Voorjaarsnota 2009; Lijst van Vragen en Antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST132528
 2008-2009
 
 31 965
 Voorjaarsnota 2009
 
 
 
 
 Nr. 
 3
 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 25 juni 2009
 De vaste commissie voor Financiën, heeft
over de Voorjaarsnota 2009 (Kamerstuknummer 31 965, nr. 1) de navolgende
vragen ter beantwoording aan de regering voorgelegd.
 
 De vragen op 12 juni 2009 voorgelegd. Bij brief van 24 juni
2009 zijn ze door de minister van Financiën beantwoord.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Blok
 De griffier van de commissie,
 Berck
 
 1
 
 De bijstellingen in de Voorjaarsnota zijn gebaseerd
op de macro-economische ramingen van het CEP van het CPB. Deze zijn op een
aantal punten inmiddels achterhaald. Wanneer kan de Kamer een update ontvangen
van de Voorjaarsnota, gebaseerd op de nieuwe gegevens?
 
 
 De Miljoenennota 2010 is de eerstvolgende nota waarin de meest recente
macro-economische ontwikkelingen – Macro-economische Verkenningen (MEV)
van het CPB – worden verwerkt. De recent bekend gemaakte ramingen in
de CPB-Nieuwsbrief zijn op dit moment de meest actuele ramingen.
 2
 
 Nog voor de zomer zal er een subsidieregeling van € 12
mln, starten met maatwerkadviezen voor particuliere woningeigenaren. Wat houdt
dit in?
 
 
 De regeling is voor eigenaar-bewoners en wordt van kracht op 1 juli
2009 en eindigt op 31 december 2010. Momenteel wordt de laatste hand
aan de voorbereidingen gelegd zodat de regeling eind juni in de Staatscourant
kan worden gepubliceerd. Eigenaar-bewoners kunnen vanaf bovenstaande datum
een subsidie van maximaal € 200 ontvangen (zijnde ongeveer 75%
van de gemiddelde prijs van een maatwerkadvies). Als de werkelijke kosten
van het maatwerkadvies lager liggen is de subsidie gemaximeerd op de werkelijke
kosten.
 Het budget is € 12 mln inclusief de uitvoeringskosten en wordt
gefinancierd uit het budget «Meer met Minder» op de WWI-begroting.
 3
 
 Kan de regering aangeven op welke wijze en op welke
termijn ze uitvoering geeft aan amendement Omzigt c.s. inzake subsidie voor
dubbelglas, te bekostigen uit de EIA (amendement 31 301, nr. 36).
Kan de Kamer op korte termijn een nota van wijziging op de suppletoire begroting
2009 tegemoet zien die deze verschuiving regelt?
 
 
 Het amendement van het lid Omtzigt ten behoeve van de stimuleringssubsidie
voor isolatieglas wordt uitgevoerd. De beoogde datum van inwerkingtreding
van de regeling is 1 oktober 2009, de regeling stopt per eind 2010. Zoals
in het amendement aangegeven wordt er € 30 mln voor deze regeling
beschikbaar gemaakt. Dat wordt gedekt door het budget uit de EIA-impuls van
het stimuleringspakket te verlagen met dit bedrag. Gezien de korte termijn
waarop dit budget ingezet kan worden, wordt voor de laatste maanden van 2009 € 10
mln beschikbaar gesteld. Dit wordt zichtbaar op de WWI-begroting artikel 2 «Stimuleren
van een duurzame kwaliteit van woningen, gebouwen en bouwwerken». Mocht
het budget voor 2009 uitgeput dreigen te raken, dan kan bij Najaarsnota besloten
worden het subsidieplafond voor 2009 te verhogen. Het deel van de € 30
mln dat niet wordt ingezet in 2009 zal beschikbaar worden gesteld in 2010.
Gezien de datum van openstelling is de Najaarsnota 2009 het aangewezen moment
om budgettaire gevolgen voor 2009 aan de Tweede Kamer te melden. Er wordt
zodoende geen nota van wijziging op de eerste suppletoire begroting 2009 verstuurd.
 4
 
 Is de regering bereid in een volgende suppletoire begroting
de tabel met generale wijzigingen meer in lijn te brengen met de toelichting
op de verschillende beleidsartikelen? Zo nee, waarom niet?
 
 
 In de suppletoire begrotingen is een tabel opgenomen met de belangrijkste
mutaties. Deze tabel dient als toelichting op hoofdlijnen. Veelal zullen mutaties
die in deze tabel worden opgenomen ook worden toegelicht bij de
individuele beleidsartikelen. Omdat het kan zijn dat een bepaalde belangrijke
mutatie effect heeft op meerdere artikelen en om te voorkomen dat een toelichting
meerdere keren herhaald dient te worden, kan het zijn dat beide niet één
op één op elkaar aansluiten.
 5
 
 Kan de regering aangeven waarom de genoemde bedragen
in de verticale toelichting bij de Voorjaarsnota, niet altijd overeenkomen
met de genoemde bedragen in de 1e suppletoire begroting van OCW?
 
 
 Er zijn twee getallen in tabel 2.1.1. «Generale wijzigingen in de
begroting 2009» uit de 1e suppletoire begroting die per abuis niet overeenkomen
met de getallen in de verticale toelichting bij de Voorjaarsnota. Het betreft
de hogere uitgaven voor de leerlingen- en studentenaantallen: in plaats van € 15
mln moet dit € 12 mln zijn. Daarnaast gaat het om de ramingsbijstelling
studiefinanciering: in plaats van € 92 mln lagere uitgaven moet
dit zijn € 75 mln aan lagere uitgaven en € 17 mln aan
hogere ontvangsten.
 6
 
 Kan een totaaloverzicht van risico’s waar de
staat aan is blootgesteld n.a.v. de interventies in de financiële sector,
zoals gevraagd in de vragen 29, 30 en 31 bij het Jaarverslag van het ministerie
van Financiën (Kamerstuk 31 924 IXB, nr. 1), naar de Kamer worden
gezonden?
 
 
 De stand per 15 juni 2009 is als volgt:
 Financiële belangen overheid in financiële sector
(stand per 15 juni 2009)
 
 
 
 
 
 
 Financieel belang
 Bedrag (in € mld) 
 
 
 
 
 Aankoop Fortis
 16,8 
 
 
 Belang RFS Holdings
 6,5
 
 
 Overbruggingskrediet Fortis
 341
 
 
 
 
 
 
 Kapitaalversterkingsfaciliteit (€ 20 mld pot)
 13,75
 
 
 
 
 
 
 Garantiefaciliteit interbancaire leningen (€ 200 mld
pot)
 45,12
 
 
 
 
 
 
 Voorfinanciering depositogarantiestelsel Icesave
 1,3 
 
 
 
 
 
 
 Illiquid asset back-up facility ING (garantie op 80% van
Amerikaanse Alt-A hypotheek portfolio)
 20.0 ($ 27.8)
 
 
 
 
 
 1 Saldo ultimo 2008, zie vraag en antwoord 115.
 
 2 Van deze € 45,1 mld is reeds € 42,4
mld gegarandeerd.
 
 Bij wijze van steunmaatregel heeft de Staat zogenoemde core tier 1 securities gekocht van ING, Aegon en SNS. Inherent aan
de aankoop is dat de Staat is blootgesteld aan meerdere soorten risico’s.
Het beoogde rendement op deze securities zou overigens
zoveel als mogelijk de blootstelling aan die risico’s moeten reflecteren.
Tot de risico’s waaraan de Staat is blootgesteld behoren onder meer
kredietrisico’s en operationele risico’s. Zo is er een risico
dat de Staat niet meer de waarde van de securities
terug zal krijgen bij een onverhoopt faillissement; zeker vanwege het achtergestelde
karakter van de securities. Het achtergestelde
karakter van de securities heeft met «eigen
vermogen» gemeen dat het rendement afhankelijk is van de prestaties
van de onderneming. Er is dus ook risico dat de Staat niet de coupon van de securities ontvangt als de betreffende ondernemingen niet
goed presteren en als gevolg geen dividend uitbetalen. Het operationele risico
is bijvoorbeeld gelegen in het feit dat mensen de securities beheren, waarbij fouten kunnen optreden.
 Het risico ten aanzien van ING-swap is dat de portefeuille minder betaalt
dan verwacht door meer defaults en op rente en/of
aflossing van hypotheken.
 De risico’s die de staat loopt bij de verworven aandelen en securities
bij de banken en verzekeraars (en de daarop te verkrijgen couponrente), zijn
uit de aard van de investering groter dan bij een gerichte maatregel (zoals
de swap van ING). Het risico dat de Staat loopt weerspiegelt in dit geval
het volledige ondernemingsrisico. In termen van «value at risk»
zijn theoretisch alle geïnvesteerde middelen onderhevig aan risico. Op
3 juni 2009 is de koopovereenkomst voor de verkoop van alle aandelen
Fortis Corporate Insurance door de Staat der Nederlanden getekend. Op moment
van beantwoording van deze vragen zijn de aandelen nog niet geleverd. Zoals
ook vermeld is in de brief aan de Tweede Kamer (brief aan de Tweede Kamer,
kamerstuk 2008–2009, 31 789, nr. 6, Tweede Kamer) bedraagt
de opbrengst ongeveer € 350 mln.
 7
 
 Is het niet zo dat is toegezegd een dergelijk overzicht
naar de Kamer te zenden?
 
 
 Voor zover deze gegevens niet bekend waren, wordt met de beantwoording
van vraag 6 aan dit verzoek voldaan.
 8
 
 Van welke tegenvallers die nu worden gemeld in de Voorjaarsnota
en in 2009 moeten worden opgelost, is nu nog niet bekend welke oplossing ervoor
wordt gekozen?
 
 
 In de Voorjaarsnota sluit het uitgavenkader. Tegenover tegenvallers zijn
meevallers gevonden om de totale plaat sluitend te krijgen (zie tabellen 2
t/m 5 van de Voorjaarsnota). In het lopende jaar tegenvallers binnen een bepaald
dossier oplossen is vaak lastig, aangezien het implementeren van oplossingen
tijd kost. Doorgaans treden pas in het daaropvolgende jaar (of zelfs later)
de maatregelen in werking. In de Miljoenennota 2010 wordt aangegeven welke
oplossingen het kabinet heeft gekozen voor de verschillende (meerjarige) tegenvallers.
 9, 14, 84, 85, 86, 87, 101, 102, 103, 142, 143
 
 Kunt u een kwantitatief onderbouwde reactie geven op
het artikel «Inzakkende vraag raakt aardgasbaten» (FD, 11 juni
2009) waarin wordt gesteld dat het kabinet zich rijk rekent in zijn schattingen
van de verwachte gasopbrengsten?
 
 
 Op welke uitgangswaarden voor euro-dollarkoers, olieprijs
en productievolume is de raming van de aardgasbaten gebaseerd? Hoe verhouden
deze waarden zich tot die van de Miljoenennota 2009? Wordt er rekening gehouden
met alternatieve scenario’s? Zo ja, wat houden deze in en wat zijn de
effecten op het EMU-saldo, het FES (volgens zowel oude als nieuwe systematiek)
en voor de meerjarige doorrekening? Zo neen, wat is het effect van een respectievelijke
vraaguitval voor gas van 2%, 5% en 10% op het EMU-saldo,
het FES (volgens zowel oude als nieuwe systematiek) en voor de meerjarige
doorrekening?
 
 
 Klopt het dat de aardgasbatentegenvaller van 1,1%
BBP in 2009 circa €  6,4 mld. bedraagt? Zo ja, hoe verhoudt zich
dat bedrag van € 6,4 mld. in 2009 tot de neerwaartse bijstelling
van de gasbaten op de EZ-begroting met «slechts» € 3,6
mld. in 2009?
 
 
 Wat verklaart het bijzondere verloop van de gasbatentegenvaller
van € 3,6 mld. in 2009 naar ruim 6 mld. in 2010, gevolgd door weer
een daling naar respectievelijk € 3,6 mld. in 2011 en € 2,5
mld. structureel? 
 
 
 Kan een toelichting worden gegeven op, en onderbouwing
van, de meerjarige aardgasbatenmutatie naar onderliggende oorzaken (zoals
olieprijs, dollarkoers, productievolume)?
 
 
 Komt de aardgasbatentegenvaller rechtstreeks ten laste
van het EMU-saldo, of heeft deze ook nog nadelige effecten voor posten elders
op de rijksbegroting?
 
 
 Klopt het dat de aardgasbatentegenvaller van 1,1%
BBP in 2009 circa €  6,4 mld. bedraagt? Zo ja, hoe verhoudt zich
dat bedrag van € 6,4 mld. In 2009 tot de neerwaartse bijstelling
van de gasbaten op de EZ-begroting met «slechts» € 3,6
mld. in 2009?
 
 
 Kan alsnog een toelichting op, en onderbouwing van,
de meerjarige aardgasbatenmutatie naar onderliggende oorzaken (zoals olieprijs,
dollarkoers, productievolume)?
 
 
 Komt de aardgasbatentegenvaller rechtstreeks ten laste
van het EMU-saldo, of heeft deze ook nog nadelige effecten voor posten elders
op de rijksbegroting?
 
 
 Kan alsnog een toelichting op, en onderbouwing van,
de meerjarige aardgasbatenmutatie naar onderliggende oorzaken (zoals olieprijs,
dollarkoers, productievolume)?
 
 
 Komt de aardgasbatentegenvaller rechtstreeks ten laste
van het EMU-saldo, of heeft deze ook nog nadelige effecten voor posten elders
op de rijksbegroting?
 
 
 Een nieuwe raming voor de aardgasbaten wordt altijd gebaseerd op de ramingen
van het CPB betreffende de olieprijs en de dollarkoers. Het kabinet «rekent
zich dus niet rijk» (zoals gesteld in FD, 11 juni 2009), maar baseert
zich op de best mogelijke ramingen. Er wordt geen rekening gehouden met alternatieve
scenario’s. In de Miljoenenota 2009 zijn de ramingen uit de Macro-Economische
Verkenningen (MEV) 2009 gebruikt bij de bepaling van de gasbatenraming. Er
is hierbij voor 2009 uitgegaan van een olieprijs van $ 125 per vat en
een eurokoers van 1,57 (zie ook Miljoenennota 2009 p. 80). Het gehanteerde
productievolume voor 2009 bij deze raming was 76 mld m3 (geraamd
door EZ).
 
 Op kasbasis zorgde het voorgaande voor een totale gasbatenraming van € 14,1
mld (zie Miljoenennota 2009 p. 107); op transactiebasis (relevant voor de
berekening van het EMU-saldo) was dit € 14,5 mld.
 In de Voorjaarsnota 2009 is – door de sterk gedaalde olieprijs –
gerekend met een fors lagere olieprijs: $ 44 per vat en een eurokoers van
1,32 (beiden gebaseerd uit ramingen uit het Centraal Economisch Plan 2009).
Het gehanteerde productievolume voor 2009 bij deze raming was 75 mld m3.
 Op kasbasis zorgt het voorgaande voor € 3,6 mld lagere aardgasbaten
in 2009 (zie begroting EZ); op transactiebasis is de daling nog groter: € 6,2
mld.
 Raming aardgasbaten (voor het jaar 2009) (€ mld)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 VJN 2009
 MN 2009
 Verschil
 
 
 
 
 
 Transactiebasis
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 8,3
 14,5
 – 6,2
 
 
 Vennootschapsbelasting
 1,6
 2,5
 – 0,9
 
 
 
 Totaal
 
 
 9,9
 
 
 17,0
 
 
 – 7,1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasbasis
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 10,5
 14,1
 – 3,6
 
 
 Vennootschapsbelasting
 1,8
 2,5
 – 0,7
 
 
 
 Totaal
 
 
 12,3
 
 
 16,6
 
 
 – 4,3
 
 
 
 
 
 
 De negatieve ontwikkeling is op kasbasis te zien op de begroting van EZ
(bij de niet-belastingontvangsten). Voor de berekening van het EMU-saldo is de transactieraming relevant (zoals te zien in tabel 8 van de Voorjaarsnota).
De gasbatentegenvaller loopt met vertraging in de kas, vandaar dat in 2009
nog niet gehele tegenvaller in kas zichtbaar wordt. Aardgasbatentegenvallers
komen rechtstreeks ten laste van het EMU-saldo (en meevallers ten gunste).
De voeding van het FES is met ingang van de FES-begroting 2008 niet meer afhankelijk
van de gasbatenraming (FES heeft een vaste voeding). Meerjarig zal de best
beschikbare raming van de gasbaten worden gepubliceerd in de Miljoenennota
2010.
 10, 68 en 94
 
 Hoe groot was de totale eindejaarsmarge 2008 in de
drie afzonderlijke budgetdisciplinesectoren en in welke jaren? Hoe is de daarmee
corresponderende in=uittaakstelling verwerkt?
 
 
 Hoe groot was de totale eindejaarsmarge 2008 in de
drie afzonderlijke budgetdisciplinesectoren en in welke jaren hoe is de daarmee
corresponderende in=uit-taakstelling verwerkt?
 
 
 Hoe groot was de totale eindejaarsmarge 2008 in de
drie afzonderlijke budgetdisciplinesectoren en in welke jaren hoe is de daarmee
corresponderende in=uit-taakstelling verwerkt?
 
 
 De totaal uit te keren eindejaarsmarge voor het kader Rbg-eng bedraagt
dit jaar € 596,3 mln en voor het kader SZA € 111,0 mln.
De hiermee samenhangende in=uit-taakstelling is in onderstaande tabel opgenomen.
Het kader BKZ kent geen eindejaarsmarge en derhalve ook geen in=uit-taakstelling.
 Tabel: Eindejaarsmarge en in=uit-taakstelling (€ mln)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kader
 Eindejaarsmarge
 In=uit-taakstelling
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 
 
 Rbg-eng*
 596,3
 – 565,8
 – 10,0
 – 20,5
 
 
 SZA
 111,0
 – 111,0
 
 
 
 
 Totaal
 707,3
 – 676,8
 – 10,0
 – 20,5
 
 
 
 
 * Binnen de HGIS wordt de eindejaarsmarge uitgespreid over drie begrotingsjaren.
Daarom wordt de in=uit-taakstelling ook over meerdere jaren ingeboekt. De
totale in=uit-taakstelling op kader Rbg-eng voor 2009 is dan ook groter dan
565,8 mln, aangezien ook de in=uit-taakstellingen voor de HGIS-eindejaarsmarge
van 2007 en 2008 nog voor een deel in 2009 moeten worden ingevuld.
 11
 
 Waarom bevat de Voorjaarsnota, gezien de uitzonderlijke
ontwikkelingen die sinds de Miljoenennota hebben plaatsgevonden, geen uitvoeriger
economische bespiegeling?
 
 
 Het kabinet heeft in het Aanvullend Beleidsakkoord een uitvoerige economische
bespiegeling gegeven en heeft hierover uitgebreid met uw Kamer gediscussieerd.
Vanwege de korte tijdspanne tussen het Aanvullend Beleidsakkoord (25 maart
2009) en het moment waarop de Voorjaarsnota is verschenen (29 mei 2009)
is besloten in de Voorjaarsnota geen nieuwe bespiegeling op te nemen van de
ontwikkelingen van de Nederlandse economie. Tussen het verschijnen van het
Aanvullend Beleidsakkoord en de Voorjaarsnota is immers geen nieuw economisch
beeld van het CPB verschenen. In de Miljoenennota 2010, die op Prinsjesdag
aan de Tweede Kamer wordt aangeboden, wordt een nieuwe economische beschouwing
opgenomen.
 12, 91, 106 en 144
 
 Waarom zijn in 2009 de begrotingsregels aangepast en
zijn bepaalde uitgaven buiten de kaders geplaatst?
 
 
 Waarom is er niet voor gekozen de kaders conform de
begrotingsregels te handhaven en toe te lichten waarom alsdan ontstane kaderoverschrijdingen
door de regering geaccepteerd zijn?
 
 
 Hebben de budgettaire kaders nog een sturende en disciplinerende
rol op dit moment?
 
 
 Hebben de budgettaire kaders nog een sturende en disciplinerende
rol op dit moment?
 
 
 De wijziging van de begrotingsregels ten aanzien van de veranderde ruilvoetsystematiek
en werkloosheidsuitgaven is opgenomen in het Aanvullend Beleidsakkoord. In
het Aanvullend Beleidsakkoord staat onder punt 36: «De begrotingsregels
en -kaders worden gehandhaafd, met dien verstande dat met het oog op versterkte
werking van de automatische stabilisatoren de kaders voor het saldo van mutaties
werkloosheids- (wwen wwb-)uitgaven en ruilvoet in 2009, 2010 en 2011 ten opzichte
van de Miljoenennota 2009 worden gecorrigeerd.» Dit is gedaan om de
werking van de automatische stabilisatie te versterken (de automatische stabilisatie
werkt nu ook aan de uitgavenkant) en zo de economie te stimuleren.
 
 Daarnaast is er in het Aanvullend Beleidsakkoord afgesproken dat de overige
uitvoeringstegenvallers en mee- en tegenvallers binnen de uitgavenkaders dienen
te worden opgelost (punt 37 van het Aanvullend Beleidsakkoord). Op deze manier
houden de uitgavenkaders dus hun sturende en disciplinerende werking: alleen
voor ruilvoet en werkloosheidsuitgaven geldt de versterkte automatische stabilisatie.
De overige mee- en tegenvallers moeten ingepast worden onder het uitgavenkader.
Om de soliditeit van de overheidsfinanciën te waarborgen, is de reguliere
systematiek zo veel mogelijk intact gehouden. Indien de kaderoverschrijdingen «gewoon»
geaccepteerd zouden worden, was er juist geen disciplinerende werking meer
om reguliere uitvoeringstegenvallers onder het uitgavenkader in te passen. 
 13
 
 In het Aanvullend Beleidsakkoord is besloten tot een
aantal incidentele afwijkingen van de reguliere begrotingssystematiek. Had
ook tot dergelijke incidentele afwijkingen kunnen worden besloten indien het
beoogde wettelijk kader voor de verbetering van het EMU-saldo – waarin
de tekortnormering voor medeoverheden wordt bepaald en vastgelegd –
reeds van toepassing zou zijn geweest? Wanneer verwacht de regering de wet
op de begrotingstekortreductie aan de Kamer te kunnen zenden
 
 
 Het is op dit moment nog onduidelijk hoe het beoogde wettelijk kader voor
de verbetering van het EMU-saldo wordt vormgegeven en het is derhalve niet
bekend of bij de toepassing ervan tot incidentele afwijkingen van de reguliere
begrotingssystematiek zou kunnen zijn besloten. De regering zal de Kamer uiterlijk
op Prinsjesdag informeren over deze wet. Voor die tijd moet ook nog overleg
worden gevoerd met de decentrale overheden.
 14
 
 Op welke uitgangswaarden voor euro-dollarkoers, olieprijs
en productievolume is de raming van de aardgasbaten gebaseerd? Hoe verhouden
deze waarden zich tot die van de Miljoenennota 2009? Wordt er rekening gehouden
met alternatieve scenario’s? Zo ja, wat houden deze in en wat zijn de
effecten op het EMU-saldo, het FES (volgens zowel oude als nieuwe systematiek)
en voor de meerjarige doorrekening? Zo neen, wat is het effect
van een respectievelijke vraaguitval voor gas van 2%, 5% en
10% op het EMU-saldo, het FES (volgens zowel oude als nieuwe systematiek)
en voor de meerjarige doorrekening?
 
 
 Zie antwoord op vraag 9.
 15
 
 Kan een overzicht worden gegeven van de oorspronkelijke
reserveringen voor de verschillende enveloppen uit het beleidsprogramma en
wat er per enveloppe nog staat gereserveerd na de vaststelling van het aanvullend
beleidsakkoord? Kan tevens worden aangeven welke bij regeerakkoord en aanvullend
beleidsakkoord vastgestelde extra middelen nog niet juridisch zijn vastgelegd
en deze uitsplitsen naar de verschillende begrotingsartikelen per begrotingshoofdstuk?
 
 
 In het Beleidsprogramma is aangegeven hoe de intensiveringsmiddelen uit
het coalitieakkoord worden aangewend. De tabel hieronder geeft de verdeling
van de intensiveringsmiddelen per pijler weer, zoals vermeld in het Beleidsprogramma
(exclusief loon- en prijsbijstelling). De middelen zijn in het beleidsprogramma
geoormerkt voor concrete doelstellingen of beleidsterreinen. De geoormerkte
bedragen worden ieder jaar, na een inhoudelijke beoordeling van de concrete
plannen toegevoegd aan de departementale begrotingen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 bedragen in € mln
 2008
 2009
 2010
 2011
 
 
 
 
 
 Pijler 1 : Actieve, constructieve
rol van NL in Europa en in de wereld
 
 
 75
 
 
 150
 
 
 250
 
 
 400
 
 
 
 
 Pijler 2 : Innovatieve, ondernemende economie
 
 
 200
 
 
 400
 
 
 575
 
 
 850
 
 
 
 
 Waarvan nog gereserveerd op AP
 
 
 12
 109
 223 
 
 
 
 Pijler 3 : Duurzame leefomgeving
 
 
 215
 
 
 395
 
 
 585
 
 
 800
 
 
 
 
 Waarvan nog gereserveerd op AP
 
 
 3
 78
 206 
 
 
 
 Pijler 4: Sociale samenhang
 
 
 1 773
 
 
 2 425
 
 
 3 100
 
 
 3 595
 
 
 
 
 Waarvan nog gereserveerd op AP
 
 
 
 295
 603 
 
 
 
 Pijler 5: Veiligheid, stabiliteit en respect
 
 
 200
 
 
 350
 
 
 500
 
 
 700
 
 
 
 
 Waarvan nog gereserveerd op AP
 
 
 
 51
 111 
 
 
 
 Pijler 6: Overheid en dienstbare publieke sector
 
 
 175
 
 
 300
 
 
 425
 
 
 600
 
 
 
 
 Waarvan nog gereserveerd op AP
 
 
 
 19
 73
 
 
 
 
 
 Onderstaande tabel toont per enveloppe een overzicht van de middelen die
nog op de aanvullende post bij Financiën staat voor de periode 2009–2011.
Ook deze middelen zijn geoormerkt voor concrete doelstellingen of beleidsterreinen.
Opgemerkt wordt dat bij Voorjaarsnota is besloten tot een taakstelling (structureel
ad € 100 mln vanaf 2011) op de enveloppemiddelen in het kader
van de € 1,8 mld schuldreductiepakket. Deze taakstelling dient nog
nader ingevuld worden met nog gereserveerde of reeds uitgedeelde enveloppemiddelen.
 In de beleidsagenda van de departementale ontwerpbegrotingen is opgenomen
hoeveel resterende middelen (tranches) voor deze doelstellingen of beleidsterreinen
nog gereserveerd staan op de aanvullende post. Tevens is in de departementale
begrotingen weergegeven welk deel van de intensiveringsmiddelen reeds aan
de begroting is toegevoegd, op welk artikel en waaraan deze concreet besteed
worden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 bedragen in € mln
 2009
 2010
 2011
 
 
 
 
 
 Pijler 2 : Innovatieve, ondernemende economie
 
 
 12
 
 
 109
 
 
 223
 
 
 
 
 w.v. enveloppe Innovatie, kennis en onderzoek
 
 
 58
 111 
 
 
 
 w.v. enveloppe Ondernemerschap
 
 12
 36
 92 
 
 
 
 w.v. enveloppe Openbaar vervoer
 
 
 15
 20 
 
 
 
 Pijler 3 : Duurzame leefomgeving
 
 
 3
 
 
 78
 
 
 206
 
 
 
 
 w.v enveloppe Energie
 
 3
 41
 77 
 
 
 
 w.v. enveloppe Water en kust
 
 
 15
 80 
 
 
 
 w.v enveloppe Natuur, EHS en vitaal
platteland
 
 
 22
 49 
 
 
 
 Pijler 4: Sociale samenhang
 
 
 
 295
 
 
 603
 
 
 
 
 enveloppe Integratie
 
 
 100
 50 
 
 
 
 enveloppe Participatie arbeid, onderkant arbeidsmarkt,
armoedebeleid/WAO-WIA/Brugbanen
 
 
 5
 154
 
 
 
 enveloppe Jeugd en Gezin
 
 
 10
 21
 
 
 
 enveloppe Onderwijs
 
 
 180
 378
 
 
 
 Pijler 5: Veiligheid, stabiliteit en respect
 
 
 
 51
 
 
 111
 
 
 
 
 w.v. enveloppe Capaciteit veiligheidsketen
en preventie
 
 
 51
 111
 
 
 
 Pijler 6: Overheid en dienstbare publieke sector
 
 
 
 19
 
 
 73
 
 
 
 
 w.v enveloppe Publieke omroep
 
 
 
 50 
 
 
 
 w.v enveloppe Cultuur en monumenten
 
 
 19
 23
 
 
 
 
 16, 23, 28 en 29
 
 Welke loonsverhogingen zijn er gerealiseerd in de CAO’s
die na het verschijnen van het aanvullend beleidsakkoord onder het sociaal
akkoord zijn afgesloten? Welke verwachting is er ten aanzien van de loonontwikkeling
onder het sociaal akkoord waarnaar wordt verwezen in het aanvullend beleidsakkoord?
Welke gevolgen heeft dit voor de veronderstelde doorwerking op lonen en uitkeringen
in collectieve sectoren? Kan deze doorwerking worden gekwantificeerd op basis
van de huidige inzichten voor de jaren 2009, 2010, 2011 en 2012 en verdere
jaren, uitgesplitst naar lonen in de onderscheidende sectoren en onderscheidende
uitkeringen? Hoe verhoudt dit zich tot de veronderstelde doorwerking in het
aanvullend beleidsakkoord? Hoe wordt concreet omgegaan met een lagere doorwerking
van het sociaal akkoord?
 
 
 Wat is de loonontwikkeling in de tot nu toe afgesloten
CAO’s sinds het bekendmaken van het aanvullend beleidsakkoord?
 
 
 Hoe groot zijn de besparingen in de collectieve sector
wanneer de marktsector geen nullijn afspreekt, maar er bijvoorbeeld sprake
is van 1,5% loongroei (zoals het CPB voor 2010 voorspelt)?
 
 
 In het aanvullend beleidsakkoord staat onder punt 39
aangegeven dat de invulling van de bezuinigingsmaatregelen in de Voorjaarsnota
worden belegd. Kan er helder worden aangegeven welke maatregelen er worden
getroffen als de nieuwe CAO’s niet op nul worden gezet en de besparingen
niet via loonmatiging worden gehaald?
 
 
 De veronderstelde besparingen in de collectieve sector zijn gebaseerd
op een nullijn voor nieuwe CAO’s. Als de lonen in de markt niet of minder
worden gematigd dan verondersteld, komt de € 3,2 mld lager uit.
Indien sprake is van 1,5% loongroei, treedt geen besparing op. In het
aanvullend beleidsakkoord is afgesproken dat het kabinet in dat geval, mede
in zijn rol als overheidswerkgever, op enigerlei wijze vanuit de collectieve
sector zal bijdragen aan solidariteit met de marktsector, met mensen die hun
baan hebben verloren (of dreigen te verliezen) en met gepensioneerden.
 
 Voor het monitoren van CAO’s wordt een standaard steekproef gehanteerd.
Er zijn sinds 24 maart 2009 nog slechts drie CAO’s afgesloten in
de steekproef waarin een loonafspraak voor het jaar 2010 is opgenomen. De
contractloonmutatie voor 2010 lijkt voor de nieuwe CAO’s vooralsnog
uit te komen op ongeveer inflatieniveau (1¼%). In het sociaal
akkoord is loonmatiging afgesproken met behoud van koopkracht
voor werknemers in de marktsector, publieke sector en voor uitkeringsgerechtigden.
Op dit moment is het nog te vroeg om de werking van het sociaal akkoord te
beoordelen, er is nog te weinig tijd verstreken sinds het sociaal akkoord
is afgesloten.
 De volgend jaar bij CEP door het CPB geraamde contractloonontwikkeling
werkt door via de referentiesystematiek op de beschikbare loonruimte en via
de wettelijke koppeling op de hoogte van de uitkeringen. Gegeven de onzekerheid
omtrent de loonontwikkeling in 2010 en 2011 is op dit moment niet te kwantificeren
welke gevolgen dit heeft.
 17
 
 Hoe groot was de opbrengst uit de overdrachtsbelasting
in het eerste kwartaal van 2009 uitgesplitst naar de opbrengst uit overdrachtsbelasting
op woningen en overige overdrachten? Kan er een inschatting worden gegeven
van deze opbrengsten voor geheel 2009 en 2010?
 
 
 In het eerste kwartaal van 2009 is € 0,8 mld aan overdrachtsbelasting
(OVB) ontvangen.
 De Voorjaarsnotaraming van de belasting- en premieopbrengsten is gebaseerd
op de macro-economische indicatoren van het CPB op basis van het Centraal
Economisch Plan (CEP) en de gerealiseerde belastingontvangsten over 2008.
Zo is de raming van de overdrachtsbelasting bij Voorjaarsnota 2009 met € – 1,3
mld allereerst bijgesteld op basis van de realisatie van de OVB-ontvangsten
over 2008 die € 0,6 mld lager uitkwamen dan bij Miljoenennota 2009
geraamd. Dit werkt geheel door naar de raming voor 2009. Daarnaast is de raming
OVB 2009 met € – 0,7 mld bijgesteld op basis van een
negatievere verwachting over de tweedehands huizenverkopen in 2009. De Voorjaarsnota
2009 raming van de ontvangsten overdrachtsbelasting bedraagt in totaal € 3,9
mld.
 Bij Miljoenennota 2010 wordt de raming van de belasting- en premieontvangsten
geactualiseerd en wordt eveneens een eerste raming gepresenteerd van de belasting-
en premieontvangsten 2010 met onderscheid naar de verschillende belastingsoorten
waaronder de overdrachtsbelasting.
 18
 
 Kan een meerjarig overzicht worden gegeven van de gereserveerde
middelen voor de SDE en kan daarbij worden aangeven welk deel van de middelen
reeds juridisch verplicht zijn en voor welk nog vrij naar een invulling kan
worden gezocht, uitgesplitst naar de verschillende onderdelen van de regeling?
 
 
 In het onderstaande overzicht zijn de voor de SDE gereserveerde middelen
afgezet tegen uitgaven in het kader van de SDE zoals die nu worden geraamd.
Bij de uitgaven is daarbij onderscheid gemaakt tussen:
 • geraamde uitgaven op grond van juridisch reeds aangegane verplichtingen.
Het gaat daarbij om beschikkingen die onder de SDE 2008 zijn afgegeven;
 • geraamde uitgaven indien de voor de SDE 2009 gepubliceerde budgetten
volledig worden aangewend. Hiervoor zijn weliswaar nog nauwelijks beschikkingen
afgegeven, maar aan het afgeven van beschikkingen op ontvankelijke aanvragen
valt niet meer te ontkomen;
 • geraamde uitgaven aan de tot en met 2011 voorgenomen SDE-publicaties,
zoals deze ook met de Kamer zijn gecommuniceerd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (bedragen in € mln)
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 
 Beschibaar SDE
 
 
 3
 
 
 17
 
 
 90
 
 
 197
 
 
 284
 
 
 611
 
 
 
 
 juridisch verplicht SDE 2008
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wind op land
 
 3
 6
 6
 6
 6 
 
 
 Zon PV
 3
 5
 5
 5
 5
 5 
 
 
 elekctr. Biomassa
 
 5
 10
 10
 10
 10 
 
 
 gas Biomassa
 
 1
 3
 3
 3
 3 
 
 
 
 sub-totaal 1
 
 
 3
 
 
 14
 
 
 24
 
 
 24
 
 
 24
 
 
 24
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 gepubliceerd SDE 2009
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wind op land
 
 
 32
 65
 65
 65 
 
 
 Zon PV
 
 3
 5
 5
 5
 5 
 
 
 elekctr. Biomassa
 
 
 18
 37
 37
 37
 
 
 Waterkracht
 
 
 2
 3
 3
 3 
 
 
 gas Biomassa
 
 
 6
 12
 12
 12 
 
 
 
 sub-totaal 2
 
 
 0
 
 
 3
 
 
 63
 
 
 122
 
 
 122
 
 
 122
 
 
 
 
 sub-totaal 1 + 2
 
 
 3
 
 
 17
 
 
 87
 
 
 146
 
 
 146
 
 
 146
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 in planning SDE 2009, 2010 en 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wind op land
 
 
 
 22
 66
 88 
 
 
 Wind op zee
 
 
 
 285
 
 
 
 
 Zon PV
 
 
 3
 9
 13
 13 
 
 
 elekctr. Biomassa
 
 
 
 13
 38
 51
 
 
 Waterkracht
 
 
 
 1
 2
 3 
 
 
 gas Biomassa
 
 
 
 6
 19
 25 
 
 
 
 sub-totaal 3
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3
 
 
 51
 
 
 138
 
 
 465
 
 
 
 
 Totaal-generaal
 
 
 3
 
 
 17
 
 
 90
 
 
 197
 
 
 284
 
 
 611
 
 
 
 
 
 19
 
 Wanneer worden gemeenten gecompenseerd voor de hogere
macrolasten voor de bijstand? Is dit twee jaar? Betekent dit dat gemeenten
nu te maken krijgen met tegenvallers en over twee jaar meevallers zullen hebben?
 
 
 Tussen het Rijk en de gemeenten is in het bestuursakkoord afgesproken
dat het inkomensdeel van de bijstand voor de periode 2008–2011 is vastgezet
op basis van de MLT-raming van het CPB, zoals die in augustus 2007 is gepubliceerd.
 Alleen wanneer de conjunctuur buiten een bepaalde bandbreedte (– 12 500
en + 12 500 bijstandsgerechtigden) valt, wordt het macro-budget
tussentijds gecorrigeerd. Dit zorgt ervoor dat gemeenten kleinere wijzigingen
in de conjunctuur zelf opvangen. Dit kan inderdaad in een enkel jaar leiden
tot beperkte mee- en tegenvallers. Echter voor grote schommelingen in de conjunctuur
wordt het budget aangepast. De mee- en tegenvallers blijven hiermee beperkt
tussen een bandbreedte – 12 500 en + 12 500 uitkeringsgerechtigden.
 Afgelopen voorjaar is het macro-budget opwaarts bijgesteld aangezien de
conjunctuur tot een aanpassing leidde die buiten de bandbreedte viel.
 20, 21, 22, 60 en 61
 
 Op welke veronderstellingen, zoals bijv. economische
groei, werkloosheidsontwikkeling, dollarkoers, olieprijs, etc.) is het Voorjaarsnotabeeld
gebaseerd?
 
 
 Waarom bevat de Voorjaarsnota 2009, in tegenstelling
tot de Voorjaarsnota 2008, geen informatie over de verwachte inflatie? Van
welke inflatie en loonontwikkeling gaat de regering nu uit voor 2009 en hoe
hebben deze ramingen zich ontwikkeld?
 
 
 Deelt de regering op alle punten de analyses en veronderstellingen
van het CPB uit het CEP? Is het CEP onverkort op alle punten gevolgd? 
 
 
 Op welke veronderstellingen (zoals bijv. economische
groei, werkloosheidsontwikkeling, dollarkoers, olieprijs, etc.) zijn de economische
voorspellingen in de Voorjaarsnotabeeld gebaseerd?
 
 
 Waarom bevat de Voorjaarsnota 2009, in tegenstelling
tot de Voorjaarsnota 2008, geen informatie over de verwachte inflatie? Van
welke inflatie en loonontwikkeling gaat het kabinet nu uit voor 2009 en hoe
hebben deze ramingen zich ontwikkeld?
 
 
 De Voorjaarsnota is opgesteld met alle macro-economische variabelen van
het CPB uit het Centraal Economisch Plan (CEP) als veronderstelling. In onderstaande
tabel staan de gehanteerde macro-economische variabelen.
 
 
 
 
 
 
 
 2009 
 
 
 
 
 Volume BBP (%)
 – 3½ 
 
 
 Consumenten Prijs Index (CPI) (%)
 1
 
 
 Contractloon (%)
 3 
 
 
 Werkloosheid (% beroepsbevolking)
 5½ 
 
 
 Lange rente (%)
 3¾
 
 
 Eurokoers ($)
 1,32 
 
 
 Olieprijs ($ per vat)
 44
 
 
 
 
 
 In de Miljoenennota 2009 is uitgegaan van een loonraming van 3,5%
en een CPI van 3,25% voor 2009. De raming voor het contractloon is
daarmee een 0,5% en de raming voor het CPI is met 2,25% neerwaarts
aangepast.
 21
 
 Waarom bevat de Voorjaarsnota 2009, in tegenstelling
tot de Voorjaarsnota 2008, geen informatie over de verwachte inflatie? Van
welke inflatie en loonontwikkeling gaat de regering nu uit voor 2009 en hoe
hebben deze ramingen zich ontwikkeld?
 
 
 Zie antwoord op vraag 20.
 22
 
 Deelt de regering op alle punten de analyses en veronderstellingen
van het CPB uit het CEP? Is het CEP onverkort op alle punten gevolgd?
 
 
 Zie antwoord op vraag 20.
 23
 
 Wat is de loonontwikkeling in de tot nu toe afgesloten
CAO’s sinds het bekendmaken van het aanvullend beleidsakkoord?
 
 
 Zie antwoord op vraag 16.
 24
 
 Waarop baseert de regering de veronderstelling dat
het jaar 2011 weer economische groei zal vertonen?
 
 
 De regering veronderstelt nergens dat er in 2011 weer economische groei
zal zijn. De ramingen voor de economische groei zijn op dit moment zo onzeker
dat er zeer voorzichtig moet worden omgegaan met voorspellingen voor 2010
en verder. In het Aanvullend Beleidsakkoord is een weegmoment opgenomen. Tijdens
dit weegmoment (in het voorjaar van 2010) zal op basis van de (macro-economische)
groeiraming bepaald worden of het stimuleringspakket in 2010 geheel of gedeeltelijk
zal worden doorgetrokken naar 2011. De voorgenomen ombuiging van € 1,8
mld zal in ieder geval doorgang vinden.
 25
 
 Kan worden aangeven op basis van welke informatie er
in 2010 bij het «weegmoment» precies gewogen zal worden? Is dit
op basis van het Centraal Economisch Plan van het Centraal Planbureau? Wordt
daarbij ook gekeken naar werkgelegenheidscijfers? Wanneer dat zo is, kan dan
ook worden aangeven welke werkloosheidscijfers hierbij worden gehanteerd?
 
 
 In het aanvullend beleidsakkoord is afgesproken dat gestart zal worden
met het terugdringen van het tekort wanneer de groei voor 2011 meer dan 0,5%
BBP bedraagt. Hiervoor zal de groeiraming uit het Centraal Economisch Plan
2010 van het CPB worden. De werkgelegenheidscijfers worden hierin niet betrokken.
 26
 
 In 2011 wordt begonnen met het terugdringen van het
overheidstekort, mits de economie in voldoende mate herstelt. Op welke manier
past het afhankelijk maken van bezuinigingen van economische groei in het
trendmatig begrotingsbeleid?
 
 
 Het laten werken van de automatische stabilisatoren in de economie is
een belangrijk element binnen het trendmatig begrotingsbeleid. Doordat meevallende
belastinginkomsten in goede tijden niet mogen worden uitgegeven en voor tegenvallende
belastinginkomsten in slechte tijden niet direct hoeft te worden bezuinigd
is het begrotingsbeleid in feite «conjunctuur-neutraal». Automatische
stabilisatie kent in het trendmatig begrotingsbeleid echter wel grenzen. Aan
het begin van deze kabinetsperiode is afgesproken dat het kabinet maatregelen
zou treffen zodra de signaalwaarde van 2% EMU-tekort doorbroken dreigde
te worden. De huidige economische situatie is uitzonderlijk. Door de wereldwijde
economische crisis komt de groei in deze kabinetsperiode veel lager uit dan
het groeipad dat aan het begin van deze kabinetsperiode werd verondersteld
(gemiddeld 2% per jaar) en op basis waarvan het kabinet in het Coalitieakkoord
besluiten heeft genomen omtrent de ontwikkeling van de uitgavenkaders en de
lasten.
 In de huidige economische omstandigheden heeft het kabinet het niet verstandig
geacht om de oorspronkelijke signaalwaarde te handhaven. In plaats daarvan
heeft het kabinet in het Aanvullend Beleidsakkoord besloten de economie te
stimuleren door de automatische stabilisatie aan de uitgavenkant te versterken
door niet om te buigen voor de ruilvoetontwikkeling en de werkloosheidsuitgaven.
Daarbovenop heeft het kabinet besloten tot een stimuleringspakket van in totaal € 6
mld in de jaren 2009 en 2010. Dit alles laat echter onverlet dat op een gegeven
moment een begin zal moeten worden gemaakt met het terugdringen van het tekort.
Waar dit moment binnen het trendmatig begrotingsbeleid oorspronkelijk werd
bereikt wanneer de signaalwaarde van 2% werd doorbroken, is in het
Aanvullend Beleidsakkoord een nieuw ijkpunt gekozen op basis van de economische
groei. Om een pril herstel van de economie niet in de knop te breken zal worden
gestart met het terugdringen van het tekort wanneer de groei in 2011 meer
dan 0,5% BBP bedraagt.
 27
 
 De eerste component van de structurele bezuinigingen
is het op nominaal nul stellen van de CAO’s in de collectieve sector.
Waarom wordt verondersteld dat dit een structurele bezuiniging betreft, terwijl
loonmatiging in latere jaren vaak weer wordt ingehaald?
 
 
 Voor zowel uitkeringen als lonen geldt dat de ontwikkelingen in de markt
worden gevolgd. Afwijken van ontwikkelingen in de markt is in beginsel een
structurele bezuiniging, dan wel intensivering. Het vervolgens inlopen van een afwijking in latere jaren, is een beleidsmatige keuze van
een kabinet en geen automatisme.
 28
 
 Hoe groot zijn de besparingen in de collectieve sector
wanneer de marktsector geen nullijn afspreekt, maar er bijvoorbeeld sprake
is van 1,5% loongroei (zoals het CPB voor 2010 voorspelt)?
 
 
 Zie antwoord op vraag 16.
 29
 
 In het aanvullend beleidsakkoord staat onder punt 39
aangegeven dat de invulling van de bezuinigingsmaatregelen in de Voorjaarsnota
worden belegd. Kan er helder worden aangegeven welke maatregelen er worden
getroffen als de nieuwe CAO’s niet op nul worden gezet en de besparingen
niet via loonmatiging worden gehaald?
 
 
 Zie antwoord op vraag 16.
 30
 
 Wanneer de groei in 2011 wordt voorspeld op minder
dan – 0,5% dan wordt het tijdelijke stimuleringspakket van € 3
mrd. in 2010 naar 2011 doorgetrokken. Wat is de effectiviteit van het stimuleringspakket
als dit nog niet heeft geleid tot een hogere economische groei in 2011? En
waarom wordt er dan voor gekozen om dit pakket door te trekken?
 
 
 Het stimuleringspakket zal een bijdrage leveren aan het economisch herstel,
omdat het de vraag stimuleert. Echter de economische ontwikkeling in Nederland
wordt ook door vele andere factoren beïnvloed zoals de ontwikkelingen
van de wereldhandel en het consumptiepatroon van burgers. Het is daarom niet
zo dat het stimuleringspakket niet effectief zou zijn ook al ligt de groei
in 2011 nog onder de – 0,5%.
 31
 
 Wat is nu precies de grootte van het stimuleringspakket?
 
 
 In het aanvullend beleidsakkoord heeft het kabinet een bedrag van € 2,73
mld in 2009 en € 3,21 mld in 2010 vrijgemaakt voor gerichte stimulering
van de economie, met een accent op de werkgelegenheid op korte termijn. Daarenboven
zullen gemeenten en provincies voor € 1,5 mld investeren. Tevens
is besloten om niet om te buigen voor de extra werkloosheidsuitgaven. Hiermee
wordt bedoeld dat – zoals gemeld in het Aanvullend Beleidsakkoord –
de kaders voor het saldo van mutaties werkloosheidsuitgaven en ruilvoet worden
gecorrigeerd.
 32
 
 Is het mogelijk dat de noord-zuid lijn de aanvulling
van het fonds «à la het FES» gebruikt voor de extra investeringen/het
tekort?
 
 
 In de Voorjaarsnota is aangegeven dat de met het stimuleringspakket gemoeide
middelen via de zogenoemde Aanvullende Post zullen worden verdeeld. Dit betekent
dat middelen niet meteen worden geboekt op departementale begrotingen. Achterliggende
reden is dat tussen de jaren 2009 en 2010 met deze middelen op de Aanvullende
Post kan worden geschoven. Daarom wordt gesproken over een vormgeving als
een verdeelfonds op de Aanvullende Post Algemeen (à la het FES). Er
is dus geen sprake van een aanvulling van een fonds. Evenmin zijn –
afgezien van het stimuleringspakket – aanvullende middelen beschikbaar
gesteld voor andere beleidsdoelen en -terreinen, zoals bijvoorbeeld de noord-zuidlijn.
 33, 39, 40, 145 en 146
 
 Het stimuleringspakket wordt vormgegeven à la
het FES. Zal er ook sprake zijn voor een brug à la de FES-brug, waar
crisiswaardige maatregelen op de reguliere begroting uit dit verdeelfonds
kunnen worden gefinancierd? Wat gebeurt er met de middelen in dit fonds wanneer
deze niet zijn gebruikt eind 2010?
 
 
 Waarom worden de stimuleringsmiddelen die volgens de
minister a la FES zijn vormgegeven, dan ook niet daadwerkelijk op het FES
geboekt zodat de Tweede Kamer deze middelen kan autoriseren?
 
 
 Is de regering bereid om de thans nog resterende niet
verdeelde middelen van het stimuleringspakket over te hevelen naar een verdeelartikel
op het FES om daarmee recht te doen aan het budgetrecht en recht van amendement
van de Tweede Kamer?
 
 
 Waarom worden de stimuleringsmiddelen die volgens de
minister a la FES zijn vormgegeven, dan ook niet daadwerkelijk op het FES
geboekt zodat de Tweede Kamer deze middelen kan autoriseren?
 
 
 Is de regering bereid om de thans nog resterende niet
verdeelde middelen van het stimuleringspakket over te hevelen naar een verdeelartikel
op het FES om daarmee recht te doen aan het budgetrecht en recht van amendement
van de Tweede Kamer?
 
 
 In de Voorjaarsnota is aangegeven dat de met het stimuleringspakket gemoeide
middelen via de Aanvullende Post Algemeen zullen worden verdeeld. Dit betekent
dat middelen niet meteen worden geboekt op departementale begrotingen. De
werkwijze is vergelijkbaar met die bij de enveloppen, er is dus niet daadwerkelijk
sprake van een fonds. Tussen 2009 en 2010 mag wel vrijuit geschoven worden
zoals bij begrotingsfondsen, bijvoorbeeld het FES, altijd het geval is. Na
besluitvorming over de concrete vormgeving van de stimuleringsplannen (met
onder andere als criteria tijdigheid, tijdelijkheid en trefzekerheid) worden
de beschikbare middelen overgeheveld naar de betreffende departementale begroting.
Op het moment dat middelen worden overgeheveld naar de departementale begroting
is het autorisatierecht van de Tweede Kamer van toepassing. Verondersteld
wordt dat de gereserveerde middelen voor 2009 en 2010 in deze jaren worden
uitgegeven.
 34
 
 Welke maatregelen uit tabel 1 lopen naar hun aard door
na 2010 en voor welke bedragen?
 
 
 In het Aanvullend Beleidsakkoord is in tabel 1 weergegeven voor welke
beleidsdoelstellingen en voor welke omvang dit het geval is. Het gaat bijvoorbeeld
om de afschaffing van de vliegbelasting. In totaal gaat het om € 465
mln structureel.
 35
 
 Kan het overzicht in tabel 1 met de stimuleringsmaatregelen
uitgebreid worden met een kolom waarin duidelijk wordt waar de genoemde bedragen,
waaronder de nog niet belegde bedragen, zijn geboekt en voor de Kamer zijn
terug te vinden (dus in welk begrotingsstuk en op welke pagina)?
 
 
 De budgettaire gevolgen van het stimuleringspakket zijn terug te vinden
in tabel 1 van de Voorjaarsnota. Tevens is in tabel 1 van de Voorjaarsnota
aangegeven welk deel van het stimuleringspakket reeds belegd is. In de departementale
(suppletoire) begrotingswetten wordt aangegeven waaraan deze middelen concreet
worden besteed.
 De tabel hieronder geeft de verdeling van het stimuleringspakket weer,
zoals vermeld in de Voorjaarsnota. Tevens wordt aangegeven welk onderdeel
hiervan nog gereserveerd staat op de Aanvullende Post.
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen in € mln
 2009
 2010 
 
 
 
 
 
 A. Arbeidsmarkt, Onderwijs en Kennis
 
 
 890
 
 
 1 049
 
 
 
 
 Waarvan nog gereserveerd op AP
 
 
 430
 
 
 647
 
 
 
 
 B. Duurzame Economie
 
 
 620
 
 
 610
 
 
 
 
 Waarvan nog gereserveerd op AP
 
 
 65
 
 
 65
 
 
 
 
 C. Infrastructuur en Woningbouw
 
 
 720
 
 
 1 090
 
 
 
 
 Waarvan nog gereserveerd op AP
 
 
 360
 
 
 640
 
 
 
 
 D. Liquiditeitsverruiming Bedrijfsleven
 
 
 1 240
 
 
 1 390
 
 
 
 
 
 
 Onderstaande tabel toont per onderdeel van het stimuleringspakket een
overzicht van de middelen die nog op de Aanvullende Post bij Financiën
staan. Deze middelen zijn geoormerkt voor bepaalde beleidsdoeleinden. Een
substantieel deel van deze nog gereserveerde middelen zullen bij Miljoenennota
aan de departementale begrotingen worden toegevoegd.
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen in € mln
 2009
 2010
 
 
 
 
 
 A. Arbeidsmarkt, Onderwijs en Kennis
 
 
 430
 
 
 647
 
 
 
 
 w.v. Arbeidsmarkt
 
 
 220
 
 
 327
 
 
 
 
 w.v. Onderwijs
 
 
 100
 
 
 150
 
 
 
 
 w.v. Kennis
 
 
 110
 
 
 170
 
 
 
 
 B. Duurzame Economie
 
 
 65
 
 
 65
 
 
 
 
 w.v. Duurzaamheid
 
 
 30
 
 
 20
 
 
 
 
 w.v. Energie
 
 
 35
 
 
 45
 
 
 
 
 C. Infrastructuur en Woningbouw
 
 
 360
 
 
 640
 
 
 
 
 w.v. Bouw
 
 
 360
 
 
 640
 
 
 
 
 
 36
 
 Is onderzocht in welke mate de verschillende maatregelen
bijdragen aan economisch herstel? Zo ja, kan daar een overzicht van worden
verstrekt? Zo nee, waarom is niet gekeken naar de veronderstelde economische
effecten van stimuleringsmaatregelen?
 
 
 Het kabinet heeft maatregelen genomen om de problemen die ontstaan door
de economische crisis te verzachten en waar mogelijk oorzaken aan te pakken.
Dit blijkt ook uit de genomen maatregelen die ingedeeld zijn in de vier pijlers:
Arbeidsmarkt onderwijs en kennis; Duurzame economie; Infrastructuur (woning)bouw;
en, Liquiditeitsverruiming bedrijfsleven. De effecten hiervan op de economie
lopen mee in het macrobeeld van het CPB. Met dit pakket vindt het kabinet
dat zij een bijdrage levert aan structuurversterking van de Nederlandse economie
en tegelijkertijd op korte termijn de economie ondersteunt.
 37
 
 Kan er een schematisch overzicht worden gegeven van
het verloop van de stimuleringsmaatregelen (van januaripakket naar Voorjaarsnota)?
 
 
 In onderstaande tabel treft u een overzicht van de door het kabinet genomen
stimuleringsmaatregelen in het kader van de kredietcrisis vanaf november.
In tabel 1 van de Voorjaarsnota wordt een overzicht gegeven van de middelen
die met de verschillende maatregelen zijn gemoeid.
 
 In deze tabel zijn de maatregelen ter ondersteuning van de financiële
sector buiten beschouwing gelaten; die worden nader toegelicht in bijlage
2 bij de Voorjaarsnota.
 Tabel: Maatregelen
 
 
 
 
 
 
 
 November 2008
 
 
 
 
 (Her)introductie willekeurige afschrijving
 
 
 
 Versnelling betalingstermijnen overheid
 
 
 
 Monitoring risico-aversie financiële instellingen
 
 
 
 Mobiliteitscentra
 
 
 
 Werktijdverkorting
 
 
 
 
 Januari 2009
 
 
 
 
 Uitbreiding exportkredietverzekeringsfaciliteit
 
 
 
 Uitbreiding groeifaciliteit
 
 
 
 Diverse maatregelen woningmarkt
 
 
 
 Aanpassen benchmark rentenorm zorg
 
 
 
 
 Maart 2009 (Aanvullend Beleidsakkoord)
 
 
 
 
 Diverse maatregelen arbeidsmarkt, onderwijs en kennis
 
 
 
 Diverse maatregelen duurzame economie
 
 
 
 Diverse maatregelen infrastructuur en (woning)bouw
 
 
 
 Diverse maatregelen liquiditeitsverruiming bedrijfsleven
 
 
 
 Stimuleringsmaatregelen decentrale overheden
 
 
 
 Kader corrigeren voor werkloosheidsuitgaven (WW en WWB) en ruilvoetontwikkeling
 
 
 
 Versnelde uitvoering regeldrukvermindering en andere niet materiële
stimulering
 
 
 
 Versnelling diverse infrastructurele projecten
 
 
 
 Introductie crisis- en herstelwet
 
 
 
 Verlenging planperiode Infrastructuurfonds
 
 
 
 
 
 38
 
 Waaruit bestaan de verschillen tussen liquiditeitsverruiming
bedrijfsleven uit de Voorjaarsnota (2009; 1,24 en 2010; 1,39 en het aanvullend
beleidsakkoord 2009; 0,68 en 2010; 0,46 (blz. 19))?
 
 
 De Voorjaarsnota biedt een overzicht van wijzigingen van het begrotingsjaar
2009 ten opzichte van de Miljoenennota 2009. Eind vorig jaar heeft het kabinet
eerste maatregelen genomen als reactie op de doorwerking van de kredietcrisis
naar de reële economie (het zogenaamde Novemberpakket), waaronder twee
fiscale maatregelen: willekeurige afschrijving en verlaging van de MKB-tarieven
in de VPB. Deze maatregelen zijn dus naast de maatregelen uit het Aanvullend
Beleidsakkoord opgenomen in de tabel van de Voorjaarsnota.
 
 Daarnaast is de post «Energie: energiebesparingen woningen»
uit het Aanvullend Beleidsakkoord vallend onder kopje «Duurzame economie»,
ingezet voor lastenverlichting voor bedrijfsmatige verhuurders. In de Voorjaarsnota
is deze post dan ook opgenomen onder het kopje «Liquiditeitsverruiming
bedrijfsleven» (de reeks EIA).
 
 Tot slot is per abuis de uitstelregeling voor BTW-afdracht uit het Aanvullend
Beleidsakkoord niet opgenomen in tabel 1 van de Voorjaarsnota.
 39
 
 Waarom worden de stimuleringsmiddelen die volgens de
minister a la FES zijn vormgegeven, dan ook niet daadwerkelijk op het FES
geboekt zodat de Tweede Kamer deze middelen kan autoriseren?
 
 
 Zie antwoord op vraag 33.
 40
 
 Is de regering bereid om de thans nog resterende niet
verdeelde middelen van het stimuleringspakket over te hevelen naar een verdeelartikel
op het FES om daarmee recht te doen aan het budgetrecht en recht van amendement
van de Tweede Kamer?
 
 
 Zie antwoord op vraag 33.
 41
 
 Wat is de ratio achter het uitdelen van een bedrag
van € 50 mln van het stimuleringspakket in 2011? Hoeveel middelen
voor het stimuleringspakket zijn er voor jaar 2011 en latere jaren gereserveerd?
 
 
 Bij beantwoording van deze vraag wordt verondersteld dat de vraag betrekking
heeft op de verticale toelichting van de Aanvullende Post. Bij de Algemene
Politieke Beschouwingen (APB) heeft de Kamer moties aanvaard met financiële
consequenties. In een van deze moties werd € 165 mln gereserveerd
voor het Ruimtelijk Economisch Domein. Dekking voor deze uitgaven werd gevonden
door het taakstellend inboeken van Opbrengsten Staatsdeelnemingen. Als gevolg
van economische situatie lijken deze opbrengsten zich niet voor te doen. Om
toch uitvoering te kunnen geven aan de wens van de Kamer zijn middelen in
het stimuleringspakket vrijgemaakt voor de door de Kamer gewenste investeringsprojecten.
Deze projecten hebben voor € 50 mln een budgettair beslag in 2011.
 42
 
 Kan een meerjarig totaaloverzicht gegeven worden van
alle reserveringen die, naast de stimuleringsgelden, nu nog in de aanvullende
post algemeen zijn opgenomen? Kan daarbij per post worden toegelicht waarop
de hoogte van de reservering is gebaseerd, waar de reservering voor is bedoeld
en wanneer deze naar verwachting zal worden toebedeeld aan welke begroting?
 
 
 Op de Aanvullende Post Algemeen worden middelen per definitie tijdelijk «geparkeerd».
Het gaat hierbij om middelen waarvan op het moment van reserveren nog niet
kan worden aangegeven op welke begroting(en) zij uiteindelijk worden verantwoord,
of waarvan de exacte omvang nog niet bekend is. Het is daarom inherent aan
de middelen op de Aanvullende Post dat de precieze omvang en de begrotingen
waaraan deze worden toebedeeld met onzekerheid zijn omgeven. De nog niet belegde
middelen uit het stimuleringspakket en de enveloppemiddelen uit het Coalitieakkoord
zijn daarom op de Aanvullende Post gestald. In onderstaande tabel wordt een
uitsplitsing gegeven van de overige reserveringen op de Aanvullende Post Algemeen.
Opgemerkt wordt dat bij Voorjaarsnota is besloten tot een taakstelling (structureel
ad € 100 mln vanaf 2011) op de enveloppemiddelen in het kader
van de € 1,8 mld schuldreductiepakket. Deze taakstelling wordt bij
Miljoenennota op de begroting van de Aanvullende Post verwerkt.
 Tabel: Aanvullende post (€ mln)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013 
 
 
 
 
 Reservering stimuleringspakket
 855
 1 352
 – 50
 
 
 
 
 Enveloppen Coalitieakkoord (excl. loon- en prijsbijstelling)
 15
 552
 1 215
 1 338
 1 385 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling enveloppe (CA)
 4
 34
 66
 71
 73
 
 
 Reservering flankerend beleid/invest. ICT (CA)
 
 64
 153
 
 
 
 
 In=uit-taakstelling Rbg-eng
 – 651
 – 51
 – 20
 
 
 
 
 In=uit-taakstelling SZA
 – 111
 
 
 
 
 
 
 In=uit-taakstelling niet-kaderrelevante uitgaven
 – 548
 – 548
 
 
 
 
 
 Behoedzaamheidsreserve GF/PF
 
 227
 227
 227
 227 
 
 
 Uitgavenreserve BU
 29
 130
 130
 130
 130 
 
 
 Reservering schuldsanering Antillen
 311
 639
 109
 92
 
 
 
 Reservering Omgevingsvergunning VROM
 10
 
 
 
 
 
 
 Diverse Reserveringen
 43
 27
 19
 – 26
 16 
 
 
 
 Totaal (= stand Voorjaarsnota 2008)
 
 
 – 43
 
 
 2 426
 
 
 1 849
 
 
 1 832
 
 
 1 831
 
 
 
 
 
 
 Naast de middelen uit het stimuleringspakket en de enveloppen uit het
Coalitieakkoord zijn de volgende posten op de aanvullende post opgenomen:
 • de reservering uit het Coalitieakkoord voor flankerend beleid voor vernieuwing van de rijksdienst. De middelen
voor flankerend beleid en de enveloppemidddelen worden ingezet voor het € 1,8
mld schuldreductiepakket en worden bij Miljoenennota van de Aanvullende Post
geboekt.
 • de in=uit-taakstelling.
 • de behoedzaamheidsreserve voor het
Gemeente- en Provinciefonds. Er is afgesproken dat de behoedzaamheidsreserve
komt te vervallen (zie ook antwoord vraag 117). Bij Miljoenennota zal deze
reservering overgeboekt worden naar het Gemeente- en Provinciefonds.
 • een reservering ten behoeve van wijzigingen in debuitengewone-uitgavenregeling (BU). Deze middelen zullen grotendeels
bij Miljoenennota aan diverse begrotingen worden toegevoegd.
 • een reservering van in totaal circa € 950 mln ten behoeve
van de schuldsanering Antillen. Het precieze kasritme
hiervan staat nog niet vast.
 • een reservering van € 10 mln voor de omgevingsvergunning van het ministerie van VROM. Deze middelen zullen
naar verwachting dit jaar naar de VROM-begroting worden overgeheveld.
 • een post overige waarin reserveringen
voor lopende onderhandelingen met derde partijen zijn opgenomen. In deze post
zijn reserveringen opgenomen waarvoor het vanuit de onderhandelingspositie
van het Rijk nadelig is deze nader uit te splitsen en toe te lichten.
 43 en 44
 
 Welke maatregelen uit tabel 1 hebben een relatie met
de 74 prioritaire doelen en 10 projecten van het kabinet?
 
 
 Kan de regering van deze doelen en/of projecten inzichtelijk
maken op welk niveau de doelstelling was uitgekomen zonder extra beleidsinspanning,
respectievelijk waar de doelstelling op uitkomt dankzij de aanvullende maatregelen
uit de Voorjaarsnota?
 
 
 In het Aanvullend Beleidsakkoord «Werken aan toekomst» van
25 maart jl. zijn maatregelen opgenomen om de gevolgen van de recessie
te verminderen, herstel van de overheidsfinanciën in te zetten en waar
mogelijk een aantal kansen voor de langere termijn te benutten (agenda richting
2015 en daarna). In de Verantwoordingsbrief 2008 (Kamerstukken II, 2008–2009,
31 951, nr. 1) is een overzicht opgenomen van de relatie tussen
de verschillende onderdelen van het beleidsakkoord en de 74 beleidsdoelen
en 10 projecten uit het Beleidsprogramma van het kabinet. Kortheidshalve verwijs
ik u daarom naar die brief.
 
 Zoals verwoord in de Verantwoordingsbrief zal de economische recessie
haar weerslag zal hebben op de verwezenlijking van een aantal doelstellingen
van het beleidsprogramma. Vooral doelstellingen op sociaaleconomisch terrein
zullen moeilijker haalbaar zijn. Het kabinet kiest er desondanks niet voor
om de doelstellingen neerwaarts bij te stellen. Daarom is in het aanvullend
beleidsakkoord extra aandacht besteed aan dat wat nodig is om de verwezenlijking
van deze ambities dichterbij te brengen.
 44
 
 Kan de regering van deze doelen en/of projecten inzichtelijk
maken op welk niveau de doelstelling was uitgekomen zonder extra beleidsinspanning,
respectievelijk waar de doelstelling op uitkomt dankzij de aanvullende maatregelen
uit de Voorjaarsnota?
 
 
 Zie antwoord op vraag 43.
 45
 
 Vervallen bij het op nul stellen van de vliegbelasting
ook de bijbehorende administratieve lasten?
 
 
 Ja, de administratieve verplichtingen ingevolge de vliegbelasting worden
tegelijk met het op nul stellen van de vliegbelasting beëindigd. Dit
houdt in dat luchthavens geen aangifte voor de vliegbelasting meer hoeven
te doen voor passagiers die vertrekken op of na 1 juli 2009, en dat de
bijbehorende administratieve verplichtingen voor luchthavens en luchtvaartmaatschappijen
niet langer van toepassing zijn. Dit zal worden geregeld in een beleidsbesluit,
vooruitlopend op de afschaffing van de vliegbelasting en de bijbehorende administratieve
verplichtingen in het Belastingplan 2010.
 46 en 47
 
 Hoe wordt gewaarborgd dat de uitstelregeling voor BTW-afdracht
budgetneutraal verloopt? Er bestaat toch een risico dat deze niet volledig
worden voldaan?
 
 
 Kan in een duidelijk overzicht worden aangegeven hoe
hoog het risico van het niet betalen bij de uitstelregeling voor BTW-afdracht
is en welke geschatte kosten hiermee gemoeid zullen zijn?
 
 
 De uitstelregeling voor BTW-afdracht leidt gemiddeld genomen tot één
maand betalingsuitstel ten opzichte van het normale afdrachtpatroon. De normaal
gesproken in de eerste maand van het kwartaal af te dragen BTW (over de omzet
van de daaraan voorafgaande maand) kan worden uitgesteld tot maand 3 van het
kwartaal. De in maand 2 af te dragen BTW kan ook worden uitgesteld naar maand
3. In de derde maand van het kwartaal dient de BTW over de omzet van alle
drie de voorafgaande maanden in één keer voldaan te worden.
Dit betalingsuitstel heeft positieve effecten op de liquiditeitspositie van
ondernemers.
 
 Deze regeling is niet budgetneutraal. De doelstelling van de maatregel
is het tijdelijk verbeteren van de liquiditeit van bedrijven. De kosten van
deze regeling hebben betrekking op het bijbehorende rente-effect (en bedragen € 12
mln in 2009 en € 24 mln in 2010). Bij de berekening van de kosten
van de regeling is aangenomen dat de kosten van een verhoogde kans op tussentijdse
faillissementen wegvallen tegen de opbrengsten van minder faillissementen
door de verbeterde liquiditeitsposities.
 47
 
 Kan in een duidelijk overzicht worden aangegeven hoe
hoog het risico van het niet betalen bij de uitstelregeling voor BTW-afdracht
is en welke geschatte kosten hiermee gemoeid zullen zijn?
 
 
 Zie antwoord op vraag 46.
 48
 
 Kan duidelijk worden aangegeven wanneer er sprake is
dat de eigenaarbewoners buiten hun schuld om in betalingsproblemen komen?
 
 
 Eigenaar-bewoners mogen alleen in aanmerking komen voor de woonlastenfaciliteit
van het NHG als hun betalingsproblemen worden veroorzaakt door echtscheiding,
werkloosheid, arbeidsongeschiktheid of overlijden van hun partner.
 49
 
 Kan duidelijk worden aangeven hoe de woonlastenfaciliteit
van de NHG verbeterd wordt?
 
 
 De uitvoering van de woonlastenfaciliteit wordt verbeterd. Voorheen werd
bij de woonlastenfaciliteit een aanvullende lening door de geldverstrekker
verstrekt. Dit leverde echter administratieve lasten voor de bank op en daardoor
werd het gebruik van de woonlastenfaciliteit afgeremd. Bij de nieuwe vormgeving
van de woonlastenfaciliteit mag de betalingsachterstand oplopen tot een bedrag
van maximaal 9% van de lening. Het WEW zal voor deze betalingsachterstanden
borg staan. Deze vereenvoudiging reduceert de administratieve lasten en stimuleert
zo het gebruik van de woonlastenfaciliteit van het NHG. Hierdoor krijgen eigenaar
bewoners meer tijd om een betalingsprobleem op te lossen en wordt mogelijk
een gedwongen verkoop met verlies te voorkomen.
 50
 
 Hoeveel eigenaar-bewoners hebben een hypotheek waarbij
tijdelijke verhuur zonder overleg (contractueel)verboden is door de hypotheekverstrekker?
 
 
 Het precieze aantal is ons onbekend. Wel weten we dat in de meeste hypotheekovereenkomsten
de voorwaarde is opgenomen dat de betreffende woning niet verhuurd mag worden
tenzij de geldverstrekker daar toestemming voor geeft. Minister Van der Laan
is over het onderwerp tijdelijke verhuur met de banken in gesprek en wijst
de banken op de mogelijkheden die de Leegstandwet biedt.
 51
 
 Kan helder worden aangegeven wanneer er sprake is van
vakkrachten bij de regeling van deeltijd-WW?
 
 
 Met het openstellen van de regeling deeltijd-WW voor behoud van vakkrachten,
biedt het kabinet bedrijven de mogelijkheid om mensen voor wie tijdelijk minder
werk is, te behouden voor het bedrijf. Bedrijven kunnen de werktijd van werknemers
met maximaal 50% verkorten, zodat zij minder loonkosten hebben. Voor
de niet-gewerkte uren ontvangt de werknemer een WW-uitkering. Bedrijven bepalen,
in overleg met de werknemersvertegenwoordiging, zelf voor welke werknemers
zij deeltijd-WW aanvragen.
 52 en 56
 
 Wat is het gevolg van de tijdelijke beperking van aspiranten
bij de politie voor de periode na deze kabinetsperiode?
 
 
 De instroom van aspiranten voor de politie wordt beperkt
in de jaren 2010 t/m 2012. Dit zal geen invloed hebben op de toegezegde streefsterkte
in 2010 van 52 200. Welke invloed zal dit hebben op de sterkte na 2010?
 
 
 Dat is moeilijk aan te geven, aangezien dit afhankelijk is van een aantal
nog te maken keuzes bij de politie. Feit is dat de politie te maken heeft
met een relatief oud personeelsbestand. De vergrijzing was al voorzien en
daarop is tijdig geanticipeerd door de korpsen door meer aspiranten aan te
nemen. Door het kabinetsbeleid dat iedereen langer door moet werken komt de
extra uitstroom vanwege de vergrijzing pas vanaf 2013 bij de politie
echt op gang in plaats van nu al. Het nu beperken van instroom bij de aspiranten
kan ertoe leiden dat de politie in de komende kabinetten geconfronteerd gaat
worden met een daling van het operationele personeel.
 53
 
 Kan duidelijk worden aangegeven welk bedrag er wordt
vrijgemaakt bij de politie door de eis te stellen dat het eigen vermogen alleen
nog een bufferfunctie mag hebben?
 
 
 Het eigen vermogen bedraagt € 1,1 mld. De politieorganisatie
kan met een eigen vermogen van € 0,7 mld de risico’s in de
bedrijfsvoering zelf dekken. Er valt derhalve € 0,4 mld vermogen
vrij om voorziene tekorten te betalen.
 54
 
 Wat zijn de voorgestelde voorwaarden voor de conversielening
bij de politie?
 
 
 Het betreft een rentedragende lening van € 400 mln met een looptijd
van 10 jaar die in 10 jaarlijkse termijnen van € 40 mln wordt terugbetaald.
Het rentepercentage zal overeenkomen met de rente die de Staat op de kapitaalmarkt
moet betalen. De rentebetaling van de politie over deze lening wordt door
de Staat vergoed.
 55
 
 Kan worden aangegeven waarmee MBO leerlingen dienen
te worden ondersteund als zij gaan doorstuderen.
 
 
 Zodra een student de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt, komt hij/zij
in aanmerking voor studiefinanciering (basisbeurs, OV-kaart en eventueel een
aanvullende beurs). Bovendien kan de student een beroep doen op de leenfaciliteit
van de overheid. Voor MBO-deelnemers die na hun MBO-opleiding een HO-opleiding
gaan volgen geldt aanvullend dat zij, ook al hebben ze reeds voor hun MBO-opleiding
studiefinanciering genoten, weer voor de volledige tijdsperiode van de HO-opleiding
(over het algemeen vier jaar) beurs kunnen genieten, waarna nog drie jaar
geleend kan worden. Ook kunnen zij gedurende die gehele periode over een OV-kaart
beschikken.
 Ook zal met ingang van het studiejaar 2010/2011 worden gestart met de
experimenten voor Associate Degree op het MBO naast de experimenten op het
HBO. Dit biedt MBO-studenten die door willen stromen naar het HBO, maar die
afgeschrikt worden door een vierjarige HBO-opleiding, de mogelijkheid een
verkort programma op HBO-niveau te volgen.
 56
 
 De instroom van aspiranten voor de politie wordt beperkt
in de jaren 2010 t/m 2012. Dit zal geen invloed hebben op de toegezegde streefsterkte
in 2010 van 52 200. Welke invloed zal dit hebben op de sterkte na 2010?
 
 
 Zie antwoord op vraag 52.
 57
 
 Hoe verhoudt het beperken van het aantal aspiranten
zich tot de beleidsdoelstelling van het kabinet om 500 extra wijkagenten in
te zetten?
 
 
 Dit zal geen effect hebben op de 500 extra wijkagenten. Er zitten momenteel
6 240 aspiranten op school die ervoor zullen zorgen dat deze doelstelling
gehaald wordt.
 58
 
 De minister van BZK geeft de mogelijkheid aan de korpsbeheerders
om met alternatieve maatregelen te komen. Welke voorwaarden zijn hierbij gesteld?
 
 
 De minister van BZK heeft de volgende randvoorwaarden gesteld:
 1) structurele oplossingen;
 2) het zoveel mogelijk ontzien van de operationele capaciteit;
 3) het sturen op efficiency langs de lijnen van het kabinetsstandpunt
over het politiebestel.
 59
 
 Wat is op basis van de huidige inzichten het structurele
EMU-saldo? Hoe ontwikkelt het EMU-saldo, geschoond voor conjuncturele invloeden,
zich de komende jaren?
 
 
 Volgens het CPB (stand Centraal Economisch Plan 2009) is het structurele
saldo (ofwel het saldo geschoond voor conjuncturele invloeden) in 2009 – 2,1%
en in 2010 – 4,0% bij toepassing van de EC-methode. Conform
de CPB-methode is dit respectievelijk – 4,1% en – 4,0%.
Hierbij moet overigens worden aangetekend dat deze cijfers momenteel beperkte
waarde hebben. Door de crisis is niemand zeker welk deel van het groeiverlies
over 2009 en 2010 conjunctureel is en welk deel structureel zal blijken te
zijn. Deze inschatting kan niet of slechts zeer beperkt gemaakt worden op
basis van het structureel saldo. De methodologie waarmee het structurele saldo
wordt berekend is namelijk niet op een bankencrisis met mogelijke structurele
langetermijneffecten afgestemd. De discussie welk deel van het groeiverlies
door de crisis structureel is en welk deel conjunctureel en hoe dit bepaald
kan worden is in Nederland, de Europese Unie, OESO en IMF volop gaande. Momenteel
is dus onduidelijk hoe het structurele saldo zich op lange termijn zal ontwikkelen.
 60
 
 Op welke veronderstellingen (zoals bijv. economische
groei, werkloosheidsontwikkeling, dollarkoers, olieprijs, etc.) zijn de economische
voorspellingen in de Voorjaarsnotabeeld gebaseerd?
 
 
 Zie antwoord op vraag 20.
 61
 
 Waarom bevat de Voorjaarsnota 2009, in tegenstelling
tot de Voorjaarsnota 2008, geen informatie over de verwachte inflatie? Van
welke inflatie en loonontwikkeling gaat het kabinet nu uit voor 2009 en hoe
hebben deze ramingen zich ontwikkeld?
 
 
 Zie antwoord op vraag 20.
 62
 
 Kan een verdeling worden aangebracht in de overschrijding
bij medisch specialisten over enerzijds vrij gevestigde specialisten en anderzijds
specialisten in loondienst?
 
 
 De overschrijding die wordt weergegeven (tabel 5) behelst enkel de overschrijding
in de uitgaven aan de honoraria van de vrijgevestigde medisch specialisten.
 63
 
 Kunnen de gemeenten zelf voorwaarden stellen aan het
vouchersysteem?
 
 
 Het ministerie voor Wonen Wijken en Integratie heeft samen met het Landelijk
Samenwerkingsverband Aandachtswijken en de Woonbond een systeem van vouchers
ontwikkeld, vastgelegd in een modelverordening. Het ministerie adviseert gemeenten,
in lijn met de wens van de Tweede Kamer, om het bewonersbudget via het vouchersysteem
in te zetten. Een gemeente mag echter kiezen en kan in plaats van voor het
vouchersysteem voor een eigen gemeentelijke systeem kiezen. De
huidige 14 vouchergemeenten hebben de modelverordening «vouchersysteem»
overgenomen en aangepast aan de lokale situatie en wensen. In sommige gevallen
hebben gemeenten en bewoners aanvullende voorwaarden opgenomen, bijvoorbeeld
ten aanzien van weigeringsgronden.
 Najaar 2009 vindt een evaluatie van het experiment met het vouchersysteem
plaats, de overige systemen die door gemeenten worden toegepast zullen hierin
worden betrokken. De uitkomsten worden meegenomen in de aanbevelingen voor
de verdeling van de bewonersbudgetten voor de jaren 2010 en 2011. U wordt
daarover nader geïnformeerd via de Voortgangsrapportage 2009 die de Kamer
in november ontvangt.
 64
 
 Kan worden aangeven hoe de regering concreet van plan
is de stijgende kosten van de medisch specialisten te beteugelen? Dienen deze
kosten opgevangen te worden door de overheid of door anderen? Wanneer anderen
deze kosten zullen dragen, wie zijn dit dan?
 
 
 Er zijn tijdens het begrotingsoverleg in het voorjaar afspraken gemaakt
om de overschrijding die is geconstateerd bij de medisch specialisten volledig
terug te dringen. Het is onaanvaardbaar dat de burger betaalt voor te hoge
inkomsten van de medisch specialisten. Er worden nu concrete stappen ondernomen
om ervoor zorg te dragen dat de overschrijding in 2010 niet meer zal plaatsvinden.
Dit zal gebeuren door aanpassing van tarieven, normtijden en compensatiefactoren.
 65
 
 Waarom wordt er voor scholen met extra structurele
uitgaven als loonkosten gekeken naar incidentele oplossingen als schatkistbankieren?
 
 
 Voor de kabinetsbijdrage aan de loonkosten van scholen wordt de referentiesystematiek
gevolgd. Dit betekent dat onderwijssectoren een vergoeding krijgen die overeenkomt
met de gemiddelde loonkostenontwikkeling in de marktsector. De onderwijssectoren,
met uitzondering van het primair onderwijs wat betreft de primaire arbeidsvoorwaarden,
sluiten zelf deze cao’s af. Indien deze cao’s achteraf bezien
hoger dan de markt uitpakken, zal dat – indien de lopende cao-afspraken
niet aangepast worden – in een volgende cao ingelopen moeten worden.
De loonkostenontwikkeling loopt dan vervolgens structureel bezien weer in
de pas met de markt. Voor de looptijd van de huidige cao’s kunnen dus
incidenteel hogere uitgaven resteren. Hiervoor wordt gekeken of het bestaande
instrument van schatkistbankieren kan worden uitgebreid.
 66 en 99
 
 In hoeverre verhoudt de overschrijding van de kaders
Rbg en BKZ zich tot begrotingsregel 7 van het Coalitieakkoord dat uitgaventegenvallers
moeten worden gecompenseerd binnen de desbetreffende sector?
 
 
 In hoeverre verhoudt de overschrijding van de kaders
Rbg en BKZ zich tot begrotingsregel 7 van het Coalitieakkoord dat uitgaventegenvallers
moeten worden gecompenseerd binnen de desbetreffende sector?
 
 
 Het totale uitgavenkader wordt niet overschreden. Compensatie tussen de
deelkaders is conform de begrotingsregels (regel 17: «compensatie tussen
de afzonderlijke budgetdiscplinesectoren kan alleen indien de Ministerraad
daartoe besluit») en is in het verleden (zeker voor het lopende jaar)
meermalen gebeurd.
 67
 
 Kan een overzicht worden gegeven per begroting van:
(1) de totale onderuitputting in 2007, (2) de maximale eindejaarsmarge, (3)
de bij Voorjaarsnota aan de begroting toegevoegde eindejaarsmarge,
(4) welk deel van de eindejaarsmarge in de suppletoire wet al is verdeeld
en bestemd voor concrete uitgaven?
 
 
 Verondersteld wordt dat de vraag betrekking heeft op de onderuitputting
2008 en niet 2007. In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de totale
onderuitputting 2008 per begroting, de maximale eindejaarsmarge en de bij
Voorjaarsnota aan de begrotingen toegevoegde eindejaarsmarge.
 Tabel: Onderuitputting, maximale eindejaarsmarge, toegekende
eindejaarsmarge per begroting (€ mln)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting
 Onderuitputting 2008*
 Maximale einde-jaarsmarge
 Toegekende einde-jaarsmarge**
 
 
 
 
 Staten-Generaal
 – 2,5
 1,3
 1,3 
 
 
 Overige Hoge Colleges van Staat
 – 2,4
 1,0
 1,0 
 
 
 Algemene Zaken
 – 12,3
 0,6
 0,0
 
 
 Koninkrijksrelaties
 – 11,7
 9,1
 9,1
 
 
 Justitie
 12,1
 54,7
 0,0 
 
 
 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
 – 26,9
 78,7
 26,9 
 
 
 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 – 234,8
 294,8
 234,8 
 
 
 Financiën (IX A en IX B)
 – 176,1
 37,2
 37,2
 
 
 Defensie
 33,0
 136,1
 – 33,0 
 
 
 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
 – 39,4
 12,4
 – 14,4
 
 
 Wonen, Wijken en Integratie
 1,4
 39,1
 38,6 
 
 
 Verkeer en Waterstaat
 – 28,4
 25,5
 25,5 
 
 
 Economische Zaken
 – 8,1
 24,1
 8,1 
 
 
 Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
 – 3,3
 23,0
 3,3 
 
 
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Rbg-eng)
 – 22,9
 2,8
 2,8 
 
 
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZA)
 – 217,4
 111,0
 111,0
 
 
 Volksgezondheid, Welzijn en Sport
 – 93,8
 27,1
 27,1
 
 
 Jeugd & Gezin
 – 15,9
 58,4
 8,4
 
 
 Gemeentefonds
 – 1,6
 1,0
 1,0
 
 
 HGIS
 – 165,0
 181,5
 165,0
 
 
 
 
 * Een min betekent onderuitputting, een plus een overschrijding.
 ** Een plus betekent dat dit bedrag aan de begroting wordt toegevoegd,
een min dat dit ten laste van de begroting wordt gebracht.
 
 De eindejaarsmarges zijn bij Voorjaarsnota aan de departementale begrotingen
toegevoegd, dan wel – in het geval van een negatieve eindejaarsmarge
(Defensie en VROM) – ten laste van de begroting gebracht. De Tweede
Kamer wordt in de eerste suppletoire begrotingen per departement nader geïnformeerd
over de aanwending.
 
 Het verschil in de onderuitputting 2008 en de uitgekeerde eindejaarsmarge
bij Justitie, VROM en WWI wordt verklaard door respectievelijk een tegenvaller
bij de boeteontvangsten (Justitie), het buiten de eindejaarsmarge om doorschuiven
van de onderuitputting bij het Afvalfonds (VROM) en een tegenvaller bij de
huurtoeslag (WWI).
 68
 
 Hoe groot was de totale eindejaarsmarge 2008 in de
drie afzonderlijke budgetdisciplinesectoren en in welke jaren hoe is de daarmee
corresponderende in=uit-taakstelling verwerkt?
 
 
 Zie antwoord op vraag 10.
 69 t/m 72
 
 Wat zijn de koopkrachteffecten van het verlagen van
de inkomensafhankelijke kinderkorting?
 
 
 Wat is het koopkrachteffect van het verlagen van de
inkomensafhankelijke kinderkorting voor gezinnen met kinderen op de middelbare
school?
 
 
 Wat is het effect van het verlagen van de inkomensafhankelijke
kinderkorting op het aantal kinderen dat in armoede leeft? 
 
 
 Welk effect heeft de cumulatie van veranderingen bij
de kinderregelingen op de koopkracht van gezinnen met kinderen?
 
 
 U vraagt naar de koopkrachteffecten van maatregelen op de inkomensafhankelijke
kinderkorting. De inkomensafhankelijke kinderkorting bestaat niet meer, deze
is per 1 januari 2009 omgezet in het kindgebondenbudget. Waarschijnlijk
doelt u op het pakket van maatregelen op de kinderregelingen dat de regering
zal nemen. Binnenkort wordt dit pakket in een wetsvoorstel «Aanpassing
van bedragen kinderbijslag en kindgebondenbudget» bij de Tweede Kamer
ingediend. In dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de kinderbijslag en het kindgebonden
budget in 2010 en 2011 niet te indexeren. Daarnaast wordt de inkomensgrens
voor het kindgebonden budget verlaagd, het afbouwpercentage van het kindgebonden
budget verhoogd en de verhoging voor kinderen van 12–18 jaar verminderd.
In de memorie van toelichting van dit wetsvoorstel zal de regering nader ingaan
op de budgettaire gevolgen en de effecten op de koopkracht van het totale
pakket aan maatregelen.
 70
 
 Wat is het koopkrachteffect van het verlagen van de
inkomensafhankelijke kinderkorting voor gezinnen met kinderen op de middelbare
school?
 
 
 Zie antwoord op vraag 69.
 71
 
 Wat is het effect van het verlagen van de inkomensafhankelijke
kinderkorting op het aantal kinderen dat in armoede leeft?
 
 
 Zie antwoord op vraag 69.
 72
 
 Welk effect heeft de cumulatie van veranderingen bij
de kinderregelingen op de koopkracht van gezinnen met kinderen?
 
 
 Zie antwoord op vraag 69.
 73
 
 Afgesproken is, dat medeoverheden inzetten op een vermijding
van een stijging van de lokale belastingen in 2009 en 2010. Zijn hier nadere,
meer meetbare, afspraken over gemaakt? Zo ja, welke?
 
 
 Nee. In het bestuurlijk overleg financiële verhoudingen dat de fondsbeheerders,
de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de minister
van Financiën, met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en het Interprovinciaal
Overleg hebben gehad op 1 april 2009, zijn de medeoverheden opgeroepen
om in het licht van de economische crisis de lokale lasten zo min mogelijk
te laten stijgen. De medeoverheden zien het belang van deze lijn en hebben
aangegeven daarmee te kunnen instemmen.
 Totnogtoe is niet gebleken dat de medeoverheden aan deze oproep geen uitvoering
geven.
 74
 
 Kunt duidelijk worden gespecificeerd waaruit de extra
uitgaven van het kindgebonden budget bestaan?
 
 
 Deze worden veroorzaakt doordat de Belastingdienst bij de bevoorschotting
van het kindgebonden budget hogere bedragen heeft uitgekeerd dan waar in de
ramingen vanuit was gegaan. De ramingen waren gebaseerd op de inkomensprognose
van het CPB. Uit de meeste recente inkomensgegevens van de belastingdienst
blijkt dat de belastingdienst gemiddeld lagere inkomens verwachtte dan waar
het CPB vanuit ging. Hierdoor hebben meer mensen recht op kindgebonden budget
en zijn de kosten van de regeling dus hoger.
 75
 
 Heeft de regering ook mogelijkheden onderzocht om niet
zozeer de kinderbijslag niet te indexeren, maar om deze inkomensafhankelijk
te maken?
 
 
 De Algemene Kinderbijslag Wet (AKW) biedt een tegemoetkoming in de kosten
die het opvoeden en verzorgen van kinderen met zich mee brengt. De samenleving
heeft een collectief belang bij de opvoeding van kinderen. Het doel van de
kinderbijslag is het verkleinen van inkomensverschillen tussen huishoudens
mét en huishoudens zónder kinderen. Het inkomensafhankelijk
maken van de kinderbijslag past niet in deze doelstelling. Het kindgebonden
budget is daarentegen wél specifiek gericht op de inkomensondersteuning
van gezinnen met lage en midden inkomens en is daarom wél inkomensafhankelijk.
 76, 93 en 96
 
 Kan per budgetdisciplinesector worden uitgesplitst
met welke loon- en prijsontwikkeling in 2009 rekening wordt gehouden?
 
 
 Voor alle budgetdisciplinesectoren geldt dat rekening is gehouden met
de loonontwikkeling zoals door het CPB voorspeld in het Centraal Economisch
Plan (CEP). Dit betekent dat rekening is gehouden met een contractloonstijging
in 2009 van 3%. Ook voor de prijsontwikkeling geldt dat is rekening
gehouden met de prijsontwikkeling zoals door het CPB voorspeld in het CEP.
Voor het jaar 2009 is rekening gehouden met een CPI van 1%.
 77
 
 Kunnen de meevallers onder de noemer «nominale
ontwikkeling» op de aanvullende post prijsbijstelling en loonbijstelling
nader worden toegelicht?
 
 
 Voor de loonbijstelling geldt dat ten tijde van de ontwerpbegroting werd
uitgegaan van de contractloonstijging zoals door het CPB geraamd in de Macro-economische
Verkenningen (MEV). Deze was voor 2009 3,5% en voor 2010 3,25%.
Inmiddels is deze contractloonontwikkeling door het CPB neerwaarts bijgesteld.
Het CPB heeft in het Centraal Economisch Plan (CEP) voor 2009 een contractloonstijging
geraamd van 3% en voor 2010 is de raming 1,5%. De bijstelling
van de raming heeft tot gevolg dat minder middelen gereserveerd hoeven te
worden op de aanvullende post loonbijstelling zodat de weergegeven meevallers
ontstaan.
 Voor de prijsbijstelling geldt eveneens dat ten tijde van de ontwerpbegroting
werd uitgegaan van de prijsontwikkelingen zoals door het CPB geraamd in de
MEV. De raming van het CPI voor de prijsontwikkeling bedroeg destijds 3%.
De prijsontwikkeling waar uiteindelijk mee is gerekend is die, zoals geraamd
in het CEP 2009 door het CPB (CPI: 1%). De neerwaartse bijstelling
van de prijsontwikkeling heeft geleid tot een meevaller in de reeds gereserveerde
middelen op de aanvullende post voor de prijsbijstelling.
 78 en 79
 
 Is de verlaging van de reservering voor de loonontwikkeling
met € 275 mln. in 2009 die verder oploopt van € 1,2 mld.
tot € 3,9 mld. in de jaren daarna ook gebaseerd op veronderstelde
maatregelen in de sfeer van loonontwikkelingen en/of vaststelling van sociale
premies?
 
 
 Is de verwachte ontwikkeling van de pensioenpremies
ook in de raming van de loonbijstelling verwerkt?
 
 
 De budgettaire ruimte voor de loonontwikkeling is gekoppeld aan de loonontwikkeling
in de markt via de zogenaamde referentiesystematiek. Naast een bijdrage voor
de contractloonstijging krijgen departementen/sectoren ook geld voor de ontwikkeling
van de werkgeverslasten, zoals pensioenen. Deze vergoeding is ook gelijk aan
de ontwikkeling van de werkgeverslasten zoals gemiddeld in de markt. Bij werkgeverslasten
is daarbij de ontwikkeling van de pensioenpremies relevant, incidentele kapitaal
stortingen worden buiten beschouwing gelaten. De verwachte ontwikkeling van
de pensioenpremies in de markt is dus verwerkt in de raming van de loonbijstelling.
 De reservering voor de loonontwikkeling is beleidsarm opgesteld. Er is
dus geen afzonderlijk beleid verondersteld in de sommen.
 79
 
 Is de verwachte ontwikkeling van de pensioenpremies
ook in de raming van de loonbijstelling verwerkt?
 
 
 Zie antwoord op vraag 78.
 80
 
 Er is per saldo een uitvoeringstegenvaller binnen het
SZA-kader, hoofdzakelijk veroorzaakt door dalende uitstroomkansen bij de WAO.
Wat vermindert de uitstroomkansen? Ligt dit aan het afschaffen van de herkeuringsplicht
boven de 45?
 
 
 De tegenvaller op SZW-terrein wordt voornamelijk veroorzaakt door een
tegenvaller in de WAO. Dit komt doordat de raming van de uitstroom neerwaarts
is bijgesteld omdat de uitstroom is afgenomen van de resterende personen uit
de leeftijdscategorieën die onder de herbeoordelingsoperatie volgens
het aangepaste Schattingsbesluit vielen. Dit valt te verklaren doordat de
personen met het meeste potentieel tot het verrichten van arbeid uit de WAO
zijn gestroomd tijdens de herbeoordelingsoperatie. Dit hangt niet samen met
het feit dat de leeftijdsgrens voor de WAO-herkeuring nu op 45 jaar ligt.
 81
 
 Wat betekent het later aangaan van de verplichting
bij de SDE-regeling voor de realisatie van duurzame energie? Worden deze verplichtingen
in 2010 alsnog aangegaan of valt een deel van hetgeen oorspronkelijk gereserveerd
voor SDE-subsidies terug naar de algemene middelen? Hoe verhouden deze ontwikkelingen
zich tot de kabinetsambities op het gebied van duurzame energie?
 
 
 Het later aangaan van verplichtingen in het kader van de SDE betreft een
verschuiving ten opzichte van de planning ten tijde van het opstellen van
de begroting 2009 (in de eerste helft van 2008). De nieuwe bijgestelde planning
is de planning zoals onlangs gecommuniceerd met de Kamer. Ook in die planning
worden de Kabinetsambities op het gebied van duurzame energie gehaald en is
er geen sprake van vrijval van oorspronkelijk voor de SDE gereserveerde middelen.
 82 en 107
 
 Kan een totaaloverzicht worden gegeven van de € 1,3
mld. aan fiscale beleidsmaatregelen die in 2009 zijn getroffen, inclusief
de daarbij veronderstelde meerjarige doorwerking?
 
 
 De € 1,3 mld aan fiscale beleidsmaatregelen bestaat uit aanvullende
maatregelen die het kabinet heeft genomen in reactie op de kredietcrisis.
Zie voor totaaloverzicht tabel 1 van de Voorjaarsnota (inclusief de BTW-afdracht
bedraagt het totale fiscale pakket € 1,3 mld).
 
 De meeste maatregelen zijn tijdelijk en lopen af in 2010. Het afschaffen
van de vliegbelasting is enige structurele maatregel. Daarnaast zijn er twee
tijdelijke maatregelen die na 2010 wel budgettaire gevolgen hebben:
 • willekeurige afschrijving uit het Novemberpakket: doordat afschrijving
voor een groter deel eerder kan plaatsvinden, is er in latere jaren een opbrengst
voor de overheid;
 • de versoepeling van de verliesverrekening 2008 betekent een versnelling
met circa half jaar, hetgeen voor de overheid een derving voor 2009, en opbrengst
voor 2010 en 2011 betekent.
 83, 97, 98, 100 en 108
 
 Kan in de Voorjaarsnota een uitsplitsing worden gegeven
van de raming per premie- en belastingsoort, alsmede een uitgebreide toelichting
op de onderliggende mutaties van de totale inkomstentegenvaller van € 12,7
mld. als gevolg van de verslechtering van het economisch beeld? Kunnen de
ramingen van de Miljoenennota 2009 en Voorjaarsnota 2009 naast elkaar worden
gezet per premie- en belastingsoort?
 
 
 Kan alsnog een dergelijk overzicht, inclusief toelichtingen,
worden opgesteld waarin de raming Miljoenennota 2009 en Voorjaarsnota 2009
naast elkaar worden gezet per premie- en belastingsoort?
 
 
 Waarom is in de Voorjaarsnota geen uitsplitsing gegeven
van de raming per premie- en belastingsoort, noch een adequate toelichting
op de onderliggende mutaties van de totale inkomstentegenvaller van € 12,7
mld. als gevolg van de verslechtering van het economisch beeld?
 
 
 Kan in een duidelijk overzicht worden aangeven waaruit
de afname van € 12,7 mld. van het economisch beeld uit bestaan?
 
 
 Kan alsnog een dergelijk overzicht, inclusief toelichtingen,
worden opgesteld waarin de raming Miljoenennota 2009 en Voorjaarsnota 2009
naast elkaar worden gezet per premie- en belastingsoort?
 
 
 Onderstaande tabel betreft een gedetailleerd overzicht van de raming Miljoenennota
2009 en de raming Voorjaarsnota 2009 van de belasting- en premieontvangsten
2009. In totaal zijn de ontvangsten met € 18,0 mld naar beneden
bijgesteld. Allereerst zorgen beleidsmaatregelen die na de Miljoenennota 2009
zijn genomen – het Novemberpakket 2008 en het Aanvullend Beleidsakkoord
2009 – voor een bijstelling van € – 1,3 mld. Verder
zorgt de doorwerking van de realisatie over 2008 voor een bijstelling van
de raming 2009 met € – 3,9 mld. De raming van 2009 is
gebaseerd op de stand ontvangsten 2008 en de verwachte ontwikkeling in 2009
per belastingsoort. De realisatie 2008 kwam lager uit dan geraamd bij Miljoenennota
2009, wat doorwerkt in de Voorjaarsnotaraming van de inkomsten over 2009.
Tot slot is de raming 2009 voor het belangrijkste deel bijgesteld als gevolg
van een gewijzigde verwachting over de economische ontwikkeling in 2009: € – 12,7
mld. De raming van de ontwikkeling van de belastingen- en premies in een jaar
is gebaseerd op de macro-economische variabelen van het CPB. De Miljoenennota
2009 raming van de ontvangsten 2009 is gebaseerd op Macro-Economische Verkenningen
2009-cijfers van het CPB en de Voorjaarsnota 2009 raming op de Centraal Economisch
Plan 2009-cijfers.
 Hieronder wordt de totale ramingsbijstelling voor de belangrijkste belastingsoorten
toegelicht.
 Zo is de raming van de omzetbelasting (BTW) grotendeels gebaseerd op de
verwachte waardeontwikkeling van de particuliere consumptie. Bij Miljoenennota
2009 verwachtte het CPB nog een ontwikkeling van 4,4%, terwijl bij
Voorjaarsnota 2009 de verwachting hierover met – 3,6% heeft bijgesteld naar 0,8%. Ook de verwachting over de waardeontwikkeling
van de investeringen in woningen in 2009 is relevant voor de BTW-ontvangsten.
Deze is bij Voorjaarsnota 2009 met – 6,8% bijgesteld ten
opzichte van de Miljoenennota 2009 van + 2,6% naar– 4,2%.
De raming van de BTW-ontvangsten is op basis van deze macro-economische variabelen
met € – 2,9 mld bijgesteld.
 Verder zijn de ontvangsten overdrachtsbelasting (OVB) met € – 1,3
mld bijgesteld op basis van de verwachtingen over de volume- en de prijsontwikkeling
van de tweedehands huizenverkopen en zijn de BPM-ontvangsten bijgesteld op
basis van de verwachtingen over de nieuwe autoverkopen.
 De ontvangsten loonheffing zijn met name gebaseerd op de verwachte ontwikkeling
van de werkgelegenheid en de contractloonstijging in 2009. Het CPB heeft bij
Centraal Economisch Plan 2009 de ontwikkeling van het arbeidsvolume in 2009
met – 1,5% bijgesteld naar – 1,3% en de
contractloonontwikkeling met – 0,5% naar 3,0%. Op
basis hiervan is de raming van de loonheffing 2009 bijgesteld met € – 3,2
mld. De inkomensheffing is met – 1,6 mld bijgesteld, onder andere
op basis van een negatievere verwachting over de winstontwikkeling van zelfstandigen.
 Ten slotte is de Vpb met € – 3,9 mld aangepast ten
opzichte van de Miljoenennota 2009. Hiervan is € – 1,1
mld het gevolg van eerder genoemde beleidsmaatregelen. Verder leidt een negatievere grondslagontwikkeling van Vpb-bedrijven
in 2009 tot een bijstelling van€ – 2,1 mld. Verder is
de Vpb-gas is met € – 0,8 mld bijgesteld vanwege een
lagere olieprijs dan verondersteld bij Miljoenennota 2009.
 Raming belasting- en premieontvangsten 2009 stand Miljoenennota
2009 versus Voorjaarsnota 2009 (in € mln)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 stand MN 2009
 stand VJN 2009
 Verschil 
 
 
 
 
 
 Kostprijsverhogende belastingen
 
 
 77 819
 
 
 72 035
 
 
 – 5 784
 
 
 
 Omzetbelasting
 45 952
 43 048
 – 2 904
 
 
 BPM
 3 478
 2 746
 – 733
 
 
 Accijnzen
 11 038
 10 701
 – 337 
 
 
 Belastingen van rechtsverkeer (mn overdrachtsbelasting)
 6 088
 4 753
 – 1 335
 
 
 MRB
 3 350
 3 347
 – 3 
 
 
 Belastingen op milieugrondslag
 4 605
 4 613
 8
 
 
 Verpakkingenbelasting
 364
 321
 – 43
 
 
 Vliegbelasting
 305
 199
 – 106 
 
 
 Overige kostprijsverhogende belastingen
 2 638
 2 306
 – 332
 
 
 
 Belasting op winst, inkomen, vermogen en premies
vvz
 
 
 109 502
 
 
 99 542
 
 
 – 9 960
 
 
 
 Loon- en inkomensheffing
 84 638
 79 524
 – 5 115
 
 
 Dividendbelasting
 3 796
 3 159
 – 638
 
 
 Kansspelbelasting
 508
 445
 – 64
 
 
 Vennootschapsbelasting
 18 435
 14 541
 – 3 894
 
 
 Overige belastingen op inkomen, winst en vermogen
 2 124
 1 874
 – 250 
 
 
 
 Totaal belastingen en premies volksverzekeringen
(kasbasis)
 
 
 187 321
 
 
 166 062
 
 
 – 15 744
 
 
 
 Kas transverschil (aansluiting naar EMU)
 1 450
 355
 
 – 1 095
 
 
 
 
 Premies Werknemersverzekeringen
 
 
 45 218
 
 
 44 091
 
 
 – 1 127
 
 
 
 
 Totaal belasting en premies (EMU-basis)
 
 
 233 989
 
 
 216 023
 
 
 – 17 966
 
 
 
 
 
 84
 
 Klopt het dat de aardgasbatentegenvaller van 1,1%
BBP in 2009 circa € 6,4 mld. bedraagt? Zo ja, hoe verhoudt zich
dat bedrag van € 6,4 mld. in 2009 tot de neerwaartse bijstelling
van de gasbaten op de EZ-begroting met «slechts» € 3,6
mld. in 2009?
 
 
 Zie antwoord op vraag 9.
 85
 
 Wat verklaart het bijzondere verloop van de gasbatentegenvaller
van € 3,6 mld. in 2009 naar ruim 6 mld. in 2010, gevolgd door weer
een daling naar respectievelijk € 3,6 mld. in 2011 en € 2,5
mld. structureel?
 
 
 Zie antwoord op vraag 9.
 86
 
 Kan een toelichting worden gegeven op, en onderbouwing
van, de meerjarige aardgasbatenmutatie naar onderliggende oorzaken (zoals
olieprijs, dollarkoers, productievolume )?
 
 
 Zie antwoord op vraag 9.
 87
 
 Komt de aardgasbatentegenvaller rechtstreeks ten laste
van het EMU-saldo, of heeft deze ook nog nadelige effecten voor posten elders
op de rijksbegroting?
 
 
 Zie antwoord op vraag 9.
 88
 
 In hoeverre zijn de kostenoverschrijdingen in de zorg
toe te rekenen aan meer zorg of een hogere kwaliteit van zorg?
 
 
 De budgetoverschrijdingen in de zorg hebben verschillende oorzaken. Bij
de medisch specialisten is de overschrijding voornamelijk veroorzaakt door
een stijging van de honoraria. De overschrijding bij de geneeskundige ggz
heeft diverse oorzaken, zie het antwoord op kamervraag 31 bij de 1e suppletoire
wet van VWS. De overschrijding bij de geneesmiddelen en apothekers wordt deels
veroorzaakt door volumestijgingen, en dus meer zorg of zorg van hogere kwaliteit.
Deels heeft de overschrijding ook te maken met aanpassingen in de receptregelvergoeding,
zie hiervoor ook het antwoord op kamervraag 24 bij de 1e suppletoire wet van
VWS.
 89
 
 Kunt u een overzicht geven van de belasting- en premieontvangsten
op EMU-basis voor de jaren 2007 t/m 2011, zowel absoluut als in percentage
van het BBP?
 
 
 Onderstaande tabel biedt een overzicht van de belasting- en premieontvangsten
2007 t/m 2009.
 Een raming van de belasting- en premieontvangsten 2010 wordt voor het
eerst gepresenteerd in de Miljoenennota 2010.
 Belastingen- en premieontvangsten* 2007 t/m 2009
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2007
 2008
 2009
 
 
 
 
 Ontvangsten (in € mld)
 208,9
 221,9
 216,0
 
 
 Ontvangsten (in % BBP)
 36,8%
 37,4%
 37,2%
 
 
 
 
 * Voor de bepaling van het EMU-saldo worden ook de niet-belastingontvangsten
meegenomen.
 90
 
 Kan een overzicht gegeven worden van de collectieve
uitgaven in de jaren 2007 t/m 2011, zowel absoluut als in percentage van het
BBP?
 
 
 De navolgende tabel omvat gegevens over de collectieve uitgaven 2007–2009.
Een raming van de collectieve uitgaven 2010 wordt voor het eerst gepresenteerd
in de Miljoenennota 2010.
 Collectieve uitgaven 2007 t/m 2009
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2007
 2008
 2009
 
 
 
 
 Collectieve uitgaven (in € mld)
 257
 270
 287
 
 
 Collectieve uitgaven (in % BBP)
 45,3%
 45,5%
 49,4%
 
 
 
 
 91
 
 Waarom is er niet voor gekozen de kaders conform de
begrotingsregels te handhaven en toe te lichten waarom alsdan ontstane kaderoverschrijdingen
door de regering geaccepteerd zijn?
 
 
 Zie antwoord op vraag 12.
 92
 
 Wat is de inhoudelijke argumentatie om de ijklijnen
ook te corrigeren voor ruilvoetontwikkeling? Kan de ruilvoetmutatie van € 1,8
mld. in 2009 nader worden toegelicht en cijfermatig onderbouwd? Is dit een
mee- of tegenvaller?
 
 
 De wijziging van de begrotingsregels ten aanzien van de veranderde ruilvoetsystematiek
is opgenomen in het Aanvullend Beleidsakkoord. In het Aanvullend Beleidsakkoord
staat onder punt 36: «De begrotingsregels enkaders worden gehandhaafd,
met dien verstande dat met het oog op versterkte werking van de automatische
stabilisatoren de kaders voor het saldo van mutaties werkloosheids- (ww- en
wwb-)uitgaven en ruilvoet in 2009, 2010 en 2011 ten opzichte van de Miljoenennota
2009 worden gecorrigeerd.» Dit is gedaan om de werking van de automatische
stabilisatie te versterken (de automatische stabilisatie werkt nu ook aan
de uitgavenkant) en zo de economie te stimuleren.
 
 De ruilvoetontwikkeling is de optelsom van de kaderaanpassing (door een
veranderde prijs Nationale Besteding (pNB)) en de nominale ontwikkeling onder
het uitgavenkader. Een lagere inflatie (met name door een dalende olieprijs)
werkt door op de pNB waardoor het uitgavenkader daalde. Ook de loon- en prijsontwikkeling
kende een neerwaartse ontwikkeling (dit betekent een meevaller en dus positief
voor het EMU-saldo). De nominale meevaller was echter niet genoeg om de daling
van het uitgavenkader te mitigeren wat resulteerde in een ruilvoettegenvaller.
Als de begrotingssystematiek niet was aangepast dan had er dus extra omgebogen
moeten worden om de uitgavenkaders te handhaven.
 
 
 
 
 
 
 Ruilvoetontwikkeling (mld)
 2009 
 
 
 
 
 
 Kader rijksbegroting in enge zin
 
 
 
 
 Kaderaanpassing RBG agv mutatie pNB
 – 1,8
 
 
 Nominale loon- en prijsbijstelling
 – 1,1
 
 
 
 Ruilvoetontwikkeling RBG (+ = tegenvaller)
tussen MN 2009 en Voorjaarsnota 2009
 
 
 0,7
 
 
 
 
 Kader sociale zekerheid
 
 
 
 
 Kaderaanpassing SZA agv mutatie pNB
 – 0,9
 
 
 Nominale loon- en prijsbijstelling
 – 0,2
 
 
 
 Ruilvoetontwikkeling SZA (+ = tegenvaller)
tussen MN 2009 en Voorjaarsnota 2009
 
 
 0,7
 
 
 
 
 Kader zorg
 
 
 
 
 Kaderaanpassing BKZ agv mutatie pNB
 – 0,9
 
 
 Nominale loon- en prijsbijstelling
 – 0,5
 
 
 
 Ruilvoetontwikkeling BKZ (+ = tegenvaller)
tussen MN 2009 en Voorjaarsnota 2009
 
 
 0,4
 
 
 
 
 Totale ruilvoetontwikkeling (+ = tegenvaller)
 
 
 1,8
 
 
 
 
 
 
 In de twaalfde Studiegroep Begrotingsruimte is overigens geadviseerd om
de ruilvoetontwikkeling en de werkloosheidsuitgaven onder het uitgavenkader
te houden, omdat dit de beheersbaarheid van deze uitgaven ten goede komt.
Tijdens veranderingen in de conjunctuurcyclus heffen werkloosheidsuitgaven
en ruilvoet elkaar (met enige vertraging) op. In bijvoorbeeld laagconjunctuur
zullen de loonkosten dalen (als gevolg van lagere loonontwikkeling), waar
hogere werkloosheidsuitgaven (als gevolg van een oplopende werkloosheid) tegenover
staan.
 93
 
 Kan per budgetdisciplinesector worden uitgesplitst
met welke loon- en prijsontwikkeling in 2009 rekening wordt gehouden?
 
 
 Zie antwoord op vraag 76.
 94
 
 Hoe groot was de totale eindejaarsmarge 2008 in de
drie afzonderlijke budgetdisciplinesectoren en in welke jaren hoe is de daarmee
corresponderende in=uit-taakstelling verwerkt?
 
 
 Zie antwoord op vraag 10.
 95
 
 Kan gesteld worden dat er in de begroting, zonder correcties
van de ijklijnen, in feite een overschrijding van ca. € 8 mld. in
2009 is opgetreden?
 
 
 Het kabinet heeft besloten om de werking van de automatische stabilisatie
te vergroten en de economie extra te stimuleren middels een stimuleringspakket.
Dit heeft geresulteerd in een extra stimulans voor de economie van ca. € 6,9
mld in 2009 (optelsom van het stimuleringspakket, ruilvoetontwikkeling en
werkloosheidsuitgaven). Overigens zijn reguliere uitvoeringstegenvallers allemaal
ingepast onder het uitgavenkader.
 96
 
 Kan per budgetdisciplinesector worden uitgesplitst
met welke loon- en prijsontwikkeling in 2009 rekening wordt gehouden?
 
 
 Zie antwoord op vraag 76.
 97
 
 Kan alsnog een dergelijk overzicht, inclusief toelichtingen,
worden opgesteld waarin de raming Miljoenennota 2009 en Voorjaarsnota 2009
naast elkaar worden gezet per premie- en belastingsoort?
 
 
 Zie antwoord op vraag 83.
 98
 
 Waarom is in de Voorjaarsnota geen uitsplitsing gegeven
van de raming per premie- en belastingsoort, noch een adequate toelichting
op de onderliggende mutaties van de totale inkomstentegenvaller van € 12,7
mld. als gevolg van de verslechtering van het economisch beeld?
 
 
 Zie antwoord op vraag 83.
 99
 
 In hoeverre verhoudt de overschrijding van de kaders
Rbg en BKZ zich tot begrotingsregel 7 van het Coalitieakkoord dat uitgaventegenvallers
moeten worden gecompenseerd binnen de desbetreffende sector?
 
 
 Zie antwoord op vraag 66.
 100
 
 Kan in een duidelijk overzicht worden aangeven waaruit
de afname van € 12,7 mld. van het economisch beeld uit bestaan?
 
 
 Zie antwoord op vraag 83.
 101
 
 Klopt het dat de aardgasbatentegenvaller van 1,1%
BBP in 2009 circa € 6,4 mld. bedraagt? Zo ja, hoe verhoudt zich
dat bedrag van € 6,4 mld. In 2009 tot de neerwaartse bijstelling
van de gasbaten op de EZ-begroting met «slechts» € 3,6
mld. in 2009?
 
 
 Zie antwoord op vraag 9.
 102
 
 Kan alsnog een toelichting op, en onderbouwing van,
de meerjarige aardgasbatenmutatie naar onderliggende oorzaken (zoals olieprijs,
dollarkoers, productievolume)?
 
 
 Zie antwoord op vraag 9.
 103
 
 Komt de aardgasbatentegenvaller rechtstreeks ten laste
van het EMU-saldo, of heeft deze ook nog nadelige effecten voor posten elders
op de rijksbegroting?
 
 
 Zie antwoord op vraag 9.
 104
 
 Wat verklaart het feit dat ondanks de aardgasbatentegenvaller
de FES-voeding uit de aardgasbaten in de jaren 2009 tot en met 2011 juist
wordt verhoogd met in totaal ruim 1,3 mld. ?
 
 
 In het Coalitieakkoord is afgesproken dat het FES een vaste voeding krijgt
die niet meer fluctueert als gevolg van mutaties in de gasbaten. Daarom is
er in de FES-begroting 2009 bepaald dat – vooruitlopend op een wijziging
van de Wet Fonds Economische Structuurversterking – in het begrotingsjaar
2009 de voeding van het FES gelijk is aan de uitgaven voor het jaar 2009.
De stijging van FES-uitgaven met circa € 1,3 mld, bij Voorjaarsnota
2009 voor de jaren 2009 tot en met 2011, veroorzaakt een even grote stijging
in de voeding met circa € 1,3 mld.
 Deze stijging wordt met name veroorzaakt door enkele onderdelen van het
stimuleringspakket. Dit betreft de onderdelen «Snelle Uitvoering FES-projecten»
(€ 1,1 mld) en «Verlenging aflopende innovatieprogramma’s»
(circa € 0,2 mld).
 105
 
 Kunt u duidelijk aangeven wat de verhouding is tussen
de economische groei van de Europese landen in figuur 1 en de groei van de
EMU schuld en EMU saldo voor 2009 per land?
 
 
 Onderstaande tabel geeft een overzicht van de voorspellingen voor de economische
groei, EMU-saldo en EMU-schuld voor 2009 voor de landen van het Eurogebied
op basis van de Voorjaarsvoorspellingen van de Europese Commissie.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Groei (%)
 EMU-saldo
(% BBP)
 EMU-schuld
(% BBP)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2008
 2009
 2008
 2009
 
 
 
 België
 
 1,2
 – 3,5
 – 1,2
 – 4,5
 89,6
 95,7
 
 
 
 Duitsland
 
 1,3
 – 5,4
 – 0,1
 – 3,9
 65,9
 73,4
 
 
 
 Ierland
 
 – 2,3
 – 9
 – 7,1
 – 12
 43,2
 61,2
 
 
 
 Griekenland
 
 2,9
 – 0,9
 – 5
 – 5,1
 97,6
 103,8
 
 
 
 Spanje
 
 1,2
 – 3,2
 – 3,8
 – 8,6
 39,5
 50,8
 
 
 
 Frankrijk
 
 0,7
 – 3,0
 – 3,4
 – 6,6
 68
 79,7
 
 
 
 Italië
 
 – 1,0
 – 4,4
 – 2,7
 – 4,5
 105,8
 113
 
 
 
 Cyprus
 
 3,7
 0,3
 0,9
 – 1,9
 49,1
 47,5
 
 
 
 Luxemburg
 
 – 0,9
 – 3,0
 2,6
 – 1,5
 14,7
 16,0
 
 
 
 Malta
 
 1,6
 – 0,9
 – 4,7
 – 3,6
 64,1
 67,0
 
 
 
 Nederland
 
 2,1
 – 3,5
 1,0
 – 3,8
 58,2
 59,0
 
 
 
 Oostenrijk
 
 1,8
 – 4,0
 – 0,4
 – 4,2
 62,5
 70,4
 
 
 
 Portugal
 
 0,0
 – 3,7
 – 2,6
 – 6,5
 66,4
 75,4
 
 
 
 Slovenië
 
 3,5
 – 3,4
 – 0,9
 – 5,5
 22,8
 29,3
 
 
 
 Slowakije
 
 6,4
 – 2,6
 – 2,2
 4,7
 27,6
 32,2
 
 
 
 Finland
 
 0,9
 – 4,7
 4,2
 – 0,8
 33,4
 39,7
 
 
 
 Eurogebied
 
 0,8
 – 4,0
 – 1,9
 – 5,3
 69,3
 77,7
 
 
 
 
 106
 
 Hebben de budgettaire kaders nog een sturende en disciplinerende
rol op dit moment?
 
 
 Zie antwoord op vraag 12.
 107
 
 Kan een totaaloverzicht worden gegeven van de € 1,3
mld. aan fiscale beleidsmaatregelen die in 2009 zijn getroffen, inclusief
de daarbij veronderstelde meerjarige doorwerking?
 
 
 Zie antwoord op vraag 82.
 108
 
 Kan alsnog een dergelijk overzicht, inclusief toelichtingen,
worden opgesteld waarin de raming Miljoenennota 2009 en Voorjaarsnota 2009
naast elkaar worden gezet per premie- en belastingsoort?
 
 
 Zie antwoord op vraag 83.
 109
 
 Kunt u helder toelichten waarom het niet verantwoordelijk
is om de provinciefondsen per 2010 of 2009 al structurele verlaging door
te voeren?
 
 
 Het kabinet heeft medeoverheden opgeroepen te inventariseren in hoeverre
uitgaven in tijd naar voren kunnen worden gehaald om de economische crisis
te bestrijden. Deze inventarisatie heeft geleid tot het rapport Gezamenlijke aanpak economische crisis. Het kabinet wil provincies
de mogelijkheid bieden gevolg te geven aan deze inventarisatie door niet al
in 2009 en 2010 in te grijpen in de financiële verhoudingen met de provincies.
Daarnaast is er in het Coalitieakkoord al afgesproken 4*€ 200 mln
provinciale middelen in te zetten voor prioriteiten van het Rijk in de jaren
2008–2011. Een extra uitname in 2009 en 2010 zou hiermee in deze jaren
cumuleren.
 110 en 111
 
 Waarom is er voor gekozen de bijdrage aan het provinciefonds
per 2011 met 300 mln. te verlagen, en niet met de door de Raad voor de Financiële
Verhoudingen voorgestelde € 597 mln., zoals ook vermeld in de tekst?
Is hier eventueel sprake van na de «verdiepingsslag»?
 
 
 De raad voor de financiële verhoudingen stelt
in haar advies dat de bijdrage aan provincies kan worden verlaagd met 600
mln. Waarom kiest het kabinet voor een verlaging van slechts € 300
mln.?
 
 
 De Raad voor de Financiële Verhoudingen heeft bij zijn advies om
het provinciefonds met € 597 mln te verlagen gebruik gemaakt van
een aantal veronderstellingen die het kabinet nader wil toetsen. Vooruitlopend
op deze nadere toets acht het kabinet het verantwoord het provinciefonds met € 300
mln te verlagen. In het bestuurlijk overleg met de provincies op 11 mei
heeft het IPO een contra-expertise van Boorsma c.s. aan de fondsbeheerders
aangeboden. Boorsma c.s. komt tot de conclusie dat het provinciefonds met € 155
mln kan worden verlaagd. Kabinet en IPO hebben gezamenlijk afgesproken dat
op basis van het advies van de Rfv en de contra-expertise een verdiepingsslag
nodig is om tot gezamenlijk gedeelde opvattingen te komen. Als de verdiepingsslag
leidt tot een andere uitkomst dan de voorgenomen verlaging dan zal het kabinet
zijn voornemen nader wegen.
 111
 
 De raad voor de financiële verhoudingen stelt
in haar advies dat de bijdrage aan provincies kan worden verlaagd met 600
mln. Waarom kiest het kabinet voor een verlaging van slechts € 300
mln.?
 
 
 Zie antwoord op vraag 110.
 112
 
 Besloten is tijdelijk extra EMU-ruimte beschikbaar
te stellen voor medeoverheden en voor 2009 te verhogen naar 0,6% BBP
en voor 2010 naar 0,7% BBP. In tabel 8 wordt een EMU-saldo verslechtering
gepresenteerd van 0,6%. Waarom bedraagt deze verslechtering geen 0,1%-punt,
aangezien de normale grens 0,5% BBP is?
 
 
 Tabel 8 laat zien hoe het de raming van het saldo voor 2009 verslechtert
sinds de Miljoenennota 2009. Bij Miljoenennota 2009 werd nog een saldo voor
lokale overheden geraamd van 0,0% BBP (zie onder andere Tabel 4.1 in
Miljoenennota 2009). De raming voor het saldo van lokale overheden is niet
noodzakelijkerwijs gelijk aan de maximaal toegestane saldogrens.
 De formele saldogrens voor lokale overheden is nu inderdaad verruimd tot – 0,6%
BBP in 2009 en – 0,7% BBP in 2010. Voor het jaar 2009 wordt
het tekort voor lokale overheden geraamd op de maximale grens van – 0,6%
BBP, mede ingegeven door een forse realisatie in het jaar 2008 (in 2008 kwam
het saldo van lokale overheden uit op – 0,5% BBP, met name
veroorzaakt door hogere uitgaven, onder meer door een forse toename op het
vlak van investeringen).
 Een huidige raming van – 0,6% BBP in de Voorjaarsnota
2009 ten opzichte van een raming van 0,0% BBP in de Miljoenennota 2009
betekent een verslechtering van 0,6% BBP (conform de informatie in
Tabel 8).
 113
 
 Kunt u duidelijk uitleggen waarom de structurele verlaging
van € 100 mln. bij waterbeheer niet al in 2010 kan worden doorgevoerd?
 
 
 Het voorstel om tot een doelmatiger organisatie en bestuur van het waterbeheer
in Nederland te komen moet voor het eind van 2009 worden uitgebracht aan de
ministers van Financiën, VROM, LNV, EZ en BZK en de staatssecretaris
van VenW. Na het uitbrengen van het voorstel zal daarover besluitvorming plaatsvinden,
waarna het geleidelijk kan worden ingevoerd. De structurele efficiencyverbetering
wordt daarom verwacht vanaf 2011.
 114
 
 De arbeidsproductiviteitskorting sluit aan bij de apparaattaakstelling
uit het coalitieakkoord. Waarom wordt hier vooruitlopend op de resultaten
al een vervolg aan gegeven? Wat zijn de alternatieven wanneer blijkt dat de
taakstelling uit het coalitieakkoord niet worden gehaald?
 
 
 Er is op dit moment geen reden te veronderstellen dat de apparaattaakstelling
uit het Coalitieakkoord niet wordt gehaald. Uit de onlangs verzonden derde
Voortgangsrapportage Vernieuwing Rijksdienst blijkt dat de realisatie van
de taakstelling vóór loopt op de planning. Uit dien hoofde is
het redelijk om op de apparaattaakstelling uit het Coalitieakkoord voort te
borduren via de arbeidsproductiviteitskorting.
 115
 
 Wat is het saldo van het overbruggingskrediet van Fortis
per heden?
 
 
 Ultimo 2008 was de uitstaande stand voor het overbruggingskrediet € 34
mld. Zoals eerder gerapporteerd, in onder meer het Jaarverslag IXA, is de
verwachting dat Fortis Bank Nederland dit krediet voor eind 2009 volledig
heeft afgelost. De aflossing van dit bedrag gaat de laatste maanden voorspoedig
en FBN ligt voor op schema. Wat betreft de lange leningen is de situatie ten
opzichte van eind 2008, met uitzondering van wat reguliere aflossingen, vrijwel
ongewijzigd.
 116
 
 Kan een overzicht worden gegeven van de onderliggende
posten (in €) waaruit duidelijk wordt uit welke bestanddelen de stijging
van de staatsschuld sinds de Miljoenennotaraming bestaat (€ 93 mld.,
van € 246,4 naar € 339,6 mld.)
 
 
 De raming van de EMU-schuld 2009 is opwaarts bijgesteld met € 93
mld. De navolgende tabel laat de onderbouwing van de toename van 93 mld zien.
De grootste post is de doorwerking van de hogere schuld over 2008 van € 97
mld. De schuldtoename 2008 werkt immers één op één
door in het schuldniveau 2009. Mutaties in het jaar 2009 dragen per saldo
voor – 4 mld bij aan de schuldstijging. Enerzijds is het EMU-saldo
neerwaarts bijgesteld sinds de Miljoenennota 2009 met € 29 mld,
hetgeen opwaarts doorwerkt in de schuld. Anderzijds laat de post overig een
schuldverlagend effect zien van € 33 mld; belangrijkste post hieruit
is de geraamde aflossing van leningen door Fortis ten bedrage van € 34
mld.
 Tabel: onderbouwing schuldmutatie 2009
 
 
 
 
 
 
 1. Mutatie schuld 2008 (van MN2009 naar FJR 2008)
 + 97 mld
 
 
 2. Mutatie EMU-tekort 2009 (van MN 2009 naar VJN 2009)
 + 29 mld 
 
 
 3. Aflossing leningen door Fortis
 – 34
mld
 
 
 4. Overig
 +  1 mld 
 
 
 5. Totale mutatie EMU-schuld 2009
 + 93
mld
 
 
 
 
 117
 
 Vanwege de afspraak over de nominale bedragen tot en
met 2011 kan de behoedzaamheidsreserve komen te vervallen. Is het juist, dat
deze afspraak leidt tot een structurele meevaller van € 227 mln
per jaar – vanaf 2010 – ten gunste van het rijk?
 
 
 Nee, het afschaffen van de behoedzaamheidsreserve levert geen structurele
meevaller op voor het Rijk, sterker nog, er treedt een éénmalige
tegenvaller op in 2009. 
 
 De behoedszaamheidsreserve is binnen de begrotingssystematiek van het
Rijk niets anders dan een vertraagde uitbetaling van het accres in T+1. Deze
reeks is qua verplichtingenstand al overgeboekt naar het gemeente- en provinciefonds
(voor T+1 en verder), maar het kasbedrag staat nog gereserveerd binnen de
algemene middelen (voor T+1 en verder).
 
 Het afschaffen van de behoedzaamheidsreserve betekent de facto het naar
voren halen (voor één jaar) van een reeks uitgaven. Door het
naar voren halen van de uitgaven zal er een tegenvaller optreden in het jaar
2009, dit aangezien de behoedzaamheidsreserve voor 2009 (pas) geraamd staat
in het jaar 2010 (in T+1).
 118
 
 Kan een overzicht worden gegeven van de risico’s
waar de Nederlandse staat aan is blootgesteld als gevolg van de interventies
in de financiële sector?
 
 
 Zie antwoord op vraag 6.
 119
 
 Waarom heeft het kabinet besloten de beoogde € 300
mln. – structureel vanaf 2011 – verlaging van het provinciefonds
niet reeds nu te verwerken in de Voorjaarsnota? Wanneer verwacht het kabinet
daarover wel een besluit te kunnen nemen? Ontstaat er ten opzichte van de
Voorjaarsnota een structurele meevaller van € 300 mln. indien deze
verlaging wordt doorgevoerd?
 
 
 De Voorjaarsnota geeft doorgaans slechts inzicht in de uitvoering van
de begroting van het lopende jaar. Naast de reguliere besluitvorming ter voorbereiding
op de Voorjaarsnota, heeft het kabinet dit voorjaar echter ook besloten over
de invulling van de taakstellende ombuiging van € 1,8 mld uit het
Aanvullend Beleidsakkoord. Bij brief van 17 april 2009 (Kamerstukken
II, 2008–2009, 31 700 IX A, nr. 6) heeft het kabinet de Kamer
daarom toegezegd om de Voorjaarsnota dit jaar ook te willen benutten voor
een doorkijkje naar latere jaren. De budgettaire verwerking van de maatregelen
ter dekking van de € 1,8 mld taakstelling in de departementale begrotingsstukken
zal evenwel op reguliere wijze plaatsvinden, in de op Prinsjesdag in te dienen
ontwerpbegrotingen 2010.
 
 Zoals vermeld in de Voorjaarsnota, dient de structurele verlaging van € 300
mln van het Provinciefonds vanaf 2011 als gedeeltelijke invulling van
de € 1,8 mld taakstelling. Er is derhalve geen sprake van een structurele
meevaller ten opzichte van de Voorjaarsnota wanneer deze verlaging in de ontwerpbegroting
2010 van het Provinciefonds wordt verwerkt.
 120
 
 Wat is de totale omvang van de portefeuille van de
ING per heden? Die genoemd wordt in bijlage 2 punt 10.
 
 
 De omvang van de gehele portefeuille was $ 39 mld. Deze is afgewaardeerd
tot 90%. De Staat participeert in 80% van deze portefeuille
(dit is $ 28 mld). De portefeuille is in omvang gedaald door (vervroegde)
aflossingen op de onderliggende hypotheken ($ 2 mld, zie ook het antwoord
op vraag 9 uit de vragen bij de 1e suppletore begroting IXB.) Hierdoor is
de gegarandeerde omvang per medio juni gedaald tot $ 26 mld (€ 20
mld).
 121
 
 Wat is de verhouding tussen de managementfee en de
waarde van de portefeuille van de ING ? Die genoemd wordt in bijlage 2 punt
10. 
 
 
 De fee structuur is gewijzigd. De Kamer is hierover geïnformeerd
(Kamervragen met antwoord 2008–2009, nr. 2700, TK). In de nieuwe
fee structuur is de managementfee gelijk aan 0,25% van de uitstaande
portefeuille (voor 2009 was dit 80% van $ 39 mld). De raming voor
de management fee zoals vermeld in bijlage 2 punt 10 van de Voorjaarsnota
2009 is nog gebaseerd op de oude fee structuur.
 122
 
 Welke management fee (percentage) wordt er in de markt
gerekend voor het beheren van een soort gelijke portefeuille ter grootte van
de ING
 
 
 In de tabel hieronder treft u de tarieven van enkele grote Europese en
Amerikaanse asset managers voor «long funds» en «alternative
funds». De Alt-A assets van ING kunnen tussen beide categorieën
in gekwalificeerd worden.
 ING verzorgt de rapportage rondom de kasstromen en adviseert de staat
over verkoopbeslissingen en herstructureringsbeslissingen. Uit de onderstaande
tabel blijk dat de management fee van in eerste instantie 50 en nu 25 basispunten
(zie vraag 129 voor toelichting op wijziging) in vergelijking met tarieven
van andere fund managers relatief laag is.
 
 123
 
 Welke management fee werd er in 2007 en 2008 door de
ING (intern)doorbelast aan de portefeuille?
 
 
 Intern werd geen management fee doorbelast omdat ING de «eindbelegger»
was in de hypothekenportefeuille. Voor ING Direct was de portefeuille een
belegging om de toegezegde rente op spaargelden in de US te kunnen vergoeden.
ING belegde dus niet voor een derde, maar investeerde haar eigen deposito’s.
 124
 
 Kan er per crisismaatregel worden aangegeven wat de
risico’s zijn?
 
 
 Zie antwoord op vraag 6.
 125
 
 Kan helder worden uitgelegd of de garantiefaciliteit
bancaire leningen ook kan worden gebruikt voor de vroegtijdige aflossing van
bestaande leningen en indien dit niet is toegestaan, hoe dit wordt getoetst?
 
 
 Garantieleningen kunnen alleen worden uitgegeven om aflopende schulden
te herfinancieren. Er kan dus geen sprake zijn van versnelde herfinanciering
onder garantie van de Nederlandse overheid. DNB toetst voorafgaand aan een
garantietoekenning of er bij de bank in kwestie herfinancieringsbehoefte bestaat.
 126
 
 Welke vergoeding wordt er gerekend voor de garantiefaciliteit
bancaire leningen?
 
 
 Voor de uitgifte van gegarandeerde leningen met een looptijd van één
jaar of korter, dient jaarlijks een fee van 50 basispunten te worden betaald.
Voor de uitgifte van gegarandeerde leningen met een looptijd van langer dan één
jaar, dient jaarlijks 50 basispunten, plus de CDS-spread van betreffende instellingen
(gemeten gedurende de periode van 01–01–07 t/m 31-08-08), te worden
betaald. De hoogte van de fee staat vermeld op www.dsta.nl.
 127
 
 Is de vergoeding per instelling/bedrijf voor de garantiefaciliteit
bancaire leningen gelijk?
 
 
 De vergoeding die dient te worden betaald voor gebruikmaking van de garantieregeling
is, ten aanzien van de uitgifte van gegarandeerde leningen met een looptijd
van één jaar of korter, voor iedere instelling die gebruik maakt
van de regeling gelijk. De vergoeding voor gebruikmaking van de garantieregeling,
ten aanzien van de uitgifte van gegarandeerde leningen met een looptijd van
langer dan één jaar, is per instelling afhankelijk van de individuele
CDS-spread en derhalve niet gelijk (zie tevens beantwoording vraag 126).
 128
 
 Kan er een overzicht worden gegeven van de meest actuele
waardering van respectievelijk alle staatsdeelnemingen, kapitaalversterkingen,
afgegeven garanties en de netto waarde van de back-up faciliteit voor ING,
zo mogelijk op basis van marktwaarde?
 
 Staatsdeelnemingen en kapitaalversterkingen
 De aandelen van de (vrijwel 100%) deelnemingen en de securities
worden niet op een aandelenmarkt verhandeld. Een marktprijs is dus niet voorhanden.
Een alternatieve waardering kan worden gevonden in de Staatsbalans. De deelnemingen
en securities zijn gewaardeerd tegen de intrinsieke waarde conform het ESR
1995. De intrinsieke waarde wordt berekend aan de hand van de gepubliceerde
jaarrekeningen van de desbetreffende onderneming. Dit kan wel een indicatie
zijn van de marktwaarde, maar dit hoeft niet per se. Waarschijnlijk is de
totale marktwaarde niet lager dan de totale boekwaarde. Voor de Staatsbalans
in het Financieel Jaarverslag 2008 zijn de jaarverslagen over 2007 gebruikt
aangezien de jaarverslagen over 2008 nog niet voor alle deelnemingen waren
gepubliceerd. De genoemde intrinsieke waardes zijn teruggerekend naar het
aandeel dat de Staat in de betreffende onderneming houdt.
 De nieuwe deelnemingen uit hoofde van de financiële crisis zijn ultimo
2008 gewaardeerd tegen verkrijgingprijs, zijnde een benadering van de waarderingsgrondslag
marktprijs ultimo 2008.
 
 De intrinsieke waarde van alle staatsdeelnemingen telt in de Staatsbalans
op tot € 72 mld, de intrinsieke waarde van de kapitaalversterkingen
tot € 13,75 mld.
 Garanties
 Op basis van de garantiefaciliteit kan voor maximaal € 200 mld
aan garanties worden afgegeven. Tot nu toe is in totaal voor een bedrag van € 42,36
mld aan gegarandeerde leningen uitgegeven. Dit is het bedrag waarvoor de Staat
tot nu toe garant staat (exclusief het garantiebedrag op de renteverplichtingen
van de gegarandeerde leningen).
 Netto waarde Illiquid Asset Back Up faciliteit ING
 Netto waarde van de back-up faciliteit verstrekt aan ING: deze wordt niet
op marktwaarde gewaardeerd. De inkomsten zijn tot op heden beter dan verwacht
(zie ook het antwoord op vraag 9 in het kader van de Wijziging van de begrotingsstaten
van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2009, 31 965
IXB)
 129
 
 De Staat heeft voor € 21 mld aan risico’s
van ING overgenomen via de back-up faciliteit en betaalt in 2009 daarvoor
een funding fee van € 3,8 mld. Is het juist om te concluderen dat
de funding fee 18% bedraagt van de vastgestelde waarde van de risico’s?
Zo neen, wat is het juiste percentage? De funding fee bestaat uit een vaste
component van 3% en een variabele. Is een variabele component op basis
van Libor van de funding fee van 15% marktconform? Is het juist dat
Libor wordt gebruikt om tussen banken vergoedingen voor onderlinge leningen
te berekenen? Hoe kunnen banken dan op dit moment nog kapitaal verstrekken
aan consumenten en bedrijven voor rentepercentages van 5 à 6 procent?
 
 
 In mei is de Kamer per Kamerbrief in reactie op de vragen van de Kamerleden
Weekers en Irrgang geïnformeerd over de wijzigingen in de feestructuur
op instigatie van de Europese Commissie. (Kamervragen met antwoord 2008–2009,
nr. 2700, TK)
 
 Deze wijzigingen zijn niet in bovenstaande vraag overgenomen. Onderstaand
antwoord is gebaseerd op de huidige, gewijzigde, feestructuur. De geest van
het antwoord wijzigt hierdoor niet.
 
 De funding fee omvat drie componenten:
 1. een vaste rentecomponent van 3% + 50 basispunten over het gedeelte
van het gegarandeerde bedrag, waarvan de onderliggende hypotheken vastrentend
zijn.
 2. een 1 maands dollar Libor rentecomponent + 50 basispunten over het
gedeelte van het gegarandeerde bedrag, waarvan de onderliggende hypotheken
variabelrentend zijn.
 3. een component gerelateerd aan de amortisatie van de portefeuille na
afwaardering.
 
 Libor is inderdaad een rentevoet die wordt gebruikt om de rente voor onderlinge
leningen tussen banken te berekenen. Deze schommelt de voorbije weken tussen
de 30 en 50 basispunten (0,3 en 0,5%).
 
 Vanwege de amortisatiecomponent in de funding fee kan de vergelijking
tussen de totale funding fee (als percentage van de omvang van de portefeuille)
en Libor niet worden gemaakt.
 130
 
 Waarom staan de verwachte dividenden Fortis en RFS/AA
op nul voor 2008 en 2009? Welke conclusies kunnen hieraan verbonden worden
ten aanzien van de winstverwachting van deze ondernemingen?
 
 
 Van de resultaten over 2008 is inmiddels bekend dat die geen aanleiding
geven tot een dividenduitkering. Er is op dit moment onvoldoende zicht op
de resultaten voor 2009 om op voorhand een dividend in te boeken.
 131
 
 Wat is het verwachte financiële voordeel bij de
ondernemer als er geen KvK-uitreksel wordt opgevraagd voor bijv. een vergunning
aanvraag?
 
 
 Het financiële voordeel bij de ondernemer is afhankelijk van de mate
waarin de ondernemer vergunningsplichtige activiteiten uitvoert. Voor ondernemers
die vaak een vergunning moeten aanvragen, hoeft met deze maatregel niet langer
per aanvraag een nieuw gewaarmerkt uittreksel uit het handelsregister worden
aangevraagd. De kosten van een gewaarmerkt papieren uittreksel van het handelsregister
bedragen € 11,00 per stuk. Deze maatregel neemt daarnaast vooral
ook de ergernis bij de ondernemer weg wederom een uittreksel te moeten opsturen
bij zijn vergunningaanvraag, terwijl de overheid daar toch al over beschikt.
 132
 
 Kan helder worden uitgelegd of ondernemers ook voor
de Europese aanbesteding eigen verklaringen kunnen gebruiken?
 
 
 De eigen verklaring is bedoeld om te worden toegepast bij zogenaamde Europese
procedures. De Europese regels inzake aanbesteden staan dit ook toe.
 133 en 134
 
 Kunt u volledig aangeven welke exploitatievergunning
worden afgeschaft?
 
 
 Kunt u ook aangeven welke mogelijke gevolgen er zijn
bij het afschaffen van exploitatievergunningen voor het starten van een Coffeeshop
(verkoop wiet en Hasj)?
 
 
 De (Horeca)Exploitatievergunning is een autonome gemeentelijke vergunning.
De gemeenten bepalen zelf of deze vergunning in de gemeenten al dan niet van
toepassing is. Naar aanleiding van een advies van de Commissie Regeldruk (Commissie
Wientjes) zijn het Rijk en de VNG al een tijd in gesprek over het niet meer
toepassen van de Exploitatievergunning. Recent heeft de VNG laten weten dat
de Exploitatievergunning meestal niet meer nodig voor die activiteiten waarvoor
ook een Drank en Horecavergunning vereist is. Uitzondering hierop zijn horecagelegenheden
die het vertrouwen dat hiermee wordt afgegeven beschamen en horecabedrijven
die niet onder de Drank en Horecavergunning vallen zoals coffeeshops.
 134
 
 Kunt u ook aangeven welke mogelijke gevolgen er zijn
bij het afschaffen van exploitatievergunningen voor het starten van een Coffeeshop
(verkoop wiet en Hasj)?
 
 
 Zie antwoord op vraag 133.
 135
 
 Is het «schatkistbankieren» verplicht of
vrijwillig?
 
 
 Deelname aan het schatkistbankieren is geregeld in de Comptabiliteitswet
van 2001. Uitgangspunt is dat deelname in beginsel verplicht is voor Rechtspersonen
met een wettelijk taak (RWT’s). Hierop zijn uitzonderingen, zoals voor
relatief kleine instellingen en instellingen waarvan de publieke taak zeer
gering is ten opzichte van hun andere (niet wettelijke geregelde) maatschappelijke
taken. Voor onderwijsinstellingen geldt de mogelijkheid van vrijwillige deelneming
aan het schatkistbankieren. Derden, zoals decentrale overheden, kunnen eveneens
op vrijwillige basis deelnemen, zij het dat zij op basis van de Comptabiliteitswet
2001 niet kunnen lenen bij de schatkist.
 136
 
 Komt de herprioritering diverse begrotingen overeen
met een bezuiniging van € 510 mln? Hoe verhouden deze bedragen zich
tot de taakstelling?
 
 
 De herprioritering diverse begrotingen komt inderdaad overeen met een
bezuiniging van € 510 mln. Alle departementen hebben zich gecommitteerd
aan deze taakstelling. De verdere invulling zal zoveel mogelijk worden gepresenteerd
bij Miljoenennota 2010.
 137
 
 Hangt de lagere uitstroom uit de COA-opvang samen met,
zoals gesteld, de nog steeds moeilijk verlopende terugkeer van asielzoekers,
of speelt ook bij de taakstelling achterblijvende huisvesting van statushouders
een rol? In welke mate spelen beide factoren een rol? Welke eventuele nieuwe,
anders dan de reeds bekende, maatregelen worden genomen om de terugkeer te
intensiveren?
 
 
 De uitstroom van degenen die naar aanleiding van de Pardonregeling een
status hebben gekregen ligt op schema en is nagenoeg afgerond. Gemeenten verdienen
hiervoor een groot compliment. De uitplaatsing van de doelgroep statushouders
ligt iets achter op schema. In het reguliere overleg dat hierover plaats vindt
met de VNG en in de normale toezichtrelatie tussen VROM en gemeenten is dit
een constant aandachtspunt. Ten aanzien van de stand van zaken maatregelen
Terugkeer heeft de staatssecretaris van Justitie u op 14 april jl. per
brief uitvoerig geïnformeerd.
 138
 
 Waarom wordt, ondanks de beëindiging van het categoriaal
beschermingsbeleid voor Irak en Somalië, waarvan wordt verondersteld
dat dit een instroombeperkend effect heeft, uitgegaan van een verder stijgende
asielinstroom voor 2009 ten opzichte van 2008? Zijn er bepaalde, andere dan
de genoemde, landen van waaruit een toenemende asielinstroom te signaleren
is?
 
 
 Voor 2009 en 2010 wordt uitgegaan van een zelfde instroom als in 2008.
Van het afschaffen van het categoriaal opvangbeleid voor Irak en Somalië
wordt inderdaad een dalend effect op de instroom verwacht. De instroom uit
Irak vertoont de afgelopen maanden al een daling. Voor de instroom vanuit
Somalië is het nog te vroeg om effect te meten. Tegelijkertijd blijft
er sprake van een grote mate van onzekerheid over hoe de vluchtelingenstromen
ook uit andere landen zich zullen ontwikkelen.
 139
 
 Wanneer start het onderzoek naar het «schatkistbankieren»
voor medeoverheden en wanneer zal dit onderzoek gereed zijn en aan de Kamer
worden gezonden?
 
 
 Dit onderzoek naar effecten van integraal schatkistbankieren, inclusief
een leenfaciliteit, voor de sectorbanken BNG en NWB en het financieringsarrangement
van decentrale overheden en instellingen uit de semipublieke sector is onlangs
gestart. Beoogd wordt om dit onderzoek voor januari 2010 af te ronden. De
uitkomsten van het rapport worden besproken in het bestuurlijk overleg financiële
verhoudingen (Bofv) in het voorjaar van 2010. In de tussenliggende periode
hebben de betrokken partijen en de sectorbanken de gelegenheid om hun standpunt
te bepalen en zich op hun strategie te bezinnen. Na de bespreking in het bestuurlijk
overleg met medeoverheden (Bofv) wordt uw Kamer geïnformeerd over de
uitkomsten en de conclusies.
 140
 
 Kan een nadere toelichting worden gegeven waarom het
kabinet – in afwijking van het bindend SCP-advies – alsnog heeft
besloten de volledige 257 mln. beschikbaar te stellen en niet af te romen?
 
 
 In het bestuurlijk overleg is afgesproken dat het SCP jaarlijks een bindend
advies uitbrengt over het budget voor huishoudelijke hulp in het jaar t+1,
dat gebaseerd is op de gerealiseerde uitgaven in het jaar t-1. Het SCP heeft
in het op 1 april 2009 uitgebrachte advies over het budget 2010 geconstateerd
dat gemeenten in 2008 overschot van € 257 mln hebben gerealiseerd.
Voor het budget 2010 zou dit betekenen dat € 257 mln moet worden
afgeroomd. Het SCP heeft in het niet-bindend deel van het advies geadviseerd
om van die berekening af te wijken. Het SCP adviseerde, gelet op de prijsvorming
op de markt voor huishoudelijke hulp en de wetswijziging Wmo, om € 130
mln niet af te romen. Verder is er in het Bestuurlijk Overleg Financiële
Verhoudingen tussen de fondsbeheerders, VWS en de VNG afgesproken gesproken
dat het restant van de onderuitputting ad € 127 mln beschikbaar
blijft voor gemeenten ter dekking van de gevolgen van de pakketmaatregelen
AWBZ.
 141
 
 Wat is de ratio achter het bedrag van € 548,1
dat als in=uittaakstelling niet alleen in 2009 maar ook in 2010 is geboekt?
Wordt daarmee ruim € 0,5 mld aan budgettaire ruimte in 2009 gecreëerd?
 
 
 De genoemde in=uit-taakstelling heeft betrekking op de onderuitputting
die in 2008 is opgetreden binnen het Fonds Economische Structuurversterking
ad € 1,1 mld Het FES kent, zoals alle begrotingsfondsen een 100%
eindejaarsmarge waardoor alle onbesteed gebleven middelen beschikbaar blijven
voor latere jaren. De onderuitputting uit 2008 is toegevoegd aan de jaren
2009 en 2010. Tegelijkertijd is een in=uit-taakstelling geboekt met dezelfde
omvang. Deze systematiek, waarbij de eindejaarsmarge en de in=uit-taakstelling
worden uitgesmeerd over meerdere jaren, wordt ook toegepast bij de Homogene
Groep Internationale Samenwerking. Hiermee wordt geen extra budgettaire ruimte
gecreëerd.
 142
 
 Kan alsnog een toelichting op, en onderbouwing van,
de meerjarige aardgasbatenmutatie naar onderliggende oorzaken (zoals olieprijs,
dollarkoers, productievolume )?
 
 
 Zie antwoord op vraag 9.
 143
 
 Komt de aardgasbatentegenvaller rechtstreeks ten laste
van het EMU-saldo, of heeft deze ook nog nadelige effecten voor posten elders
op de rijksbegroting?
 
 
 Zie antwoord op vraag 9.
 144
 
 Hebben de budgettaire kaders nog een sturende en disciplinerende
rol op dit moment?
 
 
 Zie antwoord op vraag 12.
 145
 
 Waarom worden de stimuleringsmiddelen die volgens de
minister a la FES zijn vormgegeven, dan ook niet daadwerkelijk op het FES
geboekt zodat de Tweede Kamer deze middelen kan autoriseren?
 
 
 Zie antwoord op vraag 33.
 146
 
 Is de regering bereid om de thans nog resterende niet
verdeelde middelen van het stimuleringspakket over te hevelen naar een verdeelartikel
op het FES om daarmee recht te doen aan het budgetrecht en recht van amendement
van de Tweede Kamer?
 
 
 Zie antwoord op vraag 33.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Blok (VVD), voorzitter, Ten Hoopen (CDA),
ondervoorzitter, Weekers (VVD), Van Haersma Buma (CDA), De Nerée tot
Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD),
Omtzigt (CDA), Koşer Kaya (D66), Irrgang (SP), Luijben (SP), Kalma
(PvdA), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Cramer (CU), Van der Burg (VVD), Van
Dijck (PVV), Spekman (PvdA), Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD), Tang (PvdA),
Vos (PvdA), Bashir (SP), Sap (GL) en Linhard (PvdA).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Remkes (VVD), Pieper (CDA), Aptroot
(VVD), De Vries (CDA), Van Hijum (CDA), Mastwijk (CDA), Elias (VVD), De Pater-van
der Meer (CDA), Pechtold (D66), Kant (SP), Ulenbelt (SP), Van der Veen (PvdA),
Smilde (CDA), Anker (CU), Nicolaï (VVD), De Roon (PVV), Kuiken (PvdA),
Karabulut (SP), Thieme (PvdD), Heijnen (PvdA), Roefs (PvdA), Van Gerven (SP),
Vendrik (GL) en Smeets (PvdA).
 
 
 De beleidsmaatregelen van Novemberpakket 2008 en Aanvullend Beleidsakkoord
2009 leidden tot een totale bijstelling bij de belasting- en premieontvangsten
van € – 1,3 mld. Hiervan betreft € – 1,1
mld de Vpb, € – 0,1 mld de vliegbelasting en € – 0,1
mld de loon- en inkomensheffing.