Ondernemen tegen armoede; Verslag algemeen overleg op 1 februari 2001 over de notitie 'Ondernemen tegen armoede' (kamerstuk 27467, nr. 1)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27467, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

28-02-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27467 nr. 4

20-02-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27467Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 467Ondernemen tegen armoedenr. 4VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 20 februari 2001De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
en de vaste commissie voor Economische Zaken2
hebben op 1 februari 2001 overleg gevoerd met minister Herfkens voor
Ontwikkelingssamenwerking en staatssecretaris Ybema van Economische Zaken
over de notitie over economie en ontwikkeling «Ondernemen
tegen armoede» (27 467, nr. 1).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Hessing (VVD) beschouwt de nota als
een doorbraak, omdat hiermee het taboe op het onderwerp van de particuliere
sector in ontwikkelingslanden lijkt te worden doorbroken. Hij memoreert aan
het SER-advies uit 1997, waarin beleidsmatige stimulering van de particuliere
sector als belangrijkste methode wordt gezien om armoede te bestrijden. Hoewel
de nota het belang van particulier ondernemerschap in ontwikkelingslanden
onderstreept en hiervan een uitstekende analyse biedt, ontbreekt het helaas
aan een beleidsformulering op dit punt. Kan de regering voor mei een actieplan
opstellen om tot concreet beleid te komen?Heeft de regering betrokkenen en deskundigen om advies en commentaar gevraagd
bij het schrijven van de nota? Zo ja, kan de Kamer dan geïnformeerd worden
over deze adviezen? Zo niet, waarom heeft de regering dit niet gedaan en is
zij bereid dit commentaar alsnog te vragen? Dit advies kan van belang zijn
voor de implementatie, maar ook voor het creëren van een
draagvlak voor de ideeën die in de nota geformuleerd zijn. In de nota
wordt vooral aandacht besteed aan een «top downbenadering», terwijl
het toch ook nuttig kan zijn de problematiek te bekijken vanuit het perspectief
van de lokale ondernemers in ontwikkelingslanden.In het kader van het creëren van een «international enabling
environment» vindt de heer Hessing de quota, tarieven en subsidies van
de EU een schande. Hij begrijpt ook niet dat de regering nog langer partner
wil blijven in de ACP-overeenkomst. Hij heeft waardering voor de inzet van
de minister bij het stimuleren van beleidscoherentie.Nederland geeft de voorkeur aan steun in multilateraal verband bij het
creëren van een «national enabling environment». Waarom blijft
de directe Nederlandse inzet op dit terrein beperkt? Deze inzet zou toch prima
in de landenprogramma's kunnen worden opgenomen. En moet «multilateraal»
in dit kader niet duidelijker geformuleerd worden, zodat er goed inzicht in
de hulp blijft bestaan? De heer Hessing heeft veel vertrouwen in organisaties
als het IMF, de Wereldbank en het IFC. Kan hiermee niet meer samengewerkt
worden? De versterking van de financiële sector zou goed in landenprogramma's
kunnen worden opgenomen.Ook inzake de directe steun aan de lokale private sector mist de heer
Hessing concrete beleidsvoornemens in de nota. Meer en betere projecten in
ontwikkelingslanden lijken hem zeer gewenst.Enthousiast is hij over de Nederlandse financieringsmaatschappij voor
ontwikkelingslanden (FMO). Kan de regering gebruik van dit instrument vergroten,
uiteraard met behoud van de vereiste zorgvuldigheid? De strategische heroriëntatie
inclusief specialisatie en accent op de financiële dienstverlening spreekt
hem ook zeer aan. De regering moet de ambitie van de FMO om een «center
of excellence» te worden, ondersteunen.Tot slot vraagt de heer Hessing om voor de zomer een overzicht te krijgen
van de stand van zaken in de achttien plus vier landen waarvoor de landenprogramma's
bedoeld zijn, in het bijzonder op het punt van sectoren en het stimuleren
van de private sector.Mevrouw Karimi (GroenLinks) waardeert het
voornemen van de regering om zich in onderhandelingen in te zetten voor asymmetrische
markttoegang. Hoe zal deze inzet vorm en inhoud krijgen? Zijn er al resultaten
te melden? Tevens is zij tevreden met de verwijdering van uitzonderingsbepalingen
bij aanvragen in het kader van ORET/Miliev. Zij heeft begrepen dat VNO-NCW
om advies is gevraagd bij de totstandkoming van de nota, maar dat dit niet
is gebeurd bij andere maatschappelijke organisaties, zoals vakbonden. Waarom
niet?In het algemeen vindt mevrouw Karimi de nota een gemiste kans. Er wordt
weinig nieuws in naar voren gebracht en het kwaliteitsniveau is teleurstellend.
Er ontbreekt een visie die rekening houdt met de veranderde verhoudingen in
de wereld na de val van de Muur. Zij had gehoopt op een nota, waarin duidelijk
zou worden gemaakt welke verantwoordelijkheid het bedrijfsleven heeft in de
armoedebestrijding en ontwikkeling van arme landen, in samenhang met de rol
van de overheid. In deze nota worden echter alleen de zegeningen van wereldwijde,
ongebreidelde liberalisering verkondigd. De indruk wordt gewekt dat ondernemen
tegen armoede iets anders is dan maatschappelijk verantwoord ondernemen, terwijl
het volgens mevrouw Karimi in de kern om hetzelfde gaat. Het is jammer dat
het debat over maatschappelijk verantwoord ondernemen niet gekoppeld is aan
deze nota. In de nota wordt ervoor gepleit dat bedrijven eigen gedragscodes
mogen opstellen en zelf mogen bepalen hoe zij richtlijnen van de OESO uitvoeren;
voor de overheid is nauwelijks een taak weggelegd. Mevrouw Karimi is een voorstander
van een witte lijst van bedrijven in lijn met de motie-Koenders die op dit
punt is aangenomen. Hierop moeten bedrijven staan die voldoen aan het criterium
van verslaglegging van hun sociaal beleid en mensenrechtenbeleid. Aan de hand
van deze witte lijst kan worden bepaald welke bedrijven in aanmerking
komen voor bepaalde instrumenten die door Ontwikkelingssamenwerking ter beschikking
worden gesteld.Mevrouw Karimi pleit ervoor de stimulering van de private sector in ontwikkelingslanden
vooral te richten op Afrika en op de minst ontwikkelde landen (MOL's). De
hiervoor benodigde instrumenten zijn anders dan die voor landen als Argentinië
of Brazilië. Differentiatie van beleid is dan ook geboden, maar dit thema
is niet uitgewerkt in de nota. Wat is het effect geweest van de bedrijfslevenprogramma's?
Zijn er op basis hiervan andere beleidsinstrumenten gebruikt? Een evaluatie
van de gebruikte instrumenten van de afgelopen jaren ontbreekt helaas.Bij de belastingherziening 2001 is een amendement-Vendrik aangenomen om
sociaal-ethische beleggingen als maatschappelijke beleggingen te kwalificeren.
Kan de minister hierover in overleg treden met de staatssecretaris van Financiën?
Kan staatssecretaris Ybema aangeven hoe het staat met het kenniscentrum voor
maatschappelijk verantwoord ondernemen? In hoeverre is de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
hierbij betrokken? Wat betekent het voor de beoordeling van de ontwikkelingsrelevantie
dat de uitvoering van ORET wordt ondergebracht bij de FMO? Het is immers nu
al moeilijk om ontwikkelingsrelevantie in relatie tot nieuw landenbeleid te
beoordelen.Tot slot vraagt mevrouw Karimi de minister om een vervolgnota, waarin
een goede analyse gemaakt wordt van de globalisering. De voordelen en nadelen
van liberalisering moeten in dat verband eens goed op een rijtje worden gezet.
Tevens moeten de veranderde verhoudingen tussen markt en overheid beschouwd
worden. Het thema maatschappelijk verantwoord ondernemen moet er integraal
in verwerkt zijn. Voorop moet staan dat ondernemen tegen armoede alleen zin
heeft als de investeringen leiden tot duurzame, productieve werkgelegenheid.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA) merkt
op dat de nota lang op zich heeft laten wachten en vraagt dan ook in hoeverre
ondernemen tegen armoede een prioriteit is voor de regering. Economische Zaken
en Buitenlandse Zaken hebben elkaar lang in een houdgreep gehouden op het
gebied van ontwikkelingssamenwerking. Is dit nu voorbij met deze nota? Voor
de effectiviteit van de uitvoering van deze nota is het nodig dat instrumenten
en opvattingen op elkaar afgestemd worden. In hoeverre is er overleg over
de nota gevoerd met VNO-NCW?Met de nota wordt een nieuwe koers ingezet, maar het ontbreekt aan nieuwe
instrumenten om hier echt uitvoering aan te geven. Er lijkt geen goede aansluiting
op het landenbeleid te zijn, omdat er op het punt van de private sector geen
wijzigingen worden voorgesteld in het ontwikkelingsbeleid. Alleen Nicaragua
heeft tot nu toe het MKB gekozen voor zijn sectorbeleid. Kan de minister bevorderen
dat ook andere landen via sectorbeleid of themabeleid de kans krijgen om de
lokale private sector te versterken?De minister heeft al eens beloofd om de kapitaalstromen van het Nederlandse
bedrijfsleven naar ontwikkelingslanden te bevorderen. In deze nota staan daartoe
echter geen voorstellen. Er moet gezocht worden naar mogelijkheden om de bereidheid
van het Nederlandse bedrijfsleven om te investeren in ontwikkelingslanden,
ook in Afrika, te stimuleren.Voor het creëren van een beter internationale omgeving wordt te veel
heil verwacht van de vrije markt. Vooral de MOL's zijn zeer kwetsbaar en hebben
tijdens de ontwikkeling van hun markten bescherming voor de vrije markt nodig.
In de nota wordt ook te weinig rekening gehouden met het feit dat veel landen
niet voor de internationale markt produceren, maar voor een lokale of regionale
markt. Er wordt sterk de nadruk gelegd op de toegang die ontwikkelingslanden
moeten hebben tot internationale publieke goederen als vaccins. Mevrouw Van
Ardenne voegt daaraan toe dat biotechnologische kennis over mogelijkheden
van nieuwe rassen en technieken ook van belang zijn om landbouwproductie meer
profijtelijk te maken.Het is goed om handel meer in de Poverty Reduction Strategy Papers (PRSP's)
in te bedden. Maar maatschappelijke organisaties, bijvoorbeeld vakbonden,
moeten daar ook inspraak in hebben. Bij de opening van economieën en
het bevorderen van de wereldmarkt is het van groot belang dat er een «countervailing
force» wordt gestimuleerd in de vorm van vakbewegingen. In landen waar
vakbewegingen niet mogelijk zijn, kan toch geprobeerd worden een samenwerkingsverband
van werknemers te organiseren. Helaas staat hierover niets in de nota.In 1998 heeft de minister toegezegd om met de Stichting van de arbeid
te bekijken of het mogelijk is om tot een gedragscode te komen voor maatschappelijk
verantwoord ondernemen en aan de hand daarvan stimuleringsinstrumenten in
te zetten voor bedrijven die zich aan die code houden. Er is tot nu toe niets
gebeurd en in de nota worden ook geen stappen vooruitgezet. Mevrouw Van Ardenne
betreurt dit.Het stoort haar dat de rol van vrouwen in economische bedrijvigheid in
ontwikkelingslanden volstrekt ontbreekt in de nota. De lokale economieën
in veel van die landen drijven op vrouwen. De rigiditeit van het landenbeleid
belet vaak dat goede projecten of initiatieven in andere landen op het gebied
van vrouwenbeleid door Nederland kunnen worden gesteund. Mevrouw Van Ardenne
wijst in dit kader op de initiatieven van de Cambodjaanse minister voor vrouwenzaken.
Zij roept de minister op om flexibel en pragmatisch te zijn en bij de uitvoering
van de nota kansen te grijpen waar het kan.Het is jammer dat in de nota geen uitbreiding van de economische steunpunten
wordt aangekondigd, eventueel in wat risicovollere landen. Welke onderdelen
van ORET/Miliev worden precies aan de FMO en de Nederlandse investeringsbank
voor ontwikkelingslanden (NIO) uitbesteed: alleen beleid, of ook uitvoering?
Hoe worden de Stichting economische samenwerking Nederland-Oost-Europa (SENO)
en de garantiefaciliteit opkomende markten (GOM) beoordeeld? Tot slot sluit
mevrouw Van Ardenne zich aan bij het verzoek om het bedrijfslevenprogramma
te evalueren.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV) vindt de
nota zeer informatief. Hij meent dat er geen aanleiding is om op basis hiervan
een actieplan voor nieuw beleid op te stellen. De discussie over ondernemen
tegen armoede moet niet zozeer gaan over maatschappelijk verantwoord ondernemen,
maar vooral gericht zijn op het armoedeprobleem. Hoe kunnen de potenties van
armen het best benut worden? Belangrijk is dat armen georganiseerd worden,
bijvoorbeeld in vakbonden, om hun ontplooiing te realiseren. De heer Van Middelkoop
betreurt het dat dit aspect niet aan de orde komt in de nota.Hij constateert dat het «pro-poor growthideaal» dat in de
nota geschetst wordt, vooral een weerspiegeling van het Nederlandse model
is. Hoe realistisch is het om Nederland als voorbeeld voor de wereld te laten
dienen? Er wordt bijvoorbeeld geen rekening gehouden met culturele verschillen.
Ook de suggestie dat industrialisatie voor alle landen in de wereld een belangrijk
instrument voor groei is, vindt hij te simplistisch, omdat hiermee het belang
van de dienstensector wordt miskend.Het voornemen van de minister om een zwarte lijst op te stellen van bedrijven
die op een verkeerde manier investeren in arme landen, is niet erg constructief.
De overheid kan wel exportsubsidies onthouden, maar daarmee worden de machtsverhoudingen
tussen dergelijke bedrijven en arme landen niet fundamenteel gewijzigd. Kan
de minister preciseren hoe Ballast-Nedam verkeerd geïnvesteerd heeft
in Suriname? Heeft de Nederlandse overheid geen verantwoordelijkheid om hiertegen
op te treden? Hoe kunnen dergelijke machtsverhoudingen veranderd worden? Is
het mogelijk om internationaal verplicht te stellen dat bedrijven
een belangrijk deel van hun opbrengst in die landen, weer in dezelfde regio
besteden?De minister heeft voorgesteld om een bureau op te richten dat alle beleidsmaatregelen
toetst op hun effect op ontwikkelingslanden. Hoe stelt zij zich dit voor?
Hoe moet dit bureau worden gefinancierd? In hetzelfde kader heeft de minister
beweerd dat landbouwsubsidies de markten in ontwikkelingslanden verpesten.
Overlegt zij over dit onderwerp met de minister van LNV?Is het mogelijk om regionale economische groei te stimuleren door de ontwikkeling
van institutionele capaciteiten te bevorderen, met een aanpak in de geest
van het Marshallplan? In welke mate kunnen multinationals expertise overbrengen
aan kleine bedrijven in ontwikkelingslanden?De heer Van Middelkoop ergert zich aan vormen van gebonden hulp door de
EU, waarbij projecten in EU-landen moeten worden aanbesteed en 3% van de hulp
voor «visibility» bestemd is. Kan de minister hier iets aan doen?Mevrouw Van 't Riet (D66) ziet de nota als
een wending in het ontwikkelingsbeleid. Het document is weliswaar theoretisch,
maar vormt een goede basis voor toekomstig beleid. Hoe zullen de ideeën
uit de nota concreet worden ingevuld? Zij stemt in met de vijf kerntaken die
in het kader van het tweede beleidsterrein genoemd worden, maar vraagt zich
af hoe de afstemming tussen die taken gerealiseerd wordt.Hoe kijkt de minister aan tegen gebonden hulpprogramma's? Dergelijke programma's
kunnen immers een beperkend karakter hebben. Mevrouw Van 't Riet benadrukt
dat de rol van de private sector in ontwikkelingssamenwerking complementair
moet zijn aan publieke ontwikkelingshulp. Uit de nota wordt niet duidelijk
hoe de samenwerking tussen publieke en private sector vorm en inhoud moet
krijgen. Hoe ziet de minister deze balans? Het is hierbij vooral van belang
om lokale initiatieven van kleine ondernemingen te stimuleren via kapitaalinjecties
van buiten, bijvoorbeeld in het kader van stedenbanden.Een groot probleem is de inkomstenderving van ontwikkelingslanden als
gevolg van ongelijke toegang tot de wereldhandel. Westerse landen hebben vele
handelsbelemmeringen opgeworpen. Wat kan hieraan gedaan worden?Mevrouw Dijksma (PvdA) constateert dat het
lang heeft geduurd voordat deze nota gereed was. Het document is vrij abstract
en biedt weinig mogelijkheid tot evaluatie van het effect van bepaalde instrumenten
op de positie van arme mensen in ontwikkelingslanden. Een dergelijke vergelijking
van instrumenten is echter wel noodzakelijk.In het kader van het creëren van een betere internationale omgeving
wijst mevrouw Dijksma op de vele handelsbarrières die het Westen nog
steeds in stand houdt. Hoe geeft de regering invulling aan het voornemen tot
beleidscoherentie op dit punt? Wordt er met de minister van LNV gesproken
over landbouwsubsidies? De negatieve neveneffecten van de liberalisering van
de wereldhandel zijn in de nota niet goed in kaart gebracht. Hoe kan Nederland
een bijdrage leveren aan het voorkomen van dergelijke nadelige effecten? Mevrouw
Dijksma vindt het een gemis dat er in de nota niets staat over maatschappelijk
verantwoord ondernemen. Welke middelen heeft de regering om Nederlandse bedrijven
aan banden te leggen als die onverantwoord ondernemen? Welke plaats krijgen
die middelen in de uitwerking van de nota?Zij steunt de inzet van de regering voor het creëren van een «enabling
environment» in de ontwikkelingslanden zelf. Maar worden de heilzame
effecten van marktwerking niet overschat? De regering neemt zich voor actiever te kijken naar interventies die moeten leiden tot een beter
ondernemingsklimaat in die landen, maar wat houdt dit voornemen concreet in?De knelpunten in de stimulering van een beter functionerend privaat initiatief
in de ontwikkelingslanden zijn goed geanalyseerd. Maar welke rol spelen deze
knelpunten in de uitvoering van het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid? Zijn
er nieuwe instrumenten nodig? Mevrouw Dijksma betreurt het dat Afrikaanse
landen en bedrijven zo weinig gebruik kunnen maken van risicoparticipatie.
Het ontbreken van een culturele component is een groot gemis in deze nota.
Zo ontbreekt iedere waardering van de cruciale rol van vrouwen in de Afrikaanse
economieën.Het zou nuttig zijn als organisaties als VNO-NCW en vakbonden bij de uitwerking
van deze nota worden betrokken, maar mevrouw Dijksma suggereert dat het veel
interessanter kan zijn om met een organisatie als Mama Cash te overleggen.
Dergelijke organisaties richten zich met name op kleinschalige, particuliere
initiatieven ter plekke.Het antwoord van de regeringDe minister voor Ontwikkelingssamenwerking
benadrukt dat de centrale gedachte in de nota is dat de lokale private sector
de motor van groei en werkgelegenheid is. Hiermee is afscheid genomen van
de benadering van ontwikkelingshulp via aanbodgestuurde, gebonden instrumenten
en het Nederlandse bedrijfsleven. Zij erkent dat hier en daar iets in de nota
ontbreekt, wat overigens in andere beleidsinstituten vastligt. Het gaat dan
om onderwerpen als de non-profit private sector, maatschappelijke organisaties,
de toegang van ontwikkelingslanden tot internationale publieke goederen en
de inzet van Nederland bij de PRSP's. De minister erkent het belang van deze
onderwerpen.Ten aanzien van consultatie met het maatschappelijk middenveld bestond
een dilemma. Het is moeilijk een nota met maatschappelijke organisaties te
bespreken als de Kamer er nog niet van op de hoogte is gesteld, terwijl het
nut van deze maatschappelijke consultatie onmiskenbaar is. Bij de verdere
uitwerking van de nota zal een maatschappelijk debat overigens volop gevoerd
worden. Daarbij geldt de motie-Hessing c.s. (26 800 V, nr. 67) als richtlijn.
Voorts moet bij deze uitwerking in de gaten gehouden worden dat geen bilaterale
kanalen aangeboord worden, als er al goed functionerende multilaterale kanalen
zijn. In dit kader wijst de minister erop dat het moeilijk is om een zwaarder
accent te leggen op financiële dienstverlening, omdat bij Ontwikkelingssamenwerking
de expertise op dit gebied ontbreekt. De FMO en verscheidene multilaterale
instrumenten bieden overigens al voldoende mogelijkheden. Daarbij is het wel
mogelijk om extra hulp toe te voegen aan reeds bestaande multilaterale programma's.Het belangrijkste probleem in de stimulering van de private sector in
ontwikkelingslanden wordt gevormd door de internationale beleidsomgeving zoals
Westerse handelsbarrières, waardoor producenten uit die landen miljarden
aan inkomsten mislopen. Daarom gaat de eerste aandacht in de nota hiernaar
uit. De effectiviteit van het ontwikkelingssamenwerkingsinstrumentarium op
kleinschalige particuliere initiatieven op lokaal niveau is bescheiden. Nederland
heeft in het kader van de WTO en de EU flink ingezet op het slechten van handelsbarrières.
De beleidscoherentie wordt bevorderd door nauw overleg met de minister van
LNV, onder andere naar aanleiding van importbeperkingen als gevolg van de
BSE-crisis. Het gaat daarbij niet zozeer om uitbreiding, als wel om bescherming
van marktaandelen van Afrikaanse landen. Afrikaanse voedselproducenten moeten
geholpen worden om aan Westerse standaarden te voldoen.De in de nota bepleite liberalisering van de wereldhandel heeft uitsluitend
betrekking op het openen van Westerse markten. Nederland zet zich in de WTO in voor «special and differential treatment» voor ontwikkelingslanden,
die daarmee de kwetsbare «infant industries» en«infant economies»
mogen beschermen. Dit beleid is zeer landenspecifiek. Soms kan de concurrentiekracht
van lokale bedrijven juist vergroot worden door buitenlandse bedrijven toe
te laten en dus een zekere mate van liberalisering door te voeren. In het
algemeen kan wel gesteld worden dat in de huidige internationale economische
orde meer vrijhandel nodig is, omdat de bestaande protectionistische barrières
vooral tegen ontwikkelingslanden gericht zijn. De mate waarin ontwikkelingslanden
liberaliseren moet uiteraard aan voorwaarden verbonden zijn.Voor de MOL's is het niet voldoende als de Westerse markten geopend worden.
Met behulp van het «Integrated Framework» moeten deze landen in
staat worden gesteld gebruik te maken van de nieuwe markttoegang. Vooral Zuid-Europese
landen gebruiken het argument dat alleen markttoegang niet genoeg is, om liberalisering
tegen te houden. De PRSP's kunnen een belangrijke rol spelen op dit terrein.
Ontwikkelingslanden moeten er immers zelf van overtuigd zijn dat het belangrijk
is om hun exporterend bedrijfsleven te helpen.Het creëren van een nationale «enabling environment»
is de belangrijkste taak van Ontwikkelingssamenwerking. Veel kleine ondernemers
hebben problemen als gevolg van onvoldoende wettelijke zekerheden. Door het
ontbreken van fatsoenlijke eigendomsrechten kunnen deze entrepreneurs hun
bezittingen niet als onderpand voor krediet gebruiken. Ook de toegang tot
basale nutsvoorzieningen is vaak slecht geregeld. Het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid
op dit niveau is dus gericht op het bevorderen van een gunstig macro-economisch
klimaat en van goed bestuur, waaronder de bestrijding van corruptie. Belangrijke
instrumenten van dit beleid zijn de stedenbanden, bevordering van marktwerking
en opbouw van fysieke en sociale infrastructuur. Onder dit laatste valt ook
de versterking van vakbewegingen.Op het derde niveau verricht de FMO veel goed werk voor de versterking
van het MKB. De minister herinnert eraan dat zij, kort na haar aantreden,
het contract met de FMO heeft opengebroken om grotere inspanningsverplichtingen
met betrekking tot Afrika af te spreken. De FMO zal ook een prominente rol
vervullen bij de uitwerking van de nota. Het Centrum voor bevordering van
import uit ontwikkelingslanden (CBI) is een belangrijk instrument om ontwikkelingslanden
te helpen te voldoen aan Westerse marktstandaarden. Er wordt getracht ook
in Europees verband dergelijke hulp te bieden. Het programma uitzending van
managers (PUM) is eveneens een adequaat instrument om de marktsector in ontwikkelingslanden
te versterken; voor de publieke sector is het PUM minder geschikt. De minister
is bereid om met het PUM te overleggen over een groter aandeel van vrouwelijke
managers in de uitzendingen.De minister stelt dat er in bilaterale landenprogramma's nog meer hulp
wordt geboden dan in de nota staat. In Cambodja kan dit dus niet. Zij is echter
bereid contact op te nemen met Women's World Banking om financiële hulp
voor de Cambodjaanse minister voor vrouwenzaken te bepleiten. Maar zij wijst
erop dat de essentie van de landenprogramma's is dat bilaterale activiteiten
geconcentreerd worden en dat dergelijke activiteiten niet worden ondernomen
in landen waar Nederland geen vertegenwoordiging heeft. Via de bestaande landenprogramma's
wordt, met gedelegeerde middelen als microkredieten, bedrijfsontwikkelingsfondsen
en trainingsprogramma's, al veel gedaan aan economische ontwikkeling. In dit
verband richt het Vrouwenfonds zich op lokaal niveau op kredietverlening aan
vrouwelijke ondernemers.Als gevolg van automatiseringsproblemen op het ministerie van Buitenlandse
Zaken kan nog geen duidelijk overzicht verkregen worden van instrumenten die
op een effectieve wijze de private sector in ontwikkelingslanden steunen,
maar dat wil niet zeggen dat huidige activiteiten geen effect
sorteren. Als deze automatiseringsperikelen achter de rug zijn, kan de minister
concreet handen en voeten aan de nota geven.De verschuiving van de uitvoering van ORET naar de FMO heeft geen invloed
op de beoordeling van de ontwikkelingsrelevantie. De minister wijst erop dat
het overhevelen van de uitvoering naar de FMO enige tijd kan kosten. De FMO
heeft in 2000 de NIO overgenomen, als voorbereiding op de ORET-uibesteding.
Veel OS-instrumenten zijn in de afgelopen tijd reeds afzonderlijk geëvalueerd,
maar zij moeten wel de tijd krijgen om zich te bewijzen.In het kader van de Utsteingroep wordt getracht een helder standpunt te
formuleren over de effecten van globalisering. Het lijkt de minister goed
daar nog eens op een ander tijdstip op terug te komen.Zij is het geheel eens met de heer Van Middelkoop dat de nadruk op «visibility»
bij bepaalde gebonden EU-programma's verwerpelijk is. Vaak wordt de «visibility»
van EU-projecten gebruikt om de povere prestaties van sommige landen in het
kader van de Official Development Assistance (ODA) te maskeren.Als gevolg van de taakverdeling binnen het kabinet heeft de minister zich
tot voor kort terughoudend opgesteld ten aanzien van maatschappelijk verantwoord
ondernemen. In december 2000 heeft een Kamermeerderheid verzocht om de subsidies
van Ontwikkelingssamenwerking te toetsen op maatschappelijk verantwoord ondernemerschap.
De benadering van dit vraagstuk via een witte lijst, waarbij ondernemers hun
goede gedrag moeten aantonen, vindt de minister veel gevraagd. Een zwarte
lijst ligt meer voor de hand, maar dan wel gebaseerd op objectieve, transparante
en uitvoerbare regelgeving. Het debat hierover moet nog gevoerd worden. Deze
regelgeving kan volgens de minister beter op OESO-richtlijnen gebaseerd zijn
dan op SER-richtlijnen. De laatste richtlijnen doelen te veel op mens en milieu,
waardoor de impact van ondernemerschap op grotere institutionele en wettelijke
structuren buiten beschouwing blijft.Aan maatschappelijk verantwoord consumeren verleent de minister ook politieke
en financiële steun, ook al staat hierover niets in de nota. Over belastingprikkels
in het kader van maatschappelijk verantwoord beleggen wordt overleg gevoerd
met de staatssecretaris van Financiën. Hierbij staat eveneens centraal
welke objectieve en transparante criteria gehanteerd moeten worden.De staatssecretaris van Economische Zaken
stelt dat Nederlandse ondernemers een zeer voorname bijdrage kunnen leveren
aan de ontwikkeling van de private sector in ontwikkelingslanden. Deze ondernemers
zijn investeerders, exporteurs, leveranciers van diensten en kennis, werkgevers
en producenten. In deze verschillende rollen kunnen zij bijdragen aan een
«enabling environment» om het lokale, kleinschalige ondernemerschap
een kans te bieden.Het slechten van handelsbarrières om ondernemers uit ontwikkelingslanden
toegang te verschaffen tot Westerse markten is een prioriteit van het Nederlandse
beleid. In internationaal verband is dit een lastige discussie, als gevolg
van de vele tegengestelde belangen. Met name de landbouwsector verdient hierbij
aandacht. De Nederlandse minister van LNV is een voortrekker in de aanpassing
van het Europese landbouwbeleid op dit punt. De BSE-crisis kan wellicht als
positief resultaat hebben dat er een herziening van het landbouwbeleid komt.
Ook in andere marktsectoren is de Nederlandse regering eensgezind van mening
dat de toegang voor ontwikkelingslanden vergroot moet worden. In Europees
verband neemt Nederland op dit punt vaak een eenzame voortrekkerspositie in.
Het feit dat de Europese Commissie voorstellen heeft gedaan om de MOL's volledige
vrije toegang te geven, is een teken dat het proces op gang komt, ook al blijven
de weerstanden groot.Ook de staatssecretaris onderstreept dat de regering nooit heeft gepleit
voor een algehele, wereldwijde liberalisering. Asymmetrische liberalisering,
waarbij rijke landen hun markten openen en ontwikkelingslanden kwetsbare industrieën
tegelijk mogen beschermen, is het uitgangspunt.Met deze nota wordt een belangrijke stap vooruitgezet in de stroomlijning
van het bedrijfsleveninstrumentarium van EZ en OS. Er zijn dan ook geen nieuwe
instrumenten voorgesteld. Er is getracht om tot minder loketten te komen en
om een heldere structuur te creëren. Senter gaat over kennisinstrumenten,
de FMO gaat over investeringen en financiering en de Nederlandse credietverzekerings
maatschappij (NCM) gaat over risicoverzekeringen. Er zal nauwe samenwerking
tussen Senter en de FMO totstandkomen. De instrumenten voor risicoparticipatie,
die tot nu toe vooral in Midden- en Oost-Europa zijn gebruikt, kunnen nu ook
worden ingezet voor de landen van het programma samenwerking opkomende markten
(PSOM), waardoor vooral Afrikaanse landen ervan kunnen profiteren. De evaluatie
van de SENO heeft plaatsgevonden; de faciliteit functioneert goed. Het is
de bedoeling om de SENO te integreren in de export krediet verzekering (EKV).
De GOM functioneert vooral in aanvulling op projecten in het kader van ORET.De Europese Unie biedt de Balkanlanden handelspreferenties aan in het
kader van het stabiliteitspact. Daar staan geen tegenprestaties tegenover
in de vorm van tarieven voor industrieproducten.Maatschappelijk verantwoord ondernemen speelt vooral in het kader van
Economische Zaken en niet zozeer bij Ontwikkelingssamenwerking. Niettemin
zijn er verschillende raakvlakken met het beleid ten aanzien van ontwikkelingslanden.
Maatschappelijk verantwoord ondernemen kan ontwikkelingsbeleid ondersteunen,
maar ook bedreigen. Daarom moet het beleid ten aanzien van maatschappelijk
verantwoord ondernemerschap scherp en intelligent geformuleerd worden.De kapitaalstromen naar Afrika moeten gestimuleerd worden. In absolute
termen investeert het Nederlandse bedrijfsleven nog weinig op dit continent,
maar in relatieve termen nemen Nederlandse bedrijven een vierde plaats in.
Vaak hebben Nederlandse ondernemers een verkeerd beeld van de economische
mogelijkheden in Afrika. Gelukkig groeit de aandacht voor positieve ontwikkelingen
in dit gebied.De ontwikkeling van regionale afzetmarkten heeft de volle aandacht van
de staatssecretaris. Tussen de EU en het Mercosur vrijhandelsblok worden onderhandelingen
gevoerd om op bilaterale basis deze regionale markt te versterken. De Southern
African Development Cooperation en ECOWAS zijn organisaties die zich bezighouden
met de ontwikkeling van regionale markten in Afrika.De staatssecretaris ontkent dat er bij het beleid ten aanzien van ontwikkelingslanden
sprake is van een «houdgreep», waarin EZ en OS elkaar zouden houden.
Er bestaat een goede samenwerking, die ook tot uitdrukking zal komen in de
manier waarop concreet beleid wordt uitgewerkt op basis van de nota.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De BoerDe voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,BiesheuvelDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,HommesXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (RPF/GPV), Valk (PvdA), Apostolou (PvdA), Hillen
(CDA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter, Hessing (VVD), Van Ardenne-van der
Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), M. B. Vos (GroenLinks),
Dijksma (PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter,
Verburg (CDA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), Remak (VVD), Wilders
(VVD), Molenaar (PvdA), De Pater-van der Meer (CDA).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66),
Van 't Riet (D66), Rouvoet (RPF/GPV), Zijlstra (PvdA), Belinfante (PvdA),
Leers (CDA), Eurlings (CDA), Cherribi (VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de Nie
(D66), Van Bommel (SP), Harrewijn (GroenLinks), Gortzak (PvdA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Rosenmöller
(GroenLinks), Bussemaker (PvdA), Patijn (VVD), Balemans (VVD), Duivesteijn
(PvdA), Van den Akker (CDA).XNoot2Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Biesheuvel (CDA), voorzitter, Witteveen-Hevinga
(PvdA), Leers (CDA), Voûte-Droste (VVD), ondervoorzitter, Rabbae (GroenLinks),
Hessing (VVD), Giskes (D66), Marijnissen (SP), Crone (PvdA), Van Dijke (RPF/GPV),
M. B. Vos (GroenLinks), Van Walsem (D66), Hofstra (VVD), Wagenaar (PvdA),
Stroeken (CDA), De Boer (PvdA), Van den Akker (CDA), Geluk (VVD), Ravestein
(D66), Verburg (CDA), Blok (VVD), Hindriks (PvdA), Dijsselbloem (PvdA), Bolhuis
(PvdA).Plv. leden: Snijder-Hazelhoff (VVD), Atsma (CDA), Wijn (CDA), Klein Molekamp
(VVD), Vendrik (GroenLinks), De Swart (VVD), Van den Berg (SGP), Poppe (SP),
Kuijper (PvdA), Van Middelkoop (RPF/GPV), Van der Steenhoven (GroenLinks),
Schimmel (D66), Van Baalen (VVD), Herrebrugh (PvdA), Van der Hoeven (CDA),
Smits (PvdA), De Haan (CDA), Van Beek (VVD), Bakker (D66), Schreijer-Pierik
(CDA), Udo (VVD), Hamer (PvdA), Koenders (PvdA), Schoenmakers (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27467-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl