Herziening Zorgstelsel; Brief regering; “Samenvattend Rapport Uitvoering ZVW 2008” van de NZa
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST140235
 2009-2010
 
 29 689
 Herziening Zorgstelsel
 
 
 
 
 Nr. 
 288
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 21 januari 2010
 
 Hierbij bied ik u het samenvattend rapport uitvoering Zorgverzekeringswet
(Zvw) 2008 van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) aan. In deze brief geef ik in het kort de conclusies van de NZa weer en
zonodig mijn reactie daarop.
 
 Het rapport richt zich op de naleving van de publieke randvoorwaarden
van de acceptatieplicht door de zorgverzekeraars, het verbod op premiedifferentiatie,
naleving van de zorgplicht, de transparantie, de mobiliteit van verzekerden,
de risicoverevening en andere wettelijke bepalingen van de Zvw. Het rapport
betreft het kalenderjaar 2008, maar om de actualiteitswaarde te vergroten,
heeft de NZa de onderzoeksbevindingen tot 1 juli 2009 meegenomen.
 
 In deze brief licht ik eerst kort de werkwijze van de NZa bij het opstellen
van dit rapport toe. Hierna ga ik nader in op de uitkomsten van het rapport.
De uitkomsten van het onderzoek sluiten aan bij de resultaten van eerder door
de NZa verrichte onderzoeken zoals de monitor Zorgverzekeringsmarkt, waarover
ik u per brief op 19 augustus 2009 heb geïnformeerd (Tweede Kamer,
vergaderjaar 2008–2009, 29 689, nr. 271).
 Werkwijze
 De NZa maakt in haar toezicht gebruik van het RisicoAnalysemodel (RAM).
Met dit model kan de NZa gericht en gedoseerd toezicht houden, waardoor de
administratieve lasten voor de verzekeraars beperkt blijven. Dit model definieert
de risico’s die op systeemniveau op kunnen treden. De focus ligt hierbij
op aspecten waarbij het consumentenbelang in gevaar kan komen. Jaarlijks herijkt
de NZa deze risico’s op basis van de ontvangen signalen en de onderzoeksbevindingen.
Ten opzichte van vorig jaar is het RAM weinig gewijzigd. Wel is de uitvoering
van de compensatie van het verplicht eigen risico als nieuw risico toegevoegd.
 
 De NZa voert voor de gemiddelde en hoge risico’s ook thematische
onderzoeken uit. In 2008 is er bijvoorbeeld onderzoek verricht naar het PGB-experiment,
het zittend ziekenvervoer en de vergelijkingssites voor zorgverzekeringen.
Ook maakt de NZa bij haar toezichthoudende taak gebruik van de verantwoordingsproducten
van de zorgverzekeraars, zoals het uitvoeringsverslag en de daarbij gevoegde
accountantsproducten. Tot slot vervullen signalen van verzekerden, zorgaanbieders,
belangenorganisaties en andere toezichthouders een belangrijke rol in het
toezicht van de NZa.
 
 De NZa houdt toezicht volgens het beginsel van «verdiend vertrouwen».
In het voorjaar van 2009 heeft de NZa haar visiedocument «Zicht op toezicht»
gepubliceerd. Hierin is aangegeven dat instrumenten van het toezicht op grond
van het beginsel «verdiend vertrouwen» verder worden ontwikkeld.
 Handhaving, verantwoording en controle
 Er is in de jaren 2006 tot 2008 sprake van een dalende trend in het aantal
signalen dat de NZa ontvangt. De signalen die de NZa heeft ontvangen, zijn
sterk afgenomen van 82 in 2007 naar 52 in 2008. De meeste signalen hebben
net als het voorgaande jaar betrekking op de informatieverstrekking en de
zorgplicht. De NZa heeft ten opzichte van verhoudingsgewijs wel vaker geïntervenieerd,
omdat de aard van de signalen dit noodzakelijk maakte. Daarbij is ten opzichte
van 2007 vaker gebruikt gemaakt van informele middelen zoals brieven en gesprekken.
Het aantal aanwijzingen is op grond van signalen meer dan gehalveerd van 14
tot 6 ten opzichte van het jaar 2007. Naast deze aanwijzingen in verband met
signalen is het aantal aanwijzingen wegens verplichtingen tot aanlevering
van verantwoordingsinformatie sterk toegenomen. Dit komt doordat er meer documenten
moesten worden ingediend en de NZa bovendien de indieningstermijn strikter
heeft gehanteerd. In de eerste helft van 2009 hebben de zorgverzekeraars zich
beter aan deze termijnen gehouden en is geen enkele aanwijzing opgelegd.
 
 Net als in 2007 hebben zorgverzekeraars de verantwoording over de honorering
van bestuur en directie in 2008 op zeer uiteenlopende wijze vormgegeven. Om
te kunnen voldoen aan de behoefte om informatie van uw Kamer is afgesproken
de informatie-uitvraag uit te breiden. Dit is met ingang van 2009 opgenomen
in het informatiemodel van de NZa.
 
 De NZa geeft aan dat de kwaliteit van de ontvangen uitvoeringsverslagen
in een aantal gevallen tekortschiet. Dit betreft onder andere de verantwoording
over de klachtenanalyse/evaluatie, selectieve contractering en de sturing
van verzekerden naar voorkeursaanbieders en het zittend ziekenvervoer. Bij
deze laatste twee gaat het om nieuwe informatieverplichtingen. Het kan zijn
dat zorgverzekeraars nog bekend moeten raken met de adequate verantwoording
op deze punten. De NZa heeft deze bevindingen teruggekoppeld aan desbetreffende
zorgverzekeraars. Deze methode is het vorige jaar zeer succesvol geweest,
aangezien alle adviezen zijn opgevolgd.
 Toegang Zorgverzekering
 De NZa komt tot de conclusie dat de zorgverzekering voldoende toegankelijk
is.
 Zorgverzekeraars hebben geen zorgverzekeringen op de markt gebracht die
strijdig zijn met de bepalingen in de Zvw. 
 
 Met betrekking tot de acceptatieplicht heeft de NZa één
aanwijzing gegeven aan een verzekeraar die in zijn informatieverstrekking
de acceptatieplicht niet naleefde. Er werd informatie via een website of ander
reclamemateriaal verstrekt op grond waarvan de verzekering alleen toegankelijk
voor bepaalde doelgroepen leek. Dit is door deze zorgverzekeraar aangepast.
 In het samenvattend rapport over 2007 gaf de Nza aan onderzoek te doen
naar het niet naleven van de acceptatieplicht op grond van een afspraak die
zorgverzekeraars hebben gemaakt in overleg met Zorgverzekeraars Nederland
(ZN), de brancheorganisatie van alle zorgverzekeraars. In de Zvw is geregeld
dat verzekerden met een betalingsachterstand hun verzekering niet mogen opzeggen.
Een verzekerde met betalingsachterstand kan dus in principe niet overstappen
naar een andere zorgverzekeraar. Als deze verzekerde zich toch wenst in te
schrijven bij een andere verzekeraar, mag de nieuwe verzekeraar de verzekerde
echter op grond van de acceptatieplicht niet weigeren. In ZN-verband is een
afspraak gemaakt dat de nieuwe verzekeraar de verzekerde met een betalingsachterstand
toch mag weigeren om te voorkomen dat de verzekerde dubbel verzekerd raakt.
 Hoewel dit beleid van de verzekeraars begrijpelijk is, de verzekerde is
tenslotte reeds verzekerd, geeft de Nza aan dat dit in strijd met de acceptatieplicht
is. De Nza heeft dan ook aanwijzingen gegeven aan een aantal zorgverzekeraars
dat verzekerden met een betalingsachterstand bij hun huidige zorgverzekeraars
heeft geweigerd. Zorgverzekeraars hebben aangegeven hun beleid terzake aan
te passen, zodat verzekerden met een betalingsachterstand niet meer worden
geweigerd in 2009.
 
 De NZa heeft geen signalen ontvangen dat zorgverzekeraars ten onrechte
een verzekering hebben beëindigd. Ook het verbod op premiedifferentiatie
wordt nageleefd. De NZa heeft geen aanwijzingen dat de maximale korting van
10% op de collectiviteiten wordt overschreden. Er zijn wel signalen
binnen gekomen over het herverzekeren van het eigen risico, maar de NZa concludeert
dat door deze herverzekeringen het verbod op premiedifferentiatie niet wordt
overtreden.
 
 Risicoselectie via misbruik van de acceptatieplicht of het verbod op premiedifferentiatie
komt momenteel niet voor. Wel maken zorgverzekeraars gebruik van de mogelijkheden
om indirect te sturen op specifieke groepen verzekerden, zoals het herverzekeren
van het verplicht eigen risico. Zoals de NZa aangeeft, zijn de gebruikte instrumenten
wettelijk toegestaan, omdat verzekerden niet worden geweigerd op gezondheidskenmerken.
Dat laat onverlet dat de NZa de ontwikkelingen op dit vlak nauwgezet volgt
en hierover rapporteert medio 2010 via de marktscan zorgverzekeringsmarkt
(voorheen de monitor zorgverzekeringsmarkt).
 Toegang tot de zorg
 De NZa heeft geen indicaties dat de toegang tot de zorg in gevaar is.
De NZa concludeert dat verzekeraars geen beperkingen toepassen op het wettelijk
verzekeringspakket. Op dit moment doet de NZa onderzoek naar de invulling
van de zorgplicht en zal daarover in 2010 rapporteren. In 2008 heeft de NZa
signalen gekregen over het verstrekken van onjuiste informatie over de vergoeding
van niet gecontracteerde zorg. Ook bleken enkele verzekeraars de verstrekkingen
van elastische kousen onjuist toe te passen. De desbetreffende zorgverzekeraars
hebben na optreden hun handelen aangepast.
 Persoonsgebonden budget
 Met ingang van 1 januari 2007 is het persoonsgebonden budget als
driejarig instrument ingevoerd in de Zvw. De NZa heeft geadviseerd het persoonsgebonden budget niet te laten voortbestaan in de huidige vorm.
Ik heb u in mijn brief van 22 april 2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 29 689, nr. 257) reeds gemeld dat ik het advies van
de NZa onderschrijf en geen wetsvoorstel zal voorbereiden dat er op is gericht
het experiment te verlengen in de huidige vorm.
 Ik heb voorts meegedeeld dat ik gezamenlijk met Per Saldo, ZN en zorgverzekeraars
zou verkennen of, en zo ja op welke wijze vervolgens aan het persoonsgebonden
budget in de Zvw een zodanige invulling zou kunnen worden gegeven dat tegemoet
kan worden gekomen aan de opmerkingen van de NZa.
 
 Inmiddels heeft een dergelijk overleg plaatsgevonden. In dat overleg is
geconcludeerd dat een persoonsgebonden budget als een vorm van restitutie
kan worden beschouwd. Ook zonder dat het persoonsgebonden budget als apart
fenomeen in de Zvw bestaat, kan de zorgverzekeraar met behulp van restitutie
tegemoet komen aan de wens van verzekerden die zelf hun zorg willen organiseren.
 
 Een zorgverzekeraar kan als een verzekerde kiest voor restitutie immers
ook een voorschot geven. Daarmee wordt het verschil tussen restitutie en een
persoonsgebonden budget geminimaliseerd.
 In het overleg is door alle betrokkenen geconstateerd dat een dergelijke
vorm van restitutie overeenkomt met het persoonsgebonden budget. Ook is geconstateerd
dat de mogelijkheid van restitutie mogelijk meer bijdraagt aan de met een
dergelijk systeem beoogde keuzevrijheid dan een apart geregeld persoonsgebonden
budget in de Zvw. Vooral verzekerden zijn in staat zorgverzekeraars er toe
te brengen de gewenste keuzevrijheid te bieden. De conclusie was dat het aanbeveling
verdient dat Per Saldo via zijn achterban zorgverzekeraars zal aanspreken
op de mogelijkheden van restitutie.
 Tijdigheid zorg
 De NZa doet onderzoek naar de relatie tussen zorginkoop en het zekerstellen
van tijdige zorg en zal hierover in 2010 over rapporteren. Vooralsnog is er
geen reden aan te nemen dat zorgverzekeraars zich onvoldoende inspannen de
tijdigheid van zorg te waarborgen. Wel hebben zorgverzekeraars in hun uitvoeringsverslagen
aangegeven dat er in 2008 problemen waren bij het leveren van kraamzorg. Door
een landelijk tekort aan kraamverzorgers hebben zorgverzekeraars extra inspanningen
moeten verrichten, met als positief resultaat dat zij aan hun zorgplicht konden
voldoen.
 Kwaliteit
 Bij het zittend ziekenvervoer heeft de NZa in 2008 op grond van signalen
de aandachtspunten bij de kwaliteitsafspraken nader onderzocht. Naar aanleiding
van dit onderzoek heeft de NZa een aantal zorgverzekeraars erop gewezen dat
de kwaliteitsafspraken met vervoerders dienen te verbeteren. De bevindingen
van dit onderzoek zullen naar verwachting in 2010 worden gepubliceerd waarover
ik uw Kamer zal informeren.
 
 Bij de onderhandelingen voor 2009 is de aandacht voor kwaliteit toegenomen,
maar de prijs is nog doorslaggevend. De NZa is, net als ik, van mening dat
het inzicht in de kwaliteit van zorg zeer belangrijk is. De NZa doet tot medio
2010 onderzoek naar de de manier waarop zorgverzekeraars door hun zorginkoop
waarborgen dat de kwaliteit van de zorg goed is. Zoals ik onder andere heb
aangegeven in mijn brief van 22 juli 2008 (Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 29 689, nr. 216) is transparantie van kwaliteit van
zorg ook een belangrijk speerpunt van het huidige kabinet. In
de genoemde brief heb ik aangegeven op welke wijze ik dit tracht te bevorderen.
 Betaalbaarheid
 Uit het verantwoordingsonderzoek volgen geen indicaties dat verzekeraars
structureel meer ten laste brengen van de zorgverzekering dan het wettelijk
voorgeschreven pakket.
 
 Voorts geeft de NZa aan dat uit een inventarisatie bij verzekeraars blijkt
dat de in- en uitvoering van het verplicht eigen risico meer administratiekosten
met zich hebben gebracht dat vooraf was ingeschat. De uitvoeringskosten van
het verplicht eigen risico zijn een onderwerp dat in de evaluatie van het
verplicht eigen risico wordt meegenomen. In mijn brief van 23 mei 2008
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 689, nr. 194) heb ik
de aspecten genoemd die in deze evaluatie van het verplicht eigen risico zullen
worden meegenomen. De eerste fase van deze evaluatie zal naar verwachting
dit voorjaar aan beide Kamers der Staten-Generaal worden gezonden.
 
 Nadat per 1 januari 2008 het verplicht eigen risico in de Zvw is
ingevoerd, is in 2008 voor de eerste keer de compensatieregeling voor het
verplicht eigen risico gericht op verzekerden met meerjarige, onvermijdbare
zorgkosten uitgevoerd. De NZa geeft aan dat hierbij voor 2,5% van de
rechthebbenden vertraging is opgetreden bij de uitbetaling. Het CAK en de
zorgverzekeraars hebben (met het oog op de uitvoering van deze compensatieregeling
in 2009) diverse acties ondernomen waardoor inmiddels veel is verbeterd.
 Overige verplichtingen
 De administratieve afhandeling van de overstapperiode 2008/2009 is net
als het jaar ervoor in het algemeen goed verlopen. De NZa constateert dat
zorgverzekeraars vaak voorwaarden stellen die het verzekerden onmogelijk maken
een aanvullende verzekering af te sluiten als ze geen basisverzekering hebben
afgesloten. De NZa heeft verzekeraars opgedragen op hun websites heldere informatie
te verschaffen over de voorwaarden voor aanvullende verzekeringen. Dit is
inmiddels gebeurd. Ook bleek dat de meeste verzekeraars een opzegservice hadden
die in strijd met de Wet marktordening gezondheidszorg het verzekerden onmogelijk
maakte om bijvoorbeeld wel de basisverzekering, maar niet de aanvullende verzekering
op te zeggen. Zoals ik al eerder heb aangegeven in mijn brief van 19 augustus
2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 689, nr. 271 p.
4) vind ik het zeer belangrijk om de ontwikkelingen op het gebied van de koppeling
tussen het basispakket en het aanvullende pakket te volgen. Daarom heb ik
de Nza verzocht in hoeverre de koppeling tussen de basisverzekering en het
aanvullende pakket de keuzevrijheid belemmert. Over de koppelverkoop zijn
onlangs ook kamervragen gesteld door de kamerleden Smilde (CDA) en van der
Veen (PvdA), u ontvangt hierover (nagenoeg) gelijktijdig met deze brief een
aparte brief, waarin ik de kamervragen beantwoord en u het rapport van de
Nza aanbied.
 
 De NZa geeft aan dat zorgverzekeraars veel verbeterpunten uit het onderzoek
in 2007 naar de naleving van privacywetgeving hebben opgevolgd, maar dat alle
zorgverzekeraars nog één of meerdere verbeterpunten hebben openstaan
of de ingezette verbeteracties nog niet volledig hebben afgerond. De NZa geeft
daarbij aan dat zij knelpunten ondervindt bij de uitvoering van haar toezicht-
en handhavingstaak bij het toezicht op de bescherming van de privacy. De NZa
houdt toezicht op de regels die zijn opgenomen in de Gedragscode Verwerking
Persoonsgegevens Financiële Instellingen en het daarbij behorende
addendum Zorgverzekeraars waarvan de goedkeuring in 2008 verlopen is. De NZa
heeft mij geadviseerd de inhoud van deze regeling bij ministeriële regeling
vorm te geven. Ik heb besloten aan dit advies gehoor te geven. De ministeriële
regeling is inmiddels voorgelegd aan het College bescherming persoonsgegevens
en zal zo spoedig mogelijk worden gepubliceerd.
 Conclusie samenvattend rapport Zvw 2008
 Ik ben tevreden met de uitkomsten van het onderzoek van de NZa. Zorgverzekeraars
hebben in 2008 de publieke randvoorwaarden (acceptatieplicht, verbod op premiedifferentiatie
en de zorgplicht) nageleefd. De NZa heeft een aantal aanwijzingen aan verzekeraars
gegeven op basis waarvan verzekeraars correcties hebben doorgevoerd of het
ongewenste gedrag hebben aangepast. Hierdoor was er geen noodzaak voor de
inzet van zwaardere handhavingsinstrumenten.
 
 Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
 
 De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
 A. Klink 
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.