Wapenexportbeleid; Verslag algemeen overleg op 4 juli 2007 over rapportages over wapenexport in 2005 en 2006 en exportcontrole goederen voor tweeërlei gebruik
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22054, nr. 125

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

07-09-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

22054 nr. 125

05-09-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de bewindsliedenNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22054Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 22112Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 054Wapenexportbeleid22 112Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
Europese Unienr. 125VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 5 september 2007De vaste commissie voor Economische Zaken1,
de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken2 en
de vaste commissie voor Defensie3 hebben op 4 juli
2007 overleg gevoerd met minister Verhagen van Buitenlandse Zaken en staatssecretaris
Heemskerk van Economische Zaken over:– de rapportages over wapenexport 2005 en het
eerste halfjaar 2006 (22 054, nrs. 97, 108, 115);– het advies bij fiche: Verordening exportcontrole
voor goederen voor tweeërlei gebruik (22 112-507, fiche nr. 1).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Van Velzen (SP) wijst erop dat de
Nederlandse regering zegt geen wapens te hebben geleverd waarmee opstanden
in de zuidelijke provincie van Thailand konden worden neergeslagen. Toch heeft
zij op internet foto’s gevonden van de in september 2006 in Thailand
gepleegde coupe, waarop een M-60 tank te zien is. Daarvan heeft Nederland
de onderdelen geleverd. Zijn de bewindslieden ermee eens dat dit nooit had
mogen gebeuren?Hoe kan het dat in 2006 toestemming voor doorvoer van een flinke lading
traangasgranaten aan Kazachstan is gegeven? Zou Nederland een exportvergunning
afgeven voor een directe levering van traangasgranaten aan Kazachstan? Zo
nee, waarom zou Nederland doorvoer daarvan dan wel toestaan? Zelfs landen
zoals Frankrijk eisen voor doorvoer van materieel een vergunning, zelfs al
is dat afkomstig uit bevriende EU-lidstaten of van NAVO-bondgenoten. Nederland
zou een dergelijke vergunningplicht voor doorvoer ook moeten invoeren.Door een fout in de communicatie tussen ambtenaren heeft Nederland in
2006 ook 2800 traangasgranaten naar Oeganda, een land dat het met de mensenrechten
niet zo nauw neemt, doorgevoerd. Dit mag niet meer gebeuren. Eerder is door
gebrekkige communicatie ook een schip met 91 containers vol tankonderdelen
naar Eritrea kunnen varen. Waarom heeft het kabinet deze misser niet aan de
Kamer gemeld ondanks de vragen die zij daarover had gesteld? Welke conclusie
verbindt het kabinet eraan dat door deze misser waarschijnlijk veel bloed
is gevloeid?In strijd met het achtste criterium van de EU-Gedragscode voor wapenuitvoer
is er sinds 2000 een constante stroom van wapenonderdelen ter waarde van 26 mln.
naar Bangladesh. Zijn de bewindslieden bereid, deze stroom te stoppen?Het Nederlandse wapenexportbeleid is niet zo waterdicht als zou moeten.
Is de staatssecretaris bereid om de EU-Gedragscode strikt na te leven?Nederland handelt in tweedehands wapentuig om de kas van Defensie te spekken,
maar dat mag niet ten koste gaan van de zorgvuldigheid van het wapenexportbeleid.
Tanks, fregatten en F-16’s hadden dus niet aan Chili mogen worden verkocht,
want dat land doet mee aan een wapenwedloop. Willen de bewindspersonen de
oude gewoonte in ere herstellen om de Kamer twee weken voor een eventuele
verkoop van tweedehands materieel te informeren?Wil de minister voor Buitenlandse Zaken in het verlengde van het door
hem afgekondigde moratorium op het gebruik van clustermunitie ook een verbod
op of een vergunningplicht voor doorvoer van clusterwapens instellen?Waarom is Nederland geen voorstander van strafbaarstelling in geval van
overtreding van de bepalingen in de Verordening exportcontrole van goederen
voor tweeërlei gebruik? Waarom vervangt Nederland de vergunningplicht
voor intracommunautaire handel in bijvoorbeeld nucleaire goederen door een
meldplicht, juist in deze tijd?Wil de staatssecretaris ervoor zorgen dat de overzichten van wapenuitvoer
en -doorvoer, die omwille van transparantie op internet worden gepubliceerd,
worden bijgewerkt? Dat is al een jaar niet gebeurd. Wil hij ook een veld «eindgebruiker»
naast «eindbestemming» invoegen? Wil hij ook een eindbestemmingsverklaring
voor componenten eisen om te voorkomen dat componenten die bijvoorbeeld aan
de VS zijn geleverd, in Nepal, verstopt in Patriots, opduiken?Willen de bewindslieden zich aan de door minister Hirsch Ballin gedane
toezegging houden en de informatie over de leverantie van chemicaliën
aan Irak in de jaren tachtig, waar drie maal om is verzocht met een beroep
op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob), aan de Kamer zenden?Op grond van het Verdrag van Ottawa mogen Nederlanders niet in landmijnen
handelen, maar er wel via pensioenfondsen, banken en verzekeringen in investeren.
Willen de bewindslieden dit in overleg met het ministerie van Financiën
verbieden?De heer Roland Kortenhorst (CDA) vraagt hoe
de bewindslieden de gelijkheid van het speelveld in de Europese Unie met het
oog op de EU-Gedragscode beoordelen en op welke terreinen zij de grootste
verschillen zien.Een Europese defensie-industrie is veel goedkoper dan een defensie-industrie
per lidstaat. Het is dus goed dat het plan bestaat om een European
Defense Agency op te richten en dat de staatssecretaris naar een normale,
open defensie-industrie streeft. Wil de hij voorbeelden geven van landen met
een normale, open defensie-industrie? Wil hij ook toezeggen dat Nederland
zijn markt niet openstelt voordat bewezen is dat andere lidstaten hun eigen
defensie-industrie niet voortrekken?Wat hebben de bewindslieden met de Nederlandse marinebouwcluster voor?
Vinden zij ook dat die het vanwege haar prestaties verdient om verdedigd te
worden, ook al kampt de EU met overcapaciteit in de marinebouw?Aan de hand van welke criteria zijn landen zoals Cambodja, Oekraïne,
Indonesië en de Economic Community of West African States (ECOWAS) geselecteerd
om mee te doen aan projecten, gericht op de beheersing van kleine wapens?Het is goed dat Nederland een actieve voortrekkersrol in de opstelling
van het internationale wapenhandelsverdrag (ATT) speelt en dat steeds meer
EU-lidstaten dat steunen. Als dat verdrag eenmaal is gesloten, ontstaat er
wereldwijd een gelijk speelveld. Wat is de stand van zaken? Welke landen liggen
dwars? Welke andere hindernissen zijn er? Wat wordt er gedaan om die te nemen?95% van de wapenvoorraad is terug te vinden in het internationale
wapenregister. De 5% die daar niet in staat, is het schadelijkst; de
beheerders ervan het gevaarlijkst. Welk beleid wordt er in de wereld gevoerd
om die 5% geregistreerd te krijgen? Wie proberen dat gedaan te krijgen?De heer Van Baalen (VVD) merkt op dat het
niet verboden is om wapens te vervaardigen en te exporteren omdat landen het
recht hebben om zichzelf te verdedigen. Zij moeten zich wel aan enkele regels
houden. Een wapenembargo moet dus ook strikt worden nageleefd. Dat is alleen
mogelijk als het internationaal is opgelegd. Vinden de bewindslieden ook dat
het wapenembargo tegen de Volksrepubliek China moet worden gehandhaafd ondanks
het negatieve advies van de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV)?Vrijwillige gedragscodes zijn problematisch omdat landen ze naar believen
kunnen uitvoeren en daardoor al gauw een ongelijk speelveld ontstaat. Bindende,
onafhankelijk getoetste gedragscodes zijn dus de oplossing.De eigen industrie mag niet op achterstand worden gezet op vlakken waarop
export is toegestaan. Willen de bewindslieden een interne gedragslijn formuleren
aan de hand waarvan het bedrijfsleven goed en bijtijds wordt geïnformeerd
over het internationale wapenexportregime en daaruit voortvloeiende Nederlandse
wet- en regelgeving, zodat het bedrijfsleven daarop kan anticiperen?De heer Van Dam (PvdA) merkt op dat China
vanwege het wapenembargo geen wapens geleverd krijgt, omdat in dat land mensenrechten
worden geschonden, maar Egypte wel, zij het wapens waarmee de bevolking alleen
indirect onderdrukt kan worden, zoals pantservoertuigen, terwijl in dat land
ook mensenrechten worden geschonden. Dit zou vanwege het tweede criterium
van de EU-Gedragscode, houdende dat mensenrechten worden gerespecteerd in
een ontvangend land, niet mogen gebeuren. Het wapenembargo is kennelijk gebaseerd
op een ruimere interpretatie van dat zelfde criterium. Vinden de bewindslieden
ook dat dit moet worden aangescherpt? Vinden zij ook dat het überhaupt
leveren van wat voor een wapens dan ook aan een land waar mensenrechten worden
geschonden, steun aan dat land impliceert? Wat is de stand van zaken in het
juridisch bindend verklaren van de EU-Gedragscode? Zolang er geen internationale,
juridisch bindende instrumenten zijn, moet het kabinet goed nagaan of Nederland
niet indirect steun verleent aan «foute» landen. De levering van
traangasgranaten aan Kazachstan was met het oog daarop verkeerd. Daarom moet
er ook voor doorvoer van wapens een vergunningplicht worden ingevoerd.
Is het kabinet het hiermee eens?Het wapenembargo tegen China moet worden gehandhaafd, want China onderdrukt
delen van de Chinese en de gehele Tibetaanse bevolking. Bovendien levert China
wapens aan Soedan en ondersteunt China het regime in Zimbabwe. Hoe verloopt
de discussie over het aan China opgelegde wapenembargo binnen de EU?Hoe staat het met de opstelling van het ATT? Welke landen liggen dwars?Componenten mogen niet worden uitgevoerd als zij worden verwerkt in wapens,
te leveren aan landen waaraan Nederland geen wapens levert. Nederland moet
dan ook om een eindbestemmingsverklaring vragen. Waarom zou Nederland dat
niet kunnen doen als landen zoals de VS een dergelijke eis wel aan Nederland
kunnen stellen?Hoe kan het dat Nederland traangasgranaten aan Oeganda heeft geleverd?
Wat doet de regering om dit voortaan te voorkomen en om het toezicht waterdicht
te maken?Is de regering bereid om wetgeving op te stellen op grond waarvan Nederlandse
makelaars die in het buitenland opereren en zich daarbij niet aan de Nederlandse
regelgeving houden, kunnen worden vervolgd?Wil de regering er ten slotte op toezien dat er vanuit Nederland niet
in clustermunitie wordt gehandeld?De heer Vendrik (GroenLinks) vraagt of de
bewindslieden de rapportage over de tweede helft van 2006 op korte termijn
aan de Kamer willen sturen en of zij een nader standpunt inzake de aanscherping
van het Nederlands wapenexportbeleid en inzake de criteria in de EU-Gedragscode
willen innemen. Die criteria geven ruimte tot interpretatie.De hoeksteen van het buitenlands en dus ook economisch beleid van deze
regering is terugdringing van wapenhandel, -productie en -gebruik, al is er
natuurlijk geen sprake van wapengebruik als er geen wapens worden geproduceerd
en verhandeld. Nederland bepleit terugdringing van wapenproductie en -handel
binnen de EU en de VN. Dit komt ook duidelijk tot uiting in het Nederlandse
wapenexportbeleid ten aanzien van bepaalde landen.Neemt de regering de leveranties van wapens aan China, Oeganda, Thailand,
Egypte, Kazachstan en Eritrea politiek voor haar rekening of vindt zij ook
dat er fouten zijn gemaakt?Beleid dat in het teken van conflictpreventie, de bevordering van mensenrechten
enzovoort staat, betekent niets zonder terugdringing van wapenhandel en -productie.
Bij het uitbreken van de eerste Golfoorlog heeft de GroenLinks-fractie de
regering dan ook uitvoerig bevraagd over wat zij in de jaren tachtig heeft
gedaan om de export naar Irak te voorkomen van wapens waarvoor een vergunning
had moeten worden aangevraagd: chemische bestanddelen, maar ook nachtzichtkijkers.
Saddam Hoessein heeft zijn gang kunnen gaan omdat zijn land door Engelsen,
Duitsers, Fransen, maar ook door Nederlanders is volgestopt met wapens. Wil
de regering hier alsnog volledig openheid over geven?Want vindt de regering van de verordening ten aanzien van handel in dual-usegoederen,
die in de maak is? Wat is de stand van zaken? Doorvoer van dergelijke goederen
is dankzij een hiaat in de Nederlandse wapenexportwetgeving mogelijk. Wil
het kabinet toezeggen dat het hiervoor een vergunning verplicht gaat stellen?
Wil het kabinet voor de levering van Nederlandse componenten, te gebruiken
in militaire goederen, ook een eindbestemmingsverklaring verplicht stellen?Is het niet logisch dat Nederland de vergunningplicht voor handelaars
tot alle typen wapentransacties uitbreidt, ook die waarbij het Nederlands
territorium niet wordt aangedaan? Steunt Nederland de VN-werkgroep die zich
met wapenmakelaardij bezighoudt?Het verbod op clustermunitie is niet totaal, maar zou dat wel moeten worden.
Draagt de Nederlandse regering ook de gevolgen ervan door te verbieden
dat pensioenfondsen en banken in bedrijven beleggen die clustermunitie maken?De heer Graus (PVV) leest in de brief van
de minister dat een belangrijk onderdeel van de verordening is dat de lidstaten
moeten voorzien in de strafbaarstelling van iedere ernstige schending van
die verordening. De individuele lidstaten mogen dus bepalen hoe hoog de straf
wordt. Is de staatssecretaris bereid om in overleg met de betrokken ministers
minimumstraffen in te voeren? Maximumstraffen hebben geen zin, want die worden
zelden tot nooit opgelegd.Hoe staat het met de kwantiteit en kwaliteit van de controleurs van de
Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst/Economische Controle Dienst (FIOD-ECD)
en van de douanebeambten, die nu de bevoegdheid krijgen om op te treden tegen
onrechtmatige uit- en doorvoer van dual-usegoederen? Zijn er wel meer en betere
controleurs dan bij de Algemene Inspectiedienst (AID)?Hoe wil het kabinet de bevoegdheid tot onderhandelen met derde landen
controleren, gezien het feit dat er wordt gehandeld op basis van goed vertrouwen?
Is het niet naïef om daarvan uit te gaan in tijden van oorlog en terrorisme?De gemeenschappelijke handelspolitiek behoort tot de exclusieve bevoegdheid
van de EU. Kan Nederland genoeg druk uitoefenen om te voorkomen dat EU-lidstaten
met bepaalde landen handel drijven?Meldingsplicht in plaats van vergunningplicht is geen goed idee, ondanks
dat de administratieve lasten erdoor worden verlicht. Dit gaat namelijk ten
koste van de nationale en internationale veiligheid. Waarom heeft de staatssecretaris
voor dit beperkte controlemiddel gekozen? Heeft hij alle veiligheidsaspecten
in acht genomen?Is de regering bereid om desnoods unilateraal, los van VN-resoluties,
een totaal wapenexportverbod naar landen die dictatoriaal bestuurd worden,
zich direct of indirect schuldig maken aan terroristische activiteiten of
daar steun aan verlenen, uit te vaardigen? Zo ja, dan zou het kunnen gaan
om een exportverbod naar Iran, Syrië, Egypte, Saoedi-Arabië, Jordanië
en de Golfstaten, kortom: het gehele Midden-Oosten behalve Israël. Dit
geldt ook voor Cuba, Noord-Korea en Zimbabwe, eveneens dictaturen. Wapenexport
naar overige landen zou eigenlijk alleen met afgifteplicht van een eindgebruikersverklaring
mogen geschieden om te voorkomen dat wapens via doorvoer alsnog in dictatoriaal
bestuurde landen terechtkomen.Antwoord van de bewindsliedenDe staatssecretaris van Economische Zaken
vestigt er de aandacht op dat voor dit algemeen overleg is besloten om niet
over de strategische positionering van de Nederlandse defensie-industrie binnen
de EU en het level playing field te spreken. Hij zal dus nauwelijks ingaan
op de vragen van de heer Kortenhorst. De minister van Economische Zaken en
de staatssecretaris van Defensie kunnen hier in een ander overleg beter op
antwoorden.De rapportage over de tweede helft van 2006 wordt op korte termijn na
dit algemeen overleg aan de Kamer gestuurd. Nederland loopt voorop qua openheid
over zijn wapenexportbeleid. Er is kritiek geweest omdat de maandstaten te
laat op de website werden gepubliceerd, maar de informatie over export en
doorvoer in de tweede helft van 2006 is klaar voor publicatie en die over
dual-usegoederen wordt in september aanstaande gepubliceerd.De staatssecretaris vindt het belangrijk dat Nederland exporteert, maar
denkt wel na over hoe en aan welke landen dat gebeurt. Het Handvest van de
VN stelt ook duidelijk dat landen recht hebben op verdediging. Daarvoor hebben
zij wapens nodig, dus ook wapenproductie en -export. Zonder export
kan de Nederlandse defensie-industrie niet overleven, dus die wordt niet verboden,
maar wel naar behoren getoetst aan alle acht de criteria uit de EU-Gedragscode.
Nederland wil nadrukkelijk voorkomen dat Nederlandse militaire goederen bijdragen
aan het ontstaan of aanwakkeren van conflicten. In 2005 was de Nederlandse
Staat zelf de grootste exporteur van militaire goederen; het afstoten van
oud defensiemateriaal leverde meer dan de helft van de vergunningswaarde op.
Ook in de eerste helft van 2006 was de Staat de grootste exporteur. In 2007
en 2008 zal dit weer het geval zijn dankzij de aanhoudende wens van de Nederlandse
regering om defensiemateriaal af te stoten.De uitgangspunten voor doorvoer zijn helder: de overheid grijpt in, hetzij
zodra zij vermoedt dat inbreuk wordt gedaan op wapenembargo’s of denkt
dat Nederland daarvoor wordt gebruikt, hetzij omdat zij van mening is dat
de exportcontrole van andere landen onder de maat is, hetzij omdat informatie
ontbreekt. Het werk van NAVO-bondgenoten en EU-partners doet de Nederlandse
overheid nooit over, want zij gaat ervan uit dat die volwaardige exportcontrolesystemen,
deskundigheid en informatie bezitten. Om die reden volstaat in haar ogen de
meldplicht. Die helpt bij het zicht houden op doorvoerstromen via Nederland
en op omleiding of omzeiling. Informatie is niet genoeg; toezicht is nodig
om na te gaan of de meldplicht en het vergunningstelsel effectief zijn. Daarom
mag de douane de doorvoer, de meldplicht en de vergunningen gerichter gaan
controleren en dus strenger gaan handhaven. Als de meldplicht niet effectief
genoeg blijkt te zijn, worden, zo mogelijk, elementen van de doorvoerbepaling
aangepast.Op 1 januari 2008 treedt de nieuwe, strengere Algemene douanewet
(Adw) waarschijnlijk in werking. Daarin zullen nieuwe bepalingen ter vervanging
van de huidige In- en uitvoerwet staan. De staatssecretaris is voornemens
om geen onderscheid meer te maken tussen snelle en langzame doorvoer en om
voor beide vormen een vergunningplicht in te stellen. Voor snelle doorvoer
geldt nu een meldplicht, voor langzame een vergunningplicht. Voor doorvoer
van/naar NAVO-bondgenoten en EU-partners en doorvoer zonder aanlanding wordt
geen vergunningplicht ingevoerd. Wel worden bondgenoten aangesproken op situaties
waar Nederland minder blij mee is. Nederland kan de meldplicht voor bondgenoten
ad hoc in een vergunningplicht omzetten als het vermoeden rijst dat de goederen
naar een andere bestemming worden doorgevoerd dan waarvoor de bondgenoot de
vergunning heeft afgegeven. Dat heet omzeilen. De vergunningplicht voor zowel
snelle als langzame doorvoer is ingevoerd dankzij de lering die is getrokken
uit de ongelukkige incidenten, zoals het schip met wapentuig dat vanuit België
via Rotterdam naar Eritrea heeft kunnen vertrekken en de doorvoer van traangasgranaten
naar Oeganda, die overigens niet door een beoordelingsfout over de uitwerking,
maar een fout in de doorvoervermelding kon plaatsvinden. Er zijn slechts drie
ongelukkige gevallen op zo’n 4000 zaken. Zij zijn reden tot zorg, maar
duiden niet op structurele tekortkomingen in de controle. Het grote verschil
tussen Nederland en andere landen is dat Nederland niets onder stoelen of
banken steekt. De extra werkafspraken op het terrein van handhaving met de
douane zijn niet gemaakt omdat de staatssecretaris vond dat de controle structureel
te kort schoot, maar om het geringe aantal ongelukkige incidenten verder te
reduceren.De staatssecretaris zegt toe, schriftelijk terug te komen op het door
zijn ambtsvoorganger toegezegde onderzoek naar de regels voor doorvoer die
andere landen, ook bondgenoten, hanteren. Hij zal dan ook duidelijk maken
welke gevolgen de uitkomst ervan voor de nieuwe Adw heeft.Door een menselijke fout bij de vergunningsdienst van Economische Zaken
is ondanks een negatief advies van Buitenlandse Zaken toch een vergunning
afgegeven voor de leverantie van pantservoertuigonderdelen aan Thailand. Naar
aanleiding van dit incident is de procedure anderhalf jaar geleden in die
zin aangescherpt dat verleende vergunningen tegenwoordig door
een tweede ambtenaar dienen te worden getekend. De kans op herhaling van een
dergelijk incident is hierdoor gereduceerd.In het kader van de doorvoerregels wordt onderscheid gemaakt tussen land
van herkomst en land van bestemming; niet tussen soorten militaire goederen.
De op de website vermelde doorvoer van clustermunitie is toegestaan, omdat
die de vernietiging of ontmanteling van clustermunitie diende. Als doorvoer
van clustermunitie te allen tijde wordt tegengehouden, wordt die ook niet
ontmanteld. Bovendien is clustermunitie op zichzelf niet illegaal en mag die
worden doorgevoerd mits die niet wordt gebruikt tegen de burgerbevolking.
De Osloconferentie dient tot het maken van afspraken over de voorwaarden voor
gebruik van clustermunitie. De Nederlandse regering zet niet in op een totaalverbod
van clustermunitie; wél op een verbod op het gebruik van clustermunitie
waarmee hoe dan ook onaanvaardbaar humanitair leed kan worden veroorzaakt.De Europese verordening inzake dual-usegoederen biedt de wettelijke basis
voor het te voeren exportcontrolebeleid ten aanzien van dergelijke goederen.
Daarin wordt naar een balans tussen veiligheid en handelsbelangen gezocht.
Eens in de vijf jaar wordt de verordening op effectiviteit en proportionaliteit
geëvalueerd. Dankzij de uitbreiding van de EU en VN-resolutie 1540 inzake
non-proliferatie met specifieke aandacht voor terrorisme en thema’s
als «brokering», doorvoer en immateriële technologieoverdracht
wordt de verordening nu herzien. Nederland gaat op hoofdlijnen akkoord met
de wijzigingen en de verhoogde aandacht voor veiligheid. Wel maakt het kabinet
zich zorgen over de exacte formulering van een aantal voorstellen en het ontbreken
van duidelijke definities, waardoor effectieve implementatie en handhaving
op nationaal niveau bemoeilijkt wordt. De Kamer heeft in maart jongstleden
het fiche over de nieuwe verordening ontvangen. De ambtelijke Raadswerkgroep
bespreekt die. Zodra de Europese Commissie een nieuw voorstel ter zake doet
en de Raad dat goedkeurt, wordt de Kamer over de laatste ontwikkelingen geïnformeerd.
De verordening dient uiteindelijk door middel van een AMvB in nationale wetgeving
te worden verankerd. Over de wijze waarop dat zal gebeuren, wordt de Kamer
ook geïnformeerd.De Nederlandse regering eist in sommige gevallen geen eindbestemmingsverklaring
voor de levering van onderdelen voor wapensystemen, omdat het vaak voorkomt
dat ten tijde van de vergunningaanvraag de Nederlandse exporteur nog niet
weet voor welke eindgebruiker de systemen worden gemaakt waarvoor hij de onderdelen
gaat leveren. Soms weet zelfs de systeembouwer dat nog niet. Het kan ook zijn
dat de systeembouwer uit commerciële overwegingen de gegevens over zijn
klant niet aan de buitenlandse toeleverancier kenbaar wil maken. Eisen dat
buitenlandse partijen een eindgebruikersverklaring voor de levering van onderdelen
afgeven, is in die gevallen dus onmogelijk. Bij de behandeling van een verzoek
tot leverantie van componenten wordt wel beoordeeld of de kwaliteit van de
exportcontrole toereikend is in het land waar de systeembouwer is gevestigd.
Is dat oordeel positief, dan wordt de Nederlandse exporteur verzocht om een
internationaal importcertificaat te overleggen, afgegeven in het land waarnaar
de uitvoer plaatsvindt. Door middel van dit certificaat verplicht de importeur
zich tot het bij zijn exportautoriteit aanvragen van een exportvergunning
voordat hij overgaat tot eventuele herexport van de op het certificaat vermelde
goederen. De regering hecht eraan, deze procedure te blijven volgen vanwege
de internationale samenwerking op het vlak van ontwikkeling en productie van
defensiematerieel. Verzoeken om een eindbestemmingsverklaring is voor Nederland
onmogelijk. Voor de VS is dat wel mogelijk, omdat de uitgangspositie van de
VS in defensiesamenwerkingsprogramma’s heel anders is dan die van Nederland.
Leveranties van onderdelen uit de VS hebben vaak met de productie onder licentie
van Amerikaanse systemen te maken of met bepaalde «key components»
die niemand anders kan leveren. Nederlandse leveranties zijn gemakkelijker
te vervangen. Daarom moet Nederland geen extra eisen stellen. De Amerikaanse
defensie-industrie is overigens afhankelijker van de internationale samenwerkingsverbanden
aan het worden en ondervindt hinder van de eisen die de Amerikaanse overheid
aan de herexport van componenten stelt.De minister van Buitenlandse Zaken onderstreept
dat de inspanningen van de regering ten aanzien van exportcontrole moeten
worden beschouwd als een onderdeel van het beleid inzake conventionele wapenbeheersing.
Nederland voert traditiegetrouw een restrictief wapen- en wapenuitvoerbeleid,
ondanks dat dit tegen het economisch belang indruist. Nederland zet zich in
voor de ontwikkeling van een gelijk speelveld in Europees verband en heeft
zich met het oog daarop sterk gemaakt voor de opstelling van de acht criteria
in de EU-Gedragscode. Daarnaast streeft Nederland naar afstemming van het
nationale beleid op het EU-beleid zonder iets af te doen aan zijn eigen regelgeving.Sinds de EU-Gedragscode is opgesteld, moeten afgewezen vergunningen worden
genotificeerd. Daarover moet vervolgens worden beraadslaagd. Het doel is dat
door middel van benchmarks gelijkluidend beleid in de afzonderlijke lidstaten
ontstaat. Nederland heeft zich met het oog hierop vooral ingezet voor een
eensluidende interpretatie en toepassing van de criteria uit de EU-Gedragscode.
Recentelijk zijn er dan ook richtlijnen voor de toepassing van de criteria
opgesteld die aan de gebruikershandleiding bij de EU-Gedragscode worden toegevoegd.
Dankzij het gemeenschappelijk standpunt wordt de EU-Gedragscode sterker juridisch
bindend. Dit is van groot belang voor het ontstaan van een level playing field.
Ook kan er dankzij de richtlijnen in EU-verband op worden toegezien dat toepassing
van de criteria op het wapenuitvoerbeleid in de verschillende lidstaten tot
beheersing van onder andere conventionele wapens leidt.Het tweede criterium van de EU-Gedragscode houdt in dat uitgevoerde goederen
niet mogen worden misbruikt om mensenrechten te schenden. Volgens sommigen
moet dat zo worden uitgelegd dat er überhaupt geen wapens worden geleverd
aan landen waar mensenrechten worden geschonden, zoals Egypte. Dit impliceert
dus het via een omweg opleggen van een embargo. Volgens de gebruikershandleiding
bij de EU-Gedragscode moet het criterium echter zo worden uitgelegd dat moet
worden nagegaan of de leverantie van een bepaald wapen kan bijdragen aan een
ernstige schending van mensenrechten. Van sommige wapens is de verwachting
gerechtvaardigd dat zij daarvoor worden ingezet, van andere niet. De wapens
die er naar verwachting niet voor worden ingezet, kunnen dus wel worden geleverd.
De minister van Buitenlandse Zaken toetst bij de uitoefening van zijn adviesfunctie
aan het ministerie van Economische Zaken zeer zorgvuldig of aan dit criterium
is voldaan. Hij wil niets aan dit en de overige criteria veranderen, omdat
die dankzij de gebruikershandleiding gelijkelijk zullen worden toegepast en
het vooruitzicht bestaat dat zij juridisch bindend worden. Los van de criteria
kunnen nog altijd wapenembargo’s worden opgelegd.De minister zegt toe, in het jaarverslag 2006 uiteen te zetten hoe hij
het criterium inzake mensenrechten toepast. Zo is bijvoorbeeld niet altijd
te voorzien of traangas zal worden gebruikt voor mensenrechtenschendingen.Het komt voor dat een bondgenoot, niet zijnde een EU-lidstaat, via een
EU-lidstaat wapens wil doorvoeren aan een land waaraan de EU een embargo heeft
opgelegd. In een dergelijk geval grijpt de Nederlandse overheid in, omdat
Nederland zijn buitenlands beleid aan de hand van EU-embargo’s vormgeeft.Nederland heeft zich in VN-verband ingezet voor afspraken over wapenhandel
door andere landen met klem te verzoeken om voor de resolutie te stemmen waarmee
werd beoogd, een internationaal wapenhandelsverdrag ofwel het ATT op te stellen.
De resolutie is aangenomen en voorziet in een proces waarin de
VN-lidstaten hun visie moeten geven op de haalbaarheid, reikwijdte en gewenste
inhoud van dat verdrag. Over deze visies buigt vervolgens een groep regeringsdeskundigen
zich. Nederland bepleit een mondiaal wapenhandelsverdrag dat alle vormen van
grensoverschrijdende wapenoverdracht omvat. Alle verdragsluitende landen zullen
verplicht wetgeving inzake wapenuitvoer en een vergunningsysteem hebben.De EU verleent financiële en technische steun aan landen die hun
problemen met en door kleine wapens willen aanpakken, mits die mensenrechten,
het internationaal humanitair recht en de principes van de rechtsstaat respecteren.
Nederland heeft in Oeganda en Burundi bilaterale programma’s ter beheersing
van het aantal kleine wapens opgezet.De Osloconferentie is er niet op gericht, alle soorten clustermunitie
te verbieden, maar alleen de soorten die onacceptabel humanitair leed veroorzaken.
Nederland vindt dat hierover ook bindende afspraken in het VN-verdrag over
conventionele wapens moeten worden opgenomen. De minister heeft het gebruik
van welke soort clustermunitie dan ook verboden zolang de in de Osloconferentie
en in VN-verband te maken afspraken over het bezit en het gebruik van clustermunitie
niet definitief zijn. Mocht er een situatie ontstaan waarin toch clustermunitie
moet worden gebruikt, dan wordt de Kamer tijdig geïnformeerd. Zij wordt
uiteraard ook geïnformeerd zodra de afspraken definitief zijn. De soorten
clustermunitie die het Verenigd Koninkrijk recentelijk in de ban heeft gedaan,
zijn in Nederland overigens allang afgezworen.De AIV heeft geadviseerd, het door de EU aan China opgelegde wapenembargo
op te heffen, maar de minister acht de tijd daar nog niet rijp voor vanwege
de mensenrechtensituatie in China, de stabiliteit en veiligheid in de regio
en de relaties met bondgenoten. De discussie over de EU-Gedragscode en de
besluitvorming over de daarbij behorende «toolbox» spelen hierbij
bovendien een rol.Ieder land heeft een legitieme veiligheidsbehoefte. Dit staat in de EU-Gedragscode
en het VN-Handvest. Nederland heeft de legitieme veiligheidsbehoefte van Bangladesh
afgewogen tegen uitgaven die dat land elders doet en vond op grond daarvan
zijn keuze om in te stemmen met de gevraagde wapenleverantie verantwoord.
Er is niet jaarlijks voor 26 mln. aan wapens aan Bangladesh geleverd,
maar in zes jaar tijd.Het wapenregister verschaft alleen inzicht in handelstransacties in grote
wapens tussen notificerende landen en tussen een notificerend en niet-notificerend
land. De 5% van de handel die het register niet belicht, betreft transacties
tussen landen die geen van beide deelnemen aan het register, veelal Arabische
staten. Landen die deelnemen aan het register, maken op vrijwillige basis
tevens melding van im- en export van kleine wapens.Nadere gedachtewisselingDe heer Van Baalen (VVD) vindt de antwoorden
van de regering bevredigend.Mevrouw Van Velzen (SP) zal een VAO over de
doorvoer van clustermunitie aanvragen, want zij vindt een moratorium op gebruik,
maar niet op doorvoer van clustermunitie ongepast.Zij vraagt voorts om de toezeggingen dat de export van oud Nederlands
defensiematerieel twee weken vooraf wordt geannoteerd en dat de vergunningplicht
voor nucleaire goederen blijft bestaan.Zijn de bewindslieden bereid om de doorvoer van traangasgranaten naar
Kazachstan voortaan te voorkomen? Is het verplichtstellen van een tweede handtekening
onder een vergunning het gevolg van de eerste fout die is gemaakt met de levering
aan Thailand van onderdelen voor M113’s of van de tweede fout met de
levering aan dat land van onderdelen voor M-60’s op het
moment dat de media al meldden dat daar een coupe op handen was?De heer Roland Kortenhorst (CDA) is blij dat
er een objectief toetsbare kapstok voor de toepassing van de EU-Gedragscode
komt. Wat gebeurt er als blijkt dat landen de criteria toch niet goed toepassen?Wil de staatssecretaris ter voorbereiding op de Industriebrief de Kamer
zijn visie over de marinebouwcluster sturen?De heer Van Dam (PvdA) vindt het verstandig
dat de staatssecretaris een vergunningplicht voor zowel snelle als langzame
doorvoer heeft ingevoerd, maar vindt dat ook bondgenoten een vergunningplicht
moet worden opgelegd en dat daar pas een uitzondering op kan worden gemaakt
zodra er in EU-verband bindende uitspraken zijn.Hoe zit het met de extraterritoriale werking van Nederlandse regelgeving
voor Nederlandse makelaars in het buitenland?Het overtreden van de EU-verordening inzake exportcontrole op goederen
voor tweeërlei gebruik zou op EU-niveau strafbaar moeten worden gesteld,
want dat is op nationaal niveau zeer moeilijk te bewerkstelligen.De heer Vendrik (GroenLinks) wacht op het
gehele verslag over 2006, op schriftelijke tekst en uitleg over doorvoer en
op de resultaten van het onderzoek naar het vergunningstelsel in andere landen
met inbegrip van bondgenoten.Hij verzoekt verder om de toezegging dat de regering ook wereldwijd naar
een level playing field streeft en de VS niet bevoordeelt door geen eindgebruikersverklaring
te eisen voor de leverantie van componenten.Wil de regering schriftelijk ingaan op de vraag of zij ook een vergunningplicht
oplegt aan Nederlandse makelaars die in het buitenland opereren?De heer Graus (PVV) vraagt nogmaals of de
regering bereid is om unilateraal een verbod af te kondigen op wapenuitvoer
naar landen die terroristische activiteiten ontplooien of steunen of dictatoriaal
worden bestuurd.De staatssecretaris van Economische Zaken
zegt toe, met de minister van Justitie te overleggen over de Wob-verzoeken
en daar maximaal aan mee te werken. Hij zal ook nagaan wat hij in de Industriebrief
over de marinebouwcluster kan opmerken.Het eisen van een eindgebruikersverklaring voor de leverantie van componenten
is niet wenselijk met het oog op de concurrentiepositie van Nederland.De staatssecretaris overlegt met zijn collega van Defensie over de vragen
van de Kamer over het afstoten van oud defensiematerieel.Traangasgranaten worden alleen geleverd als duidelijk is dat zij niet
worden ingezet om mensenrechten te schenden, maar om bij voorbeeld rellen
van voetbalsupporters uiteen te drijven.De staatssecretaris zal schriftelijk ingaan op de extraterritoriale werking
van de Nederlandse vergunningplicht voor Nederlandse makelaars in het buitenland.
De Amerikaanse overheid is daar niet ongevoelig voor en beziet daarom de eigen
exportregels.De minister van Buitenlandse Zaken zegt toe,
zich ervoor in te zetten dat de lidstaten de EU-Gedragscode strikt toepassen.
Hij is geen voorstander van het unilateraal uitvaardigen van een verbod op
wapenexport, wel van het in EU- of VN-verband opleggen van wapenembargo’s,
zoals tegen Soedan is gebeurd. Het embargo dat de EU aan dat land heeft opgelegd,
gaat verder dan het VN-wapenembargo.De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,Kraneveldt-van der VeenDe voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,OrmelDe voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,Van BaalenDe adjunct-griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,De VethXNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Crone (PvdA), Schreijer-Pierik (CDA), Vendrik
(GroenLinks), Ten Hoopen (CDA), Roland Kortenhorst (CDA), Hessels (CDA), ondervoorzitter,
Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Aptroot (VVD), Smeets (PvdA), Dezentjé
Hamming (VVD), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), voorzitter, Irrgang (SP), Jansen
(SP), Biskop (CDA), Ortega-Martijn (ChristenUnie), Blanksma-van den Heuvel
(CDA), Van der Burg (VVD), Graus (PVV), Zijlstra (VVD), Besselink (PvdA),
Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD) en Vos (PvdA).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Kalma (PvdA), Jan Jacob van Dijk (CDA),
Duyvendak (GroenLinks), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Kortenhorst (CDA), Rouwe
(CDA), Koşer Kaya (D66), Ulenbelt (SP), Blok (VVD), Samsom (PvdA),
Weekers (VVD), Van Dam (PvdA), Karabulut (SP), Luijben (SP), De Nerée
tot Babberich (CDA), Cramer (ChristenUnie), Atsma (CDA), Schippers (VVD),
Madlener (PVV), Neppérus (VVD), Blom (PvdA), Gerkens (SP), Thieme (PvdD)
en Heerts (PvdA).XNoot2Samenstelling:Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Wilders (PVV), Waalkens
(PvdA), Van Baalen (VVD), Çörüz (CDA), Ormel (CDA), voorzitter,
Ferrier (CDA), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich (CDA),Blom (PvdA),
Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé-Hamming (VVD), Irrgang (SP),
Knops (CDA), Boekestijn (VVD), Voordewind (ChristenUnie), Pechtold (D66),
ondervoorzitter, Van Gennip (CDA), Ten Broeke (VVD), Peters (GroenLinks),
Van Raak (SP), Gill’ard (PvdA) en Thieme (PvdD).Plv. leden: De Wit (SP), Van der Vlies (SGP), Bosma (PVV), Vermeij (PvdA),
Van Miltenburg (VVD), Omtzigt (CDA), Jules Kortenhorst (CDA), Roland Kortenhorst
(CDA), Jasper van Dijk (SP), Ten Hoopen (CDA), Besselink (PvdA), Leerdam (PvdA),
Arib (PvdA), Neppérus (VVD), Lempens (SP), Schermers (CDA), Griffith
(VVD), Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Van der Ham (D66), Jonker
(CDA), Van Beek (VVD), Halsema (GroenLinks), Gesthuizen (SP), Samsom (PvdA)
en Ouwehand (PvdD).XNoot3Samenstelling:Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Van Baalen (VVD),
voorzitter, Ferrier (CDA), Roland Kortenhorst (CDA), Van Velzen (SP), Haverkamp
(CDA), Blom (PvdA), ondervoorzitter, Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Kraneveldt-van
der Veen (PvdA), Griffith (VVD), Irrgang (SP), Knops (CDA), Willemse-van der
Ploeg (CDA), Jacobi (PvdA), Boekestijn (VVD), Brinkman (PVV), Voordewind (ChristenUnie),
Pechtold (D66), Van Gennip (CDA), Ten Broeke (VVD), Peters (GroenLinks) en
Thieme (PvdD).Plv. leden: Lempens (SP), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP), Van Beek
(VVD), Ormel (CDA), Jonker (CDA), De Wit (SP), Jan de Vries (CDA), Roefs (PvdA),
Wolbert (PvdA), Smeets (PvdA), Arib (PvdA), Blok (VVD), Roemer (SP), De Nerée
tot Babberich (CDA), Samsom (PvdA), Van der Burg (VVD), Wilders (PVV), Wiegman-van
Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Van der Ham (D66), Omtzigt (CDA), Zijlstra
(VVD), Heerst (PvdA) en Ouwehand (PvdD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22054-125.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl