Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid; Brief minister bij het aanbieden van het Nationaal actieplan ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting 2001
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 21501-18, nr. 147

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

12-06-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

21501-18 nr. 147

01-06-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamInleidingHOOFDSTUK 1: TRENDS EN TOEKOMSTIGE UITDAGINGEN1.1. InleidingTabel 1.1 Samenstelling Nederlandse huishoudens in 2001 Tabel 1.2 Nederlandse bevolking naar leeftijd (2000) 1.2. Maatschappelijke participatie1.2.1. Deelname aan arbeidsprocesTabel 1.3 Werkgelegenheid en werkloosheid onderscheiden
naar Nederlandse en Europese-statistiek5Tabel 1.4 Ontwikkeling aantal uitkeringsgerechtigden in
1995–2000 1.2.3. Deelname aan maatschappelijke organisaties en vrijwilligerswerkTabel 1.5 Lidmaatschap van organisatie, bevolking van
15 jaar en ouder, 1998 (in procenten)81.3. Inkomenswaarborg1.3.1. Inkomensstelsel en koopkrachtontwikkeling in NederlandTabel 1.6 Samenstelling en hoogte minimuminkomen in guldens
2001 Tabel 1.7 Ontwikkeling reële inkomen huishoudens
op of rond het sociaal minimum 1.3.2 De armoedevalTabel 1.8 Netto inkomensverandering bij overgang sociaal
minimum naar 100% minimumloon (in procenten van het sociaal minimum) 1.3.3. Aantal huishoudens met een minimuminkomenTabel 1.9 Huishoudens met (langdurig) minimuminkomen in
procenten totaal aantal huishoudens Tabel 1.10 Huishoudens met langdurig minimuminkomen in
procenten totaal aantal huishoudens Tabel 1.11 Personen in huishoudens met (langdurig) minimuminkomen
in procenten betreffende groep 1.3.4. Financiële armoedeTabel 1.12 Ontwikkeling financiële armoede, exclusief
gemeentelijk beleid 1.3.5. Problematische schulden1.4. Voorzieningen1.4.1. HuisvestingTabel 1.13 Top drie EU aandeel sociale huurwoniningen
in totale woningbestand Tabel 1.14 Ontwikkeling gemiddelde netto huurquote (tussen
haakjes de ninki) 1.4.2. OnderwijsTabel 1.15 Basisscholen met 70% of meer achterstandsleerlingen Tabel 1.16 Het aantal aangemelde voortijdig schoolverlaters
(vsv-ers) bij regionale meldcentra 1.4.3. Zorg1.4.4. ICTTabel 1.17 Internetgebruik onder verschillende leeftijdsgroepen 1.4.5. Openbaar vervoerTabel 1.18 Tariefstijgingen openbaar vervoer 1997–2001 1.4.6. Voorzieningen voor nieuw- en oudkomers1.4.7. Rechtsbijstand1.4.8. Voorzieningen voor dak- en thuislozen1.4.9. Voorzieningen ter bestrijding van huiselijk geweld1.5. Kwetsbare regio's1.6. Beleidsopgaven voor de toekomstHOOFDSTUK 2 STRATEGIE2.1. Inleiding2.2 Maatschappelijke participatie2.2.1. Deelname aan het arbeidsprocesTabel 2.1. Streefdoelen werkgelegenheid 2.2.2. Sociale activeringTabel 2.2 Streefdoelen sociale activering 2.2.3. Deelname aan vrijwilligerswerk2.3. Inkomenswaarborg2.3.1. InkomensbeleidTabel 2.3 Streefdoelen inkomenswaarborg 2.3.2. Gebruik van regelingenTabel 2.4 Streefdoelen gebruik inkomensregelingen 2.3.3. Problematische schuldenTabel 2.5 Streefdoelen problematische schulden 2.4. Voorzieningen2.4.1 HuisvestingTabel 2.6 Streefdoelen huisvesting 2.4.2. OnderwijsTabel 2.7 Streefdoelen onderwijs 2.4.3. ZorgTabel 2.8 Streefdoelen zorg 2.4.4. ICTTabel 2.9 Streefdoelen ICT 2.4.5. Openbaar vervoerTabel 2.10 Streefdoelen openbaar vervoer 2.4.6. Voorzieningen voor nieuw- en oudkomersTabel 2.12 Streefdoelen nieuw- en oudkomers 2.4.7. RechtsbijstandTabel 2.13 Streefdoelen rechtsbijstand 2.4.8. Voorzieningen voor dak- en thuislozenTabel 2.14 Streefdoelen dak- en thuislozen 2.4.9. Voorzieningen ter bestrijding van huiselijk geweldTabel 2.15 Streefdoelen huiselijk geweld 2.5. Actieve inbreng van en nauwe samenwerking tussen
betrokkenen2.5.1. Partnerschap tussen diverse betrokken overheden
en maatschappelijke organisatiesTabel 2.16 Streefdoelen grote stedenbeleid 2.5.2. Betrekken van (organisaties van) kwetsbare groepenTabel 2.17 Streefdoelen betrokkenheid belanghebbenden 2.5.3. Maatschappelijke verantwoordelijkheid ondernemingenHOOFDSTUK 3: MAATREGELEN3.1. Inleiding3.2. Maatschappelijke participatie3.2.1. Deelname aan het arbeidsproces3.2.2. Sociale activering613.2.3. Deelname aan vrijwilligerswerk633.3. Inkomenswaarborg3.3.1. InkomensbeleidTabel 3.1 Totaalbedrag in het Gemeentefonds voor bijzondere
bijstand en armoedebestrijding (in miljoenen guldens) 3.3.2. Gebruik van regelingen3.3.3 Problematische schulden3.4. Voorzieningen3.4.1. Huisvesting733.4.2. Onderwijs743.4.3 Zorg3.4.4. ICT3.4.5. Openbaar vervoer3.4.6. Voorzieningen voor nieuw- en oudkomers863.4.7. Rechtsbijstand3.4.8. Voorzieningen voor dak- en thuislozen893.4.9. Voorzieningen ter bestrijding van huiselijk geweld3.5. Actieve inbreng van en nauwe samenwerking tussen
betrokkenen3.5.1 Partnerschap tussen diverse overheden en maatschappelijke
organisaties913.5.2. Betrokkenheid van (organisaties van) kwetsbare
groepen3.5.3. Maatschappelijke verantwoordelijkheid van ondernemingenHOOFDSTUK 4: ONTWIKKELING EN MONITORING VAN INDICATOREN
EN STREEFDOELENBIJLAGE 1 OnderzoekNederland in EuropaArmoedemonitorJaarrapporten Arm NederlandMonitor Gemeentelijk Armoedebeleid (MGA)Aanvullend Voorzieningen Onderzoek (AVO)Emancipatie monitorMonitor Maatschappelijke Opvang (MMO)Woningbehoefte-onderzoekMonitoring positie etnische minderhedenBIJLAGE 2 Good PracticesBIJLAGE 3 Indicatoren grotestedenbeleid Haarlem• Terugdringen (structurele) werkloosheid en bevorderen
arbeidsplaatsen• Versterking economische positie van de stad• Verbeteren aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt• Versterken positie stedelijke woonmilieus op de
regionale woningmarktVerbeteren (fysieke) leefomgeving/leefbaarheid• Vergroting van de bereikbaarheid van economische
activiteiten• Versterking sociale infrastructuur• Verbetering van de veiligheid• Verbeteren zelfherstellend vermogen van kwetsbare
wijkenBIJLAGE 4 EU-doelstellingen ter bestrijding van armoede en sociale
uitsluiting (Nice, december 2000)1. Bevordering van de deelname aan het arbeidsproces en
van de toegang van eenieder tot alle hulpmiddelen, rechten, goederen en diensten1.1. Bevordering van de deelname aan het arbeidsproces1.2. Bevordering van de toegang van eenieder tot alle
hulpmiddelen, rechten, goederen en diensten2. Voorkoming van uitsluitingsrisico's3. Optreden ten behoeve van de meest kwetsbaren4. Mobilisatie van alle actorenBIJLAGE 5 Eindnoten
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 21501-18Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 184 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
21 501-18Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleidnr. 147BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 1 juni 2001Hierbij bied ik u namens het kabinet het Nationaal actieplan ter bestrijding
van armoede en sociale uitsluiting 2001 aan. Het actieplan is namens de Nederlandse
regering aangeboden aan de Europese Commissie en de Europese Raad voor Werkgelegenheid
en Sociaal Beleid. Het actieplan geeft een overzicht van het Nederlandse beleid
ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting, op basis van de doelstellingen
die zijn aangenomen tijdens de Europese Top in Nice in december 2000.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,W. A. F. G. Vermeend InleidingMet de Europese Top in Lissabon in het voorjaar van 2000 is de internationale
dimensie van de sociale bescherming in een stroomversnelling geraakt. Tijdens
deze Top heeft de Europese Raad de bevordering van de sociale integratie tot
een hoofdlijn gemaakt van de EU-strategie om in het komende decennium de meest
concurrerende en dynamische kenniseconomie van de wereld te worden, die in
staat is duurzame economische groei te combineren met meer en betere werkgelegenheid
en een hechtere sociale cohesie. In vervolg hierop heeft de Europese Raad
tijdens de top in Nice in december 2000 vier hoofddoelstellingen ter bestrijding
van armoede en sociale uitsluiting gelanceerd. In de komende jaren zal de
sociale cohesie in de EU-lidstaten worden bevorderd via de weg van «open
beleidscoördinatie». Elke lidstaat zal vóór 1 juni
2001 op basis van de vier hoofddoelstellingen van Nice een nationaal actieplan
(NAP) ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting vervaardigen. In
het najaar van 2001 stellen de Raad (voor Werkgelegenheid en Sociaal Beleid)
en de Europese Commissie een verslag op over de nationale actieplannen waarin
deze met elkaar worden vergeleken en waarin tevens aanbevelingen en geslaagde
aanpakken zijn opgenomen. Door van elkaar te leren kunnen de lidstaten hun
armoedebeleid versterken, met behoud van de nationale verantwoordelijkheid
voor dit beleid.Om de nationale actieplannen eenvoudig met elkaar te kunnen vergelijken
dienen de lidstaten het NAP op te stellen conform een van tevoren vastgestelde
structuur, bestaande uit beschrijvingen van:• de huidige situatie en de belangrijkste beleidsopgaven voor de
toekomst (hoofdstuk 1);• de strategie waarmee armoede en sociale uitsluiting worden bestreden
(hoofdstuk 2);• de maatregelen die worden ingezet om de strategie te realiseren
(hoofdstuk 3);• de ontwikkeling en monitoring van indicatoren waarmee armoede en
sociale uitsluiting over een meerjarige periode kunnen worden gevolgd (hoofdstuk
4).De bestrijding van armoede en sociale uitsluiting in Nederland is een
gezamenlijke inspanning van de nationale overheid en de mede-overheden (gemeenten
en provincies). Ook maatschappelijke organisaties spelen een belangrijke rol.
Bij de totstandkoming van het NAP zijn de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
(VNG), het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), de sociale partners en maatschappelijke
organisaties betrokken geweest. Het kabinet is hen erkentelijk voor hun constructieve
inbreng: deze heeft er in belangrijke mate toe bijgedragen dat in de Nederlandse
aanpak een prominente plaats is ingeruimd voor een initiële set van –
waar mogelijk gekwantificeerde – streefdoelen (zie hoofdstuk 2). Hiermee
kan de ontwikkeling van armoede en sociale uitsluiting in Nederland over een
meerjarige periode worden gevolgd. Overigens is het formuleren van gekwantificeerde
streefdoelen voor de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting een nieuw
fenomeen in Nederland. Thans is in Nederland een proces in volle gang om voor
alle beleidsonderdelen van de nationale begroting beleidseffecten zichtbaar
te maken in het kader van het in 2000 in gang gezette traject «Van Beleidsbegroting
tot beleidsverantwoording» (VBTB). De in dit eerste NAP opgenomen streefdoelen
kunnen een voortrekkersrol vervullen in dit nationale proces. In het volgende
NAP (2003) zal verslag worden gedaan van de ervaringen die bij het verwezenlijken
van de streefdoelen zijn opgedaan.Sinds de Sociale Top in Kopenhagen (1995) is in Nederland het besef gegroeid
dat de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting een geïntensiveerde
en integrale aanpak op diverse terreinen behoeft. Het vervaardigen
van dit NAP (2001) viel samen met het opmaken van de «Balans van het
armoedebeleid» over de periode 1995–2000. Belangrijke resultaten–
een evaluatie van de bestaande situatie, een strategie voor de volgende kabinetsperiode
en de ontwikkeling van streefdoelen – zijn opgenomen in dit NAP. De
gedachtenvorming over de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting in
de toekomst is hierdoor versneld. Samen met het onlangs ingediende NAP werkgelegenheid
vormt dit NAP een coherent geheel ter bevordering van de sociale cohesie en
werkgelegenheid in Nederland in de komende periode. Beide actieplannen dienen
in combinatie met elkaar te worden gelezen.HOOFDSTUK 1: TRENDS EN TOEKOMSTIGE UITDAGINGEN1.1. InleidingOndanks een uitgebreid stelsel van sociale voorzieningen bestaan ook in
Nederland reële risico's op armoede en sociale uitsluiting. Armoede dient
hierbij niet zozeer als absoluut verschijnsel te worden gezien, maar als een
complex fenomeen met meerdere dimensies. Het toekomstperspectief is misschien
wel het meest onderscheidende kenmerk, met name in situaties waarin niet of
nauwelijks uitzicht is op werk of verandering van leefsituatie. Als daarnaast
de naaste omgeving onvoldoende houvast biedt, de aansluiting op de moderne
samenleving niet tot stand komt of de toegangsdrempel tot voorzieningen te
hoog blijkt, kunnen armoede en sociale uitsluiting realiteit worden. In de
geest van deze brede opvatting van armoede hebben regeringsleiders en staatshoofden
tijdens de Europese Top in Nice (december 2000) vier doelstellingen ter bestrijding
van armoede en sociale uitsluiting aanvaard (zie bijlage 4). Hierin staan
de volgende aandachtsgebieden centraal: maatschappelijke participatie, inkomen,
huisvesting, onderwijs, zorg, ICT, openbaar vervoer, rechtsbijstand, inburgering,
dakloosheid en «solidariteit binnen het gezin». In dit hoofdstuk
wordt voor elk bovengenoemd aandachtsgebied de huidige situatie in Nederland
beschreven, met bijzondere aandacht voor de risico's op armoede en sociale
uitsluiting voor kwetsbare groepen. Deze risico's kenmerken zich in het algemeen
door een geheel eigen dynamiek, welke kan variëren per aandachtsgebied
en welke door de jaren heen beïnvloed wordt door maatschappelijke ontwikkelingen,
emancipatoire processen en overheidsbeleid. Gelet op het feit dat het Nederlandse
armoedebeleid sinds 1995 is geïntensiveerd, worden bij het beschrijven
van de huidige situatie met name feiten, gebeurtenissen en beleidsinspanningen
in de periode 1995–2001 betrokken. Om deze beschrijving in de context
van de Nederlandse situatie te plaatsen, worden eerst enkele kerncijfers over
de Nederlandse bevolking gepresenteerd.Momenteel telt Nederland een kleine 16 miljoen inwoners, verdeeld over
7 miljoen huishoudens:Tabel 1.1 Samenstelling Nederlandse huishoudens in 2001 Totaal aantal7 miljoenwaarvan Alleenwonend2,3 miljoen Paren zonder kinderen2,2 miljoen Tweeoudergezinnen2,1
miljoenEenoudergezin0,35 miljoen (85% alleenstaande moeder)waarvan huishoudens met kinderen (0–17 jaar)4,5 miljoenBron: CBS De gemiddelde omvang van een huishouden is 2,3 mensen (4,5 in 1900). Het gezin wordt vanuit de overheid gedefinieerd als de leefeenheid
waarin minstens één kind wordt verzorgd en/of opgevoed. Bijna
100% van de kinderen en 80% van 30–55-jarigen woont in gezinsverband.
In de jaren zeventig, tachtig en negentig zijn aan de traditionele levensfase
waarbij direct uit het ouderlijk huis een gezin wordt gevormd, twee nieuwe
fasen toegevoegd: een fase tussen het 20e en het 30e levensjaar waarin mensen
afwisselend alleen of samen wonen en een tweede fase vanaf het 55e jaar waarin
ouders achterblijven nadat de kinderen het huis hebben verlaten. De grootste
groei van alleenstaanden doet zich momenteel voor bij twintigers en 75-plussers.De Nederlandse bevolking is als volgt verdeeld in leeftijdscategorieën:Tabel 1.2 Nederlandse bevolking naar leeftijd (2000)  0–19 jaar20–39 jaar40–64
jaar65–79 jaar80 jaar of ouderTotale bevolkingabsoluut3 873 0084 761 5045 076 9961 652 103500 33915 863 950%24,430,032,010,43,2100Bron: CBSBovenstaande tabel geeft een goed beeld van de vergrijzing in Nederland
in de afgelopen 50 jaar. Maakte in 1950 7,7% van de bevolking deel uit van
de leeftijdscategorie boven de 65 jaar, in 2000 is dat aandeel reeds verschoven
naar 13,6%, bijna een verdubbeling. Tegelijkertijd is het aandeel jeugdigen
(0–19 jaar) gedaald van 37,3% in 1950 tot 24,4% in 2000. De Nederlandse
bevolking bevat 1,5 miljoen personen van etnische afkomst (2000).Als gevolg van een relatief hoog geboortecijfer en immigratie zal de bevolkingsgroei
onder etnische minderheden de komende jaren fors hoger liggen dan de gemiddelde
bevolkingsgroei. Volgens berekeningen van het CBS zal het aantal personen
van etnische afkomst in 2015 verdubbeld zijn1.Er zijn in Nederland naar schatting tussen de 450 000 en 660 0002 zelfstandig wonende mensen met een of meer ernstige lichamelijke beperkingen. Ruim 850 000 tot 1 500 000
mensen hebben matige lichamelijke beperkingen. Op basis van demografische
veranderingen (bevolkingsgroei en vergrijzing) zal het aantal mensen met een
lichamelijke beperking of een chronische ziekte aanzienlijk toenemen.1.2. Maatschappelijke participatie1.2.1. Deelname aan arbeidsprocesIn 2000 is de werkloosheid wederom sterk gedaald. Momenteel bedraagt deze
minder dan 3 procent. De werkloosheid is sinds eind jaren zeventig niet meer
zo laag geweest. Door de groei van de werkgelegenheid is de participatiegraad
fors gestegen; van 54 procent in 1990 tot 67 procent in 20003.
De arbeidsparticipatie is echter niet gelijk verdeeld: met name de participatie
van gedeeltelijk gehandicapten4 en etnische minderheden blijft
achter bij het gemiddelde. De participatie van ouderen (55–64 jaar)
heeft in 2000 een sterke inhaalslag gemaakt, maar ligt nog altijd op een lager
niveau dan het gemiddelde. Ook de arbeidsdeelname van vrouwen is in de afgelopen
tien jaar fors gestegen; van netto 39 procent in 1990 tot netto 52 procent
in 2000 (banen van 12 uur of meer per week). Desondanks is ook de participatie
van deze groep nog laag; gemiddeld genomen bijna 25 procentpunten lager dan
de gemiddelde arbeidsdeelname van mannen. Tabel 1.3 Werkgelegenheid en werkloosheid onderscheiden
naar Nederlandse en Europese-statistiek5 19901995199819992000 NLEUNLEUNLEUNLEUNLEUWerkgelegenheidsgroei (personen)3,02,42,41,73,32,53,02,52,3 Werkgelegenheidsgraad (personen)6546258646268647167 – mannen717772747580768077 – vrouwen394744534957516152 – ouderen (55–64)262926292933313534 – etnische minderheden738 37 44 45   – laagopgeleiden41 42 45 46   Werkloosheid (% beroepsbevolking)768754444 Bron: CBS; Eurostat, EC (Employment in Europe); Labour Force Survey, diverse
jarenVoor lager opgeleiden in het algemeen (mensen met ten hoogste een diploma
voorbereidend beroepsonderwijs) bedroeg de arbeidsdeelname in 1999 gemiddeld
46%, tegenover 64% van alle werkenden (15–64 jaar). De deelname van
de laagst opgeleiden (alleen basisonderwijs) bleef hierbij in het bijzonder
substantieel achter. Deze was in 1999 36%, tegenover 88% voor de hoogst opgeleiden.
Het perspectief voor een verdere toename van de participatie is nadrukkelijk
aanwezig. De lage werkloosheidscijfers in Nederland gaan samen met een nog
altijd groot onbenut arbeidspotentieel.Ondanks een grote afname in de periode 1995–2000, is een relatief
groot deel van de beroepsbevolking afhankelijk van een uitkering:Tabel 1.4 Ontwikkeling aantal uitkeringsgerechtigden in
1995–2000  199519961997199819992000Bijstand (pers. * 1000)492484463424381351Werkloosheid (uitk.jaren*1000)341324288237193162Arbeidsongeschiktheid (pers. * 1000)9339419559961 0211 062Het totaal beschikbare arbeidsaanbod bedroeg in 1999 806 000
mensen, bij een groot aantal openstaande vacatures (bijna 170 000). Alleen
al het vervullen van de openstaande vacatures kan een werkgelegenheidsgroei
van circa 3 procent opleveren. Nederland staat derhalve voor de opgave om
de arbeidsdeelname te vergroten, in het bijzonder onder langdurig werklozen,
etnische minderheden, vrouwen en ouderen.1.2.3. Deelname aan maatschappelijke organisaties en vrijwilligerswerkDe participatiegraad van de Nederlandse bevolking valt evenzeer af te
lezen uit de mate waarin mensen zich organiseren en deelnemen aan vrijwilligerswerk.
In Nederland en de Scandinavische landen zijn relatief veel mensen lid van
maatschappelijke organisaties op diverse terreinen: Tabel 1.5 Lidmaatschap van organisatie, bevolking van
15 jaar en ouder, 1998 (in procenten)8 SDKNLFILAUKDIRLBFIEPELlid van twee verenigingen of meer58564734282423202016128664lid van één vereniging262932382929303331322825222119lid van geen vereniging151621284347474749526066727476lid van sportverenigingen3638372125202029 20191110108                 organisaties voor de bescherming van de natuur, dieren, het milieu15142571110871542112vakbonden of politieke partijen5151183711111186844333sociale organisatie of godsdienstige met liefdadigheidsactiviteiten13916131181088548343zonder liefdadigheidsactiviteiten551685101168437342verenigingen voor hobby of gemeenschappelijke interesse1918161649111111421011culturele of artistieke verenigingen10161171065449105657consumentenorganisaties19511191110111110organisaties voor mensenrechten755233212222100jongerenorganisaties4536954525621221 andere organisaties1179934777884434Vrijwilligerswerk vervult een essentiële functie voor de sociale
cohesie van de samenleving. Daarnaast kan vrijwilligerswerk voor langdurig
werklozen sociaal isolement voorkomen en dienen als eerste stap op weg (terug)
naar de arbeidsmarkt. Het percentage van de bevolking dat deelneemt aan vrijwilligerswerk
schommelt al jaren tussen de 35% en 38%: naarmate de werkloosheid stijgt,
neemt dit percentage iets toe9. In het kader van het in 1996 gestarte
sociale activeringsbeleid hebben duizenden langdurig werklozen deelgenomen
aan vrijwilligerswerk of andere maatschappelijke zinvolle activiteiten. Gelet
op het succes van dit beleid voor het doorbreken van sociaal isolement en
toeleiding naar de arbeidsmarkt (zie paragraaf 2.2.2), staat Nederland
voor de opgave om dit beleid verder uit te bouwen.1.3. Inkomenswaarborg1.3.1. Inkomensstelsel en koopkrachtontwikkeling in NederlandNederland kent een volledig dekkend systeem van sociale uitkeringen dat
burgers een adequaat , relatief hoog sociaal minimum garandeert10.
Het sociaal minimum wordt afgeleid van het wettelijk minimumloon. Tussen het
netto minimumloon en het sociaal minimum is, langs fiscale weg, een verschil
gecreëerd om de uitstroom uit de uitkering naar betaald werk te bevorderen.
Het sociaal minimum is gedifferentieerd naar huishoudtype: 100% voor gehuwden11, 90% voor alleenstaande ouders en 70% voor alleenstaanden. Voor personen
van 65 jaar of ouder geldt sinds 1998 een hoger sociaal minimum. Het inkomensbeleid
voor de minima berust op drie pijlers:1. Het generieke inkomensbeleid voor de vaststelling van de hoogte van
het wettelijk minimum loon, de uitkeringen en de hoogte van de belasting-
en premietarieven.2. Specifieke inkomensvoorzieningen ter dekking van specifieke uitgaven. Voorbeelden zijn huursubsidie, kinderbijslag, tegemoetkomingen in de
studiekosten en voorzieningen voor gehandicapten en chronisch zieken. Specifieke
inkomensvoorzieningen zijn meestal inkomensafhankelijk.3. Gemeentelijke inkomensondersteuning. Dit biedt de gemeenten de kans
maatwerk te leveren bij kosten waarin andere regelingen niet voorzien.Tabel 1.6 Samenstelling en hoogte minimuminkomen in guldens
2001  alleenstaandeen-ouderpaarSociaal minimum19 04424 64826 950Huursubsidie3 5405 1004 860 Kwijtschelding lokale lasten129309301 290 Overig gemeentelijk inkomensondersteuningsbeleid132 2602 2602 260Van oudsher is in Nederland veel aandacht voor de ontwikkeling van de
koopkracht van de minima. Deze aandacht komt zowel tot uitdrukking in het
generieke inkomensbeleid als in specifieke voorzieningen en gemeentelijke
inkomensondersteuning. De ontwikkeling van de hoogte van de koopkracht van
de minima in constante prijzen brengt de generieke, specifieke en gemeentelijke
beleidsinspanningen om de inkomenspositie van de meest kwetsbare groepen te
verbeteren, in beeld:Tabel 1.7 Ontwikkeling reële inkomen huishoudens
op of rond het sociaal minimum  1995199619971998199920002001Uitkering 65-       – generiek100100100102102104108– specifiek100100102104104104104– gemeentelijk100101103105106107108– totaal100101105111112115121Uitkering 65+       – generiek100100102107107108112– specifiek100100101102102102102– gemeentelijk100102103105105106106– totaal100102106114115117122        Modaal loon generiek100101101103103103109Bron: SZWAls gevolg van generieke maatregelen is het inkomen van uitkeringsgerechtigden
boven de 65 jaar meer gestegen dan van uitkeringsgerechtigden beneden de 65
jaar. Dit was met name vanaf 1998 het geval als gevolg van de verhoging
van de fiscale ouderenaftrek. De herziening van het belastingstelsel in 2001
heeft een positief effect gehad op de koopkracht van de minima.Tussen 1995 en 2000 is de huursubsidie verhoogd, zijn de mogelijkheden
tot de kwijtschelding van lokale lasten verruimd en is het gemeentelijk inkomensondersteuningsbeleid
geïntensiveerd. Deze maatregelen hebben mede bijgedragen aan een verbetering
van de inkomenspositie van de minima. In bovenstaande tabel gaat het om gemiddelde
inkomenseffecten. Regelingen kunnen per gemeente verschillen. Bovendien maken
niet alle minima gebruik van deze voorzieningen. De omvang van het niet-gebruik
is verre van eenvoudig te bepalen. Bij de bijzondere bijstand en andere gemeentelijke
regelingen ligt het niet-gebruik, ondanks de tot nu toe genomen maatregelen,
nog rond de 30% van de doelgroep. Voor een deel hangt dit samen met het feit
dat de belanghebbenden de regelingen stigmatiserend en/of bureaucratisch vinden.
Bij huursubsidie wijzen verschillende onderzoeksresultaten op
een afname van het niet-gebruik als gevolg van publiekscampagnes, het actief
opsporen van niet-gebruikers en vereenvoudiging van regelgeving en uitvoering.
De omvang van het niet-gebruik van huursubsidie lag in het subsidiejaar 1997–1998
tussen de 18,6% en 26,8%. De naamsbekendheid van
de huursubsidie schommelde toen rond de 97%-98%14. De naamsbekendheid
van de tegemoetkoming studiekosten en de studiefinanciering ligt momenteel
rond de 97%.1.3.2 De armoedevalHet financieel aantrekkelijk maken van betaalde arbeid is een belangrijke
pijler van het Nederlandse armoedebeleid. Een indicator daarvoor is de inkomensvooruitgang
die ontstaat bij de overgang van een bijstandsuitkering naar een baan op minimumloonniveau:
zie tabel 1.8. De tweede kolom in deze tabel geeft de procentuele vooruitgang
aan bij de overgang van een uitkering naar een volledige baan op minimumloonniveau.
In de volgende kolommen is aangegeven wat er van deze vooruitgang resteert
als rekening wordt gehouden met het wegvallen van steeds meer inkomensafhankelijke
regelingen. In de laatste kolom is rekening gehouden met een gemiddeld percentage
verwervingskosten welke samenhangt met het verrichten van arbeid. Bedacht
moet worden dat niet iedereen gebruik maakt van inkomensafhankelijke regelingen.Tabel 1.8 Netto inkomensverandering bij overgang sociaal
minimum naar 100% minimumloon (in procenten van het sociaal minimum)  Sociaal minimum (I)Netto loon (II)II +Huur-subsidie
(III)III + Kwijt-schelding
(IV)IV + gemeentelijk
inkomensondersteuningsbeleid (V)V+ Verwervingskosten (VI)alleenstaande      199515 54031,6%17,1%15,3%11,6%5,0%200017 77030,2%15,1%10,6%– 0,6%– 7,2%200119 09035,7%21,1%16,9%5,0%– 1,7%eenoudergezin      199519 98014,1%14,1%11,1%8,3%2,6%200022 85017,0%17,0%13,6%4,8%– 1,0%200125 03022,2%22,2%18,9%9,8%3,7%alleenverdiener      199521 8201,6%1,6%1,6%– 1,0%– 6,1%200024 8902,5%2,8%2,8%– 5,3%– 10,4%200127 4008,0%8,0%5,4%– 2,8%– 8,2%Bron: SZWAls gevolg van verbeteringen in de sfeer van specifieke inkomensvoorzieningen
en gemeentelijke inkomensondersteuning in 1995–2000 is de inkomensvooruitgang
bij het vinden van een baan verkleind. Met het invoeren van een nieuw belastingstelsel
in 2001 is het verschil tussen minimumloon en uitkering echter weer toegenomen.
Ook wanneer rekening wordt gehouden met verschillende inkomensafhankelijke
regelingen en verwervingskosten is er sprake van een aanzienlijke verbetering
ten opzichte van 2000.1.3.3. Aantal huishoudens met een minimuminkomenHet aangewezen zijn op een minimuminkomen staat niet gelijk aan armoede.
Van belang is om ook de duur dat mensen op of
rond het sociaal minimum leven te betrekken. Het criterium langdurig aangewezen zijn op een minimuminkomen15 geeft een goed beeld van de
omvang en samenstelling van de meest kwetsbare groepen:Tabel 1.9 Huishoudens met (langdurig) minimuminkomen in
procenten totaal aantal huishoudens  199519961997199816Totaal10.310.510.210.5– zelfstandig0.91.11.01.1– werknemer0.81.11.21.6 – uitkering 65-5.95.65.35.2 – uitkering 65+2.62.62.52.5     Langdurig4.13.93.93.8– zelfstandig0.10.10.10.1– werknemer0.10.10.10.1 – uitkering 65-2.22.22.12.0 – uitkering 65+1.61.51.51.6Bron: CBSHet aandeel uitkeringsgerechtigden onder de 65 jaar is mede als gevolg
van de gunstige ontwikkelingen op de arbeidsmarkt substantieel afgenomen.
Het aandeel huishoudens dat langdurig is aangewezen
op een minimuminkomen is tussen 1995 en 1998 licht gedaald, vooral onder uitkeringsgerechtigden
beneden de 65 jaar. Ook deze groep heeft geprofiteerd van de gunstige arbeidsmarktsituatie.
Onder de langdurige minima zijn alleenstaande vrouwen boven de 65 jaar de
grootste groep.Tabel 1.10 Huishoudens met langdurig minimuminkomen in
procenten totaal aantal huishoudens  1995199619971998Langdurig4.13.93.93.8 – man alleen 65–0,50,50,50,5 – vrouw alleen 65–0,60,60,60,6– eenoudergezin0,70,70,70,6 – samenwonend0,60,50,50,5 – man alleen 65+0,20,10,20,1 – vrouw alleen 65+1,21,11,11,1 – samen 65+0,30,30,30,3Bron: CBSTot nu toe hebben we gekeken naar het aandeel huishoudens met een minimuminkomen.
Uit tabel 1.11 blijkt welk deel van de personen (langdurig) moet rondkomen
van een minimum huishoudensinkomen.Tabel 1.11 Personen in huishoudens met (langdurig) minimuminkomen
in procenten betreffende groep  1995199619971998Totaal8.58.48.38.5 – kinderen < 18 jaar11.211.010.810.6 – mannen 18+6.36.36.26.5 – vrouwen 18+9.29.08.99.2Langdurig3.02.82.82.8 – kinderen < 18 jaar3.43.33.33.1 – mannen 18+1.91.81.81.8 – vrouwen 18+3.83.63.63.5Bron: CBS Het armoederisico onder kinderen tot 18 jaar ligt 2% boven het gemiddelde
maar neemt wel geleidelijk af. Dit hangt samen met de afname van het aandeel
eenoudergezinnen met een minimuminkomen. Van de bevolking boven de 18 jaar
is de kans voor vrouwen om een minimuminkomen te hebben 2,7% hoger dan voor
mannen.1.3.4. Financiële armoedeEen verhoging van het minimuminkomen zorgt niet voor een afname van het
aantal huishoudens dat is aangewezen op het minimuminkomen. Behalve het feitelijke
inkomen van de betrokken huishoudens wordt immers ook de definitie van het
minimuminkomen naar boven toe bijgesteld.Toch levert een verhoging van het reële minimuminkomen een bijdrage
aan armoedebestrijding.Om dit zichtbaar te maken kan (de index van) de ontwikkeling van het aantal
minimuminkomens en de ontwikkeling van de hoogte van het reële inkomen
worden samengevoegd tot één indicator, de financiële armoede-index.
Volgens deze indicator halveert de armoede wanneer het aantal huishoudens
met een minimuminkomen halveert of wanneer de koopkracht van het minimuminkomen
verdubbelt. De financiële armoede-index geeft een totaalbeeld van de ontwikkeling van financiële armoede.Tabel 1.12 Ontwikkeling financiële armoede, exclusief
gemeentelijk beleid  1995199619971998199917200018200119Uitkering 65–       aandeel huishoudens100949088797371 reëel besteedbaar inkomen100100102106106107112financiële armoede index100958983756864Uitkering 65+       aandeel huishoudens1001009696959494 idem reëel besteedbaar inkomen100100103109110111115financiële armoede index1001009388878582Bron: SZWHet aandeel uitkeringsgerechtigden beneden de 65 jaar met een minimuminkomen
in het totale aantal huishoudens is in 1995–2001 met 29% gedaald. Tegelijkertijd
is vanaf 1995 het reële inkomen van deze groep met 12% gestegen.
Het resultaat van beide ontwikkelingen is dat de index van financiële
armoede met 36% is gedaald. Het aandeel uitkeringsgerechtigden boven de 65
jaar is minder snel gedaald. Het reële inkomen is daarentegen iets sterker
gestegen. Het resultaat is een afname van de financiële armoede met 18%.
Dit alles is exclusief de invloed van het gemeentelijke inkomensondersteuningsbeleid.
Nederland staat voor de opgave om de dalende lijn van financiële armoede
vast te houden.1.3.5. Problematische schuldenVan problematische schulden is sprake wanneer huishoudens de financiële
verplichtingen die zij zijn aangegaan niet (meer) zonder professionele hulp
kunnen oplossen. In de afgelopen jaren is het verre van eenvoudig gebleken
om een schatting te maken van het aantal huishoudens dat te kampen heeft met
problematische schulden. Uit onderzoek blijkt20 dat er in 1997
ruim 230 000 huishoudens waren met een groot risico op een schuldsituatie. De onderzoekers gaven daarbij aan dat slechts
een kwart van de huishoudens met een risicovolle schuldsituatie zichtbaar
is voor beleid. Nederland staat dan ook voor de opgave beter zicht te krijgen
op de totale groep met problematische schulden. De infrastructuur
voor schuldhulpverlening in Nederland schept goede mogelijkheden hiervoor.
Vrijwel alle gemeenten hebben een vorm van schuldhulpverlening; het algemeen
maatschappelijk werk en bureaus voor schuldhulpverlening of sociale diensten
bieden hulp en begeleiding aan schuldenaren. Deze lokale instanties werken
nauw samen met de circa 35 gemeentelijke kredietbanken, welke van oudsher
tussen schuldeisers en schuldenaren bemiddelen ten behoeve van aflossing en
sanering van schulden. Ook private instellingen bieden schuldhulp. Behoudens
schuldhulpverlening waarbij een minnelijk akkoord met de schuldeisers tot
stand komt, kent Nederland sinds 1998 ook een wettelijk traject waarbij de
rechter schuldsanering toepast. Ter bescherming van de consument en om overkreditering
tegen te gaan worden kredieten en betalingsachterstanden geregistreerd bij
het Bureau Kredietregistratie (BKR), dat door aangesloten kredietinstellingen
kan worden geraadpleegd.1.4. Voorzieningen1.4.1. HuisvestingEen uitgebreid aanbod aan sociale huurwoningen bevordert de keuzevrijheid
voor minder draagkrachtigen. De Nederlandse woningvoorraad kenmerkt zich in
Europa door een relatief groot aandeel sociale huurwoningen in het totale
woningbestand:Tabel 1.13 Top drie EU aandeel sociale huurwoniningen
in totale woningbestand LandAandeel huurwoningen in totale woningbestand 1. Nederland41%2. Denemarken27% 3. Verenigd Koninkrijk25%Bron: Nederland in Europa (SCP 2000)De Nederlandse woningvoorraad is in vergelijking met andere landen relatief
jong en daardoor kwalititief goed21. Huishoudens met een laag inkomen
wonen in Nederland weliswaar vaker in woningen van mindere kwaliteit en in
minder aantrekkelijke buurten, maar de verschillen ten opzichte van huishoudens
met een modaal inkomen zijn niet groot. Bovendien is een zeer ruime meerderheid
van de lage inkomens tevreden met de woonruimte22. Binnen deze
context staat Nederland voor de opgave om de keuzevrijheid van minder draagkrachtigen
op de woningmarkt verder te bevorderen. Deze opgave strekt zich niet alleen
uit naar het huursegment, maar ook naar het koopsegment.Door middel van huursubsidie hebben huishouden met lagere inkomens toegang
tot kwalitatief goede woonruimte met aanvaardbare woonlasten. Een goede indicator voor de ontwikkeling van de woonlasten is de
netto huurquote: het aandeel netto woonlasten in het netto inkomen. Daarnaast
kan worden gekeken naar de ninki; deze geeft de ontwikkeling aan van wat er
netto overblijft in de portemonnee na aftrek van de huurlasten en na optelling
van huursubsidie. Anders dan de netto huurquote is de ninki minder gevoelig
voor aanpassingen in de fiscale sfeer. De netto huurquote en de ninki hebben
zich in de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld: Tabel 1.14 Ontwikkeling gemiddelde netto huurquote (tussen
haakjes de ninki)  Subsidiejaar 96/97Subsidiejaar 97/98Subsidiejaar
98/99Meerpersoonshuishoudens totaal20,0% (115,1)18,4% (120,6)18,5%
(123,3)Meerpersoonshuishoudens > 219,7% (111,8)17,8% (118,1)17,8%
(120,7)Eenpersoonshuishoudens27,1% (73,5)24,6%
(82,0)24,7% (83,7)Minima23,2% (86,7)20,6% (94,7)20,7% (96,6)65-plussers25,4%
(90,1)22,3% (101,8)22,4% (104,2)Totale populatie23,8% (93,1)21,7%
(100,0)21,8% (102,1)Bron: huursubsidiegegevens tijdvakken 96/97, 97/98 en 98/99Voor alle typen huishoudens is de netto huurquote gedaald; de ninki is
gestegen. De daling van de netto huurquote geeft aan dat de mix van lastenbeperkende
maatregelen in de vorm van huurmaximering en huursubsidie goed heeft uitgepakt
voor de verschillende groepen huishoudens.Mensen met een fysieke beperking of een chronische ziekte kunnen in Nederland
langer zelfstandig blijven wonen als gevolg van speciale
woonvoorzieningen (bijvoorbeeld een aanpassing van de huidige woning
of een vergoeding voor verhuizing), soms gecombineerd met zorgvoorzieningen
op maat.De Nederlandse wetgeving biedt huurders bescherming tegen onrechtmatige huisuitzettingen door nauwkeurig en limitatief te beschrijven
onder welke omstandigheden een huurovereenkomst mag worden beëindigd
door de rechter (bijvoorbeeld bij een grote huurachterstand). Indien een opzegging
door de verhuurder niet de instemming heeft van de huurder, zal de verhuurder
via een procedure bij de kantonrechter beëindiging van de huurovereenkomst
moeten vorderen. Mede dankzij deze huurbescherming is het aantal huisuitzettingen
al jaren nagenoeg constant23. In totaal werd in 1999 0,28% van
de circa 6½ miljoen woningen ontruimd. In 1998 was dit 0,27% en in
1997 0,28%. In aantallen uitgedrukt vinden er jaarlijks circa 6500 ontruimingen
plaats. De meeste ontruimingen zijn formeel het gevolg van een huurachterstand
waar geen regeling meer voor te treffen is. Maar vaak is er meer dan één
aanleiding voor ontruiming. Gegeven deze situatie staat Nederland voor de
opgave om het lage niveau van het aantal rechtmatige huisuitzettingen vast
te houden door huurachterstanden en sociaal-psychische problemen vroegtijdig
te signaleren en te verminderen.1.4.2. OnderwijsInternationalisering, informatisering en toenemende economische dynamiek
zorgen ervoor dat kennis steeds belangrijker wordt. Door de toegenomen onderwijsdeelname
is het opleidingsniveau van de Nederlandse bevolking in de afgelopen jaren
verder gestegen. Ongelijke onderwijskansen tussen leerlingen van verschillende
sociale herkomst manifesteren zich reeds vanaf de intrede in het basisonderwijs.
Sommige kinderen kampen met een taal- en ontwikkelingsachterstand als ze op vierjarige leeftijd het basisonderwijs binnenkomen. Dit
geldt met name voor kinderen van etnische minderheden. Deze achterstanden
zijn moeilijk in te halen en vormen een risico op werkloosheid en sociale
uitsluiting op latere leeftijd. Het aantal basisscholen met 70% of meer achterstandsleerlingen
is dalende: Tabel 1.15 Basisscholen met 70% of meer achterstandsleerlingen  Aantallen scholenIdem in
percentagesGemeentecategorie199119951999199119951999In de G42440433528861%56%48%In de G212533820315333%25%19%In de overige gemeenten87137415513%6%3%Totaal1 61391259619%12%8%Nederland staat voor de opgave deze dalende lijn krachtig voort te zetten.Daarnaast verlaat een aantal leerlingen de school terwijl zij nog leerplichtig
zijn en/of hun opleiding nog niet hebben afgemaakt. De netto-uitval is in
de laatste jaren gedaald door maatregelen om voortijdige
schoolverlaters te herplaatsen:Tabel 1.16 Het aantal aangemelde voortijdig schoolverlaters
(vsv-ers) bij regionale meldcentra  199819992000Aantal aangemelde voortijdig schoolverlaters (x 1 000)41,239,439,9 Aantal herplaatsingen (x 1 000)14,616,218,1 Netto uitval (x 1 000)26,623,221,8Bron: RMC-rapportages 1998, 1999 en 2000, Sardes analyse 2000, Deelnemerstellingen
OCenWNederland staat voor de opgave om de dalende lijn in het aantal voortijdige
schoolverlaters krachtig te continueren.De toegankelijkheid van het onderwijs voor
gehandicapte en minder draagkrachtige leerlingen wordt in Nederland gewaarborgd
door middel van specifieke voorzieningen in de vorm van tegemoetkomingen in
de studiekosten, reisvoorzieningen en faciliteiten voor scholen ter begeleiding
van gehandicapte leerlingen. Deze landelijk vormgegeven voorzieningen worden
deels door gemeenten uitgevoerd, deels door een nationale instelling (de Informatie
Beheer Groep).1.4.3. ZorgNederland kent een breed en geschakeerd aanbod aan voorzieningen voor preventieve en curatieve lichamelijke en geestelijke
gezondheidszorg en zorg voor gehandicapten. Deze zijn in principe voor iedere
zorgbehoeftige toegankelijk. Doordat de vraag hoger is dan het aanbod bestaan
er wachttijden voor toegang. Tevens bestaat er een stelsel van voorzieningen
voor jeugdzorg, bestaande uit jeugdhulpverlening, jeugdbescherming en geestelijke
gezondheidszorg voor jeugdigen. In de afgelopen jaren is gewerkt aan een betere,
centrale toegang van de jeugdzorg, met name door de vorming van Bureaus Jeugdzorg
per provincie. Dit vergrote aanbod heeft tevens geleid tot meer vraag naar
zorg, zodat er een wachtrij-probleem is ontstaan.Alle ingezetenen van Nederland, ongeacht het inkomen, zijn van rechtswege verzekerd tegen «onverzekerbare» gezondheidsrisico's
en langdurige verpleging en verzorging. Voor de verstrekking van bepaalde
voorzieningen wordt een eigen inkomensafhankelijke bijdrage gevraagd. Voor
«normale» gezondheidsrisico's en ziekte bestaan diverse verzekeringsvormen,
zowel via particuliere zorgverzekeraars als via ziekenfondsen. Mensen met
een (beneden) modaal inkomen – waaronder uitkeringsgerechtigden –
zijn «automatisch» via een ziekenfonds verzekerd. In 1999 waren er 9,9 miljoen mensen in het ziekenfonds verzekerd tegen ziektekosten;
5,6 miljoen waren particulier verzekerd. 0,2 miljoen mensen waren niet als
verzekerde geregistreerd. Voor de minima zijn veelal diverse (ook gemeentelijke)
compensatie-regelingen in het leven geroepen.Resultaten van diverse onderzoeken naar sociaal-economische
verschillen in de toegankelijkheid voor en het gebruik van gezondheidszorgvoorzieningen wijzen uit, dat deze verschillen
niet significant groot zijn. Als het gaat om de mate van gezondheid en gezondheidsbeleving
toont recent onderzoek (Comissie Albeda) echter aan, dat verschillen tussen
groepen mensen met uiteenlopende sociaal-economische achtergrond in de afgelopen
decennia zijn toegenomen. Mensen met een lage opleiding brengen gemiddeld
bijna 12 jaar minder door in goede gezondheid en leven gemiddeld 3½
jaar korter dan hoger opgeleiden26. Voor zover bekend liggen hier
drie oorzaken aan ten grondslag:1. gedragsfactoren, met name roken, excessief alcoholgebruik, gebrek aan
lichaamsbeweging, overgewicht en geringe consumptie van groente en fruit;2. psychosociale factoren;3. materiële of structurele omgevingsfactoren zoals een laag inkomen
en/of ongunstige arbeidsomstandigheden en/of leven in een achterstandswijk.Nederland staat voor de opgave om de trend van stijgendesociaal-economische gezondheidsverschillen krachtig te keren. De
toename van het verschil is vooral veroorzaakt door het feit dat de gezondheid
van groepen met een hogere sociaal-economische status sneller is toegenomen
dan die van groepen met een lagere sociaal-economische status. Blijvende aandacht
voor een goede financiële en geografische toegankelijkheid van de gezondheidszorg
is daarbij uiteraard vereist.1.4.4. ICTDoor de vorm, intensiteit en richting waarin de ICT zich ontwikkelt, zullen
het gebruik van de computer, digitale netwerken en het internet verder doordringen
in het leven en werken van mensen. Op dit moment hebben 6 miljoen mensen thuis
en/of op hun werk toegang tot internet en loggen er dagelijks 2½ miljoen
mensen in. Internetgebruik blijkt echter sterk gerelateerd te zijn aan leeftijd,
opleidingsniveau en inkomen. Zo maken ouderen nog relatief weinig gebruik
van internet:Tabel 1.17 Internetgebruik onder verschillende leeftijdsgroepen Bron: Pro Active 2000 Het internetgebruik neemt onder lagere inkomens minder snel toe dan onder
hogere inkomens. In 2000 is 19% van alle mensen met een inkomen tot modaal
«online», ten opzichte van 15% in 1999. Bij de hogere inkomens
(boven twee maal modaal) is de stijging veel groter: van 44% in 1999 naar
73% in 2000. Ontwikkelingen in de VS laten zien dat de achterstanden van kwetsbare
groepen met betrekking tot het internetgebruik kleiner aan het worden zijn.
Daarnaast zorgt de markt momenteel voor lagere prijzen waardoor ook voor lagere
inkomens fysieke aansluiting op de elektronische snelweg binnen bereik komt.
De markt voorziet thans nog niet in voor iedereen toegankelijke ondersteuning
als het gaat om ICT-vaardigheden. Dit geldt met
name voor langdurig werklozen, gehandicapten, kinderen van minder draagkrachtige
ouders, ouderen en dak- en thuislozen. Nederland dient zich dan ook niet alleen
in te zetten voor de verdere bevordering van een toegankelijk internet voor
eenieder, maar ook voor de ontwikkeling van ICT-vaardigheden bij kwetsbare
groepen. Op deze wijze kan een digitale tweedeling in de samenleving worden
tegengegaan.1.4.5. Openbaar vervoerJe kunnen verplaatsen is een essentiële voorwaarde om aan de samenleving
te kunnen deelnemen. Openbaar vervoer speelt hierin een belangrijke rol. In
vergelijking met andere EU-lidstaten heeft Nederland een dicht openbaar vervoersnet
met modern materieel.De tariefstijgingen in het spoorvervoer zijn de afgelopen jaren achtergebleven
bij de inflatie. Ook met betrekking tot de tariefstijgingen in het stads-
en streekvervoer is een gematigd beleid gevoerd:Tabel 1.18 Tariefstijgingen openbaar vervoer 1997–2001 Jaar19971998199920002001Tariefstijging2.5%2.5%2.5%2%3.89%27Bron: Ministerie van Verkeer en WaterstaatNederland staat voor de opgave om de trend van gematigde tariefstijgingen
in het openbaar vervoer vast te houden.Fysieke beperkingen kunnen de mobiliteit belemmeren. Om drempels voor
maatschappelijke participatie te slechten bestaan er voor mensen met een fysieke
beperking vervoersvoorzieningen gericht op vervoer
naar het werk, school, dokters, ziekenhuizen en sociale activiteiten. Ten
gevolge van de vergrijzing verwacht men dat het percentage van de bevolking
dat ernstige of zeer ernstige functiebeperkingen ondervindt, zal stijgen van
11,5% in 1988 naar 15,9% in 203028. Derhalve dient de toegankelijkheid
van het openbaar vervoer voor mensen met een fysieke beperking verder te worden
vergroot; generieke voorzieningen hebben daarbij de voorkeur boven specifieke
voorzieningen.1.4.6. Voorzieningen voor nieuw- en oudkomersSinds 1998 krijgen alle nieuwkomers in Nederland,
die in een achterstandspositie dreigen te raken, een verplicht inburgeringsprogramma
met onder meer Nederlands taalonderwijs en maatschappelijke oriëntatie.
Dit programma vormt de basis voor zelfredzaamheid en integratie in de Nederlandse
samenleving. Om te voorkomen dat nieuwkomers in een achterstandspositie terecht
komen dient Nederland extra in te zetten op inburgeringsprogramma's voor nieuwkomers
die daarvoor in aanmerking komen.Oudkomers zijn immigranten, die zich in de
jaren zestig, zeventig en tachtig in Nederland hebben gevestigd. Een aanzienlijk
deel van de groep oudkomers blijkt nog in een achterstandspositie
te verkeren. Een combinatie van een gemiddeld hoge mate van uitkeringsafhankelijkheid,
onvoldoende beheersing van het Nederlands en een gemiddeld laag opleidingsniveau
vormen typerende kenmerken voor een significant deel van deze groep. Gelet
op deze achterstandspositie staat Nederland voor de opgave om de integratie
van oudkomers te bevorderen door middel van taalonderwijs, opvoedingsondersteuning
en gezondheidsvoorlichting.1.4.7. RechtsbijstandMinder draagkrachtigen kunnen een beroep doen op gesubsidieerde rechtsbijstand
in de vorm van een gratis advies van een half uur bij een Bureau voor Rechtshulp29. Indien nodig kan voor het verkrijgen van gesubsidieerde rechtsbijstand
een toevoeging worden afgegeven: hiervoor betaalt de rechtzoekende een beperkte,
inkomensafhankelijke eigen bijdrage aan de rechtsbijstandverlener. Asielzoekers
kunnen via een van de drie Stichtingen Rechtsbijstand Asiel (SRA) kosteloze
rechtsbijstand ontvangen.Daarnaast vormen de lokaal gesubsidieerde Sociaal Raadslieden een sociaal-juridische
vraagbaak. Zij geven adviezen, verschaffen uitgebreide dienstverlening om
de burger bij te staan bij het verkrijgen van zijn recht en wijzen ook op
andere (inkomens)voorzieningen.1.4.8. Voorzieningen voor dak- en thuislozenDak- en thuislozen zijn kwetsbare mensen die door een combinatie van problemen
gedwongen de thuissituatie hebben verlaten en (tijdelijk) niet in staat zijn
zich op eigen kracht te handhaven. Het is de meest zichtbare groep sociaal
uitgeslotenen in de samenleving. Er zijn geen betrouwbare gegevens over het
totaal aantal dak- en thuislozen in Nederland, de meest gebruikte schatting
is tussen de 20 000 en 30 000. Van degenen die gebruik maken van
opvangvoorzieningen is thans 74% man en hebben velen psychische en/of verslavingsproblemen.
Het aantal vrouwen dat gebruik maakt van opvangvoorzieningen voor dak- en
thuislozen is toegenomen van 5% in 1994 tot 26% in 2000. Het aantal zwerfjongeren
onder de 18 jaar nam in dezelfde periode toe van 0% tot 10%. Het is moeilijk
om een scherp beeld te krijgen van de omvang van de totale groep en verschillende
deelgroepen omdat veel dak- en thuislozen regelmatig wisselen van onderkomen
en/of gemeente. Het registratiesysteem van de opvang levert momenteel geen
betrouwbare en relevante gegevens op. Nederland staat voor de komende jaren
dan ook voor de opgave om de registratie van dak- en thuislozen in de opvang
te verbeteren teneinde (het nationale en lokale beleid voor) de maatschappelijke
integratie van dak- en thuislozen effectiever te kunnen vormgeven.1.4.9. Voorzieningen ter bestrijding van huiselijk geweldDe meeste slachtoffers van huiselijk geweld zijn tussen de 10 en de 25
jaar, met name bij lichamelijke en psychische vormen van huiselijk geweld.
De gevolgen van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen zijn ingrijpend;
ook als kinderen «slechts» getuige zijn van het geweld jegens
een van beide ouders. Nederland staat dan ook voor de opgave om huiselijk
geweld zoveel mogelijk tegen te gaan, in het bijzonder bij kinderen.1.5. Kwetsbare regio'sDe laatste jaren doet zich de ontwikkeling voor dat huishoudens met een
laag inkomen steeds vaker bij elkaar in de buurt wonen, vooral in (middel)grote
steden. De ruimtelijke segregatie van huishoudens naar inkomen
is in de periode 1994–1998 aanzienlijk toegenomen, met name in (middel)grote
gemeenten30. De gemiddelde werkloosheid in deze steden is de laatste
jaren echter gedaald naar een niveau dat het landelijk gemiddelde nadert31. Kwetsbare groepen zoals bijstandsgerechtigden en etnische minderheden
blijken echter minder van deze daling te profiteren. In het algemeen zijn
uitsluitingsrisico's in Nederland het grootst in achterstandswijken in grote
en middelgrote steden. Veel van deze gebieden kampen met problemen van verschillende
aard die met elkaar samenhangen, zoals langdurige werkloosheid, gevoelens
van onveiligheid, een verouderd woning- en bedrijfsbestand en een lage kwaliteit
van de leefomgeving. Nederland staat voor de opgave om de in 1999 op een nieuwe
leest geschoeide integrale aanpak van deze problematiek via het grotestedenbeleid
(zie paragraaf 2.5.1) in de komende jaren in samenwerking met de betrokken
steden verder uit te bouwen.Anders dan in de stad (waar armoede vooral samengaat met werkloosheid)
heeft armoede op het platteland vooral te maken met economische activiteiten
in de landbouw die minder opbrengen. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 23%
van de agrarische huishoudens op of rond het sociaal minimum verblijft32. Tegenover de groep met een laag inkomen staat ook een groep met
een hoog inkomen; de spreiding in inkomen in de landbouw is bijzonder groot.
In Europees verband hoort de Nederlandse landbouw wat agrarisch inkomen betreft
tot de koplopers. Echter, in sommige delen van de landbouw – in het
bijzonder de akkerbouw en veehouderij – zal het inkomensniveau de komende
jaren naar verwachting onder druk blijven staan. Voor ondernemers kan het
lastig zijn om een keuze te maken tussen verdere ontwikkeling of het stoppen
van het bedrijf. Nederland staat dan ook voor de opgave om randvoorwaarden
te scheppen bij het maken van een keuze tussen bedrijfsaanpassing of bedrijfsbeëindiging.331.6. Beleidsopgaven voor de toekomstGegeven de in dit hoofdstuk beschreven trends staat Nederland voor de
volgende beleidsopgaven:• het vergroten van de arbeidsdeelname van langdurig werklozen, etnische
minderheden, vrouwen en ouderen;• het verhogen van het aantal sociale activeringstrajecten, in het
bijzonder voor langdurig werklozen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt;• het waarborgen van inkomenszekerheid door middel van het drievoudige
inkomensstelsel (generiek en specifiek inkomensbeleid en gemeentelijk inkomensondersteuningsbeleid)
en het optimaliseren van dit stelsel door gerichte maatregelen voor kwetsbare
groepen;• het vergroten van de activerende werking van de sociale zekerheid;• het maximaliseren van de bekendheid van voorzieningen bij minima,
in het bijzonder langdurig werklozen, etnische minderheden, jongeren en ouderen;• het bevorderen van een uniforme registratie van alle schuldhulpverleningstrajecten
en het terugdringen van het aantal huishoudens met problematische schulden
met behulp van preventie en curatieve maatregelen;• het voortbouwen op het fundament van de ruime beschikbaarheid van
kwalitatief goede en betaalbare woningen voor minder draagkrachtigen en het
vasthouden van het lage niveau van het aantal rechtmatige huisuitzettingen;• het voortzetten van de dalende lijn in de leerachterstanden van
kwetsbare kinderen en de dalende trend in het aantal voortijdig schoolverlaters
en het bevorderen van de toegankelijkheid van het onderwijs voor gehandicapte
en minder draagkrachtige leerlingen; • het krachtig keren van de trend van stijgende sociaal-economische
gezondheidsverschillen en het bevorderen van permanente aandacht voor de toegankelijkheid
van de zorg voor kwetsbare groepen;• het bevorderen van de toegankelijkheid van het internet en het
vergroten van ICT-vaardigheden bij langdurig werklozen, (kinderen uit) lagere
inkomensgroepen, gehandicapten, ouderen en daklozen;• het vasthouden aan de trend van gematigde tariefstijgingen in het
openbaar vervoer en het vergroten van de toegankelijkheid van het openbaar
vervoer voor mensen met een fysieke beperking;• het bevorderen van de integratie van oudkomers en het extra inzetten
op inburgeringsprogramma's voor nieuwkomers die daarvoor in aanmerking komen;• het blijvend waarborgen van het recht voor minder draagkrachtigen
en asielzoekers;• het verbeteren van de registratie van dak- en thuislozen in de
opvang, het verwezenlijken van een samenhangend lokaal aanbod van voorzieningen
voor dak- en thuislozen en het terugdringen van het aantal onvrijwillig dak-
en thuislozen, in het bijzonder zwerfjongeren;• het tegengaan van huiselijk geweld, in het bijzonder in de omgeving
van kinderen;• het integraal aanpakken van de meervoudige problematiek in achterstandswijken
in (middel)grote steden;• het scheppen van randvoorwaarden voor individuele agrariërs
die in moeilijkheden verkeren, bij het maken van een keuze tussen bedrijfsaanpassing
of bedrijfsbeëindiging34.In hoofdstuk 2 zet Nederland de strategie neer om deze beleidsopgaven
in de komende jaren te realiseren; in hoofdstuk 3 volgen concrete maatregelen.
In beide hoofdstukken zal tevens aandacht worden besteed aan de manier waarop
Nederland de bevordering van samenwerking tussen diverse betrokkenen bij de
bestrijding van armoede en sociale uitsluiting bevordert en het armoedebeleid
coördineert. In hoofdstuk 4 zal worden ingegaan op de monitoring en verdere
ontwikkeling van indicatoren (zie dit hoofdstuk) en streefdoelen (zie volgend
hoofdstuk) met betrekking tot armoede en sociale uitsluiting.HOOFDSTUK 2 STRATEGIE2.1. InleidingDe Nederlandse strategie ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting
berust op vier pijlers:1. het bevorderen van maatschappelijke participatie in de vorm van betaald
werk of – bij een grote afstand tot de arbeidsmarkt – door middel
van sociale activering (zie paragraaf 2.2);2. het garanderen van inkomenszekerheid voor mensen die niet in staat
zijn zelfstandig in hun levensonderhoud te voorzien. Deze waarborg vindt zijn
uitwerking in een uitgebalanceerd, drieledig stelsel van inkomensvoorzieningen
(zie paragraaf 2.3);3. het bevorderen van de toegankelijkheid van voorzieningen op het gebied
van huisvesting, onderwijs, zorg, ICT, openbaar vervoer, rechtsbijstand, inburgering,
maatschappelijke opvang en «solidariteit binnen het gezin». Hierdoor
worden de risico's op armoede en sociale uitsluiting verder teruggedrongen
(zie paragraaf 2.4);4. het stimuleren van een actieve inbreng van en een nauwe samenwerking
tussen alle betrokkenen bij de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting.
Om de omvattende aanpak van armoede en sociale uitsluiting te doen slagen
stimuleert het kabinet (a) partnerschap tussen de diverse betrokken overheden
en maatschappelijke organisaties, (b) betrokkenheid van (organisaties
van) kwetsbare groepen en (c) maatschappelijk verantwoord ondernemen (zie
paragraaf 2.5).Het armoedebeleid richt zich primair op het tegengaan van een langdurig
gebrek aan toekomstperspectief van kwetsbare individuen, huishoudens en groepen.
Bij de uitwerking geeft het kabinet de voorkeur aan preventieve maatregelen
boven curatieve maatregelen. Gelet op het meerdimensionale karakter van armoede
en sociale uitsluiting stimuleert het kabinet maatregelen waarin de integrale
aanpak centraal staat. Dit geldt met name voor maatregelen waarin de vraag
van de burger als uitgangspunt wordt gekozen, in plaats van het aanbod aan
voorzieningen. Daar waar kwetsbare groepen beter te bereiken zijn, zal deze
werkwijze de komende jaren een extra impuls krijgen. Initiatieven van burgers
die de sociale cohesie van de samenleving versterken dienen krachtig te worden
ondersteund.Hierna worden de vier pijlers van de Nederlandse strategie puntsgewijs
toegelicht; daarbij wordt aangegeven welke – waar mogelijk gekwantificeerde –
streefdoelen het kabinet voor de komende jaren hanteert met betrekking tot
de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting. Het is van belang om zich
te realiseren dat het werken met gekwantificeerde streefdoelen een nieuw fenomeen
is in het Nederlandse armoedebeleid. Thans is in Nederland een proces in volle
gang om voor alle beleidsonderdelen van de nationale begroting beleidseffecten
zichtbaar te maken in het kader van het in 2000 in gang gezette traject «Van
Beleidsbegroting tot beleidsverantwoording» (VBTB). De in dit eerste
NAP opgenomen streefdoelen kunnen een voortrekkersrol vervullen in dit nationale
proces. De keuze en formulering van de streefdoelen berust op bovengenoemde
prioriteiten van het Nederlandse armoedebeleid alsmede op de overweging dat
een evenwichtige balans van ambitie en realiteitsgehalte een stimulerende
werking heeft bij de verwezenlijking ervan door alle betrokken partijen. Gemeenten
en intermediaire instanties spelen een belangrijke rol bij het vervullen van
streefdoelen op diverse gebieden. In 2001 zal het kabinet het overleg met
diverse betrokkenen dan ook intensiveren met het oog op optimale realisatie
van de streefdoelen. In het volgende NAP (2003) zal verslag worden gedaan
van de ervaringen die hierbij zijn opgedaan. Tussentijds, bij indiening van
de nationale begroting voor 2003 (september 2002) zal worden aangegeven in
hoeverre Nederland de genoemde streefdoelen heeft gehaald. Door de feitelijke
ontwikkeling van armoede en sociale uitsluiting op deze wijze te verankeren
in het reguliere begrotingsproces (in aansluiting op VBTB) is blijvende monitoring
van armoede en sociale uitsluiting gewaarborgd. Ten aanzien van de evaluatie
van behaalde resultaten moge duidelijk zijn dat de relatie tussen doelen en
middelen soms complex is: naast effecten van beleid kunnen exogene factoren
van invloed zijn, in het bijzonder de economische conjunctuur.2.2 Maatschappelijke participatie2.2.1. Deelname aan het arbeidsprocesAls gevolg van de gunstige economische conjunctuur zijn de mogelijkheden
voor toeleiding van (langdurig) werklozen naar de arbeidsmarkt de laatste
jaren steeds ruimer geworden. Betaald werk is voor mensen die kunnen werken
naar de mening van het kabinet het beste middel om aan armoede en sociale
uitsluiting te ontsnappen; het geeft inkomen, sociale contacten, zelfstandigheid,
weerbaarheid en mogelijkheden tot ontplooiing. Het kabinet staat op werkgelegenheidsgebied
voor de volgende beleidsopgaven:• het structureel terugbrengen van (langdurige) uitkeringsafhankelijkheid; • het bevorderen van arbeidsdeelname onder ouderen, vrouwen35, etnische minderheden36 en laagopgeleiden;• het structureel verhogen van de kwaliteit van arbeidsaanbod;• het ondersteunen van de modernisering van arbeidspatronen.Het bereiken van deze opgaven heeft het kabinet conform de Europese afspraken
belegd met concrete doelstellingen:Tabel 2.1. Streefdoelen werkgelegenheid Onderwerp/doelgroepStreefdoelArbeidsparticipatie algemeenNederland wil arbeidsparticipatie
verder verhogen om tot de kopgroep van de EU te behoren37VrouwenHet vergroten van de arbeidsdeelname
tot 65% in 2010Uitkeringsgerechtigden– Gemeenten zullen zich
inspannen om in 2001 een volledig sluitende aanpak voor de nieuwe instroom
te realiseren  – Gemeenten zullen
zich inspannen om het zittende bestand uiterlijk 2002 door te lichten en zo
mogelijk aansluitend een traject aan te bieden  – Minstens tweederde
van de gemeenten zal in 2003 de werkprocessen hebben ingericht op een sluitende
keten van reïntegratie, ook bedoeld voor niet-uitkeringsgerechtigden  – Door middel van
de integrale aanpak van de sluitende keten, fraudebestrijding en deregulering
wordt ingezet op een macrodaling van het aantal bijstandsgerechtigden met
circa 10% per jaar Etnische minderhedenHet halveren van het werkloosheidsverschil
in 2002 Ouderen 55–64 jaarHet vergroten van de arbeidsdeelname
met ¾; procentpunt per jaar Kwalificaties beroepsbevolkingHet aantal
mensen tussen 25 en 64 jaar dat deelneemt aan enige vorm van (volwassenen)educatie
al dan niet beroeps- of werkgerelateerd zo dicht mogelijk het niveau te laten
naderen van de twee best presterende lidstaten.2.2.2. Sociale activeringHet kabinet voert sinds 1996 speciaal beleid voor langdurig werklozen
die onder verantwoordelijkheid van gemeenten vallen en die een zodanige afstand
tot de arbeidsmarkt hebben dat uitstroom naar reguliere of gesubsidieerde
arbeid vooralsnog niet tot de mogelijkheden behoort. Het kabinet vindt dat
deze kwetsbare groep niet in een sociaal isolement terecht mag komen en stelt
zich daarom ten doel om voor deze groep randvoorwaarden voor maatschappelijke
participatie te scheppen door middel van sociale activeringstrajecten. Hierbij
worden mensen gestimuleerd mee te doen aan vrijwilligerswerk of andere maatschappelijk
zinvolle activiteiten. Zo ontstaat weer een werkritme en krijgen sociale vaardigheden
een impuls. Met persoonsgerichte activiteiten ontstaan nieuwe toekomstperspectieven
en kunnen talenten verder worden ontwikkeld. Sociale activering kan tevens
een positieve bijdrage leveren aan de leefbaarheid van buurt en wijk.Op basis van de in de afgelopen jaren opgedane ervaringen, welke zonder
meer positief38 zijn, stelt Nederland zich nu ten doel om het ingezette
beleid verder uit te bouwen. Het bereik van de doelgroep is goed. In totaal
hebben 10 000 deelnemers aan de eerste experimenten meegedaan. Medio
1999 waren 6300 deelnemers actief in sociale activeringstrajecten. Van de
3700 deelnemers die de experimenten hebben verlaten is meer dan de helft doorgestroomd
naar betaald werk, een vervolgtraject, scholing of regulier vrijwilligerswerk.
De deelnemers voelen zich meer gewaardeerd in de maatschappij, hebben het
gevoel meer mee te tellen, hebben meer zelfvertrouwen en vertrouwen in de
toekomst gekregen en voelen zich minder eenzaam. Tweederde van de deelnemers
geeft aan graag betaald werk te willen. Uit een recente evaluatie blijkt dat
35% van de deelnemers is uitgestroomd naar betaald werk, een onverwacht hoge
score. De komende jaren zal het kabinet de dubbele functie van sociale activering – het voorkomen van sociaal isolement en het vergroten
van toekomstperspectieven – versterken. Het aantal onder de gemeente
vallende langdurig werklozen dat bereikt wordt met sociale activeringstrajecten
zal worden vergroot door middel van recente gemaakte bestuurlijke afspraken
tussen de nationale overheid en de VNG in het kader van de «Agenda voor
de toekomst». Er zullen stappen worden gezet om te bezien of sociale
activering ook voor arbeidsgehandicapten op een adequate wijze kan worden
ingezet.Tabel 2.2 Streefdoelen sociale activering Onderwer p/doelgroepStreefdoelLangdurig werklozen– Gemeenten zullen zich
inspannen om in 2001 een volledig sluitende aanpak voor de nieuwe instroom
te realiseren – Gemeenten zullen
zich inspannen om uiterlijk 2002 het zittende bestand door te lichten en zo
mogelijk aansluitend een traject aan te bieden  – Minstens tweederde
van de gemeenten zal in 2003 de werkprocessen hebben ingericht op een sluitende
keten van reïntegratie, ook voor niet-uitkeringsgerechtigden  – Mensen met een
grote afstand tot de arbeidsmarkt zullen een aanbod op sociale activering
krijgen ArbeidsgehandiaptenEr zullen stappen worden gezet
om te bezien of sociale activering ook voor arbeidsgehandicapten op een adequate
wijze kan worden ingezet.Instrumentarium sociale activeringBevordering
optimale inzet door gemeenten van sociale activering, onder meer door verspreiding
van geslaagde aanpakken en methodieken2.2.3. Deelname aan vrijwilligerswerkVrijwilligerswerk is een uiting van solidariteit en betrokkenheid, als
tegenpolen van sociale uitsluiting. In 2001, het Internationale jaar van de
vrijwilligers, onderstreept het kabinet nog eens zijn grote waardering voor
vrijwilligerswerk. De overheid faciliteert vrijwilligerswerk door het scheppen
van voorwaarden voor vrijwilligerswerk in het algemeen en voor sociale activering
in het bijzonder.2.3. InkomenswaarborgSociale beschermingssystemen dienen zodanig te zijn opgezet dat zij ertoe
bijdragen dat mensen die niet zelfstandig in hun levensonderhoud kunnen voorzien,
verzekerd zijn van een inkomenswaarborg. Hierdoor beschikken zij over de noodzakelijke
middelen om overeenkomstig de menselijke waardigheid te leven. De regelingen
dienen bekend te zijn bij de burgers en de administratieve drempels mogen
niet hoger zijn dan strikt noodzakelijk is voor een rechtmatige uitvoering.2.3.1. InkomensbeleidHet inkomensbeleid in Nederland wordt door de overheid langs drie sporen
bepaald: via het generieke inkomensbeleid, het specifieke inkomensbeleid en
het gemeentelijke inkomensondersteuningsbeleid.Een belangrijk uitgangspunt van het generieke inkomensbeleid is dat het minimumloon en de sociale uitkeringen jaarlijks worden
verhoogd met de algemene loonontwikkeling. Hierdoor kunnen huishoudens die
zijn aangewezen op een minimuminkomen delen in de welvaartsontwikkeling. Voorwaarde
voor deze wettelijk vastgelegde koppeling39 is een beheerste ontwikkeling
van de lonen en een goede balans tussen het aantal uitkeringen en het aantal
werkenden40. Daarnaast wordt bij de jaarlijkse vaststelling van
belasting- en premietarieven rekening gehouden met de gevolgen voor de inkomensontwikkeling
van verschillende groepen, in het bijzonder van mensen die op
of rond het sociaal minimum verblijven. Door veranderingen in de systematiek
van premie- en belastingheffing en door aanpassing van de tarieven worden
ongewenste koopkrachtontwikkelingen zoveel mogelijk tegengegaan. In de afgelopen
jaren is deze gerichte werkwijze met succes toegepast ter verbetering van
de koopkracht van met name ouderen. Naast het algemene niveau van het sociaal
minimum bieden specifieke regelingen een extra
inkomensondersteuning voor groepen met specifieke kosten, met name in de sfeer
van wonen, kinderen en handicap/chronische ziekte. Tevens is een belangrijke
rol toebedacht aan gemeenten; van hen wordt verwacht
dat zij inkomensondersteuning en activering specifiek toesnijden op individuele
en lokale omstandigheden («maatwerk leveren»).Het kabinet acht het driesporenbeleid de juiste basis voor het inkomensbeleid
en zal dit beleid in de komende jaren dan ook vanuit deze basis blijven voeren.
Het beleid draagt enerzijds bij aan het behoud van werkgelegenheid en anderzijds
biedt het een voldoende, geïndividualiseerde inkomenswaarborg, waarbij
de koopkracht van de minima op peil wordt gehouden.Tegelijkertijd plaatst het kabinet de activerende werking van het inkomensbeleid
hoog op de agenda. Waar de betrokkene mogelijkheden heeft tot aanvaarding
van (deeltijd)arbeid of tot deelname aan sociale activering wil het kabinet
het gebruik van die mogelijkheden ook financieel stimuleren. Waar het aan
deze mogelijkheden ontbreekt wil het kabinet een aanvullende inkomensondersteuning
bieden als de betrokkene langdurig van een sociaal minimum leeft. Daartoe
zal het kabinet de lijn doortrekken om werken lonender te maken door middel
van fiscale maatregelen. Daartoe dient ook de onlangs ingevoerde huidige premie
op werkaanvaarding na langdurige werkloosheid (4000 gulden ofwel 1818 euro).
Ook onderzoekt het kabinet de mogelijkheden om deeltijdarbeid voor alleenstaande
ouders financieel aantrekkelijker te maken. Van vitaal belang acht het kabinet
de bestrijding van de armoedeval. Deze doet zich voor bij de overgang vanuit
een uitkeringssituatie naar werk in de vorm van een achteruitgang in inkomen
als gevolg van het wegvallen of verminderen van specifieke en/of gemeentelijke
inkomensondersteuning. Het kabinet hanteert als uitgangspunt dat de bestrijding
van de armoedeval geen negatieve gevolgen mag hebben voor de hoogte van de
koopkracht van de minima. Hiertoe heeft het kabinet de hiervoor genoemde premie
bij werkaanvaarding ingevoerd. Uitvoering zal worden gegeven aan een regeling
met betrekking tot de inkomenspositie van mensen die langdurig op een sociaal
minimum zijn aangewezen41. Met gemeenten zullen bestuurlijke afspraken
worden gemaakt over het reduceren van het bijstandsvolume.Voor zelfstandigen is van belang de voor Europese begrippen unieke verstrekking
van bijstand voor levensonderhoud en/of bedrijfskapitaal aan hen die hun bedrijf
niet kunnen voortzetten zonder financiële ondersteuning van de overheid
(afhankelijk van het vermogen is de verstrekte bijstand een gift of een lening).
Ruim driekwart van deze zelfstandigen blijkt met behulp van deze bijstand
in staat het bedrijf te continueren.Tabel 2.3 Streefdoelen inkomenswaarborg Onderwerp/doelgroepStreefdoelDekkingsgraad van het sociaal
minimumDekkingsgraad (100%) op peil
houden Sociaal minimum– Uitkeringen koppelen
aan de algemene loonontwikkeling op grond van de Wet koppeling met afwijkingsmogelijkheid
(WKA) Activerende werking sociale zekerheidActiverende
werking sociale zekerheid vergroten door de inkomensverbetering bij aanvaarding
van werk te verhogen (verkleinen armoedeval)2.3.2. Gebruik van regelingenHet is van essentieel belang dat kwetsbare groepen bekend zijn met relevante
inkomensvoorzieningen. Uit de ruime en positieve ervaringen die in Nederland
in de afgelopen jaren zijn opgedaan met het bestrijden van niet-gebruik blijkt
dat nauw samenspel op het gebied van wet- en regelgeving en uitvoering tussen
de nationale overheid, de andere overheden en uitvoerende organisaties essentieel
is. Overheden hanteren steeds meer de vraag van de burger, in plaats van het –
vaak verkokerde – aanbod van voorzieningen als uitgangspunt. Door middel
van deze vraaggestuurde manier van werken dient de bekendheid van regelingen
bij burgers verder te worden vergroot. Een actieve benadering van uitkeringsgerechtigden,
waarbij de kwaliteiten van uitkeringsgerechtigden centraal staan, speelt eveneens
een belangrijke rol ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van
voorzieningen. Dit is ook van belang voor het maatschappelijk draagvlak voor
deze voorzieningen.Tabel 2.4 Streefdoelen gebruik inkomensregelingen Onderwerp/doelgroepStreefdoelNaamsbekendheidDe naamsbekendheid van inkomensregelingen
maximaliseren2.3.3. Problematische schuldenProblematische schulden dienen integraal te worden aangepakt door nauwe
samenwerking tussen betrokkenen, met name sociale diensten, het algemeen maatschappelijk
werk, schuldhulpverleningsinstanties en kredietinstellingen. Bij de preventie
dient speciale aandacht te worden gegeven aan risicogroepen zoals jongeren,
etnische minderheden, kleine zelfstandigen en dak- en thuislozen. Nederland
stelt zich in eerste instantie ten doel om een uniforme registratie van het
aantal schuldhulpverleningstrajecten tot stand te brengen in 2003. In 2005
dient het aantal problematische schulden met 10% te zijn verminderd door preventieve
en curatieve maatregelen.Tabel 2.5 Streefdoelen problematische schulden Onderwerp/doelgroepStreefdoelAantal problematische schulden– uniforme
registratie in 2003 van alle trajecten voor schuldhulpverlening – vermindering
van het aantal problematische schulden in 2005 met 10%2.4. VoorzieningenNaast beleid ten aanzien van werk en inkomen zijn voorzieningen in de
sfeer van huisvesting, onderwijs, zorg, ICT, openbaar vervoer, rechtsbijstand,
inburgering, maatschappelijke opvang en «solidariteit binnen het gezin»
essentieel voor de bestrijding van risico's op armoede en sociale uitsluiting.2.4.1 HuisvestingOm mensen in een financieel kwetsbare positie te ondersteunen op het gebied
van wonen voert het kabinet gericht beleid ter bevordering van de keuzevrijheid bij het zoeken van een woning en het realiseren van aanvaardbare woonlasten. Daarvoor kunnen lokale overheden
instrumenten gebruiken als huursubsidie, koopsubsidie, huurprijsbeleid en sturing van het aanbod aan betaalbare woningen. Deze instrumenten
dragen ook bij aan de vergroting van de leefbaarheid van wijk en buurt.Het kabinet vindt het essentieel dat met name ouderen en gehandicapten
zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. Met een aanpassing in de
woning of een (premie voor) verhuizing naar een aangepaste woning kunnen ouderen
en gehandicapten langer hun zelfstandigheid behouden. Minder draagkrachtigen
kunnen hierbij rekenen op financiële ondersteuning door de overheid.Het kabinetsbeleid is er op gericht om het aantal rechtmatige huisuitzettingen
te minimaliseren door preventie en bestrijding van problematische schulden
en vroegtijdige signalering van huurachterstanden en psychosociale problemen.Tabel 2.6 Streefdoelen huisvesting Onderwerp/doelgroepStreefdoelAandeel netto huurlasten in netto
inkomenPer
jaar wordt ontwikkeling gevolgd Netto inkomen na kale huurlastenPer jaar
wordt ontwikkeling gevolgdRechtmatige huisuitzettingenVoorkomen door middel van
maatregelen in de sfeer van schulden en psychosociale problemen2.4.2. OnderwijsNederland streeft via versterkte samenwerking tussen alle betrokkenen
naar een optimale ontplooiing van alle talenten van leerlingen. De onderwijskansen
van kinderen dienen te worden vergroot door:• het tegengaan van negatieve effecten van sociale, economische en
culturele omstandigheden op leer- en ontwikkelingsmogelijkheden door vroegtijdige
signalering van leer- en ontwikkelingsachterstanden en de inzet van specifieke
programma's hierbij;• het voeren van een onderwijskansenbeleid, bestaande uit een schoolspecifieke
aanpak en uit een breed actieprogramma voor alle scholen met 70% of meer achterstandsleerlingen;• het bestrijden van voortijdig schoolverlaten via adequate registratie
en speciale actieplannen;• het waarborgen van de toegankelijkheid van onderwijs door het slechten
van financiële drempels voor minder draagkrachtige (ouders van) leerlingen;• het waarborgen van de toegankelijkheid van het onderwijs voor gehandicapte
leerlingen door onderwijs en reisvoorzieningen op maat.Ook volwassenen zijn een belangrijke doelgroep van het onderwijsbeleid.
Het kabinet zet zich in om het analfabetisme onder volwassenen in 2003 met
10% terug te dringen via regulier onderwijs, het volwassenenonderwijs en een
publiekscampagne. Voor werkenden heeft het kabinet de doelstelling geformuleerd
om het aandeel van de bevolking tussen 25 en 64 jaar dat deelneemt aan enige
vorm van scholing al dan niet beroeps- of werkgerelateerd, zo dicht mogelijk
het niveau te laten naderen van de twee best presterende lidstaten42.Een onveilig klimaat op of rond de school
kan leiden tot uitsluiting en daarmee een «valse start». Veiligheid
krijgt daarom ook binnen scholen steeds meer aandacht43. Het nationale
beleid richt zich primair op het scheppen van voorwaarden voor een veilig
schoolklimaat voor leerlingen én docenten en het periodiek toetsen
van de veiligheid op school. Nauwe samenwerking met alle betrokkenen op lokaal
niveau (politie en maatschappelijk werk) is onontbeerlijk voor het creëren
van een veilig schoolklimaat. Tabel 2.7 Streefdoelen onderwijs Onderwerp/doelgroepStreefdoelenKinderen met grote leerachterstanden44Deze
leerachterstanden van 2 naar 1½ jaar terugbrengen in 2006 Voortijdig schoolverlaters (vsv)Het aantal
voortijdig schoolverlaters halveren in 2010 Toegankelijkheid onderwijsHet waarborgen van de toegankelijkheid
van het onderwijs voor minder draagkrachtige en gehandicapte leerlingenAnalfabetismeHet aantal analfabeten van
18 jaar of ouder met 10% terugbrengen in 2003 Scholing werkendenHet aantal mensen tussen 25
en 64 jaar dat deelneemt aan enige vorm van (volwassenen)educatie al dan niet
beroeps- of werkgerelateerd zo dicht mogelijk het niveau te laten naderen
van de twee best presterende lidstaten. Veiligheid op schoolHet optimaliseren van de veiligheid
op scholen2.4.3. ZorgHet kabinet stelt zich ten doel de toegankelijkheid van de zorg te bevorderen
met behulp van bestaande voorzieningen (zie paragraaf 1.4.3) en extra
maatregelen ten behoeve van zorgbehoevenden van etnische afkomst. Daarnaast
concentreert het beleid zich op het verbeteren van de gezondheid van groepen
met een lagere sociaal-economische status. Het gaat hierbij niet alleen om
gezondheidszorg maar om een brede aanpak, waarin
onderwijs, werk en huisvesting ook een belangrijke rol spelen.Via de jeugdzorg dient een breed scala van gespecialiseerde voorzieningen
voor kinderen en ouders met (ernstige) opgroei- en opvoedingsproblemen te
worden gecreëerd. Hierbij dient zowel vrijwillige hulpverlening als gedwongen
interventie in het belang van de jeugdige (jeugdbescherming) mogelijk te zijn.
In 1999 wachtten gemiddeld 2000 jongeren langer dan 30 werkdagen op jeugdzorg.
Deze wachtlijsten zullen worden teruggedrongen door (a) prestatie-afspraken
met instellingen, (b) verbeterde registratie en (c) onafhankelijk onderzoek
naar oorzaken en achtergronden en de verschillen per provincie.Tabel 2.8 Streefdoelen zorg Onderwerp/doelgroepStreefdoelenVerzekering tegen bijzondere ziektekostenDekkingsgraad
(100%) op peil houdenSociaal-economische gezondheidsverschillenHet terugdringen
van het aantal ongezonde levensjaren van mensen met een lage sociaal-economische
status met 25% in 2020JeugdHet terugdringen van wachtlijsten in de (jeugd)zorg2.4.4. ICTOm de digitale tweedeling tegen te gaan hanteert het kabinet een beleidsmix
gericht op het bevorderen van de toegang tot internet, het vergroten van ICT-kennis
en -vaardigheden, het effectief inspelen op de (on)mogelijkheden van nieuwe
technologie voor kwetsbare groepen en het ontsluiten van overheidsvoorzieningen
voor burgers via het internet. Deze aanpak haakt in op de gekozen strategie
in het actieplan eEurope 2002 (vastgesteld in juni 2000 te Feira (Portugal)). Tabel 2.9 Streefdoelen ICT Onderwerp/doelgroepstreefdoelOnderwijsAlle onderwijsinstellingen aangesloten
op internet in 2001 BibliothekenAlle openbare bibliotheken
aangesloten op internet in 2001Overheidsdiensten– Alle gemeentelijke
diensten op internet in 2002  – 25% van de gemeentelijke
dienstverlening elektronisch afgehandeld in 20022.4.5. Openbaar vervoerDe tarieven voor het spoorvervoer zijn in beginsel vrij. Met de Nederlandse
Spoorwegen zijn voor het hoofdrailnet afspraken gemaakt dat de tarieven beperkt
kunnen stijgen. De tarieven voor het regionaal spoorvervoer en het stads-
en streekvervoer zijn een verantwoordelijkheid van de decentrale overheden.
In het algemeen nemen deze de gemiddelde loon- en prijsontwikkeling als richtlijn.
Een beleid van doelstellingen en maatregelen van de centrale overheid past
niet goed bij decentralisatie van bevoegdheden.Voor mensen met een fysieke beperking is een toegankelijk openbaar vervoer
van vitaal belang om te kunnen deelnemen aan de samenleving. Het toegankelijkheidsbeleid
van het kabinet ten aanzien van vervoer kenmerkt zich door een «twee
sporenbeleid». Het stads- en streekvervoer dient in 2010 volledig toegankelijk
te zijn, het spoorvervoer in 2030. Hierbij moet worden bedacht dat er altijd
mensen zijn die vanwege de aard van de functiebeperking nooit afdoende geholpen
zijn met toegankelijk openbaar vervoer. Voor hen zullen categoriale voorzieningen
getroffen dienen te worden. Hierdoor zal naar verwachting het percentage van
de bevolking dat niet zelfstandig gebruik kan maken van de trein (11,4%) of
bus/tram (13,5%) in 2030 worden teruggebracht tot respectievelijk 7,2% en
8,7%.Tabel 2.10 Streefdoelen openbaar vervoer Onderwerp/doelgroepStreefdoelPrijzen spoorvervoerTariefstijging afhankelijk
van geleverde vervoersprestatie Prijzen stads- en streekvervoerGematigde
tariefstijgingToegankelijkheid stads- en streekvervoer100% in 2010 Toegankelijkheid spoor100% in 20302.4.6. Voorzieningen voor nieuw- en oudkomersHet kabinet stelt zich ten doel om iedere in aanmerking komende nieuwkomer te bereiken met een inburgeringsprogramma.
Werkloze oudkomers wordt in het kader van de sluitende
aanpak een passend traject aangeboden, dat zoveel mogelijk gericht is op toeleiding
naar de arbeidsmarkt. Aan werklozen voor wie directe
arbeidstoeleiding niet de geëigende weg is, zal een anderszins passend
traject te worden aangeboden, dat zich in eerste instantie richt op sociale
activering. Voor zover onvoldoende taalbeheersing een belemmering vormt bij
de arbeidstoeleiding, dienen ook taalcursussen te worden aangeboden. Een programma
voor opvoeders dient taalverwerving te combineren met voorlichting over opvoeding,
onderwijs en gezondheid. Tabel 2.12 Streefdoelen nieuw- en oudkomers Onderwerp/doelgroepStreefdoelNieuwkomersIedere in aanmerking komende nieuwkomer
zal worden bereikt met een inburgeringsprogramma45Werkloze oudkomersIedere werkloze oudkomer zal
een passend traject aangeboden worden (zie tabel 2.1 en 2.2)Opvoeders onder oudkomersIedere in aanmerking komende
opvoeder zal een aanbod krijgen, bestaande uit een taalcursus Nederlands en
voorlichting over opvoeding, onderwijs en gezondheid2.4.7. RechtsbijstandBurgers die voor het verkrijgen van hun recht deskundige juridische bijstand
nodig hebben, dienen deze te krijgen. Voorkomen moet worden dat in de samenleving
ergens een «rechtsvacuüm» ontstaat. Via preventief beleid
en gesubsidieerde rechtsbijstand dient te worden tegengegaan dat mensen om
financiële redenen afzien van het oplossen van een conflict langs juridische
weg.Tabel 2.13 Streefdoelen rechtsbijstand Onderwerp/doelgroepStreefdoelToegankelijkheid rechtDe toegankelijkheid van het
recht voor minder draagkrachtigen en asielzoekers dient gewaarborgd te blijven2.4.8. Voorzieningen voor dak- en thuislozenHet kabinet streeft naar een samenhangend lokaal aanbod van voorzieningen
met betrekking tot:• preventie: voorkomen dat kwetsbare mensen maatschappelijk uit de
boot vallen of dat er herhaling of terugval optreedt waardoor personen opnieuw
een beroep doen op opvangvoorzieningen• asiel/opvang: voorzien in bad, bed en brood;• handhaving: voorkomen dat mensen steeds hulpbehoevender worden
en begeleiding, ondersteuning en hulpverlening geven om mensen op het eigen
niveau te laten functioneren;• herstel: alle activiteiten die de zelfredzaamheid bevorderen en
mensen terugbrengen tot enig niveau van zelfstandig maatschappelijk functioneren.Daarnaast zet het kabinet zich in voor het verzamelen van betrouwbare
gegevens over dak- en thuislozen die gebruik maken van opvang en het terugdringen
van het aantal onvrijwillige dak- en thuislozen, in het bijzonder zwerfjongeren.Tabel 2.14 Streefdoelen dak- en thuislozen Onderwerp/doelgroepStreefdoelMonitoring dak- en thuislozen
in de opvangSluitende
monitoring in 2006 van dak- en thuislozen in de opvang, op basis van een aantal
objectieve kernindicatorenVoorzieningenSamenhangend lokaal aanbod
realiserenOnvrijwillige dak- en thuislozenHet aantal
onvrijwillige dak- en thuislozen terugdringen, in het bijzonder zwerfjongeren2.4.9. Voorzieningen ter bestrijding van huiselijk geweldDoor middel van een landelijk dekkend netwerk van Advies- en Meldpunten
Kindermishandeling en nationale projecten/pilots wil het kabinet huiselijk
geweld landelijk aanpakken. Voorkomen en bestrijden van kindermishandeling
heeft hierbij in het bijzonder de aandacht. Ook particuliere initiatieven
tegen huiselijk geweld spelen hierin een rol46.Tabel 2.15 Streefdoelen huiselijk geweld Onderwerp/doelgroepStreefdoelHuiselijk geweldHuiselijk geweld terugdringen
door aanpak van kindermishandeling en andere vormen van huiselijk geweld2.5. Actieve inbreng van en nauwe samenwerking tussen
betrokkenenOm de omvattende aanpak van armoede en sociale uitsluiting te doen slagen
stimuleert het kabinet (1) partnerschap tussen de diverse betrokken overheden
en maatschappelijke organisaties, (2) de betrokkenheid van (organisaties van)
kwetsbare groepen en (3) maatschappelijk verantwoord ondernemen.2.5.1. Partnerschap tussen diverse betrokken overheden
en maatschappelijke organisatiesOp de bovengenoemde aandachtsgebieden van armoede en sociale uitsluiting
werken diverse betrokken overheden en maatschappelijke organisaties sinds
geruime tijd samen. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid manifesteert
zich hierbij sinds de nota «De andere kant van Nederland» (1995)
als coördinerend bewindspersoon47. Over de voortgang van diverse
ingezette acties en maatregelen is na de bovengenoemde nota jaarlijks een
«Voortgangsrapportage» uitgebracht door een interdepartementale
werkgroep48. Dezelfde werkgroep heeft dit Nationale actieplan vervaardigd,
geadviseerd door de VNG en het SCP. Bij de totstandkoming zijn ook de sociale
partners en maatschappelijke organisaties betrokken geweest (zie inleiding).Het waarborgen en versterken van sociale cohesie in de maatschappij vereist
samenhang in beleid en uitvoering. Gemeenten ontwikkelen hiertoe op diverse
gebieden beleid en implementatietechnieken, toegespitst op de lokale omstandigheden.
De nationale overheid verstrekt financiële middelen en geeft kaders aan
door middel van wet- en regelgeving.Speciale vermelding in dit verband verdient de in 1999 op een nieuwe leest
geschoeide samenwerking tussen de nationale overheid en de (middel)grote steden
in het kader van het grotestedenbeleid. Doel is het voorkomen van een tweedeling
langs sociaal-economische, etnische en maatschappelijke lijnen door een integrale,
interactieve en innovatieve aanpak. Economische, sociale en fysieke beleidsterreinen
worden tegelijkertijd én in onderlinge samenhang benaderd, met name
gericht op de vaak meervoudige problematiek in achterstandswijken van (middel)grote
steden. De resultaten van het grotestedenbeleid dienen zowel neer te slaan
in de stad als geheel (de complete stad), als ook in de wijken en buurten
die het slechtst af zijn. Uit de «Monitor grotestedenbeleid» (2000)
blijkt dat in deze wijken ook daadwerkelijk stappen in de goede richting worden
gezet: deze wijken laten op de punten leefbaarheid, veiligheid en werkloosheid
gemiddeld een ontwikkeling zien die boven het stedelijk gemiddeld ligt. In
2001 hebben 30 (middel)grote steden meetbare doelstellingen geformuleerd,
die volledig zijn toegesneden op de eigen behoeften en het eigen ambitieniveau
(zie bijlage 4 voor de meetbare doelen van de stad Haarlem): Tabel 2.16 Streefdoelen grote stedenbeleid Onderwerp/doelgroepStreefdoelWerkloosheidTerugdringen van (structurele) werkloosheid en bevorderen
stijging aantal arbeidsplaatsen in stad en aangewezen wijken Economische positie– Versterken economische
concurrentiepositie van de stad  – Verbeteren aansluiting
onderwijs en arbeidsmarkt in stad en aangewezen wijkenStedelijke woonmilieusVersterken positie stedelijke
woonmilieus op de regionale arbeidsmarktLeefbaarheidVerbeteren leefomgeving/leefbaarheid
met name in de aangewezen wijken BereikbaarheidVergroten bereikbaarheid economische
activiteitenVeiligheidVerbeteren veiligheid, tevens veiligheid
op scholen Kwetsbare groepenVersterken sociale infrastructuur
(maatschappelijke participatie en beleid kwetsbare groepen) in aangewezen
wijken Kwetsbare wijkenVerbeteren van zelfherstellend
vermogen van kwetsbare wijken2.5.2. Betrekken van (organisaties van) kwetsbare groepenNederland heeft veel ervaring met het betrekken van (organisaties van)
kwetsbare groepen bij beleidsvoorbereiding en -implementatie. Vertegenwoordigers
van de «Alliantie voor Sociale Rechtvaardigheid» – bestaande
uit vertegenwoordigers van uitkeringsgerechtigden, kerken, humanisten en vakverenigingen –
voeren sinds dit jaar halfjaarlijks overleg met het kabinet en bestuurders
van gemeenten en provincies over armoedebestrijding en het voorkomen van sociale
uitsluiting. Op het gebied van de bijstand hebben alle gemeenten inmiddels
een vorm van cliëntenparticipatie gerealiseerd. Binnen de sociale zekerheidssector,
maar ook op andere gebieden van overheidsdienstverlening zijn de inspanningen
om belanghebbenden te betrekken, groeiende. Zo hebben huurdersorganisaties
sinds 1998 wettelijk het recht op informatie van de verhuurder over zijn verhuur-
en toewijzingsbeleid en algemene bepalingen van het huurcontract en het huurprijzenbeleid.
Nederland hecht grote waarde aan blijvende inbreng van betrokkenen bij processen
van beleidsvorming en -implementatie. De mogelijkheden tot samenwerking op
het gebied van bijstand en huisvesting dienen hierbij te worden gehandhaafd.
Op andere terreinen dient een inhaalslag plaats te vinden.Tabel 2.17 Streefdoelen betrokkenheid belanghebbenden Onderwerp/doelgroepStreefdoelUitkeringsgerechtigden, kerken,
humanisten en vakverenigingenHalfjaarlijks overleg tussen de «Alliantie voor
Sociale Rechtvaardigheid» en de overhedenBijstandsgerechtigdenMogelijkheden tot cliëntenparticipatie
bij alle gemeenten op peil houdenHuurdersInformatierecht bij grote verhuurders
op peil houden Mensen met een fysieke beperkingIn 2002 betrekken
alle gemeenten de doelgroep van de Wet Voorzieningen Gehandicapten bij beleidswijzigingen
enuitvoering (1999: 95%)Dak- en thuislozenVerhogen niveau van inspraak
in instellingen voor maatschappelijke opvang van 33% (1999) naar 50% in 20032.5.3. Maatschappelijke verantwoordelijkheid ondernemingenOndernemingen zijn in toenemende mate bereid om te investeren in de lokale
omgeving waarin zij gevestigd zijn. Soms faciliteren bedrijven werknemersvrijwilligerswerk,
hetgeen ten goede komt aan de motivatie van de betrokken werknemers en de
sociale cohesie van de samenleving49. Het kabinet toont zich verheugd
over deze ontwikkeling. De combinatie van eigen initiatief en
diversiteit leidt ertoe dat het kabinet kiest voor een aanpak die maatwerk
mogelijk maakt: partijen bij elkaar brengen, kennis ontwikkelen en verspreiden
en de transparantie bevorderen. Op lokaal niveau kunnen gemeenten samenwerkingsverbanden
tussen burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties stimuleren.HOOFDSTUK 3: MAATREGELEN3.1. InleidingOm de in het vorige hoofdstuk geformuleerde streefdoelen tegen armoede
en sociale uitsluiting te realiseren, zet Nederland een breed scala aan maatregelen
in.3.2. Maatschappelijke participatie3.2.1. Deelname aan het arbeidsprocesOm de beleidsdoelstellingen op het gebied van werkgelegenheid te verwezenlijken
hanteert het kabinet een beleidsmix:• Investeren in de economie: via het waarborgen van de houdbaarheid
van de overheidsfinanciën en het investeren in de economische structuur
wordt de groei van werkgelegenheid en de productiviteit bevorderd. Concrete
maatregelen in dit kader zijn:– Het werkgelegenheidsvriendelijk maken van het belastingstelsel.
Per 1 januari is een nieuw belastingplan in werking getreden. De daarin opgenomen
maatregelen maken werken aantrekkelijker50.– Diverse beleidsmaatregelen gericht op structuurversterking, onder
andere het extra investeren in onderwijs en kennis, het versterken van de
economische structuur via marktwerking en innovatie51 en bereikbaarheidsmaatregelen
van de Randstad om mobiliteit te bevorderen.• Stimuleren van arbeidsdeelname ter bevordering van de zelfredzaamheid
van mensen en ter vergroting van het financiële draagvlak voor collectieve
voorzieningen. De volgende acties staan hierbij centraal:– Activerend sociaal beleid. Uiteenlopende maatregelen van het kabinet
zijn erop gericht het nog onbenutte arbeidspotentieel te activeren. Deze lopen
uiteen van het voorzien in prikkels in de belasting- en uitkeringsstelsels
(aanpak armoedeval) tot het uitbreiden van de sluitende aanpak naar het zittende
bestand langdurig werklozen52.– Bevorderen arbeidsdeelname specifieke groepen. In maart 2000 heeft
het kabinet een pakket aan maatregelen aangenomen om langer doorwerken van
ouderen aantrekkelijk te maken53. Het kabinet blijft investeren
in beleid om de participatie van vrouwen te verhogen, bijvoorbeeld door het
combineren van werk en zorg aantrekkelijker te maken54. Daarbij
doet het kabinet inspanningen om werkloosheid onder etnische minderheden terug
te dringen. Hiertoe is in juni 2000 een actieplan aan het kabinet gepresenteerd
waarin een groot aantal maatregelen wordt aangekondigd55. Ook vraagt
de arbeidsmarktpositie van laagopgeleiden voortdurend de aandacht van de overheid.
Via concrete maatregelen probeert de overheid arbeidsparticipatie van deze
groepen te bevorderen56.– Bevorderen blijvende arbeidsparticipatie. Het kabinet wil het
vervroegd verlaten van de arbeidsmarkt voorkomen door de omschakeling van
vut naar prépensioen te stimuleren en uitval te voorkomen cq. verminderen
door extra aandacht te geven aan de werking van financiële prikkels,
preventie te versterken en een effectievere toegangsselectie te verwezenlijken57. – Verbetering van de werking van de reïntegratiemarkt. Met
het uitwerken van de voorgenomen stelselherziening in de sociale zekerheid,
Structuur Uitvoering Werk en Inkomen (SUWI) streeft het kabinet naar een meer
efficiënte uitvoering van het reïntegratiebeleid58.• Nieuwe sociale agenda: Het kabinet wil het komende jaar samen met
sociale partners werken aan een nieuwe sociale agenda voor de toekomst. Nadruk
zal hierbij liggen op kwaliteit, flexibiliteit en maatwerk. In het najaar
2000 is met sociale partners gesproken over de volgende onderwerpen:– Investeren in scholing en (beroeps)-onderwijs. Samen met sociale
partners werkt het kabinet aan een strategie gericht op investeringen in de
kwaliteit van arbeid, scholing en een goed personeels- en wervingsbeleid59.– Het moderniseren van het beloningsbeleid. Sociale partners en
de overheid hebben gezamenlijk aanbevolen om een zwaarder accent te leggen
op collectieve resultaat-afhankelijke beloningsvormen die mee-ademen met de
conjunctuur.• Het kabinetsbeleid richt zich op modernisering van arbeidsverhoudingen60. Om meer diversiteit tot stand te brengen in combinaties van arbeid,
leren, zorg en vrije tijd wordt onder andere de toegang tot kinderopvang verbeterd
en worden nieuwe verlofregelingen ontwikkeld en gebundeld. Aldus kunnen belangen
van werkgevers (bedrijfstijd) en van werknemers (arbeid en zorg) beter op
elkaar worden afgestemd. Dit komt zeker ook ten goede aan alleenstaande moeders
met een bijstandsuitkering. In 2001 zullen met gemeenten afspraken worden
gemaakt om alle alleenstaande ouders ondersteuning te geven in de vorm van
een passend aanbod, bestaande uit een (deeltijd)baan, scholing, sociale activering,
een zorgtraject of een combinatie hiervan, zonodig met kinderopvang.3.2.2. Sociale activering61Nederland treft ook maatregelen om meer langdurig werklozen met een grote
afstand tot de arbeidsmarkt te bereiken via sociale activeringstrajecten:• De nationale overheid heeft ingaande 2000 tijdelijk het nationale
Informatie- en Servicepunt Sociale Activering (ISSA) ingericht ter ondersteuning
van de ontwikkeling en implementatie van sociale activering op lokaal en regionaal
niveau. Ook legt het ISSA verbindingen tussen beleidsontwikkeling en uitvoering.
Om het belang van het ondersteunen van gemeenten bij de sociale activering
te accentueren zal het bestaan van het ISSA worden verlengd met nog eens één
jaar tot 31 december 2002.• Begin 2000 is de «Stimuleringsregeling sociale activering«
van kracht geworden om het gemeentelijk beleid met betrekking tot sociale
activering te intensiveren. 448 gemeenten hebben voor meer dan 39 miljoen
gulden subsidie gekregen. De activiteiten waarvoor subsidie is gegeven dienen
voor 1 juli 2002 afgerond te zijn. Verwacht mag worden dat de Stimuleringsregeling
een grote impuls zal geven aan het inbedden van sociale activering in «structureel»
beleid van gemeenten.• Lokale overheden kunnen met ingang van 1 juni 2001 bijstandsgerechtigden,
die deelnemen aan sociale activeringsactiviteiten, tijdelijk ontheffen van
de actieve sollicitatieverplichting. Deelnemers kunnen zodoende hun aandacht
volledig richten op de sociale activeringsactiviteit. Van de maatregel zal
naar verwachting een motiverende werking uitgaan richting potentiële
deelnemers.• In het kader van «Agenda voor de toekomst» zijn met
de VNG in 2001 prestatie-afspraken gemaakt over het aanbod van sociale activeringstrajecten. Het gaat erom een sluitende keten te verkrijgen waarbij
iedereen die een bijstandsuitkering ontvangt, uitzicht krijgt op participatie.• Voor alleenstaande ouders in de bijstand die scholing of een reïntegratietraject
gaan volgen of gaan werken, bestaat sinds 1996 de regeling Kinderopvang en
buitenschoolse opvang voor alleenstaande ouders in de bijstand (KOA). Uit
onderzoek naar het gebruik van de KOA-regeling62 blijkt dat deze
regeling steeds intensiever benut wordt. Door de uitbreiding van het KOA budget
per 1 januari 2000 komen ook minderjarige alleenstaande ouders en alleenstaande
ouders die deelnemen aan activiteiten in het kader van sociale activering
voor de regeling in aanmerking.3.2.3. Deelname aan vrijwilligerswerk63De overheid faciliteert vrijwilligerswerk door het scheppen van voorwaarden
en het ondersteunen van vrijwilligerswerk en sociale activering op lokaal
en regionaal niveau:• De gemeente geeft op grond van de Welzijnswet subsidies aan activiteiten
van vrijwilligersorganisaties en andere organisaties die met vrijwilligers
werken. Daarnaast kan zij professionele organisaties als het sociaal-cultureel
werk subsidiëren voor het bieden van faciliteiten aan deze organisaties
in de vorm van onder andere accommodaties, professionele en administratieve
ondersteuning. In 2001 zal een landelijke commissie gemeenten gaan ondersteunen
bij de ontwikkeling en versterking van het vrijwilligersbeleid.• Om de deelname aan vrijwilligersactiviteiten te stimuleren is met
ingang van 1 januari 1999 de Algemene bijstandswet gewijzigd. Premies die
worden verstrekt voor het verrichten van vrijwilligerswerk kunnen bij de bijstandsverlening
tot een bepaald maximum worden vrijgelaten. Daarnaast kan aan vrijwilligers
een onbelaste forfaitaire vergoeding voor onkosten worden verstrekt. De vergoeding
bedraagt sinds 1 januari 2001 1980 gulden (900 euro) per jaar.• Tijdens de Wereldconferentie in Amsterdam in januari 2001 hebben
de Verenigde Naties 2001 uitgeroepen tot het «Internationale jaar van
vrijwilligers». Doel is om vrijwilligerswerk te stimuleren door de waardering
voor vrijwilligerswerk te vergroten en nieuwe groepen enthousiast te maken
voor vrijwilligerswerk. Er wordt dit jaar een aantal landelijke manifestaties
gehouden in Nederland. Andere acties zijn: een tv-serie over vrijwilligerswerk,
een ideeënbeurs voor vernieuwingen in het vrijwilligerswerk, een postzegelactie,
een posteractie, een wervingsdag voor vrijwilligers en een slotmanifestatie
tijdens de Internationale Vrijwilligersdag op 7 december 2001. Lokale comités
zorgen voor activiteiten in verschillende gemeenten.3.3. Inkomenswaarborg3.3.1. InkomensbeleidVoor mensen die niet zelfstandig in hun levensonderhoud kunnen voorzien,
wordt inkomenszekerheid gewaarborgd middels maatregelen in het generieke,
specifieke en gemeentelijke inkomensbeleid:• Generiek inkomensbeleid:– Als gevolg van de herziening van het Nederlandse belastingstelsel
in 2001 is de koopkracht van huishoudens met een miniminkomen verder verbeterd64. Voor gezinnen met kinderen is een extra koopkrachtverbetering gerealiseerd
door invoering van de (aanvullende) kinderkorting met ingang van 2001. Voor
werkenden met een laag inkomen zorgt daarnaast de invoering van de arbeidskorting
(voor alle werkenden) en de combinatiekorting (voor alle werkenden
met kinderen) een extra inkomensverbetering. De combinatiekorting komt tegemoet
aan de extra kosten die gezinnen met kinderen moeten maken als de ouders gaan
werken.– De uitkeringen en het minimumloon zullen, conform de uitgangspunten
van de Wet Koppeling met Afwijkingsmogelijkheid, worden gekoppeld aan de gemiddelde
loonontwikkeling.• Specifiek inkomensbeleid:– Voor de kabinetsperiode 1998–2002 zijn extra middelen uitgetrokken
voor maatregelen in de sfeer van specifieke inkomensondersteuning. Het gaat
om extra middelen voor huursubsidie (125 miljoen gulden), voorzieningen voor
gehandicapten en chronisch zieken (225 miljoen gulden) en tegemoetkoming in
de studiekosten (250 miljoen gulden). In de concrete vormgeving van deze maatregelen
worden armoedevaleffecten zoveel mogelijk voorkomen.– Door een interdepartementale werkgroep wordt momenteel onderzoek
gedaan naar de inkomenspositie van chronisch zieken en gehandicapten. De uitkomst
wordt medio 2001 verwacht.– Een hoog aandeel gescheiden alleenstaande moeders leeft van de
bijstand vanwege de doorwerking van de traditionele taakverdeling van kostwinner
en huisvrouw vóór de scheiding. De alleenstaande moeder heeft
hierdoor vaak een veel lagere verdiencapaciteit dan de voormalige (hoofd)kostwinner.
Momenteel wordt onderzoek gedaan naar de vraag of een betere naleving van
de onderhoudsverplichting van de voormalig kostwinner ten opzichte van zijn
kinderen, armoede bij deze kinderen voorkomt en de alleenstaande ouder helpt
om met een deeltijdbaan sneller uit de bijstand te komen. Medio zomer 2001
worden concrete voorstellen verwacht op dit terrein.• Gemeentelijk inkomensondersteuningsbeleid:– Het gemeentelijk inkomensondersteuningsbeleid kent een grote variëteit
aan instrumenten, zoals bijzondere bijstand, kwijtschelding van lokale heffingen,
kortingen op culturele activiteiten en uiteenlopende categoriale tegemoetkomingen.
Tevens kennen veel gemeenten een premiebeleid ten aanzien van scholing, vrijwilligerswerk
of deeltijdwerk. Om deze instrumenten te intensiveren is voor de periode 1998–2002 400
miljoen gulden (182 miljoen euro) extra uitgetrokken waardoor het totale bedrag
voor bijzondere bijstand en armoedebestrijding in 2002 op 830 miljoen gulden
komt:Tabel 3.1 Totaalbedrag in het Gemeentefonds voor bijzondere
bijstand en armoedebestrijding (in miljoenen guldens) JaarToevoeging aan GemeentefondsTotaal budget, excl. accres65Totaal budget, incl. accres1998250680739 19991007808812000066780930 200125805981200225830nog niet bekendBron: Ministerie Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties– In 2001 willen de nationale overheid en de lokale overheden een
nieuw kader scheppen voor het gemeentelijke inkomensondersteuningsbeleid.
Het verbeteren van de effectiviteit van dit beleid zonder dat dit het activeringsbeleid
doorkruist is een belangrijk aandachtspunt bij de dialoog tussen nationale
en lokale overheden. Ook de afbakening tussen generiek (rijks)beleid en specifiekgemeentelijk beleid is onderwerp van gesprek, evenals vermindering
van de armoedeval.67– De bijzondere bijstand houdt verband met de clusters Sociale dienst/Bijstand
en Zorg in het gemeentefonds. De gemeentefondsbeheerders hebben een onderhoudsconcept
ontwikkeld dat de verdeling van het gemeentefonds afgestemd houdt op een verschil
tussen gemeentelijke behoeften. Een actuele ontwikkeling daarbij is dat een
mogelijke herschikking van gemeentelijke taken over de beide clusters wordt
onderzocht, mogelijk gevolgd door een herverdeling van middelen over gemeenten.3.3.2. Gebruik van regelingenGemeenten bevorderen in toenemende mate het gebruik van (inkomens)- voorzieningen
door actieve voorlichting en aanpassing van de publieke dienstverlening68:• Actieve voorlichting:– Bij actieve voorlichting staat vaak een bepaalde groep (ouderen,
etnische minderheden, jongeren, dak- en thuislozen) centraal. Hierbij wordt
beoogd om naast bijstandsgerechtigden ook niet-bijstandsgerechtigden te bereiken.
Om deze aanpak te laten slagen betrekken gemeenten vaak (organisaties van)
kwetsbare groepen bij beleidswijzigingen en de uitvoering van beleid.– sommige gemeenten nemen ook wijkgerichte initiatieven. Hierbij
trekken speciaal opgeleide teams de wijk in om deur aan deur voorzieningen
met betrekking tot inkomensondersteuning en activering onder de aandacht te
brengen69.• Aanpassing publieke dienstverlening:– Gemeentelijke publieksdiensten worden meer en meer afgestemd op
de behoefte van de burger. Achter het loket zitten generalisten die de burger
kunnen helpen op meerdere gebieden.– In de nieuwe Centra voor Werk en Inkomen (CWI) met ingang van
2002 wordt de dienstverlening op het gebied van werkgelegenheid en inkomenswaarborg
zo veel mogelijk gebundeld in één loket voor burgers en één
loket voor bedrijven en instellingen.Het kabinet onderneemt de volgende acties om het gebruik van voorzieningen
te stimuleren:• Het recentelijk gestarte programma «EOS» moet door
een modernisering van de uitvoeringsorganisatie het gebruik van de huursubsidie
verhogen70.• In 2000 heeft de nationale overheid pilots geïnitieerd, gericht
op de loketten «zorg en welzijn» en «sociale as».
De plannen van aanpak in deze twee loketten zijn gericht op integrale informatie-
en dienstverlening aan burgers met vraagpatronen op het gebied van respectievelijk
«zorg en welzijn» en «armoede en sociale uitsluiting».
Het gaat hierbij niet alleen om overheidsdiensten, maar ook om informatie
en diensten van andere publieke instellingen71.3.3.3 Problematische schuldenOm problematische schulden te bestrijden en te voorkomen treft het kabinet
de volgende maatregelen:• Er zal komende jaren een monitor worden opgezet om alle schuldhulpverleningstrajecten
in kaart te brengen. Ook zal het kabinet periodiek onderzoek laten verrichten
naar problematische schulden en de vraag naar schuldhulpverlening. Hierover
zal in 2001 worden overlegd met gemeenten, kredietbanken, intermediaire instanties
en onderzoeksinstituties.• De Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen is recentelijk geëvalueerd72. In het najaar 2001 zal het kabinet na het horen van de betrokken uitvoeringsorganisaties een standpunt innemen over voorgenomen maatregelen
die voortvloeien uit het evaluatieonderzoek. Aandachtspunten zijn de afstemming
tussen het minnelijke en het wettelijke traject en het grote percentage zelfstandig
ondernemers met schulden. De bijstandsverlening aan zelfstandigen zal worden
geoptimaliseerd teneinde zelfstandigen die in financiële moeilijkheden
verkeren, beter te bereiken.• Zowel in het minnelijk traject als in het wettelijk traject blijkt
dat er mensen niet geholpen worden; de zogenaamde «uitvallers».
Het bovengenoemde Landelijk Platform werkt aan een inventarisatie van groepen
uitvallers.• De kwaliteit in het minnelijke traject wordt vergroot met een integrale
aanpak van schuldhulp op lokaal niveau. Het door de nationale overheid gesubsidieerde
Landelijk Platform Integrale Schuldhulpverlening werkt aan een lokaal draagvlak
voor en kwaliteitsontwikkeling van de integrale schuldhulpverlening. In 2003
zal worden bezien of de beoogde kwaliteitsslag is behaald.• In 2001 worden de mogelijkheden voor private schuldbemiddeling
vergroot.• Onderzocht wordt thans of uit oogpunt van preventie meer typen
schulden, zoals schulden bij sociale diensten, huurachterstanden bij woningcorporaties,
kunnen worden opgenomen in de centrale kredietregistratie van het Bureau Kredietregistratie.3.4. Voorzieningen3.4.1. Huisvesting73Om de keuzevrijheid van minder draagkrachtigen op de woningmarkt verder
te bevorderen treft de overheid maatregelen in de sfeer van het huurbeleid,
het aanbod van betaalbare woningen en het zo lang mogelijk zelfstandig kunnen
blijven wonen:• het realiseren van betaalbare huisvesting voor minder draagkrachtigen:– Het toekomstige huurbeleid zal worden gericht op een gemiddeld
inflatievolgende huurprijsontwikkeling, met een maximering van de (jaarlijkse
verhoging van de) huurprijs in relatie tot de kwaliteit van de woning.• het bevorderen van de keuzevrijheid op de koopwoningmarkt voor
minder draagkrachtigen:– Met ingang van 1 januari 2001 is de Wet Bevordering Eigen woningbezit
(BEW) van kracht. Deze wet beoogt het eigenwoningbezit voor lage inkomens
toegankelijk te maken door middel van een jaarlijkse bijdrage in de hypothecaire
lasten. Waar nodig kan deze bijdrage worden aangevuld met een tegemoetkoming
in de in Nederland gebruikelijke overdrachtsbelasting.• het bevorderen van zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen:– Door middel van de in oktober 2000 in werking getreden tijdelijke
«Woon zorg stimuleringsregeling» worden vernieuwende combinaties
van wonen, zorg en dienstverlening gestimuleerd. Hierdoor kunnen zorgbehoevenden
(langer) zelfstandig blijven wonen. De zelfredzaamheid van kwetsbare groepen
als ouderen, gehandicapten, (ex)dak- en thuislozen, ex-gedetineerden, en (ex)psychiatrische
patiënten en (ex)verslaafden wordt hiermee bevorderd.Voortbouwend op het fundament van de huurbescherming in Nederland stimuleert
het kabinet gemeenten om actie te ondernemen ter voorkoming
van huisuitzettingen:– Bij vroegtijdige signalering van psychosociale problemen en/of
huurachterstanden kan met gerichte hulp worden voorkomen dat huisuitzettingen
plaatsvinden. Gemeenten voeren in het kader van het Openbaar
Geestelijke Gezondheidsbeleid projecten uit in de vorm van signaleringsteams,
meldpunten problematische huurders en projecten ter voorkoming van huisuitzetting.– Ook de preventie en de bestrijding van problematische schulden
(zie paragraaf 3.3.3) helpen huisuitzettingen te voorkomen.3.4.2. Onderwijs74Het kabinet zet de volgende maatregelen in om de onderwijskansen van kinderen
te vergroten:• het bestrijden van leerachterstanden door vroegtijdige signalering,
curatie en preventie– Sinds 1 augustus 1998 zijn gemeenten verantwoordelijk voor het
onderwijsachterstandenbeleid75. Invulling vindt plaats met een
beleidsplan dat in overleg met de scholen wordt opgesteld. Voor dit beleid
is jaarlijks een budget van 160 miljoen gulden (73 miljoen euro) beschikbaar.
Centrale elementen zijn: brede invoering van intensieve programma's, versterking
van de signalering van achterstanden en toeleiding naar voorschoolse voorzieningen
door consultatiebureaus. Kinderen met een achterstand krijgen intensieve (taal)ontwikkelingsprogramma's
aangeboden op de peuterspeelzalen en tijdens de eerste twee jaren van het
basisonderwijs.– Op basis van de in 2000 opgestelde nota «Aan de slag met
onderwijskansen» worden de onderwijskansen van achterstandsleerlingen
vergroot door financiële middelen en ondersteuning ter beschikking te
stellen van onderwijskansenscholen, ter verbetering van de kwaliteit van het
onderwijs en de prestaties van leerlingen.– Op diverse plaatsen in Nederland hebben gemeenten een «brede
school» ingevoerd om reguliere schoolactiviteiten te combineren met
opvang van kinderen buiten schooltijden76.– Met de schoolspecifieke aanpak worden concrete problemen op een
aantal individuele scholen aangepakt, te beginnen in de G477 en
uit te breiden naar de G2178/gemeenten met meer dan 100 000
inwoners en overige gemeenten. Met de G4 is in oktober 2000 een convenant
gesloten. Het convenant met de G21/100 000+ zal naar verwachting in mei
2001 worden gesloten.• het bestrijden van voortijdig schoolverlaten:– In het regeerakkoord is voor de aanpak van voortijdig schoolverlaters
circa 60 miljoen gulden (27 miljoen euro) extra uitgetrokken tot en met 2002.
«Actieplan leerplicht» en «plan van aanpak Voortijdig Schoolverlaters»
zijn voorbeelden van plannen om voortijdig schoolverlaten terug te dringen.– De in 2000 aangenomen Wet Regionale Meld- en Coördinatiefunctie
(RMC) verplicht scholen om ook voortijdige schoolverlaters te melden die niet
meer leerplichtig zijn. Deze worden sindsdien beter geregistreerd. De netto-uitval
is vanwege een toenemende herplaatsing gedaald (zie paragraaf 1.4.2).
De maatregelen moeten ertoe bijdragen dat het aantal voortijdig schoolverlaters
in 2010 is gehalveerd.• het waarborgen van de toegankelijkheid van het onderwijs voor minder
draagkrachtige (ouders van) leerlingen:– Met ingang van 1 september 2000 is de Wet studiefinanciering 2000
(WSF 2000) inwerking getreden, welke beoogt de toegankelijkheid van het (middelbaar)
beroepsonderwijs en hoger onderwijs te waarborgen. Het studiebudget is met
ingang van 1 september 2000 structureel verhoogd met 100 gulden (45 euro)
per maand. De gelijktijdige verhoging van de leeftijdsgrens van 27 naar 30
jaar pakt met name gunstig uit voor vluchteling-studenten.– In het regeerakkoord zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor
de uitbreiding van de Wet Tegemoetkoming Studiekosten (WTS), welke
de toegankelijkheid van het voortgezet onderwijs, het (voortgezet) speciaal
onderwijs en het (middelbare) beroepsonderwijs waarborgt. Met ingang van het
studiejaar 1999/2000 worden (inkomensgrenzen voor) de tegemoetkomingen verhoogd.
Met ingang van 1 augustus 2001 zal de tegemoetkoming voor ouders van leerlingen
in het secundaire beroepsonderwijs en de tweede fase van het voortgezet onderwijs
opnieuw worden verhoogd. Door de harde inkomensgrenzen te vervangen door een
glijdende schaal wordt het effect van de armoedeval verzacht.• het waarborgen van de toegankelijkheid van het onderwijs voor gehandicapte
leerlingen:– Dankzij de invoering van de Leerlinggebonden Financiering (het
«rugzakje») met ingang van 1 augustus 2000 hebben ouders de keuze
gekregen tussen een plaats voor hun kind in het speciaal onderwijs of plaats
in het reguliere onderwijs inclusief een geldbedrag waarmee de school speciale
aanpassingen voor het kind kan aanbrengen.Ook volwassenen zijn een belangrijke doelgroep van het onderwijsbeleid.
Naast het opstarten van de de strategie met betrekking tot Leven Lang Leren79 is de bestrijding van analfabetisme van essentieel belang. In 2001
zal een alfabetiseringscampagne worden gestart, met als doel de bevolking
bewust te maken van de mogelijkheden tot bijscholing. De doelgroep bestaat
uit de ongeveer 1 miljoen volwassenen die niet of nauwelijks kunnen lezen
en schrijven. Het analfabetisme zal in 2003 met 10% worden
teruggedrongen door:– verbetering van het inzicht in de achtergronden van de functioneel
analfabeten;– met gemeenten nadere afspraken te maken over de bestrijding van
analfabetisme;– de middelen in het grotestedenbeleid ter bestrijding van het analfabetisme
te evalueren.Om een veilig leef- en onderwijsklimaat in en rond
scholen te bevorderen heeft het kabinet de volgende maatregelen getroffen:– Recent is een speciaal transferpunt «jongeren, school en
veiligheid» in het leven geroepen om scholen en gemeenten gespecialiseerde
hulp en ondersteuning te bieden bij vraagstukken over veiligheid.– Naast de inspanningen binnen het kader van het transferpunt en
wetgeving zijn er flankerende initiatieven, zoals het Nationaal Onderwijsprotocol
tegen Pesten, de Pesttest (ouderorganisaties), schooladoptie (politie), de
Checklist om een gouden school te worden (LAKS, 1995; 1999) verkrijgbaar via
www.laks.nl en de «Aanwijzingen voor een veilige school» in de
«Onderwijsgids».3.4.3 ZorgHet kabinet treft aanvullende maatregelen om de toegankelijkheid van de
zorg voor zorgbehoevenden van etnische afkomst te bevorderen en de stijgende
trend van sociaal-economische gezondheidsverschillen krachtig te keren:• bevorderen toegankelijkheid zorg voor etnische minderheden:– In de komende vier jaar gaat een speciale Projectorganisatie onder
regie van de nationale overheid zich inzetten voor een structurele verankering
van de interculturalisatie van de zorg via onder meer inzet van zorgconsulenten,
bevordering van kennisuitwisseling, stimulering van interculturalisatie van
het management.• het keren van de stijgende trend van sociaal-economische gezondheidsverschillen:– De voorgenomen wijziging van de Wet Collectieve Preventie Volksgezondheid
(WCPV) verruimt en versterkt de rol van de lokale overheid bij
de uitvoering van preventieve taken en de afstemming tussen preventie en zorg.
Gemeenten kunnen hierdoor een meer effectief beleid voeren om sociaal-economische
gezondheidsverschillen terug te dringen. Gemeenten dienen iedere vier jaar
een nota gezondheidsbeleid vast te stellen.– In 2001 wordt in het kader van de Volksgezondheid Toekomst Verkenningen
een project uitgevoerd naar de volksgezondheid in de grote steden. Op basis
hiervan zullen aanbevelingen voor toekomstig beleid worden geformuleerd.– In maart 2001 is door de nationale overheid, de VNG en de GGD
Nederland een «Nationaal contract voor openbare gezondheidszorg»
afgesloten om overheden, organisaties, instellingen en beroepsbeoefenaren
op landelijk en lokaal niveau te stimuleren bij het terugdringen van sociaal-economische
gezondheidsverschillen.– In april 2001 heeft de commissie Albeda (programmacommisie Sociaal-Economische
Gezondheidsverschillen – tweede fase) haar eindrapportage met beleidsaanbevelingen
gepubliceerd. In een kabinetsreactie zal vervolgens worden aangegeven op welke
wijze op de verschillende beleidsterreinen inspanningen verricht worden om
sociaal-economische gezondheidsverschillen terug te dringen. Mede voor dit
doel is in 2000 het programma «Gezond Leven» ingesteld.Daarnaast worden momenteel twee studies verricht door de nationale overheid
om te beoordelen of voorzieningen voor mensen met een fysieke beperking in
de zorg en welzijnssfeer voldoende zijn toegesneden op maatschappelijke ontwikkelingen
zoals de toenemende individualisering en de dubbele vergrijzing. De uitkomsten
worden verwacht in de loop van 2001 en zullen leiden tot een optimale afstemming
van zorg- en welzijnsvoorzieningen op behoeften van mensen met een fysieke
beperking. De ontwikkeling van een dienstverleningsstelsel is hierbij een
optie die onderzocht wordt.In de jeugdzorg streeft het kabinet naar vermindering
van wachtlijsten en vergroting van de samenhang in het aanbod van voorzieningen:• Vermindering wachtlijsten in de jeugdzorg:– De wachtlijsten en wachttijden verschillen sterk per provincie.
Dit betekent dat een gerichte aanpak op dit niveau moet plaatsvinden. Per
provincie worden concrete prestatie-afspraken gemaakt over het terugdringen
van de wachtlijsten en wachttijden en over de verdere opbouw van de Bureaus
Jeugdzorg.– De registratiefunctie van de Bureaus Jeugdzorg zullen op korte
termijn dusdanig worden verbeterd dat snel reëel en objectief inzicht
kan worden verschaft in de ontwikkeling van de vraag naar jeugdzorg, de aansluiting
tussen vraag en aanbod en eventuele wachtlijsten en wachttijden.– Via onafhankelijk onderzoek zal inzicht worden verworven in de
oorzaken en achtergronden van de wachtlijsten, in het bijzonder met betrekking
verschillen in wachtlijsten tussen provincies.• Vergroting samenhang in het aanbod van voorzieningen:– Het programma «Communities that care» richt zich op
ouders van kinderen bij wie zich opvoedingsproblemen en risico's op maatschappelijke
uitval voordoen. In de periode 1999–2002 worden op verschillende locaties
pilots geïmplementeerd en geëvalueerd. Daarnaast kunnen ouders in
veel gemeenten informatie krijgen over of begeleid worden bij de opvoeding
van hun kinderen. Consultatiebureaus en andere instellingen organiseren activiteiten
als oudercursussen en gespreksgroepen. 3.4.4. ICTMedio 2001 zal het kabinet een nota uitbrengen over de gevolgen van ICT
voor werkgelegenheid en sociale integratie. Concrete reeds in gang gezette
acties in dit opzicht zijn:• Toegang tot Internet vergroten:– Digitale Trapveldjes: Op publieke locaties in achterstandswijken
hebben buurtbewoners toegang tot Internet en de mogelijkheid om onder begeleiding
ICT-vaardigheden op te doen. Het kabinet heeft hiervoor in 2000 20 miljoen
gulden (9,1 miljoen euro) uitgetrokken in het kader van het grotestedenbeleid.
Het aantal locaties is momenteel ongeveer driehonderd.– www.seniorweb.nl: Speciaal voor ouderen verzorgt de Stichting
SeniorWeb met financiële steun van de nationale overheid ICT-activiteiten
zoals de introductie van Internetcafé's in verzorgingshuizen en op
ouderen gerichte computercursussen80.– Kenniswijk: Met financiële steun van de nationale overheid
experimenteert een aantal gemeenten met het invoeren van ICT-infrastructuur
en -toepassingen op wijkniveau81.– www.kennisnet.nl : Alle onderwijsinstellingen zullen in 2001 toegang
hebben tot Internet via kennisnet82.• Bevorderen ICT-vaardigheden en voorkomen van digitale achterstanden:– In het basisonderwijs verschuift het accent van de aanschaf van
computers naar de invoering van ICT in de dagelijkse lespraktijk83.– Commissie Risseeuw: De nationale overheid geeft in de periode
2000–2001 70 miljoen uit aan projecten waar onder andere achterstandsgroepen
in ICT-vaardigheden worden geschoold84.– Voorkomen van digitale achterstanden: Diverse acties zijn mede
met overheidsmiddelen in gang gezet om de digitale vaardigheden van achterstandsgroepen
te vergroten en daarmee invulling te geven aan het «e-Europe actionplan».
Genoemd kunnen worden:* Het pilot project Digitale Vakschool: dit project richt zich op de omscholing
van lager opgeleide werkzoekenden, opdat deze ICT-kwalificaties kunnen behalen.* Uitkeringsgerechtigden kunnen geschoold worden op ICT-gebied in het
kader van het activerings- en reïntegratiebeleid. Binnen de trajecten
van Stichting Nedwerk bijvoorbeeld kunnen uitkeringsgerechtigden daarbij ook
over een PC met Internet-aansluiting beschikken. De verantwoordelijkheid voor
de vormgeving van dergelijke trajecten ligt bij uitvoeringsinstellingen (gemeenten,
uitvoeringsinstellingen en de Centra voor Werk en Inkomen).• Afstemmen nieuwe technologie op behoeften gehandicapten:– De nationale overheid is onlangs gestart met het project «Drempels
weg» om bedrijven, instellingen en overheden te stimuleren om het internet
en de communicatietechnologie beter toegankelijk te maken voor mensen met
een fysieke beperking85.• Ontsluiten van overheidsdiensten voor burgers via internet:– In september 1999 heeft de overheid de site www.overheid.nl in
het leven geroepen. Deze in 2001 vernieuwde portal biedt op publieksvriendelijke
wijze toegang tot alle overheidswebsites.– Om een landelijk dekkend net van (elektronische) loketten te realiseren,
waar burgers en bedrijven 24 uur per dag terecht kunnen voor publieke producten
en diensten, stimuleert het nationale bureau Overheidsloket 2000 diverse overheden
bij de opzet en totstandkoming van virtuele loketten. Gemeenten ontvangen
subsidie om een gemeentelijke produktencatalogus samen te stellen. De focus
ligt momenteel op het creëren van virtuele loketten op de
gebieden «Zorg en Welzijn», «Bouwen en Wonen» en«Bedrijven».• Techniek inzetten ter bevordering van de sociale integratie:– De nationale overheid daagt met het programma «Technologie
en Samenleving» (T&S) de publieke en private sector uit om ICT beter
te benutten voor de oplossing van maatschappelijke vraagstukken. Binnen T&S
zijn momenteel vier deelprogramma's actief: «Criminaliteitspreventie»,
«(Re)integratie van arbeidsgehandicapten», «Sociale Integratie»
en «Preventie van arbeidsuitval». «Projecten». Met
het deelprogramma «Sociale integratie» steunt de nationale overheid
projecten die technologie vernieuwend inzetten om een bijdrage te leveren
aan sociale integratie en sociale cohesie. Projecten moeten aansluiten bij
één van de aandachtsgebieden «de communicerende burger»
(een burger die zich actief opstelt in zijn directe omgeving) of «leefbaarheid
van buurten» (verstevigen van de sociale cohesie in de wijk). Nadere
informatie is te vinden onder www.senter.nl. Het programma T&S loopt van
2000 tot en met 2002.3.4.5. Openbaar vervoerIn het kader van het «tweesporenbeleid» (zie paragraaf 2.4.5)
treft het kabinet de volgende extra maatregelen:• Bevorderen toegankelijkheid openbaar vervoer:– Om het spoor- en streekvervoer 100% toegankelijk te maken in 2010
respectievelijk 2030 wordt krachtig ingezet op toegankelijkheidsmaatregelen
met betrekking tot het rijdend materieel, stations, perrons, haltes, tijdtabellen,
loketten en kaartautomaten.– In het in 2000 geïnstalleerde Platform Toegankelijkheid OV
maken vertegenwoordigers van de decentrale overheid, OV-organisaties en reizigers
afspraken over de verbetering en versnelling van toegankelijkheidsmaatregelen.– In de Wet Personenvervoer 2000 is bepaald dat de overheid bij
de aanbesteding van openbaar vervoer het onderwerp toegankelijkheid opneemt
als onderdeel van het programma van eisen.– In de tweede helft van 2001 zal aan de Kamer een algemene maatregel
van bestuur worden gezonden met minimumeisen aan de toegankelijkheid van het
OV.• Speciale voorzieningen voor mensen met een fysieke beperking:– Momenteel onderzoekt de nationale overheid op welke wijze de speciale
voorzieningen voor mensen met fysieke beperkingen meer geïntegreerd kunnen
worden in het openbaar vervoer. De uitkomsten worden verwacht in 2001.3.4.6. Voorzieningen voor nieuw- en oudkomers86Om de risico's op armoede en sociale uitsluiting onder etnische minderheden
terug te dringen neemt het kabinet de volgende maatregelen ten behoeve van
nieuw- en oudkomers:• Nieuwkomers:– Om de doorgeleiding naar vervolgonderwijs of de arbeidsmarkt te
bespoedigen, is het kabinet, onder auspiciën van de Taskforce Inburgering,
eind 2000 gestart met pilots in de vorm van duale trajecten waarin een combinatie
wordt nagestreefd van het inburgeringsprogramma en een beroepsopleiding of
werk.• Oudkomers:– Aan alle werkloze oudkomers zal in het kader van de sluitende
aanpak op het gebied van werkgelegenheid87 een passend traject
worden aangeboden, dat voor zover mogelijk gericht is op toeleiding naar de
arbeidsmarkt. De aanpak richt zich zowel op uitkeringsgerechtigden
als op mensen zonder uitkering. Om het aanbod zo goed mogelijk te laten aansluiten
op de behoefte van oudkomers, zullen, voor zover onvoldoende taalbeheersing
een belemmering vormt bij de arbeidstoeleiding, ook taalcursussen worden aangeboden
als onderdeel van het reïntegratietraject. Aan werklozen voor wie directe
arbeidstoeleiding niet de geëigende weg is, zal een anderszins passend
traject worden aangeboden, bijvoorbeeld sociale activering. Een programma
voor opvoeders zal taalverwerving moeten combineren met opvoedingsondersteuning
en gezondheidsvoorlichting. Door thuis ook Nederlands te spreken kunnen ouders
hun kinderen ondersteunen bij het leren van de Nederlandse taal.– In overleg met de Sociale Verzekeringsbank zal in 2001 worden
nagegaan hoe cliënten met een tekort in hun pensioenopbouw (AOW) op hun
mogelijke recht op aanvullende bijstand kunnen worden gewezen.3.4.7. RechtsbijstandHet kabinet zet in op de volgende maatregelen ter waarborging van de toegankelijkheid
van de rechtsbijstand:• Het kabinet bevordert alternatieve geschillenbeslechting door:– binnen de justitiële infrastructuur experimenten uit te voeren
(bijvoorbeeld op het gebied van scheidings- en omgangsbemiddeling);– projecten op bestuursrechtelijk gebied financieel te ondersteunen;– stimuleringssubsidies te verlenen voor marktinitiatieven88.• Naar aanleiding van een door de Raden voor Rechtsbijstand uitgevoerde
toekomstverkenning van de gefinancierde rechtsbijstand zal worden onderzocht
hoe het aanbod van rechtsbijstandverleners kan worden gewaarborgd en of verbeteringen
mogelijk zijn in de toegankelijkheid van rechtsbijstand voor rechtzoekenden.3.4.8. Voorzieningen voor dak- en thuislozen89Het kabinet treft generieke maatregelen en specifieke maatregelen voor
zwerfjongeren en oudere daklozen:• Generieke maatregelen:– De Monitor inzake maatschappelijke opvang wordt verder ontwikkeld
om meer zicht te krijgen op de totale groep dak- en thuislozen in de opvang
en diverse deelgroepen daarbinnen. In dit kader wordt een nieuw registratiesysteem
ontwikkeld door de Federatie Opvang.– Begin 2000 is een landelijk platform gestart met de ondersteuning
van gemeenten bij de vormgeving van beleid op het gebied van opvang en geestelijke
volksgezondheid. Doel is om voor mensen die in acute psychische nood verkeren
en/of verloederen een hulpverleningsketen beschikbaar te stellen. Deze keten
bestaat uit crisisopvang, aanvullende hulpverlening en bemoeizorg.– 43 zorgvuldig geselecteerde «centrumgemeenten» ontvangen
van de nationale overheid doeluitkeringen om een samenhangend lokaal aanbod
met betrekking tot preventie, asiel/opvang, handhaving en herstel te realiseren.
In 2001 zal de werking van het stelsel van doeluitkeringen worden geëvalueerd.– In 2001 zal het onderzoek «mensen zonder zorg» worden
afgerond. De uitkomsten van dit onderzoek kunnen leiden tot een bijstelling
van het beleid van regionale en landelijke partners.– In 2001 zal de evaluatie plaatsvinden van een landelijk convenant.
Dit convenant is gericht op het verwezenlijken van een regionaal basisaanbod
(signalering, opvang en hulp) voor mensen in een acute crisis en zogeheten
«verkommerden en verloederden».– In 2002 zal het onderzoek «verkommerden en verloederden»
afgerond worden. Beoogd wordt inzicht te verkrijgen in de omvang en oorzaken
van de problematiek van mensen die thuis vervuilen en vereenzamen.– Onlangs is een interdepartementale werkgroep overleg gestart om
gezamenlijk oplossingen te vinden voor de vaak meervoudige problematiek van
dak- en thuislozen.• Specifieke maatregelen voor zwerfjongeren:90– In 2001 zal worden geïnventariseerd welke beleidsmatige ondersteuning
centrumgemeenten nodig hebben om de gemeentelijke regierol rond zwerfjongeren
goed op te pakken. Ook zal een inventarisatie worden gemaakt van effectieve
vraaggerichte (samenwerkings)projecten voor zwerfjongeren in Nederland.– Het streven is om in 2002 een landelijk convenant zwerfjongeren
met landelijke partijen af te sluiten dat gericht is op het zorgen voor een
sluitend opvang- en hulpverleningsaanbod voor zwerfjongeren op regionaal niveau.– Voor betere aansluiting tussen lokaal jeugdbeleid en jeugdzorg
heeft het kabinet extra middelen beschikbaar gesteld (oplopend tot 110 miljoen
gulden (50 miljoen euro) vanaf 2002). Deze zullen onder meer ten goede
komen aan de hulpverlening voor zwerfjongeren.• Specifieke maatregel voor oudere daklozen:– In 2001 zal in overleg met nationale koepelorganisaties worden
bekeken hoe het reguliere zorgaanbod voor ouderen op het terrein van verpleging
en verzorging ingezet kan worden voor oudere daklozen.3.4.9. Voorzieningen ter bestrijding van huiselijk geweldHet kabinet heeft recentelijk de volgende maatregelen ingezet ter bestrijding
van huiselijk geweld:• Sinds januari 2000 beschikt Nederland over een landelijk dekkend
netwerk van Advies- en Meldpunten Kindermishandeling (AMK's). Iedereen die
vermoedens heeft van kindermishandeling kan dat daar melden. De AMK's zijn
wettelijk bevoegd om op eigen gezag, dus ook zonder daartoe door het slachtoffer
opgeroepen te zijn, onderzoek in te stellen. Ook bestaat er een landelijk
telefoonnummer voor de melding van kindermishandeling.• Sinds 1 oktober 2000 is een landelijk project van start gegaan
waarin de nationale overheid, gemeenten en allerlei organisaties samenwerken
om landelijke activiteiten te ontwikkelen zoals: opleidingen voor politie,
hulpverleners en openbaar ministerie, projecten voor daderhulpverlening en
model-protocollen ter bevordering van de samenwerking tussen diverse betrokkenen
op nationaal en lokaal niveau.• De nationale overheid heeft een web-site ingericht (www.huiselijkgeweld.nl)
waarop alle relevante informatie is te vinden over bestaande en nieuwe project
en organisaties waar hulpverleners, slachtoffers en daders terecht kunnen.3.5. Actieve inbreng van en nauwe samenwerking tussen
betrokkenen3.5.1 Partnerschap tussen diverse overheden en maatschappelijke
organisaties91• Sinds de intensivering van het armoedebeleid in 1995 zijn nationale
en lokale overheden vrijwel permanent met elkaar in gesprek over aanpak van diverse dimensies van armoede en sociale uitsluiting. Over de
voortgang van diverse ingezette acties en maatregelen is na de eerste nota
«De andere kant van Nederland» (1995) jaarlijks een«Voortgangsrapportage»
uitgebracht door een interdepartementale werkgroep92. Dezelfde
werkgroep heeft dit Nationale actieplan vervaardigd, geadviseerd door de VNG
en het SCP. Gelet op de essentiële rol van gemeenten en intermediaire
organisaties bij het realiseren van de in hoofdstuk 2 genoemde streefdoelen
zal het kabinet in 2001 het overleg met alle betrokkenen intensiveren (zie
ook paragraaf 2.1). Het voorstel ligt voor om de genoemde interdepartementale
werkgroep een structurele positie te geven in de coördinatie van de bestrijding
van armoede en sociale uitsluiting in Nederland, onder aansturing van het
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De werkgroep speelt in dit
verband een bijzondere rol bij het verwezenlijken van de nationale en internationale
follow-up van het NAP, inclusief de ontwikkeling van een set gemeenschappelijke
indicatoren voor het volgen van armoede en sociale uitsluiting in de EU (zie
hoofdstuk 4).• In 1999 is begonnen met de inrichting van een door de nationale
overheid gesubsidieerd transferpunt armoedebestrijding (www.transferpunt.nl)
om succesvolle projecten van gemeenten onder de aandacht van andere gemeenten
te brengen. In 2002 zullen de inspanningen in het kader van dit transferpunt
worden geëvalueerd.• Op basis van het «Achterstandsbudget» kunnen gemeenten
en instellingen subsidies ontvangen voor vernieuwende aanpakken van armoede
en sociale uitsluiting.• Om regelmatig een externe en onafhankelijke impuls voor de bestrijding
van armoede en sociale uitsluiting te organiseren is de nationale overheid
voornemens in 2001 een onafhankelijke «denktank» in het leven
te roepen. Deze denktank kan ideeën aanleveren voor onderzoek, experimenten
en de vormgeving van het maatschappelijk debat over armoede en sociale uitsluiting.
In de toekomst zal dit debat worden gestimuleerd door het houden van thematisch
gerichte conferenties, welke de gelegenheid geven om (vernieuwende) ideeën
uit te wisselen.• In het kader van het grotestedenbeleid (GSB) heeft het Kabinet
met 30 steden een convenant afgesloten om de economische, fysieke en sociale
structuur van de stad/achterstandswijken te versterken in de periode 1999–2003.
Tijdens deze periode ontvangen de steden 19 miljard gulden (8,8 miljard euro).• Binnen het grotestedenbeleid neemt het Investeringsbudget Stedelijke
Vernieuwing (ISV)93 als fysieke kolom een belangrijke plaats in.
In dit kader verstrekt de nationale overheid in 2000–2004 circa 4,2
miljard gulden (circa 1,9 miljard euro) aan doeluitkeringen om gewenste «fysieke»
veranderingsprocessen tot stand te brengen. Hierbij wordt onder meer ingezet
op het benutten van potenties op wijkniveau, het vergroten van de economische
participatie van bewoners, het stimuleren van meer bedrijvigheid in of nabij
de wijk, het creëren van een schone en veilige omgeving, het opstellen
van milieukwaliteiten, en het realiseren van voorzieningen die de leefbaarheid
verbeteren en de zelfredzaamheid van burgers bevorderen.• In het kader van het Communautair initiatief Urban II ontvangen
negen (middel)grote steden in Nederland 22 miljoen gulden (192 miljoen euro)
om de bedrijvigheid te bevorderen en het sociaal-economisch potentieel te
versterken. De nadruk ligt op een innovatieve aanpak, met een voorbeeldwerking
voor de andere steden.• De nationale overheid versterkt de maatschappelijk functie van
sport via de Stimuleringsregeling breedtesport. Dankzij deze per 1 september
1999 inwerking getreden tijdelijke regeling kunnen gemeenten projecten ontwikkelen
waarmee kwetsbare groepen door middel van sportactiviteiten meer
bij de samenleving worden betrokken. Sport wordt hierbij ook gezien als integratiemiddel.3.5.2. Betrokkenheid van (organisaties van) kwetsbare
groepenHet kabinet betrekt burgers, bedrijven en (organisaties van) kwetsbare
groepen als volgt bij de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting:• In 2000 hebben uitkeringsgerechtigden, kerken, humanisten en vakverenigingen
zich verenigd in de «Alliantie voor Sociale Rechtvaardigheid».
Het kabinet is verheugd over deze ontwikkeling. Twee keer per jaar spreekt
een kabinetsdelegatie onder leiding van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
met de «Alliantie», de VNG en het Interprovinciaal Overleg (IPO)
over zaken die de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting in de kern
raken. In 2001 staan de volgende onderwerpen op de agenda:1. maatschappelijke participatiemogelijkheden voor uitkeringsgerechtigden;2. inkomenspositie van de minima (belastingherziening en inkomensbeleid);3. het gemeentelijke inkomensondersteuningsbeleid;4. de positie van gepensioneerden;5. effecten van armoede op kinderen en jongeren;6. cliëntenparticipatie;7. gekleurdheid van armoede;8. niet-gebruik en misbruik van voorzieningen;9. armoede en gezondheid.• De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport spreekt jaarlijks
met de Federatie Opvang en de VNG over ontwikkelingen en knelpunten in de
maatschappelijke opvang.• In het kader van de in 2000 afgesloten intentieverklaring «Een
gezamenlijke agenda voor de toekomst» zullen de nationale overheid en
de VNG voor de periode 2001–2004 nadere afspraken maken over de totstandkoming
van een optimaal functionerend systeem van cliëntenparticipatie bij alle
gemeenten. De agendapunten worden nader uitgewerkt in een concreet actieplan.• In het kader van de stelselherziening in de sociale zekerheid,
«Structuur Uitvoering Werk en Inkomen» (SUWI), wordt de positie
van uitkeringsgerechtigden zowel bij de dienstverlening door de uitvoeringsinstellingen
als bij de waarborging van de kwaliteit van de uitvoering stevig verankerd.
De landelijke uitvoeringsinstellingen worden wettelijk verplicht om ieder
een regeling vast te stellen voor realisatie en vormgeving van een adequate
cliëntenparticipatie.• In 1998 is het door de nationale overheid gesubsidieerde Landelijk
Expertisecentrum Cliëntenparticipatie (LEC) opgericht om lokale cliëntenparticipatie
te stimuleren en de betrokken mensen en organisaties van informatie te voorzien.
In 2001 zal worden bezien of het LEC zal worden voortgezet.3.5.3. Maatschappelijke verantwoordelijkheid van ondernemingenHet kabinet kiest voor een aanpak die maatwerk mogelijk maakt: partijen
bij elkaar brengen, kennis ontwikkelen en verspreiden en de transparantie
bevorderen. Op lokaal niveau kunnen gemeenten samenwerkingsverbanden tussen
burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties stimuleren:• De nationale overheid heeft het initiatief genomen tot de oprichting
van een netwerk «Samenleving & Bedrijf», een landelijk kennisnetwerk
van en voor bedrijven die maatschappelijk verantwoord ondernemen. Uit dit
door de nationale overheid gesubsidieerde netwerk is door een aantal «koplopers»
de Stichting Samenleving & Bedrijf opgericht. Hiermee wordt
voorzien in een zich uitbreidend bedrijvennetwerk dat andere bedrijven probeert
te overtuigen van de noodzaak van maatschappelijk verantwoord ondernemen.• In het kader van een convenant over regionaal economisch beleid
en regionale samenwerking tussen het kabinet, de VNG en het IPO wordt een
onderzoek uitgezet dat overheid en bedrijfsleven materiaal moet bieden om
hun activiteiten een extra impuls te geven. Aan de hand van praktijkvoorbeelden
wordt aan bedrijven kennis en inzichten beschikbaar gesteld.• De Nederlandse Organisatie Vrijwilligerswerk (NOV) heeft een door
de nationale overheid gesubsidieerd project ontwikkeld gericht op het ontwikkelen
van duurzame partnerschappen tussen de profit en de non-profit sector door
middel van de inzet van de medewerkers (werknemers-vrijwilligerswerk) of materiële
ondersteuning.HOOFDSTUK 4: ONTWIKKELING EN MONITORING VAN INDICATOREN
EN STREEFDOELENIn de afgelopen jaren hebben verschillende onderzoeken en monitors waardevolle
inzichten verschaft in de verschijningsvormen en oorzaken van armoede en sociale
uitsluiting in Nederland; dit geldt in het bijzonder voor de publicaties «Armoedemonitor»
en «Nederland in Europa» van het SCP en de jaarrapporten in de
serie «Arm Nederland» (zie bijlage 1). In hoofdstuk 1 is een beschrijving
gegeven van de huidige situatie in Nederland op basis van een aantal beleidsmatig
relevante indicatoren, die voor een deel aan deze
publicaties zijn ontleend. Bij deze op de doelstellingen van Nice gebaseerde
beschrijving is recht gedaan aan het gegeven dat armoede een complex, meerdimensionaal
vraagstuk is, dat door meerdere indicatoren inzichtelijk dient te worden gemaakt.In hoofdstuk 2 zijn deze indicatoren op diverse gebieden voorzien van –
zo mogelijk gekwantificeerde – streefdoelen.
Hiermee heeft het kabinet zijn ambitie ten aanzien van de bestrijding van
armoede en sociale uitsluiting neergelegd voor de komende jaren.In hoofdstuk 3 zijn maatregelen geformuleerd
waarmee het kabinet streefdoelen op diverse gebieden wil verwezenlijken. Gemeenten
en intermediaire instanties spelen hierbij een belangrijke rol. In 2001 zal
het kabinet het overleg met diverse betrokkenen dan ook intensiveren.Het denken over indicatoren en streefdoelen is in Nederland in volle gang.
Voor alle beleidsonderdelen van de nationale begroting worden beleidseffecten
zichtbaar gemaakt in het kader van het in 2000 in gang gezette traject «Van
Beleidsbegroting tot beleidsverantwoording» (VBTB). De in dit eerste
NAP opgenomen indicatoren (hoofdstuk 1) en streefdoelen (hoofdstuk 2) kunnen
een voortrekkersrol vervullen in dit nationale proces. In de komende jaren
zal het in dit NAP neergelegde fundament verder worden uitgebouwd. Ook de
gegevensverzameling zal hierbij worden betrokken. Deze dient te worden gecompleteerd
voor indicatoren waarvoor momenteel nog geen nul-meting voorhanden is, bijvoorbeeld
het aantal problematische schulden en het opgevangen aantal dak- en thuislozen
in Nederland. Gelet op het belang van een zorgvuldige wetenschappelijke en
statistische onderbouwing van indicatoren zullen instanties met een duidelijke
expertise op dit terrein (zoals het SCP) intensief worden betrokken bij het
uitwerken van een set van indicatoren voor het
volgende NAP (2003).In het volgende NAP zal verslag worden gedaan van de ervaringen die bij
het vervullen van de streefdoelen zijn opgedaan. Tussentijds, bij indiening
van de nationale begroting voor 2003 in september 2002 zal worden aangegeven
in hoeverre de genoemde streefdoelen zijn gehaald. Door de feitelijke ontwikkeling
van armoede en sociale uitsluiting op deze wijze te verankeren in het reguliere
begrotingsproces is blijvende monitoring van armoede en sociale
uitsluiting gewaarborgd. Ten aanzien van de evaluatie van behaalde resultaten
moge duidelijk zijn dat de relatie tussen doelen en middelen soms complex
is: naast effecten van beleid kunnen exogene factoren van invloed zijn, in
het bijzonder de economische conjunctuur.Parallel aan de ontwikkeling van indicatoren in nationaal verband wordt
in Europees verband gewerkt aan gemeenschappelijke indicatoren waarmee armoede
en sociale uitsluiting in de EU kunnen worden gevolgd. Het gaat daarbij met
name om prestatie-indicatoren, die primair gericht zijn op resultaat (output).
Nederland hecht groot belang aan verfijning van de zogenaamde «structurele
indicatoren» op het gebied van inkomen, werkgelegenheid, gezondheidszorg,
wonen en onderwijs, welke momenteel worden besproken in een subwerkgroep van
het «Social Protection Committee». Aanvullend dient een ruime
set van financiële en niet-financiële indicatoren te worden ontwikkeld,
waarmee de diverse dimensies van armoede en sociale uitsluiting in de EU over
een meerjarige periode kunnen worden gevolgd. Een langdurig gebrek aan toekomstperspectief is hierbij een belangrijk aandachtspunt.
Nederland zal zich in de komende jaren inspannen om dit proces te voorzien
van nieuwe impulsen, op basis van de ervaringen in eigen land en gericht op
de uiteenlopende omstandigheden waaronder armoede en sociale uitsluiting in
de EU worden bestreden. De nationaal ontwikkelde indicatoren welke zijn toegespitst
op de eigen situatie, kunnen hierbij worden gezien als een verfijning en aanvulling
van de gemeenschappelijk set indicatoren voor het volgen van armoede en sociale
uitsluiting in de EU. BIJLAGE 1 OnderzoekNederland in EuropaIn «Nederland in Europa» vergelijkt het SCP Nederland met
andere landen in de Europese Unie op een groot aantal gebieden: demografie,
economie, bestuur, politieke participatie, opinieklimaat, gezondheid, sociale
zekerheid, onderwijs, vrijetijdsbesteding en andere94.ArmoedemonitorSinds 1997 brengen het CBS en het SCP jaarlijks de Armoedemonitor uit.
Deze monitor bevat statistische gegevens en analyses. In het najaar van 2001
zal de vierde Armoedemonitor verschijnen.Jaarrapporten Arm NederlandDeze wetenschappelijke rapporten laten een diepgaande analyse zien van
de door het SCP en CBS aangedragen feiten en gegevens. Het vijfde en laatste
jaarrapport (2000) omvat drie delen: een balans van de verworven kennis over
armoede, (2) de uitkomsten van het onderzoeksproject «Landschappen van
armoede» en (3) een balans van het armoedebeleid.Monitor Gemeentelijk Armoedebeleid (MGA)Deze voor de eerste maal in 1999 verschenen monitor is op landelijk niveau
een hulpmiddel om het armoedebeleid zichtbaar te maken. Daarnaast kan daarmee
de effectiviteit van de beschikbare middelen gemeten worden. Ten behoeve van
deze monitor worden gegevens over uitgaven en inkomsten direct ontvangen van
de gemeenten en van andere bronnen. In juli 2000 is de tweede monitor betreffende
de periode 1995–1998 uitgebracht. Begin 2002 zal de volgende MGA worden
uitgebracht over 1999 en 2000.Aanvullend Voorzieningen Onderzoek (AVO)Door middel van onderzoek wordt in opdracht van het Sociaal Cultureel
Planbureau (SCP) onder meer onderzocht in welke mate ook daadwerkelijk van
geboden voorzieningen gebruik wordt gemaakt op het gebied van zorg, onderwijs,
recht(shulp en -bijstand), vrije tijd, recreatie, sport, cultuur en veiligheid.
In 1999 is een AVO uitgevoerd, waarin de toegang tot deze voorzieningen is
betrokken. De resultaten hiervan, inclusief gegevens over niet-gebruik, komen
binnenkort beschikbaar.Emancipatie monitorIn november 2000 is de eerste Emancipatiemonitor verschenen.95
De monitor, die elke twee jaar zal verschijnen, biedt inzicht in de stand
van het emancipatieproces in de samenleving in relatie tot het gevoerde beleid.
De eerste monitor richt zich op vier centrale thema's van het emancipatiebeleid:
arbeid, zorg en inkomen; onderwijs; macht en besluitvorming; geweld tegen
vrouwen. De thema's dagindeling en informatiesamenleving komen in de volgende
versie die in 2002 zal verschijnen aan bod. Het gaat daarbij niet alleen over
de feitelijke stand van zaken in termen van aantallen, omvang of verdeling,
maar ook om opvattingen over de positie van vrouwen en mannen op de genoemde
terreinen. Monitor Maatschappelijke Opvang (MMO)Begin 2000 ontving de Tweede Kamer de eerste rapportage van de monitor
maatschappelijke opvang (MMO) over het jaar 1999. De MMO heeft tot doel het
periodiek en systematisch verwerven van inzicht in de maatschappelijke opvang
en vrouwenopvang. De uitkomsten van de monitor worden gebruikt voor het evalueren
en bijstellen van het beleid van de lokale overheid, de sector en de nationale
overheid.Woningbehoefte-onderzoekSinds 1977 wordt door het ministerie van VROM in samenwerking met het
CBS het WoningBehoefte-Onderzoek gehouden. De respondenten worden ondervraagd
over de huisvestingssituatie, gezinssituatie, gewenste huisvesting, verhuisgedrag,
woonomgeving, inkomen en werk, isolatie, tevredenheid met de woning en de
woonlasten. Jaarlijks wordt een kernpublicatie uitgegeven.Monitoring positie etnische minderhedenIn 1999 is een nieuwe systeem van informatievoorziening gestart, bestaande
uit twee onderdelen: een Integratiemonitor en een beleidseffectenrapportage.
De integratiemonitor verschijnt om de twee jaar; in de tussenliggende jaren
wordt een beleidseffectenrapportage uitgebracht. BIJLAGE 2 Good PracticesIn deze bijlage worden op gedetailleerde wijze enkele voorbeelden van
geslaagde aanpakken aangegeven, ter illustratie van maatregelen, met verwijzing
naar de betreffende paragrafen. Good practice 1: «Ruim Baan» voor minderhedenBij paragraaf 3.2.1, 3.4.6, 3.5.3In juni 2000 heeft de nationale overheid met een aantal grote ondernemingen
(te beginnen met 14 en uit te breiden tot minimaal 100) afspraken gemaakt
over door deze ondernemingen te leveren extra inspanningen op het gebied van
intercultureel management, instroom, doorstroom en behoud van etnische minderheden.
De afspraken in het raamconvenant onderstrepen het belang dat alle partijen
hechten aan arbeidsparticipatie en integratie van etnische minderheden. Intercultureel
management is hierbij een instrument om de sociale dimensie van Maatschappelijk
Verantwoord Ondernemen inhoud te geven. Het gaat om het optimaal benutten
van de mogelijkheden van culturele verscheidenheid in het aanbod van werknemers
(intern gericht) en het inspelen op de culturele verscheidenheid van de klanten
(de omgeving van een bedrijf). De overheid faciliteert de voorbereiding en
uitvoering van dit raamconvenant via de projectorganisatie Ruim Baan voor
Minderheden. De taken van Ruim Baan zijn:• platform om best practices uit te wisselen;• productontwikkeling;• uitvoeren van innovatieve proefprojecten;• wegnemen van bureaucratische knelpunten.TNT Post Groep (TPG) is een van de deelnemers aan dit convenant. Zij ontwikkelt
onder andere de volgende activiteiten:• interne inburgeringsprogramma's op 6 locaties met 15 deelnemers
per locatie;• onderwijs in de Nederlandse taal in combinatie met vakopleiding
tot postbode;• aanstelling van daartoe op te leiden mentoren op de werkvloer voor
de begeleiding.Good practice 2: Buurtgerichte sociale activeringBehorend bij paragraaf 3.2.2Het project «Buurtgerichte sociale activering» betreft experimenten
ten behoeve van sociale activering in Klazienaveen, Hengelo en Rotterdam Noord.
Het project richt zich op alle werklozen in een bepaald gebied, ongeacht hun
uitkering. De doelgroep wordt gestimuleerd opnieuw deel te nemen aan het maatschappelijk
leven. Gekozen is voor een vraaggerichte aanpak waarbij wordt uitgegaan van
de capaciteiten en kwaliteiten van de mensen. Het bijzondere aan dit project
is dat de buurt het startpunt is: dáár worden de mensen opgezocht
en dáár vindt de activering plaats. Daarbij wordt aansluiting
gezocht met het bestaande aanbod van instanties, verenigingen, etc. op buurt-
en wijkniveau. Het project activeert formele en informele organisaties tot
een bijdrage aan de activering en participatiebevordering van buurtbewoners.
De trajecten leiden tot allerlei vormen van participatie: van buurtbeheer,
club- en buurthuiswerk, onderhoud van het landschap, op school, in de speeltuin,
tot betaald werk. Het project heeft als doel om methoden en strategieën
te ontwikkelen ten behoeve van de samenwerkende partners rond lokaal sociaal
beleid. Het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn (NIZW) begeleidt het
experiment en de Sociaal Wetenschappelijke afdeling van de dienst Sociale
Zaken en Werkgelegenheid Rotterdam verricht het evaluatieonderzoek.Good practice 3: LETS ruilwinkels in RotterdamBij paragraaf 3.2.2, 3.2.3, 3.5.1Een LETS (Lokaal Economisch Transactie Systeem)-ruilwinkel is een voorziening
op wijkniveau die het ruilen van goederen en diensten tussen particulieren
mogelijk maakt en stimuleert. In een ruilwinkel worden spullen en diensten
die mensen voor elkaar kunnen uitvoeren aangeboden. Er wordt niet met guldens
betaald maar met waardepunten die mensen zelf kunnen verdienen door spullen
die ze over hebben naar de winkel te brengen of door diensten of klussen voor
anderen te verrichten. Er wordt gestreefd naar een multiculturele opzet, waarbij
zoveel mogelijk samengewerkt wordt met (vrijwilligers-)organisaties in de
(deel)gemeente. De projecten worden betaald uit de budgetten armoedebestrijding
en sociale activering van de betreffende (deel)gemeenten. De ruilwinkels worden
in achterstandswijken gesitueerd. Deze wijken kenmerken zich veelal door een
relatief hoog percentage werkloosheid en een relatief hoog percentage allochtonen.De LETS-ruilwinkel biedt gelegenheid om een sociaal netwerk op te bouwen.
Langdurig werklozen worden op deze manier actief betrokken bij hun omgeving,
doordat hen een kader geboden wordt waarbinnen zij zich actief kunnen inzetten
om zodoende hun eigen netwerk te vergroten en daarmee hun voordeel te doen.
Door het aanbieden van diensten kan men vaardigheden ontwikkelen en leren
van anderen. Op deze manier kan een nieuw beroepsperspectief ontstaan. Voor
het beheren van de winkel worden mensen aangesteld in een WIW-baan. Deze personen
komen bij voorkeur uit de doelgroep: werklozen, mensen met een minimum inkomen,
ouderen en gehandicapten. Momenteel wordt in Rotterdam een aantal LETS-ruilwinkels
gerealiseerd door Stichting Vrijwilligerswerk Rotterdam (SVR.) Er zijn nu
drie ruilwinkels geopend in verschillende deelgemeenten van Rotterdam. De
winkels vallen onder de verantwoordelijkheid van het welzijnswerk in Rotterdam,
als onderdeel van sociale activering. Er zijn nog vijf projecten in ontwikkeling,
waaronder een rijdende variant.Good practice 4: Talent geactiveerdBij paragraaf 3.2.1, 3.2.2 en 3.2.3De projecten «Talentenwinkel» in Den Haag, «De Groene
Leerwerkplaats» in Haarlem en «Werk en Aandacht» in Amsterdam
zijn gericht op activering van mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt,
die in een sociaal isolement verkeren. Deze projecten hebben in de praktijk
bewezen effectief te zijn in de activering en versterking van talenten van
de deelnemers. De meeste deelnemers stromen door naar vrijwilligerswerk, «beschutte»
werkplekken, beroepsopleidingen, gesubsidieerde arbeidsplaatsen of reguliere
arbeidsplaatsen. Elk van de drie projecten biedt een eigen methode ter bevordering
van de maatschappelijke participatie van sociaal en economisch uitgesloten
mensen. De verschillende werkprincipes en werkwijzen vormen een logisch geheel
en zijn bijeen gebracht in het project «Talent geactiveerd». Het
is de bedoeling dat de ontwikkelde activiteiten worden opgenomen in het reguliere
lokale beleid.Good practice 5: Stichting Voilà in Amsterdam:
voor en door dak- en thuislozenBij paragraaf 3.2.1, 3.2.3, 3.4.8De Stichting Voilà in Amsterdam is een vrijwilligersorganisatie
van (ex-)dak- en thuislozen voor dak- en thuislozen. Doelstelling van de stichting
is dat dak- en thuislozen elkaar helpen door het ontwikkelen van ideeën
en het initiëren en opstarten van (werkervarings-) projecten voor en door dak- en thuislozen. Dit bevordert de zelfredzaamheid
van dak- en thuislozen. Er is onder meer sprake van een uitzendbureau voor
kleine klussen, een «rafelrandwandeling» onder leiding van een
ervaringsdeskundige en een bureau voor expertise op het gebied van dak- en
thuisloosheid.Good practice 6: Stichting Leergeld TilburgBij paragraaf 3.2.3, 3.4.2, 3.5.1Ieder kind moet kunnen deelnemen aan buitenschoolse activiteiten als werkweken,
excursies, schoolkampen, voetbalclubs of muzikale vorming. Kinderen van minder
draagkrachtige ouders kunnen soms niet meedoen aan dit soort buitenschoolse
activiteiten. De Stichting Leergeld uit Tilburg is opgericht in juni 1996
heeft als doelgroep kinderen uit minder draagkrachtige gezinnen. Het doel
van de stichting is niet alleen de kinderen, maar indirect ook hun ouders
te laten participeren in de samenleving. De stichting beoogt preventief te
werken op het gebied van sociale uitsluiting door kinderen in de gelegenheid
te stellen deel te nemen aan de normale buitenschoolse activiteiten. Kinderen
leren en ontwikkelen zich in de klas, sportclub of vereniging. Dat kost geld,
vandaar de naam Leergeld. De Stichting Leergeld Tilburg bevordert deelname
van deze kinderen aan het sociale leven buiten de school. De stichting bemiddelt
tussen ouders en hulpverlenende instanties. Zij werkt met vrijwilligers vanuit
de buurten en wijken en staat op deze manier dicht bij de te bereiken kinderen
en gezinnen.Good practice 7: Voorlichting aan huis in HeerenveenBij paragraaf : 3.3.2, 3.4.1, 3.4.3 en 3.5.1Ouderen maken soms geen of onvoldoende gebruik van financiële regelingen
die (onder meer) voor hen zijn bedoeld. Welzijnsorganisaties, de sociale dienst
en de ouderen zelf werken in dit project samen aan de realisatie van een permanente
en structurele voorlichting aan huis voor 70 plussers in Heerenveen om het
gebruik van deze regelingen te stimuleren. Het doel van het project is het
voorlichten van ouderen aan huis over voorzieningen en regelingen op het gebied
van wonen, zorg en welzijn waarvan geen gebruik gemaakt wordt. Subdoelstellingen
zijn het signaleren van behoefte aan hulp-, zorg- en dienstverlening, het
signaleren van knelpunten in beleid, administratie en uitvoering en het maatschappelijk
activeren van ouderen. Aan de groep allochtone ouderen wordt specifiek aandacht
gegeven.Good practice 8: «Eos»: modernisering huursubsidieBij paragraaf 3.3.2 en 3.4.1Het «Eos»-programma betreft een door de nationale overheid
gesubsidieerd project dat voorziet in de modernisering van de uitvoeringsorganisatie
voor de huursubsidie. Drie doelstellingen liggen aan het «Eos»-programma
ten grondslag, te weten:• verbetering van de efficiëntie;• verhoging van de klantvriendelijkheid;• verbetering van de informatievoorziening ten behoeve van de beleidsontwikkeling.De belangrijkste instrumenten betreffen:• Afschaffen van het vervolgaanvraagformulierHierdoor hoeven huursubsidie-ontvangers niet meer jaarlijks een aanvraag
in te dienen. Dit wordt het «automatisch continueren» genoemd.
In de nieuwe situatie wordt vooraf, op basis van een directe uitwisseling
van gegevens van de Belastingdienst, de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA;
bevolkingsadministratie) en de verhuurders bij huursubsidie-ontvangers, het
recht op en de hoogte van huursubsidie voor het nieuwe tijdvak vastgesteld.• Reageren op een eerste aanvraag voor huursubsidie
binnen 4 wekenEvenals bij de vervolgaanvragen zal het mogelijk zijn nieuwe aanvragen
binnen 4 weken automatisch af te handelen. Slechts wanneer de benodigde gegevens
niet binnen vier weken beschikbaar zijn of indien nadere toetsing vereist
is, zal een langere termijn gelden.• Instellen van laagdrempelige klantcontactpuntenHet instellen van laagdrempelige klantcontactpunten is een andere stap
die zal worden gezet. De opzet en ontwikkeling van klantcontactpunten is nog
volop in ontwikkeling. In verband met de continuïteit en de beheersbaarheid
van het veranderingsproces wordt uitgegaan van een geleidelijke invoering
van het «Eos»-programma tot 1 juli 2002.Good practice 9: Loket Sociale As: integrale dienstverleningBij paragraaf 3.3.2, 3.5.1In 2001 start de nationale overheid het experiment Loket Sociale As. Het
experiment is bedoeld om na te gaan op welke wijze en met welke hulpmiddelen
op lokaal niveau de dienstverlening rond zorg, inkomensondersteuning en wonen
integraler kan worden aangeboden. Tijdens het experiment moet blijken, hoe
ontwikkelingen op het terrein van het zorgloket, het Centrum voor Werk en
Inkomen (CWI), het loket bouwen en wonen en de overige gemeentelijke contactpunten
die voor huursubsidie, belastingkwijtschelding, minimabeleid, en bijstand
bestaan, op een praktische manier bij elkaar gebracht kunnen worden daar waar
dat vanuit de cliënt geredeneerd nodig is. Gezocht wordt naar hulpmiddelen
die kennis van consulenten vergroten en naar een virtuele omgeving waarin
klanten zich kunnen oriënteren op hun situatie en hun behoefte aan diensten.
Kennis over de toepassing van landelijke regelingen moet daartoe toegankelijk
gemaakt worden, in combinatie met kennis van de toepassing van lokaal variërende
regelingen. Het experiment zal starten binnen enkele gemeenten, met daarna
een nadere toets op repliceer- en bruikbaarheid in andere gemeenten in de
loop van 2001 en 2002. Aanpak en resultaten zullen in kaart worden gebracht.
Op grond daarvan moet eind 2002 blijken, of het zinvol is een landelijk model
(een systematiek en een standaard kennisaanbod) aan te bieden en wellicht
een faciliterende organisatie in het leven te roepen om een landelijk dekkende
invoering te bewerkstelligen van de formule voor integratie van dienstverlening.
Het experiment is voorafgegaan door praktijkoriëntatie op haalbaarheid
en wenselijkheid van het concept van vraaggestuurde integratie van dienstverlening
in 2000. Daarbij is gebruik gemaakt van de ervaring met integratie van dienstverlening
op het terrein van zorg, wonen en inkomensondersteuning in de gemeente Vught.Good practice 10: Brede School beleid: Open Wijk Scholen
in NijmegenBij paragraaf 3.4.2 en 3.5.1Het Brede School beleid is een initiatief van de Nederlandse overheid.
Veel gemeenten zien de Brede School als een effectief instrument voor het
ontwikkelen van integraal jeugdbeleid. Onder de noemer Brede School worden
alle initiatieven verstaan waarbij diverse voorzieningen aan de school gekoppeld
worden. De school wordt zo het kloppend hart van de wijk met een breed scala
van activiteiten voor kinderen, ouders en buurtgenoten. Een voorbeeld van
een initiatief onder de noemer Brede school is het Open Wijk Scholen initiatief
in Nijmegen.Een Open Wijk School is een voorziening die bestaande onderwijs-, welzijns-
en zorgfuncties samenbrengt om die functies te versterken en verbeteren. De
Open Wijk Scholen moeten leiden tot meer samenhang in de activiteiten van
de verschillende instellingen om de ontwikkelingskansen van kinderen te vergroten.
Het is de bedoeling dat verschillende instellingen op een centrale plek in
de wijk, het schoolgebouw, gaan samenwerken. Daardoor moet er samenhang ontstaan
in hun activiteiten gericht op de opvoeding en ontwikkeling van de kinderen
in de wijk. Dat houdt in dat het onderwijs meer samen gaat werken met bijvoorbeeld
het sociaal-cultureel werk, de opvoedingsondersteuning, de kinderopvang, het
maatschappelijk werk, de kunsteducatie, de politie, de sport en de jeugdgezondheidszorg.
Het gaat bij de Open Wijk School zowel om onderwijskundige als opvoedkundige
achterstand. Ouders zijn primair verantwoordelijk voor de opvoeding en daarom
vormen ook zij een belangrijke doelgroep. Geprobeerd wordt ouders als de primaire
opvoeders meer te betrekken bij allerlei activiteiten in en rondom de school.De gemeente Nijmegen heeft ervoor gekozen om het Open Wijk School initiatief
in eerste instantie toe te passen op basisscholen in de Nijmeegse achterstandswijken.
Dit vanwege de veelheid van problemen, waarmee de scholen in die wijken geconfronteerd
worden. Een Open Wijk School is een middel om de samenhang en leefbaarheid
in de wijk te bevorderen en is daarmee een manier om maatschappelijke tweedeling
te voorkomen. In November 2000 bestonden er 11 Open Wijk Scholen in Nijmegen.Good practice 11: Internet in Woonzorgcentra voor ouderenBij paragraaf 3.4.4In het voorjaar van 2000 is het landelijke project «Internetten
in woonzorgcentra» van start gegaan. Verspreid door het hele land zijn
internetcafé's gevestigd in 48 woonzorgcentra voor ouderen, met als
doel ouderen kennis te laten maken met computers en internet. Daarnaast hebben
alle 1355 woonzorgcentra voor ouderen in Nederland een handleiding ontvangen
voor de opzet van een internetcafé of pc-leercentrum. De bedoeling
is Internet structureel te introduceren in locaties waar wonen, dienstverlening
en zorg voor ouderen gecombineerd zijn. De opgedane ervaringen moeten er voor
zorgen dat ieder van de overige woonzorgcentra voor ouderen in staat is met
relatief bescheiden middelen een internetcafé te starten.Door deze internetcafé's worden de communicatiemogelijkheden voor
ouderen uitgebreid. Het gaat hierbij niet alleen om ICT-gerelateerde communicatie.
Naast ouderen kunnen ook buurtgenoten gebruik maken van het internetcafé;
het café krijgt zo een ontmoetings- en uitwisselingsfunctie. Verder
is het café ook een pc-leercentrum. Het internetcafé wordt gerealiseerd
met inzet van vrijwillige instructeurs. Stichting Seniorweb is formeel de
uitvoerder van het project en draagt zorg voor het realiseren van de projectactiviteiten.
Meer informatie is te vinden op de internetsite www.seniorweb.nl.Good practice 12: Kenniswijk: ICT in de buurtBij paragraaf 3.4.4De nationale overheid ondersteunt experimentele projecten die ICT-voorzieningen
dichter bij de burger brengen. Het project Kenniswijk van de gemeenten Eindhoven
en Helmond is daar een voorbeeld van. Binnen dit project krijgen circa 84 000
inwoners van voornamelijk achterstandswijken in deze gemeenten via hoogwaardige
ICT-infrastructuren toegang tot een scala aan innovatieve elektronische diensten.
Deze diensten moeten voor iedereen binnen de wijk toegankelijk, gebruiksvriendelijk
en vernieuwend zijn. De consument moet er de toegevoegde waarde van inzien.
Opleidingen op het gebied van computergebruik en Internet worden binnen Kenniswijk
uitgebreid en er worden faciliteiten als helpdesks en infopunten geboden.
De uitvoering van de Kenniswijk staat gepland voor het begin van 2001. Binnen
twee jaar moet het project gerealiseerd zijn.Good practice 13: Drempels weg: internet en gehandicaptenBij paragraaf 3.4.4De introductie van nieuwe informatie- en communicatietechnologie (ICT)
is veelbetekenend voor mensen met een handicap. Het draagt bij aan het zelfstandiger
functioneren in de maatschappij. Echter veel internetsites zijn slecht toegankelijk
voor gehandicapten. Rond het thema ontsluiting van internet voor mensen met
een handicap is de nationale overheid gestart met het project «Drempels
weg». Binnen dit project worden bedrijven, instellingen en natuurlijk
de overheid zelf aangemoedigd om de mogelijkheden van de ICT beter toegankelijk
te maken voor gehandicapten. In een deelproject van «Drempels weg»
zijn op vier publieke locaties in Nederland aangepaste internetplekken gerealiseerd.
Deze pilot brengt gehandicapten, deskundigen, medewerkers van de locaties
en leveranciers van hulpmiddelen bij elkaar. Op iedere locatie is een basispakket
geïnstalleerd met een muisvervanger, een aangepast toetsenbord en software
voor het lezen en vergroten van teksten op het scherm. Meer informatie over
het project «Drempels weg» is te vinden op de internetsite www.drempelsweg.nl.Good practice 14: Pension Maaszicht: dakloze jongeren
op weg naar een nieuwe plek in de samenlevingBij paragraaf 3.4.8:In Pension Maaszicht in Rotterdam worden zwerfjongeren opgevangen en begeleid,
om hun terugkeer in de «gewone» samenleving te bevorderen. De
jongeren krijgen hulp van maatschappelijk werkers en nemen deel aan werkervaringsprojecten
en opleidingen. Speciale vermelding verdient de start van een eigen restaurant.
De jongeren hebben hiervoor een bedrijfsplan opgesteld en verdedigd voor de
Rabobank. Deze heeft vervolgens een bijdrage geleverd aan de investeringskosten.
In het restaurant leren jongeren koken, bedienen, menu's samenstellen. Ook
het onderling samenwerken en het toepassen van sociale vaardigheden zijn belangrijke
leerpunten. Pension Maaszicht bestaat momenteel 8 jaar en beschikt over een
capaciteit van 32 plaatsen. Meer dan 70% van de uitstroom is «positief»,
dat wil zeggen dat de jongeren zelfredzaam geacht worden, werk hebben en in
eigen levensonderhoud kunnen voorzien en over woonruimte beschikken. Good practice 15: Dak- en thuislozen virtueel onder
dakBij paragraaf 3.4.4, 3.4.8Dak- en thuislozen hebben een feitelijke achterstand ten aanzien van de
ontwikkelingen op het terrein van ICT. De bestaande voorzieningen worden door
hen vaak niet gebruikt. Toekomstige ICT ontwikkelingen kunnen leiden tot vergroting
van de sociale uitsluiting van dak/thuislozen. Het Groningse project om dak-
en thuislozen virtueel onder dak te brengen probeert de mogelijkheden tot
integratie in de samenleving van dak- en thuislozen te vergroten door hen
op maat kennis te laten maken met de vele mogelijkheden die ICT biedt. Het
project heeft tot doel:• de afstand tussen de voortschrijdende informatiemaatschappij en
dak- en thuislozen verkleinen door dak- en thuislozen kennis te laten maken
met de mogelijkheden van ICT en het gebruik ervan te stimuleren;• kennis opdoen over welke en hoe traditionele informatie en communicatie
kanalen met dak- en thuislozen opengehouden moeten worden om de ICT ontwikkeling
niet tot digitale uitsluiting van deze groep te laten leiden.De middelen hiertoe zijn:• het regelen van E-mailadressen voor dak- en thuislozen;• het plaatsen van computers in een aantal voorzieningen voor maatschappelijke
opvang en het beheer hiervan;• het vergroten van vaardigheden door middel van een cursusaanbod
op maat;• interactieve communicatie tussen dak- en thuislozen en instanties,
bijvoorbeeld voor het reserveren van een slaapplaats in de nachtopvang;• literatuuronderzoek naar ervaring en grenzen van ICT gebruik door
daken thuislozen.In elke maatschappelijke opvang voorziening en aanverwante organisatie
in de stad Groningen wordt, in een toegankelijke ruimte, een PC met internet-aansluiting
voor e-mail verkeer geplaatst. Gedurende het project wordt nauwgezet bijgehouden
welke randvoorwaarden voor het slagen noodzakelijk zijn. Eind 2001 zal een
meting worden gehouden over gebruik van ICT middelen door dak/thuislozen.
Ook de ervaring opgedaan met het geven van cursussen aan deze doelgroep zal
in beeld worden gebracht. Good practice 16: Sociaal investeringsplan Overtoomse
Veld Noord in AmsterdamBij paragraaf 3.5.1 en 3.5.3Door middel van dit overlegplatform dragen lokale overheid, woningcorporaties
en andere organisaties bij aan de bevordering van het investeringsklimaat
in de wijk. De betrokkenheid van ondernemingen speelt hierbij een grote rol.
Een sterke wijkeconomie met bijpassende woningvoorraad leidt tot nieuwe investeringen
in de wijk. Een voorbeeld van een wijk met een sociaal investeringsplan is
Overtoomse Veld Noord. Deze wijk behoort tot de Westelijke Tuinsteden in Amsterdam,
waar zo'n tachtig procent van de bevolking van allochtone afkomst is. De behuizing
is kwalitatief slecht en de werkeloosheid is hoog. Stadsdeelraad en woningcorporaties
hebben daarom besloten dat naast de investeringen in de «stenen»,
er tegelijkertijd «een investering in de mensen» moet plaatsvinden.
Doel van het sociaal investeringsplan is om door een grondige aanpak de sociale
positie van de mensen, en hun onderlinge relaties in de buurt, structureel
te verbeteren. Kern van de aanpak is dat alle relevante problemen van alle
mensen in de wijk in samenhang worden aangepakt. Bovendien is de aanpak vraaggericht:
op basis van de individuele situatie en behoeften kan een op maat gesneden
pakket van samenhangende maatregelen worden samengesteld.Good practice 17: Handvatten voor herstel in EindhovenBij paragraaf 3.5.3:Handvatten voor Herstel in Eindhoven is een samenwerkende keten die bestaat
uit de schakels nachtopvang, dagopvang, klinische en ambulante zorg, strafrechtelijke
opvang, zorg, dag-structurering, trajectbegeleiding, begeleid wonen, maatschappelijke
integratie en handhaving voor circa 300 langdurig verslaafden. Een interessant
neveneffect van het project zijn de «ongewone coalities» die zijn
ontstaan, zoals het contract dat ondernemers van een bedrijventerrein hebben
gesloten met betrekking tot de inzet van verslaafden bij onderhoud en beheer
van het terrein. Het organiseren en implementeren van deze keten is een complex
en meerjarig proces dat via jaarlijkse evaluaties intensief wordt gevolgd.
De resultaten zijn gepresenteerd tijdens een tweedaagse internationale conferentie
in Eindhoven in mei 2001. Deze conferentie heeft een «tool-kit»
voor de Nederlandse grote steden bij de verdere invulling van de sociale pijler
opgeleverd.BIJLAGE 3 Indicatoren grotestedenbeleid HaarlemIn het Meerjaren ontwikkelingsprogramma van Haarlem worden de volgende
kerndoelstellingen en de daarbij behorende indicatoren voor het grotestedenbeleid
gehanteerd. Waar mogelijk wordt de nulsituatie beschreven. Uit de combinatie
van nulsituatie en het te behalen resultaat blijkt de ambitie van Haarlem
voor het jaar 2004 voor de betreffende doelstelling.• Terugdringen (structurele) werkloosheid en bevorderen
arbeidsplaatsenIndicator 1: Het percentage geregistreerde werklozen (GWL) ligt in 2004
0,5% onder het landelijk gemiddelde. In 2004 is de oververtegenwoordiging
van allochtonen onder de Haarlemse werkzoekenden gedaald met 20%.Nulmeting: In 1998 bedroeg het verschil 0,3%. In 1998 bestond de populatie
werkzoekenden in Haarlem is 27,1% uit mensen van buitenlandse afkomst. Dat
is 1.33 keer zo hoog als op grond van de Haarlemse bevolkingssamenstelling
zou worden verwacht (20,3%).Indicator 2: In 2004 ligt het aandeel niet werkende werkzoekenden (NWW-ers)
in de potentiële beroepsbevolking in de vijf aangewezen zones op het
stedelijk gemiddelde.Nulmeting: De vijf zones moeten nog nader gespecificeerd worden. Zodra
dat is gebeurd, kunnen de gegevens worden ingevuld. Nulmeting volgt dus zo
spoedig mogelijk.Indicator 3: In 2004 is het aantal arbeidsplaatsen in Haarlem toegenomen
met 6%.Nulmeting: In 1998 waren er 61 299 arbeidsplaatsen. Een groei van
6% betekent een toename met 3677 arbeidsplaatsen. De groei was 1% per jaar;
het streven is een groei van 1,2% per jaar te halen. Een persoon die meer
dan 15 uur per week werkt is gelijk aan 1 arbeidsplaats. Een persoon die minder
dan 15 uur per week werkt telt voor 1/3 arbeidsplaats.Binnen deze doelstellingen wordt met name aandacht besteed aan Haarlemmers
van ethnische afkomst en Haarlemmers die langer dan 3 jaar werkloos zijn,
met als doel een meer dan evenredig bereik van deze groepen onder deze drie
doelstellingen.Binnen deze doelstellingen wordt met name aandacht besteed aan Haarlemmers
van etnische afkomst en Haarlemmers die langer dan drie jaar werkloos zijn,
met als doel een meer dan evenredig bereik van deze groepen onder deze drie
doelstellingen.• Versterking economische positie van de stadIndicator 4: In 2004 is op stadsniveau het gemiddelde rapportcijfer voor
het ondernemersklimaat in Haarlem gestegen met 0,2 punt.Nulmeting: Momenteel scoort Haarlem 5,5%, bij een landelijk gemiddelde
van 5,7%.Indicator 5: In 2004 is het aantal starters in Haarlem toegenomen met
...%.Nulmeting: Het aantal startende bedrijven is momenteel in Haarlem niet
bekend. Nader onderzoek moet uitwijzen hoe het aantal starters gemeten kan
worden, hoe groot het aantal momenteel is en hoe groot de groei kan zijn. Indicator 6: In 2004 is het aantal bedrijfsvestigingen in Haarlem toegenomen
met 10%.Nulmeting: Momenteel is de groei 1,5% per jaar. Voor de periode tot 2004
ligt het streven op 2% per jaar. In 1998 waren er 9880 vestigingen in Haarlem.
Dat aantal zou tot en met 2004 moeten groeien met 988 tot 10 868.Indicator 7: In 2004 is het aantal vestigingen op het terrein van het
toerisme gestegen met 17% en de werkgelegenheid met 27,5%. Op het terrein
van de zakelijke dienstverlening is het aantal vestigingen gestegen met 37,5%
en de werkgelegenheid met 35%.Nulmeting:  Toerisme(SBI-codes 55 en 92)Zakelijke Dienst-verlening (SBI-codes 70–74)Vestingen  Aantal vestigingen in 19981 1112 381Aantal vestigingen in 1986823 Aantal vestigingen in 1995 2 002 Groei vestingen per jaar2.9%6,3%Streefpercentage groei per jaar3,4%7,5%Streefpercentage in 5 jaar17%37,5%   Arbeidsplaatsen  Aantal arbeidsplaatsen in 19983 5338 241 Aantal arbeidsplaatsen in 19862 282 Aantal arbeidsplaatsen in 1995 7 145Groei arbeidsplaatsen per jaar4,5%6,3%Streefpercentage groei per jaar5,5%7,5%Streefpercentage in 5 jaar27,5%35%• Verbeteren aansluiting onderwijs en arbeidsmarktIndicator 8: Uitgaande van de verhouding «totaal aantal leerlingen
versus het aantal schoolverlaters zonder startkwalificaties» zal het
aantal leerlingen dat zonder startkwalificatie de school verlaat in 2004 gedaald
zijn met 10%.Nulmeting: Soort leerlingleerlingenuitvallersHuidig % uitvalStreef-%
uitval 2004 Volledig leerplichtig35 433900,2540,229 Partieel leerplichtig3 729340,90,82 Niet leerplichtig13 7902982,161,94Totaal52 9524220,7970,717Rekenvoorbeeld streefpercentage volledig leerplichtig: 90/354,33=0,254*0.9=0,229.• Versterken positie stedelijke woonmilieus op de
regionale woningmarktIndicator 9: In 2004 is in de 12 Haarlemse buurten waar in 1996 minstens
50% van de huishoudens een laag inkomen had (aandeel huishoudens onder het
4 e deciel volgens de RIO-norm) het percentage lage inkomens ten opzichte
van het landelijk gemiddelde met 2 procentpunten gedaald.Nulmeting: Volgens de RIO96 heeft 40% van de Nederlandse huishoudens een
besteedbaar inkomen tot f 38 970,– per jaar. In Haarlem is
dat percentage gemiddeld 44. Er zijn echter buurten met een veel hoger percentage
lage inkomens. In 12 buurten was dat in 1996 50% of hoger. Verbeteren (fysieke) leefomgeving/leefbaarheidIndicator 10: In 2004 is het gemiddelde rapportcijfer voor de woonomgeving
in Haarlem gestegen met 0,2 punt.Nulmeting: Was 7,3 in 1997 en wordt 7,5 in 2004.Indicator 11: In 2004 is het aantal inwoners van Haarlem dat (zeer) tevreden
is over de groenvoorzieningen in hun buurt gestegen met 0,3 punt.Nulmeting: Was 6,9 in 1997 en wordt 7,2 in 2004.Indicator 12: In 2004 is het kengetal «verloedering» in Haarlem
gedaald met 0,2 punt.Nulmeting: Was 3,9 in 1997 en wordt 3,7 in 2004.Aan het realiseren van deze doelstellingen zal met voorkeur gewerkt worden
in de vijf aangewezen zones.• Vergroting van de bereikbaarheid van economische
activiteitenIndicator 13: In 2004 is de beoordeling van Haarlemse ondernemers over
de bereikbaarheid van de stad op een zelfde niveau als in 2000.Nulmeting: Maat moet nog ontwikkeld worden.• Versterking sociale infrastructuurIndicator 14: Ten opzichte van 2000 is het kengetal «sociale kwaliteit
van de woonomgeving» in Haarlem in 2004 gestegen met 0,2 punt.Nulmeting: Was 6,1 in 1997 en wordt 6,3 in 2004.Indicator 15: Stijging van een maat gebaseerd op een (nog te ontwikkelen)
vragenblok over aanvullend voorzieningengebruik.Nulmeting: Nog te ontwikkelen.• Verbetering van de veiligheidIndicator 16: Het percentage Haarlemmers dat aangeeft in de eigen buurt
slachtoffer te zijn geweest van woninginbraak en vernieling daalt tussen 1997
en 2004 met 10%.Nulmeting: In 1997: poging tot inbraak + diefstal uit woning 7%, beschadiging
aan huis of tuin 11% (excl. beschadiging auto). Bron: Leefbaarheidsmonitor
1997 en 2004.Indicator 17: In 2004 is het percentage Haarlemmers dat 's avonds thuis
blijft omdat men zich onveilig voelt gedaald met 10% ten opzichte van 1998.Nulmeting: In 1998 22% en dat wordt 20% in 2004. Bron: Omnibusonderzoek.Indicator 18: Het percentage Haarlemmers dat zich in 2004 wel eens onveilig
voelt daalt ten opzichte van 1997 met 10%.Nulmeting: In 1997 voelde 35% zich wel eens onveilig. In 2004 zal dat
maximaal 31,5% zijn.Indicator 19: Het percentage Haarlemmers dat zich in 2004 wel eens onveilig
voelt in de eigen buurt daalt ten opzichte van 1997 met 10%.Nulmeting: In 1997 voelde 24% zich wel eens onveilig in de eigen buurt.
In 2004 zal dat maximaal 21,6% zijn. Indicator 20: In 2004 is het aantal minderjarige Haarlemse verdachten
afgezet tegen het totaal aantal Haarlemse minderjarigen en afgezet tegen het
totaal aantal Haarlemse verdachten ten opzichte van 1998 in beide gevallen
met 10% afgenomen. Bronnen: Informatiemodel Nederlandse Politie en Jaarstatistiek
Gemeente Haarlem 1998 en 2004. NB: «Minderjarige verdachten» zijn
volgens het Informatiemodel Nederlandse Politie verdachten in de leeftijd
tussen 12 en 18 jaar, waarop de naar justitie verstuurde P.V.'s betrekking
hebben, dan wel die naar HALT verwezen worden, dan wel die na aanhouding d.m.v.
een reprimande worden afgehandeld.Nulmeting: moet nog ontwikkeld worden.Indicator 21: Voor de daling van het aantal delicten van 18–24 jarigen
wordt nog gezocht naar een goed kengetal.• Verbeteren zelfherstellend vermogen van kwetsbare
wijkenIndicator 22: In 2004 is de relatieve afwijking van de gemiddelde WOZ-waarde
(onroerendgoedbelasting) van de kwetsbare wijken ten opzichte van het Haarlems
gemiddelde in vergelijking met de peildatum 1996 niet verder opgelopen, dan
wel omgebogen richting 24%.Nulmeting: 19901996BuurtenGem. OGB waardeAantal woningenAfwijking
tov. Haarlem gemiddeldBuurtenGem. OGB waardeAantal woningenAfwijking tov. Haarlem gemiddeldOude Amsterdamse buurt83 5351 245– 24,64Oude Amsterdamse buurt126 0731 137– 23,96Potgieterbuurt88 719782– 19,96 Potgieter buurt123 963775– 25,24 Van Zeggelenbuurt87 1621 609– 21,37Van Zeggelenbuurt127 1771 598– 23,30Slachthuisbuurt86 3922 773– 22,06Slachthuis buurt119 9032 726– 27,68Parkwijk86 3301 080– 22,12Parkwijk117 2531 16529,28Harmenjanswijk80 225445– 27,62Harmenjanswijk116  655426– 29,64 Oost totaal85 975 – 22,44Oost totaal122 115 26,35Transvaalbuurt85 5372 231– 22,83Transvaal buurt127 9692 243– 22,82Delftwijk86 0162 249– 22,40Delftwijk123 6362 25225,53Noord totaal85 777 – 22,62Noord totaal125 798 – 24,13Leidsebuurt82 3682 088– 25,69Leidse buurt132 6582 114– 19,99 West totaal82 3682 088– 25,69West totaal132 6582 114– 19,99Europawijk83 0794 460– 25,05Europawijk123 2284 661– 25,68Schalkwijk totaal83 0794 460– 25,05Schalkwijk123 2284 661–
 25,68 Gemiddelde goedkope buurt84 850 – 23,45Gemiddelde goedkope buurt124 421 – 24,96Haarlem110 84663 405 Haarlem165 80563 894 BIJLAGE 4 EU-doelstellingen ter bestrijding van armoede en sociale
uitsluiting (Nice, december 2000)1. Bevordering van de deelname aan het arbeidsproces en
van de toegang van eenieder tot alle hulpmiddelen, rechten, goederen en diensten1.1. Bevordering van de deelname aan het arbeidsprocesIn de context van de Europese werkgelegenheidsstrategie en met name van
de uitvoering van de richtsnoeren:a) de toegang tot duurzame kwaliteitswerkgelegenheid bevorderen voor alle
mannen en vrouwen die tot werken in staat zijn, met name door:– voor mensen die tot de meest kwetsbare bevolkingsgroepen behoren,
arbeidstoeleidingstrajecten te organiseren en hiertoe het opleidingsbeleid
in te zetten;– beleid te ontwikkelen waardoor de aansluiting tussen beroeps-
en gezinsleven wordt bevorderd, mede op het gebied van de opvang van kinderen
en afhankelijke mensen;– gebruik te maken van de mogelijkheden tot inpassing en werk die
door de sociale economie worden geboden.b) Breuken in het beroepsleven voorkomen door het vermogen tot inpassing
in een beroep te ontwikkelen dankzij personeelsbeheer, arbeidsorganisatie
en levenslang leren.1.2. Bevordering van de toegang van eenieder tot alle
hulpmiddelen, rechten, goederen en dienstena) Sociale beschermingssystemen zodanig opzetten dat zij in het bijzonder:– ertoe bijdragen elke persoon de noodzakelijke middelen te waarborgen
om overeenkomstig de menselijke waardigheid te leven;– helpen de belemmeringen die een baan in de weg staan, te overwinnen –
waarbij de toegang tot werkgelegenheid een hoger inkomen betekent –
en de capaciteit tot inschakeling in een beroep te bevorderen.b) Een beleid uitvoeren dat erop is gericht om, rekening houdend met de
plaatselijke context, eenieder toegang te verlenen tot fatsoenlijke, gezonde
huisvesting, tot de noodzakelijke basisdiensten en tot een normaal bestaan
binnen de woning (elektriciteit, water, verwarming).c) Een beleid uitvoeren dat erop is gericht eenieder toegang te verlenen
tot de voor hem noodzakelijke gezondheidszorg, ook in gevallen van afhankelijkheid.d) Ter attentie van de betrokkenen prestaties, diensten of begeleidingsacties
ontwikkelen waardoor daadwerkelijke toegang tot onderwijs, justitie en andere
diensten van de overheid en de privé-sector, zoals cultuur, sport en
vrije tijd, mogelijk wordt.2. Voorkoming van uitsluitingsrisico'sa) Volledig benutten van het potentieel van de maatschappij waarin alles
draait om kennis en nieuwe informatie- en communicatietechnologieën en
erop toezien dat niemand erbuiten blijft, door onder meer speciale aandacht
te besteden aan de behoeften van gehandicapten.b) Een beleid ten uitvoer leggen dat gericht is op het voorkomen van breuken
in de levensomstandigheden die tot uitsluitingssituaties kunnen leiden, zoals
met name een te grote schuldenlast, uitsluiting op school of verlies van woonruimte.c) Acties uitvoeren die erop gericht zijn de solidariteit binnen het gezin
in alle vormen te behouden. 3. Optreden ten behoeve van de meest kwetsbarena) De sociale integratie bevorderen van mannen en vrouwen die, met name
door hun handicap of omdat zij behoren tot een sociale groep met specifieke
inpassingsproblemen, geconfronteerd kunnen worden met situaties van hardnekkige
armoede.b) Streven naar de uitbanning van sociale uitsluiting waarvan kinderen
de dupe zijn en hun alle kansen te geven voor een goede sociale inpassing.c) Algemene acties ontwikkelen ten behoeve van regio's die te kampen hebben
met uitsluiting.Deze doelstellingen kunnen worden verwezenlijkt door de opneming ervan
in het geheel van de overige doelstellingen en/of door middel van specifiek
beleid en specifieke acties.4. Mobilisatie van alle actorena) Op basis van de nationale gebruiken bewerkstelligen dat mensen die
in een uitsluitingssituatie verkeren, worden betrokken bij en zich kunnen
uitspreken over hun situatie, het beleid en de acties die voor hen worden
ontwikkeld.b) Waarborgen dat de bestrijding van uitsluiting in alle beleidsonderdelen
wordt opgenomen, met name:– door met inachtneming van de respectieve bevoegdheden de autoriteiten
op nationaal, regionaal en lokaal niveau gezamenlijk te mobiliseren;– door passende coördinatieprocedures en -structuren te ontwikkelen;– door de administratieve en sociale diensten aan te passen aan
de behoeften van mensen in een uitsluitingssituatie en door de actoren in
het veld van die behoeften bewust te maken.c) Dialoog en partnerschap bevorderen tussen alle betrokken actoren in
de overheids- en de privé-sector, met name:– door de sociale partners, de niet-gouvernementele organisaties
en de organisaties voor sociaal dienstbetoon met inachtneming van hun respectieve
bevoegdheden te betrekken bij de bestrijding van uitsluiting;– door het verantwoordelijkheidsbesef en de inzet van alle burgers
bij de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting te bevorderen;– door de sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen te bevorderen. BIJLAGE 5 Eindnoten1 CBS-Maandblad (2000). De definitie van etnische minderheden
heeft een opwaarts effect op de bevolkingsgroei onderdeze groep: kinderen
die uit gemengde huwelijken worden geboren, worden ook als zodanig gedefinieerd.2 Afhankelijk van welke methode je hanteert: de SCP-methode
of de CBS/NIMAWO-methode.3 Participatiecijfers in personen zijn gebaseerd op nationale
statistieken, waarbij personen met banen minder dan 12 uur niet worden meegerekend:
voor verhouding tussen nationale en Europese statistieken zie tabel 1.3.4 Er is geen reguliere statistiek met betrekking tot de arbeidsparticipatie
van arbeidsongeschiktheids-uitkeringsgerechtigden in Nederland. Op grond van
diverse onderzoeken die in de loop der jaren zijn gedaan, kan echter worden
vastgesteld dat ongeveer een kwart van de ao-uitkerings- gerechtigden in Nederland
een baan heeft van tenminste 12 uur per week, van de gedeeltelijk arbeidsongeschikten
is dit ongeveer de helft en van de volledig arbeidsongeschikten ongeveer een
op de acht.5 In tegenstelling tot de Europese (en OESO) statistiek rekent
de Nederlandse statistiek banen tussen de 1 en 12 uur niet mee. Dit betekent
dat op basis van de Nederlandse statistiek de werkgelegenheidsgraad lager
uitkomt en het werkloosheidspercentage hoger uitkomt dan op basis van de EU-statistiek.6 Het globale doel van de maatregelen van de Lissabon Top die
gericht zijn op «more and better jobs for Europe», is dat de gemiddelde
werkgelegenheidsgraad in de EU toeneemt tot zo dicht mogelijk bij de 70% in
2010 en de gemiddelde werkgelegenhdeidsgraad van vrouwen van gemiddeld 51%
tot boven de 60% in dezelfde periode.7 De werkgelegenheidsgraad van etnische minderheden en laagopgeleiden
(Europese statistiek) is niet beschikbaar uit dezelfde bron en daardoor niet
vergelijkbaar met de overige Europese cijfers. Om die reden zijn deze cijfers
hier niet vermeld.8 Afgeleid van tabel 5.3 in Nederland in Europa, pagina 139
(SCP 2000).9 Zo steeg het percentage van de Nederlandse bevolking dat
deelnam aan vrijwilligerswerk in de periode 1980–1986 van 35% naar 38%.
In 1998 lag het percentage vrijwilligerswerk wederom op 35% (CBS/SCP diverse
leefsituatiesurveys).10 Voor een vergelijking van de koopkracht van de minima in
Nederland, België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië
zie «De andere kant van Nederland, Voortgangsrapportage 1999»,
bijlage I.4.11 Lees ook: samenwonenden of personen met een geregistreerd
partnerschap.12 Het gaat hierbij om gemiddelden. Per gemeente kunnen verschillen
optreden.13 Het gaat hierbij om gemiddelden. Per gemeente kunnen verschillen
optreden.14 Zie Tweede Kamer, vergaderjaar 1999–2000, 25 831,
nr. 6.15 Onder «langdurig» wordt verstaan: in het lopende
jaar en de voorafgaande drie jaren.16 Voorlopig, het aantal werknemers is in het voorlopige cijfer
overschat.17 De ontwikkeling van het aantal huishoudens dat is aangewezen
op een minimum inkomen is bekend tot 1998 en voor latere jaren geraamd op
basis van administratieve gegevens.18 De ontwikkeling van het aantal huishoudens dat is aangewezen
op een minimum inkomen is bekend tot 1998 en voor latere jaren geraamd op
basis van administratieve gegevens.19 De ontwikkeling van het aantal huishoudens dat is aangewezen
op een minimum inkomen is bekend tot 1998 en voor latere jaren geraamd op
basis van administratieve gegevens. 20 «Problematische schulden: zicht op het onzichtbare»
(Instituut voor sociaal-wetenschappelijk beleidsonderzoek en advies (1997).21 Nederland in Europa (SCP 2000).22 Armoedemonitor 2000, pagina 64 (SCP 2000).23 Bedrijfstakinformatie 1999, kengetallen van de nederlandse
woningcorporaties, Aedes vereniging van woningcorporaties.24 De G4 zijn vier grootste steden van Nederland.25 De G21 zijn de daaropvolgende 21 grootste steden van Nederland;
samen met de G4 vormen de G21 de 25 grootste steden van Nederland.26 De in Nederland bestaande sociaal-economische gezondheidsverschillen
in prevalentie van morbiditeit hebben ongeveer dezelfde omvang als die in
andere landen in het Noord-Westen van Europa.27 De relatief hoge stijging in 2001 is veroorzaakt door de
brandstofprijzen en de BTW-verhoging van 17,5 naar 19% met ingang van 1 januari
2001.28 Assistentie OV, rapport i.o.v. V&W door onderzoeksburo
P-5, Amsterdam29 Dit kan worden gevolgd door een verlengd spreekuur van 3
uur voor 30 gulden (13,60 euro).30 Armoedemonitor 2000, pagina 51 (SCP 2000).31 Nederland kende in 1999 een gemiddelde werkloosheid van
3%. Voor de grootste vier steden in Nederland (de G4) bedroeg de werkloosheid
gemiddeld 6% en voor de 21 middelgrote steden (de G21) 4%.32 Onderzoek van het Landbouw Economisch Instituut (LEI). In
2001 zal het Sociaal en Cultureel Planbureau een onderzoek uitbrengen naar
de inkomenspositie van agrariërs in het kader van de Armoedemonitor 2001.33 Hiervoor heeft Nederland een driesporen beleid ontwikkeld,
gericht op:– bescherming van de inkomens bij aanpassingen in markt en prijsbeleid
en pachtbeleid;– bevordering van veranderingen in bedrijfsvoering en bedrijfsstructuur
door kennis en innovatie;– overgang naar een ander beroep of beroepsbeëindiging door
voorlichting.Zie verder de brief van Minister Brinkhorst (Landbouw, Natuurbeheer en
Visserij) aan de Tweede Kamer van 12 oktober 2000 (kenmerk DL2000 3971).
Het onderwerp van deze brief is inkomensproblematiek in de landbouw.34 Hiervoor heeft Nederland een driesporen beleid ontwikkeld,
gericht op:– bescherming van de inkomens bij aanpassingen in markt en prijsbeleid
en pachtbeleid;– bevordering van veranderrngen in bedrijfsvoering en bedrijfsstructuur
door kennis en innovatie;– overgang naar een ander beroep of beroepsbeëindiging door
voorlichting.Zie verder de brief van Minister Brinkhorst (Landbouw, Natuurbeheer en
Visserij) aan de Tweede Kamer van 12 oktober 2000 (kenmerk DL2000 3971).
Het onderwerp van deze brief is inkomensproblematiek in de landbouw.35 In het Meerjarenbeleidsplan Emancipatie dat in november
2000 aan de Tweede Kamer is aangeboden zet het kabinet in op een stijging
van de arbeidsparticipatie van vrouwen tot 65% in 2010. De Nederlandse regering
streeft hierbij ook naar uitbreiding van de mogelijkheden om werk en privé
voor mannen en vrouwen beter te kunnen combineren.36 In 1998 heeft het kabinet zich ten doel gesteld het verschil
in werkloosheid tussen etnische minderheden en autochtonen in vier jaar tijd
te halveren en daarmee de werkloosheid onder minderheden terug te brengen
tot 10 procent. In het eerste jaar van deze doelstelling, 1999, is de werkloosheid
met 2 procent afgenomen, van 16 naar 14 procent (zie verder hoofdstuk 2 van
het NAP werkgelegenheid).37 Tweede Kamer, «kenniseconomie in zicht», vergaderjaar
2000–2001 38 «Evaluatie van toepassing en effecten van artikel
144 in de Algemene bijstandswet» (IVA Tilburg en Bureau Jehoel-Gijsbers,
februari 2000)39 In de Wet koppeling met afwijkingsmogelijkheid (WKA)40 In de periode 1995–2000 is de verhouding tussen het
aantal uitkeringsgerechtigden en het aantal werkenden als gevolg van de economische
hoogconjunctuur afgenomen van 0,78 in 1995 tot 0,66 in 2000 (cijfers inclusief 65-plussers).
Exclusief 65-plussers nam de verhouding tussen uitkeringsgerechtigden
en werkenden af van 0,39 in 1995 tot 0,30 in 2000.41 Voor mensen van 65 jaar of ouder is reeds voorzien in een
aanvullende inkomensondersteuning via specifiek voor deze groep geldende heffingskortingen
in de fiscale sfeer.42 Zie paragraaf 1.6 van het NAP werkgelegenheid.43 Uit onderzoek blijkt dat bijvoorbeeld pesten in vergelijking
met 1993 niet is toegenomen. Tegelijkertijd wordt uit het onderzoek duidelijk
dat scholen meer aandacht besteden aan veiligheid, een prettig schoolklimaat
en de leerlingen zelf. Daarnaast hebben de onderwijsvernieuwingen geleid tot
meer persoonlijke aandacht voor leerlingen.44 Conform de definitie in de Wet Gemeentelijk Onderwijs Achterstandenbeleid
(Wet GOA).45 Naar verwachting leidt dit tot 20 000 inburgeringstrajecten
per jaar.46 Bijvoorbeeld de Kindertelefoon en de «blijf-van-m'n-lijf-huizen».
Deze en andere initiatieven worden soms ondersteund doorde overheid.47 In «De Andere kant van Nederland» wordt verwezen
naar onder meer de Welzijnsnota «Werken aan sociale kwaliteit»
waarin het welzijnsbeleid vanuit de nationale overheid is vastgelegd voor
de jaren 1999–2002. Ook de Welzijnsnota omvat innovatief – veelal
vraaggericht – beleid en maatregelen ter bevordering van participatie
en voorkoming van sociaal isolement, zowel voor de burger als zodanig, als
voor specifieke doelgroepen.48 Deze werkgroep bestaat uit vertegenwoordigers van:– het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid– het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport– het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties– het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer– het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen– het Ministerie van Justitie– het Ministerie van Economische Zaken– het Ministerie van Financiën– het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij– het Ministerie van Verkeer en Waterstaat– het Ministerie van Algemene Zaken49 Uit onderzoek in januari 2001 naar de mate waarin maatschappelijk
verantwoord ondernemen (MVO) «wortel schiet» in het bedrijfsleven
(Ondernemerschapsmonitor, editie winter 2000–2001) blijkt dat iets meer
dan de helft (51%) van de bedrijven zich op dit moment al op een of andere
manier met MVO bezighoudt. Het gaat dan om het gemiddelde van alle bedrijven:
groot en klein. Grote bedrijven houden zich overigens meer met MVO bezig dan
kleinere bedrijven. Maar kleinere bedrijven besteden er relatief meer geld
aan. Bij het grootbedrijf gaat het om 0,63% van de omzet; bij het kleinbedrijf
om 0,86%. Ondernemers vinden MVO kennelijk belangrijk. 87% zegt er een groot
of redelijk belang aan te hechten. Bijna de helft van de ondernemers (46%)
denkt dat het belang van MVO in de toekomst nog zal toenemen. 42% denkt dat
het belang gelijk blijft. Opvallend is dat ondernemers niet met hun maatschappelijke
houding te koop lopen. 33% geeft er in enige of grote mate bekendheid aan.
67% geeft er niet actief ruchtbaarheid aan.50 Zie richtsnoer 12 in hoofdstuk 2 van het NAP werkgelegenheid.51 Zie richtsnoeren 10 en 11 in hoofdstuk 2 van het NAP werkgelegenheid.52 Zie richtsnoeren 1 en 2 in hoofdstuk 2 van het NAP werkgelegenheid.53 Zie richtsnoer 3 in hoofdstuk 2 van het NAP werkgelegenheid. 54 Zie richtsnoer 18 in hoofdstuk 2 van het NAP werkgelegenheid.55 Zie ook good practice 1 in bijlage 2: «Ruim Baan voor
minderheden» en richtsnoer 7 in hoofdstuk 2 van het NAP werkgelegenheid.56 Zie richtsnoeren 1, 2, 5, 7 en 13 in hoofdstuk 2 van het
NAP werkgelegenheid.57 Zie richtsnoeren 2, 3 en 7 in hoofdstuk 2 van het NAP werkgelegenheid.58 Zie richtsnoer 6, 10 en 11 van het NAP werkgelegenheid.59 Zie richtsnoeren 4 en 5 in hoofdstuk 2 van het NAP werkgelegenheid.60 Zie richtsnoeren 15, 16 en 18 in hoofdstuk 2 van het NAP
werkgelegenheid.61 Zie ook good practices 2 en 3 in bijlage 2: «Buurtgerichte
sociale activering» en «LETS Ruilwinkels in Rotterdam».62 «Kinderopvang alleenstaande ouders», (SZW oktober
2000)63 Zie good practices 3, 4, 5 en 6 in bijlage 2: «Talent
geactiveerd», «Stichting Voilà», «LETS ruilwinkels
in Rotterdam»en «Stichting Leergeld Tilburg».64 Tegelijkertijd bevordert het belastingstelsel werkgelegenheid
via financiële stimulansen voor werknemers (zie richtsnoer 12 in hoofdstuk
2 van het NAP werkgelegenheid).65 Het accres geeft de ontwikkeling aan van de algemene uitkering
uit het Gemeentefonds als gevolg van de ontwikkeling in de rijksuitgaven.
Stijgen de rijksuitgaven dan stijgt ook de algemene uitkering.66 Oorspronkelijk was zowel voor 1999 als 2000 een toevoeging
voorzien van 50 miljoen gulden per jaar. Ter voldoening aan de motie Van Zeijl
is de toevoeging over 2000 reeds in 1999 beschikbaar gesteld.67 Voor een verdere beschrijving van de maatregelen om de armoedeval
te reduceren wordt verwezen naar richtsnoer 2 in hoofdstuk 2 van het NAP werkgelegenheid.68 Uit het onderzoek «Terugdringen niet-gebruik van inkomenafhankelijke
voorzieningen» (Ernst & Young Consulting, 2000) blijkt dat effectiviteit
van het op landelijk niveau koppelen van bestanden gering is. Een alternatief
kan zijn dat gemeenten intern bestanden koppelen. Momenteel wordt door de
nationale overheid gewerkt aan een Privacycirculaire welke de (on)mogelijkheden
voor interne bestandskoppeling bij gemeenten vastlegt in relatie tot de Wet
bescherming persoonsgegevens.69 Zie good practice 7 in bijlage 2: «Voorlichting aan
huis in Heerenveen».70 Zie good practice 8 in bijlage 2: «Eos»: modernisering
huursubsidie.71 Zie good practice 9 in bijlage 2: «Loket Sociale As:
integrale dienstverlening».72 «Van schuld naar schone lei»; Evaluatie Wet
schuldsanering natuurlijke personen, Ministerie van Justitie, mei 2001.73 Zie ook good practices 8 en 9 in bijlage 2: «Voorlichting
aan huis in Heerenveen» en «Eos: modernisering huursubsidie».74 Zie good practice 6 in bijlage 2: «Stichting Leergeld
Tilburg».75 Dit is ook een aandachtspunt in het kader van de grotestedenbeleid;
verschillende grote steden pakken deze verantwoordelijkheid actief op.76 Zie good practice 10 in bijlage 2: «Open wijk scholen
in Nijmegen».77 De G4 zijn de vier gemeenten van Nederland.78 De G21 zijn na de G4 de 21 grootste gemeenten van Nederland.
Samen met de G4 vormen de G21 de G25.79 Zie paragraaf 1.6 van het NAP werkgelegenheid.80 Zie good practice 11 in bijlage 2: «Internet in zorgcentra
voor ouderen».81 Zie good practice 12 in bijlage 2: «Kenniswijk: ICT
in de buurt»82 Zie richtsnoer 5 in hoofdstuk 2 van het NAP werkgelegenheid.83 Zie hoofdstuk 2 van het NAP werkgelegenheid.84 Zie hoofdstuk 2 van het NAP werkgelegenheid.85 Zie good practice 13 in bijlage 2: «Drempels weg:
internet en gehandicapten».86 Zie good practice 1 in bijlage 2: «Ruim Baan voor
minderheden».87 Zie hoofdstuk 2 van het NAP werkgelegenheid. 88 Hierover is de Beleidsbrief Alternative Dispute Resolution
(ADR) 2000–2002 aan de Kamer gezonden.89 Zie good practices 5 en 15 in bijlage 2: «Stichting
Voila»en «Dak- en Thuislozen virtueel onder dak».90 Zie good practice 14 in bijlage 2: «Pension Maaszicht:
dakloze jongeren op weg naar een nieuwe plek in de samenleving».91 Zie good practices 3, 6, 9, 10 en 16 in bijlage 2: «LETS
ruilwinkels in Rotterdam», «Stichting Leergeld Tilburg»,«Loket
Sociale As», «Brede School beleid: Open Wijk Scholen in Nijmegen»
en «Sociaal investeringsplan Overtoomse Veld Noord in Amsterdam».92 Deze werkgroep bestaat uit vertegenwoordigers van:– het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid– het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport– het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties– het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer– het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen– het Ministerie van Justitie– het Ministerie van Economische Zaken– het Ministerie van Financiën– het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij– het Ministerie van Verkeer en Waterstaat– het Ministerie van Algemene Zaken93 Het ISV is één van de modules van het grotestedenbeleid
maar tegelijkertijd is er ook een verschil: het ISV richt zich op álle
gemeenten in Nederland en niet alleen de 30 grote steden.94 Het rapport is ook vertaald in het Engels, «The Netherlands
in a European perspective» (SCP 2000).95 S. Keuzenkamp en K. Oudhof, Emancipatiemonitor 2000, Sociaal
en Cultureel Planbureau en Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag, november
2000. De monitor is ook digitaal beschikbaar, via de internetsite van het
Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21501-18-147.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl