Nationaal TTP-project; Notitie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26581, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

17-06-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26581 nr. 1

03-06-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamBELEIDSNOTITIE NATIONAAL TTP-PROJECT Inhoudsopgave 0 MANAGEMENTSAMENVATTING Het nationaal TTP-projectDoelstellingen, scope en uitgangspunten van het nationaal
TTP-projectWat is een TTP?Wat doet een TTP?Waarom zijn TTP's belangrijk?Wat is het belang van randvoorwaarden?Wie stelt de randvoorwaarden?Hoe kunnen randvoorwaarden in de praktijk worden gerealiseerd?De TTP-kamerWat zijn de voordelen van een TTP-kamer?Om welke randvoorwaarden gaat het?Conclusies1 INLEIDING2 OMSCHRIJVING, CONTEXT EN SCOPE2.1 Omschrijving2.2 Betrokken partijen2.2.1 Marktpartijen2.2.2 Overheid2.3 Classificatie van TTP-diensten2.3.1 Functionaliteit van de TTP-dienst2.3.2 Wijze van sleutelbeheer2.3.3 Openbaarheid van de TTP-dienst2.3.4 Topologie van de TTP-dienstFiguur 1 – Topologie van de TTP-dienst 2.3.5 Toepassingsgebied van de TTP-dienst2.4 Marktontwikkeling2.5 BeleidsontwikkelingFiguur 2 – Overzicht van nationale en internationale
beleidsontwikkeling en standaardisatie 2.6 Totstandkoming randvoorwaarden2.7 Instrumenten voor het waarborgen van randvoorwaarden3 RANDVOORWAARDEN INZAKE TTP-DIENSTEN VOOR AUTHENTICITEIT
EN INTEGRITEIT 3.1 Inleiding3.2 Juridische status van digitale handtekeningen3.3 Betrouwbaarheid3.3.1 Betrouwbaarheid van de TTP-organisatie3.3.2 Betrouwbaarheid van de TTP-dienstTabel 1. Overzicht van randvoorwaarden inzake betrouwbaarheid 3.4 Privacy3.5 Interoperabiliteit3.6 Overige randvoorwaarden4 RANDVOORWAARDEN INZAKE TTP-DIENSTEN VOOR VERTROUWELIJKHEID 4.1 Inleiding4.2 Betrouwbaarheid4.3 Rechtmatige toegangFiguur 3 – Rechtmatige toegang in het kader van
opsporing en informatievergaring op basis van huidige wet- en regelgeving 4.4 Exportcontrole4.5 Interoperabiliteit4.6 Overige randvoorwaarden5 INSTRUMENTEN VOOR HET WAARBORGEN VAN RANDVOORWAARDEN 5.1 Inleiding5.2 TTP-kamerFiguur 4 – Schema voor TTP-infrastructuur 6 CONCLUSIESBIJLAGE 1 Resultaten fase 3 1 Inleiding2 Opdracht3 Doelstelling inventarisatie4 Objecten van onderzoek5 Scope en reikwijdte werkzaamheden6 Aanpak en werkwijze7 Hoofdlijnen uitkomst inventarisatie7.1 Volwassenheid TTP-dienst7.2 Mogelijke randvoorwaarden7.3 Terminologie7.4 Scheiding CA/RA7.5 Sleutelbeheer7.6 Continuïteit7.7 Gebruik van sleutelmateriaal7.8 Wederzijdse erkenning7.9 Abstractheid mogelijke randvoorwaarden7.10 Rol overheid7.11 TTP-kamer7.12 Aanvullende randvoorwaarden7.13 Vastlegging en bewaring van informatieBIJLAGE 2 LiteratuurBIJLAGE 3 Betrokken partijenLeden van de projectgroep NAP/TTP 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26581Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 140 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 581Nationaal TTP-projectnr. 1BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VERKEER EN WATERSTAATAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 3 juni 1999Mede namens de Minister van Economische Zaken bied ik u aan de notitie
«Nationaal TTP-project». Deze notitie is het resultaat van een
project dat in het kader van het Nationaal Actieprogramma Elektronische Snelwegen
is uitgevoerd door het Ministerie van Verkeer en Waterstaat en het Ministerie
van Economische Zaken, overigens met nauwe betrokkenheid van andere departementen
en marktpartijen.Een Trusted Third Party (TTP) is een vertrouwde derde die diensten aanbiedt
om elektronische gegevensuitwisseling betrouwbaar te maken en is in die zin
een belangrijk middel om elektronische handel tot bloei te laten komen. Een
TTP kan diensten aanbieden om de authenticiteit (oorsprong van het bericht),
integriteit (volledigheid en juistheid van het bericht) en vertrouwelijkheid
(vercijfering van het bericht) van elektronische gegevensuitwisseling te garanderen.
De notitie beoogt de randvoorwaarden te inventariseren voor het aanbieden
van dergelijke TTP-diensten. Deze randvoorwaarden zullen in belangrijke mate
door marktpartijen zelf moeten worden ingevuld. Hiermee is reeds aangevangen
door de start van het implementatieproject TTP.NL eind 1998. Dit ingezette
zelfreguleringsspoor is een initiatief van marktpartijen en wordt gestimuleerd
door de overheid.In de beleidsnotitie is een periode van twee jaar voorzien waarin de TTP-infrastructuur
zich in Nederland kan ontwikkelen. Daarna zal een evaluatie plaatsvinden waarbij
wordt getoetst in hoeverre de ontwikkelingen aan de gestelde randvoorwaarden
voldoen en of deze voorwaarden toereikend zijn.De Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,J. M. de Vries BELEIDSNOTITIE NATIONAAL TTP-PROJECT Inhoudsopgave 0Managementsamenvatting3 Het Nationaal TTP-project3  Doelstellingen,
scope en uitgangspunten vna het nationaal TTP-project3  Wat
is een TTP?3  Wat doet een TTP?3  Waarom
zijn TTP's belangrijk?4  Wat is het belang van randvoorwaarden?4 Wie stelt de randvoorwaarden?4  Hoe kunnen
randvoorwaarden in de praktijk worden gerealiseerd?4  De
TTP-kamer5  Wat zijn de voordelen van een TTP-kamer?5 Om welke randvoorwaarden gaat het?5  Conclusies5    1Inleiding6    2Omschrijving,
context en scope8 2.1Omschrijving8 2.2Betrokken partijen9  2.3Classificatie
van TTP-diensten9  2.4Marktontwikkeling13  2.5Beleidsontwikkeling13 2.6Totstandkoming randvoorwaarden14  2.7Instrumenten
voor het waarborgen van randvoorwaarden15     3Randvoorwaarden
inzake TTP-diensten voor authenticiteit en integriteit15 3.1Inleiding15 3.2Juridische statuts van digitale handtekeningen16 3.3Betrouwbaarheid16  3.4Privacy19 3.5Interoperabiliteit19  3.6Overige
randvoorwaarden20     4Randvoorwaarden inzake
TTP-diensten voor vertrouwelijkheid20 4.1Inleiding20 4.2Betrouwbaarheid21  4.3Rechtmatige
toegang21  4.4Exportcontrole24  4.5Interoperabiliteit25 4.6Overige randvoorwaarden25     5Instrumenten
voor het waarborgen van randvoorwaarden25 5.1Inleiding25 5.2TTP-kamer26     6Conclusies28    Bijlagen:Resultaten fase 330 Literatuur35Betrokken partijen370 MANAGEMENTSAMENVATTING Het nationaal TTP-projectInformatie- en communicatietechnologie ontwikkelt zich in een zeer hoog
tempo, waarbij de maatschappelijke afhankelijkheid van deze technologie sterk
toeneemt. Vertrouwen en veiligheid bij het opslaan van gegevens en het uitwisselen
van berichten worden hierdoor steeds belangrijker. Een belangrijke mogelijkheid
om deze aspecten te waarborgen is het gebruik van zogenaamde Trusted Third
Parties (TTP's), die tezamen een TTP-infrastructuur vormen.Mede omdat deze mogelijkheid ook internationaal sterk in de belangstelling
staat, heeft de Nederlandse overheid begin 1997 besloten tot de uitvoering
van het nationaal TTP-project. Deze beleidsnotitie bevat de resultaten van
dit nationale TTP-project, dat is uitgevoerd onder de vlag van het Nationaal
Actieplan Elektronische Snelwegen. Het project is uitgevoerd onder auspiciën
van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat en het Ministerie van Economische
Zaken. Doelstellingen, scope en uitgangspunten van het nationaal
TTP-projectHet nationaal TTP-project kent drie doelstellingen:– het formuleren van randvoorwaarden voor het aanbieden en gebruiken
van TTP-diensten;– het inventariseren van instrumenten waarmee deze randvoorwaarden
gewaarborgd kunnen worden;– het stimuleren van de ontwikkeling van een Nederlandse TTP-infrastructuur.Het nationaal TTP-project heeft uitsluitend betrekking op openbare TTP-diensten.
Dit zijn TTP-diensten die in beginsel voor alle burgers, bedrijven en instellingen
toegankelijk zijn en/of worden aangeboden via een openbare infrastructuur.Marktwerking en deregulering zijn in het nationaal TTP-project als geldende
beleidsuitgangspunten gehanteerd. De ontwikkeling van een TTP-infrastructuur
wordt hierbij als een primaire verantwoordelijkheid van de markt beschouwd. Wat is een TTP?Trusted Third Parties (TTP's) zijn organisaties die diensten aanbieden
om de betrouwbaarheid van elektronische gegevensuitwisseling te bevorderen.Onder betrouwbaarheid wordt verstaan:– de authenticiteit van gegevens;– de integriteit, ofwel de juistheid en de volledigheid
van gegevens;– de vertrouwelijkheid van gegevens. Wat doet een TTP?TTP's leveren uiteenlopende diensten aan burgers, bedrijven en instellingen,
waaronder:– diensten voor authenticiteit en integriteit, zoals
het uitgeven van elektronische certificaten die worden gebruikt bij het zetten
en controleren van digitale handtekeningen, waarbij de TTP de rol van Certification Authority (CA) vervult, en het bewaren en tijdstempelen
van berichten;– diensten voor vertrouwelijkheid, zoals het versleutelen
van berichten en transacties, en het aanmaken, verstrekken en bewaren van
cryptografisch sleutelmateriaal. Waarom zijn TTP's belangrijk?TTP's kunnen door het leveren van specifieke diensten een centrale rol
spelen bij de ontwikkeling van een betrouwbare infrastructuur voor electronic
commerce. Dit geldt voor TTP's die digitale handtekeningen verzorgen, maar
ook voor TTP's die gegevens versleutelen of cryptografisch sleutelmateriaal
verstrekken.Burgers, bedrijven en instellingen zullen een hoge mate van vertrouwen
stellen in de diensten die door een TTP worden aangeboden. Dit vertrouwen
heeft niet alleen betrekking op de betrouwbaarheid van het berichtenverkeer
en opgeslagen gegevens, maar ook op zaken als privacy, aansprakelijkheid,
zorgvuldigheid, rechtmatige toegang tot gegevens en internationale aansluiting. Wat is het belang van randvoorwaarden?Door middel van randvoorwaarden kan worden zekergesteld dat het in TTP's
gestelde vertrouwen gewaarborgd is en kan worden voorkomen dat de belangen
van de betrokken partijen worden geschaad. Randvoorwaarden bieden daarbij
een referentiekader voor de nationale en internationale wederzijdse erkenning
van TTP's, die noodzakelijk is in het kader van grensoverschrijdend elektronisch
handelsverkeer. Wie stelt de randvoorwaarden?Randvoorwaarden kunnen worden gesteld door alle partijen die een belang
hebben bij een betrouwbare TTP-infrastructuur: burgers, bedrijfsleven en overheden,
zowel nationaal als internationaal. In het nationaal TTP-project is ernaar
gestreefd de belangen van zoveel mogelijk betrokken partijen in overweging
te nemen.Op basis van een uitgebreid onderzoek is een verzameling van randvoorwaarden
opgesteld, waaraan elke TTP naar inzicht van de projectgroep zou moeten voldoen.
De randvoorwaarden zijn voorgelegd aan een breed samengestelde Consultatiegroep
Aanbieders en Gebruikers (CAG) en vervolgens getoetst in een viertal proefprojecten. Hoe kunnen randvoorwaarden in de praktijk worden gerealiseerd?Om te bewerkstelligen dat TTP's in de toekomst ook daadwerkelijk aan de
opgestelde randvoorwaarden zullen voldoen, beschikt de overheid over verschillende
instrumenten, die variëren van regulering en wetgeving tot deregulering
en marktwerking. In het nationaal TTP-project zijn deregulering en marktwerking
als uitgangspunten gekozen. Het maatschappelijk belang van een betrouwbare
TTP-infrastructuur is echter zo groot, met name daar waar diensten voor vertrouwelijkheid
worden aangeboden, dat voor deze laatstgenoemde diensten uitgangspunt is dat
zelfregulering een wettelijke verankering krijgt. De TTP-kamerConcreet beveelt de projectgroep de oprichting van een TTP-kamer aan.
De TTP-kamer is een overkoepelende organisatie, waarin, naast de overheid,
zowel de aanbieders als de gebruikers van TTP-diensten op vrijwillige basis
zitting hebben, en waarbij minimaal de in deze beleidsnotitie opgestelde randvoorwaarden
worden opgenomen in een bindend reglement. Wat zijn de voordelen van een TTP-kamer?Aan het oprichten van een TTP-kamer zijn als belangrijkste maatschappelijke
voordelen verbonden:– het waarborgen van de belangen van de betrokken partijen;– het bevorderen van de noodzakelijke aansluiting en wederzijdse
erkenning tussen Nederlandse TTP's en internationale TTP-infrastructuren;– het stimuleren van de ontwikkeling van een betrouwbare TTP-infrastructuur
door de markt. Om welke randvoorwaarden gaat het?Randvoorwaarden verschillen van TTP-dienst tot TTP-dienst. Een primair
onderscheid is gemaakt tussen TTP-diensten voor authenticiteit en integriteit
en TTP-diensten voor vertrouwelijkheid.a. TTP-diensten voor authenticiteit en integriteit (digitale handtekening)Aan deze categorie van TTP-diensten worden onder meer randvoorwaarden
gesteld die betrekking hebben op betrouwbaarheid, privacy, interoperabiliteit,
onafhankelijkheid, aansprakelijkheid, bezwaar en verhaal.b. TTP-diensten voor vertrouwelijkheid (versleuteling)Aan deze categorie van TTP-diensten worden dezelfde randvoorwaarden gesteld
als onder (a). Daarnaast worden aanvullende randvoorwaarden gesteld, die betrekking
hebben op rechtmatige toegang en exportcontrole.Een TTP die beide categorieën van TTP-diensten aanbiedt, zal aan
beide categorieën van randvoorwaarden moeten voldoen. ConclusiesOverheid en bedrijfsleven dienen een aantal concrete maatregelen te treffen
om de snelle ontwikkeling van een betrouwbare TTP-infrastructuur te bevorderen.
Daarbij zal aansluiting worden gezocht bij het zelfreguleringsmechanisme.Overheid, aanbieders en gebruikers van TTP-diensten dienen het initiatief
te nemen tot het oprichten van een TTP-kamer, die waarborgt dat aan de gestelde
randvoorwaarden wordt voldaan. In de TTP-kamer hebben, naast de overheid,
zowel de aanbieders als de gebruikers van TTP-diensten op vrijwillige basis
zitting.De overheid dient de oprichting van genoemde TTP-kamer te begeleiden en
te stimuleren. Aan deze stimulering dient zo spoedig mogelijk invulling te
worden gegeven.De overheid dient TTP's die zich bij de TTP-kamer aansluiten te stimuleren.
Aan deze stimulering dient zo spoedig mogelijk invulling te worden gegeven. De overheid dient de totstandkoming van een certificatieschema te stimuleren,
waarbij de in deze beleidsnotitie genoemde randvoorwaarden dienen te worden
vertaald naar hanteerbare certificatiecriteria.In principe dient de overheid uitsluitend diensten af te nemen van TTP's
die zich bij de TTP-kamer hebben aangesloten.De overheid dient de ontwikkeling en het gebruik van apparatuur en programmatuur
die bijdraagt aan een betrouwbare TTP-infrastructuur te stimuleren.De overheid dient het Nederlandse beleidsmodel in het kader van de wederzijdse
erkenning van TTP's internationaal uit te dragen.Terzake de in hoofdstuk 4.3 beschreven specifieke randvoorwaarde van rechtmatige
toegang dient daarnaast via een partnership approach tussen de overheid en
het relevante bedrijfsleven een voor alle partijen aanvaardbaar instrumentarium
voor het faciliteren van de rechtmatige toegang te worden ontwikkeld. Om te
waarborgen dat het relevante bedrijfsleven dit nog te ontwikkelen instrumentarium
ook daadwerkelijk toepast zal ook hier aansluiting worden gezocht bij een
zelfreguleringsmechanisme. Uitgangspunt hierbij zal zijn dat deze zelfregulering
een wettelijke verankering krijgt.De overheid dient na uiterlijk twee jaar de ontwikkelingen in Nederland
te evalueren, waarbij wordt getoetst in hoeverre deze ontwikkelingen aan de
gestelde randvoorwaarden voldoen en of de gestelde voorwaarden toereikend
zijn. 1 INLEIDINGInformatie- en communicatietechnologie ontwikkelt zich in een zeer hoog
tempo. De maatschappelijke afhankelijkheid van deze technologie neemt eveneens
sterk toe. Vertrouwen en veiligheid bij het opslaan van gegevens en het uitwisselen
van berichten worden hierdoor steeds belangrijker. Daarbij zijn drie aspecten
van belang. In de eerste plaats is van belang dat een partij voldoende zekerheid
heeft over de identiteit van zijn communicatiepartners en de herkomst van
berichten en transacties. In de tweede plaats is van belang dat gegevens niet
door onbevoegden kunnen worden gewijzigd. In de derde plaats is het van belang
dat geen kennis kan worden genomen van informatie door partijen voor wie deze
informatie niet bestemd is. Met andere woorden: de authenticiteit, integriteit
en vertrouwelijkheid van gegevens, berichten en transacties dienen in
voldoende mate gewaarborgd te zijn. Deze aspecten zijn in toenemende mate
bepalend voor de kwaliteit van dienstverlening in het elektronisch handelsverkeer.Voor waarborgen van deze kwaliteitsaspecten bestaan tal van technische,
organisatorische en juridische maatregelen. In de nabije toekomst kan een
belangrijke rol zijn weggelegd voor derde partijen die de betrouwbaarheid
van het elektronisch berichtenverkeer verhogen door het leveren van specifieke
ondersteunende diensten terzake. Zulke partijen worden internationaal algemeen
aangeduid als Trusted Third Parties (TTP's). De door deze partijen geleverde
ondersteunende diensten zijn in veel gevallen gebaseerd op het gebruik van
cryptografische technieken. Zij hebben onder meer betrekking op het verstrekken
van elektronische certificaten; het plaatsen en verifiëren van digitale
handtekeningen; het vercijferen van elektronisch berichtenverkeer; het genereren,
verstrekken, opslaan en/of vernietigen van cryptografisch sleutelmateriaal
(sleutelbeheer); het onweerlegbaar aantonen van verzending en
ontvangst van elektronische berichten; en het bewaren en tijdstempelen van
elektronische berichten en gegevens, al dan niet in versleutelde vorm.Het maatschappelijk belang van TTP's bestaat primair uit het bieden van
faciliteiten voor een betrouwbare en nationaal en internationaal erkende digitale
handtekening, die in het elektronisch handelsverkeer noodzakelijk wordt geacht,
en uit het bieden van mogelijkheden voor veilige berichtenuitwisseling voor
burgers en bedrijven, waardoor de vertrouwelijkheid van het berichtenverkeer
kan worden gewaarborgd. TTP's kunnen dan ook een belangrijke rol spelen bij
de opbloei van een veilige, betrouwbare en beheersbare infrastructuur voor
electronic commerce. Om die reden wordt een snelle ontwikkeling van TTP-infrastructuren
in brede kring zeer wenselijk geacht. Het maatschappelijk belang van een dergelijke
ontwikkeling vereist duidelijkheid omtrent de rol van zowel de overheid als
de marktpartijen.In het kader van het Nationaal Actieprogramma Elektronische Snelwegen
(NAP) is het initiatief genomen tot het uitvoeren van het nationaal TTP-project.
Dit project vindt plaats onder gemeenschappelijk opdrachtgeverschap van het
Ministerie van Economische Zaken en het Ministerie van Verkeer en Waterstaat.Doel van het project is het formuleren van randvoorwaarden voor het aanbieden
en gebruiken van TTP-diensten in Nederland. Daarnaast is geïnventariseerd
op welke wijze en met behulp van welke instrumenten zulke randvoorwaarden
zouden kunnen worden gewaarborgd. Een andere belangrijke doelstelling van
het project is het stimuleren van een verantwoorde ontwikkeling en exploitatie
van een Nederlandse TTP-infrastructuur. Het project is uitgevoerd conform
de door de projectgroep NAP/TTP goedgekeurde opzet en het projectplan [1,2].Het project is opgedeeld in vier hoofdfasen, te weten:– Fase 1 – Opstellen projectplan;– Fase 2 – Formulering randvoorwaarden;– Fase 3 – Begeleiding en beoordeling pilotprojecten;– Fase 4 – Opstellen beleidsnotitie.Het project is in april 1997 gestart en is in maart 1999 afgerond.Hoewel het project is gericht op de nationale situatie, kan het niet los
worden gezien van internationale ontwikkelingen. Als belangrijkste reden geldt
het inherent mondiale karakter van elektronische dienstverlening in het algemeen
en electronic commerce in het bijzonder. Daarnaast geldt de noodzaak de nationale
beleidsvorming reeds in de voorbereidende fase af te stemmen op internationaal
beleid, zoals dat onder meer verder wordt ontwikkeld door de EU [21] en de
OECD [12,20].Het project wordt gekenmerkt door een resultaatgerichte, pragmatische
aanpak, waarbij steeds afstemming wordt gezocht met internationale ontwikkelingen.
De gekozen invalshoek is niet zozeer technisch als wel bestuurlijk, beleidsmatig
en juridisch van aard.In het project is een belangrijke plaats ingeruimd voor het inventariseren
van belangen en ontwikkelingen aan zowel de vraagzijde als de aanbodzijde
van de markt. Hiertoe is in het kader van het project een aantal door de markt
aangedragen proefprojecten begeleid en geëvalueerd. Daarnaast is een
breed samengestelde Consultatiegroep Aanbieders en Gebruikers (CAG) opgericht,
die bij het project is betrokken. Ten slotte zijn marktwerking en deregulering in het nationaal TTP-project
als geldende beleidsuitgangspunten gehanteerd. Dit impliceert onder meer dat
de ontwikkeling van een TTP-infrastructuur als een primaire verantwoordelijkheid
van de markt wordt beschouwd.De inhoud van deze beleidsnotitie is als volgt. Sectie 2 bevat een beschrijving
van het gehanteerde begrippenkader, de context en de scope van het nationaal
TTP-project. Sectie 3 gaat in op de randvoorwaarden inzake TTP-diensten voor
authenticiteit en integriteit van gegevens, berichten en transacties. Sectie
4 gaat in op randvoorwaarden inzake TTP-diensten voor vertrouwelijkheid van
gegevens, berichten en transacties. Sectie 5 gaat in op de mogelijke instrumenten
voor het waarborgen van deze randvoorwaarden. Sectie 6 bevat de conclusies
en aanbevelingen van het project.Bijlage 1 bevat de resultaten van de inventarisatie van de proefprojecten,
die is uitgevoerd door de EDP AUDIT POOL. Bijlage 2 bevat een opsomming van
de in dit project geraadpleegde bronnen. Bijlage 3 beschrijft de samenstelling
van de projectgroep en de Consultatiegroep Aanbieders en Gebruikers. 2 OMSCHRIJVING, CONTEXT EN SCOPEIn deze sectie komen achtereenvolgens aan de orde: de betekenis die in
de context van het nationaal TTP-project aan de term TTP wordt gehecht, de
bij het nationaal TTP-project betrokken partijen, een classificatie van TTP-diensten
op basis van verschillende criteria, de stand van zaken rond nationale en
internationale beleidsontwikkeling terzake, de totstandkoming van de in deze
beleidsnotitie genoemde randvoorwaarden die op TTP's en TTP-diensten van toepassing
zijn, en het mogelijke instrumentarium om deze randvoorwaarden in de praktijk
te waarborgen. 2.1 OmschrijvingDe term Trusted Third Party (TTP) is inmiddels algemeen ingeburgerd, maar
blijkt soms op uiteenlopende wijzen te worden geïnterpreteerd. In het
kader van deze beleidsnotitie wordt de volgende werkdefinitie gehanteerd:Een Trusted Third Party (TTP) is een betrouwbare derde partij die
diensten aanbiedt om de betrouwbaarheid van de geautomatiseerde verwerking,
uitwisseling en opslag van gegevens tussen partijen te waarborgen.Onder betrouwbaarheid wordt verstaan:– de authenticiteit van gegevens;– de integriteit, ofwel de juistheid en de volledigheid
van gegevens;– de vertrouwelijkheid van gegevens.Bedoelde TTP-diensten kunnen onder meer betrekking hebben op: het verstrekken
van digitale certificaten; het plaatsen en verifiëren van digitale handtekeningen;
het versleutelen van elektronisch berichtenverkeer en/of gegevens; het genereren,
verstrekken, opslaan en/of vernietigen van cryptografisch sleutelmateriaal
(sleutelbeheer); het onweerlegbaar aantonen van verzending en ontvangst van
elektronische berichten; het bewaren en tijdstempelen van elektronische berichten. 2.2 Betrokken partijenBij de ontwikkeling en het gebruik van TTP-infrastructuren is een groot
aantal nationale en internationale partijen betrokken. Hierbij kan primair
onderscheid worden gemaakt tussen marktpartijen en overheid. Er geldt echter
een bijzondere situatie voor partijen met een wettelijke bevoegdheid tot het
verkrijgen van elektronische gegevens; het betreft hierbij zowel de marktpartijen
als de overheid. 2.2.1 MarktpartijenDe belangrijkste rol is weggelegd voor de marktpartijen, ofwel
de aanbieders en gebruikers van TTP-diensten. TTP-diensten kunnen worden aangeboden
door zeer uiteenlopende commerciële en niet-commerciële organisaties
die al dan niet binnen een specifiek marktsegment opereren. Anderzijds kunnen
TTP-diensten worden afgenomen door bedrijven, instellingen en burgers. In
het nationaal TTP-project hebben de marktpartijen hun inbreng kunnen geven
via een hiertoe opgerichte Consultatiegroep Aanbieders en Gebruikers, waarvan
de samenstelling is weergegeven in bijlage 3. 2.2.2 OverheidGezien het maatschappelijk belang zal een rol voor de overheid zijn weggelegd
in de vorm van beleid, stimulering, wet- en regelgeving en/of toezicht. De
algemene gedachte hierbij is dat de overheid tenminste tot taak
heeft om, gebruikmakend van het ter beschikking staande instrumentarium, samenleving
en burgers te beschermen door onder meer het waarborgen van de betrouwbaarheid
van de TTP-dienst, het bevorderen van de nationale en internationale interoperabiliteit,
het beschermen van de persoonlijke levenssfeer van de gebruikers van een TTP-dienst
en het waarborgen van de rechtmatige toegang tot elektronische gegevens. Daarnaast
kan de overheid de totstandkoming van een veilige en betrouwbare TTP-infrastructuur
stimuleren. Ten slotte kan de overheid als marktpartij opereren – als
afnemer, maar ook als aanbieder van TTP-diensten. De bij het nationaal TTP-project
betrokken ministeries zijn weergegeven in Bijlage 3. 2.3 Classificatie van TTP-dienstenTTP-diensten kunnen op verschillende wijzen worden geclassificeerd. Deze
classificatie is noodzakelijk, omdat het type van een TTP in veel gevallen
bepalend is voor de randvoorwaarden die aan de TTP worden gesteld. Achtereenvolgens
komen aan de orde: de functionaliteit van de TTP-dienst; de wijze van sleutelbeheer;
de openbaarheid van de TTP-dienst; de topologie van de TTP-dienst; en het
toepassingsgebied van de TTP-dienst. 2.3.1 Functionaliteit van de TTP-dienstZoals reeds in de hierboven gegeven werkdefinitie naar voren komt, kan
een TTP-dienst uiteenlopende vormen aannemen. Hierbij bestaat een wezenlijk
onderscheid tussen TTP-diensten die gericht zijn op het waarborgen van de authenticiteit en/of integriteit van gegevens, berichten en transacties,
en TTP-diensten die gericht zijn op het waarborgen van de vertrouwelijkheid van gegevens, berichten en transacties:a. TTP-diensten voor authenticiteit en integriteitOnder TTP-diensten voor authenticiteit en integriteit vallen onder meer:
het verstrekken van digitale certificaten (de TTP vervult hierbij de rol van
Certification Authority, CA); het plaatsen en verifiëren van digitale
handtekeningen; het onweerlegbaar aantonen van verzending en ontvangst van
elektronische berichten; het beheer van cryptografisch sleutelmateriaal voor
authenticiteit en integriteit, uitgezonderd de opslag van geheim sleutelmateriaal
terzake (private keys); en het tijdstempelen van elektronische berichten.b. TTP-diensten voor vertrouwelijkheidOnder TTP-diensten voor vertrouwelijkheid vallen onder meer: het versleutelen
van elektronisch berichtenverkeer; en het beheer van cryptografisch sleutelmateriaal
voor vertrouwelijkheid.Het aldus gemaakte onderscheid wordt ook in internationaal verband gemaakt
en is in recente internationale beleidsdocumenten van de EU, OECD en APEC
[21, 12, 20] als zodanig aanvaard. Het onderscheid is in die zin fundamenteel,
dat niet alleen de TTP-diensten zelf, maar ook de hierop van toepassing zijnde
randvoorwaarden verschillen. Zo ligt bij TTP-diensten voor authenticiteit
en integriteit een zware nadruk op randvoorwaarden ten aanzien van betrouwbaarheid,
privacy en interoperabiliteit, zoals genoemd in sectie 3, terwijl bij TTP-diensten
voor vertrouwelijkheid bovendien de in sectie 4 genoemde aanvullende
randvoorwaarden ten aanzien van rechtmatige toegang tot gegevens en exportcontrole
gelden.Een en ander impliceert overigens niet dat een TTP zijn diensten voor
authenticiteit en integriteit en zijn diensten voor vertrouwelijkheid altijd
gescheiden aanbiedt; ook een combinatie van beide diensten is mogelijk. Gegeven
de huidige stand van de techniek kunnen beide TTP-diensten eenvoudig en efficiënt
met behulp van één enkele technische oplossing worden gerealiseerd.Het aanbieden van gescheiden oplossingen voor de onderscheiden klassen
van TTP-diensten behoort echter zeer wel tot de mogelijkheden. Zo kan een
TTP-dienst voor authenticiteit en integriteit worden geboden op basis van
een toegevoegde digitale handtekening, waarbij het bericht zelf onvercijferd
blijft. Een aanvullende TTP-dienst voor vertrouwelijkheid kan dan bijvoorbeeld
bestaan uit het aanleveren van additioneel sleutelmateriaal voor de versleuteling
van het bericht zelf. Sleutelmateriaal voor authenticiteit en integriteit
kan door de gebruiker eenvoudig ook voor vertrouwelijkheid worden aangewend,
tenzij hiertegen door de TTP specifieke technische maatregelen zijn getroffen;
voor meer details zij verwezen naar [12, 21].De internationale aanvaarding van het beleidsmatige onderscheid tussen
TTP-diensten voor authenticiteit en integriteit en TTP-diensten voor vertrouwelijkheid
kan ertoe leiden dat de TTP-markt deze diensten in toenemende mate gescheiden
zal aanbieden. Hoewel gescheiden oplossingen op de markt beschikbaar zijn,
worden beide diensten door een aantal van de in fase 3 onderzochte proefprojecten
niet gescheiden aangeboden. 2.3.2 Wijze van sleutelbeheerEen tweede onderscheidend criterium is de wijze waarop het sleutelbeheer
is ingericht. Onder sleutelbeheer wordt hierbij verstaan: het genereren, opslaan,
distribueren, vernietigen en/of intrekken van sleutelmateriaal. Voor de inrichting
van sleutelbeheer bestaan verschillende varianten, waarbij de TTP in meer
of mindere mate bij het sleutelbeheer betrokken is.In het ene uiterste geval zal de TTP zelf sleutelmateriaal genereren,
opslaan, distribueren en na verloop van tijd vernietigen. In het andere uiterste geval is de gebruiker zelf volledig verantwoordelijk voor
het sleutelbeheer. Ook tussenvormen zijn mogelijk, zoals een vorm waarbij
de gebruiker zelf het sleutelmateriaal genereert en zijn openbare sleutel
bij een TTP deponeert, of zelfs een vorm waarbij de gebruiker, onder strikte
voorwaarden, geheim sleutelmateriaal bij een TTP deponeert.Bij het merendeel van de in fase 3 onderzochte proefprojecten genereert
de gebruiker zelf het sleutelmateriaal, waarna hij de openbare sleutel bij
een TTP deponeert. De desbetreffende aanbieders hebben geen intenties om te
voorzien in de opslag van geheim sleutelmateriaal. 2.3.3 Openbaarheid van de TTP-dienstDe openbaarheid van een TTP-dienst vormt een derde belangrijk onderscheidend
criterium bij het bepalen van de wenselijke en/of noodzakelijke invloed van
de overheid terzake. Voor de term openbaar is aansluiting gezocht bij de Telecommunicatiewet.Niet-openbare TTP-diensten worden hierbij gedefinieerd als
TTP-diensten die uitsluitend gebruik maken van een eigen infrastructuur en
uitsluitend binnen één organisatie worden gebruikt. Voorbeelden
hiervan zijn TTP's binnen één bedrijf of instelling, of TTP's
die exclusief worden gebruikt door een beperkt aantal bedrijven of instellingen
die onderling berichten uitwisselen. Daartegenover staan openbare TTP-diensten, gedefinieerd als TTP-diensten die in beginsel gebruik maken van een
openbare infrastructuur en/of voor alle burgers, bedrijven en instellingen
toegankelijk zijn.Het nationaal TTP-project heeft uitsluitend betrekking op openbare TTP-diensten. 2.3.4 Topologie van de TTP-dienstDe topologie van een TTP-dienst – in het kader van het nationaal
TTP-project geïnterpreteerd als: de positie die de TTP-dienst inneemt
in de communicatie tussen partijen – wordt als vierde belangrijke indelingscriterium
gehanteerd. Gegeven de huidige stand van de techniek kan op dit moment onderscheid
worden gemaakt tussen drie TTP-topologieën, waarbij wordt aangesloten
op gangbare definities van onder meer het ETSI [11] (zie figuur 1):– de in-line TTP, die met elk van de aangesloten partijen
een direct of indirect telecommunicatiepad onderhoudt, waarbij deze partijen
onderling uitsluitend via de TTP met elkaar communiceren; – de on-line TTP, die met ten minste één
van de met elkaar communicerende partijen een telecommunicatiepad onderhoudt,
terwijl deze partijen onderling ook een afzonderlijk telecommunicatiepad onderhouden;– de off-line TTP, die gedurende de communicatie tussen
twee partijen geen telecommunicatiepad met deze partijen onderhoudt, maar
de benodigde communicatie op een ander tijdstip voert. Daarnaast wordt in deze beleidsnotitie een vierde TTP-type onderscheiden,
dat kan worden beschouwd als een bijzondere variant van de off-line TTP:– de no-line TTP, die gebruikmaakt van andere communicatiemedia
dan een telecommunicatienetwerk, zoals post. Figuur 1 – Topologie van de TTP-dienst Het hier gemaakte onderscheid is om twee redenen van belang. Allereerst
zal de topologie van de TTP-dienst mede bepalend zijn voor mogelijke wetgeving
die op de TTP van toepassing is; zo vallen in-line, on-line en off-line TTP's
wel onder de Telecommunicatiewet (zie sectie 4), maar no-line TTP's niet.
Daarnaast is de topologie van de TTP-dienst van invloed op specifieke problemen
die optreden in het kader van rechtmatige toegang; zie hiervoor sectie 4. 2.3.5 Toepassingsgebied van de TTP-dienstHet vijfde indelingscriterium voor TTP-diensten is het toepassingsgebied.
In de toekomst kunnen TTP-diensten in uiteenlopende sectoren van de maatschappij
voor verschillende toepassingen worden aangewend. Voorbeelden hiervan zijn
de financiële sector, de dienstensector, de zorgsector, de accountancy,
de overheidssector, de detailhandel en het notariaat.Binnen elke sector kunnen TTP-diensten worden gebruikt voor de ondersteuning
van specifieke toepassingen, producten en/of diensten. Elke toepassing zal
daarbij specifieke eisen aan de gebruikte TTP-dienst stellen, waardoor uiteenlopende
TTP-diensten zullen ontstaan. Een dergelijke differentiatie geldt in de huidige
samenleving voor vrijwel elke technologie en elke dienst. Reeds op dit moment
worden in de markt «op maat gesneden» TTP-diensten aangeboden,
die zijn afgestemd op de eisen van specifieke toepassingen. Het is overigens
denkbaar dat één TTP-dienst voor de ondersteuning van meerdere
toepassingsgebieden zal worden aangeboden, waarbij de eisen van de hoogst
geclassificeerde toepassing in de regel zullen prevaleren.De differentiatie naar toepassingsgebieden van TTP's roept vragen op omtrent
de haalbaarheid en wenselijkheid van het formuleren van een algemeen geldend
stelsel van randvoorwaarden dat zowel noodzakelijk als voldoende is voor elke
mogelijk denkbare TTP-dienst. Hierbij zijn twee factoren van belang.In de eerste plaats zullen naast algemene wettelijke en overige randvoorwaarden
ook specifieke eisen op een TTP-dienst van toepassing zijn, die voortvloeien
uit specifieke wet- en regelgeving voor de door de TTP-dienst ondersteunde
maatschappelijke functie. Een voorbeeld hiervan is de vigerende wet- en regelgeving
voor het bankwezen, het notariaat, de advocatuur, de accountancy
en de zorgsector, die onverkort op in deze sectoren gebruikte TTP-diensten
van toepassing zal zijn.In de tweede plaats speelt het kostenaspect een rol. Een stelsel van randvoorwaarden
dat is toegesneden op toepassingen die zeer hoge eisen stellen aan een TTP-dienst
is naar alle waarschijnlijkheid onnodig kostbaar voor toepassingen die lagere
eisen stellen aan een TTP-dienst. De ontwikkeling van minder kostbare TTP-diensten –
die een substantieel deel van het totale volume aan TTP-diensten kunnen vormen –
zal door een al te stringent stelsel van randvoorwaarden niet worden gestimuleerd,
maar juist worden belemmerd. Het formuleren van een te stringent stelsel van
randvoorwaarden kan derhalve leiden tot een situatie die strijdig is met het
doel van het nationaal TTP-project, namelijk het stimuleren van de ontwikkeling
van een nationale TTP-infrastructuur.Om bovengenoemde reden is ervoor gekozen niet zozeer een volledig en alomvattend
stelsel van mogelijke randvoorwaarden voor alle mogelijke TTP-diensten te
definiëren, als wel een stelsel van minimumrandvoorwaarden op te stellen
dat voor alle klassen van TTP-diensten van toepassing is. Aanvullende randvoorwaarden
kunnen dan door de markt worden opgesteld voor nog te onderscheiden klassen
van TTP's, waarbij het toepassingsgebied of de vereiste graad van betrouwbaarheid
als criteria voor classificatie zouden kunnen dienen. 2.4 MarktontwikkelingDe markt voor TTP-diensten bevindt zich in de beginfase van zijn ontwikkeling.
Deze ontwikkeling verloopt minder stormachtig dan nog maar kort geleden werd
verwacht. Hetzelfde geldt voor de ontwikkeling en aanvaarding van internationale
standaarden terzake. De bevindingen uit de inventarisatie van de proefprojecten
onderbouwen deze stelling. Naar alle waarschijnlijkheid spelen hierbij vele
factoren een rol. In elk geval lijkt de ontwikkeling van TTP-diensten te wachten
op een verdere ontwikkeling van electronic commerce, terwijl de opbloei van
electronic commerce afhankelijk lijkt te zijn van de beschikbaarheid van een
betrouwbare TTP-infrastructuur. Het nationaal TTP-project heeft mede tot doel
de ontwikkeling van een TTP-infrastructuur te stimuleren. 2.5 BeleidsontwikkelingDe nationale en internationale beleidsontwikkeling inzake TTP's staat
niet op zichzelf, maar moet worden geplaatst binnen de bredere context van
de ontwikkeling van internationaal en nationaal beleid inzake: cryptografie;
de juridische status van digitale handtekeningen; privacy en electronic commerce.
Daarnaast speelt de ontwikkeling van internationale standaarden voor TTP's,
waaronder Certification Authorities (CA's). In figuur 2 is de context van
het nationaal TTP-project schematisch weergegeven. Voor meer informatie zij
verwezen naar de referenties in figuur 2. Figuur 2 – Overzicht van nationale en internationale
beleidsontwikkeling en standaardisatie 2.6 Totstandkoming randvoorwaardenIn het kader van het nationaal TTP-project is geïnventariseerd aan
welke randvoorwaarden een TTP-infrastructuur zou moeten voldoen. Deze inventarisatie
heeft als volgt plaatsgevonden:– de betrokken ministeries hebben aangegeven welke randvoorwaarden
in het kader van hun specifieke taakstelling en problematiek noodzakelijk
worden geacht;– vervolgens is een inventarisatie en analyse uitgevoerd van randvoorwaarden
zoals die in nationale en internationale beleidsdocumenten, discussiestukken
en standaarden naar voren komen;– de hieruit voortvloeiende verzameling mogelijke randvoorwaarden
is in conceptvorm ter commentaar voorgelegd aan de leden van de projectgroep
van het nationaal TTP-project en aan de leden van de Consultatiegroep Aanbieders
en Gebruikers;– de mogelijke randvoorwaarden zijn door de EDP AUDIT POOL verder
uitgewerkt in deelaspecten en gehanteerd als inventarisatiecriteria voor een
viertal pilotprojecten;– het commentaar van de leden van de projectgroep, het commentaar
van de Consultatiegroep Aanbieders en Gebruikers en de resultaten van de inventarisatie
van de proefprojecten zijn zoveel mogelijk in onderhavige beleidsnotitie verwerkt.Een afsluitende analyse heeft plaatsgevonden met enkele leden van de projectgroep
betreffende randvoorwaarden genoemd in sectie 4. Dit alles heeft
uiteindelijk geresulteerd in de randvoorwaarden zoals beschreven in de secties
3 en 4, waarbij primair onderscheid wordt gemaakt tussen randvoorwaarden inzake
TTP's voor authenticiteit en integriteit en randvoorwaarden inzake TTP's voor
vertrouwelijkheid. 2.7 Instrumenten voor het waarborgen van randvoorwaardenNaast het formuleren van de randvoorwaarden zelf is een doelstelling van
het nationaal TTP-project geweest te inventariseren op welke wijze deze randvoorwaarden
binnen een zich ontwikkelende TTP-infrastructuur kunnen worden gewaarborgd.De vereiste borging zal primair haar grondvesten moeten vinden in bestaande
wet- en regelgeving. Nederland kent een uitgebreide algemene en specifieke
wet- en regelgeving die mede is gericht op het beschermen van de maatschappij
in het algemeen en de consument in het bijzonder. Deze bescherming wordt mede
gerealiseerd door het waarborgen van de kwaliteit van de door marktpartijen
geleverde diensten en het vaststellen van een vorm van toezicht daarop. Bestaande
wet- en regelgeving terzake zal ook onverkort op TTP-diensten van toepassing
zijn.Pas als bestaande wet- en regelgeving onvoldoende blijkt om de noodzakelijke
randvoorwaarden te kunnen waarborgen, dienen aanvullende oplossingen te worden
overwogen. Overheid en bedrijfsleven beschikken hiervoor over een aantal instrumenten
die variëren in de mate van regulering en overheidsinvloed. In dit geval
is sprake van een spectrum, met strikte regulering aan het ene uiterste, volledige
deregulering aan het andere uiterste, en tal van mengvormen daar tussenin,
zoals een vergunningenstelsel, aansluiting bij een bij wet ingestelde of wettelijk
erkende organisatie met zelfregulering, aansluiting bij een door de marktpartijen
zelf ingestelde organisatie met zelfregulering, certificatie met overheidstoezicht,
en certificatie zonder overheidstoezicht. Deze vormen zullen verder worden
besproken in sectie 5. 3 RANDVOORWAARDEN INZAKE TTP-DIENSTEN VOOR AUTHENTICITEIT
EN INTEGRITEIT 3.1 InleidingOnder TTP-diensten voor authenticiteit en integriteit vallen
onder meer: het verstrekken van digitale certificaten; het plaatsen en verifiëren
van digitale handtekeningen; het onweerlegbaar aantonen van verzending en
ontvangst van elektronische berichten; het beheer van cryptografisch sleutelmateriaal
voor authenticiteit en integriteit, met uitzondering van de opslag van geheim
sleutelmateriaal (private keys); en het tijdstempelen van elektronische
berichten. Binnen TTP-diensten voor authenticiteit en integriteit wordt vaak
onderscheid gemaakt tussen de Registration Authority (RA), die de legitimatie
van aangesloten gebruikers verzorgt, en de Certification Authority (CA), die
elektronische certificaten ten behoeve van deze gebruikers verstrekt.Over de randvoorwaarden die op deze categorie van TTP's van toepassing
zijn, bestaat bij de betrokken partijen een zekere consensus. Deze randvoorwaarden
hebben onder meer betrekking op de wettelijke status van digitale handtekeningen,
op de betrouwbaarheid van de geleverde TTP-dienst en de TTP zelf, op de bescherming
van de persoonlijke levenssfeer, en op internationale interoperabiliteit.Een groot aantal van de in het nationaal TTP-project ingebrachte randvoorwaarden is algemeen van aard en is, als normale eisen van
professionaliteit, in wezen van toepassing op elke dienst; andere randvoorwaarden
zijn wel specifiek voor TTP-diensten. De in deze sectie beschreven randvoorwaarden
kunnen worden beschouwd als minimumrandvoorwaarden die in feite op elke categorie
van TTP-diensten van toepassing zijn, ongeacht het toepassingsgebied.Op TTP-diensten voor authenticiteit en integriteit zijn in beginsel geen
randvoorwaarden inzake rechtmatige toegang van toepassing, mits de TTP, door
het treffen van specifieke maatregelen, voldoet aan de voorwaarde dat de bedoelde
TTP-dienst en het desbetreffende sleutelmateriaal uitsluitend voor authenticiteit
en integriteit kunnen worden gebruikt. Alvorens in te gaan op de randvoorwaarden
zelf, zal eerst de juridische status van digitale handtekeningen worden besproken. 3.2 Juridische status van digitale handtekeningenDe juridische status van digitale handtekeningen is onderwerp van onderzoek.
In internationaal verband vindt beleidsvorming plaats door UNCITRAL [22].
In Europees verband is een mededeling uitgevaardigd [21]. Op dit moment wordt
gewerkt aan een in deze mededeling aangekondigde Europese richtlijn voor elektronische
handtekeningen. Het doel van deze richtlijn is binnen de EU te komen tot harmonisatie
van de rechtsgeldigheid van elektronische handtekeningen. Dit wordt ten eerste
gerealiseerd doordat elektronische handtekeningen niet à priori ongeldig
mogen worden verklaard puur vanwege het feit dat ze elektronisch van aard
zijn en ten tweede door gekwalificeerde handtekeningen in principe
dezelfde rechtskracht als handgeschreven handtekeningen te verlenen. Een handtekening
is gekwalificeerd indien uitgegeven door organisaties (TTP's) die aan minimumeisen
voldoen. Deze minimumeisen worden in de richtlijn vermeld.Het Ministerie van Justitie en het Ministerie van Economische Zaken hebben
een MDW-project omtrent de juridische status in Nederland uitgevoerd [23].
Daarnaast heeft een projectgroep onder voorzitterschap van het Ministerie
van Justitie een notitie opgesteld over de uitgangspunten van wetgeving op
de elektronische snelweg [24], waarbij onder meer aandacht is geschonken aan
de juridische status van digitale handtekeningen.Onderzoek naar de juridische status van digitale handtekeningen is gerelateerd
aan het nationaal TTP-project, maar valt buiten de voor dit deelproject gedefinieerde
scope. De onderliggende TTP-infrastructuur is geen voorwaarde voor de juridische
erkenning van de digitale handtekening, maar zal wel bijdragen aan de bewijskracht
ervan. 3.3 BetrouwbaarheidVerreweg de belangrijkste randvoorwaarden die in het nationaal TTP-project
naar voren zijn gekomen, hebben betrekking op de betrouwbaarheid van zowel
de TTP-dienst als de organisatie die deze dienst levert: de TTP zelf. De gebruikers
van een TTP-dienst zullen een hoog vertrouwen moeten kunnen stellen in de
organisatie die deze TTP-dienst aanbiedt. Voor TTP's is betrouwbaarheid dan
ook van essentieel belang. Deze eis beperkt zich niet tot individuele TTP's,
maar heeft betrekking op de gehele internationale TTP-infrastructuur.De ruime betekenis van het begrip betrouwbaarheid maakt een nadere opsplitsing
in deelaspecten noodzakelijk, die kunnen worden onderverdeeld in eisen ten
aanzien van de TTP-organisatie en eisen ten aanzien van de TTP-dienst.
In het kader van het nationaal TTP-project is een aantal betrouwbaarheidseisen
geformuleerd, die navolgend zullen worden toegelicht. 3.3.1 Betrouwbaarheid van de TTP-organisatieDe volgende betrouwbaarheidseisen zijn van toepassing op de TTP:– rechtmatig handelen – TTP's dienen in elke zin
van het woord te handelen in overeenstemming met het nationaal en internationaal
recht;– financiële positie – de financiële
positie van de TTP-organisatie dient voldoende waarborgen te bieden ten aanzien
van de continuïteit van de TTP-dienst;– bedrijfscontinuïteit – de continuïteit
van TTP-diensten dient zoveel mogelijk te worden gewaarborgd, ook in geval
van overname, fusie, bedrijfsstaking of faillissement;– beveiliging – de vertrouwelijkheid, integriteit
en beschikbaarheid van gegevens en informatiesystemen binnen de TTP-organisatie
dienen door het treffen van een adequaat stelsel van beveiligingsmaatregelen
te zijn gewaarborgd tegen schade voortvloeiend uit onder meer calamiteiten,
storingen, alsmede opzettelijk en onopzettelijk menselijk handelen. De in
1994 door het Ministerie van Economische Zaken uitgegeven Code voor Informatiebeveiliging
lijkt een goede basis te bieden voor de beveiliging van TTP-organisaties,
waarbij de hoge betrouwbaarheidseisen die aan een TTP worden gesteld aanvullende
maatregelen noodzakelijk kunnen maken. De Information Technology Security
Evaluation Criteria (ITSEC) en daarop mede gebaseerde Common Criteria bieden
hierbij wellicht een goede basis voor de evaluatie van de gebruikte IT-producten;– personeel – eigenaren, aandeelhouders, directie,
management en personeel van de TTP-organisatie moeten kunnen worden vertrouwd
ten aanzien van de hun toevertrouwde taken;– authenticatie – de TTP-organisatie dient bij
het nemen van beslissingen en het uitvoeren van handelingen door management
en medewerkers van de TTP-organisatie steeds ondubbelzinnig de identiteit
van de hierbij betrokken personen te kunnen vaststellen. Het vaststellen van
de identiteit van betrokken personen dient ook achteraf mogelijk te zijn;– autorisatie – specifieke bevoegdheden dienen
duidelijk en ondubbelzinnig aan specifieke functies en functionarissen binnen
de TTP-organisatie te zijn toegewezen;– functiescheiding – er dient een adequate controletechnische
scheiding te bestaan tussen beschikkende, bewarende, uitvoerende en controlerende
functies binnen de TTP-organisatie, onder meer inzake sleutelbeheer;– toezicht – om de betrouwbaarheid van een TTP-organisatie
te waarborgen, zal regelmatig door een onafhankelijke instantie moeten worden
gecontroleerd of de TTP-organisatie voldoet aan een vooraf opgesteld pakket
van eisen en randvoorwaarden, en of dit pakket van eisen en randvoorwaarden
toereikend is om de gewenste graad van betrouwbaarheid te bereiken. Voor het
realiseren van een dergelijke vorm van toezicht zijn verschillende modellen
denkbaar, die in sectie 5 worden uitgewerkt. Tevens kan op deze plaats nogmaals
worden benadrukt dat op TTP-organisaties die diensten leveren ten behoeve
van specifieke maatschappelijke functies ook de bijbehorende wettelijke vereisten
ten aanzien van toezicht en controle van toepassing zullen zijn;– zorgvuldigheid – de TTP dient uitsluitend gegevens
aan derden te verstrekken indien hiertoe een aantoonbare wettelijke grondslag
bestaat. Het is van groot belang dat de gebruikers van een TTP-dienst erop kunnen vertrouwen dat een eventuele verstrekking van gegevens
uitsluitend onder strikte voorwaarden zal plaatsvinden, en dan nog alleen
indien hiertoe een aantoonbare wettelijke grondslag bestaat, waarbij de TTP-organisatie
zich van de rechtmatigheid van een verzoek tot medewerking zal moeten overtuigen.
Geheime cryptografische sleutels die uitsluitend worden gebruikt voor authenticiteit
en integriteit (private keys) zullen nooit en te nimmer aan derden mogen worden
verstrekt;– beheer van bedrijfsmiddelen – de ontwikkeling
en het beheer van informatietechnologie en andere bedrijfsmiddelen binnen
de TTP dienen te zijn ingericht volgens algemeen aanvaarde kwaliteitsnormen;– onafhankelijkheid – de TTP dient niet gebonden
te zijn aan één of meer bestaande partijen en geen belang te
hebben bij de te beveiligen informatie;– transparantie – de TTP dient inzicht te geven
in de gehanteerde werkwijze, om toetsing van de TTP-organisatie en de TTP-dienst
mogelijk te maken. 3.3.2 Betrouwbaarheid van de TTP-dienstDe volgende betrouwbaarheidseisen zijn van toepassing op de TTP-dienst: – betrouwbare technologie – de gebruikte technologie
dient voldoende betrouwbaar te zijn om de vertrouwelijkheid, integriteit en
beschikbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking te waarborgen;– documentatie – het ontwerp, de implementatie,
het beheer en het gebruik van de TTP-dienst dienen adequaat gedocumenteerd
te zijn;– sleutelbeheer – sleutelbeheer dient op betrouwbare
wijze te geschieden.In tabel 1 is een overzicht van randvoorwaarden inzake betrouwbaarheid
weergegeven.Ten slotte zij opgemerkt dat de betrouwbaarheid van een TTP-dienst mede
afhankelijk zal zijn van de betrouwbaarheid van de gebruikers van die dienst.
Daardoor kunnen niet alleen aan de aanbieders, maar ook aan de gebruikers
van een TTP-dienst eisen worden gesteld, bijvoorbeeld eisen ten aanzien van
goed huisvaderschap. Tabel 1. Overzicht van randvoorwaarden inzake betrouwbaarheid TTP-organisatieTTP-dienstrechtmatig handelenbetrouwbare technologie financiële
positiedocumentatie bedrijfscontinuïteitsleutelbeheerbeveiliging  personeel  authenticatie  autorisatie  functiescheiding toezicht  zorgvuldigheid  beheer van bedrijfsmiddelen  transparantie onafhankelijkheid 3.4 PrivacyInzake privacy is zowel door de overheid als door enkele marktpartijen
benadrukt dat de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de gebruikers
van een TTP-dienst bijzondere aandacht behoeft. De Wet persoonsregistraties,
die, onder invloed van de Europese privacyrichtlijn [26], naar verwachting
in de loop van 1999 zal worden vervangen door de Wet bescherming persoonsgegevens,
is vanzelfsprekend ook op TTP's van toepassing. Daarnaast is er de EU Telecommunicatie
Privacy-richtlijn [27], die is geïmplementeerd in de nieuwe Telecommunicatiewet.In het geval van TTP's valt onder de noemer privacy onder meer te denken
aan de beveiliging van certificaten en/of openbare sleutels. Een certificaat
heeft hierbij als primaire functie een identiteit te binden aan de publieke
sleutel van een sleutelpaar. De geheime sleutel van het sleutelpaar is alleen
behouden aan de eigenaar. Daarnaast kan een certificaat andere informatie
bevatten. Een verzameling certificaten moet daarom worden beschouwd als een
persoonsregistratie.Om de herleidbaarheid van certificaten en sleutelmateriaal naar natuurlijke
personen te beperken, kan worden overwogen gebruik te maken van privacy-enhanced
technology (PET). Een voorbeeld is het gebruik van pseudo-identiteiten bij
de uitwisseling van persoonsgegevens.Aanbevolen wordt een privacygedragscode voor TTP's op te stellen, waarin
het treffen van nadere maatregelen terzake verder wordt uitgewerkt. Deze gedragscode
kan als randvoorwaarde in een certificeringstraject (zie sectie 5) worden
ingebouwd. 3.5 InteroperabiliteitDe ontwikkeling van een betrouwbare, breed toepasbare en economisch haalbare
TTP-infrastructuur voor authenticiteit en integriteit kan slechts succesvol
zijn, indien nauwe aansluiting wordt gevonden bij nationale en internationale
ontwikkelingen.Deze aansluiting heeft twee aspecten.Allereerst moeten de technische interoperabiliteit tussen nationale en
internationale TTP-infrastructuren gewaarborgd zijn. De internationale situatie
kent een groot aantal technische standaarden op het gebied van interfaces,
protocollen en algoritmen, waartoe onder meer de standaarden van de ETSI,
ITU, ISO en IETF en verschillende de-factostandaarden gerekend mogen worden.
Overheden kunnen bij standaardisatie een stimulerende en activerende rol spelen.In de tweede plaats is in het kader van interoperabiliteit wederzijdse
erkenning van nationale en internationale TTP's noodzakelijk. Hierbij geldt
dat wederzijdse erkenning pas mogelijk is indien deze TTP's voldoen aan een
gelijkwaardig stelsel van randvoorwaarden, waarbij in het internationale geval
ook moet worden gestreefd naar de wederzijdse erkenning van digitale handtekeningen
in de desbetreffende landen. De Europese richtlijn voor elektronische handtekeningen
is een goed voorbeeld van een initiatief dat de wederzijdse erkenning van
digitale handtekeningen in de lidstaten tot doel heeft.In enkele landen, zoals Duitsland en de Verenigde Staten, bestaat reeds
wetgeving op dit vlak. Wederzijdse erkenning tussen verschillende nationale
en internationale TTP's kan worden gerealiseerd op basis van overeenkomsten
in combinatie met wederzijdse toetsing; het verdient aanbeveling
hiermee vanuit Nederland reeds zo snel mogelijk een aanvang te maken. Ook
hierbij kan de overheid een stimulerende en activerende rol spelen. Hierbij
zal rekening moeten worden gehouden met een zich snel ontwikkelend internationaal
raamwerk, waarbinnen de in Nederland geldende randvoorwaarden zo efficiënt
mogelijk moeten kunnen worden ingepast.In fase 3 van het TTP-project is naar voren gekomen dat interoperabiliteit
door de onderzochte TTP's van groot belang wordt geacht. Hierbij dient te
worden aangetekend, dat niet is onderzocht of en in hoeverre de proefprojecten
interoperabel zijn. 3.6 Overige randvoorwaardenNaast bovengenoemde randvoorwaarden is een aantal aanvullende randvoorwaarden
geformuleerd:– Bezwaar- en beroepsmogelijkheden – de gebruikers
van een TTP-dienst dienen in staat te worden gesteld bezwaar of beroep aan
te tekenen bij een onafhankelijke beroepsinstantie. De gebruiker van een TTP
dient te beschikken over laagdrempelige mogelijkheden tot het indienen en
afhandelen van klachten, waarbij de mogelijkheden en termijnen voor het indienen
van klachten, alsmede de termijn van behandeling duidelijk aan de gebruiker
kenbaar worden gemaakt.– Aansprakelijkheid – de TTP-organisatie dient,
onder zekere voorwaarden, aansprakelijkheid voor de door haar geleverde diensten
en/of verrichte transacties te aanvaarden. Om aansprakelijkheidsvraagstukken
te kunnen beantwoorden wordt een eenduidige en onweerlegbare vastlegging van
uitgevoerde activiteiten door de TTP onmisbaar geacht.– Klachtenregeling – er dient een klachtenregeling
te zijn, alsmede een mogelijkheid tot schadeverhaal bij, bijvoorbeeld, onrechtmatige
verstrekking van sleutelmateriaal aan derden; een dergelijke compromittering
dient hoe dan ook altijd onverwijld door de TTP aan de gebruiker te worden
gemeld.– Keuzevrijheid – ter bevordering van de vrije
marktwerking en om de individuele wensen van de consument te kunnen behartigen
dient de consument altijd een vrije keuze te kunnen maken bij de selectie
van een TTP en van specifieke TTP-diensten. Er mag met andere woorden geen
sprake zijn van «gedwongen winkelnering», bijvoorbeeld als gevolg
van een monopoliepositie. Dit geldt ook voor commerciële producten die
het gebruik van TTP's mogelijk maken.– Geen vertrouwelijkheidsfuncties – een TTP in
deze categorie mag niet willens en wetens meewerken aan het gebruiken van
sleutelmateriaal, dat is bestemd voor authenticiteit en integriteit, voor
de versleuteling van gegevens. 4 RANDVOORWAARDEN INZAKE TTP-DIENSTEN VOOR VERTROUWELIJKHEID 4.1 InleidingOnder TTP-diensten voor vertrouwelijkheid vallen onder meer:
het vercijferen van elektronisch berichtenverkeer; en het beheer van cryptografisch
sleutelmateriaal voor vertrouwelijkheid. De hierbij behorende randvoorwaarden hebben onder meer betrekking op betrouwbaarheid,
rechtmatige toegang, exportcontrole en interoperabiliteit. 4.2 BetrouwbaarheidDe randvoorwaarden inzake de betrouwbaarheid van TTP-diensten voor vertrouwelijkheid
wijken niet af van de randvoorwaarden inzake de betrouwbaarheid van TTP-diensten
voor authenticiteit en integriteit.Aanvullend kan worden gesteld dat een TTP vertrouwelijk dient om te gaan
met medewerking aan de rechtmatige verkrijging van bepaalde gegevens en/of
sleutelmateriaal door hiertoe wettelijk bevoegde instanties. Evenzo dient
de TTP vertrouwelijk om te gaan met de uit een dergelijke medewerking voortvloeiende
informatie. 4.3 Rechtmatige toegangDeze categorie van randvoorwaarden heeft betrekking op de rechtmatige
toegang tot gegevens, zowel door de gebruiker als door andere partijen. De gebruiker zal voor de toegang tot zijn gegevens altijd moeten
kunnen beschikken over het geheime sleutelmateriaal waarmee de oorspronkelijke
gegevens zijn versleuteld. Voor de gebruiker van een TTP-dienst voor vertrouwelijkheid
is het verlies van sleutelmateriaal een reëel risico. Bij verlies of
verminking van dit sleutelmateriaal zijn de oorspronkelijke gegevens immers
niet langer toegankelijk. Sleutelverlies kan daarom grote gevolgen hebben
voor de continuïteit van een organisatie, maar ook voor de individuele
gebruiker. De risico's van sleutelverlies kunnen tot een aanvaardbaar niveau
worden teruggebracht door reservekopieën van sleutels te bewaren (key escrow) of ervoor te zorgen dat sleutelmateriaal te herleiden is (key recovery). Een TTP die zorg draagt voor sleutelbewaring en/of herleidbaarheid
ontslaat zijn gebruiker van de taak deze maatregel zelf te treffen.Niet alleen de gebruikers van een TTP-dienst, maar ook andere partijen met rechtmatige toegang tot bepaalde gegevens hebben baat bij een vorm
van sleutelbewaring en/of herleidbaarheid. Voor deze partijen is of wordt
de wettelijke bevoegdheid tot het verkrijgen van bepaalde elektronische gegevens
op dit moment geregeld door middel van specifieke wet- en regelgeving. In
een aantal gevallen kan deze specifieke wet- en regelgeving onder strikte
voorwaarden het normaal geldende beroepsgeheim of een geheimhoudingsplicht
ten aanzien van vertrouwelijke informatie doorbreken, behoudens situaties
waarin verschoningsrecht van toepassing is. De specifieke wet- en regelgeving
is onder meer van toepassing op curatoren, medische instellingen, de advocatuur,
opsporingsdiensten met wettelijke bevoegdheid, zoals politie, FIOD en AID,
en de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. In de wet wordt onderscheid gemaakt
tussen rechtmatige toegang tot opgeslagen gegevens en rechtmatige toegang
tot telecommunicatieverkeer.De randvoorwaarden die in dit verband op de TTP van toepassing zijn, zijn
afhankelijk van de topologie van de TTP-dienst (zie 2.3.4). In-line TTP's kennen reeds een medewerkingsverplichting bij een rechtmatig verzoek,
waarbij de in-line TTP als telecommunicatiedienst1
wettelijk verplicht is om het oorspronkelijke signaal aan te leveren. Bij on-line, off-line en no-lineTTP's kan, zoals beschreven in sectie 2.3,
onderscheid worden gemaakt tussen de gevallen waarin sleutelmateriaal wordt
opgeslagen door de gebruiker enerzijds of door de TTP anderzijds. Wordt het sleutelmateriaal opgeslagen door de gebruiker zelf, dan ontstaat
een situatie die voor de gebruiker vanuit het oogpunt van risicobeheersing
aanvaardbaar kan zijn, maar voor andere partijen met rechtmatige toegang tot
gegevens niet in alle gevallen toereikend zal zijn. Het merendeel van de in
fase 3 onderzochte TTP's heeft het sleutelbeheer zodanig ingericht, dat alleen
de gebruiker zelf over het geheime sleutelmateriaal beschikt (zie Bijlage
1).Wordt sleutelmateriaal door de TTP opgeslagen, dan zijn daarmee niet alleen
de belangen van de gebruiker, maar ook de belangen van de partijen met rechtmatige
toegang tot bepaalde gegevens gediend. Rechtmatige toegang tot zulk sleutelmateriaal –
en de medewerking hierbij door de TTP – zal immers geregeld zijn op
grond van vigerende wet- en regelgeving. De opsporingsdiensten hebben de bevoegdheid
tot het opvragen van opgeslagen gegevens en daarmee tot opgeslagen sleutelmateriaal
in het kader van de WCC (art. 125k WSv). Een en ander is schematisch weergegeven
in figuur 3. De inlichtingen- en veiligheidsdiensten kennen op dit moment
geen bevoegdheid tot het opvragen van opgeslagen gegevens; in het ontwerp
van de nieuwe Wet op de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten (WIV) is echter
voorzien in een verplichting ten aanzien van het verlenen van medewerking
door degenen die kennis dragen van het ongedaan maken van de versleuteling
van (a) gegevens opgeslagen of verwerkt in een geautomatiseerd werk; (b) gesprekken,
telecommunicatie of gegevensoverdracht die door de dienst zijn afgetapt. Aan
de medewerking door de TTP is een aantal voor de hand liggende randvoorwaarden
verbonden. In de eerste plaats zal de TTP de rechtmatigheid van het verzoek
tot het verstrekken van gegevens alsmede de bevoegdheid van de persoon die
het verzoek tot het verlenen van medewerking doet ondubbelzinnig dienen te
verifiëren. Vervolgens zal de TTP onverwijld medewerking dienen te verlenen,
zal strikte geheimhouding bij het verlenen van zulke medewerking moeten worden
betracht, en dient de TTP inzage te geven in de gebruikte encryptietechnieken.
Ten slotte dient de TTP een vertrouwenspersoon in dienst te hebben voor de
vertrouwelijke afhandeling van verzoeken tot rechtmatige toegang. Figuur 3 – Rechtmatige toegang in het kader van
opsporing en informatievergaring op basis van huidige wet- en regelgeving Bij het internationaal gebruik van TTP's doet zich een specifiek probleem
voor als de betrokken partijen voor encryptie sleutelmateriaal gebruiken dat
is gegenereerd door, verstrekt door en/of gedeponeerd bij een buitenlandse
TTP. De Nederlandse wet- en regelgeving biedt onvoldoende aanknopingspunten
om zulk sleutelmateriaal te achterhalen; de buitenlandse TTP zal niet gehouden
zijn het sleutelmateriaal aan Nederlandse instanties te verstrekken. Een mogelijke
maatregel om hieraan tegemoet te komen lijkt de verplichte opslag van een
kopie van het geheime sleutelmateriaal door een TTP binnen de jurisdictie,
met een bewaarplicht en toegang door partijen met rechtmatige toegang. Eventueel
zou hiervoor een hiërarchische internationale TTP-infrastructuur kunnen
worden opgezet, waarbij vertrouwelijkheidssleutels altijd worden opgeslagen
door TTP's binnen de onderscheiden jurisdicties; interoperabiliteit van deze
TTP's is hiervoor een noodzakelijke vereiste. Een andere mogelijkheid is het
opstellen van overeenkomsten, zoals rechtshulpverdragen, tussen jurisdicties
inzake het in klare tekst verstrekken van gegevens en/of sleutelmateriaal
door TTP's, waarbij verzoeken hiertoe via de nationale overheidsdiensten kunnen
verlopen. In al deze gevallen betreft het maatregelen met verstrekkende gevolgen,
die bovendien, mede door de noodzakelijke internationale afstemming, niet
eenvoudig zullen kunnen worden getroffen.Samenvattend kan worden geconcludeerd dat de bewaring en/of herleidbaarheid
van bepaald sleutelmateriaal voor vertrouwelijkheid door de TTP zowel uit
het oogpunt van de gebruiker als uit het oogpunt van de andere betrokken partijen
zekere voordelen biedt. Leveranciers van hardware en software waarmee TTP-diensten
kunnen worden gerealiseerd, brengen in toenemende mate producten op de markt
waarbij faciliteiten voor sleutelbewaring en herleidbaarheid zijn ingebouwd.Aan het bewaren en/of herleiden van sleutelmateriaal zijn echter ook andere
consequenties verbonden, die onder meer betrekking hebben op de vereiste integriteit
en vertrouwelijkheid van het opgeslagen sleutelmateriaal en, daarmee samenhangend,
de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de gebruikers van de TTP.
Bovendien kunnen de hiermee samenhangende risico's slechts door een adequaat
stelsel van randvoorwaarden worden ondervangen, waardoor sleutelbewaring en/of
herleidbaarheid voor de aanbieder van een TTP-dienst kosten met zich mee zullen
brengen.Om bovengenoemde redenen en omdat er nog vragen zijn rondom de uitvoerbaarheid
en de invloed op de ontwikkeling van elektronische handel, zijn de bewaring
en de herleidbaarheid van sleutelmateriaal door TTP's nog steeds het onderwerp
van internationale controverse. Bewaring en/of herleidbaarheid van sleutelmateriaal
zijn daarom in deze beleidsnotitie niet als randvoorwaarden opgenomen.Een andere reden om ons op dit moment niet vast te leggen op een bepaalde
techniek of methodiek om versleutelde gegevens te kunnen ontcijferen is dat
er op dit vlak volop ontwikkelingen gaande zijn.Deze ontwikkelingen kunnen zowel de mogelijkheden om te versleutelen als
ook de mogelijkheden om versleutelde gegevens te ontcijferen sterk beïnvloeden.
Ook vanuit het belang van een adequate criminaliteitsbestrijding is het dus
niet van belang om ons nu op een specifieke methodiek of technologie vast
te leggen.Daarentegen blijft het van belang om daar waar noodzakelijk voldoende
instrumenten te hebben om afgetapte versleutelde gegevens te kunnen ontcijferen.
Omdat het hier om een maatschappelijk belang gaat zal een brede groep betrokkenen
aan de ontwikkeling van een dergelijk, voor alle partijen aanvaardbaar instrumentarium
moeten bijdragen. Het relevante bedrijfsleven heeft reeds aangegeven
hieraan te willen meewerken, in een «partnership approach» met
de overheid.Verder zal worden bezien hoe gewaarborgd kan worden dat het relevante
bedrijfsleven dit nog te ontwikkelen instrumentarium ook daadwerkelijk toepast.
Daarbij zal in eerste instantie aansluiting worden gezocht bij het in hoofdstuk
5 beschreven zelfreguleringsmechanisme. Uitgangspunt hierbij zal zijn dat
zelfregulering een wettelijke verankering krijgt. Onderzocht zal worden hoe
hieraan vorm gegeven kan worden gelet op aspecten rondom bescherming van de
belangen van het bedrijfsleven en het belang om de bevoegdheid tot rechtmatige
toegang van Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten alsmede Justitie te effectueren.De evaluatieperiode van 2 jaar die is voorzien in deze beleidsnotitie
(zie onder meer hoofdstuk 5), zal tevens worden gebruikt om de vorderingen
op dit punt te bezien.Indien het bedrijfsleven niet voldoende actief meewerkt aan de ontwikkeling
van genoemd instrumentarium, zal de overheid nadrukkelijk overwegen om met
nadere wetgeving de behoefte aan rechtmatige toegang in te vullen. 4.4 ExportcontroleTTP's die vertrouwelijkheidsdiensten aanbieden dienen te voldoen aan de
vigerende wet- en regelgeving inzake exportcontrole.Cryptografische producten boven een bepaalde sterkte, met inbegrip van
software, zijn met uitzondering van een aantal producten zoals voor banktoepassing,
mobiele telefonie en Pay-TV, onder exportcontrole gebracht op grond van multilaterale
afspraken in het (in december 1998 herziene) Wassenaar Arrangement. Deze afspraken
komen voort uit internationale en nationale veiligheidspolitieke overwegingen.Voor de ontwikkeling van een betrouwbare infrastructuur voor electronic
commerce is het gebruik van cryptografische producten in toenemende mate van
belang. Het exportcontrolebeleid is er dan ook op gericht om deze ontwikkeling
zo min mogelijk te belemmeren. In het Wassenaar Arrangement komt derhalve
geregeld exportcontrole van cryptografische hardware en software uitvoerig
aan de orde met als inzet om een aantal van die producten van de exportcontrole
lijst af te voeren en om de procedures voor exportcontrole te versoepelen.
Het Ministerie van Economische Zaken (DGBEB) heeft bij deze onderhandelingen
de coördinerende taak en is tevens verantwoordelijk voor de afgifte van
exportvergunningen.De exportcontrole op cryptografische producten en op producten die cryptografische
producten bevatten, is gestoeld op de volgende wettelijke basis:1. In en Uitvoerwet (Stb. 1988, 228);2. Uitvoerbesluit strategische goederen 1963 (Stb. 1981, 118);3. Verordening (EG) nr. 3381/94 van de Raad van de Europese Unie van 19
december 1994. De verordening introduceert een communautair systeem voor de
uitvoer van goederen voor tweeërlei gebruik. In het daarmee verbonden
Raadsbesluit nr. 94/942/GBVB is de lijst met de betrokken goederen opgenomen.
Op basis van het herziene Wassenaar arrangement wordt deze lijst aangepast.Bovengenoemde wet- en regelgeving is ook van toepassing op de export van
cryptografische hardware en software voor TTP-diensten voor vertrouwelijkheid.
Indien een TTP tot export van cryptografische producten zou willen
overgaan, zal op basis van bovenvermelde lijst van de EG-verordening moeten
worden nagegaan of voor dit produkt een vergunning bij de Centrale Dienst
voor In- en Uitvoer moet worden aangevraagd. 4.5 InteroperabiliteitVoor TTP-diensten voor vertrouwelijkheid gelden in beginsel dezelfde randvoorwaarden
inzake interoperabiliteit als voor TTP-diensten voor authenticiteit en integriteit
(zie 3.5), uitgezonderd hetgeen is gesteld inzake de wederzijdse erkenning
van digitale handtekeningen. 4.6 Overige randvoorwaardenVoor TTP-diensten voor vertrouwelijkheid gelden in beginsel dezelfde overige
randvoorwaarden als voor TTP-diensten voor authenticiteit en integriteit (zie
3.6). 5 INSTRUMENTEN VOOR HET WAARBORGEN VAN RANDVOORWAARDEN 5.1 InleidingNa de opsomming van randvoorwaarden in de secties 3 en 4 rijst de vraag
hoe deze randvoorwaarden in de praktijk zouden kunnen worden gewaarborgd.Overheid en bedrijfsleven beschikken hiertoe over een aantal instrumenten
die variëren in de mate van regulering en overheidsinvloed. Ook in dit
geval is sprake van een spectrum, met strikte regulering aan het ene uiterste,
volledige deregulering aan het andere uiterste, en tal van mengvormen daar
tussenin, zoals een verplicht vergunningenstelsel, aansluiting bij een bij
wet ingestelde of wettelijk erkende organisatie met zelfregulering, aansluiting
bij een door de marktpartijen zelf ingestelde organisatie met zelfregulering,
certificatie met overheidstoezicht, en certificatie zonder overheidstoezicht.Volledige zelfregulering stuit op bezwaren, die samenhangen met het belang
van TTP-diensten voor een samenleving die zich meer en meer verlaat op inherent
kwetsbare informatietechnologie. De overheid heeft in deze tot taak de burger
tegen onaanvaardbare risico's te beschermen. Daarnaast zal de overheid moeten
waarborgen dat de belangen van partijen met een wettelijke bevoegdheid tot
het verkrijgen van elektronische gegevens voldoende worden bewaakt. In het
MDW-rapport Normalisatie en Certificatie [15] is door de ministers van Economische
Zaken en Justitie aangegeven onder welke omstandigheden voor certificatie
kan worden gekozen, en onder welke omstandigheden een nauwere betrokkenheid
van de overheid gerechtvaardigd is. Maatschappelijk belang is hierbij een
essentieel criterium. Volledige zelfregulering lijkt om deze reden niet gerechtvaardigd.
Aan het opstellen van nieuwe wet- en regelgeving zijn echter ook een aantal
nadelen verbonden, zoals:– wetgeving is relatief kostbaar, hetgeen vragen oproept omtrent
proportionaliteit;– vergaande wetgeving is weinig flexibel, terwijl flexibiliteit
in de zich nog sterk ontwikkelende TTP-markt een noodzakelijke vereiste is;Het kiezen van de instrumenten waarmee de gestelde randvoorwaarden kunnen
worden gewaarborgd, komt derhalve neer op het vinden van een balans
tussen regulering en deregulering. De vraag is hoe deze balans kan worden
gevonden.Op basis van het uitgangspunt van deregulering en marktwerking wordt ervoor
gekozen om het waarborgen van de in deze beleidsnotitie genoemde randvoorwaarden
in beginsel via een zelfreguleringsmechanisme aan de markt over te laten.
Het oprichten van een landelijke organisatie voor TTP's, onder begeleiding
en stimulering van de overheid, is hierbij als veelbelovende mogelijkheid
naar voren gekomen. Dit voorstel zal in hoofdstuk 5.2 nader worden toegelicht.Terzake de in hoofdstuk 4.3 beschreven specifieke randvoorwaarde van rechtmatige
toegang dient daarnaast via een partnership approach tussen de overheid en
het relevante bedrijfsleven een voor alle partijen aanvaardbaar instrumentarium
voor het faciliteren van de rechtmatige toegang te worden ontwikkeld. Om te
waarborgen dat het relevante bedrijfsleven dit nog te ontwikkelen instrumentarium
ook daadwerkelijk toepast zal ook hier aansluiting worden gezocht bij een
zelfreguleringsmechanisme. Uitgangspunt hierbij zal zijn dat deze zelfregulering
een wettelijke verankering krijgt. 5.2 TTP-kamerAanbieders en gebruikers van TTP-diensten dienen het initiatief te nemen
tot de oprichting van een landelijke organisatie voor TTP's, onder begeleiding
en stimulering van de overheid (zie figuur 4). Deze organisatie zal verder
als «TTP-kamer» worden aangeduid.Hierbij gelden ten minste de volgende overwegingen:– de TTP-kamer dient een onafhankelijke organisatie te zijn;– in de TTP-kamer hebben zowel de marktpartijen als de overheid
zitting;– aansluiting bij de TTP-kamer door marktpartijen dient op vrijwillige
basis plaats te vinden. De criteria voor lidmaatschap dienen objectief te
zijn;– de TTP-kamer dient een openbare registratie van aangesloten TTP's
te kennen;– de TTP-kamer dient in overleg met de andere betrokken partijen
een bindend algemeen reglement (Policy Statement) voor TTP-diensten
op te stellen, waarin de rechten en plichten van de gebruikers en aanbieders
van de TTP-dienst worden aangegeven en tenminste de in deze beleidsnotitie
opgestelde randvoorwaarden inzake digitale handtekeningen, betrouwbaarheid,
privacy, interoperabiliteit, enz. zijn opgenomen;– elke bij de TTP-kamer aangesloten TTP zal handelen in overeenstemming
met het aldus opgestelde reglement;– het reglement dient periodiek of anders wanneer nodig te worden
geëvalueerd en, indien nodig, te worden herzien;– de TTP-kamer dient te onderzoeken of voor bepaalde TTP-diensten
aanvullende randvoorwaarden moeten worden opgesteld, die door een TTP kunnen
worden vastgelegd in een specifieke aanvulling op het reglement;– elke bij de TTP-kamer aangesloten TTP dient zelf een specifiek
reglement op te stellen, dat is toegesneden op de geleverde TTP-diensten.
Dit specifieke reglement dient ten minste het algemeen reglement te omvatten;– de TTP-kamer dient een klachtenregeling en een vorm van tuchtrecht
te kennen;– de TTP-kamer dient zorg te dragen voor aansluiting bij internationale
ontwikkelingen;– elke bij de TTP-kamer aangesloten TTP dient periodiek te worden gecertificeerd door een door de Raad voor de Accreditatie geaccrediteerde
organisatie. De in deze beleidsnotitie opgestelde randvoorwaarden dienen daarvoor
te worden vertaald naar hanteerbare certificatiecriteria;– bij de TTP-kamer aangesloten TTP's dienen uitsluitend elektronische
certificaten te accepteren van TTP's die gecertificeerd zijn als boven beschreven
of TTP's waarmee een nationale of internationale overeenkomst tot wederzijdse
erkenning (Mutual Recognition Agreement) is gesloten.Om de ontwikkeling van de TTP-kamer en de TTP-infrastuctuur te stimuleren
dient een groeimodel te worden gevolgd. De belangrijkste rol van de overheid
dient te bestaan uit het stimuleren van de ontwikkeling van de TTP-kamer en
een TTP-infrastructuur die voldoet aan de in de beleidsnotitie gestelde randvoorwaarden,
het internationaal uitdragen van het Nederlandse beleidsmodel in het kader
van de wederzijdse erkenning van digitale handtekeningen en het wegnemen van
de handelsbelemmeringen voor cryptografische goederen en producten op de interne
Europese markt.De overheid dient hiertoe een aantal concrete maatregelen te treffen,
die hieronder worden opgenoemd:– De overheid dient de totstandkoming van een certificatieschema
te stimuleren, waarbij de in deze beleidsnotitie genoemde randvoorwaarden
dienen te worden vertaald naar hanteerbare certificatiecriteria.– De overheid dient TTP's die zich aansluiten bij de TTP-kamer actief
te stimuleren, bijvoorbeeld door het beschikbaar stellen van subsidies of
kredieten; aan deze stimulering dient zo spoedig mogelijk invulling te worden
gegeven.– De overheid dient een actieve rol te spelen op het gebied van
voorlichting en onderwijs.– De overheid dient aansluiting bij de TTP-kamer in principe als
eis te stellen aan TTP's die diensten aan de overheid leveren.– De overheid dient de ontwikkeling van specifieke apparatuur en
programmatuur die voldoet aan de gestelde randvoorwaarden te stimuleren.– De overheid dient het functioneren van een aldus op te richten
TTP-kamer na een periode van twee jaar te evalueren.De uiteindelijke taakstelling, positionering en samenstelling van de TTP-kamer
zijn nog onderwerp van discussie. Overheid en marktpartijen dienen zo snel
mogelijk een initiatief te nemen met de verdere uitwerking hiervan. Figuur 4 – Schema voor TTP-infrastructuur 6 CONCLUSIESOverheid en bedrijfsleven dienen concrete maatregelen te treffen om de
snelle ontwikkeling van een betrouwbare TTP-infrastructuur te bevorderen.
Daarbij zal aansluiting worden gezocht bij het zelfreguleringsmechanisme.Overheid, aanbieders en gebruikers van TTP-diensten dienen het initiatief
te nemen tot het oprichten van een TTP-kamer, die waarborgt dat aan de gestelde
randvoorwaarden wordt voldaan. In de TTP-kamer hebben, naast de overheid,
zowel de aanbieders als de gebruikers van TTP-diensten op vrijwillige basis
zitting.De overheid dient de oprichting van genoemde TTP-kamer te begeleiden en
te stimuleren. Aan deze stimulering dient zo spoedig mogelijk invulling te
worden gegeven.De overheid dient de totstandkoming van een certificatieschema te stimuleren,
waarbij de in deze beleidsnotitie genoemde randvoorwaarden dienen te worden
vertaald naar hanteerbare certificatiecriteria.De overheid dient TTP's die zich bij de TTP-kamer aansluiten te stimuleren.
Aan deze stimulering dient zo spoedig mogelijk invulling te worden gegeven.In principe dient de overheid uitsluitend diensten af te nemen van TTP's
die zich bij de TTP-kamer hebben aangesloten.De overheid dient de ontwikkeling en het gebruik van apparatuur en programmatuur
die bijdraagt aan een betrouwbare TTP-infrastructuur te stimuleren. De overheid dient het Nederlandse schema in het kader van de wederzijdse
erkenning van TTP's internationaal uit te dragen.Terzake de in hoofdstuk 4.3 beschreven specifieke randvoorwaarde van rechtmatige
toegang dient daarnaast via een partnership approach tussen de overheid en
het relevante bedrijfsleven een voor alle partijen aanvaardbaar instrumentarium
voor het faciliteren van de rechtmatige toegang te worden ontwikkeld. Om te
waarborgen dat het relevante bedrijfsleven dit nog te ontwikkelen instrumentarium
ook daadwerkelijk toepast zal ook hier aansluiting worden gezocht bij een
zelfreguleringsmechanisme. Uitgangspunt hierbij zal zijn dat deze zelfregulering
een wettelijke verankering krijgt.De overheid dient na uiterlijk twee jaar de ontwikkelingen in Nederland
te evalueren, waarbij wordt getoetst in hoeverre deze ontwikkelingen aan de
gestelde randvoorwaarden voldoen en of de gestelde voorwaarden toereikend
zijn. BIJLAGE 1 Resultaten fase 3 1 InleidingDeze bijlage bevat een samenvatting van het rapport met de uitkomsten
van de inventarisatie die is verricht met betrekking tot de implementatie
van de mogelijke randvoorwaarden op basis van de versie d.d. 19-09-97 bij
een viertal TTP-organisaties en -diensten. Deze inventarisatie is verricht
door de EDP AUDIT POOL in samenwerking met de Technische Universiteit Delft
in het kader van fase 3 van het «Projectplan NAP/TTP» d.d. 7 juli
1997. 2 OpdrachtDe inventarisatie is in opdracht van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat
en het Ministerie van Economische Zaken uitgevoerd conform bovengenoemd projectplan. 3 Doelstelling inventarisatieDe doelstelling van de inventarisatie was om, ten behoeve van de rapportage
in fase 4, met betrekking tot het stuk «NAP/TTP – Inventarisatie
van mogelijke randvoorwaarden – Discussiestuk» versie d.d. 19
september 1997 (hierna te noemen: «Mogelijke randvoorwaarden»),
na te gaan in hoeverre deze in fase 2 van het project geformuleerde mogelijke
randvoorwaarden in de praktijk toepasbaar zijn voor een operationele TTP-dienst. 4 Objecten van onderzoekDe objecten van onderzoek zijn de «Mogelijke randvoorwaarden»
en het daarop gebaseerde evaluatiekader zoals die zijn geformuleerd ten aanzien
van de TTP-organisatie en de TTP-dienst in relatie tot de vier geselecteerde
pilotprojecten. 5 Scope en reikwijdte werkzaamhedenDe scope en reikwijdte van de door ons gedefinieerde werkzaamheden moeten
worden bezien in de context van het gestelde in het hiervoor onder 1 genoemde
projectplan en onder 3 vermelde discussiestuk d.d. 19-09-97.Voor de goede orde wordt opgemerkt, dat:– waar in het projectplan sprake is van het begrip «beoordelen»
gelezen moet worden «inventariseren»;– tijdens de onderzoeksperiode door de leden van de Consultatiegroep
Aanbieders en Gebruikers commentaar is geleverd op de set «Mogelijke
randvoorwaarden» d.d. 19-09-97 waarop de inventarisatie is gebaseerd.
Met dit commentaar is alleen rekening gehouden voorzover het de vier pilotorganisaties
betreft.De opdracht omvatte niet het vormen van een oordeel of de «Mogelijke
randvoorwaarden» noodzakelijk en voldoende zijn voor het realiseren
van een betrouwbare TTP-organisatie en -dienst. 6 Aanpak en werkwijze1. Volgens het projectplan is in fase 2 een raamwerk opgesteld dat is
vastgesteld door de projectgroep. Daarin is een verzameling van basisvoorwaarden
opgenomen die zijn gerelateerd aan de criteria betrouwbaarheid, aansprakelijkheid,
privacy, interoperabiliteit, rechtmatige toegang en onafhankelijkheid.
De normen hebben betrekking op de TTP-organisatie en -dienst van de pilot-organisatie
en zijn nader onderverdeeld in organisatorische en technische voorzieningen.
Een aantal van deze voorwaarden is van toepassing op alle TTP-diensten, terwijl
sommige voorwaarden slechts van toepassing zijn op specifieke klassen van
TTP-organisaties en -diensten.2. Uitgaande van dit raamwerk «Mogelijke randvoorwaarden»
d.d. 19–09–97 hebben wij de belangrijkste aspecten van organisatorische
en technische aard uitgewerkt in een evaluatiekader. De inhoud van dit kader
is in de conceptfase afgestemd met de opdrachtgevers. Dit kader is verstrekt
aan de pilot-organisaties en is gehanteerd als de basis voor de inventarisatie.3. Het evaluatiekader is ingevuld door elk van de vier bij de inventarisatie
betrokken TTP-organisaties en -diensten. Verder is schriftelijke informatie
verkregen en zijn interviews gehouden. Bij de inventarisatie is door ons nagegaan
in welke mate de in het evaluatiekader gedefinieerde aspecten van organisatorische
en technische aard toepasbaar zijn bij de operationele TTP-organisatie en
-dienst. Tevens is aan de hand van het evaluatiekader nagegaan of de «Mogelijke
randvoorwaarden» d.d. 19-09-97 aanvulling of nadere uitwerking behoeven.4. De besprekingsverslagen van de interviews zijn in de conceptfase met
de pilotorganisaties afgestemd.5. Met de betrokken TTP-organisaties is overeengekomen dat over de verkregen
informatie alleen in geanonimiseerde vorm zal worden gerapporteerd. Daartoe
is een geanonimiseerde samenvatting van de antwoorden met betrekking tot het
evaluatiekader opgesteld.6. In hoofdstuk 7 zijn de hoofdlijnen vermeld die bij de inventarisatie
naar voren zijn gekomen. Deze hoofdlijnen dienen als invoer voor de beleidsnotitie
die in het kader van fase 4 van het projectplan is voorzien. 7 Hoofdlijnen uitkomst inventarisatieDe hoofdlijnen van de uitkomsten van de inventarisatie en de daarbij naar
voren gebrachte opmerkingen zijn hieronder weergegeven. 7.1 Volwassenheid TTP-dienstDe mate waarin de TTP-dienst ten tijde van de inventarisatie operationeel
was, verschilde per pilot-organisatie.De uitkomsten van de inventarisatie zijn door deze omstandigheid voor
een deel gebaseerd op uitspraken en inzichten van de geïnterviewden,
die niet konden worden getoetst aan de hand van een feitelijke implementatie
van de TTP-dienst.Bij de nog niet operationele TTP-diensten konden de randvoorwaarden door
middel van interviews toch worden getoetst doordat belangrijke keuzes voor
het realiseren van een volledig operationele TTP-dienst reeds waren gemaakt. 7.2 Mogelijke randvoorwaardenDe uitkomst van de inventarisatie naar de set van «Mogelijke randvoorwaarden» versie d.d. 19-09-97, die is opgesteld in het kader
van fase 2 van het projectplan, geeft aanleiding tot de volgende opmerkingen:– de set anticipeert in onvoldoende mate op de (verwachte) praktijksituatie;– de set is onduidelijk en/of multi-interpretabel;– de set als geheel wordt door de pilotorganisaties te zwaar geacht;– de set houdt onvoldoende rekening met:• TTP-diensten die een verschillend niveau van «trusted»
bieden;• aanloopsituaties waarin nog niet aan alle randvoorwaarden kan worden
voldaan;• degene voor wie de set bestemd is (voor de TTP-organisatie intern,
het marktsegment, alle TTP-organisaties);• de wenselijkheid versus toepasbaarheid en haalbaarheid van randvoorwaarden;• de actoren/aspecten die de voorwaarden bepalen (TTP-organisaties
intern, marktsegment, marktmechanisme, overheid). 7.3 TerminologieDe meningen van de pilotorganisaties lopen sterk uiteen ten aanzien van
de inhoud en de strekking van het begrip «onafhankelijkheid» dat
in de «Mogelijke randvoorwaarden» is omschreven als financiële
en bestuurlijke onafhankelijkheid. Uit de interviews is gebleken, dat de pilotorganisaties
het begrip «onafhankelijkheid» soms anders interpreteren. In de
betekenis van «belangenverstrengeling» zien de pilotorganisaties
onafhankelijkheid enerzijds als noodzakelijke randvoorwaarde voor het bewerkstelligen
van het begrip «trusted». Anderzijds zien de pilot organisaties
het juist als een voordeel voor het realiseren van een «trusted-niveau»
indien de TTP-organisatie onderdeel van een gevestigde organisatie uitmaakt.
In een dergelijke situatie wordt wel de noodzaak onderkend voor het realiseren
van organisatorische functiescheidingen.Daarnaast komen bij de pilotorganisaties verschillen naar voren ten aanzien
van het begrip onafhankelijkheid in relatie tot het begrip «koppelverkoop».
Dit betreft de scheiding tussen de TTP-organisatie als certificaten-uitgevende-instantie
en de TTP-diensten waarbij deze certificaten worden toegepast. Een aantal
van de pilotorganisaties ziet deze scheiding als een essentiële randvoorwaarde. 7.4 Scheiding CA/RATen aanzien van de randvoorwaarde «functiescheiding» is de
mening van de in de inventarisatie betrokken pilotorganisaties dat het in
ieder geval vanuit de praktijk gezien wenselijk is scheiding aan te brengen
tussen de functie van Registration Authority (RA) en die van Certification
Authority (CA). Het is echter moeilijk deze scheiding bij kleine TTP-organisaties
of TTP-organisaties in oprichting te realiseren. 7.5 SleutelbeheerBij het merendeel van de TTP-organisaties wordt het creëren van de
sleutelparen door de klanten verricht. De TTP-organisatie geeft alleen certificaten
uit. In die situaties is key escrow (het bewaren van private sleutels door
een TTP-organisatie) niet mogelijk, tenzij de klant zelf hiertoe mocht besluiten.
De consequentie daarvan is, dat een groot deel van de randvoorwaarden niet,
of slechts ten dele, van toepassing is. De belangrijkste voorbeelden hiervan
zijn een onuitwisbare en volledige verslaglegging van transacties alsmede
de herleidbaarheid van sleutelmateriaal.Doordat generatie van sleutelmateriaal niet bij de TTP-organisatie plaatsvindt
heeft dit voor TTP-organisaties als voordeel het beperken van de
aansprakelijkheid tegen ongeautoriseerde kennisname van data en het niet kunnen
vervullen van een rol bij key escrow. De verantwoordelijkheid (en daarmee
de aansprakelijkheid) in de richting van de klanten wordt daarmee tevens beperkt. 7.6 ContinuïteitBij de pilot-organisaties bestaat eenheid van opvatting ten aanzien van
de noodzaak om de continuïteit te waarborgen, bijvoorbeeld door het stellen
van eisen ten aanzien van de overdracht van de dienstverlening. 7.7 Gebruik van sleutelmateriaalDe TTP-organisatie kan niet voorkomen dat sleutelparen ten behoeve van
digitale handtekeningen door de klant worden aangewend ten behoeve van encryptie,
anders dan door gebruik te maken van specifieke algoritmen (Digital Signature
Algorithm – DSA) of specifieke apparatuur. 7.8 Wederzijdse erkenningDe in de inventarisatie betrokken TTP-organisaties onderschrijven de noodzaak
om te komen tot de een of andere vorm van wederzijdse (inter)nationale erkenning,
zowel voor het eigen marktsegment als de facto voor alle TTP-diensten voor
het creëren van voorwaarden voor interoperabiliteit. Implementatie van
mechanismen voor wederzijdse erkenning is echter niet eenvoudig (zelfs niet
binnen een marktsegment) en vergt een actieve en stimulerende rol van de overheid. 7.9 Abstractheid mogelijke randvoorwaardenDe formulering van de mogelijke randvoorwaarden is te abstract. Daardoor
kunnen de randvoorwaarden in onvoldoende mate worden gecontroleerd, hetgeen
problemen kan opleveren bij de certificering en erkenning van een TTP-organisatie. 7.10 Rol overheidDe onderzochte pilotorganisaties zijn verdeeld over de mate waarin de
overheid een rol moet spelen bij het totstandkomen van een set van randvoorwaarden
voor adequate TTP-diensten. (Bijna) operationele TTP's zijn geneigd hun eigen
intern ontwikkelde normen als randvoorwaarden voor anderen te zien. TTP-organisaties
in oprichting willen zo min mogelijk regulering door de overheid. 7.11 TTP-kamerDe pilotorganisaties zijn van mening, dat een oplossing moet worden gevonden
tussen enerzijds regulering van randvoorwaarden door de overheid en anderzijds
dit geheel over te laten aan de marktwerking. De meeste pilotorganisaties
vinden dat ten minste moet worden gestreefd naar de instelling van een zogenaamde
TTP-kamer. Deze kamer moet worden belast met ten minste:– een niet verplichte certificering van TTP-organisaties op basis
van door haar opgestelde minimum randvoorwaarden;– het realiseren van internationale erkenningen.Over de verhouding van een dergelijke kamer tot (de rol van) de overheid
hebben de pilotorganisaties geen uitspraken gedaan. 7.12 Aanvullende randvoorwaardenDe inventarisatie heeft uitgewezen dat het aanbeveling verdient in de
set met mogelijke randvoorwaarden rekening te houden met de volgende situaties:
outsourcing van TTP-functies; sleutelgeneratie bij klanten dan wel de TTP-organisatie. 7.13 Vastlegging en bewaring van informatieDe TTP-organisaties zijn terughoudend in het aanvaarden van voorwaarden
met betrekking tot vastlegging en bewaring van informatie, anders dan strikt
noodzakelijk is voor de primaire doelstelling van de dienstverlening en het
afleggen van externe (publieke) verantwoording. BIJLAGE 2 LiteratuurBij het opstellen van deze beleidsnotitie zijn de volgende bronnen geraadpleegd:1. Opzet TTP-project in het kader van het Nationaal Actieprogramma Elektronische
Snelwegen, 19 februari 19972. Projectplan NAP/TTP, KPMG Management Consulting / KPMG EDP Auditors,
4 juli 19973. Voorwaarden te stellen aan Trusted Third Parties t.b.v. TTP-project
NAP, drs. R. van der Luit, Ministerie van Binnenlandse Zaken, 2 juni 1997,
Stg. CONFIDENTIEEL4. Overzicht randvoorwaarden, ing. J. van der Spek, Ministerie van Defensie,
Centrale Organisatie/Bureau Beveiligingsautoriteit, 3 juni 19975. Randvoorwaarden voor het aanbieden en het gebruik van TTP-diensten,
ir. S.B. Bootsma, Ministerie van Justitie, 3 juni 19976. TNO Fysisch en Elektronisch Laboratorium, Trusted Third Parties en
Key Escrow, maart 19977. Gesetz zur digitalen Signatur (Signaturgesetz-SigG) – Referententwurf,
Stand: 19. September 1996 – en verordnung zur digitalen Signatur (Signaturverordnung –
SigV) – Referententwurf: Stand: 19. September 1996 – (Engelse
versie beschikbaar als SOG-IS document 012/97,5 March 1997)8. Ministry of Finance Finland, Electronic identification and Electronic
Citizen Card, Helsinki, 29 October 19969. Ministry of Research and Information Technology Denmark, Draft Bill
for Act on Digital Signature etc, IT-Policy Office, J nr 9601756, 14 November
199610. Information Society initiative, Licensing of Trusted Third Parties
for the provision of encryption services, Public Consultation Paper on Detailed
Proposals for Legislation, March 199711. ETSI, Technical Committee, Reference Technical Report, DEG/SEC-003000,
Requirements for Trusted Third Party Services, Version 0.0.7, 26 March 199712. OECD, Cryptography Policy Guidelines, 27 March 199713. A European Initiative in Electronic Commerce, COM(97)15714. Text of Administration March 12 Key Recovery Draft Legislation15. MDW-rapport Normalisatie en Certificatie, MDW-werkgroep Certificering,
februari 199616. Verslag van werkbijeenkomst Cryptografiebeleid, Canberra 9–11
juli 1997, mw. drs. H. de Brabander-Ypes17. Commentaar op mogelijke randvoorwaarden ten behoeve van NAP/TTP-project,
drs. R. van der Luit, Ministerie van Binnenlandse Zaken – vertrouwelijk18. Japan paper, Working meeting on international cooperation on cryptography
policy, Canberra, 9–11 juli 199719. ISO/IEC JTC1/SC27, PDTR 14516, Guidelines for the use and management
of Trusted Third Parties, 9 juni 199720. APEC Task Group on Public Key Authentication, OECD, 20–21 October
199721. Ensuring Security and Trust in Electronic Communication, Communication
from the Commission to the European Parliament, the Council, the Economic
and Social Committee and the Committee of the Regions, COM (97) 50322. Draft Uniform Rules on Electronic Signatures, United Nations Commission
on International Trade Law (UNCITRAL), Working Group on Electronic Commerce,
32th session, Vienna, 19–30 January 1998.23. MDW-rapport Elektronisch verrichten van rechtshandelingen, Ministerie
van Justitie en Ministerie van Economische Zaken, maart 1998 24. Nota wetgeving voor de elektronische snelweg, Ministerie van Justitie,
februari 199825. OECD Privacy guidelines: Guidelines for the protection of privacy
and transborder flows of personal data, 23 september 1980.26. EU Privacy-richtlijn: Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement
en de Raad van Europa van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke
personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende
het vrije verkeer van die gegevens, COM(92) 422 def. -SYN 28727. EU Telecom Privacy-richtlijn: Richtlijn van het Europese Parlement
en de Raad betreffende de bescherming van persoonsgebonden gegevens en van
de persoonlijke levenssfeer in het kader van digitale telecommunicatienetwerken,
met name in het kader van het digitale netwerk voor geintegreerde diensten
(ISDN) en van digitale mobiele netwerken, COM(94) 128 def. – SYN 28828. EU Council Regulation (EC) No. 3381/9429. EU Council Decision No. 94/942/PESC30. Wassenaar Arrangement on Export Controls for Conventional Arms and
Dual-Use Goods and Technologies BIJLAGE 3 Betrokken partijenLeden van de projectgroep NAP/TTP de
heer H.W. de VriesMinisterie van Verkeer en Waterstaat (voorzitter)de heer R. de BruinMinisterie van Verkeer en Waterstaat (secretaris)de heer E.R. de LangeMinisterie van Verkeer en Waterstaat de
heer M. BuysMinisterie van Economische Zaken (secretaris) mevrouw
H. de Brabander-YpesMinisterie van Economische Zaken de heer P.H.
PolmanMinisterie van Economische Zaken de heer T. RegeerMinisterie
van Economische Zaken de heer G.L. van den HilMinisterie van Algemene
Zaken de heer R.P. van der LuitMinisterie van Binnenlandse Zakende heer J.G.M. TimmermansMinisterie van Binnenlandse Zaken de
heer P.J. RosenkrantzMinisterie van Defensie de heer S.B. BootsmaMinisterie
van Justitie de heer H. de ZwartEDP AUDIT POOL de heer H.A.
KampertEDP AUDIT POOL de heer J.C.A. van der LubbeTechnische
Universiteit Delft de heer E.E.O. Roos LindgreenKPMG EDP Auditorsmevrouw A.K.I. TuinderKPMG EDP Auditors   Leden
van de Consultatiegroep Aanbieders en Gebruikers  de heer
C.P. LouwerseAcademisch Ziekenhuis Leiden (Dienst CDIV) mevrouw
E. AbersonConsumentenbond de heer F. SchasfoortCoopers &
Lybrand de heer R. BloemerEnschedé/Sdu B.V. de heer
A.A.J. ReuverIBM Nederland B.V. de heer R. van WolferenInterpay
Nederland B.V. de heer D. RebelKEMA Nederland B.V. de heer
G.J.C. LekkerkerkerKNB de heer J.J. MoelkerMinisterie van
Binnenlandse Zaken (ACIB) de heer M. BullingaMinisterie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer de heer R. van EschNederlandse
Vereniging van Banken mevrouw A. RotteNlnet B.V. de heer
E. HardamNLSign B.V. de heer M.A.P.J. de JagerPercomad B.V.de heer H.A. AlgraPhilips Crypto B.V. de heer B. van LeentPoint
Information Systems B.V. de heer J. DöllPTT Post B.V. de
heer G.J. SchuringaRabobank Nederland N.V. de heer M. HuijbersRCCde heer F. van DoornReginet B.V. de heer J.J. BorkingRegistratiekamer de heer P. van DijkenShell Information Services B.V. de
heer A. van BellenStichting Ediforum de heer H. van GinkelVBNde heer M.P. CrijnsVereniging van KvK en Fabrieken de heer
S.H. KatusVNO/NCWXNoot1Zie de Telecommunicatiewet, Memorie van Toelichting. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26581-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl