Wapenexportbeleid; Verslag algemeen overleg gehouden op 10 maart 2005
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22054, nr. 87

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

07-04-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

22054 nr. 87

04-04-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de bewindsliedenNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22054Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 29800-VToon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 054Wapenexportbeleid29 800 VVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) voor het jaar 2005nr. 87VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 4 april 2005De vaste commissie voor Economische Zaken1
en de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken2
hebben op 10 maart 2005 overleg gevoerd met staatssecretaris Van Gennip
van Economische Zaken en minister Bot van Buitenlandse Zaken over:– rapportage wapenexportbeleid eerste halfjaar
2004 (22 054, nr. 84);– brief d.d. 21 december 2004 inzake de
uitvoer van militaire goederen naar India en Pakistan (22 054, nr. 85);– rapportage wapenexportbeleid over 2003 (22 054,
nr. 82);– verslag van het schriftelijk overleg inzake
het wapenexportbeleid (22 054, nr. 86);– brief van de minister van Buitenlandse Zaken
d.d. 9 maart 2005 over een nieuwe EU-gedragscode betreffende wapenuitvoer
(29 800-V, nr. 84).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Van Velzen (SP) constateert dat de
informatievoorziening is verbeterd, maar dat op veel punten verdere verbetering
nodig is en dat de informatievoorziening, bijvoorbeeld ook in het kader van
de JSF, traag verloopt. Moet het ministerie van Economische Zaken op dit punt
geen extra personeel inzetten? Waarom wordt er overigens zo weinig bekendheid
gegeven aan de website over het wapenexportbeleid?Hoe beoordeelt de regering, gelet op de criteria van het wapenexportbeleid,
het dreigende conflict tussen Maleisië en Indonesië? De afgegeven
vergunningen voor het leveren van gevechts- en trainingsvliegtuigen aan Indonesië
wekken de indruk dat de regering, ondanks de spanning in het gebied, elke
restrictie en het feitelijke embargo op wapenexport op het punt van de luchtmacht
opheft. Bovendien zijn een vergunning en een exportkredietverzekering afgegeven
voor de modernisering van het fregat Hajar Dewantara, terwijl de regering
in het verleden niet wilde meewerken aan troepentransporten in conflictgebieden.
Er is ook een definitieve vergunning afgegeven voor levering van radaronderdelen
aan Maleisië. Wat is nu de beleidslijn ten aanzien van spanningsgebieden?
Moet overigens niet worden gestopt met het afgeven van exportkredietverzekeringen
voor dit soort dubieuze en gevoelige wapenleveranties?Ondanks het feitelijke embargo op wapenhandel is de export naar China,
onder andere van thermische camera's, toegenomen, terwijl de Britse regering
juist heeft besloten om dat soort apparatuur niet meer aan China te leveren
uit vrees dat die apparatuur zou worden gebruikt voor binnenlandse onderdrukking.
Is het, mede gezien de oplopende spanning tussen China en Taiwan, verstandig
om dergelijke apparatuur aan China te leveren en om aan Taiwan apparatuur
voor onderzeeërs te leveren?De vorige minister van Buitenlandse Zaken, De Hoop Scheffer, meende dat
aan landen in het Midden-Oosten geen goederen moeten worden geleverd die de
regionale stabiliteit verstoren of die offensief gebruikt kunnen worden, maar
aan Saudi-Arabië zijn nu onderdelen van F15-straaljagers, intercomsystemen
en NH90's geleverd. Betekent dit dat de verstandige beleidslijn van de vorige
minister is verlaten?Waarom worden exportkredietverzekeringen gegeven voor het leveren van
goederen aan Turkije? Er is toch geen reden om te twijfelen aan betaling door
Turkije?De regering wil de vergunningverlening voor de levering van militaire
goederen aan India en Pakistan versoepelen. Hoe wil zij controleren dat de
geleverde goederen voor de land- en luchtmacht niet ingezet worden in Kashmir?
Kan er vertrouwd worden op garanties van bedrijven, de Indiase overheid of
de Pakistaanse overheid?De heer Van Baalen (VVD) steunt in algemene
zin het Nederlandse wapenexportbeleid. Landen hebben het recht om zich te
verdedigen en de defensie-industrie is dus een honorabele en gewone bedrijfstak
die als zodanig moet worden behandeld en die in Europees en internationaal
verband een flexibele ondersteuning door de overheid verdient. De overheid
dient ook regelmatig overleg te voeren met de industrie over de uitvoering
van het wapenexportbeleid.Bij de controle van de wapenexport zijn de VN-code en de EU-gedragscode
het uitgangspunt. Ten behoeve van een level playing field voor de Nederlandse
industrie moet Nederland niet strenger zijn dan deze door Nederland onderschreven
internationale codes en de door bondgenoten, bijvoorbeeld Frankrijk, gehanteerde
praktijk. De besluiten over het verlenen van exportkredietverzekeringen en
vergunningen moeten snel worden genomen om te voorkomen dat buitenlandse bedrijven
een voorsprong hebben. Bovendien moeten de administratieve lasten zo laag
mogelijk zijn.Wapenexport naar bondgenoten buiten de EU en de NAVO moet niet nodeloos
worden belemmerd en verdient een soepele behandeling, zolang het materieel
niet kan worden gebruikt om delen van de bevolking te onderdrukken. Hierbij
kan bijvoorbeeld gedacht worden aan Pakistan, Israël, Indonesië
en (als de heer Bouterse niet tot president wordt gekozen) Suriname. Pakistan
is een bondgenoot in de strijd tegen het internationaal terrorisme.China wil veel wapens importeren. De nieuwe EU-wapenexportgedragscode
is dan ook zo lek als een mandje zolang elk land zelf mag bepalen of het aan de regels voldoet. Er zou een bindende EU-gedragscode moeten
komen, maar zolang de nieuwe code niet bindend is en gelet op de militaire
opbouw van China tegen Taiwan, de mensenrechtensituatie en de situatie in
Tibet, moet de EU haar wapenembargo tegen China handhaven. De EU moet op dit
punt één lijn trekken met de VS, ook ten behoeve van de samenwerking
op het gebied van het materieel, bijvoorbeeld in het kader van de JSF.De heer Blom (PvdA) constateert dat de rapportage
aan de Kamer over de Nederlandse inzet gedurende het EU-voorzitterschap op
het punt van de wapenexportgedragscode erg lang op zich heeft laten wachten.Vanuit Nederlands oogpunt is er, ondanks de inspanning van het Nederlandse
voorzitterschap, nauwelijks vooruitgang geboekt op het punt van de EU-gedragscode.
Nederland probeert fatsoenlijk met wapenexport om te gaan door zich aan de
gedragscodes te houden en gaat vaak zelfs verder dan de EU-gedragscode, maar
dat geldt helaas niet voor andere EU-lidstaten. Een EU-gedragscode is een
minimale lijn waarover overeenstemming kan worden bereikt. Het zou goed zijn
als die code bindend zou worden verklaard, maar Nederland scherpt op basis
van de eigen verantwoordelijkheid en de eigen afweging die lijn terecht aan.Ook de PvdA-fractie is tegen opheffing van het wapenembargo tegen China.
Hoe groot is de door de VS op Nederland uitgeoefende druk om het wapenembargo
niet op te heffen?Vindt de minister nog steeds dat de situatie in India en Pakistan zo verbeterd
is dat soepeler kan worden omgegaan met wapenexport naar die landen? Moet
overigens geen onderscheid worden gemaakt tussen deze twee landen?Nederland heeft in EU-kader vergeefs gepoogd om de doorvoer van kleine
wapens te beperken. Welke argumenten hadden de tegenstanders van die beperking?Mevrouw Karimi (GroenLinks) constateert dat
in de Tweede Kamer tot nu toe steeds overeenstemming was over een streng wapenexportbeleid,
maar dat de VVD-fractie nu vooral de belangen van de wapenindustrie naar voren
brengt, hoewel die industrie voor de Nederlandse economie van minimaal belang
is. De wapenindustrie is geen gewone industrie, zoals blijkt uit de door kleine
wapens veroorzaakte ellende. Het Nederlandse wapenexportbeleid is goed, maar
niet voldoende.India en Pakistan hebben, nog los van een slechte mensenrechtensituatie
en de grote armoede, nog steeds een conflict en zijn nucleaire machten die
zich niet hebben aangesloten bij het non-proliferatieverdrag; Pakistan heeft
zelfs naar hartelust gewerkt aan proliferatie van nucleaire wapens. Die houding
moet niet worden beloond door versoepeling van de wapenexport. Na twintig
jaar heeft de Nederlandse regering toegegeven dat de Pakistaanse atoomspion
Khan geavanceerde nucleaire technologie uit Nederland aan Pakistan heeft geleverd.
Het is verbazingwekkend dat de regering, zoals de minister van Economische
Zaken op 9 maart heeft meegedeeld, niet kan achterhalen of alle bij de
Nederlandse regering beschikbare informatie over de door de heer Khan naar
Pakistan meegenomen technologie aan het International Atomic Energy Agency
(IAEA) is overgedragen.De in het Nederlandse wapenexportbeleid gehanteerde voorwaarden zouden
ook voor de doorvoer, de «dual use»-goederen en de verspreiding
van kennis en technologie moeten gelden, zolang hierover in EU-kader geen
bindende afspraken zijn gemaakt. Op die punten laat het toezicht immers nog
veel te wensen over. Wat zijn de ervaringen met de algemene meldingsplicht
van doorvoer? Is de staatssecretaris het ermee eens dat uiteindelijk een algemene
vergunningsplicht voor doorvoer moet gelden? Waarom heeft Nederland ondanks
het ontbreken van de essentiële eindgebruikersverklaring bijvoorbeeld
ingestemd met levering van «dualuse»-goederen aan
Israël? En waarom is de vervolging in de zaak-Slebos gebaseerd op schending
van de exportcodes en niet op hoogverraad, zoals in andere landen in vergelijkbare
situaties gebeurt? Ook bij compensatieorders moet er sprake zijn van een eindgebruikersverklaring,
mede omdat steeds minder eigen producten worden geëxporteerd en steeds
meer producten in het kader van compensatieorders.Tot slot wil mevrouw Karimi graag bevestigd krijgen dat op het terrein
van het wapenexportbeleid het primaat bij het ministerie van Buitenlandse
Zaken ligt.De heer Kortenhorst (CDA) benadrukt het belang
van een effectief beleid en een level playing field in de EU. De Europese
Raad heeft expliciet gesteld dat opheffing van het wapenembargo tegen China
niet mag leiden tot toenemende wapenexport naar China. Als het wapenembargo
wordt opgeheven, bestaat de mogelijkheid dat Nederland toch geen vergunning
wil geven voor wapenexport naar China. Andere EU-lidstaten, waaronder een
land met het moederbedrijf van een Nederlandse firma, streven er echter juist
naar om de eigen wapenexport naar China te vergroten. Dat moederbedrijf zal
dan waarschijnlijk vanuit het eigen land gaan exporteren. Er verdwijnen dan
duizenden banen uit Nederland, terwijl de wapenexport vanuit de EU naar China
toch toeneemt. Zo'n risico van werkgelegenheidsverschuiving binnen de EU vanwege
het ontbreken van een level playing field is moeilijk verteerbaar. Garandeert
de regering dat er geen verandering in het EU-exportgedrag ten opzichte van
China zal plaatsvinden als het wapenembargo door een gedragscode vervangen
wordt, dat een level playing field blijft bestaan en dat dus geen bedrijfsverplaatsingen
binnen de EU zullen plaatsvinden als gevolg van het ontbreken van een level
playing field? Hoe zullen die gedragscode en de bijbehorende «tool box»
objectief en dus niet door de belanghebbende staten zelf bewaakt worden? Hoe
wordt schending van de gedragscode gesanctioneerd en welke rol speelt de EU
zelf op dat punt?De heer Kortenhorst wil graag een overzicht van de punten waarop Nederland
de bestaande EU-gedragsregels anders behandelt dan andere EU-landen, welke
economische effecten dat heeft en waarom Nederland dat doet.Hoe worden de huidige gunstige ontwikkelingen in India en Pakistan gemonitord?
Als de situatie zou verslechteren, weet de regering dat dan snel genoeg?Het antwoord van de bewindsliedenDe staatssecretaris van Economische Zaken
merkt op dat de Nederlandse export van militaire goederen bescheiden is en
vooral bestaat uit export door bedrijven in de marinesector en verkoop door
de Nederlandse Staat van overtollig defensiemateriaal. De Nederlandse defensie-industrie
moet opereren in een zwaar beconcurreerde internationale markt, maar is vaak
succesvol. Vanwege de technologische innovatie, kennis en werkgelegenheid
is de aanwezigheid van dit soort bedrijven in Nederland gewenst. Deze sector
krijgt dus dezelfde reguliere ondersteuning als andere sectoren. Dat houdt
in: ondersteuning bij export en nauw contact en overleg, ook over administratieve
lasten, regelgeving en vergunningverlening.De basis van het wapenexportbeleid is dat erop wordt toegezien dat de
Nederlandse export van militaire goederen niet bijdraagt aan het ontstaan
of verergeren van spanningen en conflicten en aan mensenrechtenschendingen.
Het advies van de minister van Buitenlandse Zaken bepaalt dus of en wanneer
moet worden ingegrepen in exporttransacties. Het is de verantwoordelijkheid
van de staatssecretaris om erop toe te zien dat de belangen van het bedrijfsleven
en de werkgelegenheid bij die besluitvorming worden betrokken. Vanwege de internationale rechtsorde wordt in het kader van het Nederlandse
wapenexportbeleid streng getoetst aan de Europese gedragscode voor wapenexport,
waarbij de doelstellingen van het beleid en de redelijkheid van het ingrijpen
niet uit het oog worden verloren. Daarom wordt gestreefd naar een balans in
de besluitvorming over de vergunningverstrekking, zodat snel over de vergunningaanvraag
wordt besloten als dat kan; als de zorgvuldigheid dat vereist, vergt het besluit
echter wat meer tijd. De implementatie van het beleid moet in verhouding staan
tot de doelstellingen van het beleid en van de regels; als een exportvergunning
wordt geweigerd, moet duidelijk worden gemaakt waarom dat gebeurt. Naast de
administratieve lasten in het kader van het vergunningtraject heeft de defensie-industrie
uiteraard de gewone administratieve lasten, bijvoorbeeld op het punt van arbeidsomstandigheden
en de milieuregelgeving. Voor alle sectoren, dus ook voor de defensie-industrie,
worden deze administratieve lasten zoveel mogelijk beperkt om de concurrentiepositie
van het Nederlandse bedrijfsleven te verbeteren.De Europese dimensie is heel belangrijk, want de EU wil als één
blok bepalen wat wel en niet wordt toegestaan. Dat past ook in de verdere
ontwikkeling van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van
de EU. De regering zou een grotere harmonisatie van het wapenexportbeleid
dus toejuichen, mits dat niet leidt tot versoepeling van de normen. Om te
bepalen of andere landen een soepeler beleid hanteren dan Nederland, wordt
momenteel naar aanleiding van een eerder verzoek van de CDA-fractie geanalyseerd
hoe zij de Europese normen in de praktijk uitleggen, welke motivatie ten grondslag
ligt aan eventuele afwijkingen en welke effecten eventuele afwijkingen hebben
voor de Nederlandse industrie. Wanneer die analyse is afgerond, kan worden
besproken welke consequenties Nederland daaruit trekt. De inzet daarbij is
niet om de Nederlandse normen te verlagen, want er is in de Kamer altijd een
meerderheid geweest voor een restrictief wapenexportbeleid. De eerste resultaten
van het onderzoek zijn nogal diffuus; de industrie heeft voorbeelden van verloren
opdrachten, maar er zijn ook signalen dat sommige landen op bepaalde punten
juist strenger zijn.De transparantie over de uitvoering van de normen is de afgelopen jaren
toegenomen. Er zal meer bekendheid worden gegeven aan de website, die door
een aantal NGO's overigens als voorbeeld aan andere landen is getoond en die
een grote personele inspanning heeft gevergd. Alleen Nederland neemt in het
openbare jaarverslag ook informatie over de afgewezen vergunningaanvragen
op, omdat ook die informatie van belang is voor het scheppen van duidelijkheid
over het beleid.Commerciële gegevens zijn vertrouwelijk, maar de volgende informatie
kan wel in het openbaar worden verstrekt. De transactie met Indonesië
inzake het fregat Hajar Dewantara betreft een «midlife overhaul»
van de radar- en C3-systemen die begin jaren tachtig vanuit Nederland voor
dat fregat zijn geleverd. Wanneer een bedrijf iets wil exporteren, kan het
sonderen of daarvoor op dat moment een wapenexportvergunning zou worden verstrekt;
een tijd later, wanneer het geleverde materieel gereed is, wordt de vergunning
daadwerkelijk aangevraagd. Het traject van de exportkredietverzekering staat
daar los van: een positief resultaat van de sondage betekent niet automatisch
dat men een exportkredietverzekering krijgt; het verlenen van een exportkredietverzekering
betekent ook niet automatisch dat men vervolgens een vergunning krijgt. De
mogelijkheid dat een bedrijf na het aanvragen en verkrijgen van een exportkredietverzekering
uiteindelijk geen exportvergunning krijgt als gevolg van veranderde omstandigheden
in het desbetreffende land, behoort tot het commerciële risico van het
bedrijf. Desgevraagd zegt de staatssecretaris toe dat zij de Kamer schriftelijk
zal informeren over de thema's exportkredietverzekering en wapenvergunningen.Volgens de staatssecretaris zijn in 2003 en de eerste helft van 2004 geen
vergunningen verleend voor de definitieve uitvoer van militaire goederen naar China. In een verder verleden zijn wel componenten voor nachtzichtkijkers
geleverd.Met betrekking tot Maleisië is in 2003 een exportvergunning verleend
voor datalinksystemen en in de tweede helft van 2004 voor delen van radarapparatuur
voor de marine en voor een revolver.Volgens het ministerie van Financiën is er bij transacties met Turkije,
ondanks alle goede economische ontwikkelingen, nog steeds een betalingsrisico.
Daarom worden bij export naar Turkije exportkredietverzekeringen aangeboden
waarmee zowel de politieke als de commerciële risico's worden afgedekt.Er geldt al een vergunningsplicht voor langzame doorvoer via landen die
geen lid zijn van de EU of de NAVO naar andere niet-EU- en niet-NAVO-landen.
Ten behoeve van de mogelijkheid om alsnog een vergunningsplicht op te leggen,
geldt in de overige gevallen een meldingsplicht, die is uitgebreid naar alle
goederen. Op het punt van de uitvoer van technologie moet onderscheid worden
gemaakt tussen de uitvoer van kennis op papier en de uitvoer van kennis van
mensen. Vooral de tweede vorm van export is moeilijk te beheersen, maar er
moet wel grip zijn op de technische assistentie in relatie tot massavernietigingswapens.
Daarom wordt op dat punt bij de herziening van de In- en uitvoerwet een aanpassing
voorgesteld die de innovatie en kennisuitwisseling natuurlijk niet mag benadelen.
De beoogde invoeringdatum van die herziene wet is 1 januari 2007.Het primaire doel van de vergunningprocedure in het kader van de exportcontrole
op «dual use»-goederen is: waarborgen dat de goederen een civiel
gebruik zullen krijgen en dus niet gebruikt zullen worden bij de ontwikkeling
van massavernietigingswapens. Dat komt vaak neer op een technologische inschatting
van het product en op een inschatting van bijvoorbeeld de AIVD over de eindgebruiker.
Dat is dus iets anders dan de politieke inschatting die bij wapenexport aan
de orde is.De zaak-Khan heeft betrekking op spionage en staat dus los van het verkrijgen
van een exportvergunning. Er wordt zeer regelmatig overleg gevoerd met het
IAEA, dat ten behoeve van het ontrafelen van het netwerk van de heer Khan
alle beschikbare relevante informatie van Nederland krijgt. Het vertrouwelijke
rapport over deze zaak zal op korte termijn worden voorgelegd aan de commissie
voor de Inlichtingenen Veiligheidsdiensten. In de andere door mevrouw Karimi
genoemde zaak is het OM bezig met de aanklacht en vervolging, omdat de betrokkene
ervan wordt verdacht dat hij zich niet aan de wet heeft gehouden.In de afgelopen anderhalf jaar zijn veel verbeteringen van de transparantie
en de uitvoering van het wapenexportbeleid in gang gezet:Er zal controle worden ingevoerd op technische assistentie in het buitenland
als er een relaties is met massa vernietigingswapens.Over een paar weken zal de staatssecretaris de ministeriële regeling
ondertekenen waarmee een meldplicht ontstaat voor overdracht van goederen,
die via de catch all bepaling onder vergunningplicht zijn gebracht, zodat
deze ook bij verkoop aan een ander EU-land nog te volgen zijn.– Er is een website over het wapenexportbeleid gevormd.– De doorvoer van «dual use»-goederen is in Europees
verband op de agenda gezet.De minister van Buitenlandse Zaken benadrukt
dat Nederland zich zorgvuldig houdt aan de acht criteria van de EU-gedragscode
en het wapenexportbeleid voortdurend in Europees verband probeert af te stemmen.
Bij het besluit over de vergunningverlening moet uiteraard rekening worden
gehouden met de ontwikkelingen in de specifieke landen. In Maleisië is
bijvoorbeeld geen sprake van interne repressie of ernstige mensenrechtenschendingen.
Bovendien neemt Maleisië deel aan het VN-wapenregister en heeft het enkele
belangrijke wapenbeheersingsovereenkomsten ondertekend. De huidige
spanningen moeten niet worden overdreven, maar zullen serieus worden meegewogen
bij de beoordeling van het type product waarvoor een exportvergunning wordt
gevraagd.In 1984 is met China afgesproken dat geen nieuwe Nederlandse leveranties
aan Taiwan zouden plaatsvinden, maar dat Nederland wel het recht heeft om
reserveonderdelen te leveren. Nederland houdt zich strikt aan die afspraak,
want bij de aan Taiwan geleverde goederen ging het om reserveonderdelen voor
eerder geleverde onderzeeboten. China maakt ook geen bezwaar tegen die leveranties.Er is inderdaad een vergunning verleend voor de export van onderdelen
van nachtkijkers naar China, maar daarbij ging het om technologisch laagwaardige
optische goederen en om een nalevering van materiaal dat al voor de invoering
van het wapenembargo in 1989 is geleverd aan China. Deze goederen vallen dus
niet onder het embargo en kunnen geen bijdrage leveren aan escalatie van spanningen.
Hierover heeft overleg plaatsgevonden met het Verenigd Koninkrijk.Vanuit de VS wordt grote druk uitgeoefend om het wapenembargo tegen China
te handhaven, maar die druk is vaak gebaseerd op emoties en niet op feitenkennis.
Zo is men onvoldoende op de hoogte van de beoogde aanscherping van de EU-gedragscode
en de bijbehorende tool box en van de tijdens de EU-top van 17 december
2004 gemaakte afspraak dat de export naar China kwantitatief en kwalitatief
niet zal worden verhoogd. Wanneer de feitelijke situatie wordt uitgelegd,
neemt de druk dan ook beduidend af. Zoals afgesproken zal de Kamer worden
geïnformeerd vóór de opheffing van het wapenembargo. Ook
het wapenembargo is overigens niet juridisch bindend en belet een land niet
om wapens naar China te exporteren. Nederland wil de gedragscode zo bindend
mogelijk maken, maar de meeste EU-lidstaten zullen niet bereid zijn om de
bepalingen van de gedragscode in de nationale wetgeving op te nemen.Ten aanzien van Saudi-Arabië volgt Nederland een zeer restrictief
beleid. Met inachtneming van onder andere de aard van het materieel, de eindgebruiker
en de regionale stabiliteit worden vergunningaanvragen zeer nauwkeurig bekijken.
In het onderhavige geval was sprake van een leverantie via Frankrijk van een
radarsysteem voor de marine. Ook deze leverantie is dus in EU-verband afgestemd.Ten aanzien van de modernisering van het Indonesische fregat Hajar Dewantara
is een exportvergunning nog niet aan de orde, want die wordt pas aangevraagd
wanneer de desbetreffende goederen gereed zijn voor export. Op basis van de
situatie op dat moment zal dan een beslissing worden genomen. Op dit moment
kan wel worden geconstateerd dat het nieuwe regime in Indonesië veel
serieuzer werk maakt van het mensenrechtenbeleid en dat in Atjeh overleg plaatsvindt
met de opstandelingen.Het ministerie van Buitenlandse Zaken betracht de grootst mogelijke spoed
bij de behandeling van aanvragen van exportvergunningen en probeert altijd
binnen drie weken advies uit te brengen aan Economische Zaken. Soms duurt
het wat langer, bijvoorbeeld als informatie van andere EU-lidstaten nodig
is; dan wordt aan het ministerie van Economische Zaken doorgegeven dat het
besluit iets meer tijd vergt.De monitoring van de situatie in India en Pakistan vindt plaats op basis
van rapportages door de ambassade en door uitwisseling van informatie met
andere lidstaten. Bovendien wordt de situatie in India en Pakistan in relatie
tot wapenexport regelmatig besproken in de Council Working Group on Conventional
Arms Exports.Vergunningaanvragen voor export naar India en Pakistan worden elk op zich
beoordeeld. Daarbij wordt gekeken naar de eindgebruiker en er wordt ook zeer
kritisch gekeken naar mogelijkheden om het materieel in te zetten in het kader
van het conflict in Kashmir. De export van onderdelen van luchtverdedigingssystemen
is bijvoorbeeld toegestaan, maar export van onderdelen die eventueel
offensief gebruikt kunnen worden in de strijd om Kashmir, wordt niet toegestaan.
Niet alleen door Nederland, maar ook door alle andere EU-lidstaten wordt zeer
scherp getoetst en er vindt hierover voortdurend overleg plaats. Er kan echter
niet ontkend worden dat de relatie tussen India en Pakistan sterk is verbeterd.De landen die zelf kleine wapens exporteren, vonden het Nederlandse voorstel
om in de gedragscode te bepalen dat geen kleine wapens mogen worden geleverd
aan particuliere organisaties, te ver gaan, maar zij zijn uiteraard wel gebonden
aan de gedragscode en de acht criteria.Omdat de zaak-Khan zeer gevoelig is, is deze zaak zeer zorgvuldig bekeken
en is getracht om alle beschikbare gegevens over de door Khan naar Pakistan
meegenomen technologie over te dragen aan het IAEA. Aangezien de spionage
ruim 20 jaar geleden heeft plaatsgevonden, kan echter niet met zekerheid worden
achterhaald of die informatie compleet is.Nadere gedachtewisselingMevrouw Van Velzen (SP) maakt uit de beantwoording
op dat er in de defensiesector geen specifieke problemen zijn met administratieve
lasten en dat er geen nieuw beleid zal worden geformuleerd voor bondgenoten
die geen lid zijn van de NAVO.Het Verenigd Koninkrijk vreest dat China nachtkijkers zal gebruiken voor
«repressive night raids on civilians». De productieapparatuur
voor de vanuit Nederland geëxporteerde nachtkijkers is van het hoogwaardige
bedrijf Delft Electronic Productions. Het gaat dus wel degelijk om export
van geavanceerde apparatuur waarvoor geen vergunning afgegeven had moeten
worden.Moet uit de afgegeven vergunningen worden afgeleid dat het beleid ten
aanzien van Indonesië in die zin is veranderd dat nu wel aan de Indonesische
luchtmacht mag worden geleverd? Bij het fregat Hajar Dewantara gaat het niet
om export, maar om modernisering in Indonesië van een schip dat expliciet
geschikt is voor troepentransport, maar waarvoor toch een exportkredietverzekering
is afgegeven. Is ook op dit punt de beleidslijn veranderd of zal de vergunning
geweigerd worden conform de tot nu toe gehanteerde beleidslijn?Tot slot vraagt mevrouw Van Velzen wanneer meer ruchtbaarheid aan de website
inzake het wapenexportbeleid zal worden gegeven.De heer Van Baalen (VVD) is blij met de waardering
van de bewindslieden voor de Nederlandse defensie-industrie en haar innovatieve
vermogen. Het is goed dat er alles aan zal worden gedaan om binnen drie weken
een besluit te nemen over vergunningaanvragen en dat, indien er problemen
zijn of nadere informatie nodig is, de betrokken bedrijven actief zullen worden
benaderd.Het is ook goed dat de defensie-industrie, indien noodzakelijk, zal worden
ondersteund ten behoeve van de export. Daarbij zal sprake moeten zijn van
een nauwe afstemming tussen de ministeries van Economische Zaken, Buitenlandse
Zaken en Defensie.De meerderheid van de Kamer wil dat de nieuwe EU-gedragscode een bindend
karakter krijgt en dat er een onafhankelijk toezicht op wordt gehouden.Mogen landen waarmee Nederland een belangrijke bondgenootschappelijke
relatie onderhoudt, zoals Pakistan, binnen het Europese en Nederlandse wapenexportbeleid
rekenen op flexibiliteit van Nederland?Mevrouw Karimi (GroenLinks) vraagt waarom
de minister van Buitenlandse Zaken, die op dit punt de eerstverantwoordelijke
bewindspersoon is, niet de eerste ondertekenaar is van de jaarlijkse rapportage
over het wapenexportbeleid. Vorig jaar is afgesproken dat in het kader van de jaarlijkse rapportage
ook zou worden gerapporteerd over het doorvoerbeleid. Dat is niet gelukt,
maar op basis van de meldingsplicht beschikt de regering nu over voldoende
informatie om de Kamer voortaan te laten weten welke producten zijn doorgevoerd,
in welke gevallen ad hoc een vergunningsplicht is toegepast en of illegale
doorvoer is ontdekt.Waarom heeft de regering, nadat Israël geen eindgebruikersverklaring
over «dual use»-goederen had gegeven, genoegen genomen met een
internationaal importcertificaat? Is dit ook ten aanzien van andere landen
gebeurd?Pakistan is een instabiel land met een sterk islamitisch fundamentalisme
en met nucleaire wapens. Ten aanzien van zo'n land dient het wapenexportbeleid
niet te worden versoepeld.Tot slot benadrukt mevrouw Karimi nogmaals het belang van een eindgebruikersverklaring
bij compensatieorders.De heer Kortenhorst (CDA) is er niet van overtuigd
dat de nieuwe EU-gedragscode een zodanig bindend karakter zal krijgen dat
er sprake blijft van een level playing field.De minister van Buitenlandse Zaken merkt op
dat momenteel geen definitieve vergunningaanvraag aan de orde is inzake de
modernisering van het fregat Hajar Dewantara. Er wordt echter altijd scherp
getoetst op de mogelijke inzet van marinematerieel in Atjeh. De Indonesische
luchtmacht is niet betrokken bij gevechtshandelingen, maar soms wel op andere
wijze betrokken bij het conflict in Atjeh. Ook op dat punt wordt dus zeer
zorgvuldig afgewogen of levering kan worden toegestaan.De eindbestemming van de aan China geleverde nachtkijkers is zeer nauwkeurig
nagegaan. Er is ook gekeken naar de casus in het Verenigd Koninkrijk en er
is over deze levering contact geweest met het Verenigd Koninkrijk. Omdat het
materiaal niet onder het wapenembargo valt en de bestemming niet-militair
was, is besloten tot vergunningverlening.De relatie tussen India en Pakistan is sterk verbeterd, de Nederlandse
betrekkingen met deze landen zijn goed en Pakistan is een bondgenoot in de
wereldwijde strijd tegen het terrorisme. Ook die factoren spelen een rol bij
het besluit over een vergunningaanvraag voor wapenexport naar Pakistan, maar
er moet nog steeds goed worden bekeken waarvoor het desbetreffende wapentuig
gebruikt zal worden. Net als ten aanzien van Israël worden de criteria
zorgvuldig toegepast, zeker omdat Pakistan verwikkeld is in het conflict om
Kashmir.Het ministerie van Economische Zaken is het eerstverantwoordelijke ministerie
voor het verlenen van vergunningen; het ministerie van Buitenlandse Zaken
geeft daarbij advies. De staatssecretaris van Economische Zaken is dus terecht
de eerste ondertekenaar van de jaarlijkse rapportage.De staatssecretaris van Economische Zaken
zal nadenken over de wijze waarop meer bekendheid zal worden gegeven aan de
website over het wapenexportbeleid.In alle sectoren wordt gestreefd naar verlaging van de administratieve
lasten, ongeacht of de administratieve lasten in de sector hoog of laag zijn.Het eindgebruik van «dual use»-goederen kan worden vastgesteld
via de eindgebruikersverklaring, maar er zijn ook andere manieren, zoals onderzoek,
indien nodig contact met inlichtingendiensten, profielen van landen en technologische
handboeken. In het geval van Israël zijn de eindgebruikersverklaringen
gevraagd en verkregen. In verband met het Israëlische systeem van Kamers
van Koophandel zijn zij echter niet gewaarmerkt door de Israëlische overheid.
Daarom zijn ook de internationale importcertificaten gevraagd om duidelijkheid
te verkrijgen over het expliciete eindgebruik. Nederland heeft
zich ervan vergewist dat het eindgebruik civiel is; anders zou de vergunning
niet zijn afgegeven.Er zal in de jaarrapportage of op de website gerapporteerd worden over
de doorvoer die in het jaar 2005 heeft plaatsgevonden. De jaarrapportage is
de uiteindelijke verantwoording aan de Kamer.Bij opdrachten van Defensie aan buitenlandse bedrijven moeten die bedrijven
compensatieorders plaatsen bij het Nederlandse bedrijfsleven. Daardoor vindt
vanuit Nederland uitvoer naar het desbetreffende land plaats, maar ook in
dat geval wordt getoetst aan de acht criteria van het wapenexportbeleid. Bij
export van componenten naar bondgenoten is het niet altijd duidelijk aan wie
de systemen verkocht gaan worden waarin die componenten worden verwerkt. Nederland
vertrouwt er dan op dat de bondgenoten in staat zijn om hun eigen export te
controleren.De voorzitter concludeert dat de volgende
toezeggingen zijn gedaan:– De Kamer wordt nader geïnformeerd over het level playing
field in de EU en de consequenties voor de positie van Nederland.– De staatssecretaris zal de Kamer schriftelijk laten weten hoe
vaak na een positief verlopen sondage uiteindelijk toch geen exportvergunning
is verleend.– De commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten zal
nader worden geïnformeerd over de kwestie-Khan.– Over de doorvoer in 2005 zal worden gerapporteerd in de jaarrapportage
en op de website over het wapenexportbeleid.– Er wordt naar gestreefd om altijd binnen drie weken advies uit
te brengen aan Economische Zaken over aanvragen van exportvergunningen.De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,HofstraDe voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De HaanDe adjunct-griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,De Veth XNoot1Samenstelling: Leden: Crone (PvdA), Bakker (D66), Hofstra (VVD), voorzitter,
Schreijer-Pierik (CDA), ondervoorzitter, Atsma (CDA), Timmermans (PvdA), Vendrik
(GroenLinks), Ten Hoopen (CDA), Slob (ChristenUnie), Van den Brink (LPF),
Duyvendak (GroenLinks), Kortenhorst (CDA), Hessels (CDA), Gerkens (SP), Van
Velzen (SP), Varela (LPF), Algra (CDA), Aptroot (VVD), Blom (PvdA), Smeets
(PvdA), Douma (PvdA), De Krom (VVD), Heemskerk (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé
Hamming (VVD), Van Egerschot (VVD) en Jonker (CDA).Plv. leden: Tichelaar (PvdA), Dittrich (D66), Örgü (VVD), De
Nerée tot Babberich (CDA), Van Hijum (CDA), Koenders (PvdA), Vos (GroenLinks),
Joldersma (CDA), Van der Vlies (SGP), Hermans (LPF), Van Gent (GroenLinks),
Verburg (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), De Ruiter (SP), Van As (LPF), De
Haan (CDA), Blok (VVD), Samsom (PvdA), Van Dijken (PvdA), Van Heteren (PvdA),
Snijder-Hazelhoff (VVD), Tjon-A-Ten (PvdA), Waalkens (PvdA), Szabó
(VVD), Weekers (VVD) en Van Dijk (CDA).XNoot2Samenstelling: Leden: Rijpstra (VVD), Dijksma (PvdA), De Haan (CDA), voorzitter,
Koenders (PvdA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), ondervoorzitter,
Van Bommel (SP), Albayrak (PvdA), Wilders (Groep Wilders), Van Baalen (VVD),
Van As (LPF), Herben (LPF), Ormel (CDA), Ferrier (CDA), Duyvendak (GroenLinks),
Huizinga-Heringa (ChristenUnie), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich
(CDA), Van Dijk (CDA), Fierens (PvdA), Tjon-A-Ten (PvdA), Eijsink (PvdA),
Brinkel (CDA), Szabó (VVD), Van der Laan (D66) en Jonker (CDA).Plv. leden: Snijder-Hazelhoff (VVD), Dubbelboer (PvdA), Van Fessem (CDA),
Stuurman (PvdA), Vos (GroenLinks), Arib (PvdA), De Wit (SP), Leerdam (PvdA),
Hirsi Ali (VVD), Van Miltenburg (VVD), Varela (LPF), Van den Brink (LPF),
Haverkamp (CDA), Rambocus (CDA), Halsema (GroenLinks), Van der Staaij (SGP),
Kant (SP), Eski (CDA), Çörüz (CDA), Wolfsen (PvdA), Duivesteijn,
A. (PVDA), Waalkens (PvdA), Dittrich (D66), Van Winsen (CDA), Veenendaal (VVD)
en Kortenhorst (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22054-87.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl