Plan van Scholen 2003-2005; Brief minister over de Verkenning voorzieningenplanning voortgezet onderwijs 'Plannen of polderen'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28504, nr. 12

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

15-12-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

28504 nr. 12

05-12-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Korte samenvatting van de verkenning2.1 Inleiding en uitgangspunten en doelstellingen van
het stelsel2.2 Formulering alternatieven voor het huidige stelsel2.2.1. Combineren procedures artikel 65 en 752.2.2. Regionale arrangementen(scenario 2 Plan van aanpak)2.2.3. Een regelvrij stelsel (scenario 3 Plan van aanpak)2.2.4. Voor- en nadelen van het huidige en alternatieve
stelsels (op basis criteria punt 2.1.)2.3. Versoepeling regelgeving, mogelijkheden voor verbetering
huidig stelsel2.4. Hoofdrichtingen voor de keuze uit alternatieve stelsels3. Reactie op het rapport3.1 Doelen en randvoorwaarden vernieuwing stelsel voorzieningenplanning3.2 Keuze voor een hoofdrichting van het vernieuwde stelsel3.3 Overige opmerkingen n.a.v. het rapport tevens ijkpunten
voor een nadere uitwerking in een nog uit te brengen uitwerkingsnotitie4. ProcedureOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28504Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 39 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 504Plan van Scholen 2003–2005nr. 12BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 5 december 20031. InleidingZoals aan u toegezegd in het Algemeen Overleg van 4 september jl.
(kamerstuk 28 504, nr. 11), doe ik u bijgaand toekomen de Verkenning
voorzieningenplanning voortgezet onderwijs: «Plannen of polderen».
Deze notitie is op mijn verzoek opgesteld door mevrouw Van Kampen en de heer
Van den Berg, medewerkers van de bureau's Sardes en BMC. Daarbij hebben zij
als uitgangspunt genomen het Plan van aanpak (Kamerstuk 28 504, nr. 9)
zoals dat met u is besproken.2. Korte samenvatting van de verkenning2.1 Inleiding en uitgangspunten en doelstellingen van
het stelselUitgaande van het Plan van aanpak zijn er gesprekken gevoerd met medewerkers
van besturenorganisaties, directeuren van scholengemeenschappen, van provincies,
VNG, AOC's en de VVO. Uit die gesprekken blijkt dat erop diverse punten behoefte
is aan een verandering van het stelsel die breed worden gedragen. Echter wat
betreft de hoofdrichting van de veranderingen bestaat er verschil van opvatting.
Deels wordt gekozen voor een aangepast landelijk stelsel en deels voor een
combinatie van een landelijk en een regionaal stelsel (zie voor een precieze
omschrijving punt 2.4. van deze brief).Ook weer bij lezing van dit rapport blijkt steeds weer dat het om een
complexe materie gaat en dat het lastig is om richting en beslissingsruimte
te bepalen. Dit omdat de voorzieningenplanning geen doel op zich is, maar
dienstbaar is aan een aantal onderliggende doelstellingen, die via de planning
door de overheid worden geborgd. Daarnaast zijn er uitgangspunten, die vooral
de vormgeving van het stelsel bepalen.In het rapport zijn de criteria zoals opgenomen in het bovengenoemde Plan
van aanpak aangevuld en gebruikt voor de beoordeling van het huidige stelsel
en een aantal alternatieven omschreven in punt 2.2. Voor het beoordelen
van het stelsel van voorzieningenplanning zijn 12 criteria gehanteerd, die
kunnen worden onderscheiden naar doelstellingen en uitgangspunten.De doelstellingen die door de overheid dienen
te worden geborgd, waar het rijk op wil sturen, zijn de volgende:1. bereikbaarheid van voorzieningen;2. handhaven evenwichtig geheel van voorzieningen;3. handhaven doelmatigheid;4. school op menselijke maat;5. geen substantiële verhoging van de huisvestingslasten gemeente;6. voldoend aanbod van openbaar onderwijs (grondwettelijke zorgplicht);7. mogelijkheden voor innovatie;De uitgangspunten, die met name van belang
zijn voor de vormgeving van het stelsel zijn de volgende:8. grotere autonomie schoolbesturen;9. vermindering administratieve lasten;10. transparantie in wet- en regelgeving;11. heldere verdeling rollen en verantwoordelijkheden;12. interne consistentie van het stelsel.2.2 Formulering alternatieven voor het huidige stelsel2.2.1. Combineren procedures artikel 65 en 75Bij het formuleren van alternatieven voor het huidige stelsel is o.a.
de mogelijkheid bezien om de procedures van artikel 65
(stichting) en 75(verplaatsing) te combineren in één
regeling (eerste scenario in het Plan van aanpak). De bedoeling van dat scenario
is enerzijds het vergroten van de eenvoud en transparantie en anderzijds het
vergroten van de ruimte voor bestaande scholen voor verplaatsing etc. Dit
laatste door nog eens kritisch te kijken naar de te hanteren afstanden, acceptabele
percentages voor het leerling-verlies en de in aanmerking te nemen richtingen
bij dat leerling-verlies. Versoepeling van de criteria is een werkwijze die
op zichzelf niet onlosmakelijk aan dit scenario is verbonden. Ook in het huidige
stelsel kan versoepeling van criteria leiden tot grotere beleidsruimte voor
de school. Onderstaand wordt nagegaan wat samenvoeging van artikel 65 en 75
feitelijk betekent. Daarbij zijn uiteraard twee mogelijkheden: artikel 65
aanpassen aan 75 of 75 aanpassen aan 65.Wanneer de criteria van artikel 65 ook het kader worden voor artikel 75
aanvragen (voor verplaatsen, omzetten, splitsen en het voorzien in een nevenvestiging)
wordt in al deze gevallen gekeken wat de gevolgen zijn voor een school van
eigen richting. De gevolgen voor scholen van de andere richtingen blijven
dan buiten beschouwing. Met andere woorden: wanneer een schoolbestuur een
afdeling techniek wil vestigen in een gebied waar al ruimschoots techniek
voorhanden is, dan kan dat, mits het onderwijs is ingebed in een richting
die in dat gebied ondervertegenwoordigd is op basis van de voorgeschreven
berekeningswijze. Of het stichten van deze afdeling ten koste gaat van het
aantal leerlingen techniek op de andere scholen is dan niet van belang. Op
dezelfde wijze worden bij verplaatsing ten gevolge van fusie alleen de gevolgen
voor scholen van dezelfde richting bij de beoordeling betrokken. De veronderstelling
daarbij is dat voor de schoolkeuze van ouders en kinderen het richtingenbegrip
meer relevant is dan de schoolsoort.Het valt te betwijfelen of bij het kiezen van een onderwijsloopbaan het
begrip richting nog een bepalende rol speelt. Leerlingen kiezen in de eerste
plaats voor onderwijssoorten en daarbinnen voor bepaalde sectoren
en afdelingen, richting speelt daarbij een ondergeschikte rol. Dit geldt zeker
voor de vier bestaande «grote» richtingen, AB, RK, PC en Openbaar,
die in de afgelopen periode inhoudelijk steeds meer naar elkaar toe gegroeid
zijn en in de meeste gevallen algemeen toegankelijk zijn. De toegankelijkheid
wordt hooguit ingeperkt door de eis dat ouders de doelstelling van de school
«onderschrijven» of«respecteren».Dat betekent niet dat richting helemaal geen rol meer speelt in de schoolkeuze
van ouders. Uit het overzicht van de scholen die de afgelopen jaren in het
kader van het Plan van scholen zijn gesticht, blijkt dat er in zijn algemeenheid
drie situaties zijn waarin tot stichting van scholen wordt overgegaan:– aanvragen voor afdelingen vbo om het onderwijsaanbod te completeren;– aanvragen voor scholen van richtingen, die ouders nadrukkelijk
voor hun kinderen kiezen;– aanvragen in situaties waarin moet worden voorzien in onderwijs
vanwege verschuiving van leerlingstromen zoals in Vinex-locaties.Alleen in het tweede geval, is het richtingbegrip een doorslaggevend argument
voor de aanvraag. In de beide andere gevallen lijkt de richting eerder een
min of meer toevallige uitkomst van overleg op basis van de historisch gegroeide
situatie in dat gebied. Het richtingbegrip speelt een rol voor die richtingen
voor welke het verzadigingspunt van de belangstelling blijkbaar nog niet bereikt
is.De mogelijkheid om een school te stichten op basis van een behoefte aan
een bepaalde richting, is verankerd in de grondwettelijke vrijheid van onderwijs.De conclusie is dat wanneer alle aanvragen
van artikel 65 en art. 75, dus ook aanvragen voor verplaatsing etc. worden
getoetst aan de criteria van het toetsingskader van artikel
65, de dominantie van het richtingenbegrip ertoe leidt dat verplaatsingen
makkelijker kunnen plaatsvinden. Voor de grote richtingen, die eigenlijk algemeen
toegankelijk zijn, betekent het dat afbreuk wordt gedaan aan de doelmatigheid
van het onderwijsaanbod.Wanneer de criteria van artikel 75 ook op aanvragen voor artikel 65 van
toepassing worden verklaard,wordt de stichtingsmogelijkheid mede afhankelijk
van het leerlingverlies van scholen van een andere richting dan de te stichten
school.De conclusie is dat als alle aanvragen worden
beoordeeld aan de hand van de criteria van het toetsingskader
vanartikel 75 de bescherming van bestaande scholen en de hindermacht
van bestaande scholen nog groter wordt. Immers die breidt zich dan ook voor
stichting uit tot de bescherming van alle richtingen
(bij het overigens handhaven van de bestaande dichte regelgeving op basis
van artikel 75).De voordelen van één procedure zijn tamelijk technisch en
de beleidsmatige nadelen vrij groot (zie boven); daarom is er een voorkeur
voor het apart laten voortbestaan van deprocedures ex artikel
65 en ex artikel 75. Van meer belang wordt geacht een versoepeling
van de regelgeving. Immers de sturingsmogelijkheden voor de overheid zitten
niet alleen in de criteria zelf, maar ook in de invulling van de criteria.
Door bijvoorbeeld verplaatsing over 5 in plaats van binnen 3 km. zonder meer
toe te staan vervalt wellicht een groot deel van de huidige aanvragen. Door
aan deze «knoppen te draaien» kan de overheid naar believen meer
of minder sturen op criteria als autonomie, doelmatigheid, bereikbaarheid
e.d. (zie nadere uitwerking in punt 2.3.). 2.2.2. Regionale arrangementen(scenario 2 Plan van aanpak)Het instrument van de regionale arrangementen biedt mogelijkheden om een
aantal bezwaren (nieuwe afdelingen voor vbo en onderlinge afstemming van het
aanbod komen moeilijk tot stand) van het huidige stelsel weg te nemen. De
gedachte daarachter is dat scholen in een bepaalde regio door middel van een
uitruil van belangen gezamenlijk tot een optimaler onderwijsaanbod kunnen
komen. Kernpunt daarbij is dat scholen door het zetten van een handtekening
onder het regionaal arrangement zich akkoord verklaren met de afspraken en
afstand doen van hun recht om bezwaar te maken.Er zijn enkele problemen te signaleren rond deze arrangementen. In de
eerste plaats moet voorkomen worden dat een enkele school een arrangement
kan blokkeren als ze geen substantieel nadeel ondervindt van het arrangement.
In de tweede plaats bestaat de neiging om over te gaan tot uitbreiding van
het aanbod zonder al te veel te letten op doelmatigheid. Het is daarom van
belang dat het rijk op basis van een regiovisie of anderszins, de uitkomst
van een regionaal arrangement objectief kan toetsen aan enkele belangrijke
doelstellingen van het stelsel. Ook moet gegarandeerd kunnen worden dat afspraken
gemaakt in het arrangement worden nagekomen.2.2.3. Een regelvrij stelsel (scenario 3 Plan van aanpak)Hoewel de Kamer dit als reële mogelijkheid heeft afgewezen is toch
nagegaan wat de voor- en nadelen van dit stelsel zijn gelet op de criteria
geformuleerd in punt 2.1.Te verwachten valt dat in een regelvrij stelsel het aantal vestigingen
en de variëteit in onderwijsaanbod zal toenemen. Er zal meer rekening
worden gehouden met schoolkeuzemotieven van leerlingen en ouders en scholen
zullen zich meer profileren. De behoefte om de concurrentie te beperken kan
in sommige gebieden leiden tot monopolies en schaalvergroting. In dit stelsel
is er geen sturingsmogelijkheid voor het rijk om de centrale doelstellingen
te borgen.2.2.4. Voor- en nadelen van het huidige en alternatieve
stelsels (op basis criteria punt 2.1.)Vervolgens worden zowel het huidige stelsel als nieuwe alternatieve stelsels
(regelvrij, aangepaste aparte landelijke regelingen ex artikel 65 en 75, accent
op de regio voor met name artikel 75) gelegd langs de meetlat van de doelstellingen
en uitgangspunten. Het blijkt daarbij dat alle onderzochte scenario's ongeveer
evenveel plussen en minnen scoren. De keuze is dus vooral afhankelijk van
de weging van de criteria.Ongeacht de keuze voor een bepaald scenario is het van belang de huidige
regelgeving te versoepelen. Het huidige stelsel biedt daarvoor een aantal
aanknopingspunten,die hieronder worden uitgewerkt.2.3. Versoepeling regelgeving, mogelijkheden voor verbetering
huidig stelselHet huidige stelsel van voorzieningenplanning kenmerkt zich, vooral als
het gaat om verplaatsing e.d., als een dicht geregeld systeem, met veel bescherming
voor bestaande scholen. Er zijn mogelijkheden onder handhaving door het rijk
van randvoorwaarden, die voortvloeien uit belangrijkste doelstellingen, de
genoemde nadelen grotendeels weg te nemen en het stelsel te verbeteren. Bijvoorbeeld
door:– aanpassen getalscriteria: wanneer de kwantitatieve criteria worden
aangepast, wordt de autonomie van schoolbesturen (enigszins) vergroot
en de bureaucratie verminderd. Mogelijkheden daarvoor zijn: het vergroten
van de afstand voor verplaatsingen van 3 naar 5 km, het verhogen van de norm
voor «substantieel leerlingenverlies», bijvoorbeeld naar 20 %,
het verkleinen van het postcodegebied voor de definitie van «overlap»,
het verlagen van de criteria voor«redelijke afstand». De overheid
behoudt dan de mogelijkheden tot bijsturen, maar geeft de schoolbesturen grotere
eigen verantwoordelijkheid bij de invulling van het aanbod;– verruiming reikwijdte: op dit moment moet voor het stichten van
nieuwe afdelingen een procedure worden gevolgd. Wanneer er niet meer voor
afdelingen, maar alleen voor nieuwe sectoren de procedure voor stichting (ex
artikel 65) geldt, verruimt dit de mogelijkheden van scholen om te experimenteren
met nieuwe of gecombineerde afdelingsprogramma's;– verruiming overige criteria: andere mogelijkheden om de regeldichtheid
van het huidige stelsel te verminderen zijn het opheffen van het verschil
in status tussen hoofd- en nevenvestiging, nevenvestiging met spreidingsnoodzaak
en dislocatie. Verruiming van stringente regels in het vakkenpakket kan ook
het aantal planningsaanvragen verminderen: wanneer het atheneum Grieks in
de onderbouw mag aanbieden, is het onderscheid lyceum/atheneum niet meer relevant.
Ook het afschaffen van de licenties voor leerwegondersteunend onderwijs biedt
ruimte aan de scholen voor eigen beleid;– huisvestingslasten gemeenten: een nadeel voor gemeenten is dat
scholen beslissingen kunnen nemen over verandering in het aanbod die consequenties
hebben voor de huisvesting, zonder dat gemeenten daarop invloed kunnen uitoefenen.
Wanneer schoolbesturen zelf verantwoordelijk zijn voor de huisvesting, zijn
de huisvestingslasten voor schoolbesturen een reëel afwegingspunt. Dat
vermindert de kans op kapitaalvernietiging en bevordert een heldere rol- en
verantwoordelijkheidsverdeling;– de interne consistentie kan binnen het huidige stelsel verbeterd
worden. Behalve de WVO bevat ook de WEB bepalingen voor het vmbo groen. Het
vmbo groen heeft dus te maken met verschillende regimes en met afwijkende
mogelijkheden ten opzichte van het andere vmbo. Wat betreft de theoretische
leerweg: het stelsel wordt meer consistent wanneer de positionering van de
theoretische leerweg wordt geëxpliciteerd. Deze leerweg wordt beschouwd
als een van de leerwegen van het vmbo, maar in de WVO is alleen sprake van
vbo en mavo. In de praktijk is de theoretische leerweg veelal gepositioneerd
als mavo in de mavo/havo/vwo scholengemeenschap;– bekostigingsaspecten: een andere manier om de transparantie en
de autonomie van schoolbesturen in het huidige stelsel te vergroten is om
in de bekostiging elementen weg te nemen die de keuze van schoolbesturen op
andere dan onderwijskundige gronden beïnvloeden. De vaste voet in de
bekostiging leidt bijvoorbeeld tot een rem op fusie en de verschillen in bekostiging
van leerlingen in de verschillende sectoren kunnen het keuzeproces in het
aanbod van scholen beïnvloeden met financiële argumenten in plaats
van onderwijskundige.Conclusie is dat in het huidige stelsel een aantal bezwaren verminderd
kunnen worden door aanpassing en versoepeling van regelgeving. Wel moet nader
bekeken worden tot op welke hoogte dat kan zonder het stelsel principieel
te veranderen of een negatieve score op de criteria (zie nrs. 1 t/m/12 in
punt 2.1) te bewerkstelligen. 2.4. Hoofdrichtingen voor de keuze uit alternatieve stelselsHet rapport geeft aan dat er twee hoofdrichtingen
zijn die ingeslagen kunnen worden:1. Voor stichting en verplaatsing e.d. een landelijk stelsel: het gaat
dan in principe om het huidige stelsel dat gemoderniseerd en consistenter
wordt en met ruimere criteria; ook moet de bekostiging worden ontdaan van
elementen die keuzen van scholen oneigenlijk beïnvloeden; in deze hoofdrichting
is mede begrepen het handhaven en verhelderen van het onderscheid tussen stichting
en verplaatsing zoals hierboven omschreven en het overhevelen van het stichten
van afdelingen voor vbo van artikel 65 naar artikel 75. Het rijk blijft sturen,
maar beperkt de sturing aanzienlijk t.o.v. de huidige situatie, waardoor ook
de bescherming van bestaande scholen vermindert;2. Voor stichting een landelijk stelsel; voor verplaatsing e.d. een regionaal
stelsel (ook te noemen gecombineerd stelsel): de regio kan (de gezamenlijke
vo-scholen kunnen) zelf beslissen mits voldaan wordt aan enkele landelijke
randvoorwaarden (bereikbaarheid en doelmatigheid bijvoorbeeld). Het gaat dan
om alle zaken die vallen onder artikel 75 WVO met inbegrip van de stichting
van vbo-afdelingen. Dit stelsel betekent dat de sturing van het rijk op de
doelstellingen in het planningssysteem plaatsvindt via de randvoorwaarden
die aan de regionale overeenkomsten worden gesteld. Belangrijk is dat dit
model niet gaat lijden ofwel onder een te grote regeldichtheid ofwel onder
een gebrek aan regels waar scholen die veranderingen door willen voeren, de
dupe van kunnen worden. Wat in elk geval voorkomen moet worden is dat voor
verplaatsing e.d. twee stelsels worden gecombineerd. D.w.z. dat scholen altijd
de mogelijkheid houden zich te beroepen op landelijke regelgeving als dat
voor die school tot een gunstiger resultaat leidt dan een afspraak met de
regio.Het verdient dus volgens het rapport de voorkeur om ondubbelzinnig te
kiezen voor één van beide stelsels en binnen dat stelsel de
optimale variant te kiezen, dus een landelijke
planning met maximale transparantie en maximale bewegingsvrijheid die met
behoud van de doelstellingen van het rijk kan worden gerealiseerd of een regionale planning waar scholen met elkaar een aanbod
moeten verzorgen dat voldoet aan van te voren vastgestelde voorwaarden, maar
zonder de achterdeur van het landelijk stelsel. Zoals eerder aangegeven blijft stichting in elk geval onderwerp van landelijke planning.Het aantal aanvragen voor verplaatsing e.d. is echter een veelvoud van
die voor stichting. M.a.w. de combinatievariant vanlandelijke en regionale planning houdt een belangrijke
vermindering van regeldichtheid in.3. Reactie op het rapportMet dit rapport is een belangrijke volgende stap gezet op weg naar een
nieuw stelsel. Het geeft aan dat er een duidelijke keuze zal moeten worden
gemaakt uit de twee hoofdrichtingen die kunnen worden ingeslagen: een vernieuwd landelijk stelsel of een gecombineerd landelijk en regionaal stelsel. Verder
draagt het een aantal belangrijke bouwstenen aan voor een nadere uitwerking
in concrete maatregelen.Ik ben nog niet zover dat ik nu al een afgewogen oordeel heb over alle bouwstenen die in het rapport zijn aangedragen; deze
moeten immers ook steeds weer worden getoetst aan de randvoorwaarden van het
stelsel. Ik vind het belangrijk dat we het eerst eens worden over het doel
van wijzigingen in het stelsel van de voorzieningenplanning en de belangrijke
keuze voor een hoofdrichting waarvoor het rapport ons stelt. Tenslotte formuleer ik nog een aantal ijkpunten, keuzen op hoofdlijnen, die van
belang zijn voor de nadere uitwerking van het stelsel.3.1 Doelen en randvoorwaarden vernieuwing stelsel voorzieningenplanningHet gaat er om dat het onderwijsaanbod aansluit op de wensen van leerlingen/ouders,
vervolgonderwijs en arbeidsmarkt. Daarnaast moet het stelsel als geheel voldoen
aan randvoorwaarden zoals de doelmatigheid, de bereikbaarheid en een genoegzaam
aanbod van openbaar onderwijs. Dat betekent:– voor de ouders blijft de vrijheid van stichting naar de verlangde
richting overeind; het huidige richtingsysteem is voor mij een gegeven evenals
de garantiefunctie van het openbaar onderwijs. Immers in het regeerakkoord
hebben we met elkaar afgesproken om artikel 23 Grondwet niet te veranderen.
Bovendien wil ik de beoogde vernieuwing van het stelsel graag snel doorvoeren
en dat verhoudt zich slecht met een discussie – hoe nuttig ook –
over de grondslagen van het stelsel.– de leerling krijgt onderwijs op maat binnen fietsbereik en een
goede doorstroom naar het mbo;– de scholen krijgen ruimte voor maatwerk voor de leerling door
de mogelijkheden voor innovatieve programma's te verruimen;– de administratieve lasten van scholen en het departement moeten
verminderen; vermindering van de situaties waarvoor vooraf toestemming van
het departement is vereist, vereenvoudiging en vergroting van de transparantie
van regelgeving en het verminderen van de hindermacht van bestaande scholen.
Uiteraard mag dat niet leiden tot aantoonbare ernstige schade voor de continuïteit
van omliggende scholen. Echter de plicht om dit aan te tonen ligt bij de omliggende
scholen; formeel bezwaar aantekenen is niet voldoende;– het handhaven of verbeteren van de doelmatigheid en bereikbaarheid
en het voorzien in genoegzaam openbaar onderwijs blijft een taak voor de overheid;
die moet dus sturingsmogelijkheden houden;– Voor de gemeente mogen de wijzigingen niet leiden tot een autonome
verhoging van de kosten.3.2 Keuze voor een hoofdrichting van het vernieuwde stelselIn het licht van de hoofdbeweging naar andere bestuurlijke verhoudingen,
meer autonomie voor scholen en vermindering van regels en van administratieve
lasten lijkt het overlaten van stichting en verplaatsing aan het veld logisch:
een regelvrij stelsel dus.Echter deze optie spoort niet met mijn verantwoordelijkheid voor het stelsel
als totaal en met name de centrale doelstellingen van doelmatigheid, bereikbaarheid,
school op menselijke maat en genoegzaam openbaar onderwijs. Om die doelstellingen
te realiseren is het nodig om criteria en randvoorwaarden door de centrale
overheid te blijven vaststellen. Dit omdat het in het vo om onderwijs voor
voornamelijk leerplichtige leerlingen gaat.Die doelstellingen dienen, zij het in veel geringere regeldichtheid dan
nu het geval is, door de centrale overheid te worden bewaakt. Dit houdt in,
dat ik invoering van een volledig regelvrij stelsel afwijs, conform ook de
opvatting van de Kamer in het AO van 4 september. Overigens heeft ook de peiling in het veld (paragraaf 2) geen voorkeur voor een regelvrij
stelsel opgeleverd.Vervolgens is er de keuze uit andere scenario's, zoals die bijvoorbeeld
uitgewerkt zijn in paragraaf 2 van deze brief. Belangrijk is dan vooral
de keuze tussen twee hoofdrichtingen:– een verbeterde versie van het huidige landelijke planningsstelsel;– of een combinatie van een landelijk en regionaal stelsel waarin
het accent ligt op de mogelijkheid voor scholen in de regio om gezamenlijk
het onderwijsaanbod vorm te geven onder landelijk te stellen randvoorwaarden
rond bereikbaarheid, doelmatigheid e.d.Ik deel de opvatting dat niet de volledige verantwoordelijkheid voor stichting bij de regio kan
worden gelegd. Een belangrijke reden daarvoor is dat daarmee een te grote
hindermacht bij bestaande scholen zou worden gelegd en dus de vrijheid niet
zou worden vergroot, maar verkleind. Immers scholen die nog niet gesticht
zijn kunnen ook niet meepraten in de regio en zullen er moeilijk tussen kunnen
komen. Ook is van belang dat het overlaten van stichting aan de regio het
(grond)wettelijk recht op stichting van scholen van de verlangde richting
zou aantasten. Ook met het oog op een snelle vormgeving van de modernisering
en verruiming van het stelsel acht ik het nu niet wenselijk dergelijke basisprincipes
ter discussie te stellen.Mijn conclusie is dan ook dat in elk geval voor stichting vooralsnog landelijke criteria zullen
moeten worden gehanteerd.Blijft over de vraag of er gekozen moet worden voor een belangrijke rol
voor de regio bij verplaatsing e.d. (ex artikel
75) met enkele randvoorwaarden, die de kwaliteit van het stelsel garanderen.
Scholen zouden in dat geval niet meer kunnen terugvallen op landelijke regelgeving
om buiten een afspraak met de regio om toch bijvoorbeeld een extra vbo-afdeling
te realiseren. Er is dan ruimte voor de regio om te variëren in hun aanbod
aan vbo-afdelingen en vernieuwende programma's (zie ook de hierboven geschetste
uitwerking van het doel). Dat zal leiden tot een belangrijke vermindering
van de regeldichtheid die immers bij aanvragen voor verplaatsing e.d. het
grootst is. Aanvragen hoeven, in die gevallen dat ze nog nodig zijn, nog slechts
marginaal door het rijk te worden getoetst namelijk aan de randvoorwaarden.Ik kies er echter voor om ook voor verplaatsing e.d.
vooralsnog te blijven toetsen aan de landelijke
centrale doelstellingen; overigens zullen de daarbij te hanteren criteria
worden verruimd (zie ook 3.3). De redenen daarvoor zijn:– de regio is niet een vaststaand gegeven, het voedingsgebied verschuift
steeds afhankelijk van de vraag waar men het aanbod wil wijzigen; ik voel
niet voor een nieuwe bureaucratische «tussenlaag» die over het
onderwijsaanbod gaat beslissen; als men er in de regio met elkaar niet uitkomt
is er geen mogelijkheid om er op een andere objectieve wijze uit te komen;
kortom de condities voor een overdracht van behoorlijk vergaande bevoegdheden
aan de regio zijn nog niet vervuld.– gelet op het bovenstaande voor scholen moet er een terugvaloptie
open blijven als voldaan wordt aan de landelijke criteria;Overigens blijft het zo dat als de regio met een gezamenlijk voorstel
komt voor aanpassing van het onderwijsaanbod ik daarvoor alle ruimte wil bieden
mits aan de centrale doelstellingen is voldaan. De beleidsvrijheid die nu
geldt voor het vmbo kan uitgebreid worden naar het havo/vwo. 3.3 Overige opmerkingen n.a.v. het rapport tevens ijkpunten
voor een nadere uitwerking in een nog uit te brengen uitwerkingsnotitieIk zal een krachtige impuls geven aan de versoepeling van de regelgeving
en verbetering van het huidige stelsel. Op de mogelijkheden aangedragen in
«Plannen of polderen», zie punt 2.3 in het voorgaande en in dezelfde
volgorde, is mijn reactie:– aanpassen getalscriteria: op zich eens met de lijn van versoepelen
van getalscriteria om de bureaucratie te verminderen en de autonomie te bevorderen.
Daar is de afgelopen jaren al veel aan gedaan in het toetsingskader voor verplaatsing
e.d. Dat houdt tevens in dat met het verder oprekken van de grenzen bijvoorbeeld
het verhogen van de norm voor het substantieel leerlingverlies van 10 naar
20% al snel de grenzen van wat bestuurlijk behoorlijk is kan worden overschreden.
Immers de huidige grens is gebaseerd op het voorkomen van extra wachtgelden;
scholen kunnen bij een verlies van 20% wellicht onderbouwen dat zo'n verlies
voor hen niet meer valt op te vangen, waardoor OCW wellicht besluiten moet
herroepen of schade moet vergoeden. Niettemin zijn er ongetwijfeld op dat
punt met creativiteit nog mogelijkheden. Ik zal zorgvuldig nagaan welke versoepelingen
van de getalscriteria nog mogelijk zijn, binnen de randvoorwaarden van het
stelsel(doelmatigheid en bereikbaarheid).– verruiming reikwijdte: ik kan instemmen met het overhevelen van
de wet naar het toetsingskader ex artikel 75 van de stichting van afdelingen
en het in de wet opnemen van sectoren.– Verruiming overige criteria: ik kan instemmen met het opheffen
van het verschil in status van hoofd- en nevenvestiging en de status van atheneum
en lyceum. Ook de status van de dislocatie moet opnieuw worden bezien. Wat
betreft de afschaffing van de eigen status (extra bekostiging) van de nevenvestiging
met spreidingsnoodzaak, daar ben ik (nog) niet voor. Het gaat hier immers
om een instrument voor het handhaven van een goede bereikbaarheid voor de
leerlingen van onderwijsvoorzieningen. Van scholen kan niet verlangd worden
dergelijke kleinschalige voorzieningen in stand te houden als daar niet enige
extra bekostiging tegenover staat. Wat betreft het afschaffen van licenties
voor het leerwegondersteunend onderwijs het volgende. Inmiddels is er de mogelijkheid
geopend om de witte vlekken op dat terrein weg te werken. Ik heb de Kamer
al toegezegd dat in mei 2004 zal worden bezien in hoeverre zich nog probleemsituaties
voordoen. Dit probleem dient meer in het verband van de regelgeving rond de
zorg dan als een planningsprobleem sec te worden beoordeeld.– huisvestingslasten gemeente: voor de overheveling van de zorg
en het budget voor de huisvesting voorzover het betreft onderhoud en aanpassingen
zal zo spoedig mogelijk (voorjaar 2004) een wetsvoorstel bij de Kamer worden
ingediend. Echter voor de nieuwbouw en uitbreiding blijft de zorg en het budget
bij de gemeente vanwege de regierol van de gemeente op het gebied van het
lokaal onderwijsbeleid. Daarin past ook een rol van de gemeente als het gaat
om de huisvestingsgevolgen van wijzigingen in het regionale onderwijsaanbod.– interne consistentie stelsel: wat betreft de positie van vbo-groen
merk ik op dat er inderdaad een verschil in positie is t.o.v. het overig vbo.
Dit is in hoofdzaak het gevolg van wettelijke regelingen in de WEB en WVO.
Een werkgroep is bezig om de harmonisatie een impuls te geven. Nog deze maand
zal de Kamer daarover een brief ontvangen. Wat betreft de positie van het
mavo/TL spreekt het rapport van een inconsistentie in het stelsel. Ik ben
het daar niet mee eens. Het betreft hier geen inconsistentie
in het stelsel van de planning. Wel is er sprake van een begrijpelijke verwarring:
immers waar het onderwijskundig beleid veelvuldig spreekt over vmbo gaat de
tekst van de wet zeker voor de voorzieningenplanning nog steeds uit van de
afzonderlijke schoolsoorten mavo en vbo. De structuurdiscussie over de positie
van het mavo/TL is zowel bij de invoering van de leerwegen in 1998 als enige
jaren geleden met de Kamer gevoerd. Nog steeds komen er geluiden uit het veld
die aandringen op afschaffing van de theoretische leerweg of om het voorschrijven
dat TL niet op een aparte locatie afgezonderd van de beroepsgerichte leerwegen
mag worden gegeven. Een dergelijk gedetailleerd ingrijpen in het functioneren
van scholen ligt niet in de rede en kan niet worden gemotiveerd vanuit de
wens om een goede doorstroom naar het mbo te bereiken. Die doorstroom blijkt
immers goed te gaan. Een nieuwe naamgeving in de wet biedt geen oplossing
voor inhoudelijke problemen. Voorzover die aan de orde zijn, wil ik daarover
de discussie voeren en niet de vernieuwing van het stelsel voorzieningenplanning
met die structuurdiscussie belasten.– bekostigingsaspecten: Wat betreft de bekostiging ben ik van mening
dat vervallen van de vaste voet in de bekostiging afbreuk zou doen aan het
streven naar de «school op menselijke maat». Het zou fusiebevorderend
kunnen werken en het zou betekenen dat de bestaansbasis van kleinere scholen
eerder wordt bedreigd, waarmee ook de bereikbaarheid van het onderwijs voor
leerlingen op het platteland in het geding kan komen. Gelijktrekken van de
bekostiging voor leerlingen van de verschillende sectoren in het vbo zou er
niet toe leiden dat beslissingsmotieven van scholen onafhankelijk worden van
de bekostiging maar juist afhankelijk daarvan. Immers nu is de bekostiging
van leerlingen toegesneden op de uitgaven per leerling voor zo'n sector. Wordt
de bekostiging voor alle sectoren gelijk dan loont het voor de school om alleen
de «goedkope» sectoren aan te bieden immers de vergoeding per
leerling is dan hetzelfde als bij het aanbieden van een voor de school «dure»sector.Het huidige richtingsysteem is voor mij een gegeven evenals de garantiefunctie
van het openbaar onderwijs. Immers in het regeerakkoord hebben we met elkaar
afgesproken om artikel 23 Grondwet niet te veranderen. Bovendien wil ik de
beoogde vernieuwing van het stelsel graag snel doorvoeren en dat verhoudt
zich slecht met een discussie – hoe nuttig ook – over de grondslagen
van het stelsel.Met de Kamer zal elk jaar overleg gepleegd over het beleid aan de hand van de toetsingskaders zoals nu ook plaatsvindt
in het voorjaar.4. ProcedureAan de hand van de uitgangspunten en de richtingen geschetst in het rapport
zal ik graag met u overleg plegen over de hoofdlijnen van een nieuw stelsel.
Daarna kan dan de nadere uitwerking in concrete maatregelen plaatsvinden in
de vorm van een uitwerkingsnotitie die aan de Kamer wordt aangeboden.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. J. A. van der Hoeven 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28504-12.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl