Brief inzake Energierekening huishoudens
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2017-12-20 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2017-2018
 Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Kamerstukken
 
 
 
 34 762
 
 Wijziging van de Wet opslag duurzame energie (in verband met de vaststelling van tarieven voor 2018)
 
 
 
 D
 
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 18 december 2017
 Tijdens de Algemene financiële beschouwingen en behandeling pakket Belastingplan 2018 van 12 december jl. heeft de Staatssecretaris van Financiën toegezegd dat ik de brief over de energierekening van huishoudens ook aan uw Kamer toestuur.
 Bij de regeling van werkzaamheden van 28 november jl. is door de Tweede Kamer gevraagd om een brief over de energierekening van huishoudens gedurende deze kabinetsperiode. Daarnaast verzocht het lid Van der Lee tijdens het plenaire debat in de Tweede Kamer van 30 november jl. over het wetsvoorstel tot wijziging van de tarieven voor de opslag duurzame energie (ODE) voor 2018 om een beeld van de energierekening voor een gemiddeld huishouden indien voor de ODE 2018 een verdeling van de lasten huishoudens versus bedrijven van 40:60 zou worden gehanteerd in plaats van de huidige lastenverdeling waarbij de lasten voor 50% bij huishoudens en voor 50% bij bedrijven neerslaan.
 De gemiddelde energierekening voor huishoudens
 
 Op basis van de Nationale energieverkenning 2017 heb ik bezien welke gevolgen optreden door maatregelen uit het Regeerakkoord. Inclusief de maatregelen in het Regeerakkoord en een structureel veronderstelde toename van de netwerktarieven ten aanzien van de levering van elektriciteit stijgt de gemiddelde energierekening voor huishoudens in 2021 naar schatting met circa € 175 ten opzichte van 2017.
 Sinds 2013 is de ODE van kracht die voorziet in dekking voor de kasuitgaven die samenhangen met de stimulering van hernieuwbare energieproductie (in het bijzonder de SDE+ inclusief de uitrol van windenergie op zee). Deze uitgaven lopen sinds 2013 op van € 100 miljoen in 2013 naar € 1.074 miljoen in 2018 en ruim € 2.600 miljoen in 2021.
 In het Regeerakkoord is voorts een verschuiving van de belastingheffing op elektriciteit naar aardgas opgenomen, en een verlaging van de belastingvermindering per elektriciteitsaansluiting. De budgettaire opbrengst die hiermee samenhangt, wordt benut voor verlaging van de belastingtarieven in de inkomstenbelasting. Uit de doorrekening van het Regeerakkoord blijkt dat voor alle inkomensgroepen de koopkracht per saldo toeneemt. In dit resulterende koopkrachtbeeld zijn zowel de oplopende ODE als de maatregelen in de sfeer van de energiebelasting opgenomen.
 De energiebelasting en de ODE zijn heffingen die het energieverbruik van afnemers belasten, ongeacht het inkomen van de betrokken huishoudens. Ten aanzien van het aardgas- en elektriciteitsverbruik naar inkomensgroep is sprake van een heterogeen beeld dat onder andere afhankelijk is van de woonsituatie en de gezinssamenstelling. Maar ook de leeftijd van eventueel aanwezige kinderen in het gezin speelt een rol. Ook zijn woningtype, de grootte van de woning en het bouwjaar van invloed op het energieverbruik. Dit heterogene beeld doet zich binnen en tussen alle inkomensgroepen voor en leidt ertoe dat geen eenduidige uitspraken gedaan kunnen worden over het specifieke energieverbruik bij een bepaald inkomensniveau.
 Het Belastingplan 2018 bevat tevens een tijdelijke verhoging van de energiebelasting met € 200 miljoen voor de jaren 2018 en 2019, ter dekking van uitgaven ter bevordering van energiebesparing in gereguleerde huurwoningen, vormgegeven in de stimuleringsregeling energieprestatie huursector (STEP). Daarmee wordt uitvoering gegeven aan afspraken in het Energieakkoord. Gemiddeld genomen zal als gevolg van deze tijdelijke verhoging een huishouden ongeveer in 2018 en 2019 € 15 euro per jaar extra energiebelasting bijdragen. Deze verhoging van de energiebelasting wordt in 2020 teruggedraaid.
 
 Lastenverdeling
 Het kabinet hanteert zowel ten aanzien van de energiebelasting als van de ODE een lastenverdeling waarbij 50% van de optredende lasten bij huishoudens neerslaan en 50% bij bedrijven. Bij deze keuze van de lastenverdeling over huishoudens en bedrijven zijn de gevolgen voor huishoudens en bedrijven in samenhang gewogen. Het principe dat de vervuiler betaalt is hierbij leidend. Omdat concurrentienadelen voor Nederlandse bedrijven kunnen optreden, is bij de ODE tevens gekozen voor een degressieve tariefstructuur. Daarbij sluit de ODE aan bij de tariefstructuur die ook voor de energiebelasting van kracht is.
 Het lid van der Lee van de Tweede Kamerfractie van GroenLinks heeft mij verzocht in beeld te brengen welke tarieven voor de ODE in 2018 nodig zijn indien de lasten op een alternatieve wijze worden verdeeld: 40% bij huishoudens en 60% bij bedrijven. Onderstaande tabel geeft de huidige tarieven voor de ODE weer afgezet tegen het voorstel van het lid Van der Lee.
 
 Tabel 1 Tarieven ODE 2018 afgezet tegen het voorstel 40:60
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 Voorstel 40:60
 
 
 
 
 
 
 
 Beoogde opbrengst ODE in mln euro
 
 
 678
 
 
 1.074
 
 
 1.074
 
 
 
 
 
 Tarieven aardgas in cent/m3
 
 
 
 
 
 
 
 
 0–170.000 m3
 
 
 1,59
 
 
 2,85
 
 
 2,28
 
 
 
 
 170.000–1.000.000 m3
 
 
 0,74
 
 
 1,06
 
 
 1,57
 
 
 
 
 1.000.000–10.000.000 m3
 
 
 0,27
 
 
 0,39
 
 
 0,57
 
 
 
 
 > 10.000.000 m3
 
 
 0,13
 
 
 0,21
 
 
 0,31
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tarieven elektriciteit in cent/kWh
 
 
 
 
 
 
 
 
 0–10.000 kWh
 
 
 0,74
 
 
 1,32
 
 
 1,06
 
 
 
 
 10.000–50.000 kWh
 
 
 1,23
 
 
 1,80
 
 
 2,53
 
 
 
 
 50.000–10.000.000 kWh
 
 
 0,33
 
 
 0,48
 
 
 0,67
 
 
 
 
 >= 10.000.000 kWh
 
 
 0,01
 
 
 0,02
 
 
 0,03
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 aardgasverbruik gemiddeld huishouden (o.b.v. NEV 2017)
 
 
 1.241
 
 
 1.205
 
 
 1.205
 
 
 
 
 elektriciteitsverbruik gemiddeld huishouden (o.b.v. NEV 2017)
 
 
 2.768
 
 
 2.675
 
 
 2.675
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 gemiddelde bijdrage huishoudens incl. 21% BTW (euro)
 
 
 49
 
 
 84
 
 
 68
 
 
 
 
 
 Vervolgens wordt in tabel 2 een indicatie gegeven van de gemiddelde energierekening voor huishoudens inclusief de ODE in de periode 2017–2021, afgezet tegen het voorstel van het lid Van der Lee. Deze tabel is gebaseerd op tabel 5.2 uit de Nationale Energieverkenning (NEV) 2017 (Kamerstukken 30 196 nr. F) en bevat een doorrekening van maatregelen uit het Regeerakkoord die nog niet in de NEV 2017 waren opgenomen.
 
 Tabel 2 Gemiddelde energierekening voor huishoudens 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 Energierekening NEV 2017 geactualiseerd incl. doorwerking Regeerakkoord
 
 
 
 
 Idem, o.b.v. lastenverdeling 40:60
 
 
 
 
 
 
 
 Elektriciteitslevering in kWh
 
 
 2.768
 
 
 2.675
 
 
 2.581
 
 
 2.488
 
 
 2.488
 
 
 2.675
 
 
 2.581
 
 
 2.488
 
 
 2.488
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 variabele kosten
 
 
 144
 
 
 137
 
 
 131
 
 
 124
 
 
 124
 
 
 137
 
 
 131
 
 
 124
 
 
 124
 
 
 
 
 vaste kosten
 
 
 231
 
 
 243
 
 
 243
 
 
 243
 
 
 243
 
 
 243
 
 
 243
 
 
 243
 
 
 243
 
 
 
 
 Energiebelasting
 
 
 278
 
 
 275
 
 
 247
 
 
 232
 
 
 232
 
 
 275
 
 
 247
 
 
 232
 
 
 232
 
 
 
 
 belastingvermindering
 
 
 – 306
 
 
 – 301
 
 
 – 246
 
 
 – 241
 
 
 – 241
 
 
 – 301
 
 
 – 246
 
 
 – 241
 
 
 – 241
 
 
 
 
 opslag duurzame energie
 
 
 20
 
 
 35
 
 
 55
 
 
 74
 
 
 81
 
 
 28
 
 
 44
 
 
 59
 
 
 65
 
 
 
 
 BTW
 
 
 77
 
 
 82
 
 
 90
 
 
 91
 
 
 92
 
 
 80
 
 
 88
 
 
 88
 
 
 89
 
 
 
 
 
 subtotaal elektriciteitsrekening
 
 
 
 
 445
 
 
 
 
 472
 
 
 
 
 520
 
 
 
 
 523
 
 
 
 
 531
 
 
 
 
 463
 
 
 
 
 507
 
 
 
 
 505
 
 
 
 
 512
 
 
 
 
 
 Gasverbruik in m3
 
 
 1.241
 
 
 1.205
 
 
 1.170
 
 
 1.134
 
 
 1.134
 
 
 1.205
 
 
 1.170
 
 
 1.134
 
 
 1.134
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 variabele kosten
 
 
 309
 
 
 312
 
 
 314
 
 
 315
 
 
 315
 
 
 312
 
 
 314
 
 
 315
 
 
 315
 
 
 
 
 vaste kosten
 
 
 183
 
 
 183
 
 
 183
 
 
 183
 
 
 183
 
 
 183
 
 
 183
 
 
 183
 
 
 183
 
 
 
 
 Energiebelasting
 
 
 310
 
 
 308
 
 
 334
 
 
 318
 
 
 318
 
 
 308
 
 
 334
 
 
 318
 
 
 318
 
 
 
 
 opslag duurzame energie
 
 
 20
 
 
 34
 
 
 54
 
 
 73
 
 
 80
 
 
 27
 
 
 43
 
 
 58
 
 
 64
 
 
 
 
 BTW
 
 
 173
 
 
 176
 
 
 186
 
 
 187
 
 
 188
 
 
 174
 
 
 183
 
 
 183
 
 
 185
 
 
 
 
 
 subtotaal gasrekening
 
 
 
 
 994
 
 
 
 
 1.013
 
 
 
 
 1.070
 
 
 
 
 1.075
 
 
 
 
 1.083
 
 
 
 
 1.004
 
 
 
 
 1.057
 
 
 
 
 1.057
 
 
 
 
 1.064
 
 
 
 
 
 
 totaal energierekening
 
 
 
 
 1.439
 
 
 
 
 1.484
 
 
 
 
 1.590
 
 
 
 
 1.597
 
 
 
 
 1.614
 
 
 
 
 1.467
 
 
 
 
 1.563
 
 
 
 
 1.562
 
 
 
 
 1.576
 
 
 
 
 
 
 waarvan ODE
 
 
 
 
 49
 
 
 
 
 84
 
 
 
 
 131
 
 
 
 
 177
 
 
 
 
 195
 
 
 
 
 68
 
 
 
 
 105
 
 
 
 
 142
 
 
 
 
 156
 
 
 
 
 
 mutatie energierekening t.o.v. 2017
 
 
 
 45
 
 
 151
 
 
 158
 
 
 175
 
 
 28
 
 
 124
 
 
 123
 
 
 137
 
 
 
 
 
 Waarvan ODE
 
 
 
 
 
 36
 
 
 
 
 83
 
 
 
 
 129
 
 
 
 
 146
 
 
 
 
 19
 
 
 
 
 57
 
 
 
 
 93
 
 
 
 
 107
 
 
 
 
 
 
 
 Zoals uit de bovenstaande tabel blijkt, leidt het voorstel van lid van der Lee logischerwijs tot een daling van de energierekening voor huishoudens. Daarentegen nemen de lasten voor bedrijven toe.
 Tabel 3 geeft een indruk van de ontwikkeling van de lasten voor huishoudens en bedrijven indien de lasten conform het wetsvoorstel voor 50% bij huishoudens en voor 50% bij bedrijven neerslaan, afgezet tegen het alternatieve voorstel van het lid Van der Lee. De toenemende lasten voor bedrijven zijn nodig om dezelfde beoogde opbrengst van de ODE 2018 te realiseren.
 
 
 Tabel 3 Lastenontwikkeling ODE huishoudens en bedrijven 2018–2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 lastenverdeling 50:50
 
 
 
 
 mutaties lastenverdeling 40:60
 
 
 
 
 
 
 
 gemiddelde bijdrage huishoudens incl. 21% BTW (euro)
 
 
 49
 
 
 84
 
 
 132
 
 
 177
 
 
 195
 
 
 – 17
 
 
 – 26
 
 
 – 35
 
 
 – 39
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 bakkersbedrijf
 
 
 231
 
 
 393
 
 
 634
 
 
 883
 
 
 970
 
 
 – 24
 
 
 – 39
 
 
 – 54
 
 
 – 59
 
 
 
 
 groothandelsbedrijf
 
 
 742
 
 
 1.160
 
 
 1.869
 
 
 2.604
 
 
 2.861
 
 
 219
 
 
 353
 
 
 492
 
 
 541
 
 
 
 
 bedrijf in gezondheidszorg
 
 
 1.235
 
 
 1.517
 
 
 2.444
 
 
 3.406
 
 
 3.741
 
 
 191
 
 
 307
 
 
 428
 
 
 471
 
 
 
 
 glastuinbouwbedrijf
 
 
 1.918
 
 
 3.045
 
 
 4.904
 
 
 6.835
 
 
 7.507
 
 
 497
 
 
 800
 
 
 1.115
 
 
 1.225
 
 
 
 
 bedrijf in foodsector
 
 
 5.403
 
 
 8.809
 
 
 14.189
 
 
 19.775
 
 
 21.719
 
 
 540
 
 
 870
 
 
 1.212
 
 
 1.332
 
 
 
 
 chemiebedrijf
 
 
 68.976
 
 
 101.055
 
 
 162.780
 
 
 226.857
 
 
 249.157
 
 
 41.135
 
 
 66.260
 
 
 92.342
 
 
 101.419
 
 
 
 
 
 Tot slot
 Zoals ik tijdens de behandeling van het wetsvoorstel ter wijziging van de tarieven voor de opslag duurzame energie (ODE) voor 2018 aan de Tweede Kamer heb toegezegd, zal het geactualiseerde beeld van de gemiddelde energierekening voor huishoudens in de NEV 2018 worden opgenomen. Ik heb het Planbureau voor de Leefomgeving inmiddels verzocht om vanaf de publicatie van de NEV 2018 naast het gemiddelde beeld voor huishoudens ook een indruk te geven van de ontwikkeling van de energierekening voor meer specifieke inkomensgroepen van huishoudens. De NEV 2018 zal uiterlijk eind oktober 2018 verschijnen.
 
 
 
 
 De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
 
 E.D.
 Wiebes