht een milieuverslag op te stellen. Het betreft inrichtingen
die ernstige nadelige gevolgen voor het milieu kunnen veroorzaken en die als
zodanig bij algemene maatregel van bestuur zullen worden aangewezen (zoals
bijvoorbeeld elektriciteitsproduktiebedrijven). Waterleidingbedrijven vallen
daar niet onder. Vanwege de bijzondere relatie tussen drinkwatervoorziening
en het milieu kent het kabinet de waterleidingbedrijven als milieubedrijven
een voorbeeldfunctie toe. Uit het VEWIN-Milieuplan/Milieuprogramma en de lopende
implementatie daarvan in milieuprogramma's en milieuzorgsystemen bij de individuele
waterleidingbedrijven, blijkt dat de bedrijfstak deze rol serieus heeft opgepakt.
Dit plan c.q. programma heeft niet alleen betrekking op de milieubelasting
ten gevolge van de winning en produktie van drinkwater (onder meer verdroging,
drinkwaterslib), maar ook op de bescherming van de grondstof (waaronder aanpakken
vervuilers, stimuleren milieuvriendelijke landbouw). Over de voortgang wordt
op bedrijfstak-niveau gerapporteerd via het VEWIN-Milieuverslag. Dit verslag
is dus van een geheel andere aard dan het milieuverslag dat bij de voornoemde
uitbreiding van de Wet milieubeheer wordt voorgesteld. 58Kan de regering aangeven waarom de integratie van de nutsfuncties
afvalwaterzuivering, riolering en drinkwatervoorziening in één
organisatie («waterbedrijven») voor de korte termijn geen reële
optie is? Zal hier op de wat langere termijn wel naar toe worden gewerkt?
(blz. 45).Integratie van nutsfuncties afvalwatervoorziening, riolering en drinkwatervoorziening
in één organisatie (waterbedrijven) heeft voor- en nadelen.
Binnen de organisaties die nu voor de nutstaken verantwoordelijk zijn (gemeenten,
waterschappen en waterleidingbedrijven) is thans nauwelijks een bestuurlijk
draagvlak voor een dergelijke integratie aanwezig. Derhalve is integratie
van genoemde nutsfuncties voor de korte termijn geen reëele optie.Het kabinet is van mening dat een eventuele ontwikkeling naar integratie
van nutsfuncties via vrijwillige samenwerking bottom-up tot stand dient te
komen. De bestaande wettelijke kaders bieden daartoe voldoende mogelijkheden
(kabinetsstandpunt blz. 46) 59De regering is voornemens om met de gemeenten en provincies in overleg
te treden over het vaststellen van spelregels teneinde het openbaar nutskarakter
van de drinkwatervoorziening voor de toekomst veilig te stellen. Aan welke
spelregels denkt de regering? Hoe bindend zullen die spelregels zijn? Is het
niet beter om dit in de wet zelf te regelen, gezien het algemeen geldende
en landelijke karakter van de drinkwatervoorziening als openbaar nutsbedrijf?
(blz. 52).Het kabinet is van mening dat de overheids-NV op dit moment de meest geschikte
organisatievorm voor de waterleidingbedrijven is (kabinetsstandpunt blz. 52).Door het afspreken van spelregels met gemeenten en provincies wil het
kabinet voorkomen dat het onverwacht wordt geconfronteerd met een ontwikkeling
waarbij deze overheden door aandelenoverdracht aan de private sector hun zeggenschap
in de waterleidingbedrijven opgeven, zonder dat op andere wijze voorzien is
in een adequate regeling om de noodzakelijke overheidsinvloed te waarborgen.
Indien uit het overleg terzake zou blijken dat een wettelijke regeling gewenst
is, dan zal dit worden bezien in het kader van de algehele herziening van
de Waterleidingwet. 60Volgens de regering kunnen de waterleidingbedrijven hun werkterrein
verbreden met nieuwe commerciële activiteiten.Welke garanties geeft de regering dat de waterleidingbedrijven gericht
blijven op hun kerntaken: produktie en distributie van goed drinkwater? (blz.
53).Het kabinet acht het denkbaar dat waterleidingbedrijven, evenals dat in
andere nutssectoren al het geval is, hun werkterrein zullen gaan verbreden
met commerciële activiteiten. Vanwege de mogelijke positieve effecten
daarvan (grotere klantgerichtheid en doelmatigheid) wil het kabinet deze ontwikkeling
niet blokkeren. Maar zeker als het om branche-vreemde, risicovolle activiteiten
gaat, brengt het ook gevaren voor de uitvoering van de kerntaken met zich
mee. Om een goede uitvoering van deze kerntaken te waarborgen, acht het kabinet
het noodzakelijk dat eventuele commerciële nevenactiviteiten van waterleidingbedrijven
strikt worden gescheiden van de opgedragen nutstaken, zowel organisatorisch
als juridisch (zie blz. 34 en 53 van het kabinetsstandpunt). 61Op welke wijze zullen de nog vast te leggen streefwaarden voor diffuse
verontreiniging van grondwater, die overigens geen wettelijke grondslag zullen
hebben, worden gehandhaafd? (blz. 63).De streefwaarden grondwater hebben voor de verantwoordelijke overheden
vooral een probleemstellende functie. Als de milieukwaliteit deze streefwaarden
overschrijdt, vormt dit een signaal dat sprake kan zijn van te hoge belasting
met verontreinigende stoffen. Dit kan worden veroorzaakt door diffuse verontreiniging.
Het ligt dan voor de hand dat de verantwoordelijke overheden maatregelen nemen
om die diffuse verontreiniging terug te dringen. Een groot deel van het bestaande
milieubeleid is op basis van deze overweging geformuleerd. De «handhaving»
betreft in dit geval dus het doorlopen van een proces dat begint bij de probleemsignalering
met behulp van streefwaarden. Zij kan uiteindelijk via een probleemanalyse
leiden tot de formulering van milieubeleid en tot de implementatie van milieumaatregelen. 62Is de regering voornemens om, ten aanzien van de wettelijke regeling
inzake drinkwaterkwaliteit, af te wijken van de EG-Drinkwaterrichtlijn? Zo
ja, waar is deze beleidsoverweging dan op gebaseerd? Is een eigen normstellingstraject
zinvol als de VEWIN laat weten geen noodzaak te zien voor een stringentere
nationale drinkwaternormstelling dan door de Europese Unie voorgeschreven?
(blz. 84 en 85).Het Commissie-voorstel tot herziening van de EG-Drinkwaterrichtlijn biedt –
evenals de huidige richtlijn – aan de Lid-Staten de mogelijkheid om
voor drinkwater normen vast te stellen die strenger danwel aanvullend zijn
ten opzichte van de normen, opgenomen in Bijlage I van het voorstel. Op grond
van het Commissie-voorstel kan zelfs gesteld worden dat de Lid-Staten hier
in bepaalde gevallen toe verplicht zijn.Waar het de normstelling voor drinkwater betreft heeft de Minister van
VROM krachtens de Waterleidingwet een eigen verantwoordelijkheid, zowel ten
opzichte van het parlement als ten opzichte van de Europese Commissie. Er
wordt van uit gegaan dat bij de implementatie van de herziene EG-Drinkwaterrichtlijn
de belanghebbenden (waaronder de waterleidingbedrijven) overtuigd kunnen worden
van de noodzaak dan wel wenselijkheid van een strengere of aanvullende normstelling.
Hierbij zijn de bescherming van de volksgezondheid en het behoud van de huidige
kwaliteit van het drinkwater belangrijke beleidsoverwegingen. 63Welke mogelijkheden ziet de regering om de kosten van de operatie
ter vervanging van loden leidingen in het algemeen en de kosten voor individuele
huishoudens in het bijzonder binnen de perken te houden? (blz. 90).De vervanging van loden dienstleidingen is thans bij alle bedrijven die
nog loden dienstleidingen hebben gaande. Naar verwachting zal de sanering
van de loden dienstleidingen grotendeels voor het jaar 2000 gerealiseerd zijn.
De kosten hiervan zijn door de waterleidingbedrijven geraamd op circa 300
miljoen gulden. Dit zal in enkele steden leiden tot enige, maar acceptabele
prijsverhogingen. Men dient zich echter te realiseren dat deze kosten toch
binnen enkele jaren gemaakt zouden moeten worden, omdat deze dienstleidingen
inmiddels meestal technisch afgeschreven zijn.Naar aanleiding van het WHO-advies tot verlaging van de richtwaarde voor
lood in drinkwater tot 10 μg/l en verlaging van de maximale loodconcentratie
in het ontwerp voor een nieuwe Europese Drinkwaterrichtlijn (eveneens tot
10 μg/l) is door mij een aantal vragen over de loodproblematiek gesteld
aan de Gezondheidsraad. Gevraagd is hierbij onder andere of er vanuit gezondheidsoptiek
in de Nederlandse situatie redenen zijn om de benodigde tijd voor de sanering
van de binnenleidingen te bekorten, of er, vanuit gezondheidsoptiek redenen
zijn om het gebruik van loodhoudend soldeer te verbieden en of er richting
kwetsbare groepen (voor wat betreft lood) specifieke maatregelen noodzakelijk/gewenst
zijn.Een eventueel stimuleringsbeleid ter vervanging van de loden binnenleidingen
wil ik pas overwegen, nadat de ernst van de problematiek (vanuit gezondheidskundig
oogpunt) beter bekend is. Het advies van de Gezondheidsraad wordt eind dit
jaar verwacht.Overigens bestaan er op dit moment, in het kader van de tijdelijke stimuleringsregeling
Duurzaam Bouwen, (beperkte) mogelijkheden voor gemeenten om sanering van loden
binnenleidingen te subsidiëren. 64In hoeverre is op dit moment met waterleidingbedrijven reeds overeenstemming
bereikt over een plan van aanpak voor een gefaseerde invoering van een 100%
individuele bemetering? (blz. 97 en 104).Op dit moment is circa 80% van de 6 200 000 aansluitingen individueel
bemeterd. Daarnaast is ca 12% van de aansluitingen voorzien van een zg. blokbemetering
(bijvoorbeeld bij flats) en ca 8% van de aansluitingen is onbemeterd. Alle
bedrijven die in het verleden onbemeterd hun water distribueerden hebben inmiddels
plannen ontwikkeld om bemetering in te voeren. Daar het in sommige gevallen
(Amsterdam, Rotterdam, Groningen) om relatief grote aantallen aansluitingen
gaat zal de uitvoering van deze plannen niet van de ene op de andere dag kunnen
geschieden. Met name in de oude binnensteden is invoering van bemetering geen
eenvoudige zaak omdat de constructie van het waterleidingsysteem in deze huizen
vaak een individuele bemetering onmogelijk maakt, zonder dat er aanzienlijk
hak- en breekwerk wordt toegepast. 65Kan de regering een indicatie geven van het verschil in perceptiekosten
tussen het waterspoor en het bestaande systeem? (blz. 97).Ervaringen met het smalle waterspoor en enkele meeliftarrangementen (inning
van drinkwatertarief en tarief zuivering afvalwater door een waterleidingbedrijf)
hebben geleerd dat deze inningsystemen kunnen leiden tot wat hogere perceptiekosten
(rapport onderzoek nieuw watertariefsysteem voor huishoudens, Berenschot,
oktober 1992). Bij de gemeenten kan bijvoorbeeld sprake zijn van desintegratie
van de gemeentelijke heffingen: een component van de gemeentelijke nota wordt
door een andere instantie geïnd, wat tot hogere kosten kan leiden. In
de praktijk is deze verhoging echter niet van betekenis. In het voorzieningsgebied
van het Waterleidingbedrijf Oost Gelderland (WOG) heeft de invoering van het
smalle waterspoor in enkele gemeenten geleid tot een verhoging van de (drink)waterprijs
met ca. 2 cent per m3. 66Welke kansen ziet de regering voor het waterspoor? Wat vindt de regering
ervan om in plaats van de invoering van een financieel waterspoor ten behoeve
van waterbesparing het rioolrecht afhankelijk te maken van de hoeveelheid
afgevoerd regenwater? (blz. 97). Initiatieven om te komen tot regionale invoering van het waterspoor komen
slechts moeizaam van de grond. Door de VEWIN en de (voormalige) Raad voor
de Drinkwatervoorziening is naar aanleiding hiervan actievere ondersteuning
gevraagd vanuit het rijk. Het kabinet heeft toegezegd waar nodig proeven met
het waterspoor te ondersteunen. Aandacht is nu primair gericht op stimulering
van het «smalle» waterspoor (koppeling rioleringsheffing aan drinkwaterverbruik
en variabilisering van het vastrechtdeel van drinkwatertarieven). Initiatieven
op dit gebied wijzen uit dat er op dit punt mogelijk gemakkelijker tot resultaten
kan worden gekomen. Wettelijke belemmeringen ontbreken namelijk. Vanuit het
rijk zal een leidraad worden opgesteld ten behoeve van de uitvoering van het
smalle waterspoor. Met deze stimulering wordt enerzijds beoogd te voorkomen
dat het smalle waterspoor geremd zou worden door het wachten met proefnemingen
met het brede waterspoor, anderzijds kunnen positieve ervaringen met het smalle
waterspoor mogelijk bijdragen tot een positiever opstelling jegens het brede
waterspoor.In 1997 zal in het kader van de toegezegde evaluatie van het waterbesparingsbeleid
een nader standpuntbepaling plaatsvinden ten aanzien van de invoering van
het waterspoor.Door het rioolrecht afhankelijk te maken van de afgevoerde hoeveelheid
regenwater wordt geen waterbesparing bereikt, zoals beoogd met de invoering
van waterspoor. Het één kan dus niet in de plaats treden van
het ander.Wel zou heffing op basis van de afgevoerde hoeveelheid regenwater wellicht
sturing kunnen geven aan de hoeveelheid regenwater die wordt afgevoerd. Vasthouden
van dit water in het gebied kan locaal gewenst zijn. Een complicerend aspect
dat is verbonden aan deze maatstaf, is de belastbaarstelling van de wegen
in de gemeente. Deze leveren een belangrijk deel van het hemelwater dat via
de riolering wordt afgevoerd. Dit brengt veel meet- en controlewerkzaamheden
met zich mee. Gebruikmaken van deze heffingsmaatstaf vergt dus zorgvuldige
locale afweging. 67De regering laat weten voorstander te zijn van het (financieel) waterspoor.
Hoe ziet de regering de organisatorische inpassing van het waterspoor, aangezien
hier zowel het waterleidingbedrijf als het zuiveringschap en ook de gemeenten
een deel van de verantwoordelijkheid dragen? (blz. 97).De organisatorische inpassing van het waterspoor is primair een taak van
de verantwoordelijke uitvoerende partijen. Ervaring met het smalle waterspoor
heeft in dit verband geleerd dat de afspraken tussen waterleidingbedrijven
en gemeenten op bevredigende wijze konden worden vastgelegd in de vorm van
een gemeentelijke verordening. Met het brede waterspoor is nu nog geen ervaring
opgedaan zodat moeilijk kan worden voorzien hoe de organisatorische inpassing
zal plaatsvinden. Wel is het zo dat er nu al zogenaamde «meeliftarrangementen»
(inning van drinkwatertarief en tarief zuivering afvalwater door een waterleidingbedrijf)
tussen waterleidingbedrijven en waterkwaliteitsbeheerders tot stand zijn gebracht.
In de praktijk lopen deze arrangementen goed. 68Welke maatregelen zullen worden genomen om de waterbesparingsdoelstelling
van 20 procent in 2020 voor huishoudens en de kleinzakelijke sector te behalen?
(blz. 100).Voor wat betreft de huishoudens geldt het volgende: De waterbesparingsdoelstellingen uit het Beleidsplan DIV zijn ingegeven
vanuit verwachtingen omtrent praktisch te realiseren besparingen. Deze besparingsmogelijkheden
zijn geanaliseerd in een onderzoek dat is uitgevoerd door het bureau Woon/Energie
(Woon/Energie, Waterbesparing in de huishoudens, oktober 1991). De besparingsdoelstelling
voor 2000 is gebaseerd op aannames ten aanzien van de penetratiegraad van
waterbesparende voorzieningen en de gebruiksfrequentie daarvan. De besparingsdoelstellingen
voor 2010 en 2020 zijn gebaseerd op aannames ten aanzien van de trend van
deze ontwikkelingen. Als aansturende maatregelen zijn in het Beleidsplan genoemd:
voorlichting in het algemeen, produktvoorlichting (KIWA-keur en Milieukeur),
financiële prikkels, bemetering en maatregelen bij bouw en renovatie.
Er wordt vooralsnog vanuit gegaan dat dit pakket maatregelen voldoende is
om de genoemde doelstellingen te behalen. Wel zal regelmatig worden getoetst
of dit daadwerkelijk het geval is. Zo niet dan zal worden bekeken of aanscherping
dan wel aanvulling van de maatregelen noodzakelijk is. Een eerste toetsmoment
valt in 1997. Dan zal een eerste evaluatie van het waterbesparingsbeleid worden
uitgevoerd.De besparingsdoelstelling voor wat betreft de kleinzakelijke sector is
niet gebaseerd op onderzoek in deze sector. Aangenomen is dat de «huishoudelijke
component» in deze sector een bepalende factor is in het totale waterverbruik
in deze sector. Daarom is de trend van het waterverbruik in de huishoudelijke
sector ook toegepast voor de toekomstige ontwikkeling van het waterverbruik
in de kleinzakelijke sector. Voorgenomen nader onderzoek in de kleinzakelijke
sector zal meer duidelijkheid moeten geven over de aard en de mogelijke ontwikkeling
van het waterverbruik in deze sector. 69De MER-BDIV komt tot de conclusie dat vermindering van grondwaterwinning
weliswaar gunstig is voor de natuur, vooral als het om ondiepe winningen gaat,
maar dat grondwatergebruik een stuk milieuvriendelijker is dan het gebruik
van oppervlaktewater, wanneer wordt gekeken naar milieucriteria als afvalproduktie,
energieverbruik en ruimtebeslag. Is de ingevoerde grondwaterbelasting daarom
niet contraproductief voor het milieu? (blz. 103).Zowel het gebruik van oppervlaktewater als van grondwater kunnen leiden
tot effecten op het milieu. Met name in de winningsfase bestaat er een verschil
in de effecten van onttrekking van grond- danwel oppervlaktewater.De huidige belasting op de onttrekking van grondwater vindt haar grondslag
in de gedachte dat schoon, zoet grondwater een schaars goed is en dat het
streven naar duurzame ontwikkeling de huidige generatie ertoe verplicht daarmee
zuinig om te gaan teneinde te bereiken dat toekomstige generaties in dezelfde
mate in hun behoefte op dit punt kunnen voorzien. Tevens kan grondwaterwinning
plaatselijk ook bijdragen aan verdroging van de natuur.Daarentegen neemt de winning van oppervlaktewater meer ruimte in beslag,
wordt bij de zuivering gebruik gemaakt van chemicaliën en ontstaat na
de zuivering slib.Het merendeel van de gebruikte energie voor de levering van water bestaat
overigens uit energie benodigd voor het transport van water (zeker waar bij
oppervlaktewaterbedrijven het transport over grotere afstanden plaatsvindt).Een afweging tussen verschillende milieu-effecten is nog niet te maken.
Zowel besparing van water bereid uit oppervlaktewater als water bereid uit
grondwater leidt tot een verminderde milieudruk. De grondwaterbelasting werkt
niet contraproduktief voor het milieu omdat verwacht wordt dat het bijdraagt
aan waterbesparing (additionele financiële prikkel; zie
pkb 5.3.c. (pag. 15) en rapportage van de Werkgroep vergroening fiscaal stelsel). 70Door welke factoren wordt de introductie van het Milieukeur voor
waterbesparing belemmerd? (blz. 103).Sinds 1 mei 1993 bestaat er de mogelijkheid om een milieukeur aan te vragen
voor handdouches. Eén van de belangrijkste milieukeur-criteria is de
mate van waterbesparing die bereikt kan worden. Maar ook voor andere aspecten
zijn eisen gesteld. Ongeveer gelijktijdig met de publikatie van dit eisenpakket
heeft het KIWA een speciaal «laagverbruik»-keur voor handdouches
op de markt gebracht. Dit keur richt zich louter en alleen op de mate van
waterbesparing en niet op andere aspecten van de milieubelasting van handdouches.
De eisen voor milieukeur op het gebied van waterbesparing zijn identiek aan
de eisen van het KIWA laagverbruik keur. Ook op het gebied van de functionele
eisen is er geen verschil tussen de twee keuren.In 1996 is de situatie zo dat er geen enkel milieukeur is aangevraagd
voor de produktgroep handdouches en dat vrijwel alle fabrikanten die ook «normaal»
KIWA gekeurde handdouches in hun pakket hebben ook handdouches hebben met
het zgn. KIWA laagverbruik keur. Waterleidingbedrijven bevorderen op verschillende
manieren het gebruik van handdouches met een laag waterverbruik, met andere
woorden met een KIWA laagverbruik keur.Er is nooit in extenso onderzocht waarom bedrijven kiezen voor een KIWA
laagverbruik keur en niet voor een milieukeur. Waterleidingbedrijven stimuleren
al vanouds het KIWA keur dat bij de concumenten redelijk bekend is. Voor de
producenten van handdouches geldt waarschijnlijk dat de extra kosten voor
een milieukeur en met name de bijdrage op grond van de omzet niet opwegen
tegen de nog relatieve naamsonbekendheid van het milieukeur. 71Is het mogelijk in bepaalde regio's, door gebruik te maken van de
bestaande capaciteit bij oppervlaktewaterbedrijven, om eerder dan het streefjaar
2000 te bereiken dat geen verdere groei van de grondwaterwinning plaatsvindt?
(blz. 117).Het kabinet gaat er vanuit dat, voorzover bedrijfseconomisch haalbaar
en technisch uitvoerbaar, de bestaande produktiemiddelen van waterleidingbedrijven,
die gebruikmaken van oppervlaktewater, in de periode tot 2000 zo goed mogelijk
worden benut. De inzet van eventueel resterende overcapaciteiten voor 2000
zal in verband met de daarvoor noodzakelijke tijdvragende infrastructurele
voorzieningen (bijvoorbeeld de aanleg van transportleidingen) niet haalbaar
zijn of mogelijk minder doelmatig in het licht van structurele oplossingen
voor de middellange en lange termijn.Overigens beschikt het kabinet momenteel niet over een concreet en landsdekkend
overzicht van de feitelijke situatie. Mede om deze reden is onlangs aan de
VEWIN gevraagd om voor het einde van dit jaar een overzicht te verstrekken
van de actuele planning van de inzet van watervoorzieningswerken door de waterleidingbedrijven. 72Hoe lang kan Nederland, in voorkomende gevallen, in de eigen drinkwaterbehoefte
voorzien? (blz. 121). De drinkwatervoorziening in Nederland is momenteel voor ongeveer 30–35%
afhankelijk van oppervlaktewater (Rijn en Maas) afkomstig uit het buitenland.
De waterleidingbedrijven, die water innemen uit Rijn of Maas, kunnen bij voortdurende
verontreiniging van het oppervlaktewater zonodig een periode van drie tot
zes maanden overbruggen. Indien het de oppervlaktewaterkwaliteit van deze
rivieren gedurende een langere tijd ongeschikt is voor de bereiding van drinkwater
dan kan in het grootste deel van de voorzieningsgebieden van deze waterleidingbedrijven
niet meer worden voorzien in de drinkwaterbehoefte. Het terugdringen van verontreiniging
en stringente preventieve maatregelen, met name ook in internationaal verband,
zijn dan ook van het grootste belang voor de continuïteit van de drinkwatervoorziening
in Nederland. Daarnaast moet erkend worden dat het «eigen» grondwater
in Nederland niet alleen op dit moment de belangrijkste bron voor de drinkwatervoorziening
is, maar ook een strategische functie dient te kunnen vervullen voor de toekomstige
drinkwatervoorziening in het geval de Rijn en/of de Maas voor een langere
periode ongeschikt zouden worden als bron voor de drinkwatervoorziening. Dit
vraagt enerzijds een daarop afgestemd grondwaterbeheer en een adequaat beschermingsniveau,
anderzijds dient de verdere ontwikkeling van de infrastructuur van de openbare
watervoorziening zodanig vorm te krijgen dat deze strategische functie zonodig
ook benut kan worden. 73Volgens de regering heeft de rijksoverheid geen bemoeienis met de
tarieven voor drinkwater. Controle op de prijzen is in handen van de aandeelhouders
(provincies en/of gemeenten). Leidt dat niet tot het ongewenste effect van
grote verschillen in de tarieven per waterleidingbedrijf? (blz. 128).De huidige tariefsverschillen worden vooral veroorzaakt door verschillen
in kosten van aanleg en onderhoud van infrastructuur en zuiveringskosten.
Deze verschillen worden onder meer bepaald door de kwantitatieve en kwalitatieve
beschikbaarheid van de grondstof voor de drinkwaterproduktie. Daarnaast speelt
de aard van het voorzieningsgebied een belangrijke rol. Controle door aandeelhouders
heeft als zodanig geen invloed op de grootte van de tariefverschillen. 74Waarom is kostendekkendheid van de drinkwatertarieven uitgangspunt?
Wordt een groot gedeelte van de kosten niet veroorzaakt door maatregelen in
het algemeen belang, die dus ook uit algemene middelen betaald zouden moeten
worden? (blz. 128).De kosten die de drinkwaterbedrijven maken worden gemaakt ten behoeve
van een verzekerde levering van kwalitatief goed en voldoende drinkwater.
De gebruiker betaalt op basis van kostendekkendheid voor de geleverde voorziening
conform het profijtbeginsel. Het is niet zo dat een groot gedeelte van de
kosten veroorzaakt wordt door maatregelen in het algemeen belang, niet zijnde
het algemeen belang van een goed functionerende openbare drinkwatervoorziening.Hogere tarieven dan de kostprijs betekenen winst. Het kabinet acht het
niet gewenst dat waterleidingbedrijven als openbare nutsbedrijven (met een
monopoliepositie) zouden opereren met het oogmerk winst te maken. 75Volgens de regering moet het drinkwatertarief kostendekkend zijn.
Hoe verhoudt dit uitgangspunt zich tot de reeds ingevoerde belasting op grondwater,
de komende provinciale grondwaterheffingen en de uitbreiding van de grondwaterbelasting
met een belasting op oppervlaktewaterwinning? Die veroorzaken
toch een aanzienlijke verhoging van het grondwatertarief bovenop de feitelijke
kostprijs? (blz. 128).Het kabinet acht de ingevoerde grondwaterbelasting en de provinciale grondwaterheffingen
niet in strijd met het uitgangspunt dat het drinkwatertarief kostendekkend
dient te zijn. De desbetreffende overheidsmaatregelen houden verband met de
schaarste van de milieuvoorraad grondwater. Doorberekening van deze belasting,
die op zich een kostenpost betekent sluit aan bij het principe van kostendekkende
drinkwatertarieven. Overigens bestaan er op dit moment geen voornemens om
de belasting uit te breiden naar oppervlaktewater. 76Kan de regering beargumenteren waarom er geen aanleiding is te veronderstellen
dat het verwachte toekomstige drinkwatertarief, dat in de periode tot 2020
met ongeveer 60% zal stijgen van 1,46 gulden per m3 naar 2,43 gulden
een belemmering zal gaan vormen voor een verantwoord gebruik van drinkwater?
(blz. 135).In Nederland komen reeds drinkwatertarieven voor van boven de f 3,–.
Er is geen enkel signaal dat erop duidt dat er in dergelijke situaties sprake
zou zijn van een onverantwoord gebruik. Er zijn geen redenen om te veronderstellen
dat er in andere gevallen waarbij de tarieven tot een dergelijk niveau zullen
stijgen wel sprake zou zijn van onverantwoord gedrag. Een verklarende factor
is dat drinkwater, ondanks een vrij forse stijging van de tarieven, toch nog
altijd een relatief geringe kostenpost blijft voor de burger. Daarnaast draagt
goede voorlichting van de waterleidingbedrijven over waterbesparingsmogelijkheden
(wat wel en wat niet) bij aan een verantwoord handelen door de consument. XNoot1Samenstelling: Leden: Lansink (CDA), Van Erp (VVD), Te Veldhuis (VVD),
Van den Berg (SGP), Verspaget (PvdA), Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Esselink
(CDA), ondervoorzitter, M. M. van der Burg (PvdA), Versnel-Schmitz (D66),
voorzitter, Van Gijzel (PvdA), Verbugt (VVD), Aiking-van Wageningen (Groep
Nijpels), Poppe (SP), Gabor (CDA), Augusteijn-Esser (D66), Duivesteijn (PvdA),
Giskes (D66), Stellingwerf (RPF), Crone (PvdA), M. B. Vos (GroenLinks), Dijksma
(PvdA), Klein Molekamp (VVD), Hofstra (VVD), Assen (CDA) en Jeekel (D66).Plv. leden: Biesheuvel (CDA), Blauw (VVD), O. P. G. Vos (VVD),
Van Middelkoop (GPV), Houda (PvdA), Bukman (CDA), Van de Camp (CDA), Oudkerk
(PvdA), Jorritsma-van Oosten (D66), Valk (PvdA), Van Blerck-Woerdman (VVD),
Hendriks (HDRK), vacature CD, Bijleveld-Schouten (CDA), Reitsma (CDA), Huys
(PvdA), De Graaf (D66), Leerkes (U55+), Van Heemst (PvdA), Oedayraj Singh
Varma (GroenLinks), Witteveen-Hevinga (PvdA), Keur (VVD), H. G. J. Kamp (VVD),
Ten Hoopen (CDA) en Van 't Riet (D66). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23168-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl