Publieke moraal; Brief minister-president over voortgang kabinetsaanpak normen en waarden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29454, nr. 6 h1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

30-12-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29454 nr. 6

13-12-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Het debat3. Activiteiten van het kabinet4. Stand van zaken Zestienmiljoenmensen.nl5. Tot slotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29454Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 31 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 454Publieke moraalnr. 61BRIEF VAN DE MINISTER-PRESIDENT, MINISTER VAN ALGEMENE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 december 20041. InleidingOp 5 maart 2004 heeft het kabinet zijn reactie op het WRR-rapport
«Waarden, normen en de last van het gedrag» gegeven. In deze reactie
heeft het kabinet zijn eigen visie op waarden en normen ontvouwd, en tevens
een aantal concrete activiteiten gemeld, met name rond veiligheid, jeugd,
onderwijs en integratie.Deze brief geeft de voortgang over de kabinetsaanpak over waarden en normen
weer.2. Het debatDe afgelopen weken, na de tragische moord op Theo van Gogh, is het maatschappelijk
en politiek debat over de grondwaarden van onze samenleving en de spanning
tussen godsdienstvrijheid, vrijheid van meningsuiting en respect weer hoog
opgelopen. Het debat over waarden en normen was er al langer. Onvrede over
normoverschrijdend gedrag, de schaduwkanten van een sterk accent op individuele
vrijheid en zelfverwezenlijking en de toegenomen pluriformiteit in de samenleving
hebben de afgelopen jaren geleid tot maatschappelijke discussie. Het vorige
en het huidige kabinet hebben de discussie over waarden en normen geagendeerd
om te onderzoeken op welke wijze deze consequenties moet hebben voor overheidsbeleid.
De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid heeft het kabinet daarover
desgevraagd geadviseerd en vele anderen hebben daarover hun opvattingen laten
horen. Ook in het kamerdebat over de publieke moraal, dit voorjaar, zijn al
enkele uitspraken gedaan over dit onderwerp.In het debat van het afgelopen jaar heeft het thema «waarden en
normen» drie toespitsingen gekregen.Allereerst gaat het over de leefbaarheid van de samenleving. Deze leefbaarheid
is afhankelijk van de mate waarin burgers en bedrijven in hun doen en laten
rekening houden met de effecten van hun gedrag op anderen. Er wordt enerzijds
gewezen op onvoldoende respect en fatsoen, teveel «hufterigheid»
en slonzigheid en het gegeven dat mensen elkaar daar onvoldoende op durven
aan te spreken. De consequentie is dat burgers vaker aangeven last te hebben
van het gedrag van anderen. Aan de andere kant zijn de afgelopen twee jaar
talloze nieuwe of al langer bestaande initiatieven zichtbaar geworden waaruit
blijkt dat burgers wel aanspreekbaar zijn op hun doen en laten.De tweede toespitsing in het debat richt zich op de publieke moraal. In
een pluriforme en geïndividualiseerde samenleving is die niet vanzelfsprekend.
Burgers merken dat zelf. Normatieve onzekerheid wordt bevorderd door de grotere
culturele pluriformiteit die is ontstaan, zo stelt het Sociaal en Cultureel
Planbureau.1 De vrijheid van meningsuiting is
voor de één een ruimte die onbeperkt ingevuld mag worden, voor
de ander een ruimte die begrensd wordt door bepaalde gedragsregels. De afgelopen
weken is dit debat opnieuw intensief geworden. Het kabinet had al eerder aandacht
gevraagd voor de betekenis van grondrechten in een pluriforme samenleving.2 Tegelijkertijd erkent het kabinet dat het benoemen van
deze fundamentele waarden nog niet betekent dat ze overal gekend en beleefd
worden. Dat geldt voor degenen die zijn groot geworden in de Nederlandse cultuur
en voor degenen die hun herkomst hebben in andere culturen.Ten derde gaat over de relatie tussen burger en overheid. Burgers zijn
steeds meer in staat om de grenzen van wetten en regels op te zoeken en te
benutten. Maar als het mis gaat legt men wel gemakkelijk de claim en de rekening
bij de overheid. Dit leidt weer tot teleurstellingen, waardoor het vertrouwen
in de overheid en politici afneemt. Burgers uiten hun afnemend vertrouwen
in de overheid, maar in haar acties om dat vertrouwen weer terug te winnen
moet de overheid ook burgers aanspreken op hun verantwoordelijkheid.De waarden en normen in de samenleving raken daarmee ook aan de democratische
rechtsstaat. Zonder burgerschap is er geen democratie. Een levende democratie
gebaat is bij de bereidheid van allochtone en autochtone burgers zich onderdeel
te weten van deze samenleving, en bij basiskennis over de kernwaarden van
de Nederlandse samenleving.Het kabinet juicht de verschillende maatschappelijke discussies toe. Het
kabinet heeft het debat over waarden en normen niet gestart, maar wel benoemd
en zal het waar nodig ook ondersteunen. Uiteindelijk gaat het over dat wat
burgers en de overheid van elkaar mogen verwachten en daarmee over burgerschap.In zijn reactie op het rapport van de WRR heeft het kabinet ook zijn eigen
visie in deze discussies gepresenteerd. Deze visie laat zich als volgt samenvatten.• Er moet bij de leden van elke gemeenschap, dus ook de Nederlandse
samenleving, een grondhouding bestaan om uit eigen beweging rekening te houden
met de belangen van anderen. Vrijheid en verscheidenheid zijn van belang maar
als derden overlast hebben is er een probleem. Basale noties van waarden,
normen en acceptabel gedrag moeten gevormd en versterkt worden, te beginnen
bij opvoeding en onderwijs.• Om met elkaar te kunnen leven in een samenleving die gekenmerkt
wordt door waardenpluriformiteit in harmonie, is het nodig dat iedereen weet
om te gaan met die pluriformiteit. Respect voor elkaars waarden en opvattingen
en voor de voor allen geldende normen moeten het gedrag bepalen.
Waar, zoals ook in Nederland, die pluriformiteit versterkt wordt door de aanwezigheid
van nieuwkomers geldt dat temeer – zowel voor degenen die nieuw komen
als voor degenen die hen als medeburger tegenkomen.• In een pluriforme samenleving is het van belang de waarden van
de democratische rechtsstaat te bewaken, te verankeren en uit te dragen.De vraag is vervolgens wat de overheid hiermee zou moeten doen. In het
debat dat is ontstaan zijn verschillende opvattingen geuit over de rol van
de overheid.De eerste is dat de overheid zich moet beperken tot het bewaken van de
normen die vastliggen in wet- en regelgeving: handhaving. En natuurlijk zelf
het goede voorbeeld moet geven in haar eigen doen en laten: integer bestuur.De tweede opvatting is dat de overheid daarnaast mag bevorderen dat burgers
en organisaties hun individuele en collectieve waarden onderhouden en betrekken
bij hun gedrag.Een derde opvatting is dat de overheid de leden van de samenleving ook
nadrukkelijk mag aanspreken op het nemen van eigen verantwoordelijkheid. De
«civil society» van maatschappelijke instellingen, gezondheidszorg,
scholen en verenigingen kan mede zorg dragen voor de overdracht en het behoud
van algemeen aanvaard maatschappelijk gedrag.Inmiddels kunnen we vaststellen dat ook voor de derde opvatting politiek
en maatschappelijk veel steun is. Ook het kabinet heeft deze drie sporen uitgewerkt
in zijn reactie op het WRR-rapport en in de visie op het Programma Andere
Overheid.3. Activiteiten van het kabinetOp 5 maart 2004 heeft het kabinet in zijn reactie op het WRR-rapport
ook aangegeven welke activiteiten het onderneemt in zijn beleid gericht op
handhaving, integriteit en de democratische rechtsstaat en toespitsingen op
de terreinen veiligheid, jeugd, onderwijs en integratie. Over deze activiteiten
is inmiddels, in aanvulling op de kabinetsreactie en de departementale begrotingen,
het volgende te zeggen (voor een overzicht van de voortgang bij alle activiteiten
verwijs ik naar bijlage 1)1:De overheid moet allereerst het goede voorbeeld geven door handhaving
en (mede in haar rol als werkgever) integer openbaar bestuur. Daarover is
kabinetsbeleid in uitvoering en onderwerp van overleg tussen regering en Tweede
Kamer. Diverse acties zijn sinds de kabinetsreactie afgerond, zoals een inventarisatie
van integriteitbeleid in het openbaar bestuur en de opening van een website.
Daarnaast heeft de overheid de verantwoordelijkheid voor de democratische
rechtsstaat en het bewaken van grondrechten. Ook in een pluriforme samenleving
biedt de Grondwet daarvoor voldoende ruimte, zo heeft het kabinet op 18 mei
2004 aan de Tweede Kamer laten weten, en het kabinet zal dat ook in debat
met de samenleving naar voren brengen. Bij brief van 10 juni 2004 heeft
de minister van Justitie een visie kenbaar gemaakt over de modernisering van
de sanctietoepassing door selectiviteit en differentiatie in de oplegging
en tenuitvoerlegging van sancties.Het thema veiligheid behoort tot de kern van
het beleid van dit kabinet. Dit komt naar voren in het Veiligheidsprogramma
en in de activiteiten die voortvloeien uit «Handhaven op niveau».
Er ligt natuurlijk een belangrijke rol bij de overheid, maar op onderdelen
worden ook maatschappelijke actoren ondersteund om hun bijdrage
te vervullen. Een voorbeeld daarvan is de campagne Geweld op straat («Weet
wat je te doen staat als het om geweld gaat») als onderdeel van het
Veiligheidsprogramma van het kabinet.Ergernissen die door burgers worden benoemd gaan vaak over de dagelijkse
leefomgeving. De overheid kan overlastgevende panden aanpakken via de Wet
Victor (waarbij de gemeente het beheer overneemt). Zwerfafval daarentegen
heeft weer sterk te maken met het gedrag van burgers. Vandaar dat de overheid
hierin sterk de activiteiten van maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven,
bijvoorbeeld de campagne Nederland Schoon, ondersteunt. Een voorbeeld waarbij
de overheid de betrokkenheid van burgers wil vergroten zijn de burgerplatforms
bij VROM over wijkontwikkeling waarbij de termen «schoon, heel en veilig»
centraal staan Ook bij een probleem als burenlawaai is het doel om burgers
te ondersteunen om klachten zelf op te lossen, met steun van woningbouwcorporaties.Veel van de vorming rond waarden en normen gebeurt in het gezin. Als dat
daar misgaat, zijn de gevolgen voor de kinderen en jongeren zelf, maar ook
voor de samenleving vaak problematisch. Met de Operatie Jong wil het kabinet
het jeugdbeleid effectiever maken, door het beleid rond de jongeren die problemen
hebben te organiseren. Tegelijkertijd liggen er in onderwijs en sport belangrijke
mogelijkheden voor de overdracht van waarden en normen. Rond het thema jeugd zijn de in de kabinetsreactie aangekondigde acties
inmiddels in uitvoering.In de Onderwijsmeter 2004, die op 25 augustus 2004 aan de Tweede
Kamer is gestuurd, valt te lezen dat Nederlanders het slechte gedrag van leerlingen –
waaronder het «gebrek aan waarden en normen» – momenteel
als het grootste probleem beschouwen in onderwijs. Op het gebied van onderwijsbeleid speelt zowel het vergroten van de veiligheid
op scholen, waarover de Minister van OCW op 19 mei 2004 een aanpak naar
de Kamer heeft gestuurd, als het stimuleren van burgerschap als leerdoel,
zoals gemeld in de nota «Onderwijs, integratie en burgerschap»
die op 23 april 2004 naar de Kamer is gezonden. Burgerschap betekent
kennis van Nederlandse kernwaarden, leren omgaan met andere culturen maar
ook maatschappelijke stages in het voortgezet onderwijs worden gestimuleerd.
Op de informele en formele OJC-raad van 12/13 juli 2004 respectievelijk
15 november 2004 heeft de Minister van OCW met haar Europese collega's
gesproken over de rol van onderwijs in het versterken van burgerschap en sociale
cohesie, nationaal zowel als Europees.Op het terrein van integratie wil dit kabinet
werk maken van het belang dat ook de WRR hecht aan gemeenschappelijke kernwaarden
in deze samenleving. «Meedoen in de Nederlandse samenleving begint bij
beheersing van de Nederlandse taal en kennis van de waarden en normen hier»,
is dan ook de openingszin van de contourennota «Herziening van het inburgeringstelsel»
die nu wordt vertaald in beleid en wetgeving. De commissie Participatie van
Vrouwen uit Etnische Minderheidsgroepen (PAVEM) onderzoekt hoe de deelname
van allochtone vrouwen in Nederland bevorderd kan worden. Rond de gevolgen
van de moord op Theo van Gogh, zoals de brandstichtingen in moskeeën
en kerken, heeft het kabinet aangegeven dat de overheid – als hoeder
van de Grondwet en eigenaar van het geweldsmonopolie – pal staat voor
de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van godsdienst en de andere grondrechten.
Tegelijkertijd is het een gezamenlijk belang dat haat en onverdraagzaamheid
worden teruggedrongen en jonge mensen voor radicalisering worden behoed. Daartoe
zal onder andere discriminatie in het sociale leven en op de arbeidsmarkt
met kracht moeten worden bestreden.Waarden en normen kun je niet opleggen, maar moeten worden beleefd en
erkend. Daarom stimuleert het kabinet maatschappelijke discussie en actie,
en gaat het zelf ook debat met vertegenwoordigers van de samenleving. Het
wil van betrokkenen in de samenleving zelf horen welke rol ze kunnen vervullen
in het debat en bij de oplossing van problemen, en hoe de overheid hen daarin
kan ondersteunen.Er zijn al gesprekken geweest met vertegenwoordigers van kerken in Nederland
(27 mei 2004) en met ondernemers (8 juni 2004). Kerken spelen in
een rol in het oefenen van benoemen en beleven van waarden en normen en in
de interreligieuze dialoog. Ondernemers bleken aanspreekbaar op het meewegen
van de effecten van hun gedrag op anderen. De overheid wil dit ondersteunen
met onder meer het Kenniscentrum Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Gesprekken
met andere organisaties in de samenleving, zoals aangekondigd in de kabinetsreactie
van 5 maart 2004, worden voorbereid.Dit kabinet benadrukt het belang om participatie zo dicht mogelijk bij
burgers te leggen. Daarnaast zijn er vele gemeenten, maatschappelijke organisaties
en beroepsgroepen actief. Vaak hebben ze ook de rijksoverheid niet nodig en
sluiten hun acties aan bij lange tradities in deze organisaties. Sportverenigingen
die aandacht besteden aan fair play en als geen ander autochtone en allochtone
kinderen laten samenwerken. Lokale supermarktondernemers die zich inspannen
voor de leefbaarheid van hun wijk of dorp. Buurthuizen die bevolkingsgroepen
bij elkaar brengen. Journalisten die een debat voeren over ironie en respect
en over onafhankelijkheid versus betaalde nevenactiviteiten. Respect en fatsoen
zijn meer dan enkele jaren geleden woorden die een rol mogen spelen in het
maatschappelijk debat. En inmiddels zijn zo'n honderd gemeenten aan de slag
om met hun burgers na te gaan wat hun stad of dorp aan normen nodig heeft
om leefbaar te blijven. Wie het leefbaar wil houden kijkt wel uit voor vrijblijvendheid.De overheid ondersteunt dergelijke initiatieven en het maatschappelijk
debat door de informatie-uitwisseling. Deze communicatieactiviteiten worden
ondersteund door de website www.zestienmiljoenmensen.nl. Daarnaast heeft de WRR een verkorte en toegankelijke versie van
het rapport uitgegeven onder de titel «Wat gij niet wilt dat u geschiedt»
(april 2004).4. Stand van zaken Zestienmiljoenmensen.nlOp 12 februari jl. werd de websitewww.zestienmiljoenmensen.nl gelanceerd; de site van het kabinet ter ondersteuning van de maatschappelijke
discussie over waarden en normen. Doel van de website is om de centrale plek
met informatie over waarden en normen te worden. Praktisch krijgt dit onder
andere vorm door samenwerking met maatschappelijke organisaties, verwijzingen
naar ander sites met discussies, toegankelijke informatie over het beleid
van de departementen. In zes lokale debatcentra worden van oktober tot en
met december 2004 publieksdebatten over waarden en normen georganiseerd. Het
format is laagdrempelig, zodat het publiek actief mee kan doen. In Amsterdam
bijvoorbeeld resulteerde de avond in een originele lijst van principes en
regels voor samenleven in Amsterdam (Het Verdrag van Amsterdam).Het Forum voor Democratische Ontwikkeling heeft in de afgelopen twee jaar
ruim 400 maatschappelijke initiatieven verzameld. In augustus 2004 is een
database met initiatieven via internet beschikbaar gemaakt. Veel organisaties
en personen melden zich nu ook direct bij de redactie van Zestienmiljoenmensen.nl.
De redactie zoekt zelf ook actief naar initiatieven en ondersteunt departementen.
Met het internetspelwww.zestienmiljoenrechters.nl
hebben het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en de Rijksvoorlichtingsdienst de discussie over de waarden in de grondwet
en onze grondrechten op een toegankelijke manier gepresenteerd. Gemiddeld
bezoeken dagelijks 1300 mensen de site.5. Tot slotAlles overziende kan de conclusie worden getrokken dat het agenderen van
waarden en normen geen eenzijdige overheidsactie is geweest, maar aansluit
bij dat wat leeft in de samenleving. Wel opereert de overheid soms in een
spanningsveld. Burgers geven in het genoemde SCP-onderzoek aan zich zorgen
te maken over normbesef in Nederland en over het gedrag van anderen. Tegelijkertijd
zijn ze in meerderheid tevreden over hun eigen moraal en niet op voorhand
bereid aanspraken van anderen, en zeker niet van de overheid, te accepteren.
Maatschappelijk debat en discussies binnen allerlei organisaties is daarom
waardevol. Wel erkennen burgers dat ze een rol willen spelen in de het bewaken
van bijvoorbeeld de veiligheid op straat – en doen een beroep op de
overheid om hen daarin te helpen. Binnen dit spanningsveld wil de overheid
normen stellen, maatschappelijke initiatieven ondersteunen en waar nodig lering
treken van de samenleving voor haar eigen optreden.Per saldo wordt er veel gesproken en gedaan op het terrein van waarden
en normen. Voor een deel is het een gemeenschappelijk avontuur met de samenleving:
hoe kunnen we de kwaliteit van onze samenleving, van ons samenleven verbeteren.
Dit vergt permanent onderhoud. Daarnaast is het van betekenis voor de kracht
van de democratische rechtstaat in een pluriforme samenleving. Daarmee is
de aandacht voor waarden en normen een kernelement van dit kabinetsbeleid.De Minister-President, Minister van Algemene Zaken,J. P. BalkenendeXNoot1Het onder kamerstuknummer gepubliceerde stuk 29 800-III, nr. 14 komt
hiermee te vervallen.XNoot1P. Dekker, J. de Hart en P. de Beer, De moraal in de publieke opinie.
Een verkenning van «normen en waarden» in bevolkingsenquêtes.
Sociaal en Cultureel Planbureau, Den Haag, maart 2004.XNoot2Naast in de genoemde kabinetsreactie ook in de Nota Grondrechten in een
pluriforme samenleving. (Ministerie van BZK 17 mei 2004).XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29454-6-h1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl